v^}^ ' ' Z- ."!' '^V'-^, xi','' •■ ^'^■■' , f„ ^V^tH' 1*1*' i' ' V ' v'^">:J^\:'< , ■' , • ■ ■,. ■•i'{v5!Vy <' vV'.', ♦..';■' '• •:!. '1 ■,•••,■ > • '.■i,'l" '1 J^'?-:..''h '■ ^i;;i-\|v-r:-',ri;;'^'":f:;'^fe;:v K%<'#v''-''^v:.-:r;^.:^'v^ te\^f>-^--v:\i:-.H'^^^'t;'-^'3i''':-'^ "'.'.'•;'' V-.V'.-.,^''!!'!.'.'^'' ■ •.'r-.''^'^'^*^:iJ#^' '.!•'■> i.ll;;,(,i;;,i;.:,,-,-^'«V;:'','-.S &M;S;^iC '^•iili'/;;. ' ■IV '■f *, i^. *il ■^ m: ^i'-",-,';i. , -,l . . . •.■' - .', - , vv ■:•'<<* '',•'' ■ '■ ■ l- '• .■.•;«4^,'K,, '>t-f:. :/.'^' ^:'' «%■. IV* |\' rl f •■■' ■■(^ *■;•'' ::'f'C'.^.(i'', r.l'??: ;-;':::'1;',. !¥'i;ix'^ ■.<'rU, :-i. :;jiL'''"/„' ,' * ; •>; 'V ,<.,■■■' 1 ^^,; V\"' 1. ' m: *3: %-'.^ m ''./^•<;j:-' :,^'.i )!^? ','''! '/.V.tlf' ,,,■-....,,• ••i.^wj-yni- ■. ..;^f:^a^'r' n,.' V > :/• . I > 1 ?)v:^;- cf^>i-;: i Digitized by the Internet Archive in 2011 with funding from University of Toronto http://www.archive.org/details/patrologiaecursu204mign PATROLOr.tiE CURSUS COMFLETUS sivi; RIRLIOTIIECA UMVERSALIS. l\Ti:(.UA. UNirOlOIIS, COMMODA, ORCONOMICA. ()}iMni ss. PATRni. Doaonni sniin o!tni()i'i; KCCLiisiASTiroRni AB /EVO APOSTOLICO AD INNOCENTIl III TIOMPORA FLOIlLlillUNT ; RECUSIO CHRONOLOGICA OMMl M QU.E liXSTITKKE MCWUMIvNTORUM C.VTHOLIC.E TRADITIONIS PER DUODECIM PRIORA ECCLESLE S/ECULA, JfXT.V tUlTlONKS .VCOll(.\TISSIMAS, I>TEI< SK lIUMQUli NONNULLIS CODlCinUS MANUSCRIPTIS COl.LATAS, PKHQIAM DILIGENTEH CASTIGATA ; DISSERTATIONIBUS, COMMK.NTAHIIS, LF.CTIONIBl SQVE VARIANTIBUS CONTINENTEH ILLl STRATA ;" OMMBIS OPEHIBUS POS r AMPLISSIMAS EDITIONES QU^ THIBUS NOViSSIMIS S^CULIS DEBKNTUR ABSOLUTAS DETECTIS, AUCTA ; INDICIBUS PARTICULABIBUS ANALYTICIS. SINGULOS SIVE TOMOS, SIVE AUGTOBES ALIRUJUS MOMENTl Sl BSEQUENTIBUS, DONATA ; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTIM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITUI.IS SINOUI.ARUM PAGINAHUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUE.NTIBUS SUBJKCTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ; OPEHIBUS CIM nUBIIS TIM APOCHYPHIS, ALIQVA VERO AUCTOHITATE IN OHDINE AD THADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ; DUOBUS INDICIBUS GENEHAI.IDU.-i LOCUPLETATA : ALTERO SCILICKT RERIJM, QUO CONSULTO, QUIDQUID UNUSQUISQUE PATHUM IN QUODLIRET TIIEMA SCPIP.SERIT UNO INTUITU CONSPICIATUR ; ALTERO SCRIPTUR^ SACR.K. ex quo lectori comperihe sit orvium quinam pathes ET IN QUIBUS OPEHUM 8U0BUM LOCIS SI.VGULOS SINGULOHUM LIBHORUM SCItlPTURyE TEXTUS COMMENTATI SINT. EDITIO ACCURATISSIMA, C^TERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PEHPENDANTUR : CIIARACTERUM NITIDITAS, CUABTiE QUALIIAS, LMKGHITAS IKXIUS, PEHFI.CIIO CORHKCTION IS, OPKRUM RECUSOHUM TU.M VARIETAS TUM NUMERI S, FORMA VOLUMINUM PEHQIAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO OPERIS DECURSU CONSTANTER SIMILIS. PHETII EXIGUITAS, PH.-ESKIITIMQUK ISTA COLLECTIO, UNA, METIIODICA KT (JIIHONOLOGICA, SEXCENTORU.M FHAGMENTOHUM OPUSCULORUMQUE IIACTLNl S HIC ILLIC SPAHSORUM, PRIMUM AUTKM IN NOSTHA DIDLIOTHECA, EX OPEHIHI S AD OMNES -«TATES, LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PEHTINENTIUUS, COADUNATORUM. SERIES SECUNDA, IN QU.'. PRODEU.NT P.4TRES, DOCTORES SCRIPTORKSQUE ECCLESI.ii: LATIN.E A GREGORIO MAGNO Al) I.NNOCENTIUM IIL ACCURANTE J.-P. MIGNE, BIBLIOTHEC/E CLERI l i^IVEBS/E. SITE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULO.S SCIENTI^ ECCLESIASTICvE RAMOS EDITORE. PATROLOGIA niSA EDITIONE TVPIS MANDATA EST, ALIA NEMPE LATINA, ALIA GRyECO-LATINA. — VENEUNT MILLE ET TRECKNTIS FHANCIS SEXAdlNTA ET DUCENTA VOLUMINA KDITIOMS LATIN.B; OCTINGENTIS ET MILLK THKCKNTA GR^CO, LATINiE. — MEHK L.VTINA UMVEHSOS AUCTORKS TUM OCCIDKNTAI.KS, TUM OHIENTALES EfJUinKM AMPLECTITUH; III AIJTEM, IN EA, SOLA VERSIONE LATINA DoNANTUR. PATKOLOGI/E TOMUS CCIV. CLEMKNS III PONT. ROM. S. STEPIIANUS OR.VNOniONT. L.\IU)R\NS. IIRNRICUS l)E CASTRO MARSIACO, S. R. E. CARI). BAl.DriNUS CANTUAR. AnCIIIKP. Ri:i{NAlil)US AlilJAS lONTIS CAI-IDI. STLPIIANUS DE LICIACO, IM-ITRIS RKRNMU)!, (iUILLELMUS i)i: TinillNACO. (iKRARDUS ITIIERll, (iUANDI- -MONTENSES. RELNKRU-, LAURLNTIUS, MONACIII LKODILN.SES, LRMLNGAUDUS, IIKNRICUS SEPTIMELLENSIS. i:xcrnKR.\Tn\ kt vexit .apuo .l-p. mi(}M': kditorem, IN VIA DICTA D'A.)lIiOlSE, PROPE PORTAM LUTETI.L PARISIORUM \ ULGO IfE^FEli NOMINATAM, SEU PETIT-MO.NTROIT.R. I80O. 7KE INSTI7UTE ^ EVAL STUOILS I- £ DEC -7tfl31 aao4 SifilCULUlM XII. CLEMENTIS III POXTIFICIS ROMANI EPISTOLyE ET PIUVILEGIA OKDLNE CHROAOLOGICO DIGESTA ACr.EDUM S. STEPIIAM ORDIMS GKANDIMONTENSIUM FrNDATOKIS, LAiWUANTIS, HENRIGI DE GASTKO MAKSIAGO, S. W. E. CAKDIXAMUM, BAIJHJINI CANTUARIENSIS ARGHIEIMSGOPI. BERNARDI ABRATI FONTIS GAGIDI, STEPIIANI DE LIGIAGO, PETKI BEKNAKDI. GUILLELMI DE TKAHINAGO, GEKAKDI ITriEKII, GRANDIMON- TENSIUM. HEINEKI, LAURENTII, MONAGHORUM LEODIENSIUM, ERMENGAUDI, HENRIGI SEPTIMELLENSIS SCRIPTA QVIE SUPERSUNT ACCURANTE J.-P. MIGiNE, UIKLIOTIIE(.C; (LEKI UIVIl EU.S.li: SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SIISGULOS SCIENTIiE ECCLESL4STICiE RAMOS EDITORE. TOMUS UMCUS. VEMT 8 FRANCIS GALLICIS. EXGUDER.VTUR ET VENIT APl D J.-P. iMIGNE EDHOKEM, IN VIADICTA D.iMBOlSE, PRUPE POKTAM LLTETI.E P.VKISIOKUM VULGO D'ENFEl\ NOMINATA.M. SKL PETIT-MONTUULGE i:m:\(jiijs Aiii Toitiin irr oi*i:iii'H ^u ii iioi toho i i iv i:o.\Ti\K\TL'ii, KKI.NKKl S >l().\.\(:Hi;S S. I.Mr.lMII I.KODIK.NSIS. I)i' cljiiis scriplurilMis moii.islocii siii. ( i,l. I.j Coiiiiiiciit.iliii iii iio\i'iii ,-iiilc-ii.'il.-ilili:is niiliplioii.is .ili 0 onlicfitos. 41 S|ir('iiliiiii p(i'iiil('iili;i; scii Vil.i S. Pcl.-ij^-i;)'. ol l';iliii:iiiiiiii vii'^iii;ili', scii Vila ct l*;issio S. Mari;i! \\vi^ii)\s C^ippailocis. 61 |)<; ciiiilliclu iliioniiii (lii(-iiiii cl ;iniiii;iriiiii . 70 l)(;:i(lvciilii rcli(^iii;iriiiii S. L;iiirf.'ntii iriarlyris. X9 Trioinph;il(' Hiiloniciiiii . 99 Vit;i Kiir;i(li Lcodiciisis cpiscopi. H7 Vit;i Ucji-iiKirdi Leodionsis episcopi. 12.-> l)c c;isii tiiliiiiiiis siiper crclr-si;im iiioii.Tstcrii sni. \:j1 LiltclJiis ^r;ili;iriiiii ;iclioiiis ;iil H. L;iiii'ciitiiiiii. i4;j De iiicendio ecclesia^ S. Lamberti Leodiensis. l,-)2 L;icryiii;i'. i.'j:^ Dc |)rol(,'(-Lii iiiorlis. iHi Vita 8. Wolboilonis Leodiensis episcopi. 197 HENRICUS DE CASTRO ^ARSIACO S. R. E. CARDINALIS. Epislol;\!. 215 Dc |)ercgrin;iiil(' (ivilale Dei. 2S1 RALDLINLS CANTUARIENSIS ARCHIEPISCOPUS. Tractatiis varii. 403 Liber de comnieiidatione lidei. . o73 — De sacr;iiiiento alt;iris. (U2 — Conlni C;illiaros. 777 RERNARDUS ARRAS FONTIS CALIDI. Uber adver.sns Waldenses. 793 HENRICUS SEPTIMELLENSIS. Elegia de diversitate foriunae et philosophia' consolaiione. 8il LARORANS S. R. E. CARDINALIS. Notitia el fraginenta. 901 LAURENTIUS DE LEODIO. Gesta episcoporum Virdunensium. 919 S. ST1':PHANUS de mureto et alii grandimonienses. Dicta S. Stephani. 1071 Liber sentcnliarnm ejusdem. 108o Regula. 1135 STEPHANUS DE LICIACO GRANDIMONTENSIS PRIOR QUARTUS. Dicta et facla S. Stephani de Mureto. 1163 PETRUS RERNARDI GRANDIMDNTENSIS PRIOR QUINTUS. Epistolae. 1177 GUILLELMUS DE TRAHINACO GRANDIMONTENSIS PRIOR SEXTUS. Epistol;«. 1177 GERARDUS ITHERII GRANDIMONTENSIS PRIOR SEPTIMUS. Vita S. Stephani de Mureto 1179 Itinerarium fratrum Grandimoiitensium. 1221 ERMENGAUDUS Libcr (-oiiir;i iKcreticos. 1^23-) CLE.MENS lil PAPA. Epistola3 ct privilegia. 1275 Ex Typis L. MIGMi, au Petit-Montroige. INNO DOMIM UCIWXVIII REINERUS MONACHUS S. LAURENTII LEODIEISSIS I >OTrn\ HISTORICO-LITTERARIA (D Bcrn. Pezius, Pnyf. r»il i. IN Tlietniiri Anecilot., p. wri) nfiiicri, r«;iT;ieiii, (\fiiieiiive , copiiobii.r Laiitviui;»iii Lfoilii, pliircs liarieiiiis incmiiiorp, iioniinmiin U:\roiii*is. Y;tlciiiis Andrciis, Grr.Tnliis, Jo.iiinos Vossins, Cliapeaviliiis, M.ihillonin'., Casiininis Oiiiliiiis :>lii(]iie. scil paiicis aras abdiia liucusqite ignorareiur. Seil oiniiia de eo dc iie.^ps tciiior.i ol ainpl ora eriiiil, posiqnani ploraqne ejns ingonii inonumenla cl. 1'. I.onibardiis ex aiilot;rapliis co licibns iiil.;irilus poliiil extiiiulcte. Vinitn riiissc cxceilcnti ac pcreleganti ihgenio praedilum oiiinia cjns oper.. loqiiti: liir, slylo perscripia ciudiio, tcrso, el qtii vix s.TCuli sui sil. Nec virliilc ai: viix' sanolimonia Hireriur ixstiiil, iit qui coclcslibtts eltam visionibtis rlarueril, qiias in opusctilis suis lanquain ab aliis iiabitas pas>im referi, et veleribns quas lract;>l bisloriis interseril. De opcribtis suis ipse accnraie agil libro II l)e tl.iri^ scri(tioribiis mnnasierii siii, cx ipiibus ca dtiiitax;it roccnsere jtiv.ii qd.ne 111 iioslro Tlic- sauru iiiinc ptiiiiiiiii c iinpareiil. 1. De ilarii, scriplonbus moiiaDlcrii sui Ubclli lil. Ili i(;i iii codi. c aulo;;raplio inscribtiiMiir : De imy.tiii rtijijtdam idiola: libellui ad ainicum suuin, (jtiae iiiscriplio, siiic dnbio ab ipso 11 inero profecia, iiisigm-n» aiicloris ;iiodc6liaiii pio lit. Iii co salis acciirale qiiiil a qindibct inajoriim siionim sctipuim iiosierilaliqiie comiiicndalnm sil, rece;isel. Oplandun /orcl ul idein circa co:c;;iiii'OS sibi sod.iles pr.esliusscl. Sed mo- Mi;nij/«r c-ii»!, iit ipse iiiilio libuHi ii faletttr, duo, sc//J(V/ ne nut livoris ar(jneritur,sirendssius laudaret qua- Lauilanda e-ieni. aut iiaremr adutationi, merila si dependerei praconia. L;clenim cx lioc Ueincri opn- sculo iioii p.iniin liicis veius bistoria liiieraria accipiei, qc commciilulio j:im pridcm , nempc aiino lriii fiiciinl Si imiis nnn (l<(>«s«' iKMnincs r|'ii r'jii-iiiin li nriiiii:i ilcrisiii hrilir^.tnt. Si.l nrc ilcsiiiil fjiii, «i(:li.'clii lialiito, iii:tgiins i-li.iiii in aiiiino rriicliiH <-x ii-,il(Mii c:i|ii.iiil Q lihiS si iiosii is l.ilxnilnK :iiiiphiiH proilcssii cii|Hniii», ncnio pniilons il ;cpn! :ic iiiiptilicii:<.'r fercl iii opcre i\u(ni ilivcrsisfliinoriiin li(iiniiiiiiii iisiliiis (leslin.thiii) esl. Opiisciili liiijiis ijisi: mciiiiinl lti:iii<-rii:s lib. ii Di: cl.iris b( ri|it. inoiiaslerii »ui, 4. Palmnriitm v\rii'ui(i'p, s(>ii I)e viia el pmtione Sfinct(r Mnritr, rirqini» dnppailorig, libri 11. WoB ailo- lcsccns adliiic cdidil llciiii-rus co niaxlnK^ lini;. nt otiniii rii{(ciel, ac i«:iliii;iiiliiis Kiinlii» aniintini iiiibiicr<;i. Sliiiiultiin ail s:icr:i :ir};iinif^nla Iractand.t :iil1i(lcrat vi^io B. JiMiinis, inag slri sni, iii (|iia l>i::iti .*iiiii Laii- rciilii vooeni ci nioniinni .0 qnain dclectnlnle e^t nlqiic. jucHiutnm iliviiiit rehnt iiiieiiiltre nuimnm, a(iilis'-e f('rcb:iliir. |g cniiii jpse csl, do tino it:i ii pKiloj^D scribil Ueiiicr.is . Fmter elenim qiudam pueris tire adolescctitibti» Temii iim legcbat. Seil tcenica leciio pla^ obesse qu/im proiiMse audiioriliu» infirinii tolei. Iiiterea mngisier illc iiifvmnlii» esl,ila ul peiie dcs;icrareiur. Qui cx'ra sc per e.rttw.im lurlitt plura vidii el ttudivil memorahilia quit: posica scriplo edidit. Bealam quoqne Lnnrcultum, qnnm prnmisi, tenieniiant tninncilcr sibi ohjecisse iiou tiicuil, rcdargucitiein quod IwJicrit sor.Hdarelnr, dnm romico uiereiur. ^um reiitenlur parum religiosus, qui peclus vel linguam occupel ungi^ turiihnt. Dwinn igiini linclnveei lionetin inluberrimum ett. Angescil scienlia, vilnlur oiitim, proficil nd virtuies oinnin. Sem,>e qnosdnm legimu» Pairum iniexrre mnttnt sive sportellas solitot fniste, qunrum graitdet euniulos dunt coiigrtfisscnt, quoninm qui disTiitieret uon erat, igni supposito cremasse, el nlias deiiuo [actilnsse ad similem redigfnilnt torlem. Pliiloxoplii quidem spiritunles sic aiguinenl-ili lueriitt, otioiilalem csic iniinirniu ^inijnar', quum oiteo insecta- rcnlur. Verum improhus ego consercndurum iynarut j>incoruin, neqne tpoilntis tiloueut aiiexenilit, ,^»cribere tallein aliquid conabor , adolescentiamque ariibut atsuescere bonit, uec fornncibnt, ted codicibns dedere ingeniolum. Ilaqite ^emiuo dtslinclum libro 0|iiiS( u'iiiii coiuposiiurut sum, cujut (C ac .-inciti.i \i le ISaioniuin in Mariyiologio Roinano ad dieiii primain Noveinbris el l.aiireiit:tiiii bnnc p, fiiu cddciii die Maiiai ac(.i cx Yinccnlii S;ie. ulo bisiotiuli rccilal , quo inle^ro fcre sacnio niiii.|uior nobicr ilciiuuiis esl. 5. De vila S. Tiebatdi libri II. Do bis uli et [iFJCiedenlibiis diiobiis opiisi iilis il:i loquiinr ij.sc Reincrus iib. ii De daris $( riplor. nionasierii sui, c;ip. 3: Ceminis eryo Ubt nolu qucnt iicl..iis exerceni stndia, clc. ISon prodit (luideiii Ht.'incnis cni qn;c de saiiclo TicbiiMo conimeinoial, debcal. Vi ruin qiii Viiani cjiiKdeiii saiiciissinii eroiniiu;, a Petro Vaiig:idici:e abliatc in litlcras relatam, ei a Surio ei Mabilionio parte ii Saxnli VI Benedictiiii , a jiag. l.-iO cdit^ini , onni Ueineri opiisculo vel leviier coiiiiiIeiit|, illico reperiei liiinc ill.us vitula arasse, iicc nisi elCj^aii.iori oialione Ueinermn Pelri opus conve.slivisse, ae singulaiibus qiiibusdain sui lcinpons < voniis, pri) niore sno , tclain disliiixisse. Laluil id laincn onine Mabilloniuiu, inlcr eos qui sancuiiti Tielkaldujii laiidaniiii, Keincitim aiias iiequaipiain pru:ieriiiit>surum. 6. Deconfiicln dnorum duciiiu et aiumarum mirabili revelalioiic, cic, tibetli II. Isand Ueit>cri opusculum i|tiemadiuo(liiiii el sequcns, De adventu reliquiarum S. Lnuientii lioma Leodium, iileo duiilaxai in collc- Cliotiem iio:sirani iininisimiis, ul qiiid eliam versu potiieril Uoinerus, crudilis palcracercmus , liberuni ac iiilegniin iis rcliiiqneiiics qnid vel quanluin ejusmodi bisiotiis tribuere vciiiii. Do priori opnsculo bac Ucineii verba suiil lib. ii De clar. scnptor. nionasierii sui, cap. U : ^e mucidis auiem dorntvanies lubetlie ccris sltitiis parieli affixus rubiyinis lepra tabescerel, scripsi nd qucnidnm faniHiareni opusculuin De iiisigiii» litis iiisulariiiu Sardinia.- ct Siciliie dnobus veisifice digesluiit iibellis. Iiem ad aiiunt duos Ubellos : primuin De cuiiniciu (Uioriiin diicum el anitiiaruni niiraUiii revdaiioiie; secundnni |)e qiiod:i!ii milite caplivaio, «i 4ier salularcni bosliani libcralo. De posieriori anlem ita ^cribil cjnbi:cni libiicap. 8: Scripsi eUuin veisi~ Jice libclliim De advenln leliqnianim S. Laurentii in Leodiuni ab urbe Uoiua. Quin el ud ipsuni mur,uriin il ad alios plutes sancivruin diceitdas, rogatu fralrum , plurimat conscripst oiaiioues, quaru:ii unain nie- iricaui ad S. Laureiiliiini babcs cul. iiifra. Cui iiiox ob idem orationi.s gciiiis Ojftcium ae mncto Si.iriiu, &cnsii pielalis pleuiim stilijtinxi. Qnid ve^o hnjiis ollicii sciibendi occasioneni lieincro dedeni, apii.l arilioloina:us Fiseniis iii llistoria etclosia^iica Lcodionsi lihro x, ad annuin llii. Earuiii iiii^jeiiaruiu iliadcin, ac landeni Leo..iensis Lccle.siiC |.osi ri-c.iipeiaiiitn ope S, Laniberii niartyris casiruin Bullioiienso iiiiiinpiitiiii, dtio insignes veleies scnpiorcs iii Imeras leiuJeninl. Piiniiis es'. ^icoJaus , caiionjcus Lia Leodiensit iiuUoniense c«ilruin,peivasortbut trium ha i»diviu;t receptiit viriute, tiluloque iirini^u .VI : Iriiniipliale liuluiiicuni. IIjc ip:iuin luusico quugne uiirnxi n^oJuUuinuc. idusicum !ii(id:ilaiiien cxculissc \idelur, solo rt-siduo Triumphalt, qiiod ex aulograplio a tl. H. Loinli.n o ciutniii, ail itlii^UanilaM! noimiliil anqdius liibif(ri;':ii Lot>d>oi!soiii liic publici jnris lecimus. 13 NOTITIV. «l fl Errncli e;iiiopi i.eoiliensh V tu. Il.iiic ex .iiiliii.iioiiliiis (ii:Iliiis,!:rii momuinMilis K.iiicnis Cincii;'» i- vil. It:i eniiii iii |ir(iln(;ii iliss«'ril : Kir.idi iilitiue ijc^ta iinoiiinm fuerc jirirrliiru, fnrranl ct \irifclaro di.inn tciiplore . iiui pcritia diritDnis boiiir ntcun luni prophciitm tlicrcl jnsin : nHOniiiiu bcnc, quoiiiam frucium adiiivcniijnum iuntu» ct'tH'dcl. Dixcruni el qniilnni scriit orc^ niijunl tic iliu , neil miuui hciic , qnia minu^ ihlitieiitcr nut ylcunric. Spariim in tnr ilicin c.ceiiil iininumduin Irnlnnn, Lcneiotu itmnliine imrorinnn fdiio, nt in unum coltnjjrcm et iniifieniiorc xtiilo Incrnn er ; lirihi s SiM>/'s unnni icriptionein , qncm- ailiuoiluin (cccrnm in itctciibenJo Viinni S. Wolhodonii Lcoilicnsium item cittiropi , etr. Noii iiieiiiiiiil iiiijiis \ii.»' lU-iiiiTiis libit) II l)e clar. siripior. iimnaslerii sni , nlii o|iiistub siia !)iiij;iiloniiU(|iit'. occisiones et liliilos n-ccnset. Asl iioii oiiini;i il ilciii lotnli^sc lli iiicniiit, :iiil |>liiri li.-iiitoiis |i;»i tiiiiiiiin iliinii iiliniiii n jc, lipsis-e \el ex imc lii:.) «ieiiioiisliari polesi, tii>i se al» autore Viia; S. WtdL) uloiiis, editai a Mabiilonii» S:iMiil(. Uene.li ciaii!> sciiploiibns iiioi)a aeinen o;.ii>ci.i'S | crnnMa Cet , (licain . ancloi- ea in prolo-o alleit #|n.e miili iiisi Iteineio possunl couvei.ire. A.l que^n . ""I"'l »'« l'eKiiia'-do . descnbendum elium frn- iretqiilnn liort,itn bcuico!o el jwji mc prccatu q:i,ii,i .»:/)••"'»< jam anl.-,i duobni libellit Vita* descript ssem. yu.e ijisissitiia «puiCuJa iVn:;cii .<.<:il , a :i(»)i» piau.*^*'*^"*' iiuiiicii» reteiisil.-i. H. De easu fuliuinis snper ecclaiam monris!cr i sui iiher. Ciiin nnno Doaiiiii ll)^2, xi Kn'. .Aprili.s ecciesci ntonas'erii S. Laiireiftii , iclii riili'iinis perenss.'», tlire coiiila;;i;..>scl. tn«tJn:itiio , jnmiiinri antico suo, ac. (Jeiii coinobil;'» Sl;ibiilLTsi, ul palct ex epistola Rciiicri ad ciiiiKlom daia, cip. 7, in tjua prafleiea <|neritiir de FriJcrico. t\U0i\,pvttquam Siobulas ahiistel postqunm Siabulcut^is effedus esscl, nnllum sibi aHoqu.Hni HuUam litteraruin tchedulnm miseril , qnasi arieles, oves , viiuloa ArdHCUnu tion habiai, de quorum solcnt pellibns coi.fici perna- menu'. iinjus opiisculi nulla iiKMnoria c.vsl;il in iil»n> ii Reiiiori Do c!;iris scriplorilms monaslerii sui. "kx qiio paiilo aiite dict:^ de noii recensitis iiiilii oiniiib:is ejiib.lcm opiiscuiis ampltiis coiilirmaiitiir , siiniilqiiu lonli. iiiir, lil»cl!os illos irot, omiiia(|uc i;i iis co miieinorala opuscula aii(c aiinnm l)i)miiii l(8i u Reincru cumposiin riiisse. li. Libellus grntiarum actionis super iledica ione nova ecclesiiV monasterii sui.lAWlUts liic prsnceilciitcm iiaiivo online conseijiiitiir. Ciiin cnini liigiilnem basiiicie sii.t. casum et excidiiim iii priori flevissel ei niiserai.is esset Reineiiis, in isio fauslam «•jnsiUin resiisoiirtiionem sifii celeliran .'ani, perpolunmrjuR gr.iii udversus U Laiireiitiiini :.iiiiiii nioniimeiilnm esse relinqucndiim cxistim:ivit. Kiiit opiisrnliini boe. eocJein aniio <|iio priiis conililiini, iit cap. C iios ipse docel Kelncrus liis verbis : lijitur a pritna dedicatimte hujut «ccletirr ud ieciindani dedicntioncm nttni iuppuiantttr cn, ah anno avlem Uominiciv lucarnalionis 1 I8i. heuique xi Kni. Aprilis divina fuinius animadvertione ptagali, sed eotlem niliitominns anno, \y scilicet Noiia* yotembris dtfinn miseratwiu stniati. Uujits sanationis la-liiiam, hoc esi, dedicaiionis toleinnilatem exemplo Sulonionit vel ^achnbrvorum per oelo egimut dies, alque, wl Kriptum esl, oblulimus holocausta precuin, tt satularia liiu lis in canticis sjrirituaiibut et gratiariim actton,dut tanquatti in vatis tnuticorum diversit con/itentet Uomino, quoniam bouus, quoninm in «(rr u/urw misericordinr ejut, et cjelera, (\ux siiie dispentlio lemporis ipse lector percurret. Itt enim in Ueineri opu.sc>iK-: singnlare est, quoJ brcvilatein ciini elcgantia uijitioiiis mi4liLi n n conjuAgal, id quod cl ud leciionem facilu pellicit, el ab eadcni sine fastidio ac (xdi.> diiuiitjl. 15. Brevitoquiwn de incendio ecctehice S. Lnmberti. Ejiisdcm oommatis lioc opnsciiium est ac nnmern 11 reljiuin. Moii.|»e Ifssns est, qiieni Ueinerus fecit cum anuo ab I ncarnationc iDoMiiHi IISS, quario Kn-. hlutt. quo die S. Lamberli celeirutur trantlaiio, ad vritnam sci icet tubsecutw nociis vigitiam, ignis a iloin > prorunipent cujut4um canoiiici., circumposiius domos, deiu clnuslrHin ctaustratcique officinas repente coiripuit et abtHinptii, nimiumque. dtimonica e.vagii(itionc itivulescentei flnmma: luo, sancte Lamberle, mon.itieriit iiicnbiiere, el lecla quatuvit convetlita diligenliniiue ptumbo, umbnsque turres. nec non et palalium reln-i cum ecctetia tanciarum virginum, noHnullisque circuin tnnnsioiiibus ingenti conflnqratione tuinaque dejecere. Rrexiculuin qiiidem buc scriptiim Reineri <'si,scd qiiodlainen insi^ni iisui osscpoiuissei Barllioloiii:ro Kisen» iii perscribenda llisiori.i ecclesiasllca Leodiensi , in (|uj iie verbo qnidcni litijiis mcmorabilis evcn:iio iiKininil ad uiiiium 1I8S, i|iioetiiii contigissc ex Ueinero adverlinius. 14. Liicrijmuium libelli ///. Lleganiissimi, el yniarum liLeili, a Keineiu ad IMiilocbrislum seu qiie.ulibct jcsu (jbrisii amatorem conscripli, rorto Jam a benio gravi elmorli viciiio. Vocal aulem proplerea tibellos scti librot Lncrtjmarnm, qiiod iii iis eui Uuiiiaxui doclrinx ac excniph proponauiur, qux animiim terrciiis rebus iiiimcrsnm salulirilcr fiiliironim c.ispeciatione ac niclu cuiuuliaiii, el ainaras piieril. Verum Itciiierum, viiuiii alias ductiim ei poiilum, iii bis noii sine Judicio el disciimine vcrs.iluin iuisse, libi'»» i; Lioryinaruni, cap. i, bis veri.is iios dnoei : AfC vero inlendimus fnvori , ted compunc^ioni : t.icrijmnrum quiertinns insirumcnta, non tevi» jac!.;,.tii,lo! urtjHittenta, masime cum duobut lanlutnmodo nobis nottra toquniuui famiiiaria vet scribumus. Sunt eien in ht liiiterta' faciet, iia ditersa: Itominum Oiiintonet, dum quod atiut cettiinal bonnm, atius oinneinr maun:. Tnlit objicere conira hujutmodi totei tchotare illud : Somnia i\% cures : nani iiiens liu iiiliara' rymrifuni non eodein «110 crclera iiidiibia^Keiiieri opiisciilri, cli;iracure pcrsiriplos essc, (liiiif|iie in alio rjMipraplio, anrw I i-.8 a Joaiine Slabnlao/cciebri S«iil:inreiiliaiio ca-nobila exarnlo, lianc lanluni insc"! li*iii'iii reperiri : lHci,.it libellui LMcrymarum primnt, edilut a quodam fralrc Eccleiia: notircc. ODservavil pt>em leriio mnjeslaiem lideiii, nnnc reiicebo, quia intimu» hic nosier in opusculo, cujus esl liiultts : iTionipliale Kuloiiicum, lioc r.tulit, < lc. hx qnibii» o iliiis P Lonibardus cviiici posse puiabai, bgs nbci.o^ Laiiyniari;ni i!0n Kemeii, sed tnins.lam alienus K< inero faniili;iris ccenobiiae Lanren''»'" «sse Sed coiijecliiras li.is nnllas esse, omnibns li.|uidissiiiinm eril. qiii linc De laorvniis opuscubim oiim reliqiiis miiiiine conlroveisis Kciiieri libris oonliil<;rinl. T.tiiIs enim in»'enii siyli, l''«^'^^'s el lcsiiviiaiis u:robi'tn(! siiiiililndo csl, nl eorum niliil Keinero abjntliccs, quin oiunia ';\ulf>r;i's. iNec poslrema erndilissin.i aii.ici no>lri ralio iiivicl:i csl. Nec eriiin adeo insoleiis apnd anlii|'uc!> visionum el ii.iraculorum scriptores csl, ul modesti;e vcl invidia; caiisa e.i aliis Iribnaiil qnre ipsis couligenini. Lx pluribus iioii nisi unum in lem pra;seiilom exemplnm cx lonii nosiri itl pirie m :idduoam. Ibi Oibroiius, decniius Lmmerammensis, iii Iibro De cursn spiriluali. cap i\ (2) leiiiaiionc."» ei porlcnla qua; sihi jiiveni monacbo obviaruiil bis verbis eiiarrarc aggreditnr : Libet liic fcriptn cujuslam *idelis miliique noiiisimi fralris inscrere, cjui ad couvrnionem veniens, ei Scripturam sacram legciido frt- ijuenlans (habebat £iiim spem magnam in hac lecliijne) , nimia Jiulurnaque husiis aniiqui iiiipugnai:orie fati- yabalnr iu eadem sacra Scriplura, ctc. Quis non crederel fidelem illiim cl OUilono Hotitsiwum frr.trem ab ipso Olblono diversissimum esse? ^ibil lamen minus es!. Nam quaicunqiie loco ritaio cx illius fiJelit fralris scriplis narral Olblonus, in libro meirico De docirina spiriiuuli, suo nomine, apeituiide cx nlnsi^ue l.bc.lis cohSlal, quos VVilelmo, celebii ciiidan! moiiaclio, cujus virluies lib. ii, cap. 10, inaximib !;mardo, ejasJem nionasterii biblio- tljecario. (D. Bern. Pezius Tlies. Anecdol., t. IV, parle iii, col. 17.) LIBELLUS PRIMUS. J PROLOGUS. pra:parare el Doinini guoernare lingnam, qnia omiiet llomini$ quidem ett, ul ail Salomon , a>iii;i»m viai hominum pntenl oculis ejus et tpiritumn pondc (5) Cod : DeinepUis cnjusdan) idioix iibellus ad amicum «uuin. 17 DE CLARIS SCniPTOniGUS MONASTEnil SUI. — LID. I. «8 ralor ett DominiiB (Piov. xvi). Non sic aulem, o A scripii nullum rclinncril moniinenliim, laiuen Kii!)i amice, non bic scanJalorum opincos , (|iii :iul Oiiii, «li;^i vci invidia; sccuri cl m;illeo UTri(ioi, aui grali.c vcl aJiilalionis nincina cl torno dclininci slaicns nibri* caiil dulos.-ts, poihliis Iruliiianl utqiio pondus , ncc inocruiil uiilia, prius attiiigam. Nain et cautius csi alieiia qu.iiii propria praedicarc. Cap. I. De Lamberto tecundo abbaie. Lambcrtns abbas nosier sccundus mnltimodae Lumo utililatis, accuralo salis slylo Vilam sancli llenberti Coloniorum archiepitcopi el miracula de- tiiipsit. Quin eiiam inusice qiixdain de ipso com- posuii, iii versibus qumjue faciendis claro fretus iiigeiiio. Ckf. II. De Stephano abbate primo. Sicphano ipse successeroi , qui , ijcel aiicujus (|uidcm canonicusatqiie scbolarum magisicr, posica Leodieiisis cpiscopiis. Dc qiio aliqua majores pagi- nis mandaverc, quibus declaratum cst,(iuam vixerit episcopaliler. lloc aiitom prxlerire iion debui.quod tinicesancto martyri Laurenlio devoius , nosiro sc loco toliim impenderit cura ct robus , duin viveret, corpore post obituin. Apud nos siquidcm in crypla sanct* Dei Genilricis operoso condilus e«l mo- niimcnto , quod apicibus auratis tale praeleri cpilaphiiim : Inyens carnit honor, sed morum gralia major, l'nvsLlis o\fi(io te lucnt ei sotio. Seiiiit dives egeHi,ut eras ad nuriula prwsens^ IsUt vnlt salns , liis fluit unde cibus. 19 HIIM.UI S. LMKKNTI I.EOf). .\IO.NA(JII 50 llinc eiileiH unitix ntsum ci tiinnii ciiiiriit tiirie tiituiiferuin eicolimut lumiilntii. Nostra; crpo nrcolj Ecdchln' liiilcliioscil gi:iiii.M) (liuc ro.s;i cl lilio, iliuii cl inartyr aiii|ii:iira rrli<|ni:i- iiiiii pntlc, (.-Tiiilcssor ill^iiii iiibigniai lolo (oip'ii<', (MliOciiiio ac iiicrilis ulerqiic. Cap. IV. De Lverardo III, ubbute Suiieit Lnureittii. Teitiuni soriiii a Sicpliano pasioiein suiiuis Eveiarduni ecilcsiiC FloiiiiciiBis iiionaciiuin policii- lcui expericfilia viruin, (juo virlules veliiti pacalo iilchaiitur kabiiaenlo, qiii iiurcdilaieiii Doiiiini pi- ttccrcl iii HiHOCciitia coitlis tHi et iii lilellectil.its inainiuin suaruin deJiiocrel eani. Sed paHcii.is die- niin obstitrl. Main fiiiiiiis cst brcvi, iil nc iiitcro ca, oiiiiiis ariiialora roninni. .^.iici» poiro arJcii- liiiii^qiic 1'liahiris iMibiis sxvicril, tanicii iiividia Si- (iiliiioii invciicrc lyraiiiii niajns lonncnliini qna 110-.IC! .Mattiosal.iii (arciis, iii iic(;ligciiies rnagnn- |,)-ic !• I.ilialiir, jiivciiluti(|ih; iniiiiincbat, iic paiiein •itiosa (Oiiicilcrct. D.iviil scnio qiiidem, seil nun* «inain licnevolcntia iiicessit curvns ; qiii iil aliqnem rr::c'uni iiiilcrcssi Ctliilisscl laboris, Pnttionem lancii lilutii, Yiiinn «lciiiqnc tancd F.uclicrii Aurelifinentit ijnaiiililicl iocnplelc contcxln, .iltamen grossiorc «t (^ii.isi caitiiaLiiio lclaiu onlilns cst slaniiiie. Cap. IX. D« Eiigelberio monnehiy, niigcllierliis coinpoli venlilalor et assecli, qnx- (!aiii llicoreinala coinputislis nlilia conipn(>iiiavit. Naiii, queinajinoduni Boolcs in carditic cceli, dniu lui.lem aiinoadviveict. Luci.Ia; porro inienlii.nis H jic jngiter in hac rcrsatnr aric, ct plausiruin ii.e- «icurje jam bene florenlis iioii caieal fruclu. Itai;iie iii (liebiis vcri compntclur aiini , ci citni jnslit .scriplus bx-reditale capiat terrain, ubiesl iongitiir- niias vita* et vietus , ubi esl lumen ocnlonini et pax. (1ai> V. Oe Lndovieo ieiiioie luonacho et diacoiw. Lndovi.us b(in;e lecordationis scnior qiialiter ab urbe Uuina icliqui;e nobis saiuli dclat» m.mI Laurcnlii, jain anie cxcripscrut. Cap. VI. De Falclialiito Ludovici discij.uto. Falchaliiius eiiani scbolarurn niagisler , cjns- eoaluerat disciplinis. iste Francoiii sebolastico nioria: vulvi qui.lein, scd noquaquam palitnr occi- dcre, mnltani exin.lecomparavit not:tiain, quapru- pier Marotiis eum bis vcrsibus illiisirarhn : Qui iiumerot catviue tiat, qui tidera uottet, Oefectut lolis variot, lunnqme laboret ; Lnde tremoir territ, qua vi maria alta tumeuamt Obicibus ruplit, rurtutque in te ipta retidant. Qiiid laHluin Oceano properent te lingere tol*» Hibenii, vel qua: lardis mora nuct\btu obttet. C\p. X. De Bereiigero qunrlo abbaU. Suininopere apiid monachos scu vlcncQS Urbi» noslrx studia liinc vigcbanl scholaria, diuque vi- giior;iiil, ne:; miniis roligio, lU slalui ecclesiaruni splcndide illud congrucrel. Qiiam pulchra labemm- Saiicti LaniLerii in opnsciilisde qnadralura circuli,^ «^«'a '««. •'«'■<'''» ^' tentoria lua, itrael, ut vnlletne' c.t de jejuiiiis Qiiatuor leniporiim cooperatns csl. Cap. VII. De Heribrando quinlo abbale, Ludovici uliero auditore. Ilujiis qiioquc exslilil audiior lleribranJus ihUnsr Hosterqniiitus, in (|tio canilics sensuum caniliei «oiigrueret caj iiloiiini, (iiji.s sccniiduin Ccclesia- sicti (cap. ix) o:t:ni tcmpore veslinienla c$S''iit can- di.'a, cuin suecii.cios habcret caslimonia lunib.is , iiiceiiiani in inaiiibus, i I csl operibus D. i ci |iro- ximi dilcctioiic ar.lcntcm. Ad dlclanduin eral sive ad vcrsiQcandiini proniplissiinus , tainqne diviiia (|uam bninana prcditus littcraiura. Mie fiiaiit Tlicodorici junioiis de Sunclo lluberio abbalit scri- p:o iradidit. Nec pccuniain scientise babebal rcpo- D .siiam in sudario, scd ultro eiiam docebat inscios sc hiiior, cogiiulione quidem humiiis, verum ut sapICD- iis ci!jii.sdam utar vcrbis, ociikis Dei respexit illuia iii bono; ct ei^cxii iliuin ab liumilitate ipsiu». et exaliavit caput ejiis, ei inirati sunt in illo multi. Eieniin sagacilate admodum famosus ad instar lu- cernsc super candelabrum positx regno conspicuus erai el Ccclesix. Nibildminuset qui sub illo dege- reiit fratres, liliis, qu£ sunt in transilu aqua>, serio coinpararim, quia pluribus nec candor religioni«, nec odor bonre deerai opuiioni.s, cuai litleraria quo- qiie irrigareiilur scienlia. Cap. XL De Roberio seu Buperto potiea abbate Tuilienti. Iiiler bos velut inauris aurea et margarituin fui- gcns Itobertus emicuit, homo, qui attenderei sapicn- tiam, ei prudeniix inciinaretaurcm suam, quiqux- reret eam quasi pecuiii:im, et sicui liiesauros eflb- deret illam. Hic a pueruio penes nostrum est edu- catus monasieriuni, ul aptate, sic virtutibus germi- narct fi^liciier, ingcniuiiiqur; mcmoria* reboranie 5t DK CLAKIS SCmPTOIllDlS MONASTLnil Sll. — LIU I. 22 oiiiii atlderet sciemi.iin, a(lileli.il el laborcm. Eleniii) A iterunclo illiiisloci .ibbnle, liica qiiod iiiiiiisleriuiii i|iio(l %\[)\ leireniio infundebat, aliis doccndo rernn- dclial; inor.tlionc taincn seduliis clcnntrnipl ilir)i:e» iiiauiliiiis makinie c\rii!iiis. Qiiilnis quaiiloserre^ius, laiilo iuiistebal dcvoiiiis, ('uni conc^.lrscercl cor ejus iiilra se, el in ineoiiiino, revera cui suavius liihil esi spirilu conlribitlalo, cordc conlriio et Iiu- iniliaio. U.ide rnieliatiir sxpciiuineio illuslraiioiie diviiia, liinpidiqiie i>lisccltai iu eoiiitt-lleciiis auror.i; quoniaiii, ul sciijiluin est, bcnc consurgil diluculo, qui «iiixrit bona. Aporiiil ergo illi seiisum Sapieii- lia Dei, ut inieUigHrel Sciiplnras, iit traclarel de illis suniiiia racullatc. sitiiinia itlililate. Po!csi iii ijiisltiu: ptMvidere opitscHlis, cu^us oculuni vol i^l.iu- «oui» itnidix. vcl li. piiu lo itnperili 0 iion scaiid;i- li/:il. Ijiltir cmii adbiic ossei juiiior, sciipsil iibetUim metrice in lumlem Si>itililHriirHm fenienliis ; ter- liutn nihilouiintis adiiecloiis ve sii bcroico l)c lncnr- nuiiuHe Dontini Uin) cli.im Hbello slilum noilriv iTiiscciilus osi tlccUsia', vidoliiCl a qiiibiis exsinicla hit, qti;i' boiia, vcl i|ii.T mala de inatiu Doniiiii ab fCurado Leddiciisiuni episc >pi) i!Si)iic ad 0!^erttim siisc«'pi'iii. De liac c.ideiti qiioi^iio niaiclia nliudopvt- tuluiu SKjiliico cunfecii nulro. Viuim (leiii(|iie sancli quamvis salageret, atquc instar Marlliu: soilicUiii essct, iiiterduitiqite turbaroliir cr^a pliniina, lanieii iiistar Mari;e unum sedulo propoitebal neceos;i liiiin. Sedebat eieiiim scciis pedes Dotnini el audiclial veibutii illius, quandoqmdom niedilatioi.i nibiioini- niis sanrlx et scribcndi sludio invigilarel. Cui inus etiain crat tam laudabills, iil si qiiando ininorotu sibi adoss:; gratiain seniiret ( nani corpms, quod cor- tnmiiilur,aggravat animam, el deprimit lerrenn in- hubilatio sensum, mutla, maxiine esloriora, coijitan- tem (Sap. ix^, iiunii anle Domiiium scse. adjicerel crticiiixiiin, cl a sanc|o el vero, qui habet clavim Duviil, qui aperil el nenio claudit, c'audu el nemo aperii (Apoc. ii,7), polerel, quodclaiisiini cral, apc- riri. Iliiitrtliior (|u:et-oiiti, iidelitcr pulsanti inox apcriob.iliir, diiin luce inlellectui snperrusa mirabili iiiodu aiidirol, quidloqiicretur in ipso Domintis Deus, ciijiis uiiqiic lingua calamus scribx velocilcr scn- beiilis, ciijus qui appropinqiianl pedibiis, accipiotit dc doctrina illitis. Adco ciiim sc diligcnlcni diiavc- rai, adoo tliesauruin peciorisejus replcverat, iil diio insiniul aui tres vix posscnt exciperc scriplcrcs, qti.e diclabat. Qiia cx rc siipcrntium non ritil qiiod aspexer.il ariqiian.io in visu noclis Sapientiam Dci, Vetbui!i Dri, »e dcoscitlans, ctijubalur in cjits diclis vel scriptis iiicul in otiinibiis diviiiis. Sa( rarmn siquidem eral sludiosissinius leclionuni, ciijus scieniiain morcs ogregi adornabaiil el rtligio, qui RadisponensiHin quoqidl)im scripscrkt apol<>geticu>n 2S rWlNKfU S. I.ALIlKNill LIOD. MONACHI U de volMiiUitt Ufi, iii qiio iliis npu^Mi.il, qiii jiiM.i A iimii:ir(,PSPil)ilil'T frii.itur, jiiTta quod scriplnni e«t : Qui ilorli fueriiil , fulyebiinl ifwui ipleivlor firniu- lijprftbim Coliliaiionim ilicciciii, Dcuiii vcJlc inuluin iieri, non qiiiilein iiuiliiiu iilllii lionis, ijuod (iliiic in- terdum ncci.-ssc est ad conopiioneni ()cc<-aii(iuin inrcrri, sed quoilcunquc passini niuliini, (|ii(i>l &i( liono virlulifiue coiilrnriiiiii. Noiinull.i eli:iiii sciipl^ 6CU contra criminalorcs siios , seii coiilra irrcligio- sos qnosdain eiliilcral, (|iiorniii iinus pie.sbylcr, inio «oiiruliinariiis, prcsltyleios conruhiiiis licenler ufl (tosse nicnsirualis aslrnxeral pngollis. Alter . C*i'. XII. De yVnteliito teu Wntelino ejut nominit II abbiiie Vll S. Laurentii. Viri tam illiisiris (MUilitns e"-t ni»xiblerio W.t/.di- ni:s altbas noslcr VII qiii docirinariiinsnlioneni diini henc exccpii, hona virliiluiii gcrinina edtdit, qii«!iii il;i coluiiilia! simplicilas inaiismMum facerel, iit ser- peiiiis pnnlcnlia se»eriini rcddcrct. Grati:i.ii crgo ct discipliinm inv«iiil ror.im Dco cl hoiiiiiiilju.<, ct duni SCienlifK ^einm;is »uro iUii-lrnt rcligioiiis, opinione factits esl odorifeia qnafii linis redolens iii iliciiu.i jcslaiis. Pcriiiuc illins exfiiltel docninctiiuin lilier Eveiiil prxteiea iil circumposilas Tuiliensi cociio- B qucm scripsil : De comordin Evnngeliorum et ex- l)io grave inceiulinm oflicinas corriperel alquc ab- &umorct. Uiuliquo sicvieb.tnt immanilcr n.)mm;c , ipsum jam cuMioiiiuni snbsiderel periculo, nisi diviin irrontssci iniscratio, L't enim videre aliquibiis da- tiim esl, sidercoc dcsupcr (l;\riiatis pcrsona asiiiit, qiKC siii .imiciHS ora vcluti quodain flabfcHo insiir- penles igniuin glabos cvcnlilarcl. Rcfiigere igitiir vaporcs, illicsa euiicuil domus illa, impleto liaud om'n im proplieta dicil : Cum irntus fueris, misericonlia: recotdnberis {llabne. iii). P.iro- tliilanani vcro ecclcsiain depasia suiit incendia. Sed ibi nihilomiuiis Cbrisli gloriosc mai;niricata esl de.viera. Ciim lHcril n;iin(|iic lanta conn.iKratio, nl *li;tin caiftp:inas liqiieCoierit ejusdcm erclesi;r, ar- posidone eorurt, opns cquileni claruni el uiile. el quod sludiosiis doleat leclor ronnnsisse imperfe- cliinvr^^^ec miitiis boc .iddoceut pictur.TC seu vela qiiarflmdam ccclcsianim, iibi perlegas visti, colligjs sensn luciilcnlam ac singuLircm :illcgoricariim luin tiepeiis x-griiuilo illum delriveraiit, sel iiiile.n>.'xa I •ciiouis, oiMtioimm, contomplaiioiiis acie in verum solom oculos liubens .'tniiiue fixos iiltisiri qiiu !am niodo iioviiate rcpit- bcscobai ; hoc sciliccl insiar pliocnicis, qnem diiin extoiisius a-viim languiJiiio iuarcore coitiraxcrii sarabara suiit iinmi!tat;t , ncc odor igiiis t!ait.^!vji j^ (fortur «Hcnint nitra qniugontos vivcro annos) e vir- por eos. Quae vldelicet ad memoriale'pcrpetuuni ip»e IXoherlus aiireo ei compHncUoiiis pleno deicript^il ti- beiio quem intilulavil De incendio, allerum quoque siibtexeus De medilaiione moriis. Cujus aiiqtiantam |):i!iem dum confecisset , iile coelosiis pliilosopliia nssessor, o! ilie divini symmislcs eloquii moriem lA.Wl pleiius utique dierum, sicul ei anie aliquod sbi touipiis pcr levoliilionem illud fucrat diclum <|iiod iu Job logitur : In abundaiiiia ingredieris sepulcruin (Jobii). Oliva, in(|uam , fruciifera in doiuo Oei o ! subit^c adusla est lohris atira oi emarcuit. fiobortus scicnlia el viriulibus par doetoribus siimmis appo- silus esl popnlo sanclorum> inler 'luos veric eliam (ongrnenier seu a piioeniceo, id e,-.l ru- hiciindo colore, seu ii< teii, qiii pliis oann It) Idriiiosus nil alii|ii.iiiili) reclutn, iiil olTaioitir paciruum. WazoiiMiim lecol.ml .^tudioiii. ^V;iielii)us paicrnc coluii sliidiosos. Ipso a:iiaro ca- Qiiin ctiain Joannos tain spirilii qiiam carnc illiiis fr.itor, scliolaslicus cl onitlitinno ol olTioio fiiil, ciijiis exliemui iderumiine ferniam pner, iil clav:ini llorciilis riemo nunquani ptiis o\tromtiurii. Iloti qiio i s, dtitn nost.'a oxigit aut disuiilil opusciila, ol adniicis conoplas matiibns oliliiitii» labollas ooiil;) iiitncliir! HtMi qiioties itliim Viigilii monooiiliini ino pulavi Polyplx-miim iiioiirrissc ! iileni alitpiando leiis invidi;c illud dtilcilcr frequenlare soleliat : Do- ^ i,,iifii,;,nis, miroqtie satis ordinc oxira sc ei miiic. dilexi ilccorciii ,loinus luic {Psai. \\\). Cap. \IV, l)e Lamberio moni ronnuenlaius est. Ilas vero ail fignran Itis hominnm mores aiictor sagaciier prxscripitts linxit. Sod comiticiilator iioster morali- ia:c poslhabiia insudavil allo-^-ori.e, in lioc minirne roico pede peroiirni, ci C/oii/oa odMMooim» ((/<9f.v,;j/« siipra se failus pliiriina viilit nionioralu digna, qiia; ct gratia rodifioalitMiis scriplo odidit. niiios eliani cnn- lus Composuit, id cst do sanclo ('.liriiiojiiioro niar- lyre, el dc sajuin iluria ..liyypiia, Uistoriani Tobin-, iiemqiic !ilarlyriuni S. Siepli ni jiruli-inariyris hc- tagu, tpii ex rcbiis Iinjii5mi)di saor;ila^ voinorit res procuilore ipiasi de spiiiis colli^anlur licus, aiil de riibo vindeiiiienlur ut;u. l-^ilnr Kal.ii li$ M;ii lialibus liber illo in soiialu sorionin reoitatus esl, disctis- &IIS esl, abjinrn a:us cst, soiitoiui.iintino aciepit cnr- rosivain. Innoin^ii pit>iiide ox :tgris, iiriieruniox viPis P:il,osiin')riitn miiros. ac offoro deiite invase- ej parle aniiplionuiiin tiindiilaitis e>t. Cap. XVII. /)(? y,ione munaclio, IScc vcro Nizutioin oinisenni iiostni.n, qitoiii i;n- poritinnm qtiodainniodo iiatiir.T, discendi soleinii<> liahnimiis exeiiiplir. Qiiippe diitn oliliiso et qii;isi tosiiiditieo esscl ingonio, tamon cveiciiiis ;tcuolia- liir, doneo medil;itio..e scn lcctione assidiia qti.isi nint, corrosornnt. di sipaverunt apices praescri- ^ dttabus alisin cultnon as-uigorot olimati provecius plos. Qii;e aiiloin spcs rocnpoiaiitli? decrat Pliiii-ti- nornm iiol.i> inolyla supolKx, qui nMires poltieriinl auroos io siia ixpemlLrc vol;i, ne pcrgamcna qnitloj)! suppeiebai. Porgamtiin vero, (|ikc scilicei prima perg.tnioiiis l;iiii usii qiiam oopia nomen iHdidit, adire ariiiinni iiobis ac dilTit ile iiiinis. Ki t;o iEsopi- cuiii illud ila disjier.il s.icraiiiostoriuiii. Cap. XV. De Giiiebeiio monaclio. Gislcbertus agiio claruinquo ingoniuni cxercilio cflooil agiliiis. usu peiiiido clariiis. Pecliis ciciiiiii iiiannmtine jugiier coiiversabat Tol nieditatido ali- (|iii.l vel sciipiilaiido. Itaqne versu lieroico scripsit Hitiorium Je Joseph, unuiiiqiie iii volumcn extoii- dii. Deinde Cesla /)-us difiictli est opcra socnndtim lios sniinel versicnios : Curm na composui yraloqne labore veregi Sune liilficiltm i>iopoiicndo milii le^ieni. Lrx fuil, 11/ rerbum curnrem rcd,iere verbo. Ardna res certe mutin diguissinin l.iude El labor egrcyius est ex sermone pedeslri, tx humili prosa saUcnti currere lenu, Aique setjui cyclinn paluluin, sic ut sibi quivis Sperel idem, sudet muituiti, frusiraque luhoret. Ncque illiub opuscula (rrat.o suiK utiliiaiis niiena, et tilile sit. Veriiin de liis pitira sorilioio tiosloi» ntinc calamus iion siisoepil. Iloc onniiniodis opia- iiius, hoc lc, 0 Chrislo, imploiainus, qui iiuiiiciai iiiultitudinem slellaruiii , el omiiibus eis noiiiiiiu vocas, (ini sancloiuiii soientissimns cs caloulalor^ ulsciibas sdipcr eos nonieii Doi lai, ct iioinen ci- viiatis nova; Jcrnsaloin, iiu.e dcsceifdit dc cjelo 4 Dco Itio, el notjion tuum novnm, ul des, iiitjna-iiiv illis caloulum oaiiditluii), ct iti calcuio noiiion nv»- viifii bcriplum, 'pio.l ncnio scil liiiji MOXACIJI 28 LIBELLUS SECUNDUS. Cap. 1 De prmit Heineri ipthis ujmtcutit. ^ Sicul euruni, qu> SJectilu jhii «liiclinn cieni|i(i sntil, breviicr adiiolavi !>(iiili;i vcl o|iusciila ; sic fvn- trnin. cliaribsiine, no8(ronitn, qni ndiinc siipcrsdlcs «iml, voiel)ain ingenia (ibi vol scripta rclexere. Setl niuraiittir nic dno, scilicel ne aiit iivoris aigiiMr, si reniissius landeiii qii3e I:iml:inda sitiit, ant detnr adnlatiuiii, ni4-ri(a si depcnd:iin preconia Igiliir per se vcrius innoie cenl, propriis clari'sceiit pio- l):ib:lius nioniiiiieniis, qu:inilo alii iioii pnii oflTen- sain qiiod cx sese niercinr gntiain. Qii:ini e agcliar sindio, ct inagiios pocias epo pocla inodicus teniabain iilcnnqiie imi* lari. Liiiic et opiisculum de Noro ac Veien Tema- menlo cundidi, duobutque libris parlitus stim. iloc eiiain /*fniqMe tibeHum Dc suspeudio scri|isi pitisaice cuiusdam latrouit. ila^-lyrium quoque 17/ ilncliabworum fratrinn vorsii licroico. Deiitde illud de Apostolo cnpiinimn : Ncsciiis quod ii qni iu ./a^/io currun', omues quidcm cur- C riiMl, ud uuus ticcipil biurxvm (/ Cor. ix) pcile latius excurri Asclepiadeo. Sed qnoruin niemini iiiinc optisciil quid:im no- str.inim ramitiaris schcdnlarutn invito siiiu-ipnit. Non cniin snppeicbatit cxempiari t, et qnod \eic- bar, acciilit, nt ila destiiuercr iaboruni primiliis. Nam convei^ionis ille graiia in aliam ost rojjioneni prorecius, atquc in pignns iiiuti)£ cliaritatis lixc sccum Srpolia dcporlavii. Cap. II. KJHsdem melo'lia «/arere soleat conipuiiclinnis sna «Jiilcedine. Id nitnitiic luiilam adondenles ca scdulu cnm exercerer, levitati et lasciviu!dopntab:iiii, quo- nini videiiccl nnus, q 'lem sccil, ac si anie oculos lt;ibcrcin «nterlores adnotaium, nt Mnsoritu ceilo q!iod:im:noiio voia non dcspicerc Ueum siiii- plicia. Igiiitr dedi membraniilu; , qiiud redditn n cr:t( men^orio'. Nec olio^ilalein scctaliar, qux ini- miea ost aiiimx, ctim dtilcc poliiis essot ciinriniie occitpari. Menipe Salomouicum mc iilud exeila!;al : !\^oli diligere tomnum, »e le egeilas onprimat; .ipeii octitotei ittltrare panibus (i*r/>i-. xx) ; lloratianuin- que illiid . Vi te ipsum serves non expergisceris ; atqui Si nuiii sanus, CMries tiylroiiirus : el ui Posces unte diein librum cum amuie si uon Jnlenries aniwuiu sludiis el rebus honesiis, luviUia oel amore i/iyil lorqneberc. Cap. lll. ^ijiingenli!nis. Saiiciornni voro rcs gcsta: communis ceiibciiiur niatcii», nec vani- 39 DE tLVIUS SClUrToRiBl S MONASTRTl!! SITI. - UL«. II. 50 falis |iiiHKrMJiis csl iiola, qncm (Hel.tlis excrii-iil S m.\s iutri viiilii. liiii LcneilivisfCI ;ul vilaiii, tx ipsa siii.iin. Opiisciilnni Jciiiqiic cntifeci qiind .oii: liintatiir : I.il-ellus (ujntdam fHitebrU »mpfr morte niiiici, cui ct le:riitlichon sii|>ers< riliciHluiu luinnlo ailjeci. Cap. IT. Crnr ttima Reintri iii(iru,it'it et aaiiitat ditfnitui reeKperuta. Gravissima post borc x^riiudiuum labcs locain iiiccsscnt noslrum, el atuix fv-tjns caiiicul.n-iiiin vp|iorc (lierum .icriorcs pluriinni» frairiini leclulis, aliquos tdiliccb^iil sepulcris. Yersus esl iii luctuui cl.onis iiosler, iluni .lul inltniianinr, a«i morinuir, i'.nm rel tiinnre, tcI dolore conculiuinr. S(;il lili, o vifil cl sanclo, qiii noii durniis iiequc doriiiilas, qui ru-loJis Itrael, libi, 0 Jesu beuijnc, cura esi ile . , . i- u •• n iDops eisiiivi niiiiiuscuU, scilicci ad iir.im niiseri iiitbiii ; tu nos dii-biis oirinilms artiisque nostios|)ro- >> . ' spii rs a liice prinia hi vcspcnim. Qojd lunc Uiii SM:n mortis T^iucc retr.icius. Vcrum auinia quos cvolvet gcmilus, qiias ocull stillabunl lacryinas? Trcniens factus suin et tiineo, ne niortis illa dilatto iiicx ininus sit viix correctio. Scto :iNtein, Doniini», quia rion cst boniiuis via »Jus, iicc virluk ejiis, nt ainbulel ei dirigjt gresMis 8uo»> Corripe ergo mc, Teminlanicn noii iu ju>licio, cl non in furwre luo, iie Airte ad niliiluin redig.is nie, sed qni cognuscis rignn-niuni nienm, sicut polca» sulida, quoiiiara s:ne le liibil esl Taliduin. Cap. V. Grutut Reiiieri ergn ccttettei medieot tinimut Yitio cHJHtdam de judicio diciiia. Posie.iquam 8nspil;itc vigonlns suin, qiix possiiu. ciiani rrnlriiR» perspicueosiensuni e»t, cui i octurno iluni iiilercssel psalleniio, atque dnrniilarel, qii;i> Ham asiitit sidere» personx Tenuslatis, lenileri|irc pnlsans : Quid, inquiC, dormit ? ti/fila et ora (Lhc. \tii; : proniisit Deus coronam vigitanlibiis. Vigiia- vit illc et atiendit, quia in niedio slaus chori eus, qui lum excessuii vita es.sent, inieUitibili qiiodain iiuiu dcsignarei. Dein per gradus sanciuaiii Ascen- dfns ilisparuit. Exo niiserix et infirmitlis v.-^seuluiu, r^o limus el igiiobile luluin virgam ir.c Doi supcr me vigibui- tein tunc graviler sensi, qtni pi-n-u&sui, qu:i pcne ad cordijc malrcm spiritus coiitritiuluti orfl sibus sera ieiliatis iinpoiiebitiir, cnm eccc sanclum vidco itlum pura canitie Doridutn et canlero citltu feslivum sacerdotali a de.\lris astitisse lecluli ac lertio signum supcr nie cnicis cxprinicrc. Bene- diciiunis conliniio sensi virtulem : tolis qiiippe quo- daminodo meinbris fremenlibns erupit sndor. .ic vigiliis acrsceiiles oculi dulccin somnitm recepere; nec ab edulio jain slomachus, sed ab jejunio di$- scnlicbai. Sic beatx Dei Gcnilricis romp.issiotiu inxslimabiii, dignaliiine mirabili, qux inrtiitulutu in cruce ponilenlcm adora.^duin indignissimo cxo- sculandumfiMc obiiiiissei ; s miii pr.Tierca loiifcs- Nc nincidis : ntctn dormiUinles talieilx ceris stjliis parieli nllixns riibi^itiis lcpra labcsccret, scripsi ad qinMndam familiarein nptiscutuin De intignibut iiitu- lariim Sardiiiitt et Sicilia duobus vcrsifice digcotinn libcllis. Iiem ad alinm duot tibellot : primum De con/Iictu ditoruin ducum el animarum mirabili revelatione; seciiiiiium De quodam milite caplivato elper lahtiarein hoiiinm liberato. .\rlcm vero iitienlius illam qnisque excnlit, quam sibi el scienlia el tisn ma&ime compararil. Qiia- propicT iil inilii aliquandilam diclaniti.labor f;iculta- lein .iciuibissci , ftpiis airipiii, qtiod cxccdtre ingc- 51 HM^KUI S. I.AlJr\KNTH I.EOD. MONACIII 5f niuliun ip^e iioii ignoiarciii, iliius cerle lloulijiii A '| occiilciiialiljiis Chri.slijiiis cirta noslram sinl rctatein rc(e(ila?, cujus esl liuilus : Laurea pereijiindiuni Je- rosolijtnitHuoyum. Iii(iriiiitas nic posliiiOilum gravis iii I(.'( tiilum dojccit. C.\P. Vil. Altera Reineri infirmilos, cieUlun dcpulta. ilc \:\rM, iri (|iio non (■>.l aqin, iia solulii.s, ila con- forlaios KUiii , qurilciius sine qiiovis (iislcnt.-iniine liinc snrgcrem, cum pixdiclo fraire oraloriuin pc- lcrcin, loto gratias pcrfumJcriMn affcctu. Ita «leiii Bospi(a!c reitiiilcgraius snm s.tnctisqiicilormientitjus 8cpi( III exile qnidem el omnino imiiar, sc I prae- cnrdiale lamcii l.iudis aiquc grniiarum aclionis mnnii-) obluli, viJelicci coinixtsilain de ipiit me!o- duini. Al vcro si qiiis gr.'ival)iliir, si qnis j:icl;;iirae dc- piilabii, qiiod talia scriham, nuni inlcrdiccic volct iic niiser miscraiioiium Domitii rccordeliir? Siiipli- cem piamque iiilcniionein nemo beiievolii.s arcusai. Jam pclli mcifi consumptis cariiibiis adha-scral „ '''<^^'"^'"""l"'»'em rc-isabscoiidere I oiniin csl,opcia os mcuni, jam spcundinn propliclam lccerat 1)011.4- niis vcluslaiii pellem ii.c;im el cariicm meani, coii- Irivcral ossa mca. Cibi dcfeccral omiiino apiiciiius succique inopes venae somno illnpsum neg;ibaiil. Ad Dedni ergo still;il>al oculiis animx- u\ex, qiiia iii me iransibaiil ir;e cjiis, el lenores ejiis coiilurbabaiit me. Quippe cl siiis aiiima lacrymis rigalur, el coii- liaciioiie rescluia, indii i!>ilique scnsu quodain affe- cla, lenerriiiio plor:i!ii, forlissimo gciiiilii, ipsa Spiriliis Paricloii visccra idovcI, iiicrelurque coii- s;)lalionem. Acccssil ad visilandum aliqiiis fralrum, qiii dicla- ret, ut nomina sancioruoi scplom dormientiiim iii Bcbediila sciibi faceicm, capiiiijiie circumlig;irenj. 13 aulcin Dc.i revclare ei coiirncri iioiiorificuni est. Cx'lcnim iiieiilis csl limoraLc iioii alla sapcre, scd liuniillbus conscnlirc, siqnidem piis siipernx revc- biliones iion viiii sed virlulis inslrumenla siinl. (Jiiid vcro iinpiis iil iSalaam, ut N;ibucliodoiiosor di- vina prosii vitiissc? L'ppienles sol confiiiidil ociilus. Dcum non saiicla visio , sed saiicia meretiir aciio. C.'.p. \'in. .4/irt posili(fc oputculn Heineri. Scripsi cliam vcrsifice/i6«//Mm de ndientu reliquia- runi S. Laurentii in Leodiuin ab urbe lioma. Qiiiii ct ud ipsniii inanyrein, el nd alios plurcs &a.'H lorum dicctulas ro^alu (rairuni plurimas coa- scripsi nrntianes. Libellum doniiiiie ad qiiosdam odidi sacerdol s de IIdc nempe remedio pi;c fidci a'grol;iiilibusd(.rmiondi C revereniia sacrcrum locontni, acrilcr culpans, quod nonnutiquam rcstilui faculia;em. Adliibui fideni, feci ut injiinxer;il, el aiirc j;iiii quodauiinodo audio- ba;n inieriori : Fides lun le snlvum facici {Marc. x). Repenlc eieiiim pcr moniis oxcossiim in quadam me vidi essc regia. qiiain lux ina'^tim:iljiiis,odor iiicre- dibilis perfun.Ierei, quiiipe ( uiii liicer»ia cjus:, gloiia cjus. exsuhaiio cjiis, illa verie, illa unice dcsidora- bilis, beai.e el adoranda» essel Triniiaiis majestas. Scd enim os inlenipeiaiis atqne procax fiosianduTO est, (le meas infciix liiiiiiuin gravom iniserias. IJoc iii graliarLMii aciioiiciri dixisse soiuiii suHicial, (jiiod intcr clioros piirpuraloriim aliiiie albatorum, (|iii adoranl, sanclos agnovcriiii illos aureis gioriosc ooronis et oslro r.ibenlc ii,sig:iiios. illic iiova d;il- cissima, illic caiilica rc.soiiabaiit, ci rpsponsoiiiim lliid orgaiia modiilaliaiilnr angelica : hii siint aancii (jiti pro testamenio I)ei sua corpora iradidervnt, ct in SHiKjnine Agni laveruni slulus snnn {.\poc. xxu). Ad iiie auiem rcversus ationitijs circuu.rereliam ociilos, peiie ignanis ubi esscin. Iniciiuj fratcr I.iiiiiliaris icclulo assidebai, qni diim magiicvpeie <|iKoreret cur ii.i circumspectaieiii, quoiiiam pro- balae conliilrMli.i dcbelur ainici(i;e, rctuli visioiiein, (pnim noii liiis^o fiivolani iiiox c.\()er!iis suiu. Sic luenibra Innj^uoie debiiiKila, sic (folore lanquani vinciiiis asiiicla cMiil, quod pcr sepiem dies iicc fiiiigcre ncc slare ni>ialiono polui.scm adininiculo. \crum de aispoctu foriis illiiis, lui^icricf/rdis illiu.s. D Moiios cojineleria, scu coipora deluncloruin, pri ;s- qiiam ad ccclesiaiit defcrreiiliir , iiociurnis m;ixiiiic vigiliis puellares choros aLaque exscciaiida agi, dici vcl catililari palerentur, Sopliisla vcro qui sua cxioileip, nosira doprinioro pugiuucl, abbtrus.is qiix-stioncs barbaras(|'ie dicliii- lics iindccunque coi)ge;«t3S, (iiibi scripto proposuit. D:cdali labyiiiil^um et MinOlauri cprtiua me puia- vcram incoriisse. Qua ovadcieiii ? Qnibus regcror? Subiilis dceraiil lila ingenii. Quo dofendeicr' Fa- ciituii gl.idius oris liiillus. Implcxa taiv.en illa dis- solvi, coiniipoiain dirum evasi , libelliisquc liunc accopil tiluliim : Qui sopiiiittice loquiinr odibi- lis eil. Qu.a vero liiiiiian^n indilum constal naiuix, qnod aiiernis rccreaiur,faslidiumque mulalio lerg i, innc piosa , iiunc vcrsibus interdum niusica s:iiiliuiii variabam. Qiia dc caiisa geminos cantus scilicol de s;tnclis confessoiibus Anloiiio ac Ilieronymo ordi- lussiim, prati^ipue cum lanlis aliqua oalionis oilicia mea; parvilalis cnperem impendissc. 0 ine besiia- lem liomunculum ! o curvam in lerris aiiimam el CGelcstium inanem ! lamen aliquando faciom aiisus l(V;ire meiilis c! pectore et lingua \olui gcminis evcclus alis angeiica irrupi arcana. Eienim de vi cloria Michaeiit arckangeli tres digessi vertifiie libellos , tatn de illa videlicet qua ex aniiquo (Iracone el angfelis ejtis cum siiis esl (Isrificaliis 55 DE CLARI5 SCKIPTORIBUS MONASTERH Sl'!. - LIB. III. 84 «i.celis ommde ilb. qiia pro Cl.rislinuis conlra A '7«'«^"'« '>'""»'""» «' cotifirmamini ; quwrue fnciem p cano', o.micans glorio.e ini.ol.iil , q.i..ndo in ej„s semper (Psai. civ). F.i^olam i.on fuisse visin- inonie Garganico nov..m inslilnil ac dedicavil s:.n- ne.n f.aler iHe experlns esl. dum sese q..od:>.n ex rii.arium. Non in illam <|nidcin sunl exiiensoD fa- ' ' * "" '* " Iricnm melallorum, marmornm, cedrorum conge- ric$ preiiosT, seJ enim r.ipcs concavo iinpi.liio cipanvlil fornice siniis plus religio.iis proic.idens qii;iin opcrosilalis. Na.n iil«i, o gloriofic assorlor, liii.c tui.iii.c it.f.istim iiieiilis cl molunm assnllus rar.ialiu.n sil.i pliirini..in niiligi.los coninlc la< rjr- niabilileiqiic asscvciarel. Pcuiuf proffclo, quem tu erudieris, Domiiie, et de lege lua docneris cum, ut witigei, ei a diebus malis {l'sal. icili). libi. inqtiam, o niagnifiCC scciind.im nomcn in.im Qj^^ |\ Htliijua a Heinero rclic^a ingetiii monu- adiniraior glorilicami.« cl adniirniul;v Tiii.i:;ilis 1 iMiimvcrn (inis sicni Dci.s? l.omiimm ni.Tgis pcciora placciil fule, spe, cliarilaie dilaia, qnain dives rjnsmodi rernm maicria. Qiiin eliain de satuto S.trivio cl de snucta Berjfjn r.iu>iie altqua rog.itus a (.aiio.iiiis q.iibusil.im (oin- |insui. De tancto Sjiirilu set.um factiis, vidit a qiiodam tia- rii.ilis |ienilii$ cl sii;iviiaiis n.iraiidie, qiiom alb.x su;>cr nivom niiid;e iiiflorarci accincins, sc in Ec- rlcsiain dcporlari, lucc solcmnilerseu odore predi- l.im. Qi.a- persona diiUissiino qtiiilcm aniplocieba- fiicnin. Pr.Tlcna ui. Ejiiiuphia el cpisiolas conscripsi quaniplurimas. Talibus ergo vel similibus incpliis miseram c\- cgi vilam ac iiionaslic.T- conversalionis oncribus, lixceliam vicissini oncra dorso noslri snpcrimpres- siinus asclli. Absil aiitcni ni mnric.-tlos cxsp^cia- vciiin qnorunidani obclos, qnibiis Doslr.-e ooiifo- di.intur scliediilu), nulliiis ipsc ccnseo csse momcnii qux sciip^i, aul scribo, qnin poliiis indocl:., quiii polius inepl.i. Propria lanicn ntciinque malo fabri- liir illiiin nfleclu. ntr:qiie pet lori n>anti ajiposiia, ^.^^: (j„,„,, aiiei..-» usnrpaic et doineslica iiicudc qiieniadn.oilnm p;a malcr ad diil.ia solel l.'Cieniem ^ q„.„„ ^,^Ip^,.jj, „1;^ „pc ^le Lalinis bonis L:ilina infai tiil.im i.lH^ra stringcre, sed facicm suam oc- Cdliabal, diim se fralcr crel.rius illc convcrlerel, ac dcsideranier eam lc.iiarci iiispicere. Iiilelligcbai cnim sanctiim ose Spirilu;.!, lanien ad niodiciim viilil fai lcin illam, de qiia reiicciidnm cst, quia caii- liiisesl inde compnni^i qiiam loqui; arcana vencrari qiiam dc arcoiiis dispnlare luiius cst. Deiiique fr.iler itleni clcmeniissimi olasmaloris, digiiantissimi sarciie itoii bona. Praedicabilis fabcr o quibqiiis es, i.ovus inlcndas essc Tubalcain. Ail eKompIuM. vclcris exerce pricdicabiiia. Pioprius le ignis, pro- priiim le prxdicel iilcnsilc. Iiiertis namqie est ailificis al eiios soir.per inalleoios ac ftillcs appctere, el inglorii apud aliciiam jtigitcrmeiidicare fornac.i- lam. Fontis laicx non esse censetiir, iiisi qiieni de propria fundit vcna. Qiiod exlrorsiim iiifiindiuir. rcparaioris dcMcrain a pectore suo clevaiis, aiqiie alieiinm cst. Mil.i crgo cavcndiim, mibi rclii^enda digitos illius ad sigiiinn criicis expiimcinlum pro- poiissimuni iili esl Flacti casliKalio, qiia moiiet priis aptaiis manibns cx eatlcm stiper cor, siipcr ainiium : lumbos, rencsqite siios signatulum tcrlio salnlarc iinpressil, qmilcnus cnnlra cogitationtim molcslias, seii carnalcs ronciipiscenlias lucrctur ac roborare- tiir, clioro canilitbiiorum, qui aderat, canoris mo- D dulanle vocibus : Lateiur corqnaneiuium Dominuni ; Privnlns nt (juivrat opes, el lnngcre lilel Sciipla piiliitinus, qnacunque reie;:it .\pollo : Ne si forie suas re, tt tum venciit oliin Crex aviuni ))lunins, moveal co'iiicula risum furiivs nudata coloribus. LIBKLLUS TLRTIIIS Cap. I. rroponilur arguinentum libelli. Mex quidem ineplix qiiasi iiigro calculal:e sint lapiilo. Nunc Parii veru cruslula marmoiis, niinc prctiosos laclei aspeclus exopt;.Nerim unioncs , qt.o calciilus ea digoral ciarus in i.iimcriiin, qittc dissereiid;e iiuiinus niiper proposuii amicoriiin. QiiX'silii elciiim digna et scilu sunt ntiiia ; et unus iii.pclrat jure qu-jd pluribiis velii prodejibe. Vide- licel qnarsivil : Ciir aiite Dominicum N;il:ilc novem aniiplionae ;ib 0 incipioiites, liovem a^quc tiiebus sii* per Evangolij canticum ad tespertinam syi.axiin c:.iK.iiti..- iti ecclesia ? Ilcm cur passio sancti Sie- Iil.;iiii pioiomariyiis secnnda Doii.inici iN.ilalis dic, as.^iiiiiplio saiicli Jo;iiiiii;> cvangciisi;c lcrtia celc- brelur, lium alicrsccundum Iradilionom |iiiajoruni 111 noiias Aug.isii passus, alicr vi Kal. Julii ad pcrpe- B ns <;F.1NKU1 S. LALMW.M '.'..iiii &it a8SHnt|>liH i.iiii orl.iliiateiii, i:iiilit gialius. Quod ciica itiicui dtei. ((uod sub occasuiu solis ea cduuiur pia-iouia, iliud pra.'clarc iiiystical, quud is, qiti erat ex Paire ualus aule oniiua S."C(*l:i litiii dc Deo, luiueii de luiniue, gcuiius iion factus, uiii vciiit pieuitudo leuiporis, factiis uc gctnius ex nni- q 1 erc e^i, quando sciiicei visitavil iios oricits cx :;l.o illuiuinare his qiii in tetiebris et in umbra liiortis seilebaiit. Kain et ipse iu Apocalypsi io {ui- titr : Ego sum « el w, primut et riovissiitius, iiiitiuiu el finis (Apoc. x\u), quaudoquidein oiutiia per Ipsuin, ei iu ipso facla, sive creata suul; otnuia per ipsum et ab ipso iiistaurata, sive perfecu suni. lioc utiqtie qucinqiiaiB insinueiit superiores ^il- tera:, quaruni «Gncci aipliabeii priina, «* postrcnia esi ; subesse tameu cltrius adverias inysterium. Grtcca siquitieiii eicinenia nou soluiii verba conipo- nunt, sednuiiterosquoquccfn«itint : et sicut uuuni- qiiodque est ordine poslei ius, ila cliaractcre lilubt siionniueruiu aiiipliurein, aigilur uuuin,«iisignirical octingentos. El vere inisericordiicr, vere dignantcr qni erat uuicus sive utiigeniius Pairi-Filius, in flnc s£Cuioruin Glius Dci sccuin noti ^uidcut genere sed atioplioiie voluil babcre quasi oclingentus, id est iiiniiiueros, bealiiudinibus octo geiierosc prjbdiios. OiMis iiaque pietalis, inyslcriuin ibiserationis etiani i|>hi.s atigelorntn iioveui or>!inibiiS adniiranduni nos oninintO''i< adiniruniur, qui etsi ncc corde nccore, (:ii'ii :(da:q'iare possiinus beiieficii gratiarum actio- ..u:., V.. f. i.'|iic:is Jitai : Cloifir.-intcB Doininuin quunluincunque puiueriiis, supurvaleuii uiiMic ct adniirabilis inagnificcntia ejus; benedicenles Doini- nuii) exaliaic illum, qiiantnin potestis : ni^tjor cst cntiu in laude; exallantcs cuin replcniini virttiic, D II LI.OU. MO.N.ICIU 30 i.e l.:ljMclis, iiiiii ciiiiu pcrvcnic!!». Esscl iiupia: (.iiiicii iii^i jli(iiiJiiii:> gralij.s iion u;,(;ie. nraii^udiirs igititr iKmlr.i; gliiiiQcalioticiii, bciiedjclioiteni, cxal latioiicnt I)co dipeiidiinus, ::c |ier novciu anliplioiias niul.iplci quideiii votuni, scd pnrilciii coticc(i(u:u \cro soii scttipiicrno, dici orbciii plcnilndinc lucii j.inijaiii illuniiiiaiuro (licatiiiis. h^iqitideni in Clifisto inliubitut oiiiiiis pleiiitudo, divitiil:itis corporalitcr qiii (anqiiaiit.spoiisusprocedeii» dc tliul iiiio v.rgiiiejc aivi oiiiititnoda virtuluin suuvilale niiris ontiiiuin fligrutitiis gruliariiiii sc irioiaiuiii atque iitfusuiu evbibuil. Jta<|ue iluin lcr leuiueiii luuJetn tcr san- ct:c Triiiilatis antiplionx insuir «int ler tertiarum coinposiix gratijriini, dcsitierabilc itubis est de al- lerulra iSlaruui coiisoit;iulia, fci v^ctur desursuui, dissrrerc. Cap. III. Exponiiur mifnleriuin primcc antiphona : 0 sapietitiH, elc. Appantio Stipientiic cuidain (a- clu rejertnr. Priina gratiaruin, quas Eplie.siis scribeus iiiciuo- rat Apostolus, seimo sapieuiia: est. Iliiic priiua an- lipltonaruin 0 sapieHtla, tfu«c ex ore Altisiim: prodisli, ctiain ipsa linerali superncie consoiint. Oiiinia vcro in sapientia fccil Deiis, niiivcrsa per verbuni, qiiod cx ore illius prodivii, Al.issiniiis cieavit, quia ipse dixil et fucta suni, ipse maiidavii el crea a sunt {Psnl. xxxii). Quse tiiiniruin sapiciitia aliingil a fiiie usqne ad fineni fortiier {Sfip. viii); quiu, (liiiii dcJi- f (as vuK esse suas Ciiin flliis iioiiiiQinn, a (fivini(aio, ultra qiiaiii nibil est, ad liuinanitalem «e incliiiavit, qii;je iihitiia in rebus cifbdita cst. tiirislus ioque Dei virtus cl Dei sapientla tim salnlariier qiiain poteittcr opere consutnmato, qnod (ledcrai sibi Paier ui facerei, ascendit, unde descen- derat, quoniain a sumino coelo egreisio ejus, et oc- cursus ejus usque ad summum ejits (Psal. xviii). A Deo enim proccsscrat el vcncrat cbaritalis ac misericcrdia: aurea rcdiniitus corona grati::ruiii'|ue fultus pieniiudine , ut ipsum ctiaiji eletnenlum qiiod sux invoratiotti profcrt Eccle«ia, 0 scilicel, pienaria rouitiditatis st>x lorma iiinuere nionslra» tur. Dettique hoc idein cuidam fuisse lideli ''oelitus iniaginaium didici. Vcruui parvipeiiduie soicnt qui- dain ct sulisannare iliud olijicienies sapientis : Som- via exlollunl imprudentes quasi qtii apprelieiidit um- brum, et pertequilur vetilum : sic et qui atiend.l ad tisu mendacia {Eccli. xxxiv). Quibns econlra res|>omlelur, quod idem eiiain paulo post subdit : Soniiiia maie facientiuin ranitas esl, et sicut parlii- riemis ar luutn pliatttasias palitnr, nisi ab AUissimo fiierU ifuiisa visiiuiio {ibid.). Ta:n es canonicis qiiip- pe quani el aliis plura snppeJilant exeinpla Scri- pliira', noiio:iine visun). nononine somnium luendux cssc aui erroiieuni, et interduin ad pios Iiontiiics, maxime qni juxla Danieiciu sunt viri desi(icuo« iiMti, tjb Aitissinio cniitli non lain soninia quaui rc» vclalioiies. Siqiiidoin et .ipud Job irgitiir : Per som- niiitn in visioiie nocturna, qua' '.^/ iiruit iopor supir hom itfn e: dt^rniiunt in iectulo, tunc apejit auies i'i- o7 he rL\ftis sr.KirTomniis MON.\sTr.ni soi. — lir. iil 38 rorum et ^'tJ^fi eo$ imtiull ditcii^liiia (Jub \\\m). \ ^iT\{>Uitii. NtJiiipe el Moysi se iionicn intlicussi', I>r;t:t('r an-niilorom elenini sensuni, lioc a«l lilloraiu qiiotl |>:<(rihiis nnn iniliraril , loqiiiinr : Fgo Oo» qiioqiie snlis iJim-e poiesl nccipi. tHiiius qni apparui Ahruhain, haac el Jacob in Dco S.ipicnda er<;u Doi llirotio viJebalur aiireo rcse- omuipotenle, el nomen meHm Adoitai non ind.cavi tlissc, curonani :r(|iic liahciis niircam iii ca|)ilc, eis i^Exod. \\), snlHiitclligondnni, ul libi iiidici dms quam vemn «lisliii};iiercl gralin gcniinarum. Facics suin vcl signa faci(^n('o, vol facie «d racieni (oHo- cjns iiniiiarcessiliili llorclial caiidure, cuiii oculi «jiieiulo, Cui clijm anlca in igiie lliniiiia' riiM :»| p - qiiu.Iain arcan.T luiis iiiiraliililcr vigore splendesce- rucial. dicciili(|uc : \udam tt videbo litiomm laic rcnl. Erai lineis vcsiiia, candenlilius iiiinis, pallio- niagnam, quare unn comburalur rubui : ne apprvput, qnc circunidiiln inanraio , dum cl arca icslamenli ini|nil, hnc; solve cakeamentuiu de pedibut lm$: purissiiiio inius »c foris anro splfmhiciil, siipraijue Iocm$ enim in qno $ta», terra $unclQ esl (Kiod, iii). coronain «onila sil niircain, «iiiia Filio Dei velul ca- QuorciTca cilani iiobis ad taiii revercndu.n ie;idcnti« pitis csl diadenia vcl oriiainciituin, <|uod sicul per bus spiHiacnluin carnalis e:>t cakeainemuin tcm< r.- gratiam voluil, sic pcr poleniiain valiiil honiine-n ta(i!t solven.lnm, quu spintu Ituniiliuiis ambnlanlcs assiiiiiere. Mirus pnrierca odor spirabat sicul odor vivo uc viTificante frui niereainur incendio. agri pleni, quem bcnediiil Doininus. B /?(ifri(* ille bealam ligurabal Mariani, qu.i> rtveta Circa viri scdeliaiit a->pcclH cl amiclu conspirui, verecniuix virginiltis purpnreo cisiai ruborerp'- alqiie iiislar liliornm quadam pnbcrl:iii; gcrmin:in- clabilis. Ardi-bnt rubus, scd niinime ronihurebainr, (es, qiios radii ex ipsa undiqne proccdciites snpicn- lia illustrahniit. Cilliaras (eiiebanl iii luaiiihns iiixeo rouipactas ci ehoie ac operose respcrsas .luro. <|ui- Inis iiiilcis6iiua pcr.<«uliahant muska iI!o, red non :idtisU , quoniam Dcum, Dri Veibum sic iiiciiie coiicepil, ct cameiR fa. iiim pcp rit, iit |Ntst si( iilos : Lez Duiuini iinmnculaia eonrerlens uniiua$, pnrlum inviol.ita, carnal sque fnndilus cipers co:i- tetiimoniitm Domini fidele $fipieniiam pra-sinns par- ciipisccnli.x pcrmancrci. 0 dulccdiiiis igncni ! o sun- iHlit ; juiiiiiK Dotnini recKv laiificaniM corda ; prtr. *ialis flaiuinam ! o singulare incendiuin, qiio maie- ceiiuiH Dotniui lucidum it:uiniiinns ocnlot; liiitor rics noii soluiii caslissimui caniis non niu:l, qi;in* Doirini tanclus pfimnnent in saculum saxuli ; j idi- citi Duiuiiii rt ra, jutlificiMa iit seinelipsn, di-siilerabi- litt snper anruin et lapidem preiiotum mttllum , et dulciiirn siiper mel et fnvum {Psol. iviii). \^ii'ii ol l niliis «jiiasi cx colnre (ligcslKS sapphi- liiio logeb:iliir : Ego sapieniia hubilo in cousilio, et erudiils inlersum coyitulionibus. rrafdicUis siqiii.icni lidt.!is iiicdilnlus (locte illn cum cordc siiu eiTuderal irt s» siiiiiinm siinm. quia nienior opcrum Douiiiii iiiio rusn lam speciuli, qua c<]eluin icrraque puipu- r:iii(iir, iluruit! Igiicus denique splcndor ille zclum et spleiidi.la P sigiiniil mirahilia, qu:e nioi facturus erat Oumiiiiis iii (crra iOgypii, iii campo Taiicos. Tair.ei poiissi- luiiiii si^iiatn csl chnrilale ardeiis, ac m raculis splcudcns hiiiiiniiitas J. su Chrisli. Dc hoc Jo:in>»cs Bnpii.^ta, qiio iuier i.ali.s uuilicrum iion siiirciii nuijor : Ipse est, iii(|uii, qui post me vittiuru$ e$i. ei jiidiciorum ejiis, (|ua; a <;a.-cul()isuiil, siiae pncltr- ff"' "'*'^ "*^ f '^"'* "'» eujus ego non $um diynits ul ea niiscrae coiiditioui>, :ifl1iclus luerat cl humilia- liis niiiiis, lacryiu-sqiic sti.-)luiu suuiu rigavcrat, sii|ierabiiii(bnti compnssiouc divinitutis baiic ncce- peril visioneni pro cousoljlioiie. ra'!c>tit)us quippc urniiilis piaui fnii nMiiiinMi iit coiisohilioiiia hciicn- ciutu, ita tlcvoiidiiis csl iiiciiaiiieiitiiiu. solvam ejus corrigiam calceamenSi (Joait. i). Siqii - dcni lalccaaiciiluin Clii i>ti cst biimaiiita.s, qua c ii.s cnlccala, id c&l citcuiiidaln esl diviiiilas. Cuni^^i.i Caiccamenli perplexa iiostris scnsibns lanli snhi li- (as sacramciiti. Absistu iijilur, et cum Moyse a' $• coiiiio facieni. Non cnini audco respicere conlra Igitur 0 tapieniin, quo! suavilcr disponis omtiiii! Ddim, scd lerrx advolulus quia pulvis sum, cl in Suavis cteuim es uiiivcisis , el miseraiioiies tu:e pulvcrciu ituius, tnloauiiiia: alTcctus, loiis scn..-uuiii snpcr oinnia opera tua, vciii ad doceudum nos vinm |) cxclaiuo uiediillis illiid vcruiii ver:c Yirginis pmo- prHdeninv, qiia scilicel ralioiie angelus forii.s, iit nium : Ucuedicta tu iiiler mulieres, el benediclus Rcrihit Juaiincs, descciideril de <:fu, sacrriuieiila !i- liis dc Aigyplu iii- cnslu.licril ilil;.(rm suaiii fi.lc pra-iiolal crucii, repeiile dc ca'lo toiius tnnciuam ndveniendi tpirrtui m iictiii;i laii. sonor.o |/r;i' cl ardeiitis ciiin sil snljslaiiti.c, s:giii(icjba- (III, qiiod Ciiri.')ti aposlolos S|)iri(us sancius d zelo acceiiderel cl ii.l< llcrlii illuiniuarct. iNanii|iic cl dis{>>Ttilaitiiii forii.iilj!lin^uaiuiii. ilivisioncs inysli- c:ibaiit gr;iliariini. V.ipor dcniqiic iiimi in prod.gium d aiis esl, ({ii.indo piiiiimi ad prcdicalioncm apo- sloloriiiii onijiiiiii li sunl cordc, iaciyinal.iiilcrqae coii-iiibra capilululim digesla hic libi prx ocuJis faiiqnam brcvi (tepinxi tubclhi, ne ut iiirormis qiixdam /acies, iiiordinola parcat orationis series. {k) Ciijiis en tiliiliis rl prnrrmia : In novem onie-nataltliai senininm proprium caenobii Divi Laii- reniii uiuni $eH officium [itlius tidelicei /rin) nnlifiho- mis ab 0 exerdieniei opusculiini, iive pin, hrevis eidO' cia cunxntentniio, nuclore Riinero ejnsdctit S. LnurenlH ordiiiis S. Benedicti religioso, ^tuHqiiam anleltac in lucem ediin. fi^rerendtssinio ac aniplissimo D. domino Otcero LoNCi>"o. celelerrimiv et aniiquo' Divi Lnttveyilii ad Leodienniit moenin abbalia: arcltimiindrila; vigilan- lissimo carwien ltejcas'ichiim. Clara '.o( lieroiim prolos, Otgere, verciifla Nequ;iqinin Palrihiis rclliijMonc miiior Faria Palriim «liscuris cvi>lvcrc pergc icnebris, Et iiiiilaiii i»r;rl)e, qiiain menicre, facem. rosloritas olim, qiiaincunqiie iuereliere, luccm, Qii.Tm moilo fers aliis, oificiosa feret. De clarissimo D. LaHreiitii monaslerio in publiro Leodiensium suburbiorum monte sito carinen enco- miusiicum. liesperiilum ilitcs Pocniis qiiiil snspirit hortos? F(£ta quid aiiiuiiniu diviie scpta caiiit? Qiiid vanos Gr.iiiis flores, ijiios p.isris Hymeile ? Quidve liins Sicnliis concinit Hyliia rosas? In (aHuin nieliorc jngo mons publiciisexil : Vero, vcl auliinino nobiliore prior. Proxima Legiacis attollii culmiiia muris ; Ciiliiiina sidcreis proxiiniora jugis. Ilic iibi fragranlcs sialuil Lauroniius liortos : Qiios Boreas nunquam, iioii fera Lcdal hiemi. Oelica feciindi Ix-iiim sirepit aura F.ivoiu : itiherco felix rore madescil hiimus. Luiitine PhJis siiavis «dore fragrai. Ilinc Tyrio, appinxit r|iiem fax divina, iiitore, Iliiic iiivea rident inlogritaie rosye. Qiid variosnorum percurris innsa coloresT (opia crit niiniero, carinine niajor crit. Al qiios apes s^inclo lloniin pascuntiir odoro Qii.eve i)C0 sacrciil, diilciii mclla legiiiit! Al qiios aves sanclis effiiinlunl carmina ramis, C.irmina pr.Tliislr; nohilitaiida facc ! Ilinc rciulil sacras divino Virginis arie«. Miincrc, qi:cin coliiii Tiiiiia saiicla P;ilrcm, Qiii loto c;iiiiliir celel)eriiii..is orbe Knpertus, l.cgia qiioiii liirom vindical esso siiani. jj Pliinnia noii |):irva? piiliescnnt perinina f:imT, yn;L' ^aria fe( ninlo seiiilne lerra liilil. Miili.i iiilil, (iU()ihi;iiii(juo lorol : sio vivida virljs Sporidet, et aiilii|u,v rclligionis aiiior. Per^rilc, majoriinniue dociis >orvalc ininores : Moii csi virlnli [lalnia liilura niiiior. telicia Reneri vola. Nescil anmr porlerre moras : amat ccie Ileii •rii'%. Nuinen am;iiil Palres, irislis ulrinrpie nior.i i$t. 0 lilii jiHigar ainor! Palrutn pia liirbj canebal : Aiidiil, clsupcia vciiit ab arcc Dous. 0 tibi juiig;ir .tiiior : cnpido canil oro Iteneriis : Audiif, el cnpidum vexii ad aslra l)eus. Haciems anon^mus liujus opuscuU editor 2 ii REINEni S. LAUUF.NTII LEOD. MONACIil 4i CAPITULA. C.'.p. !. Proposliio n\nter\(r. Cap. \\. De vera ChrixH humnnUnle. r,\P. III. l)e otiervnulin dicrinn nfjvcm aiite diem yalalit. Cap. IV. Qtia sit nuliphonnrum novem ralio. Cap. V. De consonnnlin autiphonarum earumdem cnm sinquHt qrntiarum. Cap. YI. De prima autiplionn, tO Sapienlia qutr ex ore Altissitni prodiiili nllingent a fine utque ad fi- iiem forlilev, suavitcrque disponens omnia, veni ud doceudum nos viiam prudentiw. > C\v. YIL De secuuda, « 0 Adonni el dux domus hmcl qui iloyti in igne flamma rubi apparHttli,et ei in Sina leijem dedisli, veni ad redimendum nos in brnchio Cf.ientu. i Cap. Wll. De iertia, i 0 lindix Jesse qui sins in iiynum populorum, tuper quem conlinebunt reget o» jujjHi, quem qenles deprernbuninr, veui ad libcrandum nos, jum noli tardave. > Cap. IX.. De quarln, t 0 Clnvis Dnvid, et sceptrum domus Isruel, qui aperis et nemo claudil, claudit, nimo aperil, veni, et cduc vinclum de domo carceris, sedenlem in lenebris et umbra moriis. » Cap. X. De quinla, < 0 Oricm splendor lucis atermv el sol justiliai, teni, et illumina ledenlei in lent~ bris ei umbra moriis. » Cap, XL Desexla, « 0 rex gentium el desideralut earum, lapit'angularis qui facis utraque unum, tetii et Sttlva hominem, quem de limo formasli. » Cap. Xil. De sepiima, < 0 Emmnnuei rex el lcgifcr nosler, exspeciatio genlium el Salialor earum, renind satvandum nos, Dominc Deus nosier. t Cap. XIIL De octava, < 0 Yirgo virginwn! quomodo fiel islud, quia nec^primam similem vina ««, nec hn- here sequentem ? Filiw Jernsalem, quid me admiramijii? Divinum cil mysterium, hoc qnod cernilis. » Cap. XIV. De nona, f 0 summe arlifexpoli, rectorque siderum Hliitsime, ad hemines descende tedeniei in tenebris et nmbra morlis. » Caj?, XV. Brevis superiornm complexio, et compelens rationit propoiiice conclusio. COMMENTATIO IN ANTiPliONAS ANTE-NATALHIAS AB 0 EXORDIENTES. Cap.' L Prcpcsilio materice. VoUva Naiaiis Dominici gauJia diligens qtisedann ccciesiasilcse consucliidinis prKcnrril observaiiiia, qnam non abusivo prodiiam primordio, sed coeiesli tradilam magisierio cvidens probai mysieriorum ralio. Siquidcm diebns aliquot nnvo graliac prscco- nio vespertina Laus celebriori pen-.giiur officio, ju- cunda scilicet aniiphonarum quaruindam dccania- lionc, qu3R lam veiborum quam pneumalum onini- nioda florentes pulcbritudine, devoiionis ac lcclitiae plurimum sacro excitent conventui ecclesi?e. Siini jtorrodies non ainplius novem lalis observanliae, ei ejiisdem numeri anlipbonae cum Evangelii caniico singiila; dicbus singulis decanlandae. Quarum om- nVium principia eadem praenotanlur 0 iiller?. Qiire- rilur qi!ce obscrvamiie lalis causa vel raiio? Edis.se- ranl b;ec plenius subliliusqiie, quibus.*aIlior ingenii vis esl : nos intelligcnlia; simplicis frucluni ex Iiu- luiii carpimus lenilcr. Cap. II. De vera Christi humanilate, Unig»iniliini Dei Palris in vera nalura nostr.-eoai' nis, iii ciinclis bumanae nalurae logibus babiiasse in iiobib fidei puriiaie noviinus, propler qnod inleme- r;na malerni uleri fecundilntc edilum veracitcr crcdinujs. Il((c deniijuc cxccpto, lolo ordine suo versi hoininis nalura cucunil, sicut a PaUibas tra- (liia fidei regula saiie delendil. Coiiceplus cniiri uon ic ni.iriiali opere, sed '.liviiia saiicti_>;i:ii!. vil, tota plcniludinc (orrcns voluptatis incbriavit. Cap. V. De consonatuia enrumdein ciim sinaulis graiiarum. Cum crgo Apostolus graiix* pleniuidincn; distiN« ciione novcnaria subdividai.ct eanidemnovcnarius, iil pra:missum csl, aiilipiionansm niiincnss signanier cxpriiiiat : pcrpnlcbrum ac deleclabile eril carinn ad inviccin coiisonaniisin pnulenii raiionis judicio disceriiere, ac vehiii ex insirumento inusico vocei p diversas casJem rogiil.iri sympli0!ii;c succenlu au- dili! inlcnio percipcre. Quod perfacilc eril, 3i nou pigcat iii sing(j;l:s illarutn paulisper sobsiiilere, ec quasi lcvi manus pulsu cbordain tangere, ut cujus siiii ad iiivicem habiludinis vel consonantix, cauta qiie;il auris inicrna solcrtia disccriicre. Airc cniin, conteradir priina aniipltoiiarum cuin priina graliaruin, et eodcin niodo reiifjiKn per ordi- ncm conreranlur altcriitruin, ul indubitalo consict laiioiiis judicio, una, iicc dissiinili liabitiidine biiiat aliriiisccits sempcr sibi rcspondere. Nam qiiomad-» i!iodu:r. in inusica diapason maxiina syinplioniarunK qiia: dupla dicilur, jiixla observaiiiiani proporiio- niim ei voci, quani in nciitis odidcril, non dissimilcm a gravibus succinii : sic iiiminiin pari concordi;! D seiisiium adscila qtioque inierdnin cognaiioiie vcr- borum, antipbonarum siiigul opprcssoroni (i.ldi.mi M.araonHm coniri- omniliiis graliarum (lislriljiilionihns Uilitin «^c roii- tiilit in carncin, cl lotuin assuinpsii lioiiiincin cx \irgiiie. Wac cslsapioiUia quac ex oie Allistimt pro- diil, Kilius 8<:ilitel, qui dc palcrna prOKCniUis sub- slanlia omnium in principio Cr»;alor appaniil. AUiiigit nutem a fine utque ad finem [orliler, dinn a divinilale, in qna cuncta creavii, ad luiinniiila- icm, quain in fine omnium condidit, se incliiial niiscriconliler ulramqiie uniens naturain in se pcr- sonaiiicr ca loiliiudiiiis poleiilia, qiia Deus esl, cui utiqiie verliuin oinnc possihile cst. Suaviier dixjionit omtiia , dispcnsaliono sciricel ordinalissima, qua provide regil condila. Hinc in vil, siipnliuiii conliTal diaboliim, ciijiis ill*: lypiiiii gobsil. Singiila itaqne li.TC, qnaR dicta suni, cuui scrrnonc S(-icnti.c probaliiliier ronsona sunt Cap. VIII. De lcTlia anliphona : • 0 Rndix Jettc, ^ui Ha$ in tignum, > cic. Rcquilur lcrlia anliplionarmu O Rndix Jette, el lcrtiie gratiariini, qiix cst fidet , amica rcspondet siinililudiiie. Nam Uadix Jetie Clirislus csl secnn» duni fldcm : sicut e ccnverso Hadix Christi Jcae secunduiii carncm. Deiiiqne lam Jesse quam el Abraliam vcl Patrcs reliqni, qui iaii(|uam bonx planlalionis arbusculx suo qiiique tcnipore virlutum gratia cllloruere, in fidc Cbristi Tenliiri radicati, fine antiphonae lideliter supplicamusei ailente: VcHi ^g| piantati , iicul et de pingucdine bonje radicls ad docettdum nos viam prudenlia;, videlicel ut appa rens visibiliter in carne innotescal angclis et b»- niinibus, qiia via vel consilio prudentiae snae forlcm jirmalum fortior ipse aggrediatur de atrio suo ejl- cere. Ila plane cuncia primse anliplion* meinbra primae graiiarum veluii barmoniae cnjusdam aplan- tur concinentia. Cap. VII. De secnnda anliphona : t 0 Adonai et Dux domus hruel,t elc. Secunda qnoque anlipbonarum 0 Adonai secundae gratiarum, quac esl sermo scienlicv, non dissiwili respondel babiiudine.Quid enim aliud nomen ipsvun Adonai indical «isi quia scienlire gratiam Deus fi- dclibus suis cum tempore inultiplicat ? Moysi enim liujus uberem bonorum fruciuum dulcedincm Iraxe- runt, de plcnitiidinc redundantis in eo graliae omiies aeceperuni. Radix Uxc de terra silienli aicendit, et iii arborcm pulcherrimam cxcrescens fruciiiin bonum in tem- pore suo dedil - Cbrislus Tidelicel de popiilo Jii daico noii habente bumorem fidci , secundum car- ncm exorlus est, exailalnsque in crucc, morlis aniartludinem sustulit, ac vitx dulcedinem fruc> tuosa umnibus passione atlulit. Nunc super coelos ail dexlerain Palris elevalus lignum crucis suae ex- luiit in signum populis el geniibus, ut hoc tam in froniibus suis quarit in menlihus fideiiier ronsi- ^enlur. Jamque super ipsum continent reget o* dicit : Ego Dominus, qui apparui Abraham, Isaac et C «««»« fatenles humililer, quod ipse excelsus dorai- Jacob in Deo omnipolente : el nomen meum Adonai non indicavi eis (Exod. v). Ulique qui baec dicit, per incremenla lemporisdonascientiaeniultipliciora se largiri asseril, duin el nomen suum Adonai Moysi indical, quod Abrahae primo non indicaverat. Qnoiyero t\deminigneflamma;rubiapparmt{Exod. Tiii),el inSinalegemdedU{Exod.xxi\), nimirum cura scrmone scienticeuiruinque aplissime congruit. Nam per hoc, quod in igne apparuit, myslice prudeniem Moysi animum crudire vcluil, ui scirei, se el tunc pro lemporali popiiii sui liberatione in magiio ve« nire zeli fervore, magnaque ac pavenda signorunr. ilaritate; et quandoquc pro aelerna ejusdem salva- lione venlurum in carne. Triliim ac celebre est in schola Chrisii, ei nolum eliam parvulis filei, rubo qiii ardere potiiit, nec comburi, bealam Virgincm Mariam ngi!rar.i , quaiii •vcre ignea Diviniialis siibsiantia sic implevit, ut lotis novem mcnsibus in utero eju? habilaveril, el fragilem in ea nalurae feminea maleriam noii sohim non conibusseril vel dissolveiit, vevum eliam cuni \irginilalis bonore majori, gralia formali exindo boniiiiis, quem assumpsil, perciiniicr illustraverit. l)e lege auiem data in Sina palei, quam muliiplex in toto mundo profluxeril scientia. Huic ergo Adonni pia lideiis Eoclesiae devotio magno supplicai d(;siderio : Vcni ad redimendum nos m brachio exienio ; videlicci ul ea bracliii forlitu- netur in regno hominum. Ipsumque genles depre- canlur coleiites in hosliis et muneribus. Quae omni» cum sacramenio lidei convenire evidenlissime com- probanluf ratione. iluic ergo tola supplicanius fidei devoiione ; Veui ad liberaudum nos, jam noli Urdare. Ckv. IX. De quaria anlipkona : t 0 Clacis Damd et scepirum, » eic. Quarla nibiloninus anlipbona 0 Clavis Darid cuin gratla saniialum omnimoda sui habitudine congniit. Quae enim hoc in loco csi Clavit David, iiisi poteslas regia et sacerdoialis ? potesias judi- cium faciendi vel peccala reinitlendi, quam habet D Ciirislus, seciiudum carncin fitius Daviit ? Qui cum sil Deus et bomo, Rex el Sacerdos, interpellal idera ct exaudil, conciiial et absolvil. Esiqne scepiruru domus Israel, decus scilicel regium omRiuai, ad quos veraciier periinel nomen Israel. Ipse pulsanlibus adiluiu regni manu gratiae cle- menler aperil , conleinptoribusqno vel incredulis censura jiisiitiae (;/(j«rfi/. INec est qui eo aperienie claudat, vei eo claudente aperiat. Quis enim rcpel- !ai, qaem ille per niisericordiam colligere volueril? Aul quis valeat coliigere, quera perjusiitiam repu- leril? lluic lalein ac tantam babenti potestatem jure damus puratn cordis ei oris nostri confessionem, pelirnusque suppliciter ; V>nj el educ vitictot de domo carceris. !>edet>.lem in lenebrts ei vmbra laortis 49 COMMENT. IN ANTIPUON. ANTE-.NATAL. SO CiP. X. De quinta anliphonn : t 0 OyienM $pleiiJor \i\\iln pollicil.itioiiein suam permanenlc nobisciiin Lucis atern esl vperalio viriuium, non dissoiin aplalur .«ic- iniliiuJine. Verus naiuque Orient Cliristns est, $ic- ui perproplielam diciiur : Ecce vir : Orient nonien c^p. XIII. De ocfava antiphona : t 0 Virgo virgi>- u>iqiie ail cunsiiniiii.ilioiiem s.eciili. iluic lotuin (|uod inuiligiiiiiis, :tiil possumus, liumiliter ascribenies, ut nos salvationo sompilcrnu posside.1t, orrimns fidelitcr diciinnsquc : Veni ad talvandum nos, Do- mine Deut notler. ejut {Zach. vi). Kt item iii Kvangelio : Yisitavil not orient ex allo (Luc. i). Splendor est Lucis alerna:, 8iiporn:iin sciliccl sancioriim palrinin indenrienli clariricans Oivinit.itis luco. Esl ct Sol jutlilice, Scriptiiru proteslanie : \ obis limeniibus nomen meum orietur Sot jusiilite (Malach it). Hicexorlus in tenebris lumen rcciis corde quosdam lucis liioe radios visiliililer qiioqiie in lcrra sparsit, dnm om- iiem langnorem ot ii.rirniilaics divcrs:.s verbo vir- B quomodo fiet isiud, elc. Onibns illa vocc num, qnomodo fiel itlud ? > Octava cliam anliplionariiin 0 Virgo virginum resonai concorditer cum ea gralia , qux generu linguarum dicitur. Vox esl naniqnc animMniiii lidc- lium iii ciinctis gcncratioiiibus, lin^nis oiiinihns Dci Gcnitricem bealificantiiiin, inagiiiliidiiiciiiqnti tanlurnm, qux in ea complet:) sunl, inysieriortiiu adiiiirantium atque diceiilium : 0 Viryo virginuni snavi et liilis sua* polenler cur:ivii. Snper lixc ctiam apo slolus splendoris ejnsdcm clariiate peneirabilitcr irradiavit, per quos lain iinihiplicia, tatn(|ne di- ver^a miraculoruin insigiii:i in mundo osleiidit. Ad qiiem niinirum pia dirigilnr Ecclesiui devotio siip- plicantis : r^fii, et illumina sedentes in lenebris et umbra mertis. Cap. X(. De texta nniiphona : i 0 Rex gentium el desideralus carum, i elc. Sexla ilidem nnliplionarum 0 Rex genlium, pro- phelice convenii, quas esi sexta graiiarum. Deniquc si Scripluram propheiicain diiigcnter atiendimus, de salule gentium familiarius semper eloqui inaiii- feslissime rcperimns. Nam post celcbrala in Clirislo ii elc. Sept ma (jiioquo antiplionarum 0 Emmanuti sepliiiiae gratiarum, qua>. dtscretio est spirituum, corisonal suaviter. Per ipsum eiiiin Emmanuel, id cst, per lioc, qnod nobitcnm Deut esl, id est, liix et Legifer noster, exspcclaiio genii\tm et Snlvaior earum, discretionem habcmns spiriluura ; discer- iierc noviinus inler sanam Catliolicorum dociri- iiam, et insonam liireiicorum, experienlijni lia- bciitcs probandi spiritus, si cx Doo sunl . snmusqin.' iiiiet oiiiiiia ^ilje discrimiua luli ipso Rcgc no<o k jiicunda : Eilia', iiiqnil, Jerusalcm, quid me admiru'- mini 1 Divinum e^t mytlerium hoc, quod cei'nilis. Divinx operatioiiis est ct gratix lolum, quod ad- mir;imiiii in me. Ilespexil Deus humililatem ancillai tua: [Luc. \). Per nie salutcm operari di);na(ns esC ifl inodio terrac. Ecce enim ex hoc bealam me dicent omnet generationes : quia fecil mihi magna, qui po- leiis est. (ibid.) Cap. XIV. De «0(1.1 antiphona : t 0 summe artifeK poti rectorque sidertim. i Uliima jain anliphonaruin 0 sumnic ariifex ulliiiui' gralianiin, qux' esl inlerpretatio sermonum concordi habiludine respondel suaviler. Nain quiqiie paulisper immoraiido subsitiimns, carum ad invi- ccm concurdiani sive coiisonantiam flda menlis inicHigciilia notavimus. Undc non incongrue dictiiin pntavimus, his novcm antiplioiiis earum cxprimi plenitndiiicni graliarnm, qnx lani evidciiti ralio: e sibi pcr oiiinia consona sunl. Quarnin proft-clo graiiarum dislributionibus beatam decuit Virginem scluli congriiis oppignerari muneribns, ut essel gr:ilia pkiia, ilat omn-i^ plciiiludo diviiiiijiis corporaliter, saiiclo snpcrvi:- uicnle Spirilu, inlcgris iliibaiisqne visccribu^ coii- W RELNKRI S. LALflEN cipcrel, lolisqnc noveni mcnsihiis felici gravi»la \ liiijiisiiiodi oncrc, in iilero gcsl:irel. Ilxc pr.-Bilicia dicrum novcm ol;sftrv.'»iiii.'», .inli- p1ionariini(|iiK signal distiiiclio iir>vciiari.i. Pro sin- gtilio niciisiiiin ilirs singuii obscrvahilcs siinl, iicm- quc singiilx aiili|iliun:iriin) singnhkg <-xpriii)iinl graliarnin. Iiidc nobis prrcitiiliiini tialtir nialcria gaiidionim: liinc voiivui causa cclcbritalis , qn.'ii)) pio relulil sludio ocdcsiaslica scdulit^s rcciiisihijs Jiniinis. Hic fiiiis promissiontim, qn.i; ad Paires fa- tlx sunt ; liaec adimpielio, scj verins omniiim, qiirc a prophelis longe anle pra^dicla stiiil. Vcrhiim quod in principio erai apud Deu.i», et pcrqnod oiii- T!l LhOD. M0N.\CIII 52 nia facta simt, condilionis liuinanx fragilc iiidnil ligmcnluni : lencra carne circumdari Diviniiasvo- liiit iii iitero vlrginco ac no&lrae couniri substan- li.c aicano sapientix su."» congilio, sic u( in uno codciiiqiic cl diviiix' radiarel splendor natiirx, el Ycril.is .'ipp.^ireret inliriniiaiis assumpta". Hoc ju- cundic laudis cl.ira pcrson.it cdeLriias : hor. novae iripudiiim Ixtiliac, ol pia saMciariiin exprimil nieii- tium hilaritas. Hxc de ohscrvanlia tam celebri slri- ctiiii , tcnui veibortiiii c->/pia dixerinius, ne amico fainili^iri olficiositatis pruprix opcra atiquatcnua deriiissc vidcalur (5). (5) Pro Coronidc scirc le oporlel, clarissimc do- luine, qiiod prisciis Ecclesias Leodiensls ususdecciu liiibeat ainiphoias : deciinam enim dc sancio Tho- in:i, cnjus initium : 0 Tfioma Di{lyvie,m\i'm isiis adjicit; quin ct eam liis repeiii in ulrisqic scilicei fesii ejtis vesperis. Ali.T forssn aUnm seu msyorem Kcu mii!0iT!u eariimden; aniisjlionnnim nnnierum ohservaiil Eeiiiesia', secuiidiiin p;ilriiim ct leliijiosuiu cjijuM}iie morem. iNcquc est proptcrea, qiiod divcr- siialetn liatic qiiisqujm mirctur, nciltim leviicr im- probctj aut iuiitigiie calumnictur. Qucmadmodum cnim regionum, imo ei honiinum plerumquc (.ingo* loriim mor^^s sunl diversi, nec idco taiiien in nr- bMiii : sic et parliciilarium quando.'|ue ritus Ecch- siartiii), clsi varii, omnes tamKn lauit- cssent iiumililale, quam giorioso calcarent nmn- duin despeclu, quia dicere nimis iongum, superse- deo. Igiiur eplscopi posiiis die quaJam seilulis pne foribus basilicae Juliani martyris consedcrant, at- i]ut venerabili Nonno do vcrbo vilae iractanti triie- Lanl audiiorium : cum ecce meretrix speciosissima iniinarum Anliochise prima, vebiculo scdeiis, trnns- iil amicla pallio, margaritis auroqne insignito, lorqiicin coilo iial^ens auream (|u:ini pr.-e iiin>i.i pulcbritudine bcu omamenloniin splendorc Marga- lil.iin cognomiiiareiii Anlioclieni. Forince illius nulla poteri-t filiis &3ecnli s.nllelas ficri, qua Sirenes vuracissima iniseros oliiciebat cl perdebol. iilani priibai ci sequcbaliir ingenli pompa nucrorum ac piielLiruiii turba, scilis v.uliibus culiufiiie ambilio- so, diversi persulians gcneris musicam, quo: ex unguetiioriiin redoleniia toium in iransilu aerein pcrrudit. Sed iinpudiciiise scbcmal.) pudicus liorret oculiis. CAPUT H. Ilorrueruni ergo sacerdoies, sullusiquc vcreciin- dki averlerunl oculos suos, ne viderenl vanilaiem. Veruin aliioris iniellectus vir Nonnus iiilendchat in eam spiriluali oculo, speculans, quuusque pertr^ns- issel,tuiic dicil circumsidentibiis : iceiitibus illis capiit inler nianus reclinavit, al- qiic flesls gcniliiis flcvii uberrinie. Inde rursum inierrogavii : t Num deleclati taiiia bujus non cstis piilcbriiudine ? > lllis laccnlibiis adjecil : < Ego uli- qniia coeiestiuin, qua; ccstimari non possinl, non exliibcmns corpora nostia bosiiam vivenlem, s.inct.im, Doo placcnlcni; Hon inquam, aninias caslincainus nostras limoro ipsius, iieque cxuiinur coiicupisccntiis, oruaiiiurvo sacris virtulibus, sed in piilveie jacenius viliuruin. i Dum ca dixissel, cuin diarono suo ad cellam iii qiia iiospitabutur recessit. Illic ingressus cubiculum, jaciavit so in pavimenium , facieni.iue in terraiu preinebal cl lacrymabalur, dicens : < Domine Dcus iniscrator ct misericors, igiiosce niihi,quxso, pccca- lori , (|iioniam ornatus exlcrior merelricis isiius inlcrius urnainenlum siiperavil aiiimx mex>. Qno- nain vuliu suspiciam ad le ? quibus justificer scr' iiionibu« in conspectu luo ? Neqiie eniin, Dominc. cor raeuin occuliaveriin ante le, quia tu renes et corda scrutaris, nuda ei aperia sunt omnia oculis Luis. Ei vx miscru niilii qui tuo aliari asiare prx- suino, mysleriis mc sanclis ingcro, nec pnlclirani oiTcro animain, qnalem cxpeiis. llla promislt liomi- nibus placerc cl fecil : ego proniisi placere libi, ct nieiiiitus sum. Niidiis siim tam in coelo quam itt tCrra, Doniiiie, quia peccavi tibi ei mandatis liiis non ol)C(livi. Ergo iioii esl spes inilii ex opcribus bonis, sed spes inca lu cs, lua luiscralione coniido salvari. > CAPUTIII. Erat snbbainin. Ciiiu igiiur noclc secuia sacerdos quicii cuncessisset, jucundo pcr visiim dc ruluris^ cst rommonilus oraculo. Nain sanctis mcnlibus' divini nonnunquam sc pricostciulunt ar(2ani bcnc- ficia. Ilyninis proiiuie diclis inauilinalibus diacono' bxc rcitilil: « Somniuin, trater, vidi-, quod perlur- bal me, quia ncqiteo illud discerncre. Vidcbar inilii sanclo aslilisse altari cl divina cclebrare myslcria, coliimbaqiie nigra ol mullis iiivoluta sordibus a sinislro exsuigcns allaris c(>rnu circuinvoliiabai nic, ciijus ferre non possem feloris ac sordilix hor- rorcm. Qnani abigero duin vellein, importuna insi- slcbat, (lonoc finissem calccbumenorum oraiionem. Cuin clamassct vero diaconus : Proccdile , calcchu- vieni , nusquam compariiit. Verum posl missaruni cxpleiioncm,dum diinioissem ccclesiain, egredient£ me sncrario, itcrum circuinvolilabat inc. Qiiain ego inanu approbensam in aqux concham dejeci, qux eral pciies .".irium ccclcsix, ci penitus uiniii cxuta dcroriiiilalis sqiialore, cl in inirx florein noviiaiis iransrunnala, nivc caudiUior ascendii dc lavacro)^ 85 RFJNEfll S. LALKLNTU LKOD. MONACIII 56 concusitlBque alis iii silluin fercbaUir , doiicc in- A rc-olf-.ns illud Kvnii^clii ; 7'unccr< mon- lueiilis ab oculis flublaia cm. > Ilaque iii cnsliiiuin epi8C0|>i ad rnnjorcm procc»- ■crc ccclcsi:iMi, nalulaloqiic civit.ilis cpiscopo riiis- «aruiii tclcljravcrc Caiioriom. Posl evanfjelicam le- clioiietn antisics Antiociienus laudabili ISonnu por- rigens Evangclil codicem ad populuin facere ser- nionem hortatus e&t. Qiii ambone ascenso de rcgno Dci el sancloriim jjloria , de lotis pccnarum alque pcrditoruni iniscria peroravit, non in pcrsuasibili- hus hiimanoe sapientix verhis, scd in viriute spin- lua Bc simplicitale vcritatis, ulpolccujus aperueral 03 Dominus , quein repleverat spiiitu sapicntiae et inteliectus; compunctaquc sunt audientiuin cor- ().t, fundeUantur lacrymse, dahanlur gemitus. intcrcrat famosa peccalrix illa, ciijus sopra ir.e- nini, qux inisereiitis Dei tiacta et adducta instin- ciu, qiii non vull mortein pcccatoiis, scd ut con- \erialur et vivat, ad 'poeniienliam compuncta est, lleiusque edebal amarissimos. Quo enim plus pec- catiim prius delcctaverit, eo plus poenitenlis ani- iiium pobtea nioeror excoquit. Der tris : Ciiditetupernos, el nbtroiidilenota facietedenlii tuper tlironum,t:l ab ira Agni, quonium tenit diet ma- guui irce ipsorum, el quis poleril i{are.'Expergefaclu> taiidcm jnedicibiii se modo vclut arboris foliuin Iremorc agiiatuni in lecli''o lcsiabalur. DcniqMe sulijicicbat , quod iiem in visu noctis aliqnando aspexcrit Dei ac virginis Unicum iii crure pcndcru vivum, qiii scvcro se vuitu rcspeclaret. Luce spe- Ciosiis forma pr:e filiis hominum vernabal inxsli- mahili, de quo raJius proccdens cor ejnsdem fra- tris penctrabat , et inordaciore quodam aflicieiiat sensu. Lux eteiiim, qu% soiet lenissima esse ac desiderahilis bcne conscio, asperrima sentitur ac formidabilis male conscio. Indicabat etiam, quid siiiiililer una sihi noclium conligerll. Fosl iaudes m:ilutiiias fralruin conven- tus in crypta sanclae Dei Gcnitricis psalmos ex more pro fidelibus defunciis eanebat, dum ab aliis scorsiim sedens atqiie obdormiens spiritum rcpenle suum a corpore advcrlil egrcssum. Vidcbal eniin el aiidieliat psnllenles, sed magis vocihus inlcnde- hal strepcnlium loris d«monum , qui ad judicis eum nibiinal raperc concurreranl. Cuin crgo aii-. giisli* illi essent uiuiiqne : nam hiiic coiiscientia, iiiiijc (luinioncsargiiebani, tolo ca;pil alTcttu sanclani Genilricein Cbrisli et bealuin Laiiienliu!» in:irty- intepderel, ac suae negligcns animae minus curaret C rein invocare. Nec mora, sensil se in corpus relahi, divinos. Nucie igitur quadam per soporem sibi vi- scd sensiin alqiie indnlgentia qiiadam, ne sciliccl «lchaturquod dies uiiiversa/is inslarel judicii. Ve- niebatii) nubibus coeli adjudicandumFtiius hominis cum potestate inagna ei majcsiate, ardenie ac ire- inenle horribiliter mundo. Rccedebani subilo e inonunientis mortuoTum rediviva corpora. Jubli candore lloridi rapiebanltir obviam Clirislo in aera : Siyusli nigredjne horiidi fugiebanl a facie illius iiii acerbius repuianies quam videre eum, quem pec- calis exacerbavissent. Sed hos saeva rapiens ver- ligo , simulque fislminum jaclus impeiientes cum nnalignis spiritibus in chaos provolvebant larta- Teum. Praediclu.s frater parum fulens conscienliae late- _. hrtfiu sibi quacrebai, dum latere tainen non possei. niembronim crates fragilis iinpelu relabcnlis cli- derenlur. In se vcro rev* r.^is liorrende slupebal, dum anima corpiisquc mirahili adbuc glutino reconciliarcnlur. Nutanto igilur vesligio vix ad leclulum reversus est. Solabar quo poieram affectu ac sermone hatc aliave plura cum lacrymis el irepidatione memo- rantem. Siquidein divina illiim dicebam clemenlia corripi nec esse pbamasmata, imo salulis coinino- nitoria videre interdun» ea per specuium et iu atnigmale, quac procui dubio fulura sunl in re. Esl enim saiubre somnium, quod aniraae facial profe- ctum. 4am quoe iniermiseram, altero explicahuniur lihro. LfBER SECUNDUS, CAPUT PRLMUM. Cum didici.sset Pelagia, quoniam Nonnus'episco- pus io basiiica Bcali maneret Juliani, per duos pue- ros tabeliiim misit continenlcm liaec : Discipuio Cbristi di.scipuia diaboli : Audivi, Domine mi, (juoi i)€U!t luus de calo ad terram descenderit non pro- r(cr JHSUi, ^ed ul ]h'ccaiores satvarcl, et in qucm prospicere desideranl angeli, inler homines tisus $lt, cuni publicanit ac peccntoribut convertalut tit , rfi- gualione illis mira se exhibuerit coUoquendo atque conveicendo. Et tu, domine meus, multam habet $an' clitatem, carnalibus licet oculis ipsum Dominum non videris , qui se merelrici Samariluncrj ad puteum manifeslavtl, queruudmodum a Christianis didici- S» ergo tam benigni discipulus es mngistri, ne me defpi' 57 VITA S. PtLACL€. — LIB. I!. U tiat miieTafn atqve piccatricem , led obtecro illi A (>»'!(. Facta esl auiem illi ({nnrt inaier spiiiinn- per te mercar attignari. Ptescripsil vero episcopus : Deut non irridetvr, omiilier! quidquiti inlendis vel cvyitat , ei mtinife- ttum ett. Humilitalem meam ne lcnlaieiit : [bomo «nim peccator tum minimut lervorum Christi. Quod ti tuve taluiis detiderium habet, el me tidere rii, vtni, et corum' eoepitcopit meit me videbis : aliler lidere non polerit. Lecio niulier inJiculo cur:>im aJ basilicain veiiil sic aJ re<;i>«ieralioiiis desiJerans laTacruni, qiimn- aJinoiluni cervus aJ roiucs aquaruin. Namopiabiiis segroio s:inilas esl : peclus coinpunctuin veraciler ad cnram lendil ceieriler. Nuntialum esl Noiino episcopo, qui ei cicteros episcjpos cvocavit : san- cloqne oblaia mulier convcntni prociJii ad pcdcs episcopi, pa-nileiiliamqne agciis dicebalcuin laciy- niis : < Obsecro, mi sancte, imitare Cliristnm Domi- num el move.iris in me visreiibus piel.itis ac niise- ricorJia», faciasque Clirislianani. F.go enini suin, Doitiine, pelagus peciatorum» ego cocnum immnn- dilix: supplico in Clirislo purincari. > Ciii dnm \\\ persua»iss«.'t episcopus ui surgerel, ail : < Sacris e»t, fiiia, saiicittim canonibus, increlriceni non dclicre Laplifari, nisi liJfjiissore da:o spopundcrit, non se inaiis denuo prioiibus involvcn lain. i Ad qnoJ ile- rum illa scso in ierram dedil, pcJcsi[iie slringens sacerdolis coinple\.ib.itiir, alqne cxemplo peccalri- cis evaiigeV.cx rigibal laciymis, tergeb:il capillis. D lis, Sic profecio Juxla visum viri s:iiicii columlct nigra, et niullis involuta sordibus in lavncro xletiii caiulificaia fontis cst, pulcliraqiic reviruit jnven- luie, sicul rennvaltir juvcntiis aquil:r. Dco ilaqne seiiior gralincans dixil diacono siio : 4 Diem agamu» lestum, frater, ciim angclis Dei pro salule puellrc liiijus, ac prxlcr coiisiieiudincm vi- nnm sumamiis el oicum, qnia invenit Deus dracli- mam suain, quam perdidoral, el reportavit acr spei mex nunc Inlil cmolumentuni. 0 sencm inju - riosnm! > Pucllaiu Tnra illa sisno crucis koslein repnlit ita incre- pans : i Chrislus omnipotent qui de liiis me cassi- biis cripnil , ct .td sui agnilionem nominis vocaro dignatiis esl, ipse tibi resistat pro mc. i Ad hxo I Surgc, filia, ul exorcizeris, » Quaedum surrexisset, D d;cisci. I Tuin iioinen ediccre sunm jnssa : i Pelagia qui- itein, ait, a parenlibns dicla suin; verum oh iiiai- gnia ornainenloruin, quibus circa minisioriumorna- har diaboli,Marg;'.ritain cives denosninanl AnVocIie- ni. I Dixilepiscopus : i {Poiagia vocaris? — Eliam,» iriquit. Tunc calechiiavit cam et liajtlizavii, cru- tlsqiie inuiiiens signaculo Chrisii cotporc parrKi CAPIJT UI. Agnovi ccrtc virgincm, qu;e virlutum lainpaiJe iliustiis, oleo charitatis , qnod conscientij; relinc- hal muiido vase, pr.T;lil.i, supemis se niiptiis cxlii-< bere dignain salagcrot. Os adioni modesluin conso- nabat, falbiUxjuium vitabat omnimodis. Ea milii falcbalur, sicnli sancl:c siinplicilati faniHiarc cst quxdain interduin cx suis retegcrc secictis, dxmo» iies se nlii|Uolics ct vidcre el andlre objurgaiilcs, qiiod immissis teinerc siiggeslionibus vel veiilameii- tis resisleiei. Nec fabulor :. LALntNTll LEOD. .MONACHI «0 Il.cniibiis phgis ititordiim niiiiimeinljra osleiidcrcl, A '|iiis licnc &ibi PcJjgia proviJil, opiinitm cuiii hh- u (lacinonibus in so visib lilcr quo(|iic grasbaiilibus, adco conliisa, ut orc bangninciii cjeciarcl. VaMbat igitur relagia dic ac nocle .spirliialibus ffliidiis prioriMn i^^noraiiliam conntcns ciim l;ifry- inis, ei ftpiiilii forti rrcn;ibal carnis lcnofitiia. Cotivcrsio C8l eiiim illa bcata , (jh.-k posl pcciiilcn- t ain non admiitil pa'nilcnda, Adlia-iobal pedibns Noniii rpiscopi, accipicns de doclr.na sap^eniis, iii- iiiiium re(:insc coiifcrcnda iili, qtix a fiiiibua lerrx sapiciiliain Yeiiil aiidirc Salonionis. iliu regem ob- scrvavil inclyium : ista Cbrisluin, vcl CJirisli digci- puluiii , qno: Jam nibil ducens preiiosiiiii prxlcr s::lu:is xlcriisc &ppctilum omnia rcliuquejc fcslina' bat cl Cliiislum scqui. ria parleni elegil, (ju.x non auferelur ab ea. CAPtT Y. Dcciiiso abliinc Irienniu unus diaconoium ejus orationis (^ralia Jcroy)lymaiu adire disposniL Cni scnior a l : i Cum, (ili, volum rcddidcris, einiacbuiii qiieuidain, Pclajjium noiniite, qiii vilain longo jaia tcm|iorH solitariain agil, diligonter require ; quia s> eum videris, pluriinum xdificari ex ipso poleris. > Diccbalatilem dc Pelagia. Dum crgo poslmodum ad saiiciam Resurreclioncni adorasscl diaconus, reqnisivit de viroDci, ac didicil quod in monte manerct Otiveii. Et ascendens bu« miiem co loci itiiuiius csi cellulam ubi sub passioiie Denique descriptis omnibiis, qti:c hai)ebal, sub- ^ lcrtio Dominus oravciai. Eialbrevis in paiiete fe- sianiia .scilicel satis locuplcie , posiiil anie pedes viri aposlolici, obi5ecr;ins iil pcr euni iu Christi pauperes dispensarelur. Qiii Ecclesix omnia tecono- mo iradidil sub anatliensaie ad,uran«, ne quid ex bis iii ejiiscopiim, nc quid InfcMcl ia ccclesiam, s«d lolum usibus cedcrel indigcnliuin. Quod el facluiu esl fidei;ier, di.ponere. Et de iiocie surgens vc:>tes sacras exuii. neslra, por quam adveniciilibiis s.'t!icta sc exiiiiic-' Lal. Hanc piilsavil diaconus, apcruiiquc soliiaria. Yideiisque viniin, recognovii. Ipsa vero minime sil) illo recognila, quia cam adureiiiis sol poeniieiiii:e de.;o!oraverat, aique vircns flos Juveululis arefactum ieral. Sed erai prolcclo iiieriiis jam piilcbrior quaiu mcniljris, anima quam corjiorc caiididior. Oculi quidem dcfossi indcsinciites lacrymas, paUeiss atie- nuaiaquc facics prnetendebai infatigabiles abslinen- lias. Menlis sobrielalcm ptidica frons exprinicbal. iiiterpresquijipe inierioris exierior esi boiiio. Inlcrpcllans ilaque biimilitcr : < lliide, ait, lc halieinus, bcnedicle Domiiii?Cum, inquil, deside- assein saiictorutn hu;c adire lcca, tum niaxiind __.„ — , tuuicaque iricina ei byrrho induia Nonui episcopi ad sepnlcnim Domiui adorare libuif, mandaiiimqnc laietiter uibe discessil, Jerosclymam se couiuiit adorare ad sepulcruin Domini, necnon loca vciic- rari sancla. Inde in monte Oliveti exsirucla sibi inansiuncula icgressa esl Ghrisii coluinba, ubi liLera sxcuii flu- ctibus vacibal el viJcbat, quoniam stiavis est Do- niinus, VigiiJis frangeLai corpus aique jcjuniis, nunquam os ejus a precibus , ocuii nunquaiu cessa- banl a lacrymis. >Esluabat enim ac nene deficiebat anitna illius ad amplexus ei myblica Sponsl festinans ccelesiis oscuLi. liiuminata qnippe Spiriiu sancto coniemp!3iii>nis fruebaiur spcculo, revolvens, quae essel in rogno coelorum visura, quod vim paiiiur, quod posuiieiiiium rajMlur violenlia. Nain el srcrelo a «^uoilam fratrs audivi, quia cum poDniieici enm iicgligeiilius vixissc Iticluque senieiipsum assiduo dijudicaret, ne in fuluro Judi- carelur, miram perceperit coiisolaiionem. Contem- plabalur enim per visuni sanciam Triiiii.alem, cu- pis ct invocationi ct laudibus aitcuiissime insisle- bat in speculo perlucidissinio ullra Itoniinis artifi- cium effigiaiam ineffabiliicr, de qua vivae lucis ires radii emicantes illum celluslrahani mirilice. Fructu siquidem vera iion carei pocniienlia : sorliiur mc- rituin, si caveai peccaium. ilaque dum Pelasiam lugeret Romana ignoraus , quid de spiriluali accidisset iilia, prohibcbat eain episcopus : nc flcvcris , inqiiicns, imo gatideas., dedil sciiex venerjibiljs >onnits, ul ex ipso satiit:i- rem te, qui precaittr ttiis se Doinino conimendari oraiionibiis. » Accepil hoc illa venetaLiliier. Post colloquium aulem pronus adorans graii.is egii diaconus ac recessii pliiiiinum xdificaius. Qni regrcssus Jerusalcm circuibai sancloruin h.iLiia- cuU, et de conversaiiouc Polagii monachi Loiius ubique odor spiraLat. Jgiliir tcilio posl susccptiini Laptisma anno, felix pticnitens longo Christi Jcsider.u faligatn, inultis tcnlaiioniLus aiqiie inediis prcLata, jam tandetu diu desideralam seniiens sui oLitus ad- esse hoiau], butni prosirata sed meiite ci oculia ci^Eio fixa, spirilum Deo reddidit ctim gloria. lixc D niiiiiri.im in ara poeiiiicniix inagno cremala com- puactionis igne asccodit a deserio sxculi Lujus, sicut virgula fumi ex aromaiibus. Carpit iiaque bo- trum supcrnx duicedinis, qujc luleral fasciculiim myrrhx, pondus videlicei mortificalionis, inarga- riiaque fulgct^s assumpla e pulvere mundi locaiur iu £di0cio coclesii. Teriio praeierea die revisen.s diacouus lugunuiii ancillje Dei, dum nemincin inlerius perseniiscerei, accessii aique consideiavit , ei ecce ilia soio de- cumbebat , moriemque nullo sensu , nullo motu praeleudcr>at, Tunc luio fenesirani diligenier obsi- gnal , el curreus, quia migrassel, urbi nuiilial. Egrediiur ad exsequias Pairum honorabilis coelus cum nionachorum psallcnliis, ci corpus loeo cffe- « VITA ET rASSiO S. MARI^ CAPPAD. - LIH. I. Ci renics. quo lavarelur, mKlavcmnl. ViiliMiies veio a "iTic cx loln concurrii rcgione mnliiintlo insgna mulierem el ailus exanimc.s plusqnam limpiiluin ntonacliorum, viiginum, tl pi)puli uirius.|ue sexus iiilerespeculum, ac mirum spargpre odurem, ob- cum ccreis al(|uc l;iinp:t(libus, sacruim|ue corpus slupiiere, magiiiOcabanlqne Deum, (]ui taiu mira, pielioso deiibulum myrrlio leriaB manifaverunl. lam ijloriosa 0[>cralur eliam in sexu mnlicljri. De- PALMARIUM VIRGINALE SBU DE VITA ET PASSIONE SANCTiE MARIiE VIRGINIS CAPPADOCIS LIBRI DUO JiUGTORE REINERO. (D. Dern. Pczios TheMaur. Anecd. IV, iii, 83, ex copia iii se persona sic elocntus cst : < E/regie princcp* nosir.i; rivil.ilis ac poptili dcciis, benigiie nos ainiias, oramiiK pru vestrx mansueliidii.is ct jcqniiaiis glo- ria. Vir islc mullis rnnclionibus piiblicis, naia- liumque prxroj^.itiva urnatiis, magiium ciirine prx- slat nostr^ auxilium. fuit Aiigusturiini poiitir':x , lla rcluclaiur, ecce a foris Teriullus ingrediinr. Qui ^ urbis insupcr muner.irius. Tuin lcg.itioiiiDns plnii- cngni!.a causa llagellan nni ilhun jtibet, graviierqiie ainictam custodia; subigil, cotislitiions iili inodicnm el vilem cibnm, qiio iion sali^ireiur riMncs, iino deli- ciens quotidic ad iiicJiain aniina servareinr. Verum devola Cbrislo fraiigi niens non potuit, qutn ctiam jugibus inctimbcbat oralionibus, el cranl illi (a- crymx iu& panes die ao nocle. CAPUT II. AJerat diesjam tricesimus, vinculis g.iudcbat ct Iribulatioaibus illnd rcpiilaiis : Qui perseveynveril nnque in (inem, hic taloui erit [Mnllli. xxiv). Propo- nebat sibi sanclaruiii gioriosos agoiscs aiinic palnias virginiim. qu.r scxu fr.agiies, sed senRii foitcs iiuiii- inis pro pubiica utililnie siisccpiis lantum sibi glo- ri:e, (|iianlu!it amoris ascivit. EJiis doniqne siiiiiiiiis largiiionibus aucla res publica cst. Iiirinitniii pecn- iiise modum in divcr-is fabrici» ci balncanim expcn- dil calefaciionibus. Siint el alia major.^i, qiix pcr longiim sit enumcrare. Nam primuni xlaiis tenipiis, iii qiio lubric.i viia, rudesque anni calore juvenili llammanlur, divin.^e obtcmperans religioni evicit, • t inodcsli.-£ freno naturu; jura ipsius cobibuit. € At cuin sevo gravior maiurioris esse cocpii coii- silii, satisfecisse divinis so praeceptis credens aliqnid popiiio qiiod placeret, invenit. Bluncra igilur aiiui auspicantis cxsolvit, et speclacula propriis viribiis dum Iriiimpbasseiit, ei ad sidereo.s Sponsi thaiaiuos ^ siimpluosa comparans coinmunem loiius popiili su liavlt aspectum, diim plurima inlulerit agonuni in- signia nostnc civiiati. i£mulas ctiam pru>lii vu- liipiates gladiaionim iiiler se dimicantiuin civibns non ncgavii. Neccssitates proprias el in rein vo nientia familiarcin lucra palri;e sempcr credidit poslpoiicnda. Placiiil ilaque diis sacerdolio, mune- ribus civitaii. Quin eiiam, quod esl niaximuni, vinci «clntcm, Jtiveitis sacerdos odocuil, ostenditque non re^udiandam io gravioribusannisTOluptatciu.» CAPUl IV. Dum perorassct, advocaius pneses dixit : < Quid pruetcrilartjin splendores aclionum adeo coinmen- das, cl quod iiileiiiliiur crimeii , non refcllis? Cul- paiii videtur agnoscere, qui dissimulat excusare. > iiiiorum ac rosarnm conspicuoc coronis, qu.i-s dislin- giicbat vel pudor servaius, vel cruor oxspcrsus, asceiidissent. Ni;ntialum interea pr^siJi est Terluiluin priuci- palcin illius civitalis conira principuui decreia Cbri- sliaiix in domo sua religiouis celarc ancillam. Ad Iribunal TerluIIus statiin peiducilur, ac primoribus advocaiis, assistenle eliani vtilgi corona , prxside jtibenle, sic ex cbarla rccitaliiin Csl : « Adrianus atque Anlonius pii, fcliccs, augu3ti,oiiinibus nosiro jure vivcniibus. Evenit ad nos vauitas rcligionis a quibusdam nnper inventa; cssc eiiini perhibenlur uonnulli, quibus nec saciiricia cordi siiil, iicc culius, quo uumur, pcr quos sine dubio, nisi ciio poenoe suocurr.Tl fonnido, oblitteianda antiquitaiis credu- D Ai ille : < Nec puclla, inquit, cujus pro scelere lilas cs?( Ycneraiioque ex>tiiigucnda inajoniin. Da- inus ila(|i!e omnibus popnlis batic legein c! singulis ha.'c observaiiilu Juilicibus cdicta proponimus, ut conipcllantur aii sacririciuin singtili, rebelics gladio uUor(^ fcriantur. Maliiinus nainque paucos inlerlici, quam oinnes crr.Tic, noc vagari ut pecora, sed esse unius scniciilia?. Si quis iiaquc hujus legis aut cul- tiis occtiltauduin aliquem puiaverii cujuslibet :(>tatis aut sexus, lerro ipse exhalet spiritutn edictis repti- gnantem, facultates vcro illius fisco inferantur. De- lator auiem tanli criminis ex serario publico qua- dringentortim donalionc denarioruin graluletiir , quatciius agnoacanl univorsi, ncc uccratuin pcrjre, nec pr.«mtum diuniiius astal jinlicio, sicut doialia testnntiir in- siruineiila , ab uxore donala csl. > Prxses ait : < rerltilli uxor ino;enua est ? » Respondit :< Ingenua, imo et nobilitnlis eximijc. Nainque pater rjus vir Rorcnlissiintis Clernidis. > Praeses dixit : < Coiiipa- rnla esl lijcc ancilla , an vernaculi educatione suscepta? > Tertuilus ait : < Nata quidem donii vi- detur, sed parenles ad nos ejus ex coinparjtioiie veiierunt. » Cui prx'ses ; < Socer luus, o princeps, incoluiuis est, antie Jam lali inunus rmplevil? > — Do medio , inqiiil, Jain faclus est. > Prxses dixil : < Istius coniumacis pueilx parentes supersunt? — < Sed iani, ait, couccssere snperis. > Prxses dixit < llnjus eraiit pcrditx rcitgioiiis deoruuinc cul- C5 YITA ETPASSIO S. MARI/K CAPPAD. — LIB. II. 60 lores? -- « Eadem , immit, amcMlia icnobaniur A prolulii tnnJoin sciitenliam : < Torliilliis orc pii- criicirixuni colonltfs. > lUo) lautialiis, cui lionor pro meriiis ropeniifinhis AJjecit iteruin advocalus : i Equiilem scias. , cst, seu pro natalibus cdiior oplimus, scnator in- oplime pracscs, cum ista diuiius puolia corlaiiim, sigiiis, inipcralori pariler devolus ac numinibus, qualenus errore potuissct libcrari. Veniin neqne qui el Icgibiis satisfecil ei cullibus, cujus imajjincs niulccH , neque flecti umjnam poinil. In lanlunt lolain sa.'pius per urbein eliam ipse aspcxi, iiber 8Hp|;licii8, lerroribusquepccinscoriiiKnaciainagrcste abscedai. Nullum calumniatorem, nullum judiccm concepil. Sed xquitali certe dctrahilur , si probilas nieluat. Dum auribuslixc oninia securis intimentur, iioininoram pro iir.probiuic plccialur servorum. scelesiissimam niilii hanc pncllam ollerri jubeo in Bonos aitjudicart propter malos cruJcle cst. Culpas publiciiin,ul babcat ct culpa supplicium, el popiilus reus culpam luai. i cxemplum. i Tutic diutina prxses liabiia dcliberaiione banc LIBER SECUNDUS. I CAPIT PRIMUM. Igilur Iradita virgo carnilicibus sicut ovis in msdio csponilur liiporuni. Traliilur, injiiriatur, Judici 8isli!ur. Qux quiJem ociilos babcbal in juJicem, scJ menle in coelo ri\a Cliri.slo s»; com- menJabal, Cliristum precabainr. Clamarc inierea populus, lollcndjm liiijiismodi de lerra licbeie , gacvis laleni pcriro incenJiis. Ac virgo mancliiK in- Ircpi Ja , qiiaiiilo perrecia in Ciirisium ohantas oiiinem ab ca foras misissel limorem llaque, oculis ad ca-lum clovalis, Cbristi nomcn coiislaiitius in- vocahai. Super quo prjeses obsiupuit, ac per iii- legraro fcre horam miraculo spcclaiilibus fiiil lanla piicllc cniistaiilia. Ttim, qux vocarelur, prxses inlprrogai. Respon- dit M.iria : < Cur de noininc rcquiris, dc lege niliil dicis?Illa esse pcrcunclandi «Jebel ralio , quae vo- ratur ad crimeii. Neque e'iiim natura iiiiiii nomeu posuit, 3cJ culliis. Secnra iiaque inlerrogaiioni liias anie responJco, nie Chrisiianani esse. Prxses i<;i:nr : • Doininiis lc luus bic opciilur, qiii aut prxiniuin conferal resipiscenii, aiit suppliciiiin in- feral rcpugnanli. tlige qiiid sequaiis. » It apoiidil Maria : < Corpori qniJeiu meo iilc doininatur nun aiiimx. » Pra:ses dixii : < Ciir religionein domini, anrilla cum sis, iion scqneiis ? > Rcsponiiii .Maria : I Quoniani ab infati'.ia Clirisio Jicala sniii, ci ab ipso iiilellectu cl ralione Joiiala, sininiatra vana alqiie insensaia respuo, culliim ci taniuni exhibens, (|ui feiit oninia, non eis, qiii ab honiiiiibus lacU prohaiilur. > Prxscs dixil : « Ex qua succcssioiic Iixc a te vanitas pcrveiiii? » Rcspoiiiiil .Maria : » Lx majo- ribus iiilonnata sic tenco. ISam religiosi parenles religiosos qu.im diviies lia!tere fiiios cxoptanl. » Praeses dixit : < rnrentes C.inni lui liiijiis fiierc seclaB? I Ucspondit Maria : * Scinpcr in liac manse- runl sacraiissiina religione. » Prseses dixit < Aiilc Deucitioiieinne isiam susccpisiis roligioiiem? quin inio sacriGca, ut el te ct Jominum (uuiii culpa eiuas. » ResponJii Maria : < Qu;p, cniin ooinparalio lionrais ad Deum, ul non nierilo pliis lioiiiine limeri " Deus debeai, ciijus nuiu nosqnc omniaqnc pariler regiinliir elciiienla? qiiaslibet ergo perferam cruces, qiiibns afliciar, siippliciorum accrbilaiibns : xqiia- nimiter oniiiia sustinco pro amore Jesu Chiisli Doioiiii, qui et liic pracstabit aiixilium el in P.ituro reddet pr.x-miiim. Ne ciiiin qiixvis angiislia vol per- secutio, faiiies vel niidiias, gladius aul periculiiin aliquod £ive iribulaiio nos abojus sep.irel chariiatc, pcr Apostoluin sar.cttiin pncmoniiil, ul q\i:ii promi- sil , aJipisci palinaria nicrcamur. liiiic robtir cst illiij invictum, hinc incxtricabilis aiiiiiins, cl JoIp- riim acerbilate mens ipsa siibliruior, quod ci prj:- dicla sunt nobis ea, quoe paiimur, el niajora sunt praemia quani dolores. Dum iiihil ilaqiie sil qiiod a QCbiislc srparare iios debeal, tcslor illiiin, queiu (liligo, quein desiJcro, ad qnem suspiro, nie iii ejus duraturam coniessioiie, el malle ir.uri quam vinci. Tcrrcna «nim relinquere, ct coelestia fcstiiio as- seqiii. f CAPUT li. Pr.Tpses (lixil: < Sacrifioa, el qu« (ibi immineot, evadere tormeiila , fcsliiia. » Respnndil Maria : < Toriiionta, qu:c minaris, transiloria siint : illiid obsecro, iii qiioJ inlcnias, non larJcs perficcrc. Dumiiiiis mihi aJjuKtr esl, iioii tiiiicbo, qniJ faciat milii bomo. > IiiiiigiiaUis pr.'csos suppliciis cam , jtihel applicari. Qnx. lanlam popiili iniscrationcni adcpla est, ul a circiiiiisiamibus hicrymx fnnde- rciiiur, m.T^nisqiio illi claniorihns veiiiain postiila- D leiil. \criim accclcrari poenaiii urgobal praisidis insania. Uursiim pnpiibis i.i clamorem cxcilatus judirem argiiebat sarviiije; vocifcralio namqne una lolius cral ooronap, hicerari virgiiicin crndolilaK? juJicis non iiUione pcccati : (^onlra leges agi oinnia, nec aeqiiit:iiis jura servari. Slupens proinJe pncses, ad- riictiisque cbmoribus,quippo qui pixtnmnliuvocum ipsa ctiam pntarcl leola niere, rclaxari virginem pr:i;c.pil. Unde ciiin popiilo snliifaoluin creJeret, jain sccurior : < Qmc vos, inqnit, o eivcs, .urepsil iiisaiiia? qniJ vociferainini ? quid inslalis ? suid 67 HEINMU S. LALKICNTII Li:OD. MONACIII m 8lrepilis7an ul inipcrnlorurn pra^c(;itt.i violci.iur d \ UirDiium scilcltil s.ipitliiriniim, siinifii»» l. nclril fen.H Kiiil iinpuiiila sccicr.i ? » Ll :>cclaiii.iliiiii esl; s li ncmo leglbns sacris inaniis a'sliinjveril o!iji-ciaii(l:is. Sanxil liomiiioruni majesla.s vel S3cri(lc:irc singiiU^s, vcl capit;tli subj^iccre scnlcntix ; iion s:icii(ic.il iiac puella; poenam, qna; dccrelo contiiielnr, cxcipi.iJ. Qiiiilnam divcrsis cruciadbns, qiiidnam (Joloiiim gciieribiis cx(juisili8 pcrnrgclur ? Inlcifuerc jiiBiiis es, non laceranJo coiisnmotc ; Iiomiiicm, non bc- stiam ju(!c.\ se ralionaiis il(.>bcl ngiiosccrc. [>iim ergo Iridiii poslnlaiciil indncjas vir;;ini, &! fotlc ab iiiliiilionft poluisscl rcvoraii, pr.cses an- nueiis : t Do, ail, quod petilis, spaliiiin. Vos Llan- diliis agiic, qiiod lerroribiis ogo non potui. > Ail vero nd pucllain : i Si pciitns acccpcris indiK i:is. doilalis ol gloria: il.nin consiili->taiit alcin Liiigciii- tu:ii, tlni fndui etl ol edieiit ut^iue nd iiiorleiii, tnor- tem nuieiii crvcit {1'liilip. u). Quem cliam fratri prx- lcmlcbal iii (rnrc [lenlcn ein vclnti admoiiciido, qiiali Prscscs dixit : i Do lameo spatium. Si ic in liac deiiiccps invcnero contamaci profcssione, acerba fcriam suppliciorum aniniad- versione. > Quai ail : t Imo le plurimtim obicslor, cptirr^e pr:»:ses, si qua niex cura uiilitalis le movel, m Tertulium dcminum mcum ab hac immunem culpa liabcas, t«a«|!ie aucloriiaie absofvas jiidicic, quia iu profcssioiic isla iiiliil ccrte oper.'.tus est. > Pireses dixil : < Jam liber, jain absofutus esi. Tii poi ro si ad dcos meliori te consilio transtuleris, ci digns remuneraberis, et liberlale (lonaberis. » Kc- spoiuiii Maiia : * Uiberlatem a Christo jam merul, m domilis viliis el' faisitaie calcata studcam virlu- ^ Erit forsilan qui hxc faslidiat, qiii hxc vilipendat, carnis ebscl iiinnnnac fr.igilit:is. Auiliviiqiie unuin proiinus c saiictis rctiatcm tremcbtiiidi rc- Jam Tentum ad lociiin fiicral, el rem perficere „ fugcrnni, ei magnis iiliiqiie conclaniabant vocibns, laborabanl, cnm rcpcntc coruscatio spleiidoris magiia emicuil, atqiie iiorrisoiio loniini eriinipenlc, ul ip- sam peiic macliinam credcres cncii dci idissc, (erra conciissa est, nutautiaqnc corruere omnium vcsligia. Ei ecce duo coBlcsiis milirKe equitcs cursu vclocis- simo pcr viam oricnlis a supcinis descendenies oc- ciirrerc ad spcctaculum, qiioium equi «ive candi- dioros, oniatus onuiis csftCt .".urens, sidcreis ipsi rut.Iaroni fulgoribus. Qiios siinul atqiic videnini qni .fderant, ianio liniorc qiiadam vi divina pcrcuUi sunl, quod fugiente sensii alqiic aniina cutum in iiiortcm oculi claudereiitur. niagiiimi cssc Dciim Marix>, solum esse Deum Cliri- sliaiiornm, ct justa ejus csse judicia. Qiioniani ergo aliorum perdilio aliornm paril plc- rumqne saluicm, iiiuhi pwnilenliam prisliiii agcnlc» erroris, coiilulcrinil sc ad verilalcm fidci, apposiia- qiie sunl ad Deuni circiler tria miliia liominum. Crescebat aulcm credentium miilliluiio, quia post pcrscculionis proccilaiii pax iiccle!.i:s daia esl, dum, imperanle Jcsu ventis el mari, facta esset iraaqnii- litas. REINERI MONJiGHI FLOS EREMl SF.O DE YITA S. TIEBAIDI MONACHI ET EBSMITi LIDRI DUO. (0. Bcrn. Piztcs The$. Anecd. IV. iii, 95, cx eod. ms. nionasterit S. Laurcnlii.) PROLOGUS. Ad gloriam Dei profpcliiniqiic lcgoniinm <-i aii- C dienliiini vjrlulcs rocensenlnr alqiic opcra sanclo- rnm, qnaieiius in eis cognoscalur el landotur gra- lianim dator mirabilis, .ic pra^clarac cxcniplo viriu- lis fecuiidie mcntcsgermina bon.-eprfireiaiilaciioiiis. Typico apud bistoriam facto, qna scribiliir Jacob saiiclus vngas populeas virides cl aRiygilaliiios, cl cx plal?.nis, iit c!» parle dc.corticassc, dcltacti:..qiie corticibus in eis, quse spolinta fueraiil, candor ap- part!!! ; \\h vcro, qwp ii-ii^^gra eraiil, viridia corn:.Tr.- scrnnl : posuiiqnc ca in cafialibus, nbi aqna elTiiri- debatiir, ul, cnm vcnissenl grcges ad bibcnrlum, antc oculos liabereni viigas oves, et in conspcclu carnm concipeicnt. Eo nimirum mudo iii Eceiosia, ubi vivcnlcs fliiuiit aqiia) cojleslis doctrimr, (jnilflis gres^es polanttir ndrlinm, posila; siinl virgx virides, \irua? c;indi.l;c, sincli videlicet viri, qiiilms et (iiioi viror, et vil.c rectilndo, candorqnc Loiii inest opeiis, liir.iuin iii aspeetii, 'Hioium doctir.ienip aiqiie vX.citipiic uv<,s, id 71 ItKIlNF.nt S. LALhi: csl simplices, jiitla Propliolajn roncipinnl, cl fjuasi A pariant cl pariiiriuiit,atqiic spiriluin saiiKis raciant in lcrra, {^raliilelnrqiie Sponsiis ot dical : Omnet ge- mellit felibui, et $lerilit non ett inler eat {Cant. iv). Siiin quitlem ini|icritus laai sornione qnain scicn- lia, iilpolc qiii cum Csau per lu&tra ferarum ve- nando non discurreriin, qiii per au.i>s ollicia , diligenlcr inslrusit de oiiinibut^, commendalumqiic Clirisio dimisil a se. r.aqiic Tiebaldus, qua; jeiro siinl oblivisceiis, ad ea vcro qnai siiiil priora exlciidcns scipsiim, ad de- stiiiaium pcrsequebaltir braviuin supernoe vocatio- nis, el reliclis pairo vci malre, fralribiis vel man- ripiis, amplissiraisqiic praidiis, quidquid dciiiquc est inundi, proximo Pasclia lanquam mililix sum- B piunis cinguliim, cutn Iribus sociii milite scilicet qiiodam sibi familiari ct suo et iliius armigcro vc- iiii Remis, hospilalusqiie iii uibe csl. Tunc oppftrlu- iiilate se exciiliendi de manti yEgyplix domtiia>, vi- dcliccl pompx sxcularis, reliquil pallium ciincii: supcllectilis el fugil. Dimissis iiam<|ui', domi lam equis qiiam armigeris cuiii collcga lidbsimo vrbiti aiiiicos sahilolum exiens, lalenlcr iu auiciiora dis» cessit. L'bi duos obviam habentes pcregrinos op- timis, quibus iuduii er£.ni, vestibus seso spoliant, egenos vcstiunt, eorum vililius el abjcciis induunuir cilicioiis. Iia scheaialc commutalo iior firiiint viri iiiisericord«s ad locuni Ptango (7) vocabulum, qiii eial ii! Teulonicorum rcgno. Memor;iljilis piclas! Ycslierunt in pauperibus Cbristuii), quo miiiidi C evaderent nudi iiaufragium. CAPLT n. Pra?dicto igiiur loco diuiiiis remoraii in fanie ct siti, in frigore el nudiiaie, in jejiniiis el vigiliis niiillis cgere vitam. Elenlm jnxla quod canilur iii psaliwo ; Manus eorum in copliino servUjrunt (Pial. ^xxx), quia paiiperes pro Chrislo pcrcgrinique facli ob quaereiuia necessaria vilissima; se siiliiniseruni serviliiii, fenum sc.Iicel e praiis sccando, lapides porlando, jumenlorinn mundando doiniciiia, car- boiies in opera eflicicndo fabrilia. Tcnui pcrinde parto cx lahoribus siipendio, nudis ad Galiiciaii) cxicTc pedibiis, patrccinia beali rcquisitum Jarohi. Invidit diabolus, et eoruin obviare profertibus p iiisiirrc\il. Nequc aulem propalam ausuin hoc ha- btiil, sed Iraudem paral. Nam reverlenti aboraliuue Tiebaldo iti liomitiis, qiiam fimissel lorina, .se op- pDuil, iii lerra steriuiur obiiquus, eiqiie lapsum facit. Slalim Cliiisium illc iiiclamal, ciucis se arm^at sigiiaciilo.Qiiod non ferciis illusorevanuit. Sed lenia- tiunum moicslia jusiis csl coronarum materia. bti- moncs impugiiaiit, dtfundit Ciirislus. Prxuiia ina- jores majoru merenlur agoiies. (7) Al. Pilango, Pilindo, Picingo. It V> VITA S. Tlr.BA Voncral posi Ir.ec Ticvcrini ciini colloj^a vir licd- A liis, iliiqiie invciiU) (talre, adiiioiiniii (ristains csl. ti al sii|uiJein illi ailversarius in vin Doinini, el eum rcliiicre in sseculo iiilclialiir. Ip>e vero tencns iii- coiicussum (|U0(l legiinr : Qui amnt pnlrem uu.' mn- irem super me, non est me diijiius (Mutlli. \), patris vel sxculi conlcniptu a(lli:i:sil po^l Cltiisliiin. R:i- jiiluns igilur cniceiii 6uaiii desiiJerio adoratKii vc- iierabile Jerosolyniis sepulcruiii, iloinatn prinio, lieiii Veneliam mare Iransidirns accessil. Qna iii- tniiione fines p.^rvagalus Jtalia; iii locuin (icvciiil, qiiem (8) Salanicam vetustas dixit, plac(iiti|ne roiiiorari. Loco siquideni peHuslralo rcperil saltnm latc sp<')iiosiiin, ac veleris ruinas ecclesix, ct a «lominis iuci obicnla liabitaiKli licentia, (jiiod iiicnte jaiii oliin concopissct, vivcre scilicei solit.iriain, iniplere aggredilur, rabricatoi^iie tu^driulo iiovus ei-eiinim iliam liabitator inscdil. Tuin vero qnas sibi agonisla forlis cruces iinpor- lavil, evolvere lunguin est, in jejuniis, in vigiliis, iii orationibus, in maceraiione cartiis. Pritno qni- (lem carnibus atque otniii piiigucdine absiiiiiiit, liordeaceopane tanliiiii et aqiia naturae quam vcntri salisraciciis. Enimvero spirilii ad rortiora invale- scenle ei liuiuana jain supergrcdiente, ipso pane, otiinique siin polu negato, rruclibus tniitum sive Iterbis, iierljarumqne radicibus aliqiiot violilavit uiinos cilicio semper ulens. Qnippc obsequiis pasce- talur bomo inlerior cceleslibus ci coiilemplutione assidna. ul jam miiiiis extcrior de cibo cogilaret C inaletiali, lottrsfnio in Deo roqiiiescebal, plane ul «licere tanlum pos.set : Sub uiubta illius, quem deti- derareram, tedi, el fruclHs eju$ dulcis gutluri rueo (C-iiil. ii). C.\PUT \\\. Acium igitur esl superna dispensanic gralia, uli |U(>licientibus nieritis a pia!t furto taiii landabili, ui dccuuibens veslibus sc d.Ii-- i;entcr qiiasi toia iiocle quicturus tegcret, posl ini- •(S) Aliit: Sallanic.-i, ballavica cl Sarjvi-a. 1'atrol. CCIV. 'Oi .1/. Liuiichcrico. :r Rf:iNEUl S. LVLT.KNin IJlOn. MONACIII 7« niHtri vcro tiisccssiin) .id s.icrariini so iiiiiiii;i |i'-'iii- \ ii»sc rrnlris iti inorliiii agoniz.wlis, (|iii uli(|iniiiliii. fcrcl vifjiiiariiiii, loliisqnc exijjorcl oramlo iciic1(i;h, Minuiinii in Irciiilo siio |>cr noclcs qn.xiciis, ()U(;ii) «liligiflial aiiiina fjtiR. Ciim vcro cral fturgcndiiin , lecliilo scsc rcddcrci, laiidcin sriliccl vilando h'j- m:)!).')!^, Pciimtinc hil)i snluin consciiini cxnpianilo. Flnil ii.^tmqiic llos cx orlion', f|ncin naliis carjii 15.) re.T. I'".x jaclanlix viilo l)on:i (icMorcscil acllo. Liilcolii9, nncin ;ib a sln in pcrcgriniUiorn; lial)ucral iiercnsurcm. Scd d:im cilicio lolum, ul iui (lixeriin , corpus armassci, pro liiitcolo ciliciniu (iuiii sinc ^'siiiiii jacnisscl, nl oljitiSC crcdcntliir, « cii- lo» apcriiil, circiuiispf x l aiiiicos, flenlcs ('Oii->ol:iliis csl, osc»l;i (lcilil, {jlori.r baiutoruin s»; nrofcs-iie. D<:liiiic oratioiicm , i]iiair. fudil pro- plicla iii venlic comcIiikiis ceti, niajjno alTeclu air|iie siispiriis sub •imrnMire co;pit. Inlcr ciijiis verb;i ex- liabiis spiiitiini dt: corrnption." ir.uriis :id incorriipti- bilein sulilcviiliis cst viiain. 0 (|ui>(|uis cn, in (|uo ^ii^iisiijtiir aiiiina tiia pro fluctibiis loiilalioiiuu) at- (|ue iuiscrianiin, qui siipcr tc Iransciml, atleicbs, rccogiics iMi^Miciilinin aitgusliis, niorienlluin ago- i:i.)s, (|iialiicr iirgc.Tiitnr, (pialilcr sudeiit, qua cx- .si!!)Slravil ; pro .irca q(io(|uc siipposito sibi lato tl pciulaiil amaritudijie pomi dulcediiicm illius, <|iio(l (lolaiili iigiio. Sic quoliiiiana corporis casligalioiie crncntis dcntihus prinii usurparunt parenles! Il.vi- niaccinliis, cl liuniirali s|:iritus conlrilione liqtic- D sas sepnlloruin iiiniulos, ciim non susiincas felores; fai li!S il.ici rc vciaiilcr polerat : Manut mccc dislilla- vcrinU ivtjnhum , et digili niei plcni erant imjrilui prohtidssima {Cunl.x). Sic crgo Ticbaldum vidisse philosopliantcm crat prorcclus plurinius. Bicnnium iiulc Hiixer.ii , ciim socius proposili ejus, qiicm dixi supra, Wallerus nomiuc, bono fine (lece.ssii. Nain bouc. nioriiur, qui bcne vixcril. Certc. mcn.itii aotc aliquol annos nie leclalo asli- liurrciidis (pjoqiic supcr iiiorticinis extrciiiisccs, iil iiuper lugubre noLis ac rniscrabile s;icctaciiluii) pras icndil corpus bunianum , quod ossibus quid.'ni et iiervis adbuc compagiiiatuin, scd cariie csscl niula- tnin. Nam iiiiilium rcpngnal viliis sediiio vcrsare, quid futiirus sis. Vcrn!!! quae residua sunl, iiber jam secundus explicct. LIDER SECUNDUS. CAPUT PRIMUM. C TiebaMo igilur aniiqui iion defuere liosiis cerla- niina, «i probatioreniiercl de constaniia. Dsia enim noclium ciim iii stralu jacereJ, nequc l.iincn dormi- rcl tcntaioradrtiil, in;pnlsuque niagno pariclem cel- Uila; qualieus iiicrcpitare cocpil Tiebnkluni Jesiiiix nimis scrvire, qui somno di»lciitus tnatiitinos cantare negligerci, jam surgcndum essc. Visum esl viro Dci quod fraler, quv cominanebat, ad maiutinam eum synaxini excila^ct. rrocessU, sed [icmiiiem invc- nit : el dum fr.^trli illius pul^asscl ad cellulaiii , poslibus serafis, quiescerc ct).:;iiyvil. Iutcllcxil eigj dxntoiiis fiiisse illusioiicm. Tum expicsso crucis signaculo inclamatoque Spirlu sanclo, spirilum iic- qiiara delurbavit, cl eum tanquam ruslicorum mtil- tiloiiineiu silvam securibus cedcnliuin audivii dis- cedere. Bcllalorem plane fortem, qui ercinitam ciim nequivil evinccrc, lia;iia saltca) ciemi se oster.tavil posse prosteriierc! Aliqiiaii Jo cti:im inler quosdam dissidcntes pacis Icgiitioncin sanriiis agcbal, cuiu impugu;itione frau- dulenla fiiin insidiator appcliil, qiiaienus iKsissel corpore, qucm spirilu superare iion posscl. Duin tiiim apud casirum Lconicum numcii vocabnio .\o- viim Iransircl, plaustroque liinc scdebat, qiiod pr;c tl sutus allentavii. S'^d conlrivit Dominns bracliiuin pcccaloris el ma'igni, seninerque gloriosioribiis victo» riis mililem fecli snnm gloriosiorem. Qucm iiiter ren- laiJiina qiioquc ccelesiibus iioiinnnquam visionibiis rc- cieavit. Mam fervordevoiionis niuliuin oleo igr.escil divinac consolationis. Neque cxislil efTicacius adver- sum icnlalioiicsoccursusve inalos palrocinium qnam Spirilu sancli scdula invocalio. Ilacc unicus salutls portus, li.^ec singnlarc serenum, bxc diilcedo niira- bilis est. Qiiic coidi dum iiistillel vivuin saporcm, iiitcidum guslu eliam mellilluo vigcl iii orc, adeo ut fttii lioc ineruerit, se refeclum siibito g.iudeai, ei vero peirianie au.nro gratic floicm novitalis ia- dual. c\PUT n. Rcferebal mibi gralia icdiiicalioiiis mcmorabile quidain frnle'' f;\mi!iar!s. Quod.mi diluculo sanclum i.is'.;;nlisb!in.; Spiriluin invocarat, cum oralione ci biciymis tlcfessus obdormivil. Sj)iritu vem graiidi ct forti lanquam toniiruo ingriieiile cvigilavit. Ja- cebiit apertis(|uidem oculis, sed se movere periiins ncqiiibat. Posl &piriliiin auleni facla esl commotio ita ul lectulnm moveri. tL cc veli;l arboris agilari solium sentirei. Posi coniiriOticiiem ignis circuuifu- su 3 csl. Recordabaiur iiilcrim ille, quod erga propbelnm sanclum in spclui^ca ir>oiiiis Oreb simile quiJ aciuiu 77 VITA S. TIEnM.DI. — LID. II. 78 lit. Posl igncii» crgo sibilus aiinv tciiiiis au.ii.krnr ^ to!ivcrs;tlioiiom. Diibiiavil prnc liinc pia maler. *t ibi Doiiiiiius. Coliiinl»:i .siiniitlcm omiii noi;.l;or cnii.l iii:illct, siiosiie. palri:im vcl opcs repeierc, .in «nloie ciiiiciiil, qn^ siiptMvoliinns, alquc imliccs TicbaMo nni iiilixicrc? Sitl vi.ilair.oi lilii, iiuu aircclioiiis ilnl. isMm:ts emilicns vocnlas in os il- l.i|H.i csl fralris, ct iisqnc ail cor pciiclrans aliii:nioiic cbariias Clirisli. r><'niiiiliavil s^ecnlo cnni suis otnii- bus, scnta cslClii islum. Ambiiiosos exiii:i ortid- lus crcinilicas ambil sloLis, vcslcin piiHain , paupc- reni ciillnm. Qu.-v crgo priiis mngnanini cxsiiilssci ilomorntn laiiqiio (lomina cospiiis, iiniiis cum Tic- baldo C9snl:i^ modn angusii:is incolii, cnjiis cxcmp'o jcjiinia, vigilias, nralioncs frc^nentai. Ciii piissinms l.ini sednlo iiiius inscrvivii, nt millo uiii|uain frigote. luilla incominodilaie illi:is «lcfncrit otscqiulx. rcco- li-ns scriplum : I''ili, honorn palrem tl malrem, mI Scd qui:i cbarissimns qni.lam prccibns inslat, ut litlongatus supcr ternim {E.rod. \\\ iMus elcnini scribnm aliquid dc gralia cl consolalionc cjusdcni Dcoquam nalurx jiistns sc accnnimoJal. Spirilns sancli, ca. qu.T vcl » prjcdicio fralrc, vel B rrxierca si qui snpcrvcnijsent bospiles, qnasi ab aliis mcmoran.la diilici , opporlnnius in co al- tesam opnscnlo, si viiam, si racull.iiem Patcr Inmi- niim dcderil. a qxo oinne dalum opliinnm, ci omiic pcrrei;tum donuin il.sccn.lil. CMMJT m. Igilur (bim aliquando Ticbaldns rorde confracto commissa sua Ingerei, aiqup iMo Ax;»; v»jicri exem plo irriguum siip.'riiis, ct inignnm su^spiraret mfe nlier sivc Abraliam, sivc Lot sanctos occurrcba , gandens, salulabat coi)ipIe.xabalur, «lcoscnlabaiiii-. Inducebat liospiliuli», lavabat pi.'dcs, coqncbai !'< iiil ert^o crcmi iacloiis spicar-. Qnidain ilLus nii. istcr, Odo nomiiic, gruvi fcbriiim sngebalur ac Hci niolcslia. Qiii oraiionum ejiis, diiin rrcbro petcrel snffr.igia, iile piiino rcfugerc, pccca- t.>reni se dicerc, iiec csse, qni volunl:ili qucal D«:i rcsisierc , ciijus arbiiiio infirniilates scrviatil. Scd eiiiin, cum ii^elem minislruin jam suprcmum Ira- ille nos. Aur;) infirniilatis ^nUislus usl \crnans illc flos cremi. Decumbibai TiebaUlus ca:'o sempcr in- lenttis, ncc de priori quidqu.1111 rigoic ininut passtis aniiiiuin non dvilcctcbat ab oralioiic. IDtcnini pliis in sanclis 3iiim:c firmilas qtiam corpoiis ii.lir- inilas valcl. Quo l:ibcscil caro, co animiis invalcscil. yam virtus in infirniiiate perftcilur {II Tor. xii). Iicre spiritum vidcrel, illius dolcns discessu, ad ec- rj Anno igitiir duo.iocimo, ex quo palri.im roli.iuo' clcsiam nli dcrcratiir, prxcipil. Ipsc sacia celclir.i- ral (tres cnim pcrcgrc aniios fccit, noveni vixil lcrus missarum acccilil. Comniiinicavil corporc et «aiigtiine sacrcsancto igrclus, fiigataqiic proiiinis hilirmitas ci reformata s:inilasesi. Qni crgo altornm vix delatits fnissel maiiibus, merilo Tiebal.li suis samis rcdiil pcdibu<;, iinpleio, qiiod Vciil,is cre.Un- libus rcproinisil : Anien dicovobi$, (fiiin quiJqnid pe- lierilis Palrem in noniinemeo, dabil vobis{Jo(in. xiv). Liiccrna ergo super candelabritin posita la.li.is laic suos sparserat , duin mnllis ad virum Dci nii- . mo.n.vciii 80 rat, qtuni aliqui prae foribus , oniiics senscre ooii- A L'i paliiissci oiiiniUMs, quam punis, quam inno- sistenlcs iiilriii!>ecu8. Cui disccssuro niuhi iiiriusquu 6CKUS vaiediccrc convcnerant, gcniiuisquc d:ibant el |.-icrynia8. Sed viJens iinus rralriim (liulina virum Dei Agonia taligari, laclus diviiio insliiiclu, cgredi runctos liorlalnr. Diiin paululiim crgo rcspirasscl itle, miro petiil cum afTeclii Dominici rorporis et sangiiinis vialicum, acccpil, graJias egit. Dcinde siiblutis in cocliini manibus cl ocnlis, duiii ssepius iiera.sset : Domhte, Domine, mi»erere populo tuo cens vixcral TiebaMn», quamdam fiilur.-E plori«in rcsnrrectionis ac demulalM: naluram carnis prrr- lulii. Micabat ilaquc liiiis candidius, aroiuatiini rcdolcbal arcolis suavins. Quftm exscquiis liono- rnium solcmnibus niullis(|uc commendalum lacrymis lioncslo condidcre (idelcs sarcophago, qnoad in reslilutionis dic rcllorcal ad incorruplioneni aelerni(|uc accipial candoris sloiain dupliccin. Tran»- iil II Kal. Jiiiias, indiciione vi, imperunte Ucin« rico Ueinrici filio Angusli secundi, cujuii prxconia {Kslh. xiii), dilecto jam pulsantc, surrexit apcrire meritorum, crcbra qu.o per iliumnunc usque fiuiii, ci, alque muniis faiigalum divinis feliciler reddidil loquuntur miracula, populorumquc frequeiiliis ejii» soiritum. Manibus ergo angelicis in via deductus memoria celcbris esl. esiniirabiii. Et quia liicesnrieratelsilieraljustitiam, Deniqiie sacri cineres illius a sororc po6l«iodiii« euns vcsle nupliali intromissus ad coeiiam agni epu- 6 >n Gallias translali suiit.plurimarnque pluriLus mc- tatur in inensa bcal:cac pcrpctux s.itici rucrc in locis vcncralionein. REmERI niONAGHI DE CONFLICTU DUORUM DUCUM ET AMMARUM MIRABILI REVELATIONE Ac de milite captivo per salutarem hostiam liberato LIBELLI DUO. D. Bern. Pezios ubi- tupra, col. 109, ex eotkm ms.) EPIGRAMMA SEQUENTIS OPUSCULI. Qu3C scribimus, o amicc, diicis grala pluriiniim, Sonsii licel aique diclis valcant qiiam miniinum. Scd q.ui corde liqncns allo vcrbis stillas aurei.s, Nostris quid te tam sedulo acclinas lesiaceis? Tc sappbiri, te smaiagdi coilustrant scienliyc, T;M»luin noslrse qiiidnam placel glarea miscri*? Aneclu ecrtc tralieris. Squaiemus ingenio, ^cc scribere pigei lamen, quia vertis serio. Ergo surne, quod ad lcgeiii lexm versificam, IScc ilnbiia. Cluniaci lianc abbas asscruit Monacliica bancl.tale MajoUis qui claruil, Inicr diios gesta duces reiii sane mirificam. Qoippe bella dnces ipsi cuin versarent gravia, 5'ic eorum forlc Palcr subiit confinia, Diimque luslrans aljbalias studeret negoliis, Ei-l abduclus a mililum captivus cuslodiis, Ai; tiim ccrtis coinpluridm didicit rclalibus, Dcfuncloruiu qux relulil visis ex .spirilibus. C ILiec uno libi primitus libello disscrui. Poslaliud seqiie dignum allcro subicxui De caplivo scilicet ab boslibus niilite Sacrain Clirisli per bosliam scrvalo insolite. Quibus lanquam cbarilatis la fave pignoribus Mnliiique iit amoris pcrgratis obsidibus. Nain quinorumhsc dicrum sudavi curriculo, Nec iion vcrsus quatcr cfinlum indidi opusculo. Quin eliam bis iricenos, bisque denos addi^li : Scd lios qiiia maturabas, minus cultos edidi, lA.scribensijne commuiiiler tuo quaeque Idi^lu Adiiiisi poetico synalccplias passiin ritu. Ai scnbciidi si cessisses otium rnorosiu-i, Carmen p!ane perveiiisset noslrum casiigatius. Qiialeciiiiqiic tamcn illud, dignanter accipias. I^ Solus lialie, solus li'ge, celesque ineplias. Ii.ijvirtuium qui ruiilas gcmniis miiltiplicibus, Uniiis vcl carbuncnli, ad nos jace radium. S,i LE CONFLlCrU DLORUM DUCUM ET AMM. - LID. I, liJLSDEM rUOOCMlOLUM. W A.isiinis majon, priiis perlenlo minora,' ^ngeiiiiimqiie brevi rude iitiiic jnsuesco relalu, Ne milii niatcria sil lalior, inde vercnda. /tiiuore nauia Dianum sic c\plor:U brcviorc, A (..iim riiiiiDiis ooeplis prlns arlcin comparal usu, Qiiam veiit umtoso cominiilcro vcla profunJo. Noc vero phalcris niodo, sive lcporibus iUar:I Esi poiius stiiJio simplex ac lucidus ordo. LlBELLUSrUlMUS. De coiifliclu duorum ducum ct animarum mirabili revclatioue. E^goduccs olim viguissc duo memoranliir, Alicr Sicaniis, Sardois alter in oris, llic eral Eusebius, Osiorgius ille voraius, Cui viiUis cliiim major, niimerosins agnien, Diviiix' plnres, m.igis amplificala poiesias. Sed morum dole Sardiis poiiore \igelial, Jub similis sanclo iiulla honilale carebal ; Pro vila riiiictis lamen adprime sludiosus Jiigibus obsci]uiis coinplacebal Deilalcin iaclesiis plura vel cgenis exlribuendo, Aiiiue freqiieiilari sacra missaruin f.icicndo, Ono viia, requie frucrontur perpcluali. IRnc cx subjeolis elegeral nrbibus unan), ^jii.»' cului melior, redilii loonpleiior cssel, Aii]ne dicarat cam Cbrislo, menibris quoqne Cliris)i Dcitiiibus duniaxat, egenis nc peregriiiis, Ad (jiiain conlbierenl velul ad pieiaiis asilum, II. c requielnri, sumpuis, vestes habiuiri, UsiliU-s iiidc suis nil prorsiis eo relinente, Cnnctos qiiin potins qna; parebal rcgionis Conduci decimas istuc fac'ente quolannis. Nec vero lantae, lam faustae sedibus urbis Munia divini deerant vitalia cnitus, Nocte, dieqiie pcr ecclesiis cclcbraiio laiidum Et pia missarum vulgo fei vebai agcnd:). Sic igjlur nardo pieiatis quam preiiosa Sunvibiis ungenlis devolae se iuiiiaiis Vir perluslris inungebai vesligia Clnisti (^iix fiiint miiiiniis, rieri sib> lcslinoanlis : JVani sua sutil, membra licol ejiis oorporis una. Deiiiqne ul illiiis evangelic:c muiieris NarJiis aromaiica miros asj^crsil odores : lidjus sic etiani sUiiliiim inemoraliile jiisli Spiramenia bonae qnoqiio versus dedit aurai, Doncc ot arcinos snpsTtim penetrando recessus Ipsos cineriiil stiiiiiii;c •>ifaotiis Dcilaiis. Et qtiaiili fiierii, quain snavis, odora, placcnsque. r.larius esl iuce; (jiiia non modu profuil illi, Oiiiii eiiaiii tnnhis iulil cmoluinenia salulis, tl f.icie reruin jain fiel et oidine notuin. Cum irabcrcni i.^iiiir ijng:f. ronfiigij rixic, Allortiiioqtio duces dicli beHo qi.itcenlur, liiiiU.as Si.ulus conlra; frainJ«jniTuc prtravit, B Disposilamqiie Den, vclsnbsidiis animarum Aggrossii Gcpit subito, qiiam diximus, nrbein, Iiircsiainriuc saiellitio snt) jura cocgii, Proh vebcinens et raptor iniquiis Ixdcrc faclo Oui vcrllus non sit lam degcneri piclaicm, Ncc non obscqniis lemerare dicata supcrnisl Euscbium rumor absentem perculit isle, Nnbila inocroris animo contraxil el ore, Uipolc (ini parlc mallcl regnl caruissc T.im clar.c sibi, inm cLar.x quam moenibus urbls, Appellare Doi qiiam ciebrius ipsc soleret. Aitaincn in Doiiiiinim spcm jaot.-inscl medilatui» Pncsumcnsqnc sibi provcntus ailforc fjsuslos, (lonvocal in coelnm socios fidas.iuo coliorles, Lxcitat liortalH, firmal diibios raiiono. C Eoqiiid, aii, socii, quid vos ccnsetis ainici ? " Enioviino Doi vcslras injtiria nionies ? Pra;ilo qiiod cupidiis iili, qii.o conltilcramns Abripnit fiaii.Io , \'\ nililiir cl rctincrc : Virtiuis mininie feral hoc induslria vostrse. Jusiitiam zclcmur, ci liosii congrediamur : Jnslili;! luli violoros cllicicmur. Sin aliud pl.iciuiin ju3l3e fuorii Deilali, Uiililer, iaudabilitcr sic cmoricniur. Namque staiu viloe sustollellabe cnicniis Cujus pro causa nos conligcril cocidisse, Et corriiplibilcm morli vilani eAposuisi.c. Condccel crgo manus ad fortia miltere lorlcs, Ul qiio icsgiavior, graviora pcricnla puUanl, Kliiccscal eo virlus, animique probeiitur. Ncc vobis cquidem bcllanlibus olia ducam . Sign» fcram priinus, cerlaniina priinus iiiibo, In cunciis adoro, ncque me fraudabo labori. Tuin velui» solc fiores pandunlur aprico, Nox lorporc suo quos aslrinxissct opaca, Afflaliiquc vi^or lucis rcspirat aniio;c, Qiii langiiens gelidis peno cxspiraveral unibris ; Corda ducis nionitu sic instaurata virorum, Atiiuc pavor radiis '^.^plosus incrs raiio:!is, Pcciora r.orviscu-^l, iii robur braol-ia glisciinl. Curii dcxirls rp;rn<:.s spoiiOcnl in boll:. fidi-ies, lllcisciqnc pa^ani cl cognn'. ijndnjuo vires. VneUucio.: i.unc ('•'.'t cuv.^o: ttJucii in I.oticfa W HKINFJMS. I.M; {}\i\ (lum 5>i\)ilt'al «l piij;ii;c Jmn «opia ilcliir, l|»s« loco castra liilo rccc'j)il, coliilx l(|iie, I(isi(lia.s<|uc viris molilur ab afrniin^ icclis , llapial el iioslilcni fraiKlanJo icviiiccru fraiKtciii. < a^iris inloroa cnsloiJcs advigilahanl, I I spcculis posili luslr.ihaiu omiiia visii, IMospecliiniqiie soii louge l.ilequc pclchant, C.Hin prociil advontare aciem ccriiunt nuiiicrosani. Arma piilniil liostilia, sciJ dubii tamen asianl , Inieiidunl, iil ccrliiis iildiqiiosccrc pos;>iiii. J.iiiiqiie propimiualtal paulalini cxcrciios illc, r.iijus eral mira specios, liahiiudo s(ii|(eiida. (ledere florifor» ceBseies liiia campi, JDiini nive plus arina, iiivc pliis vcxilla iiilercnl, Vcriiaroiii ct eipii cindoic, fniibus rcsidcliaiil. IMiira qiiid altexam ? lclliis ({iiasl flucluat oiiinis Qiialihel tncedant vibrali iucc niloris, Al(|uc jubar solis florcnlibits innal.'>l armii». Cuslodes igilur iiovilale sliipenl iiiopina, Ac referunl doinino curls urgcnlibiis 3P.j;ra. Nec niinus ipsc stiipei, prcuiii liinc melus, critjii [liinc spcs, Qiiippe qnoil audissel liabiUis canderc virorum, )laio.s : Sil formido prorul, coiistanlia cordibus insil, .Anxielas lev£ toiialur suspicionis, l'acifici siipiiJcm vobis, veslracquc vcnimus Caus^je tulorcs, ac vestris ho^libus iiostcs. Fuiigimur ol)se(|uio ca^lcsli miliiiaqiie r.oelitus et missi sumiisin solatia vobis. Proplerea domino redennles di<.ite veslro : ISos adcal fi.lcnler, et nllra nil veroalur, Imo mcttis ncijulam spe deicrgal metiuri, Exhibealqtie suos conspcctus, atioquiumqiie. N inc qnasiposl hiemem verno redcunle sereiio, l*.)siadver.sa, secunda Deo radiaiiic redibiint. Lcgaii iiiaiidata duci tain faiisla rcporlani. Qiii lan(|intr vinciis mcerore, mcluqiie solutus Spe (neiitem reievai, spc jam super hosie iriu^n- [piial, Illorsiim quoquc perlendit pauco comiiatu. Lxcipiunl equiu-s idem hlanJumqiie salulaiit, Ac miris sataguiil afleclihus advencrari. Tnm mcmoranl eaJem qiirc missis anle locuti, Pturaque snhjiciiinl, siinul inJolealne, requirunt Diix uriiem Sicuius sibi tanlam quoJ rapiiisscl, Id perquam scse , respondci habere molesie. D ll!;,Nril LEOD. MO.N.\(.II'. Kl A l'r»>s(rlim qiiod cani Clirislo lcgassel lia,>cndaiu Kl Clirisli niemhris aiiimaliu.s pro redimciidis. iianc, aiunt curaiii, tantiim sepoiie dolorcm : Nain ChiibtO qiiu:cunque dabis , qux-cunque de- [dimi . Esl, ii qiiis fratiilcl, rapiat, minuatqoc, caturus, <;rcililo nimirum tihi non casura per x>vum, Qiiiii rata mansura ccelo quoqne ceiiliiplicanda. Ac tc suspciisiim nc pcr promi>8a ir-jhamus, Jiiris ctiiicia liii jam nuiic rcpciemus ah liosle, I(cs!itiict(|iic vcl in diiplum, quiJquiJ liilit abs le , Aiqiic salisfacicns dilioni suhjicietur, Vci capicndiis cril ct tradondiis tihi vincttit. Tu modo nos audi, sequcre, ac difliJerc iioii, l)iiciiirtis(|iie liias lccum dispone calervas. Ilic scse (iJei princeps commiltil eortiin Arhitriu n scqiiilur, pulto ctiiiclamiiic pare^, lii siia caslra re lii, coiiducit in anna manipios, rius iina qiiihus institui ncqucal iQgiom;. Hos taincn horlaliir, liis pr.icedii comilalus, His quo(|ue Iricenis occurreremillihus audet, Plus qu:im lerrenis, flJens ooelcstibus armis, llli cnm iiiveiim prxjux inceJeret agmeii Qiioi bis vicenis conferiuin millibus cssei, Moc noii fiJeniem sihimet ferreiur in iiosiein. QuoJ siinul adJiscil Osturgius, usqne siupcscit. Namniior, armorum species, habitus veu eiituui Miilliim inlorqucbanl niiilta noviiale siuporein. Tiinc qiii siiii, propere scilaium milti ,el unde? Sic qiiare immineant? tanlx quis dux acici ? C Albato occurrtint venienlibiis ex ^rege quijain. Qui se quxsili de mililia faleantur, KtChrisii regno, regique siio famulari, Aique venire siium causa dominum capiendi, Suppiex iii veniat, pacem, veniamque reqnirai, IJiqiie salis Christo facial Ciiristiquc ministro, Qiicm supcr ercpla taiiuim iristaverai urbe, Nec iiiora Trinacrio tam ixva duci referuiilur. OjipiJo consuUum trepiJus peiii illc suorura, Klaliiral quoquc, quo jiissum coiisullus adire. CanJifluo quidam a comiiatu iiec niinus aJsunt. Diix ab eis qtixrii, qiia; iegati prius, audil, Qiiin eleiimgraviiim pulsanl terrore minarum, Poenas divinacsnhitiiruni sciliccl irx, QiioJ Christo, quam contulerit ciillor piiis, urbem " Impiiis absluleril raptor, relinere vci ausit. lile vereiur, et aliremil, ignoscique precatur , racitirum spondel quac censerent facicnda, Quo temere commissa piel corrcciio dij^na jaiii fuerat veiitum liirba! candeiilis ad nginen, Ei qux' pacis eranl, Siculiis veniamque rogabat : Ecce supervciiit ei Sardorum qiioqiie ducior, Cui se vel lotam inox siibjtigai Triquetram, Nec non dupliciter dispcnJia (in.ncqne reformal. FoeJera panguntnr, et pax (irmaliir uirinque, Plenaqtie jam ftJos concoidia rcdJii amicos. Si dtio cum llabris mare vcraarinl diuttirnis Hiiic Boieas, illinc Ausler, divorsa frementes, Sub.-idunltandem Phaihoqiie silenl ruiilanle. Euscbio ccelus tum canJidus ilte profalur. 8-"» DE CONFLICTl' DLOUUM lS;nqiie sufTicianlnc silti, perqiiiiil ainico. ftoiinil, :ic pturcs sala<;il (lcpendere gr^los, Ri (|ni$tnt, nosse vaniim jain non puial cssc. Si:pple« acceJil, sublilius inde rcquiril. Ni-c sccreta viro sua qiiibanl abdere laiito, Ciijiis erant mcritis sorlili gaiidia lnci!>, At silM proficiie vcl pliiriliiis lioc apcrirc : Nus, :i|iinl, aniinx dernnciorum siimtis ille, Oiins (iiviip luis salvavii gralia factis : N(>s qiiibus a Sat:inx la(|iieis, misera ditioiiu i'eccaliqne jugo fclicili^r eripiiisti, Lnrjs et xlernx pciicir.ilibus inseriiisti Eulesiis vcl pnupcribus tiia pariicipnndo, Scu Clirislo qux grala prubcntur, ritc sludehilu. Nec pigent ccrte bona pro nobis sludiiissc. NiKlus cs liinc siquidcin rcgis coelcslis atnorcm, Sanciorum quuqiie vcljusli cujusque favorein, Iiiio vulunlate nnnc usqiic bona qiiod agcbas Scilicct cx propriis opus acocpiabile votis, Nosirx jam moniiti prccis obsequiiquc (idelis iMciiius cxsequcro, mclius, meliusqiie studcto, Qudtcnus cropii pcr le pocnisqiie soluti OLCLM ET ANLM. — LIR. If. M A Vilnin scii pjcem libi pcrpeluaiovc salutem Nobiscum pariter orenl indcficicntcr. Noii elciiim dubites, quia nos, quos aspicis, Otnnes ViUi retldidoris pacalo jiidice nobis, lliiitos et reddes, vi>,'ilanlia si pia ilurcl. Sic duce comiiioniio, sic inagniiirc relevato Floridiisille sui qucslus, feiix qiioqiic coetus Siippiicitcr sese possit quo solval abire. D.ix toio lacrymas aircctii fundit oburtas, Mira Deum facicnteni collaudat, bciicdicit, Qiiisua tam niirc secreta sibi patcfccit. Stilvil et alltatuin coiiteslans iiluriina cceliim. Ille invisibiles repelil, qiia vcnerat, arces. At vir devolus, vir planc rcligiosus 0 quanias siudii gcncroso pcclorc sancii R Kxtiilit biiicflammas ulco pieiaiis adauctas ! Nec valel lioc dici, nostro ncc carmine scribi, Evpcndat poiius cnjiiblibct id meditntus. reifeclus crevit, mclius beiie cuepta peregil Ncc fnictu caruil,quia centuplicata reccpit, AdJitus xtcrnx |)ossessor ct incola terrx. EPILOGUS. Qui valfeant habilum sumerc corporenm Rcsnon corporcx, pcrquiras fors5»il, aniice Qiiatcnus liuinanis particlpent oculis \isibilcs animx qux jnni form:is posuere. Nec qtiis mcmbrorum siipputat o(Ticiuni Vcrbonim inodulos ul forinent arliculaios, Id mcns atque mcum non capil ingeitii^ni. Arcarum tale cuivis hand credo palcre, Ntitu scd Geri non nego posse Dei, Nil impossibile soli quia noscilur esS6. C Nain sic multipliccsdum mcmorcnl apic^^s, numani qiiivis speciem quod spiriliis oris Sxpius indiicrit, verbaque protulcrit Tain bonus atqiic malus , ralsuinnc vcl niiiinnui [utlus. Qiiod tu conspicuo prxditus ingenio Disquiras tecum, sil qiialilcr accipicnjum. Altius hoc cerle si libcl inspiccre, ^atrum ccu specalo scripiis uiare sereno. PROOEMIOLUM LIBRI SECUNDl. Eccc cano penc vulgaii singulari vcrsu Alquc terc plaiic lcvibus compcndia Pyrgi : Quod incmorcs talc tibi gralum carmen, amicc. Elquia jain pinxii stylus anicriore libello Q'iCs parianl agnpis fructus impendia sanclx : ^ Nunc qiioquequid valcanl divinx mystica mensx Viiiiim cum pane, suppinget poslcriorc. Pcrtxsus noslrx si non cris ipse camenx, GraMim scribercerit, et nec scripsisse pigebil. LIBELLUS SECUNDUS. De milile caplivo elpersalularcm hostiam liberato. Alicruira reges duo pugna conserucre San^juiiie, diviiiis excrciiibusque superbi. Vis atriqiicjgravis, idcirco gravissima strngcs Impulii ulrinquc, fcra mors hinc sxvit ct indc Occiibuere viri, funcsiaquc vulnera dcnsiin IrJregerc acies, ncc non par pcne pcricliim. Namqiie rejiorlarit uiius licet hostc fugalo Victrices aqiiilas, lani(^n usqiieqnaque crucnlas. Amihil siquiiiem lethali volncrc fralrem, Cliarorum quoquc nonnullos cum parte acici. Intcr quos eliam nduiQ C(vcidisse ministruni Ol:tigit illius, maclx jiivcnein probitntis Plagis prxgravibus, jam snngninc qni vncuatus Uiiius spalium noclis parilcrque diei Exaiiimus pene inansil, viinquecarcnti Assimilis turbx, qox circnmrnsn jnccbal. Ast ubi vilalem sciisim per mcinbra calurem Elvircs, scnsu demnm rtideunle, rcsninil : Assurgii, residet, ncc non pro posse suanini AUos plagarum relig^ns inslrjngit hiaius. e? RKINEftl S. LAUnENTII LEOD. MONACm. Tuin modica pcclui rcqiiic con>ponil anlifluiii, A Libalo (iijjiio lcnlescunl altsitiniilque. «8 Ac licei iiivalidiis iii grcssiim subrigit :iriu$, Itl8islit()uc vinm, si forlc quis ohvitis adiil. Qui curam sthi coiiiiialicns iinpcni.al amiciu. Oiicmdiimr|U3crilal,lioslisutlcsl, captumqiieretcnlal. Kt diicis iii viiiluiii i^icfducil «irsculiciiduin. Undc sil illc rog.ii, S(*ii ciijiis coiiditioiiis? Ciijus el oilicii? iniin lihcr, scu popul;iris? !>issimulai juvciiis quod erai solers aperire, litvidiamque cavciis, Sum pauper ni&ticus, inquii, Lo',,!iimoquc milii conjux anni^xa cuMli. Hes nohis leiiues, indeptiim denique qiiidquiU S.Mvilio fueiit, socios parlimur in iisiis. Tiiin, l>one dux, cuni sim bcllundi ignarus cl expers, Nil palriic propler aliud suin casira scculns, Qiiam quo miiilibus deferrem expendia vicius, Edicto ul milii regali paribusijue stalutum. Dfts igitur veniam, plecii sorvos minus aeqnum, Obst^rvare quihus reges doniiiios(|uc necesce esl. Flcciilur his princeps, misero dolet, ac misereiur. Colligit hinc, adbibei medicos, impendia prxbei. Al poslquam rediii vigor et sanesccre coipil, Noclu ne fugerct, vinciri compede jussit. Sed potuit nulia vincius ralione leneri. Nam simul abscessii cusios, qui vincula striiixil, Est irivisibili actuium viriute solulu?, Alloiiito tanla nimis ipeoiiiel novitale. Fraier porro sibi vita decoratus lionest.! OfticiumqHe gerens venerabile presbyleralus Faina qui induclus ariiris ilium ceci>disse, Scdulus exslinclum proi)cravit lollere corpiis Aiierliis, sed enim qiii forle similiiinus esscl, liiveniens campo fratris piilat esse cadaver. Hoc leval, lioc vehil inpal;iam,t!innilalqne dcceiiler, Ejus pro reqnis ncc oniillil percelebraie Missartnn ofiicia devota sedulitale. Iliijc veluii diclum, revcra proveniebal, Nejuvenein iinposila quisscnt consivingere vincla. Sed fidei qiiisquam ne asci ipserit huc per^grinse, Veridico pajia Gregorius aureus ore. Ke:]!iaquani absimile quiiidam iegilur rnemorare, Diiotiis quOii fueiit quidani capiivus ah hosie, Qiii lulcrit nuillos arciissima vincla perannos, Kxcessisse tamon viia (inm crodidil uxor, llliiis ob requieni corlis holocausta diebus Myslica Jibari sacram faciebal ad aram i^aiviricum Chrisli corpus Chrisliqiie cruorem, 11 ces ei boine a caplivo disstlicbanl, Aiqiie facessebat labor, infliciique dolores. Ad iialale solum qui posl quatuloque regressus Pbnius uxori, quod conligeral, patefecil. Q\}3i proicst ita cst horasqtie fuisse diesquo Ipsius obUii lolies relcvainine sacri. Quin et V\ araccam maris alro gurgite naulaiii Absorpium pcne doctcr tion prasleril ipse, Praisidio lutum tali erepluiiique fiiissc. £bl i^iiur nil coinmodius nil dignius islo, tjuo vivuiil aiiimaD, vcgetanlur corpora satro, Ouo laiJ! corporci quaiii nexiis spiiiluaies U D(:iii(|ue rnajori quiiiain cumuijiilur lionore, Qiiaiii quibiis id Iractare, sacfurc tribula poleblut, S( iliccl ollicio si coiisonel actio vilae Siiiiquc maniis miiiid.c, cordis sine sordibus arca ()iix. inan ccelcste iiueai, ulparesi reiinere? N.iin facil cssc dcos Ocur, uris viciiina f.iclus. Vorurii cocpla prius ordiri jain rcpclamus. Eigo stupeiis juvencm priticops baud possc ligari, lil qiionam fiat, s.Hagtl pcrdiscere pacto. Ilaiidqiiaquam, Domiiie, sceleri hoc verias, ait illo Ariis iicii inagic» repnies prxsligia nosse, lliic a (^hrislicola procui esio pedorc, froule Coiigoslanlc insignc crucis bapiismate unclo. Ais inagis hxc lio:i'.iiium sub dxinoiiiU agiianluiii, Oiiis ratio niilla, grave peclus, el aciio dira. INam reiiiienl aiiiinas terreno in pulvere curvas. Ncc haralhri metnunt mala,nec cupiunt boiia ctt'Ii, Perditio quoriim certissima, ni resipisctni. Presbyier olTicio qiiin iii palria cst mihi frater, Exempliim bello qui me, velut aesuiiio, credens Miiiiia inissaruiii pro nie TCiieraiuia frequenlal, Ac modo si seclo poenis .iddicerer illo, In quod succcdunl, ex hoc quicunque recedunt lllius requiem meriiis foriasse inererer. Piieterea teinpus iuibi dcgens aliquantutn Ideni clarorum juveiiis spectamine moruui Prodiuis esl, miiiime vulgari forte fuisse Siemmate, quinimoquod celabai, generoso. Quippe quod adJidicil, longuni quod Iruxii iiiusum In leiiipiis loiigum, nequil ulliis dissimnlarc. Sed ruisciinque palet propensus sedulo signis. liiiic cl adorsus euin priiiceps vocat iile seorsii ii^ IJtque sibi reiegal, qui sil, propensiiis iiislal Dii-.nmodo nil fallal, tutum siiper hoc fure firmat Proilam vera, referi eisi graviier cruciaudus, Noc fictis utar, etsi crudeie necandus. Nempe fui regiset miles ei oCQcialis, Rfgis prxcipuos non infinuis inier amicos, Nec populare gcniis mihi, clareo sanguine aviio. Ingenui mores, aii, el responsa vel actus Prodebant niihi, quod non genie grcgarius esse^. Cl lu fine quidem consumi digiius acerbo, Naiiiquc lui Martc rogis irislique triumpho D Aiiiisi fialres, coiisanguiiieos et amicos : Sed tibi jurala ncquaquam conviolabo, Atijue fidcm paclam nec poena vindioe solvain, Nec scindam morte, qnin plectam vendilioiic. Ex phigis igilur ubi plaiic convaluissel, More subhastalum servi, qiii obvenorit armis, l!iii Fresionum prelio coniradidit illiim. Qiiinue siudens servum viiiclis reiinere coeiiw [piiiiii Nec valuil notlis coniDcre ncc artibus ullis, Mullimodis qiian<[uain variasset pondera bacri<, Ues lamen haec niira, cum terna snrgeret hora, Missas qiiando sacras fieri solemniler usus, Ci ebrius iii juvene jam falo proveniebal. Ilinc ei ei ^cse redioiendi indulia faculias, 89 DE ASV. RtLIQ. S. reiidere si preiinm proliberlaie valerel, f&que suo jurans iloiniiio &eu n.iltere pacliim» Denuo seu regredi, UJei nec prodere sacruui, l.ollierum pe^ril rcgem cabusque reicxil, Ac sibi munificum ri>gali miinere seiisit. yiiippe soroiis ciisii i:oral vigiiisse niiniutrum. liigo suo suiiiinam misil iloinino sili pactaut Ac sic servilio cxnins patriam rcpetivil. Krairi ncc Ucuil, ici(|iia;re prcccs Cliristo sluduissenl r.mperibnsqiic piam pro posse impcndcre curani : Onodque bonis majus, reliquis quod dignius essei Missarum impepse sacra recissent celebrari, 0 'X fam corporibus quam prolioiiinl animabus, Unica commodA vcra salus, alimunia perpes EPILOGUS. Iland equidem oubitat, quicunqne vigei raiione Omnicreatorein nmnia (Misse. 1*10 libilu, pro consilio ulilnr ipse creaiis, Qti.iqna ncxcrit, illa scqnuniur. Non igilur mirum vincli absilui&se calenas Ipsius virlute sacrorum, Kvaleai cum vis et idem cujnslibet herbap, Uu im picus admonsiraxerit ales. Iiivcnies pliysicos elciiim meiiiinisse peritos, Quoii si qiiis ni(!o inseral biijiis Viiicula digressac, pullis ul quyritet escam, Dum rcvolat, neque tecia palcrc Off.iidil, qiiamdani pcrqnirilct appUcat berbam, Oua mox involucruin omiie resolvit. Q Tiini notat atqiic logit, qni caplal liabmc cadcutcni Jam polis omneni jiac vinccrc noduni. Me vohicsis iicmpe &ic expcrieniin brulx Arcanae vis ui movet beibre. Omnia sed sensus comprendore non valel ullus, Qnse mirabiiis cdidil aucior. Papx qui volucrnin, vel qui grnus omnc aiuinan> [tuin Naiurasve reiexerii omncs, licrbarum, tapidum, lignorum noinina, vi:cs, Inii) quis explicet omnia? Rcruin Ri:e Crcatorem vcl nossc vel excoluisse Vura scicnlia, snmma salutis. REINEBI mOTSACm DE ADVENTU RELIQUIARUM S. LAURENTII MARTYRIS ROMA LEODIUM LIBER Cum aliis diversi generis carminibus et epigrammatibus. (D, Bern. Pezils, Anecdoct. IV, iii, 120.) IiNClPIT PROGEMIUM. ArgCJilo, geinmis, auro species minuuntur Ntibesilus longi, qn.iiiiio neglecla prenuinltir El rutilum qnamvis clialybciri nibigo laccisil, Oiia si putilur, nsuinve maiiuinvc recessit : Sic decor et roliur, sic qnwlibcl ars bebelaliir Assncia mininie qnando cura vfgeialiir Kl scabicm lciiial aniiiii lorpcda nilorcm C Si ixdcl sltidiortim, dissimulatquc laborcm Prosa seu pcilibus, uli libul. Umlo (rcqueulor Oiain vel icnuis, ne marceal insipientcr. Ardor iiiesl legere, mediiari, scriberc piura. Nain dala dcsidiu! \itiis meris csl ruiltir.i. C.iruiine Laurciili nunc procclubrabeie [/. pcrr' llcLrabcrel iiostro 01 nEINf.ni S. I,AlliU.N'lll LEOD. MONACUI. Vorno inadyiii iiijrc •pcctabilis oslr», A 02 At no:i l<', C:<*8ar, iil itiir|ti(i3 |ili pars ul collala ItijiDiig, Eliciiit (|ijcin torritliilo vis alia vuporis. Injjetiil (riiiiiis lioc iibori.is sn:isit, inircrn. Om'>i (ums ei^ir antor, (lcvfitnrn iiMiniis oiiircn». Oui|i|>c iicc «Ib ni;txis grjviier rclcvaiio pre-.siiiii, ^oc juvat umh magis solari caurnate fcssuiii, N(;c tiia quain n:ira, ltlii!(>.s (](iarn coninicMiorasse, Ei scripli muiius libi (piulibcnnquc lilit iiiccplo, liqititqiic siib aere nndam, liide .sed obsltipiiit ncc rore noc imbrlbu8 inlain, Nox ca sive dics fucrit qitanquam pliiviosa, lieddidit illx.sam virlustamcn olTiciota. Tempore sic pi isco siccum tulil area [Cod. recent. [.lera] tcIIus, liiiiirifero dum rorc madesccret undiqne lellus. S;uicie tui vencraiio no rcpiilciiir iiianis Asseruil vel qiii manavit sanguine panis. Coxerat buiic mulier quxJain fcslum vioKindo, Taleni sed luicral b.TC ausu monstra creanJo. Te porro scriplis qniiiam queal sequipararc ? Laudibirs, ut par est, magnalia dignilicarc? Hislorij» scd jam scrics fausle rcpliretur. Prosaric pritis edita, vcrsifice memorctur. Oio fave voiis icntiem moderare cainenam, Kt merilis lucem praedux adiiibeio screuam. Pecius mundifica roeiio sorJens viiiorum, Digtio qiio iiiteant senstis habiliidine moruin. INCIPIT LIBELLUS, Prxstaiiii vila, mornm culiu redimila Longe vir nitidus cratinclero Gode.^^ridus, Tum qiii florebat, urbs Lcgia quo renilebal, Presul cura regeret Tiuvinus, coqne vigeret Clara multorum pia^fulio dote bonorum. Saiignine magnorum scd (|«iamvis altus avornm \.t:im tranquille degebai clencus iile, Pius humili sensti qiiam pollcns divite censii : Pliira dabat gratis cultor solers pieialis. Ilos tecio, victn, plurcs refovebal.amiclu. Li'iiiiia sacrorum visebal crebro locoruui. SaiKtos oiabai, votornm ibura lilabat. Se I tti, Laurenti, spcs illius unica inenti, Se tibi commisit, lua s:ri>c liiosqtie revisit. Ndbis munificum se pr;csi!tit hinc et aniicum Arttius baerendo, semper prodessc sludendo, Sic opporlunus, de nobis sic crai uniis, Pervigili cura mcditans(|iie pavcrisque fHliira Jiidicis examcn vcl prxmia vel cruciamen, Se sibi plecicbat, lapsus punire stiidebat. Ouo le, sancto, bonnm, Pclrc, coiicilianJo patronnm Yotis leiiibat, Romam peregrinus adibai. Ilic preccpulsabal, gcmitu lacrymisquc citaoal Jure poiestatis summx clavi pieiatis, KJlbona prxstarcs, til clauslra poli rcscrarcs. ^ Mori durabat. Ilunc anno qnoquc novabat Morem servando. PraRienderai huc aliquando Chrislicola gcnle jejuiiia sacra colenle, Qtix sanxit mtrnJo priur luec Chrislus suheundo Plane vicenos dum soles bis quoque dcnus liicolnil sallus non viclti qtiolibct ailus. ReJdidil ut vota, petiitsibi limina nola, ^cilicct abbalis, cui liiiea proximitatis Sc commcudabat, affcciio vel sociabal. Ciariis et hic vita, mulla probitale polila Romx pollebat, iltimbcrtus nomen habcbat Ciisios Ccciesix* datMs ob meriium thetiria;, Summosacraruin prelio quam rcliquiaruiu Marlyr ditabalLaiircnlius alqiie dicabat. , llic liquor ille saccr, excussit qucm vapor acer, I) ... Quem devotorum pia !cgii cnra virorum Craie superslrata, qiii mcmhra tulere beaia. lliinc lenetampulia, polior nccducilur ulla Urbi RomaiuTp, sacritm ncc babettir inane. Ne stilulucaliir, haud .segniier invigilatur, Im qui mandatur, vir idonens anlc probatnr. Flagtat pro lauro. s.ippblro prxsiat el auro, Ncc desunt vota, colii I3rbs, ambiKjuoque lola, lloc cl lutciam sibi credil ct cssc mcdcbm Sa;:cti plcrumquc n-.criiis pciscnlit utrutmpie. W DEADV. UKLIQ. S Commcda praeslnnliir, qiixvis advcrsa lev.iiitiir. Esl slniclnra qiiiilcin miniis a-ili gr:uiiiis eidei», Grandissed ciiiins, openim solid.imiiie fiillus, Fiicissleliaiiir iapidiiin, canieris docor.Tliir, Clarcl crysiailis, radialiis uhiqiie meiniiis. Marmore so^mcnla piiigiml vario pavimonta. Nil Inea ligni, nil ((iioil carpatur ali ignc : lloc qiiia caveie, qiii inartyrium staluere, Crelirasflamniariim jactnra* urbicremaruin. Non ea sacralus cui inarlyr inesl tumiilalus ; Non ipias slruxeruiil. «ilulos qiiibus imposueruiit Damasiis, ac gencre pollcns Lucina vcl .lere, Non qiijc dotaliir, vcncraliilis cl liiulatur Craiiciila jusli, qiiaiii laiirca dcdical usli, IIocinstrumcniiim.do(us Iioc, felix nioMuineiituin Ciiis plus cljariim rctiiiet geiis Uomulidarum. Tol leviia quidein lemplis clareicit ibidem. Lucifer*esl Urlii», rulil.it merilo, prece, lurhis. Ergocognalum p;Uor Humberlus memoralum .\ii!iiiiiii graie, proiia refovel pietaie. llle nioras neciii, inonei Iioc Itospos, prece fleoiit. Illic Tersaiiir, aliquoique diesrcmoratur, Oiat fervoiiler, siibit Ecclesiam sitienier. Iiisial leviUE, boiia dei, lergat mala vilac. Tunc ibi sanciariim qiiid incsset reliquianim, Qiiaerii, scruiaiur, aiidil, snpplcx veneratm'. Abbas nil celal, sed caro qti.ncque revela( &]ira retezendn mcritiimquc loci retegendo, Addii el ardorein saiicli monsiraiulo liquorem. Sedulus aitendil ei grates iiie repcndii, Tjuio thc&auro, quoJ dignius usque sit auro. llaud tepidam meniem movet indulgere parcntera bi niale servclur, locus illo ne vidueiur. Talis scriuo qiiidem, mediialus non erat Idcrn. V'er8:il eiiim parieiu, qiiain siibiegissc pcr ailciu IHiiis possei, boc iie qnii dcniqiie nossel. Nobis lalc bonum, nobis boc nobile doniim Vir fidiis (oiis inliiat conquirere volis. C'^pia successil, abbas quia forle rccessit ; Ciiris illectusesl longius Urlie profccliis. Al precibus inille pcrnoct^it clcricus ille, Oral successus loios, et ab inile rcgressus. Tiiiii siibii ad fraudem. surgit qnasi peiderc l.iu !e n , Qiijin iioctdrnariim vis csigat excubianim. Cella progreditur, acdes reverenda siiLiltir, E s iciis mutius ad idem comtniiiiicat iiniis, Qtiem iiil ccliissel, admillere nec diibitassct. Appclil allare, juval illud sic tciocrarc. \as, qiioil pcndebal, pigiius sanclum coliibcbat. Vas est crysljlio comptiim radianle iiie;allo. Iloc positum caplat, aliud supponilel aptat, Poiset ut eCTuudi liquor Ituc luloqiic refiindi. Scd noii siil:a!)at, siia q lem pinguedo lig:ibal. I.x se doiisaius crut ct sciiio solidatus. lliiic est perciils.us, hiiic a spe pciie repulsus. AiisiiiK astnbal, qnidnam faccrcl, dubilJibal. P :rs iie parva quidcni lijtni conslabal ibidem, (JL-iani silti capiaret, ccrpio quam siippcdiiarct. ti ra fcrro pcJcin, |:ii.ci»io;c rur ii'^ iii xilin LAIRK.NTM LEOOIUM. 91 A ItfauHiin rcpiilal, pavet id, c.iutiisi|iic rcfnlai. Iliiic ne siispecliis, ne fiat Ixrtc retictiis ruin vero gcmere, suspiria crebra ciorc .M.irlyris ad meritum, cor luctii vorlere tortum, Voiis acceiht, ne cassus ab inde reccdal. .Mlev.il bic moo^liiin, removet martyr pius xsliim, Fitqiie, qiiod afTociat, lignum proplcr brcve spccUX Cirrtiis injoctum, quam pinu iiescio scctuin, Noc duclu sc:'.bro, snlis aptutn mnriyre fabro. IIoc oapit absqnc mora, magis undant /I^'tibus ora, Quos ricl aficcliis divino melle rcfj-cliisl Oplalo fruiliir, preliosa mcrce potitur Uiiguinc »acraio, mern plusquam balsama gra:o. Qiiod cum iraiisfundii, nova sc rc.Iolontia fundil, Q Ciinctos qu;c flores cunctal, qn.'»! vincat odorcs, Utsil millarum par balitus arcolaruin, Vis pigmcnlorum licol imbucrit varioruin. Scilicet assatus ita dixerat ille bsatus : igne libens islo sum factus vicliina Cbrisio, Qii.x diilci rore suavi jiivcl liunc et odorc. Sed rclegi pavido minus id graliim Godcfri:lo. T.intuin non Roiiia si perscnsissel aroma, Rom si rcptssel, non iinpunilus abissel, Acsibi vitalis (iercl iiquor exitialis. Ergo pavens tiirbae migral noclanler ab Urbc, Fallil cognalum caiisaliim diu renioratiim. Expedit ipse moras, palrix contondil ad oras Nec pcdos inccdii, sed cquo properantc rcccdil, r At nec odor cessat. Ilinc ne qnis ali Uibo laccss.ii, Kxlremil introrsum, spectat qiiam sxpe iclrorsum, Saiicliis protoxit cursiim, per pruspcra rcxil. Tuti;s iter Irivil. te Legia lulus adivil Ga/.a tantnrum dilanlam rcliquiaruni. Qiias iii captavil duritas, ul jusla probavil, Ponlifici mciiioral, lieros hilarcscit, adorat, Tliesaurus prx-fori, Cliristo praeconia deforl. Ilxc bona qiii niisit, bxc qui pcr dona revisit, Ail iios sancla qiiidemtum pignorn dcsiinat idcm Noiiis coiidenila, speciali jurc colcnda : Qiios tutela boni fovct, associatque pairom. Plobs ca devota, clcrique freqiicnlia tota liyiniiidico more, cclobri coiiiilatiir lionore \c fcslivorum chorus occurrit monacliorum, D Exripii. exsuiiai, aHoolu, voce rcsiiliat. Tuiic fera lempeslas, bioiaalis lunc erat xs'a.i. Acr squab^bnt, aqiiilonum tiirbo furebat. Ninibi maiiabanl, bos niibila continu:ibanl, Miiiidus luilabal, Mliiid catacly^nn pul.ibal. Cliristus pulsalur, Cbristiis pro pace rogaiur. Pro terrc frucln, qu;E jain sil subrula fluctu. Clirisliis et attcndit, el commoda larga repondil Mariyris oblentnm scntit mox tiirba pciciiluin, Co.MioLio siquidcm nostro vcncrabilis idcln Ul liqtior illaius, summoquc favorc locaius Ut s.upor allare , cocpit pcr sigiia niicare Vcrberc jam Irisli populiim rclovanlia Chrisli. Iliiic plausiis daiitem,jubiIando collacrymanlcr.». Por mciiscm icciiis, staiim sol nubc rclcclu» 83 hKl.NKKI S. LALIILNTII LKOD. MON\r,IU rinniiia dispersit, c(i:l(irii c;tligine icriiil, . C(X;li lijiw|ii.ll.i r^icie» (|uia prxslilil ill;i, Iiiilires emuvil, el lerrns i(;iic rcfovit, Vcr nituil duJuui, leiiipiis uiiiii oLfuil udum, Succeisere hnna !>an(-li boniiale palroiia, l'A rriigiiii) niuiido bic reJdiu spes gcinebundo. EPILOGUS. Cnm Jiinio incnsc ([uarlum sol cdcrcl Idus Acla refuilere nos isia novuii quasi sidus. Aiiiiu;» liix eadem nobis profess:» rcflorcl, Concio dum iiostra vuiis liymnis^ue peroret. Ergo L:iurenli priniaft iiilidissiine floruin, Simgiiiiie (jui vcrnanl super u:Uiera |Mirpiircorum, Abte,s siipplicibus, des coinmoda, noxia denias, Salviliccs ii.er.li^, qiios pijjncribus dladcmiis. ORATIO ADEUMDEM SANCTUM MAUTYUEM. IJoate Lanrpnii, Me vnllii clemenli Kespice mis»;rum ! Dulcibiis te volis, Qux obslant, rcniolis, litipondc prosperuiii. Niimerum noii liabcnl Pi.stes, qi!ibu.« labcnl Mea pr;«cordia. i^aliitis amice, tfficax inedice, Coiifer remedia. Tiio siin meriio Liber a debilo Totius crimiiiis, Piorism parliceps Coiiscribar miiniccps In regno lnminis, Levita pudice Piirpurans ooeiicc Yirluluin gioria, Tiia mc lubricum Vivere pudicum Impetrct gratia. inopes tu Christi Divile fovisti Gazarum prelio, Nosli, nl cgeam, Tiio sic vigcaiii Sanclc suflragio. Crucntus lc lorsif, Sed nuitqiiam delorsll A recto cariiifex. Me premii:!t viii •, Rapl.inl pcr devia. Tii adsis opifex. Te dirus exnssil, Nec Deum cxciissil Vapor craticui;c. Liixus i:i iiic fiirit, Aiigil, versat, uiii, Te voco sedisie, Sacer le Spiritiis Ussil mediillitus 0 Clirisli victiina, IIoc uiar fcrvore, Tain dulci anlore C:ileaiil iiuiina. Plus iii te valiiil, Iiilus ouod caluil. Ouain qnod exleriuk. (>lirislo iil caleam , Mundo iil frigejiii Ora piopitiii6. Aiiro tii clarior, Cryslallo piirior Kxisli liomiiiem. Mica jair. C(i;lilus. 1'iirga jam penilus MiMU! cali{,'incm. 0 qiiali ex ore, Qiiali ex peclore Ciaics liinc egeras! Atidi:tl sic Dcus, Duin claiii:'.l hic reus, Tuiic ui piaciicras. OFFICIUM DE SANCTO SPIRITU. Uymnus ad Noclurnos. 0 Israel, qui custodis vigil, sancie, qiii non dormis ! Nos e somno vitionim, nos siiseiies Pneuma sacrum. (ii Matutinis, Domine, meditari dones in le, llUiinines vita nostros, ne mors obscurel, oculos ; Kl no dicani, inlmici : IIos adversus praevalui; Juvei Pater ac Filius; regas tu, saiicte Spiriius. Amei». Ad Laitdes. Umbra noclis incjinaiur, lerris dies relorinatur, JJepubescil sol aureus, spleodor gliscit xtiiereus. Viliorum fuliginem, peccalorum rubiginem 'lergas, o sancle Spiritus, expiesque nos penitus. Sic cum Palre, cum Filio perpes libi l;\udalio , INos ul per le iiinovali, pcr se siiiius el beali. Ameu. Ad Primam. Mane novo sacri fonlis iiinovalos gralia Sancto par est Spiritui laudum ferre muner.i. Atirem oiam noslris ipse accomodel vocibus, Ceiiscriqiic pnecipi.il angelicis cuin laudibus. Nosiri.*; Paler ciim Filio se votis pr.eslabilem Idoiiique reddai Spiriius semper exorabilein. Amen. Ad Tcrliam. Hora fulgcl ci» lerlia. feiix lempiis ct siireum, Qio afthvil iiiire doiians aposlolos Piieuma sacriiiii, N«,'s c;idem pariicipel ipsum digiianicr gratia, Amot":? reddat fervidos, el laude diserios siia CScmcus no!)is hoc largiie 1'alcr sancic, cuin Filio DE ADV. RtUQ. S. LMREMil LKOniLM. 94 Rcgc luo, ac solare iuiiic el sonipcr, PaiiKliie. Aiiiea. Ad Scxtuni. Sancte, daiiius sexia tibi lainlein, S|iiriliis, Iior» Quam propter Cliristinn pius ndiiiitlc hac cruce peiisuiii. Vuliiera siilYificani iiobis fac illa inedclain, Saiiguinis et iiosiros vcro cura uiigiiine inurbos. Filius ipse piis accoiial ouin Palre volis, Lt le (|uit: pclimus, a le el per (e obtineainus. Ainen. Ad Nonam. Vivifica Chrisli inorte eacnila Dei Chrisiicolis nona reverendam se cxhibel hora. Eii (:bi devotu paiiginuis ol>sei|iiici Pnciiina sacruin ; nostra fiemcns tii pcifice vo(a. Lnus libi cum geniio, cum genitorc Deo : Hos aMcrna chcris per sxcuia junge siipernis. Ainer.. Ad Vesjieras. Nullut tit liymuus. Ad Complelorhm. Liix vera nubis nesciens, sol occasuni nun palisn», Spiritus Paraclile ! Nox ingruit ; Ui coiHiilius, lc Luccrna sis pedibiis, lulo duceiis iramile, Per viiia ne iabamur, da virtiiics, his rrganiur Sa-culi pcr devia, his ct veri juhila'i, ctxtcniat Keqiiiei mcrearour oiia. Aincu. VARIA CARMINA. Cjrca crucifixum. Crux vitx signum domal e( fiigat omne maiigniiin : Mors, hostes cedunt, ncqiic signat(>s criice ijtdunt. Ilac liomo sitbnizus cniierc, qua crucinxus, Feis hona lune viix, si mortiliccs m.-iia riie. Circrt cymbalum, Esurias, siliasqne Deum, qni vivere quaeris : Angeiica salie niox fruilurus cris. Epitaphium circa lumuiinn Erut^is es mn..do morlis legem suheundo, llililehrande Paler, iain (c rp(inet pia matcr Jerusnlcin snpera , lax et requies iihi vera. Mam hcne vixi^ti, gregibus hene consuluisd. Nunc recipis nicrita, revirescis perpcle vila, Quod lapib hic urgel, Ciiiis(o venieiUe iesurgo(. Ciffrt campanam. Laudc tua digimm Dens hoc sii fusiie signinn, D^jt populis moiiilus sacros advisere ritus. In fenestra viirea. Vive colninhinus, sed cau(x simplici(atis- Sis .scrpcii(iiiii«,sed hoitcst.x> calliditaiis. 99 UF,INt:lU S. I.AUUKNTH \.VA)\). MONACIIl fOO REIMERI raONAGHI '^RIUMPHALIS nULONICI LIBELLI OUIIVOUK Sive quelitcrdiebus nostris Ecolesia Leodiensis Rcillonienscci.slrum, pervasoribus Irium- phfllis, divina reccperil virtuie. I>. Bcrn. Pezius, ubitupra, col. liO, cx codciii iiigs.) PROLOGus SEOUENTis nmoniAi. Qiia (lic!)iis iH-stris nicriioriim gralia, qua .signo- ruiii glori;i .•^aiiclns iiiaiiyi- Luinbcrlus, qiiasi LucifiT iioviis olTuUcr.; : ((ualiler ile niaiiii |)crvasoniii> iii- signo Rulnnti casinim, i|iiO(l l«'g*liiiia (radilione, tuin el libero jnre pcr nini;os po. sedcral .innos, rc- ccperil in peivasoiTS ipsos nltns, quani niagniliie Irjiinipliaiit, cuni sil nu-niorabilo, xslimavi non j^ic- pluin paucis describcre. Mulii qnideni ntiilia lo({tiiiii- uir, alqiie, ul in ojnsinodi solei nrgoti:s, divci$.x divcrtioruin scnlentiu: stinl. Veiunr.aiiic.') jHOiit in- vesligarc ab ei!> diligc:i ins polui , qui inleifouiC, posni verilalcm. Qnoi! cliani opiis in qiiinquc disliiixi !ibel!os, lilu- iuniqne praeecilpsi : Triumpku e liiitvincnm. In qno e:si prscier veruni quid(|!iani posilnni sii, rcialoriLns aii scripioribus a-qnins l.oc iiiipclciur , Lenevoti scnlenti;c lecloris dcfc.o. Sed .'iniica reli^ionis ve- ritas cst. CnJe a quibiis iixc aicepi , ncqtaqUuR) Mispicer cos aliqnid fiiixisi>e, dnm ntO;fciiia iioc CK- ciisel piMsoiianim. Cxierum ci.ira maleries dornni poscil irgeiiium, tl aurcos sciisiis carbuiiciilis dcccl i.iusliari verbo- rttni. Veitiiti (mkhI mcrs ogo ac iinpciiliis tai.lurn agjjrodi iicgotiii.ii prxsuiipsi, ari.or duiil;ixal in &anctnin ct devolio nio indu.\cruitt. Qtiippc gialia- ruin dcbilor ilic iMaiii, qiias cx iiisloria lain <-olemi!i dopcndeic noii oliosiiiit itabui. I']ictiim cum pcr an- i.uin fere duabus Jiigeicf qiiarlaiiis, el aiil uicrcr ardoitbuj, aul frigoribus contialterer, ila ul pia;- kciiliuin perltvso niiberix niibi et oncri jaiti cpsei, qnod vivcrcin, poslqnam nnpcr a loco qnielis, sicul iiifra ii(|uebil, rcvcrcndiim sancli corpns eiulum csl, inter iangneniinui alios grcgcs sullragiiim ini- ploraturus arccssi. Qiioti tndignum inoxbansta fiicril clenienlia ejkandire dignalus, liabui cxpenmenlo be- uoncium .sospilaiis. Sed in Eyangelio displicncrc novem ieprosi pro recuperata saluie ad graiiarum acliunem negii- genich. Ilaqnc excmplo gralilici alienigeiia'. ego Iiu- iiiii.tcr adoians roriim bcnigno Jo^u, Oeiinuji:e nia- gniiicans, licjus proct<,'ii!aiis diciatii;iii ulx velul iio- A siiam arcopla icpiasf.iuavcritn pro incoluniiuic lanto sacordoli. Duiii eiiim dclcslabilc sil maiLiii ir.graliludo , aqiiiiin oiiiniinodis cst, diviuis ii..« existere gralos bcnericiis. iNcnipc qn;iin grains sil no.mrx in se devoiioiii, ipse luiius boui \i:I gr;ttu: largilor, liice ciarius csl. ^'cc piiio snpciiliniin foie, si rem piclaiisci gr.i- rundinis plcnam hic incmoravero. Amici quideui suppriiiicre pcisonam, virinies vero cxprimcre «a catitchc ei X'dilicalionis cs'. Jnre pnbliiator, )|ii(i4l imilabilc sil. Qood aiilcm '.loita in:eniione pixdic;»- Inr, nemo bonns inale iiiter|iretalur. Igitnr qnidam pnupercnlus devoto crg.i saiicl;iin Triniialem dbseqnio fervcl>;il; noincn lrinii:|)iialc {} Paliis et Filii cl Spiiitus suncii, per qnod advcrs» evincnnlur oniiiia, a^sidue coii ploclcbalui cordc, Co»rileb;iliir ore. Nani, sicnl scripium csl : Turri» fortissimn uonien Douiini; a:l eam currit jutiui et txaltubitur. Subslmitin diiiiis urhs ruboris ejus, ri quGsi tuuruf viilidus circunutans eum {Picv. xviii) : quod idcm qnoqiie jiiblns cxpcrebaiur ploruiii(|ue nccessttaliinis. Qni scilicel dnm qtiodam diliicnlo comemplaiioni et coiifraclioni dcdilus , scse icttnlo posi vigilias reddidissel, ropenie carnis sonsibus novj vigorc pcrniuiaiis, a Spiiitu veliementi biiiii,- valus in aerein cst dcdnclusqne ad ecclesiatii. llos penc incredibiiis, sed Oei omniDoicnti»; i on iinpos- sibilis. , L.nin forcs esscnl claus.'»*, sic psr ipsas, ac si per aliqttod concrciae ccrpus nebuhc iransivil. Nuturac siqiiidein nnclor naltirum, dum vnll, immiilal, pront vnil, dispensal. Krgo diHicilc non fnit Saiicio san- ctoruin claiisu matris ulcro processisse in orlnm, scd inirabilis niirabililer lininaiialus sic lilins cssc volttil, ut Virgo niaiiorcl saiicta, quxgcnoil. Qiiis- qiKiinnc illnm diibilet cbiiiso ilcm sepuloro siir- rexisse a morliiis, claiisis ad discipnlos iiilrasse janiiis? Sunt b.^ec (|tiidem sccreia, alljmen vora dibcnl procul duiiio credi, licol ncqneant coiiiprc- bctiili. Eiiimvcro cl aposloli el alii satKloruin qui- fOI TIlILMlllALi: |{L! J:mii c!.tu»a lcgiiiitur Oalia | or (lixin.iiii oxisse \\\ iiilrnssc iuirificoitiiaiti. Ii.iqiie (lauporciilus iilo aJ |;rai!iis saiicluniii (li- |MisiMis sei{»Miiti slupeliat , M>i(»siMii p.iipabat iiianu , «■x|KTiri ciipifiis, utrum iii s|»iiil'i laiiiiiin aii et iii corpore illo sk aiiveiiiksei; cMiit eccc sursuui au- (iivii iMirse dulceJiois votes or|;aiiicas coiiciiioiites : l)ietsauciificatui Uluiit nobit, leiiile, ^fcntes, el uilo- rale DomiHum, (luiu hodie detcendii lux niugna tujsiT terrnm. Evestigio laiuo: coiu>c.ti, (inas turdis fiitidi reiil iiilcrior.t, lei|,c e capillis, (lorigorc osciilis , ct pro ungiemis gciiii- tdosas prctes ali|uo cliarii.ilis cxliilirrc odnrcs. DiMii a«l l:ini:iiii oigo vi.sioiiciii piiKidis Cl iii lcr> rnm ndorarolfine, ac totis :.niMi:v \o( ibiis ot tiicdnllis gloiirtc.Trcl al(|iio iKncdicfrel, siiblratl.i siibito (;lo- riacslilia.Quioost.irtiii,'|itovonoral, otdinead l(.'c;u- hitn est rcNOcnttts, ita ul in ilhim se dcmilti ctare advorleril. rrofccfo, ui aii S:iloiiioii, t.ilcm siceraiu niaitcnliliiis, tal<- viniini li s, r|ni atii:iro sniit .iiiitno, das, o Laniitcl, ijuod iiitotprctatnr in quo Deu», ul bibanl cl oldiviscaitliir ogosi:)ii'. sim>, ct doiiMis u« recordcnliir ainpiics , latcin iitiqiie consotaltoucin, lale gaudiiim, o Cliri!>t(^, o dilccie, votorum iiumi- liiiin pra;bcs lugciilibus ct coiilritis lordr, rfnaiom:* qui (e dcsideranl ct diii^unt in vciitalc, a lc coit* soleiiliir, tc interdnin vidoaiit s.tl(cni per spcculuM ct in A>iiigmaic. Asscrlio (|iiippo l:t.i (st : Denli tini lngeni, quoiiium ifisi couiolalunlnr {ftalth, t). SoJ inlorniissa jam rcpclo. igitur priniuin voliii pra>libatuni , uiide aut «iDO- modo siipra scriptitnt liulonionse castrnm in jtis ae posscssioncniS;inct.T Mari.nc Saiicliqite Laiuberli :ic- ccsserit. De silu otiam ipsins luci bicviter cspLc:iit- dum duxi; neqiic atbi ror ii.««|ucquaqitc siylo sito- ccnscndiim paitpcri, ciini debcant rcs polius (piani vorba peiisari. D LIBELLUS PRIMUS. CAPUT PRIMLM. C I.olliariiigiae dnx coiebris Godofridos, q«)t li:rredi- l:irio a itiajoribus jiirc Biilotiiom possidcbal, ciiiii Jo- rosoiymaiii peroginari votitm babiiissel, qwcinadnio- diim in opcre qiiod tiiul.ilur : Laiiiea yeregrinarum Jeroioltjmilaiiorum, i\iiJl»QT{.]ccim som pleniiis libris exseoutus, pro niille ac treccniis argenii ct tribiis auri inarcis Olicrlu Leodioiisi cpiscopo idcm c.nstriim rontradidil; vadum lameti noniinc altcrutrinn sci- liret tali couditioiic firmaia, qttntctius.si repatriasscl «bix, ipse faciill.»tem Itaberel rcdimcndi; .«.i-i vcro mitiime revcrli contigisscl, cadciit ad rotineitdttin fa- ritl;as fratri ejiis Eustai liio B<)tio:iionsi rcdcret coniili. Qui redeinpiionc hi sttpcrsodissct. tnm vero iii jus ac ditionein S. M iria;, Sanctiiinc L:iin!)rrti ;otori:a li#ro«!ilalc lil»ora 1 1 rala iHisscs^iout; trinsirel. Igilnr, diice Jerosoljuii> itoslniodiini dicm obcuntc, ol r>:il- duiiio fratro in re;^cm snblimato, cnmcs Ettslacliius a Doiniiii<-u n:pa:riat.s scpnloro I.otliaringiam vcnil, ditorlil Lc«»diu'ii. Iliilia il»i bonorificenti.i in dic Do- ininico Natalis ab episcopo, cloro ac popnio c\>v- pius el obsoquiis atnplissitiie b.ibilus osl. Q:tidiiiiid tlai|ne in pRediclo Castro babcbnl jtiris, corani tcsli- iius iJoncispcni^ns a!')'icavit, tanique pro sua qiin;n D pro fralrnm suorum atqsic majoniin sabito Sanctsj Marix clSaiicto Lanibcno ciiiti otnnibus pcKiiioniiis iii poslera possidendum saecnla concessil, :id m.ijus ;illarc celebrata «loiiaiionc, quam lcgali cliam pcr oiniiia lcnorc, srriptoqiie firniandam censuil omi:i prorsiis reclamatioiio ciijiisqtiam sni aut fratrninb;c- rcdis vel coiisanguinci pcrpctuo inicniicla. Caslrum illud in oxlreniis silnm Lcodicnsis opi- scop.itus, LoiIi:iritigi rr.inciqiic coiilcniiiuiiim rcgni f.tcil, tain sui natitra q::3iii iiiimano ciillu sin^itlare, tuin itisuli^^tiii incrniiiiii r:il>rica, tiini prxcipiiiis sco- pti! .niiii ol ahiludiiic coiifragosa, ad Iijic voro spa- ciosa citctiitijcc:a ticnioris vasiitalo, ac flinio Siiiioi pi;i;tetfliionlo, acccssuque, ul osl pcrd.llioile, ii.i el iii-upci:ibilo. Illic iicc pisciutn cupia, noi: vcnaiuitiu doest .iiniioiili.i. Scd looi i)onniini|u;iiii lirniaincntitin b::i>itatoribiis iiisiilonliu! p:iril ft^moiiliitn. Qua do ru ca>>licnscs in iitiiliinos quosqnc c^t-dibus ol rapinis, an!. qiio libulssot, nocciidi {^cnoro, (pii.i /aveiet iiii- pnnitas, fiioraiit plcriinii|iic gi'ass:iii. Ouod soIciti.-r pr:i:dictus iccogilaiis cpiscopus nt tam sux «lia>ccs's qiiain diioriiiti paci rcgiiuniin consiiluissol, do ilio- saiiris siil)jeci;iruiii ecrl ■siaruin cotLilani laiH di«'l:u pcciitii.c sui; maii) iii cjiis .icqnisiiioiiom cuninbt, m nF.INKIlI S. L\l Ut.MllLKOD. .MO.NACIII. <0l t.)iillonim (laiiiiiaqiic siii • A Uoriiaiijm scjiiiulo fyiioiliiin cxpclciis iiiansii ii» (11 Uilit. cax. In irilHm d.iMVp.e rcgalibiis c.iriis. Coiira i., . posscdil. Quo pru^bidcme Lco.licnsiiini rcspublica riii.s cuin alio rjiio.lam Doniinic» vineae impio vin- ln-lloru:» fre.|neiilibus lurbis al.ine princip:ini seJi- (lcniialorc acriori rabie «pirans iJluMre oppiduni (ioiiibu!) non iiiinimuin agiiala, ccclesiaruiM posscs- /'oiji», s.nnrli marlyris Foillani rl rorpore cl nie- sioi.es a pravis boniinibuspervasje.oppies.sic faniilix, nioria icvcrcnduin dolo siiniliier, furliriKpie aggrcs- diiepla sunl bona. sus, iict popiilatuin cverlerel.jue por inccndiuin. Nuc Aiqui ob iinpuiiilalcm scelcrum niaiis luiic liccb:»i uti iiiuliliu nullu judicii niclu, nulta cnju^libel poic- stalis reverentia. Quippe stalu rcruin in diversa orbis Uonianus dissensionuin quassabalur lciiipc- vcro quoqiiani obsisienle (na:n cives re inopina allo- iiili qii.V|uavcrsum difT.igcrani) vis nammarum mm solura donios ac lurres, quiji el sacram marijri» ac.lcm om.inasquc corri^.uit el a,siimps»l. Kpi-^copa- ^^ lcm qnoquc domum .scpiaqi.c muralia bosl.Iis niai nt slale, cuni Uoina duobus se dividcrcl aposlolicis, diio rcKcs nnuni scinderenl impcrium, duo dutes " pessurridcdii. Alia ctiam passini cpiscDpo daimia m- f<()lbarini,'iaB sibi ducalum allerulris vindicareni. i"lil. Quapropicr cpiscopu.s Uomam adul jam lerlio Hiiic malos extolli, deprimi bonos, raperc potenlcs, miseros pcrdere tenipus diclabal indisciplinalum. Abstineo cis ferro, igiii, prxdalionibus Leodiensem est ag- grcssus inipugnare Ecclesiam. Conlraclo pr.xlerea im.lemide ingenli exercilu, pcnes castrum Dyrra- aposlolicuin allenlavii pairociiiium, super «cclerum lanla immanilate exoraxjt ejus judicium vel son- tentiam. Sei! rjjin boc pariim prodesse perpcndisscl, rcversus in sna per se taudeia ac pcr suos expei iri negotium iiitendit. CAPLT lY Namque primalum conciliata .Miorum fidelilat", c«mmunic.ito assensu, et auxilii sponsionc IJalo- nium obsidere siaiuil. Verum quia faclo anticipasso cbium ad conllit tum piocessit bellicum. Dei vcio fam-^m, rebus iicnnunqiiam piolicil, oninia secreio iiileiiieraia Genitrice ct sanclo marlyre Lamberlj agilans quod nioliebaiur, adversarios laluisse Cvo- siiic parli faventibus, qnamvis ecclesiasticorum fi«- '"'') suiii sibi castriim Jyre propinqiiilalis obvenissel, asscriiil; simul quod l^-.ccHniam, pro qiia Eeclesia: fuia^ci obvadalii.ii, rcd- dcrc voliierit, At vcro cpiicopiis pro cadcni causa qui pra-Mupta moiuis jam occupassenl, abegeiiiit, et qiiosdam pcremcrinl. .Al cpiscopus ei qui cuui illo eranl , statio:iem ca- slris piascribere, teiiloiiorum mstiluere diversoria. lum iioctii et iiilerdiii e.\cubias cl cusiodias ag-iarc, pjirati sempercsse, ncquando aut obsessi erumpc- rciil, aut coines liainaldus, qiiod saepe fama mii.a- batur, lepeiiUi ciini exeicilu iiicurrerct. Abuiiila* baiit veio roruiu comiiieatu ncccsaariarum, lo^laquo miiiislrnbanl c>|uis pabnli circumjacenies agri , rctduin demcssis s< geiibus ubcrc ;;lcba prrcdili. i(\* TRIfMrilALE Bli llo?li«/ii inscrvicl)al tisibus molpndiiu ofScinit pones A fliiviiiin Siinoin instilnt:), ([nx aJ victtiin duin essfi accoHiino-.ln , sjk? nd resistonduin HJos armaret non miniiiKi. Ciijiis (|iiii!cin roias iil cc^erior in<;i(ass«( inotus, arlare qiiidpiain andoret , iieccssari.t; obsidenics dcficerc fes cacperiini. Proinde icgalis episcopus qiioquover- snin Huiiiiis de lolo cquiles ac pedilcs cpiscopio coiivcnirc edixil, aflatiiiiquc viciualiuiH coiiduci ue- cessaria in c\pcdi:ioncni. Tunc ccrtatini confluen- tilHifi copiis assulius |.)4uriini agebanliir. Oppugna- 1)31)1 ki, rrpiigiiahniil illi. Vuluera mortesqiic liiiic ct iiide. ^cqiie aiiient ub ob&essoribus qnidqeain AiniUebatnr, qiiod Cure in rem contra obsessos cie- ilebatur. Dum firmiias vero loci diOicultusque oin- iiia iinpaiiens despiceret , soiuin illiiJ iti spein ad- duxerai obsidenies, uti profligarenlur ranie , qiios liumana foi-tiiudo vel ingeniiim uiinus valerciU subi- Q gcre. Obscssis igiiur oinncs egredieudi scu ingre- iliendi prxchidure adilus niolicbanlur. Ca dum agcreiitur, iiutu Uei omnia suavitcr dis- ponentis episcopo et majoribus Ecclesix visum est, ul Ycncrabile beali Laniberli corpus, de loco motum SMX paiisationis, nd castra deportaretur, quateniis prxsenlia vcl miiniiiiine tanti pnlroni amplior ac- cresceret uniinus cxercitui, alque ubi virlus cessis- «et bumana, divina pcr buuin opeiari martyrem digiiareiur omnipotenlia. Nam principes qnoqne exercilusquc omnis, populus denique civitaiis, qui «>(iicto erat cpiscopali processurus , id snminopcre effl;)giial)aiil. Qnocirc^ liccl mnlta lixsitaiione , inullu dtrlil>eralionum Iractalii, postremo lanien coin- placiluin esi necessilati lanix s.iiis(ieri. Quod eliani D approbnsse inariyrem.cum successn reruni, tom el rcvela;ioiiiiius el indiciis esi quibusdam salis com- pertuin, assoveranlibus loii ciistoiiibus, quod; tnntis pleniin(|ue inolibiis circn dies iilos fereirum , quo fclicia claudcbanlur pignora , concussuni sil, laiilus tcrror inccsscrit divinus , nli nnn audereiil illo, prescrtim nociibus accedcre aiit iiigrcdi. Naiu ob- Blupescunl carnaiia, dum cmicanl spirilualia. Adcnmuluin profccio tux glorificalionis boc nge- Lalur, u inarlyr, o decus ei gloria coroiia Lcodien- sis, quod a loco iransferebaris prislinac qiiielis, quatenus lua per le recipcrcs, quia jfftn cohxres thrislo faclus in rcgno nullius iiisi prnpicr luos cgciis fjclus csscs. rATHOt. CCIV. CAPUT II. Igitiir VI Kalcndaruni Seplembrium convenienlibus t.ini nioiiacbis qtium clericis atqiie numerosa divcrAi scxHS ct aelatis ri-cqiiciiiia abfoatcs, viriqtie religiosi subcunies iii secrelari«m crypla;, qiiod taiiluni as- scrvahat tlicsauruiR, dcbita sacniin fcretru:n rcve- reiKia estulere, mellitisque laudum convcnientibus in vocc eTsiiltationis et coiifessionis jiersionaittibus in medio csi ecclesiae locaiuin. Mulia ibi vota, mulla; prcccs ac lacrymae fusae. Sancti qitoque vir- lus prxftilsit inirifice. Quacd.1111 mulicr, qvx capilis obsnrducrat dolore, cuni occurrissel ad reretruin , optiinqne fideli afTe- clione, pio laciymalu impiorassct , stibito in vcrli- ccin grave qiioddam pondus superiie sensit decidisse. el quasi duos ferri duculos ulriquc auri pcnetraLi- liter infixos. Es qiio lernc consteriiata duiu iia coelesti inedicaniiiie sensum nudiendi plene rccu-' perasset, Dco et martyri gratias reddidit. Deniqne pueila qusp.dam passionis trino g«nora iniserabiiiier agcbatur. Modo etenim febre, modo paralysi, intcrdum epilepgiaco quassabatnr inconi» inodo. Super qw nimiuni parenies affecti voluin inarlyri vovere, illiusqiie ad nutriyrium cujuslibet speciei oblaiioncm inllrmx acqiiilibralatn deferre staiuerunt. Pix supplicum devotioni pia sanct;u Trinilalis opcratio adfiiit, qux aclutum pueUain eisdeni .td iiiiegrum passionibus liberavit. Puer quoqne erromti sensus ac lurbidae menlis li sobriuin ratiunis Eialnnt conipositus est. Alin etii^iii provenisse sanilalum feiclianlur rfmedia. Sed nn*- racula pro angenda fiunl devolione credenlium. VtX crgo ad dcvolionem provectior, qui esl ad crcdu!i. laiem inclinaiior. Tuiic primi atque saniore» pn»- vido solliciti metu nc quid forie trisiius stiper mar- tyris torpore accideret si delaluni in caslra foret inam bcllorum inccrios evenlus essc, atque nnnc isthinc, nunc iliinc adversa inisccri el pro^pera), decreveruni, ul resignnio eodem feretro inde lcva- relur, liiliorique inlerim loco rp.C(md€relur. Quod videlicct sunt exseculi abhates religioRi. el ad boc clecti prohabiles viri, qui bcala ossa penes aU.ire sanctae crnci* siluin in oralorio cilein basilicx ad- juiicloipgenli, sicul par eial, mc:'i »c devolionc «4 107 ULI.NKHI S. UliUE.NHl LtOI». MO.NACIII m iioflurnuin Iraniposiierc siiciiiinm. Ali(|iias lameii A rosuiiipiis olHciosas leliiljuoiifc gr..lij, sccuiu» m iii ipsiini ferclruni reliqiiias rc|i<)iieiilos di-niio signa- cxpciiilionftin e.^t. vcriiiil, e( lioc ad casira eiliiljere pcrfeiefMluin. CAPLT III. Ncc quievil )iie(.i> populi vovere voia, oblailones nlTcrin, doiiec Inde bulihlum nim (.ihula operose f.ilircf.icia, ciii Dominica; cnicis porliiinciila inesscl, «•;is(ris deporlarelur, clioris monnciionim at(|iie cle- ricoriim lan(o Palri dcljito affecdi ei vfnoralione pro.soqnciilibus, a(i]tie caniiconitu olTicio iidqiie lio« snin niiviuin pcr pubiicum niontem «lciliiceniibus, per sanc(orum coenobta , iiiibi \;ou6(itula honoriCcc pi iiis docautalis luuJibus. Seriila deiuiic notlc .'ipii'1 \itl.tiri fplici [AoJi* Oiifes] niansione disposil;», ulii pi;e,lo'alialur Leo- diciisis exTciiiig, dcvoia riilclinin seJiililjis cum iii- coiis loci cclebre cxcpii pcrvigilium. CAPLT IV. liiile inatntiiio dum movissent, advcnit qui dic«- rei, sef|'ieiiii die.iii videliret Kil. Sepicmbris, lUi- ii:iMimi coinitim ciini f|uiiigeiiiis cqiii(i|>us, e( quiii- dcciin pediliim ntillil^ns IjcIIo confliciurtjm. Quapro> p(er accclcralo ilinere prono jain in occasuin ftole Tbeliiii villulam vencre. Ilii cives paulo an(e Huiea s<'S buspiia(i, sed bo?.pi(uin iiuin.tnilate lioslililcr Neqiic popularium defuii iiigens lurha, suas Ipsi abnsi annona el rebus cos nccessariis fuerani po- bntlcs, sua pcrsonucrccantica. Veruin locnlo vcne- pnLiii. laiiili escopto uavi devotiiy grcx piuin pastorein liiuUa o!)secratioue et lacrymis comniondans , uli prospere abiret, prosperius rediret, qiiia gressu non iilteritis valebat, diu tameii vuloscquer.s elocu- )is iii siia (andem rediit. Concurrebal aiitem undique obviam feretro sancto de vicis ac villulis ulriusque sexus ninUitiido ; Re- hantquG suni(a(es pluritnae (am medic^biiis iigni viriutc qiiam beati martyris merito ct oratione. Ad Nantbieiiscin quippe villaui nbi vcn(uin esl, lioino iaiiguidus, queni accrbu membroiuni coniractio dis- Eolverui, ipsi (crctro .tpplioiius, exoralaque sancti clemeniia celeri esl sospilaie instauratiis. Ueiiide in No: lc ergo media directo cxcrcilus ad rpis^op.j'n Vercdario, qui super bello dis!;eiel, cum postera in luccin jain aiirora orumperet, exinde progressi Vi- laiitiam propcraio villam contcn;!ere. IIIiic rediex» logattis belliiin co procul dabio fnlnrum die iiunlial. Sed formidolosos sinister facilc rumor encrval. IJnde compluics inepla formidine fracti, soloque audiiu yulnerati sunt. DilTideniia ergo subierfugere mulie- bri. Ac rxleri cum vi(alis ligni, ttnn sancti niartjris coniidentia potius qnain fcrro arinati, per angugios semilarum liactus in aiixiliuin sociis maluraveruiit peclore virili. Ab utioqne auiem exercitu missi ex- ploratorcs, qiii quoiiiodo sese paries liabercni, ve- villa Pliriere cacus iumeii rectpit oculorum. Unde q stigare ac referre deberent, duin sibi occurrisseBi, ciim esset digrcssuni, quidain miles, qui quartano diu lypo laboraveral, et capiiis valei;:dinario ure- LaUir assidue, ubi salubrem attigisset loculum, sup- posilisque bumeris aliquanlo tulissel spalio, inconi- iiiodis fucral iiberatus. Uui etiaai aritiis protinus tjciti ac dissiniiilaiUcs ad sooia se castra retulere, atque Iiostcs quidem ex suis cogiiito, quanta obsi- dcntiiiin, qiianta eorum, qui lunc coiifliixeriiit, essel copia, sitiiis probaverunt conjtu lemerario absisiere, quam pcriculuin in se uUro arcessere. LIBELLUS TERTiUS. CAPUT PRIMIJM. Posteaquam fuerat andltum in castris Dotninicse crucis insigne cum lanio adesse palrocinio, ab cpi- scopo exerciluque.pro exspectatione belli instruclo, armis occnrsum est. Ea igitur incesbit l.i;tiiia, cac cboros diicenliiim voccs insonuere, uli existimasses .ircani foederis Domini excrcituiim tnnc cxcepissc Isracl. El sacniin qnidoni leretrum inlra paralum silti lenlorium in locu, qui Pratum SunC.i Linuberii «iicitiir, receptum, deputalisqne ciistodibns.. el qui congruis temporibus divinas diccrent laudes, clericis, quidnam in sc continerct, quantain detvilissel opcin, niira coBpit conlinuo declarare polenlia, u( lniuido palucrii oinnibus venisse Deum in castra. Kiiitnvero ad prsesentiani ejus, qiii erant in castro D sive pncsidiis, ei invicio sc loci s-ilu inexpvignaliiles .Trbilrabantur, subita iiebeiudini! ac roetu quasi ful- iisine lacti, per iioc, si mcns non iaeva fuisset, sibi f»,;iiiiadveriissent piffdici qiiod lali forent iriaciiiua "? !>!ignandi. Quineiiain IJgo, qui liaerediiario jure iiisuiii posi patrcia possidore caitrum accci>ei.i!, duin viso cminus feretro, juveniU arroganiia insul- tarei, toto siatim dissolutus corporecoepii (remcre, sensuque pcrdi(o rclrorsum ruit : excors cl insolens qui non iiilcHcxisset, cujus inJigue (ieri coiiacios atteiitarel. Scd ubi paulatim scse resumpsii, ftai- Daldiim fr.itrem cum primis e fainiliaribus seor&iim cvocal, qnanlum lcrroris patiatur, aperit, iiiieiiliu- iicin in 00 snaii: e>sc, quatenus sancto tiiariyri sa- tisfacijt, siiumque caslruin illi resliiuat. Super quo etinm voiuniatem esse palris quxrendam, ac silii, quo urgeaiur, pcriculo insinuaiidum. Se omiiimudig obsecrare, ut pereunti paierna pieiaie prospioiat. Quod peiebai, scae exsecuiuros illi compromii- lunl. Induciai^ ponuntur in hebdomadam, intra quam Iioc ipsius referri po(ui3sei. Leodieiisis acies (ertio, poslquani adveneral die, posl missarum agendam, post salutis commoiiitorium ei peccatorum absolu- tionem ariiiis accincla, prasidiuin, quod supcrius diclum tuebaliir molondiiium, aggreditur. Hoc ciiaoi cadcii! luiii o!!ii.iiia iiiieclii igiiibus absuinil, ji;lui'e: m TmiMPIIALE niLONXLM. — LiB. III. ItO s.tiiCKHi lUrlnquc, ei aliqui leih.ililcr occubiicre. A alicui salieni advcrsarioriim atdibiicre. Qiiod uliro- QMiii el s.icerJos quithin, (iuin periculo incaiiliiis neum staiim iiiiuanlis scquens arbilriuin a monlis se exposiiissoi, a balisiariu ca|Mte lr;ijccius iu- ieriil. CAnJT II. Evohilis iniluci.irum diebus cam prxscrtplns ju- venis suos re(]uireret qtiid egissent, quid sopcr saliite sua iraclassenl, vcl p:Uris qnx esset senlen'- (ia, nbi nil aciani ititellexernl, gravi s(oiii.icliJlus ittdignalione, volenlihus, iiiquit , bive nolcnlibus, qnoil suuin est, sanclns rccipiet. Sed en ego (iiviiia plector :iiiiina(iversiune, et vcslra facicntc obsiiiKicia cruiloli fu moiior! Veruni.o milile.s o aniici, si qiia nici vos movet niiscralio, si miscro parciiis, iniie jaiii (leinum miUi ac vobis salnbre consiliuin. Duro est super(ilio ad aquain deductiim. Uiiusqiie militnin moY asccndit lr.insductum, el bello habilc, el ciirftti probuvit pra\Uanlissiniuin. CAPUT III. I^itnr coiijiccre castronses pnloranl, sese diviui- lus impediri alqne snperiori bc«(ij> n-|Mignaitiia suain rchellionem | erlinaciainqi-.e coar^ii. Nec itii- niis purro iii cis qHani in jiivenilias illis notam fccit sanclHS viriuieiM sv.im, qui posl furorit qni feni oontenlinnumquc jnrgia |.lu'ruinqiic lanta adversiim scineiipsos arinabanlur insauia, uti alteriilro9gl.(iJiia appelercnl. Ilorroiis quoqiic ac tcrribirs ciijnsdam pav.nis insiarei vchcinentius, illi nlira nuu r«ren(es eum q le(ra iiuper eos cali;;o inciibucr.il. Sicui cniin post- lam (lirc a^iiiari, nocte seciKa per abdilos tiknrHia cilles inisere C3S(ri prucurnlorcm et militii; anle- signaniim, qui ad pairem iliiits rem perferrei, ac referret senlentiam. Qui jnraii niadverlisse iniseriain ruit, cuin cxlcrioii noti soiniM obsidionis valiarcnlur an^^usiia, vcrMm, gr:oiu4 quo nihil esset, inte^tiiio discordi» malo siia iace- rarent muiuo viscera. Quo contra dnm capl=vi« fbrte aut hostili captione, aul inortc prxvenius. Sed quidr.m, qui pltirimnin jain lempns iilic feccrat in ab co fidcs ncglecta, (tosthabita est sponsio. Nec enim peregit legationem, nec reriiit ad socio<, sed cuidam milid adjuncius de his qux in castra conve- bebantiir, prxdaVioiics agebat. 4uvene qui raorarum f.islidicbJl lardilatein, conr dicd denuo die a siiis exquiren(e, qiixnani vnluntas seu deliberatio pa(ris esset, ac respoiideiuibus se nuntiuni niisi.-Hse quidem, inininie vero ftsse rcver- sum : liim acerriino Uictu illc oeslunns et mente ca- C ptus liorrendo ccepil modo agitari, seipsuni discin- dere, nianiis biacliiaqne dentibiis :ippctere, ad sancti vclle ferc(rum pioruinperc. Veruni ligaius a inini- siris penes rcmotiora coniineliatur, divulga(o, qiio- iiiani xgro(arcl. Scd nullain eu JidnHltente quietcm, iino qnx soia sibi libcra reinaiisissent labia, lin- Ciiaii;que morsihus laceranle, id(|ue inter inrondilns crclirius votcs pcrstrepei.le : Qucerite c«ntHium, qua-riie, sui iiiaeroreet anxietate circiiinfusi s(atuere Rainaldum fratrein ejus (ain (ri.s(is nunliuin rei aptid pali^in fieri ; furtasse prxseiids aspec(u, ab- scniis alierius filii i.raliere(ur alTectu, par\ipenilcrcl- qne alicnam hxredilaieni , ob quain lain gratuni aoiillcret lixrcdem. compedibus, viriutein mariyris invocassci, c\ ediio se (urris loco dcorsum miltens (|uanilibcl dcvohitu» pcr aspcrrinia sit prxcipiiia, non solum Ixsioniti tanium nil pcrtulit, quinimo vinenia, qiiii/iis strin» gebatiir, superno soluia beneflcio ab eodein sui i aiite ferctruin Uepor(a(a, et in argumentum tanta.' virtulis appcnsa. Eleniin lides ac devotio mcrenlur gratiain ; periidia ei prxsu:nptio incurrunl offeusam. CAPUT IV. .^dificabatvr intcrea grandi opcre macliiua, quoe piurimam pollicereiurspcm advcrsarios oppriincndi, qunni scilicei inanus artificis voluhilem conslrucbat solidissimis subler rotis quatuor insertis. Desupcr vero stationem, qux diinicantes continerel, ciudis diJigenter buum lergoribus vcs(ieba(, quo tali obsla- culo niissilia hos(iuiu iinpac(a frHSlrarenliir. Locus qiioqtic, pcr qiieiii ilia trabi placuerai, iiemOre expediebatur, ubi coinplanalo ad inontcm acccssu advcrsuin muiiilioncin ipsius tnciUcin iiioniis fasli- gia, applicaii dobui>set, quam du:n uiihics loricaii adinudiiui inille quingenti adnisii speciabili tia!«'- reni, ruptis subito funibiis huiiii coniiJerc, talii|ue siiiit illusi iiifurlunio. At ciiin adok.scenli processuro elcclissiiniiin vel- Quin ct Iij,'ncuin paiabalur mslruiiienlum, quod Icnl cqnuni cxUibere, itaieiiHS beslia neque ictibiis snper Sinioin iraliL-ndum, obscrvantibusqne in!u$ nrgcri, iieqne horlanliuin potuit vocibus :novcri, nt halistis, ne obsessi aquain haurire deitcendeient, fixo gradu in siinulacrum piilaretur obriguisse. Qua esset iuliibilnrum, liCC non sagittariis c castru jacii- sciiicet dilfictiliaie facla accessil experinienio ciiain lanlibus objieienduni. Scd cuin dellueret tempiis, iu aiiis iiidnstria. Nam ipsius equi velavere nculos, a^cbaiilquc, qnatenus vel sic procederel. Quia vero non esl coiisilium, iion est conalus conlra Domi- iiuin, bxrenie illo asliis solerliaque exinanita est linminiim. Ita ergu adolescentis iter impeditum. PossesbOr auiem equi moleslissime liabcns lanli se nsu vehiculi desiitulnm, ne deficiens quoque in inoriein conspcxisset, scquenli die armigcru jiissil, bi qiio possct paclo aqualum illuiii projiiccrc, d exstruendu txdcre po|)uluin coepil inorarum, prx- seriim dum et proftisior intcmperaiiiia priorcni abundaniiam gravi cxelufiisscl victuuliuoi inopia, gravemque gigncret ceniinuus iniber intempericm. Porro ei inilites, qui qnolibel illustri faclo suain einittcre induslriam cupercnt, contra principcs jnm causari supcr rerum dilaiione, el qiiod niUil agere prcrlnrnin jubcrentiir. Scd virliis profccto (livin.i suo rcscrvabut liianyii triuinphalcs tilulos. SiO ),, Btl.NriU n. I.ALIIKMII li:OI). MO.NACIII Ht naiit(|iie ciiiula sapieniitmi iiii.'eiiia, sic ciiiicl.c con- A Hiic cliam accf:ilcl).tt, qiiod !l:ii!i3lcliij coiiifs pliiri- iiill:»noiiesniiclii:it)aiil,iil, cr,iliini vespcri rnas conlrahcre copias, iiibl;.iilci(|iic iiioliii Lelliiin fi»€C. poBlero mane vix aliqiiaiulo agi placuissel. ferebalur. LIDELLUS OUAUTLS. CAFUT PRIMUM. Cnm se igitur pliirimi Eubduccrcnt, i.xiiio alii, alii vicliis indigcnlia cxliansti, dccrcvcrc primorcs niacliinanim ultcrins non prrcslolari consumnialio- i.cm, qiiin politis lotis in coinnnine viribns adver- siiin pracdia liosliiim congrcssiis cxpcriri. Ad quinlum decimiim iiaqiic K:ilcn(i:>rnm Oclo- brium, qui dics glorioso splcndescil natalilio beati liamberli, ut se in expetlitiono, (inis^inc pararct, ediclum esl in castris. Nani co majsis die virius saii- tti sperabalur adfulnra prajliaioribus snis. Tuin vcro cxercitu pediliini, qul cenlonoruin scslimabatur niilliiim excepiis eqnililius, qiiorum Iria esscnt mil- lia, certatiin ad assuilos concnrictUc, infinila ligno- riim, ramoriimqiio a silvis congerics advehebatur. Qiia SKb ipsa iniiniiione aggcsia, ignibus admolis Miiebantur suscitare incendia. Scd venlo veliemcnli ex adverso aspirante injuria fnnii simiilque flam- itiflruin globis oppngnanles alTocti :il)sislere cogc- baiilur. Ila nihil co conalu profeceranl. Voriimiamcn ibi quoqiie lur.c opcriita esi manus niarlyris. Quanquain e:ii!ii inconsultius p!uri!iii pu- fn.ircnl, ac nudo corpoiv, ct (diviis pccioribns ftio- liiil hoslibus expcsili, inillus lanieii fiiii, qui se illo qiiorerclnr fnisseassnlin gravaliim. Acinillarissiim- niopoie coJiors comnumila ferro per al«riipla inonlis loplabiindo vix gradu consccndil, atqiie inier (jiias n;uuiiiones, qnas anle niajiis caslrum coinos ex- slruxeral Kaiiialdus, conslitit. Qusc profecio res iion ininimam foiel boslibus necossitaiein allalura egre- (liendi vel Ingrediendi faciillate inlercliisa. Tanto nulem dissensionis furore iniseros ille dies indueral, ni 3UX dcfensionis ac saluiis iinineiiiorcs ferali po- lius invicem rabie baccbarenlur. Seiisu elonim ferae iisduiiur, qui Dco ropngnarc nitilur. Voruin j;im licspero dieinclaiidenie desccndil exciciiiisdenionie, miiiiibus dnntixat loricatissliidio acrioriiirgenlibiis iiicliisos. CAPUT II. \cnilUinc in caslra llcinricus coincs S;ilniicHsis, cx sororc ortus Rainal.li coinitis. Ilic ab opiscopo ol principibus pelitis niqne impelralis indueiis col- lcculiirus nepoli suo lignni, qiiom essc iii;oqii;ilem aiidior.ll, cl lani illos qiiam coliros ad dcdttionom h(irl;inirus in caslruin siicccs>iil. Ea no\ lolr;c c;iligiiiis ^ilii iiihorriiit iiicleinonlia nMnbonim piigiiaoiquc aiisiro, phicida sorcnit:tlis Cticlo qiiiele ojccta. Discussil caslra sa*vions proccl!;», et iilTcoil inundatio; scil l.tiiil;ihilis si.lTorcalinc excr- iiius sciiliim objccit ini (>nti)u>do. At militcs, qni poinociali;iiii in monle, U.c. quidem nrc aliqiiain in- toniperiein, iicc arniornin pcilulerc oncra, eo qiifwl gloriosa siii patroiii proicciio illis in scciiril.iiem < t in absconsioiicm fiierit a lurbitie et a pluvi:i. Gniies doiiii{iio,viso jiivcnis t.iin exiliali inaln, diviii:ini c%se (illioi:ein aninindvertil, coinpnnciusqiK- iii I.k rym.is. '' ut similc cavoront, rcIi(|iios ailmonuil. ljiiiu.s elcniin ptag:iin pluiibus debere licri c.tulelam. Ai iinivcrsis spons^one, quod i.ibi iiitra dics sepiein a Domino siio iliis suhvociic- Inr, sc cl casirum-dcdcrcnl, qiialcniis idem Ig» ad feretnim nr.iriyris efretriliir, el ;ib episcnpo sfikenr- tiir excommunicaliono, et eoruni qiix iii saiictuin dcliqiiissel, veniani mercrclur, ol.linuil. Yerumta- men t:ilis intcrjocia padio cst, ul qiiousquc rien-t dcditio, ipse jnvenls apiid opiscopiim obses deline- rctur. Qiiin cl fraler illius Raiiuddus, qiii ne fierot deditio periinaciler rcslilcrat, gravi confecius «ltiniarol manii» niitlfte in Sanctnm Doniini. Iiitcrea Ugocriiciaiuum longoangore consumpliis, niiilluinque inarlyiis nomen inclainitans dieiii clau- sit exlremum r-nne per hoc insinuans, qiio indigmiir.e compnlsus sil ad exitum. Ad cnjiis scilicet pairem comes prxfatus maiuraio proriciscitur; siipornse indignaiionis iram, piini»- geiiiii moriem, aliorius incoinmoditalcm, siionini liiiseiias exponii attonilo, suadetque sibi landein uc siiis consnI.it. Cuin res enim tam iii arclo sint, ce- D dondnm csse, el debere diniilli quod nequeal reli- ncri. ilaque perpeiidens barbarus illc, quia velle Divinitati rcpngnarc conalusesset liumanosexcedere, liialoium violenlia oxlorsits in deditionem consensil aimo a pervasione duodocinio. 0 (iiein triuinphaleni ! Tunc piane sicut soi in ortu suo riiiilat, ila inar- lyris noincn eflriilsit ningiiificcntia, qiii de ccelocon- tra hosles dimicans, quod pcnitus non poluisscnt liU"ii;i!i?c vires, diviiix virluiis lioc pciogil p()ifii!i:t. Ljeclis igitur e ci^.slro advcrsariis xi K;il. Ocm- l.ris intromissum est splondido ciim iriumpiio lcro- Irmn vencrabilc et in iiicdio ccclesi:c locatum, qii:c c.imeialo liansvclula opcre dcreiitis slructiira: red- dil :tspectuin. II;ec sanoti B;ipii:>lu! Joannis s:iciata csi iiil tiluliMii, qi'Ciii LunibcrlU) splciididc imil.lub U3 TllllJMPHALI:: BCLONICUM. -LIB. V. Ili seqiie ocfiibiieial ptopler jiisliii* cl caslilalis le- A lyii, qnoiiiaiii liiiiuiliassri siciil xulnt^i aHiin s»i|um- siiiiioiiiiiiii. Dicfli.iiiliir ilaquc I.Mhles Deo sccuu- biiiii, el in virliiie bijcliii sui ilispcrbiNsel iniinicos (lani iiiiiltiiuJiiiciii nugniludis ejiis ; pixconiu niar- suos. LICELLUS OUINTUS. r.APUT PBIMUM. Triumplialis liostibus posiqiiain nosler ronis annatus sua recepissci, oninia(|iie illins jaiii in p.:ce (lisponereiitur , siiam repciere Lcodinn) placuii. Unde ccleitraiiN posl liidniini inalnre miss.iniin so- Iriniiiis, feicli (ini plaustio superposiiiini nd oppidum Deonantuni esl siilivcLliiin; iiide Naiiiiircuin peliliir. Illic piiero sepleniii ca.>co a nativ laic videiidi |)er niarlyrem usiis provciiit. Apud Andcleiinani i|uoi|uc clericus acerba corporis valeludine exlia:isliis ab ipso pene inorlis liialu .id vicnn reiraclus csl el saluicin. Nec lloienso oppidum lam mcdicabilis gralia prxleriil. i^i coiilracio, qucm nunquam am- biilassc lestarcniur parenlcs , iiovi grcssiis oflicia iiidutsit. Jani porro ubi ferclrum navigio Lcodium pcrac- ccssii, iriuinpliali coronala gaudio toia se in occiir- 9um ciritas cCTudil , plausibililiusque canlicis , ac festis ordiiiibiis duci cnicrito poinp.-e morciii prxlu- lit. Kxcepium(|iic iii porluSaiicli J.icolii a monacliis ct clcricis ecclcsiaslico cnliu, aiqiic per insuljc ino- oastcria doporialum, reddilisqne caiiora niodula- lioiic hyninis, ad majoran dcnuo csl ecclesiam rcla- iuin. Corpus deinde beaii marlyris ab aliari S. Cru- fis , pcnes qiiod repositum fuerat, levatum est, «k-cen(iqiie illaiuni fcretro, in mcdio ecclesix debi- lis asicrvabaiur obsequiis. Nec supernu! dcstitil |iiolatia miiniliccnlia, qux ad probanda iliius nierila itcrare sit dij!ii:ila salulis opera. Neiiipe duin qui- dam Janguidus, qncin totiim possiderel icgriludo, ad ejus tnariyriuiii defcrreiur vdiiculo. gralia saiii- lalis illius lidei occurrente iii iiincris meciio aiili- qiio dcccin c»l lepiosorum salvaiiis exeniplo, qiii diitn irent os>ciidcrc sc saccrdulibiis , 'jubcnte Do- niiiio, priusijuani pcrvenisseiit , muiidati sunt ab leprx' incoiiimodo. Exsilivil ergo , slciit , et ainbu- labat ille bomo, el omnis pleb$, ut vidit, dcdit lau- dcni Dco. Qiicindam quo'|ue capiivum quem in vincula ar- cijinquc cusiodiam barbaries conjecerai bostiuin , se iiivocanteui exaudivit , ut eripcrei pii martyris nierilum. Maiu subilo dissilucre , quibus vincicba- tur, boi£, sicque indcpla fugieiidi oppurlunilatc, ul suiim iionorificarct liberatorcm, casdcni pro \irtu- tis iiidicio ad ecclesiam delulil ciini graliaium ac- tione. Sed sanciorum vera beatitudo Nignornm iion «gei icsliinoiiio. Quocirca vanum xsiimu liis snper- addcrc plura, cuin prorsus paleal indiibilate , itifi- iiiiaque astipuleiilur documenla sancio mariyri apitd Deum nihil essc iinpossibilc. Vcrum acta bxc l>oiniitiox Incarnationis aiiiio 1 141, indidioiic tv, ie;jiianto Ronjanii Cgnrado sccniulo , lunio vogni ojiis qiiar:o , rpiscopatns aiilem dnmni Albcronis seciindi i|uiiito. Laiidos mcriloriini ipsiiis ct mira- biliuni, qu.v fecil, prxconia iiustoris mittcnt s;i'cu- lis, til oiitnis C(>gnosc.il generaiio. CAPUT II. Prauorea duin Olii Iioniinum irritarcnt in vani- laiibns siiis Doininuni, iUnttcndo ma.xinic imtuode- ralis culiibiis ct Insciva 'stipcrnuitaie vesiium, ct f> ipse in \irga ct verberilnis visilaret iniqiiilalcs ct peciata cornm , iia nt iii quibtisdam mundi parli- biis inierduin ipsa Itoniinnm corpora illnosis vcsti- biis , itiierdum ips.ne vcsics igne iinisibili ardorcnt iiilaciis corporibus , plag;e lam borrilica; pavens urbs Leodiensis poliasiiiio duxit icmedio pneoccil- pnic lacieni Doiiiiiii iii coiiressionc, pociiiieiUia et Itlaniis. Qitapropicr cliam visnin esl iit boai! Laiiibcrli coipiis pcr loca su.i ilebcrci vicosqno doporlari , (|ii.itcnns lanti palr>ini mcriio cl ^;iiii;lirtcaiiono tueri , conscrvari iiUTiiissel. Id m;igno a.Tcclu cl celebri dcvoiione iiioii;icliorum, cloricoMim, ac po- piilaris rrcqueiui;e. .icttini csl. Vcrun., quod sine geniiiu el dolorc non dixcrim, (|uidani laicoriir» m C ingereiiles, ac fcreiniiii deporlaiiono iiidcbila tenie- ranios marlyris polius cxaccrbavere iram , quani commcruere graliani. Nain prxsumpiio magis esl qiiam rcligio ab indignis saiicla contingi. Sinislris cvesligio rebns lioc probalum esl. Klenim civilalcm casu;ile corripiciis inccndiuin, cum per eadcin inaxiiiie loca, quibus fncral pctla- tum, iolis sc laxasscl liabcnis, iiun prxcbiras do.Mios lantutn, iiifinilasquc supcllectiles , verut.: ecclcsias (|UOiiiic, nioeiiia, soii tiirrcs aut e!>i depastum peui- lus aul noii mediocri dcmolitum jactura. Nec eva- Inil ad ubsislendum cuii;ittis aiii|uis vol opera, qnin voracibns flaminis subsidorot iirbis pars maxinia et vcnuslissima. Sed eqtiidoin, uti postoa coni|ieriiiius, sinc divina Iioc iillionc iion aocidit, dum flagilia " inliabilaiitiuiii pessiina igttos lam validos acccndis- sciii, qnod iKMi soliiiii proxiiiia , scd Cliam loiigiii- qiia lialilii ipso sciitiillisi[iie miniinis inflatuma- rcnt. Memoiabile vero qiiidd.iin inlerfulsit, qiiia matro- n.it imiUHor. lulcr lleinricum episcopiim, qiii siiprasrripio yic- cesserat, Aiberoni, el comilem Naitiiirccnscm lieiti- ricum grarea inimicilix a fartiosis siinl boininibns conn.ila;, ila ut plnrimorum inDigprciit sibi d»m- noriim incomnioiJa direptionibns alqiie concrcma- ironibus viNarnm seu ecclesiarum , et liominum lilrin«|iic ca;dibus saerirent. Ad poslrenmm decer- ncre belio comes non esi rcrilns , eqoiiumqiie co<- lecla pcdiliimque manu Andetennam acccssil , viUaia pencs Mos;»m fluvium silam , conlra qiiein proccssil episcopiis, iicet equitam iitiaorenumero. Leodicnses enim iloiensesque cives dum classe processisseni , mettiens episcopus neadvers:triorum illos eqiiitaius incursarei, seqni non dislulit. Ea praercnlus necet- siiaie pqneslres aggrpgare cni>i.'»s mintis otXHrrcrat. Sed procnl dnbio Clirisliis marlyrem suutn boc etiam desiinarat triumpbo gloriflcare. Kalendas siquidem Februarias ciiro armaUe m pugnam acies concurrisseiii , lanlo repenlc pars hostium slupore alligata est ut se imbeilem ipf« stuperet , eiiam ipsis quodammo:!o tciis ad ferien* dum tardioribtis. Priiiii crgoel clecli eorum cqiiiiet dejecti el c.ipii sunt , fiigic caeteri consulucre, ei quibus nonnuUi rel sauciaii vel comprebensi. Pedi- les aui concidere ferro, aiii funibiis absiracli suiii, nisi quos pedtim s.ilvavii vclociias. Etferiuiur crgo fClapsis posl IiJec duobiis ferc annis , vcnerabilc C Ecclesije glorioso successu , neque dubitanuis acci- ni.trlyiis corpus in crypt;i, sub aliari S. Triiiilalis, ingeiili cuui gloria el bonore xiv Kat. Januarias csi rclccaium, per lioc scilicet temporis spatium V')iu fereiro quam sccreiario eodem, auro ac gera- Miis, lum ct lapideis exlrorsum labulalis, superio- rum triumpbu.n opc:os.t roprxscntanlibus scuiptii- in, prxclare adomalis. Sancitum insupcr episcopali t>si auctoritate, idipsuin Ecclesia Leoilicnsi pro- I u.ite, ut IV Kalcmlaruin M:iiarum ejus lem trium- pbi , necnoD el Iranslationis (quia idem mariyr de Trnjecto ia Lcodium est iraiisiaius) solemuis in disse quasi miraculum a Deo. Eienim duui adver- sariis nec virium copia , ncc armorum derutrii expericniia, adeo ul seciiri victorix fune* qutMjue qiiibus [abstraberent viclos deporiariiii, ue uiius tamcn ccclesiasticorum aul Yuliierjius aut caplus csl. Igitur viclores quia parccreni vi:tis, el maxime quij celebriias iiistaret sanclx Dei Gcniirici^ , omissa fugientium insecutione, iriumpbali cuui tri- pudio in sua regressi sunt. Sic Moab ille, cujus audivii Ecclesia siiperbiam , quod superbus sil ral- posierum agaiur memoria, qtioniam ix Kal. Janua- de, fractus quidem esi armis, sed non fractus ani- lii ipsu pii nitus Iransbiio facla , eo die propter inls, quoniam superbia ejus et arroganiia ejus, ei Diuuinici Natalis vigiliam debiia non possct cele- indignaiio ejus, plus qtiam forliludD^ejiis. br.iri bonorificenlia. Qux nimirum qiialiter a sa icto " Tu porro bumilis, gioriose, tu mariyr victorio- sii lluberto diriua oiim admoiiiiione peracta , quot se, cui floribus gratiarum ei laudum scripti bujus ei quantis vrrlutum signis lunc eiirificaveril Doml- coronam qtialeiiKunque lexui, omnia tuis suppliei- iius sanctuni suuni, quia reperitur » mullis mulii- bus adversantia invictx manu miseratiunis exclude» luiide conscriptuui , visuui mex esi parvit.iti inle vul uque respiciens sereno vlde el visita vineam b;tbeic sileniium. Attexere vero opportunum rcor, Leodiensis Ecclesix , luoque irrigatam sanguine cl «ju iliter anno qiioque aU Incarnaiione Domiaica fecundatam corpore sub^ umbra alarum tiiaruni ab 1135, viilus mariyris erga suos Leodienses claruc- impiis alqiie allligentilius xicri;aliier proiegc. 117 YITA EIRACLI. 118 VITA EURACLI LEODIENSIS EnSCOPIOUADRACESlMl QUINTI AUCTORE REINERO. (D. Bern. Peziu», Thetaur. Atucdot. IV, 155, cx cod. ras. S. Laurenlii Leo geiitcr aui plenarie. Sitarsim igilur dicta excgit quoruiiidani frairuin bciicvola simulque importuna A peiiiio. ul in unum eoltigerem, e( diligentiuro styto facerem ex pluribus scripiis unain sciipiionem, qiiemadmodum feceram in dcscril>endo Yilum S. Woibodonis Leodiensium ilein episcopi. Verum exilis cgo ingenii ac nullius ttcienlia* con- scius excusavi et reluctatus sum diulius, inira ma illud versans poeticum : Similt materiam vesiris qui scribitit aquam Viribus, et versale diu qiiid [erre recu$dnti Quid valeant humeri. (HoRAT., Ars poel. 58, 10.) Quoiiiam vero cliariias sccundum Aposlolum Le- nigna esi, nec qnxrit quae siia sunl, sed quat .ilio- ruin , et oinuia sustinet, quanquam supra virea mens pcrpcndercm esse ncgoiium, tamen parvi " landem peienlibus , malcns iinperitiae notam subire quam beuevolenii» fratrum non obedire. INCIPIT VITA. I CAPIJT PBIMLM. Egrcg-iim Leodiensis Ecclesix dccus, claro Sa- xoinim Eunclus sanguine fuit oriuiiJiis. Ipse aj)ud Coloiiiam Agrippiiicnsem ad lillcraruni dispositus ruiliiiienla, tanlam poslmodum in divinis seque el q liumanis assecutus est scicnliam, ut summis par esse pliilosopliis jiire censcrciur, prx.sertira cuni tenustalcm corporis mores eliam inaiirarenl splen- didi, ei iuxla Salomonem in facie prudeniis lucerct sapicntia. Verona; autem Cisalpinae, quam vulgo Bonnam dicniit, inagisterio praeditus scliolaruin, inira bcni- giiiiate lam suos scholares qiiam universos sludii ad se causa conflucnies crudicb.ii, et scse coniem- perans quibusque cl acclinans liis solidum quidcm doctrinae cibum, illis lactcam qiiasi nialernis prx- bebaliix ubcribus alimoniam. Flaccus Ucljius Mi- nulio Rulilio conscholastico suo Donaliim descii- bens grammalicum, super quavis ratioiic, inqiiit, consullus diccbat brcviicr omnia ct rnrihunilo, ila D ul ncc a discipvilis audcrcl iiilerrogari. Qiioriica furore duin sx*piu9 persireperet, obscenisqiie cssct tam membris quam nioribus, ordine senatoniin et curia pulsus esi, dum senaloris antca mcniissei pileum proptcr grammaticx artis magisterium. Rebium ergo dinissc cxistimes : Sic Donalum decuit scicnlia , qucinaJniodum si auribus suig coaptctur inauris aurea. Verum mininie lalis iio- sier Euraclus, qui noii exspeclabat intorrogari, sed insisicbal, quo iiilerrogarclur) non faslidiciis, noii lassescens, quaiilunicuiiqiic , aut qiioiiescuiiquc quidlibet ab eo quabrerelur. Adco profcctui bludc- bat aliorum, nec habebal repositam iii sudario desidix peciiniani doiiiini sui, iino expciKleh.il caiii liberaliicr iu usuram coelcslis gralix, pigrus ac dcsidcs iii sludia cxcilans illo SaloiiiOiiis proverbio : Qui operalur terram suam satiabitur panibut ; qut aulein teclatur otium ttuUissimus ett {Prov. xii). Ilidcmqiic illos iucundissimc iiigcicbat saiyrict versiculos : IJt juguleut homines surgunt de nocte Inlrones . Vt leipsuni senei, non e.fpergitcens? At ffui iM lltl.NKIll S. LMRtNTIl IJiOD. MONACIII 190 Si uotea tntius, cBritn hyilrojiirut, el iti 1'incet onle dicm lilnmn cnm luitiiiif, ini lapide pretioso adornuttim (Ixcli. i.). ynciii JiGCl iiiYiiiMi) r.c rciiiloiiloni Vcroiiciisis Ecclesia iibi praTccil prapposiuini, expcri(;I;;iUir(jue iii illiii» A n(l<'o (!islr;ilicij:iliir cimIh, tii noii [ir.T-poiicrel, (jnje ••s^'iil cccl» siyslicT provcciinns. lnlci ( j-icr.t cciiii ^ii;« focit inagiiiric:» , CfniidliiMin <\iin(]\\p! Suicti r;iiil:iIconis peiics Coloiii.iin e\»lrii\ii, moinclio» in eo ;il»l):il(;in(jiic instiliiil, lociiin lli<;saiiro cl redili- tiliiis liiUivil a:ir|ilissiinc. Ilujiis sludiuin xintihilns Dci ^ininhiioiif noslcr Eiiracliis (iicc enim «ral infcrior (levoiionc) «loo in liic Hrbe monasleri.i condidii ; uniini Sancli P.iu!i, .Tlleriim honori el litulo drilicnn» S.iiuii Marlini, ! miiiislciio, r|uanl.c slrtMiuiUlis, f|iianl;c c.^scl fii.'»- "*^*^ '">" P'''' <'"mm|iiodqne IrigiiiLi caiionicos (»epn- lilalis, nljiirc diccrcl illiid Isa.ic pairiaicli;»; ; f.'«« '^'»S- Ac licel s.xpcniimcro picincrctnr !ai:(|iiain 9dor filii tttei, sicul odur agri lieni, cui benedixit "^^ dukis adtersil.ilnni lorculari, inililanlibus qui- Dominus (6Vh. x.xxvii). dnm offerrcl fruciuin Ihj- bnaJini villas scn bona episcopii usurpantibiis ; It luim, qnod fnerai in illo bcr»e scminalnm. bictuiii ilaqnc illi esl a Doiniiio : lutge i:rvc botie et ftdelis, quiti super puucn {uitti fidelis liuprn muUa te coniiituuin (Mallli. xxv). Dccedentc ctcniin viia Italdrico Lcodiensiuin cpisco|M> iiujns noininis primo, iii clectioncin Euracli atque suLsiitulioneiii clerns uc pupnlus fvlici studio, siimniaque aniina- ius Cbi cuiicordia favciitc cl adniicnie Colonionini :trcliicpis(opo Bniiione, qui el illuin egregie sibi coinperlum solcinni bencdictione sacravil in epi- scopuni, exsullans in gaudio, luccniam laleni poni snpcr Ecclesi* Lcodiciisis candciabvnin. Ilcligione igilur el doctrinis Eniachis iucebal i"go, ler effregerint rulicosqne Wonnaliensis viiii omiiibus, qni in domo Dei crant, adco nl sciioias ''vos In siibterfliienlnm Mosam per prona diaTnde- eliam pcr clanstra urbis monasleriali:! inslilueret, "nt. Sed, qnooiam scripmm .esl ; Doc/nna viri doccndisqnc pucris providerel magislros, snflicien- C per palientiam ncscitur (Prov. xi>,'. El : mtHor est sibi tamcn in eisdcm monastcriis scrvicnilbus ubercs decimftrnm ac praediornmreddiliisacqnibivii, cl cliarlulari miiiiimine KrmaTil possidcndos per- pctne ; malleb:iiqne peniiriam rei familiaris non- nunquam pcrpeti quam ]>anpcrib(is no» iribiiert', aul eis, qnos aggre;^asscl Deo, nccess^iria deesse. Sicut deiiiqiic iii Zacharia icgitur de Jesn sacer- dotc magno, qtinniam Salan stabat i dexlris cjuft, nl advcrsarelur ei ; sio aliqnoiics pcr &nos etiam cives Eiiraclo adversaius est, eaienus, quod vice quadam ccllaria ipsius vinaria in monle ^v.tncli Mariini sita, ian(|Mam filii Belial, id est ahs^ine lin iiiis slpciidia claniuios rcd.iitus assignans. Lit- lcraiun: quoque suidia taiilo fervore prosciiiicba- tnr, qnod iiiiii Hoc duiitaxai phiiosophus responso duxerit sux satisfacium in- jnri3e. CAP13T IV. Euracius prieterea rcfcrrc solitiis crat quod, dum Euracii sunimopcrc amplcctebalur indnstriam aiiqnando iii casiris essel cum Olionc imper.\lorc, Bruno, de quo pnrinissuiii esl, Colonicnsis arciiiepi- (tui adversum GraecdS occupaverat Caiabriam, su- scopus, et archidux LoUi:uiiigi3e, qui ul suminx' bita soiis obscuralio, el horribiie facium sil deli- iioblilalis, ila el suinmae rehgionis ac prudeiili;c quiiim, noclurnas cxcrcitus lencbras el chaos in- «riiabalur gloria. U.c ciiin fralre suo itnpcraiore, solilum perliorruit, ac veinti urgeiet iiitiinus saeculi sciliccl Olioiic, rcgiii, scu inipcrii potcntcr ac iii- dics, judiciiquc lcmpus iiularcl, ccEpil pavitare. diisiric luodcrjljalur tiiibcruaciila , iiec s;ccu!aril.'us •M:igii;\);iiiics lioroas iiiiiid-ti»:» iiislar daniuiarum I \i\ VITA ELUACLI. IS2 vi.lissfs iilTiigi n". Qiiitl;i:ii iii vnsa rciialiiii vinnria A Qiioqne habitu lioc prxMendcroiK, quoJ ile CJ. lisl-» Irriitiipcre , tiiiiJain iii cislas prolugcre , alii snb iii Caiilicis cainicorum ilixil Kcclosi.i : Comtc rjm «anis, iii speciiinis alii JMilare. !lc» qn* liirbalio, iiiui elai(V piihnaruni, t.-iijra- quasi corvm (Caul. v). qii.f liiiic liepiilalio erit, qiiaiulo, ut pr.uilixil Do- Coin;e siiniiilem Clirisli sunl lideh-s eiilem snu ca iniiiiis : Eriiiit t,igna iii sofe el luna et slellis, el in pili a.lli.iMrnles, qui proplorra el.ilis paliiiariim , ij terrii preisitra geiiliuni jiriv coiifitsioiu: souiininiiiris csl spalnlis S''sc iii altiim clovaiilibiis assiinilaiilnr, et pitclnuin, aretccnlibus hoininibns prce liuiorc cl <|iiO(l fule cl opcrilins lciuliMil iii snperna, qiialciiiis ej;*l>ectaiione, quiv supen'eni''itl uniperxo orbi. A'/jm ilicnnl cnin Aposlolo ; Nosira conversnho in caeHt virtutes ctetorum muvebuaiur (Luc. xxi) ; sive, iil in esi {l*/iili}). iii). Corvorum tlrniqiie piilli dnin plii- Apocalypsi Icgitiir : Quando calum recedel sicut liher iiivolHlus, el oiunis mons et insHla: de locix suis iiiuvebunlur, quando rrges lerra' el principes, et Iri- buni , ei diviles, et furtes, et omnit servus et liber «bscondent u in tpefuncis el pelris monlium, et di- tcnl moHlibus ei pelris : Cadile tuper not et abtcon- nicsoiiiit, allii siiiil, ci i|uia parcnlibns siinl dissi- iiiilcs, nrgiigiiiiliir ab cis ac niiniiiie p:isciiiilur. Qni laiiicii coacli raine lialiln suo nalurulitcr fu- rcnlc ninscas allraliunt , qiix circa eoruin roslra glotncral'.c gluiinniur ab eis. Hinc ct inler cxlera laiulDin Dei Psaliuisl.^^ : Qni dal, iiiquil, Jiimt^iirM dilc nos a [acie tedeniis super tUronum , ti a ftcie H eicam ipsorum , el pulUs corvornm invocanlibut eum Aijni, quoniam venil dies tuagnu* ira; iptorum , *ii {**•«/. rxtvi). 0"« scilicel poslquam nigrcscere coe- qnit poterit Hare ? {Apoc. vi.) periiil, propler pluinarum similitudincin unplius et l!t vero inlerniissa repelain, Euraclus disciplinx ainanlcr .1 parcntibiis el altiniur. Conix igitur Cliri- hand ignariis astrononiicx , maiisil inlrepidus, al- sti nigrx qiiasi rorvus, duin lidcles dcnigrari, hoc (|ui: siiigiilos circuicns feiuincx ar^ijebat difliden- lie, qiii ircpidareni liinorc ubi non erui liinor, ficri isunque aliqnaiido taiiicn naturuliter solU deces- siiin. Viderent posl pauhiiiiin cuiicta iiiiescere , qii* fnislra tiiiic paviiabanl nigrtscere. Qiiorum i>i lain degencies auiinos, si pcclora t.im iiielicu- lusa pcrcipereiil liosles, quonim in medio eranl. esl niillis refugiuiil atlici iribulalionum prcssuris proplcr Clirislum, cnjus nigrediiii, cujiis passionl compalicns Isaias : Et vidimus enm, iiiquil, ct non «ral species ei ueque decor, despeclo et uovi^simo vi- rorum, eiro dolorutn et tcienti infirmitolci (/*«»'. Liii). iJeo comx lalcs linniore amoris radice boininio planlanlur in capiic. Tales, inqirim, piilli ora siia qui glorio.ve c.xlcros solebunl vinccrc, ignomjiiioss Dcum iiivocando apcricnles , bonique odoris allra- victi, cxdi, et rapiiix iideni ipsi foreiit hoslibus. Iicnles spiritiim non muscis, iioc est viliis, sed Nsc vcro diutina intercessii niora, cuni paulalim Clirisli et £cclesia; pasciintur nunc sacramenlis, re.iusci lux coepit, ac Plioebes t;inipadis intoger C wtcrn;«libus poslb.ic pasccndi bonis , ul scripluiir caiidor aera rursum perfndil et ierras. Coepcrunt esl in FiopUeia : ht pascuis ubernmit patcam eot, in.liies tniiquain forniicx a cavernulis eincrgentcs et in moniibus cxcclsis ervnl pascua eornin, ibi le- enam iiivicem ignaviam incrf-pitnre, cl ludibundi& quiescent in herbi^ vircni)bus,el in puscuis pinguibuis plansibiis sux cxslasis ridere defeclionem. Kuracli prxdicaUir scieiitia qui ubslrusas cliam reru.n cansas noril pcrs|>icerc. Cerlnm rst aiitem !Minio, Mncrobio, Calcidio , aiiisquc pluribiis lain Astrulogis qiiani compoiislis aucloribus, quod quo- lioscun(]iie luna cclipiicain allingit lineani,si eadetn linra coiigre«sionis ejus cum sole , qui circa ipsam souipcr ciirsilal, liiicam convencril, iulervenlu ei (vlijrdu ipsiiis soluris nobis dcfei lus lniiiini& con- liiigal; vei si pleiia tunc diamclro a solc desliteril, illam tcrreiix molis unibrum incurrcrc el lerrx op- D pascentur (Eiech. xxxiv); diceule et Davide ; /'«to- i(i in contpectu meo meitsam adveruis eos, qui tr,bu- iant tnc {Psal. xxii). Ncc vero incpiiim sil adiiectere, qiiod nibil in c.i- daveribiis mugis qiiain oculos corvus appelai, quu«l lar.g<;re vidotur ilia ciiain Salomonis paralMdii : Oculutn, qui SHbsannal pairem et detpicit parlum muiris sua; effodianl eum c«rci de torrcniibHS, el comedanl illtim fihi aquilcr (Vrov. \x\). rscu('onia- gistri, sidera, iit «>cripsil Judas aposUilus, erraiilia, qitibus procdla tcinbrarum iii xternum icscrvalu posilionc ab aspcclu solis pruhibcii, el ideocclipsin csl, dunidiviua repielicndiint jndicia; Paireni siib- nccessario pali. sannant lumiiiis, iixreiici, iiiquam , iicliiikc siiic CAPLT V aqua, illa sctiicct , de qua Doininns : Q".' btberit Igilur stipcr spocuhim Doiiiini Eiirachis Slibal a^iiam, inqnil, quam ego dabo ci , ftel in eo font jugiler per dieni, et siiper ciisludiam suain slabal Mqua: saliehiit in viiom alcrnam (Joan. iv), duiii lolisnociibiis, ipsc lilleralus, ipse,nl ail lsaius,verba fidem , scu pra;dicalionem dciidenl Ecclesi;c, p;>r- legis pondcrans ct doctor parvidorum, qui docercl subjectos, qnidquid jiislitix, qiiid(|uid viue et sa- lutis essel perpelux. Ipse iiilcr cxtera discipliiia- nnn insli.uii, ut in Advciilu Doiuini, ct ;> Septua- tum malris dcspicitint; qnia, diccnie J.ianie : Ex nobit prodierunl, sed non eranl ex nobis (/ Jodn. n). De Ecclesia prodcunt, qui coiitra cam loiiuiiii- lur, Cui pro crroneis sunl dolorcs ul parlniicniis, gesiina usqiie in Pasclia clcriis pnlla veslc, nigri» qualeiins gcmal ciim Paulo : Filii mci, quos ileruns hciiicel cappis , amicialiir, eo qiiod niger color poe- pnrlurio, donec [ormelur in vobit Chrislus (Calut. nilciilix el alDiclioni, quam albus inagisconvcnial. n). Sed |) Jictum est : Qui docli fuerinl, fulgebunl quati slen- Roir.si Panihcon, et innumera quaqiiaversum per dor lirmamenii,et quijad jusiitiam erudiunt mulios, orbcm dxmonum temple nonnunquain a sanctis qua$isiellx in venetuai tttemuatet. Amen{Dan. ii\) <^ VITA RECI.NARDI. m VITA REGIIVARDI El>iSCOPI LEODIENSIS Q UINQUAGESIMI AUCTORE REINERO. (1>. Dtra. ruiLS, Ihes. AtietJot. IV, iii, 167, excod. mt. coenobii S. LMrcDtii Leod.) INCIPIT PROLOGUS. Jinla Salomonis proverbiiim : Prelioti tpirilnt f$t vi>frMicllis Vitns descripsissem. Veniin super- vacanei rcspondobani esse btlioriseot couiiuendare Tcrbo, qiius egrrgioruin clarilicel lampas o|>eruMi, ac si sole circumfusis (accni quis prjereral, acce»* suque louiiiiain dici conetur claritudii)eui adjuvarc. Aitamen pro virtuium inciiaineiito, prolcctuqur vel lcgcniium vcl audieniiuin jusiuin aliqnein opciap prelium est celebrarc liiieris, nt secuiidum p^oplic- tain ntemoria jnsti sit com laudibiis. Nec eiiini posi pco|iiis cl liuic loco pr;» l'cil. caim:t III. I^iliir a iioslro liinc lioilo, i;l csl Ecclc&i.'i s»ncli- (aii^ alfjiic virliiUiii) fliieUanl aruiuala, (|uia CLiisii boiiiis oilor iiilialtitnntr-s cranl facli. Illoruiu, iii- (|ii.iin, (iij^ili inyrrli.i plciii craiil prob;ilissiiiia, (Juiii ainariliiiliiicni passionis Jesu Cliristi, cl cruciii inur- lific.ilidiioin iii siiis jngiler roii>oril»uscirc»mfcrrenl el (iperil)iis, jiixla illn.l cliaiii, ((iioil in Canliciscati- liroruin sponsus ad spondani i\\c\t.'.('omll)0(loiie iiijniicl.im. I)<; cii- jiis sl;itu vcl profcclii ciim jain (lcspcrarcl, eamdcni ciiram Rcginardo cpiscopo rcsigiiavit, viilcliccl jain exaciis 57 annis,ex quo priiiiiim ipsa fumlari eccle- sia ccepissei ab Euraclo glorio5:c conkincndationis tpiscopo. liitcrea noster quidam innnsionarius, hoiiio pau- per atqnc exilis, ct nalurc simplicis, lestaliaUir '^ qnornm viddicet ad incnics, dnm fide et aniore pcr iioctiiriias se visiones inira qii.cd.iiii andirc sx. piiis cl vidcre, quoniain parvnlis iiiagn i iioiiiiun- qiiam solel levclare Deus, cl ciiin simpliribns scr- iiiociiiatio cjiis. Vadciis ilaquc pcr civitaieiu fcslis dicbus vulgo rcfcrcbal in piiblico inonte sanctos Lauiciiiiiun el Wolbodonem coinmiinc liabere lio- spiiium, tolis cos noctibns sinim disponerc ac mc- liri liabitaculiini, ei (|Uonian) sibi videreiur an- giisliiin, condixisse, qiiod velus dirui, cl noviim ct aiigii.^liiis dcbciel sedificari ; simiil dum inquirenti- bits iiisiiiuaret, iiuc usquc in iongnin, sic iii latiim, laiito in :)lluin, siias ipsi lineas lciciulcritiil, t:indiu li:ec stoliditnti ac dcliraincnlo suiit depulala , doncc subseqneus proiarci effeciuj vcra. Arcliitccios it:»qi:c noslros Laiiientium ci Wolbo- donem aicbiicclum in se crcdidcrim cxbibiiissc il- Inm, qiii aptid Ezccbielem funiciiio vcl calaii:o nicnsus cst icdiliciiiin civilalis siiper moiilcin po- feil;« et vcigcnlis ad austruin; paritcr adfuisscet viriiiii, ciijiis SGCMtidum proi'belaiii aspccuis crat (;uasi specics xris, qualcnus sonor.( Dci lauJc buiic pr*'signaret lociini diviiia: laudi dcJicanduin, men- lesqne inbabiianliiim vero accliiics aiistro, i<| csl Spiriuii saiiclo religionis odorifcro bilalu purflan- ilas, frigido ai|iiiluuc cxtiirbaio, liuemadmoduin in Canticis caiilicornm sponsa dicit : Snrfie aquilo el Vini auiler; perf.u iiorlum nicum, ei (luaiU aromula iliius {Cant. iv). Cliiisti adlixrcnt p:'Ssioni, coiifluunt aqux viva: ciiiirismatuin Spiiiliis sancti. Licct itaqne Slcplianiis el (|ui sub ipso cranl fia- trcs, .ifllncrcnl iii spiritu:ilibus; adniodiiin laiiicit bonis cgebaiil carn;ilib»s, scilicct victu ac veslilu, eo qnod lociim pcnitus iicgligerct episcopiis. Quo- circa ct iiddicet, Rcgiiiardus nostcr jamjam sc faoorel alie- niim, iil fipur^arct, inqnam, vctus rcrmcnlnm, suas die ao noctc lacrymas sibi fcccral qinsi p.nncm aijrmnni, ei clcemosynis alqnc nii^oriconiiis paiipe- niin eper.ini dando secundnm Apnstoli inaiuialiim saia|cbat osse nova conspcrsio. Naiii sui opiscopalus plaiilaium e.u (Job xiv). Nain ct Pclrum le iicgan- quadrieniiiiim jain fluxcrai, ciini voliili qiialridu.".- 'c;ii, o Clirislc, scd te respicicnle nenlcm amxri, Num dc moniinioiito La/.arnm, sic ciim do profundo '" tbioiium rclocasli aposlolicum: lii iJcm misora- pccali pinscvotavil Josus, clsjiiiiln con!-i'ii sanclo •<^" *-'' ""'serioors Reginardum poenitcnlem calhcdia aniniavil, quilcnus adircl Roniam, iil pcr eiim illic icilonasii poniificali. Nec eiiirii in porpcii:uin iruscc- jjolvcrclur ab inslitis Simoniic ct cic;i! ambilionis q^ ''''' "<^<^ '" ^lcmnm comminaris, dissimulans pec- siidario, qni vicc aposlolornm ligandi alquc sol- *^'''" propler pujnitcntiam. oiim die .tiI so iiibol rcvocari. Qiioni cl bcitignc col- li;:oiis : < Otii;i , iiiquit , indignalionein Chrisii rt flagolliim non e.vspeciasli, scd tiiani ipse callic.lr;im evoriisli, qiiia, iit divinx salisfaoeros cohinibx, id csl Spiriini sanclo, le bcato Pclro'cxliibiiisii; cc c iii nomiiie Cliristi, cx aiiclorii.iio Pdii aposiuli curani accipe el rogiinon sanelx t(clesi;i', e( iii tcinplo Dci scde noii jani ul iiierialor, sed ul litlc- lis dispcnsator, ei u( lcgilinius pastoi'. tt quoniani scriptiim cst : Bene fucll amma tua vir mi$enc(iT» el feueratur Domiuo, qui miser^tnr pnuperi : nam vi- cisiitudiuem suam reddel ei (Prov. xix), sccuihliiiii possibiliialcm tiiaiii pasce panpcrcs, ncccssilnicni paiioniibns nssiste; cl si facnltns suppelit, alicnjiis sancli ccclcsiam xdifica, ut, cnm defeceris, rcci ■ piai te in srlerna tabernacula. i Dcbincbacnlcm pa- storalcm ei iradit, ci bcnediclione roboialnm apo- Stolira rcinittil in sua. Implelum crgo iti eo est iiliid sancli J.J» : Licfuum liabel spem ; $i prtniium fuerit rursum virescet, et rami ejut pultulant ; si senuent iu terra radix eju$, el in yulvcre morluus fiterit iruiuus illius, ad odorem nqua- germinabil, el faciet comam quasi cum primum vend<. fiiiigcbatnr privilegio. Fuit aiilom cum lanta noLilium |H)iiipa, ut cxpedilio (|iiam poregrinalio inagis putniclnr, quibusdam pro lionorc, quibusd.im pro devolionc propria secuin euiilibns, qni laiitum niiqiic p(Bniieiidi zelum conrcpissci, nl noqiie nu- nierosam comiiiililonnm tuibaiii snpcr eo, quod fa- ccre iiilcndcbal, cniboscorol. CAPUT Y. Rciliii crgo prospcre Lcodium Regjiiardus ad ar- cam vcii Noo, id esl Ecclesiam Cbrisli, ul illa qnondum in diluvio coluniba poriaiis olivx ramiiMi vironiibns folirs, pacem scilicel qiia inUr saculi fliictiis vircro, fronderc ct friiclilicare babt rel iii doclriiia et operibiis boiiis. Itaqne ciim por pnb i- Ingrcssiis cnim Romain el principis .nposlolonim ^"'" «"«"tcm jam dcsconderei, alqiie ecclcsiolam basilicam, ubi aposloliciim Jojniicm vidit, lanquam riigiens a gcinilu cordis sui coram suis, corain onmi riei^iichlia, illius ad pcilcs procidil. Moii siiiii om- iies, tiim niaiime, qiii cum illo vcncrant. Molus el ipsc apostolicus caiisam addisccre exspcclabat. Sed liic silain prospoclaiei, llorinianniis coines, de qno jam pra;missuiit cst, secreioruni illius noniiib 1 c. n- scius, accessil propius. i El cccc, inqiiil, Domino, sa^ictus Laiirentins, qucm si palroruni libi paiar.! sludueris, adjulorem in opportnnitaiibus (iduin ba- cuin singullibus jacenlis verba in.pcdicbant lacry D bebis, et npnd Doniinnin, <|iianix sil gratiae, expo- riae. Verumtameii tanlx nioesliludinis vix demuin nbsolvii maloriam, scilicot opiscnpalnm sc pccnniis einisse, propler lioc quasi luinonlos siipcr se fln- ciits irain Doi scntire, iinde anlequam judicelur a Doininn, seipsum se dijndicaic, ei vclle bonorem pcritnlose partiiin abdicaie. Approbal voluntaiem aposlolicus, ei sic cxpcdire illius salnii proniinliat. Igilnr pasloralcm bncnlum siipcr allarc sancli Pe- tri Roginardus deponil, ot vcbil grandi cxoneralus sarcina in Domino gloriainr innoccnle jam con- scicmia , suis adinodiim tiirbalis ac nia'reiilibiis. Inlcroa reiraclans .Tposloliciis cnn) illo niisori- coniiiis agondum, qiicni iico in gladio, i:cc in arcii suo (epissct, inio (jui siiuin iiIl;o poccntiim inodi- rieris. i lii nmorcin marlyris ac (levotioncm niiro slaiiin inodo pr.Tsulis affictns iiic;induit ; qiioni;im (liiidcm in cordibiis limoralis lacile tlaram suso tare flammani solet olcum pi;i: adliorlalionis. Igilnr dum n clero ct popiilo fui-sei bonorillto e.\co|ilus, cl in paceo».scnl illins ninnia, in uiia dii:* ruin jiixla qnodailSalomon : lleite coiisurgit dilucu.« qui qua:rit bona (Prov. xi), aiirone cxorlu ascoinlit nd locum islittn, babitaculn inspexil, fraircs \i.->ii;i- vii, paupcrciilninqnc consobitns Siepliaiium , pro- spern rcpromisil ct lula, sccnii.lnin qiiod cidcni abbali aiigclicnm, ut snpra dictum cst, prxiiuniia- ral oraciilnrn. E^-ni Novouilris monsis dics sfcnndus, iiVique 151 nFJNEIU S. LALIILN proplo.r instarilem liiomcmsiiuin iin|ilerc proposiliini A diHlulil. Ai vero necdiiin picnc hicius iraiibiorDi, iiecdiim inilier abicral el reccsscrat, cum Mmcn prx dcsidcrio inrhoand;e domus lux, o sancle Laurenii, sibi jnin viderenlur verni (lures npparcrc, viiiea; flo- rcnlcs odnrem dare. El ccce terlia dic Februari mcnsis, aurorn vixdum crumpeiiie, nunicro&os arli- ficcs inisit, qui ecclcsice cidmcn coiisccndcnles te- cliimdissipnre, murum subruere ingcnlialacritaic ct gaiidio caepcrant, ut abbatem Stcphanuin :.li|uc fra- Ircs udhuc quicscentes, rciquc tani subiix ignaros Tragor illc quasi slupidos reddideril. Ila voi turtu- ris, vox, inquam, id esl operalio Re^inardi bonos popnitcnli.-e gcinitus edcnlis quaiitpriinum audiri coepit in lerra nosira, videlicel hoc in loco nosito. Adjulores auiem alque cooperaiores in lianc xdi- ^ ficando ccclesiam fueic Olberius S. Jacobi , et S. Pctri Geinblacensis abbas el lluncco fraler ejus- dem episcopi, Meinerus quoque islius civilalis tunc advocalus, viri, quos, sccunduni Aposloium, jure dixcriin agriculliiMm Dei. Nec vcro csl iiiconse- qiieiis refcrre, quod arbuscula quxdam, qiise vulgo saiaiigrii vocatur, exlra fundameniorum fucrui aiii- biluni relicla. ilaiic prifniemorulus somniator lon- giludini ccciesix includendam penilusasscrebal, sic Laurcnlio cl Woibodoni placere, sic perspicaces gcoinclras iilosfuisse peimensos, alque suoseoteiius tclcndisse funiculos. Jam vero niurorum parietes iion parum suncxeranl a fundainenlis, cl iJie in stia iiibilominus asserlione durabal , cuin prxdictus ^ cpiscopi fraler veiiit, cl opere inspeclo improi)are non miniinum coepit, dicens, dispiicere siiii nien- siones ioiigiludinis, el posse doiniiium suuni iiiullo niclius consuinmare, quod cc?peral aedilicarc. Tum opcrariis coiifidcnlcr praccipil 40 pedibus aogcre iii longuin parietcs, propriis sese sumplibus ati- ginctuum iilud suppletiirum , si episcopus nolurs- set. Sic illu Laureniianx tcrmiiiaiis arbuscuia geo- iHClrJa^ muro inclusa esl, ci suiis ilie vaies arrideits liis, n quibus fueral inisus, quasi scii lenliae cotn- pos insuliaiiai, piane ul dc iioc scniiaiur pauperculo illud Saloiiionis : VotuMas l>ei iu lii$, qui timplici- ler ambutaul {Rrov. s). Oeo igitur piAsperanie perrecium csl opu$, con- siiraiiiaia csl ecclesia, ad niiiiium dcducta csL liomi- D iiuin inalignilas perversorum , qui, ut Samarilae niuros oliin Jeriisalem, iia diii iniiliunquc impeili- eriinliiHJus cxsinii domus xdiiicationem. Ad cujiis srilicct ronsccraiioiicin episcopiis voluil npostolicx sedis adiiibcri auctoriialem, et inissns n Jaaiincpapa Juaiuies Portuensis episicoptis cuni Pelcgiiiio Cus ad ol>te:ic- braiiduiii - Loco i^iltir lam iliuslri pcrsona (trxflcilurprubaue solvii, e( iionori aique seJi sux resliluil. Deliinc fidel ac vcligiosilatis, viJelicel primus subdiacono- Mariino (iiem oi>euiilc, idcm Funnosus fjvore ct rum aposlulicse sedis , cujus esi privilcKium uti assensu Uomaiiorum, qiiod cssci vir sagax cl rcli* manlo, milru e( annulo, a(que consccralo rcccns giosus iii pnpam cst provectus, duobusquc annis ac ponliflci summo tradcre claves summ»; domus, hoc scmis antisiaiis plcraque fccit industria. es( Lalcranensis pala(ii. Ad (ilulum quoque laiiti Hlo dcrcilonic, subr<)galus cs( Sloplianus. Ilunc martyris papa Dainasus cons(ru\it basilicam, ncc- pluribiis liret bencflciis, c( cpi^^cop^au insiiper urbis non reliqiiiis ejtisdcm iiisigiiium, locumquo suo ex Anagniue Formosiis c\(ulciil, ijnieii dcicstanda iii- iiomine Damatum agnominuvit. Quin cdum Lucina gralitiidinc iii dcfuiiclum ila cfTciaMis cs(, u( coii- Roinanoriim clarissima celebii sump(u exsiruclam cilio, ac si dicam inalignaiiiium con^r<-g;itu, i liiiii in bonorem illius ecclesiam conquisiiis pigiioribiis noii (anqiium Cbiijliaiius c( papa, sc q"asi ile mane usque ad vcsperam finiius esl, hir laii: preUosi, Stephanns et Laurentiiis, qui se- Corpus auiem Formosi a piscatoribus invcnlum in euinlumquodEvilatli do.Vrjjinlerpretatur, muUiiuo- basilicam principis aposlolorum loculo cst depnrla- di!> passionum doloribus politi, tuo, Chrisle, dia- '""^ ^^'od imagincs sanctorum in marinorii>us illic deinati suiit inserll. CAPUT VII. Prxicrea loco qui Panisperna diciiur, papa For- mosiis Laurentio exs(riixi( basilicam, pcnes ipsas vidi'licc( Olympiadis (hernias , ubi assaliis idem marlyr fiiera( : qtiarura ex adilu lain suavissimus «pira( hacienus odor, utaromatiim prxcellatodorem illorum, qii» regiiia austri lcgi(ur regi exhibuisse exciilptx lanquain novi maityris et emcriti consotis satutasse ei adurat>se palam omnibus visx suiit. Miro quippc judicio scntiebant mclius dc Formose inanimati lapides , quam senserin( iiumines aiii- males. Siepbano successii Theodorus. Isto, Foimosi apo- Etolalum npprobans , qnas fecit ordinationes in clero, quas (cnni( synodos, ra(as habnil, pcrperam- Salomoiii. Sed quanto plus habet formam doloris D que in i'.Iiim gcsta, vcl scripia improbavit ct daiii- facta in Forinosum res mirabilis, lanto plus conlra navit. iiiipie(aiem quilibe( movealur, cmn de Furmoso lu- gubris iragicdia mollire saxca quoquepossilpec(ora. Ilic tcnipore Joannis papx octavi Lujus iioniiois fiierat Porlueiisis episcopns. Sed diinisso episcopjtu a fai-ie prxilicli papx fngeral, sibi adinoduin oUciisu, quod papalum siiper iltuni quoquumudo usurpare iiioiisarclur. Rcvocatus lamen ab eodem papa mi- iiiiiic obedivii, ul sc exbiberct. Postmodum vero ei- (icin papo; apud Gailiam posiio saiisiecil; ncc lamen askccutns vcniaiii usijuc in laicum degradalus esi, adco ut jiiramcnto et eiiam pioprix uianus scripiu suuiu .ibdicare episcopaluin, ci llomanx iirbis ubin- crps iiigressum cygoiclur, ..Cse laicali coirmiiniuiio, Nec vcro ininiis post illiim papa Jo.iiinos, jqui sy- iiodnm Lxxiv episcoporuiii pra;sciii;bus Fraiicornm arcliiepiscopis, e( Ludovico rege filio Arnulphi inn pcraioris Uaveiiiixslaluil, neciion coram eis abdi- cala el creniala cst synodus, quam in damnatioiicm Forinosi fccorai Slcpbanus. Senlicndum prorul dubio esi, 0 sancle L.iurciiti, tuaFornioso adfuisse suITragia, tlbi pccnliariter devoto, qui sumina gra- tiliidiiic benefacta in tc impciisa pro.sequari»;, el apuddivinam clTioacissinie commcndes clcmeiitiain. 1'iide ot dii devolio, el adub Reginardi per te prosptfrali sunt fcliciter. IS$ nrjNKlU S. LM RKNTH I.KOt). MoNArill 15* rvriT Vlll ^ ^''"^ aiilnn lii lanLi.ii O.lo lyraiiiMur;m cruperii ab- Igiliir paclnm Poniini cral cimi Koginnnlo Tiljn el pacis, «inonlain qniJctn «odintlnni prDphctam Je- dpral illi Dominns limoreni ol limrljai ciiin, cl a fai-ie noniiiii? ejns pavebal, polissimHnKjne insislc- bal ilepmosynis ac rcfrigeriis ogeiiorum, r^copiliuis r.brisliini injmlicio iliclnrnm : Qiiod Hui ex miiiimis vieit (ecislif, milii fecisli$ {Mnlth. xxv). Tunc erjjo validtssimx famis angnslia hanc repioncm premenlc inille el dncenlos panpcrcs qnotitliana slipe susleii- lavU; irccentos Lcodii, necenlns Hoii, Ireceiilos beonanli, irefenlos Fossis. Barlliolonixo qnin cliam aposlolo, qni fiHus svipendeniit aquns inlcrprclalnr, scilicet illius, qni in CanaGalilxae su«pendil aqiia<. nolvnni pancis. nodiilplins Bnrgiimli.t T0\ din miillnmqtic invo- Inilii» niirgnndioiiuiii afTiTlus el irtilrilns, ili;td«'ni:iie alxlicalo, impcnilo i Cnnrado rfKnnm iradidil, qno.l a leirporc Arnnlplii iinperalnris pcr annos plns (inain ccnlnm \\x rc;,'C» snar! gcnils lenueranl, sirqnc in provinriam rnrsnm Hnrgmidia cl red;i- cia. Sed prrdiclns OiJo ab impfr.ilorc, jiio Tiilelirol iiopolc, icgmini a\imcnli rrpftms, ul Bnrgnndiaiii snb ipso rcgcrct magnopcre elTliigitab.il, nec iin priravil. L'nde el conlr.i inipetlnm nili el gras-;iri adorsns csl. Cnjns insolenlcm nimis arro;,'aiili:i!ii Co/.olo dnx Mosrllanornm ulquc Loiliarlensinni wn rcions, Leodinin \ciiil, el ;iggrogalo iinie niidc naluram demulando, ul fierent vinuin , sese libera- B excrcilu , cpiscopnm, quoil eral ntagnaiiinms <:i rpnim pcrspicax dispoiiondarnm , pro lidclilalc iiii- pcrii ac ilefensione crclesiarnin cxpedidoncm iiiin! seciim admoniiil. lllc prxceplus reddeie Dio qu^ cssciil Dei, eiqiia; Cicsjris Casari, iicqnaqnam nl filij Eplirem iDloudenlcs et ntitlcnies arciim cor- versiis csi in die bclli, sed ascendil ex adverso. rt lcm exibuit ac devoiissinium, ;qnatenus ad xii ca- iionicos illi calenus servienles viii adjicerct conqni- rcns allodia,qnorum rcddilus iu eoruni ubnsprofice- rcnl. Dcnique siiper flufium Mosani diflkili admodum alquc suinpluoso labore ponlem maximum cxslru- xll, ulteriusque posl insnlas locis palusiribus duos opposuil sc iniirum pro slaUi Ecclesije ei regni, ct ponlcs lapideos, tertiumquc niliilominussuperllri£m flivitiui invia paludiim , et aquarum voraginem, quibusqne coiinneantibus revera uiiiius cotiater- nendo et itinera coaequando, qnam coxqu:ivii V3- laginein civiialis David pntris sni Salomoii, dum ^irJificaret Mello. Numerosa cliam inuliitndo diversi sexus el a:talis in banc urbem de psirlibus occidentis tiiiic counuserat rerum inopia ci betlorum quassa- lionibus a siiis scdibus exlurbala, cni lani profuse libcralilatis el miscricordia! porrij-obat cpistopus iiinnuin, ut aUernm puiarcs de Aiexau.iria Juaunem Eleemosynarinm. tral dcnique lam ingenuae discrctionis, ut eos, qni eniendicare erubesccbanl, coiiduceret in opera. Misericordiaruin ergo facicns odoros aique iinputr:- liilesfructus sicul cedrus Libani mulliplicab^tnr, el juxl;« qiiod in Apocalypsi legilur (cnp. xxti), (olia (jus, id esl beiiefacla cjus, ad saiiitaiem gentium, qiiandoquidem niiserendo loluni sc iniscris iiiipen- derct, subjeclosque ad idein inslanlisMine adutone- rct, detesuinsoiiiiiiinodisat)art<{am, //>({?, secundum Aposidlum, est, nimulacrorum sercilus {Col. iii). Tunc leniporis Odo Campanix comes auxiliis Francoruni aiqite Burgundionuin fretus Loiliarin- gi;im igne et ferro gravilcr incursabal, el diviiia a'que babens ul bnmana, (aiiquaui apor dc silva cc- «■lesiuriim Christi vineam oxlerminahai. ei lanquam siiigiihiris f.;rus eam dopasrcbaiur. l>ciiilcm scd fuluram inquirimus, ineditaiis die ac nocie oiiiiiibiis voiis ad supernam suspii:«bal Jcrnsalem, ulii csi longiinr- D nitas vitx el victus, ubi esi iuineo ociiloruin ot pax. Igilur xiii sui prxsulatus anno lemporalis xiix stilitraclns esl bioi, ei dnc.ilu Laurcnlii a vallc I.i- crymariiin nscendons iitir.ivit in gandium Doniiui sui, 1056 quidem Doniinic:c lnc:irnaliotiis anno, iu- diclione v iionas Dccembiis, anno aulem tam regni qii.ini irnperii xv Ciiiiradi. Snbiit mortein, sed me- iiiotia iliius penes nos setnper vivil, quoniain qui- (iem in liac, qu:im exslruxit ecclcsia , el quam sibi clegit in requietit, ante majus altare spcciabiii ut opetoso condilns sepulero, sciiiccl ad ipsos san- clnarii gnidns assidiie speciaiiir a noLis, cl qiiasi vivens tuis admoiiot iil assiduis oralioiinm innniis divinic illwiii coininciidiimus propiiiiaioni, Cnji:s ol 157 DE CASt FLLMIMS SLTEIl EC.CLES. S. LAlR. m os*.-» cnm \u prfiplnMnnim ossH)iis pullulenl, iil A opiinia, iribuliiiioiniin lorml.iii sxpe nnmcro pre«- MTipIimi csl, (lc lu( 0 sno, qiialemis ciim finilo miindi lcrmiiio siipcrntim riim iis illnieril rcgnnm,aiigelir3c noviiatis flurcai lucc resurgcns novus homo. Amcn. CAPLT IX. S^^piilrnini ejns pr.rclaro insignivit cl opcre ct «lccore ilominus abl)as Everelinus, piis scilicei ossi- bus picialis rxhibens oflit iosmu mnniis, aU|iie lioc rpiiapliium ab ipso composilnm nnralis circa liltcris inscribi fecil, aiili»ies libi, rcvercndc, prxcordiali- ler dcvoius. EPITArHllM. F/o», defut Ecclesicr, prtetul, speculutnque tophiiv, Hic, Hcginarde, jacet, corpore jam cinit et. Not quia fiumenti tatias pinguedine dulci, l^atcua iiiit coei cenluplicala tibu Te rapil c tenebris mundi hxquinla Deceinbiis, Spienffeal in requie sot (ibi juttiiiee. Amen. Ablias Slcpli.inus, secunilum <]uoJ ail pcrpro- plieiam Donr.iiiis : F.cce ezcoxi te non quasi argen- ium, elegi le in camino paiipertatit {Itai. xlviii), B sns csi. Sii;iiiilom el W.izo opisccpiis Nizonis siic-' ccs^or non miniino illiim alUixii, jiirn quxilam iii-' fiingerc volens cirruiDJnccnlis lcrrac, quain veiicra- bilis Reginnrdns lilicr.uii nl> omni cxaclionc liuic Ecdcsi* (IflcgaAor il. Posi \V;izi)iiom Thcodninus s^ncccssit, pl.iciiliim Lcodionsis Eiolcsix sidns, qiii basilicam sancl.c Dci giiiilricis Mari:o, nl inagiia dcvoiione sic niagna o|>rrosiiale iii lloio c\slrn.\it, ciijus anno episco- paliis XIII prxdiclns al)bas Sleplianiis, cnncloriim biijns Eccicsixmonacliornm Faler prinuis, in sc- ncctnie bonn ct plciins diorum, ul Abraham illc nuillarum gcnlinm palcr, morluns csi ; posti|uain pra.Tueral, iiiqiiJin, normalilcr linic Ecclcsix xxxiii aniiis, sec.iiidiiin i omcn siinin, qiiud iiorma/i( iii- lerprciainr, id osl coroiiauis, felicis normx, jil cst jiisliiix laboruiuqiic pcrccpit snorum tt Cliristo co- ronam. Sepnlins cst auicm in crypla sanciac Dei Gcniiri* (is aiiic niajns allare, scilicet nd pedcs Domini WuIiyOdonis cpiscopi, apml qin m pio sna religio» defuiiclo prTsule qnasi pnpillus absqac patre paii- siialc e.l lioiieslis inoribus miillnin liabiiciat grali» pcreiiidegeb.il viiani, qnoniam Nizo, qiii avnnculo ct familiarltalis. Al vero nobiiissimus comcs lleri- successerat iii pr;csiilatuni, tulam suppeilei lilem el auri plnrimum et argfiili, quod ill€ S. Laureiilio Uiezanriiavcrat, ul in comparand s Luic Ecclesiae pradiis pro illiiis aniiisa ex|>oiuIefclur, relinnii, usurpavit, non recogilans quaiita piissimns nulritor maniius, qni el llezclo, s:cc;ili qiix f unl renuntiaii* omnibiis, Yiniuiii apnd ecilcsiani sancli Viloni mo- nacbicum stisccpit habiium, ct vivens nionnciiico usqite in nnein boiiumt aggroj^ari saiulunim coiic- gio mernil monacliornm. Ipse lideli ol unica sem< snus sibi fecisset bona, Ni^o, iiiquam, vir ingenio ^^ per dcvolione sanclum Laurcnlium eicoluit, qucni rudisct pene ignarus litlcrarum. Tamcn Siephamis Dco accliiiis et a Deo sustcnta- his a-dificia claustri et oflicinas consummavll, et rirriimquaque snccisis nemoribus, qux propler i«- sidiab latroiium oiniii eranl iranseunii noxia, ela- boravii, alque excoluit novalia , inslar Noe dc el de iliesaiiro el familia el proii io suo li;Brcdilavit iiberaliier. Ergo per sniTragia ct oblcntuni eJusdLm niariyris h.x>rcdiiaiem capial in terra vivciit um, nec non ei qui decesseruni fiatres nostri rcliciier in lc, 0 Christe, quicscanl, dniii resurrcctionii> aj- vcneril lempns, o primogeniie morhiorum, pcr lc fruclu nianuum snarum planlavit vineam, el idem resurganl, libi vivant, iii le gloiienlur in sxcnla ipscvelutiuvadulcis ex vineaSorecb, idest cleciavel saeculonim. Amen. REINERI raONAGIII DE CASU FULMIMS SLPER ECCLESIAM MONASTERII SUI LIBER. (D. Bern. Peiius, Thet. Anecdoel. IV, m, 187, ex cod. ms. ojenobii S. Laureniii Leod.) OPUSCULUM CCJUSDAM AD AMICUM FAMILL\REM DE CASU FULMINIS. CAPUT PRIMU.M. qnam, cecideril corona capilis nostri ab eo dejecia, Libeltum ad^ te flibilem scripsi, o Frederice, ^ qui spincam lulit in passione curonain, ui doliwiter posiiilanlem scire, quoniodo nuper plagali ab eo si- cuni Job iioslra diccre possii LccieMa : 5po/uiei7 nt()&, quipl.^^gatuspro nobisincruceest,r^iiomodo, in» me Deus glona mea, et abttulu coronatr.de caottt PATliOI. GCIV. B iZ9 nEIM.RI S. LAIUK meo (Job xix). Ypio, iil ;\il Jcrfrui.is : Sino Doininica HSi, \\ K;il. Apriiis in crasliniini, sciliccl posl (lics r:ilm:iriim, miraliilis iii allis Doininiis in- lonuil siipcr nos fiilininc cnni inaxiiiio aWpic liorri- l«ili fragorc cailcnic. Qiiotl liccl cxlra cccideril, ad sinisirum vidcliccl laiiis itirris noslrx, taiiien pcr majus osriiim monastcrii valvas fcricndoiiigrcssiim, et ullro cilrot|iic volilans ac disciirrcns confudil omiiia vaporc, fiinio, fclore secuiidu:ii illud in Job : Aspenum etl >» liabilaiione iiosirn sulphnr {Job \\m). Allamco nullum pcniliis lirsil, qiiaii(ju;ur) inlro plu- rimi esseiil, adco nl ne eoriinas qiii.lciii modicuin «Hlaveril, quu;, siculi mos in Quadrasesima osi, rtiile crucifixnm in medioccclcsisc cl anle canccllum pendebanl, pene celalis snrsuin, lcnx dcorsinii i\l- ligtiac. Taincii nunc siipra easdem cortinas se ele- vando, nunc infra in modiiin cvplor.iiilis , quciu feriret, se dcponemlo illins judicio, qni leriibilis esl in consiliis supcr iilios lioiniiniin, pcnstiiwil tisqtie ad m.ijns aliarc, ctaliquamliiicircunivoliiaiis, nec qiiidquam aliiid tangens aut usluians, paHinui duntaxal qno Ipsurn aliarc opcrlum crat, scidii, «on ussil; sigillum vcro nurmoreum in scpieni parles dissolvit, sanclo Spirilu seplifornii, lieii ! a nobis oflenso. Eo deindc quo ierai iiiodo •cversum alqiie circa crucifixnm el cortinom ei appeiuientcin volilans, per majiis ilem osliuni nion.asierii supra capul niiilierciii;« cujiisdam astantis el sancluuj Laiircnlium inclamanlis innocue cgressuin cst. CAPLT II. Res quoqiie .^ccidii inira , qiiam amplecliciur quasi miraculum a Deo. Nam sudarium , quo prxdicliim tegchalur sigillum, al) uslione ve! scis- siira iiivcntuiii csl illirsum, scrvanle procul dii- liio illud Sanclo saiictoruin, qui suam in sepuicro faciein sudario dignalus csl logi, qui cuni iralus fiicril, niisericordia; recorilalur. Eramus itaque non parva itirbalione nllonUi tiir- Laulc illo, dc quo propiicl.) : Ab aqnilone, intini!, vandelurmalum super lerrnm (Jers i). SitiuiJcm cl :'.b aquilonari parie corusciis bic |et liiibo pcrio- j.f^ranl velienicnli grandine ignem, <[i:i e vesi gio i-.ipiis nubibus csl sccutus, icrlio prxccdenle. Luce clarius ergo excrti iu nos suiil ires illi de psalino Tersiculi .* Atcendit finuus in ira ejus, ei igttis a facie eju$ cxarsit, carbones succensi suiu ub eo : prte {ulgore in «ontpectu ejus nul/et iransieruul, grando it carbones ignit, ei inionuil de ccelo Domi- tius, et AUissimus dedil voccm svam, gramio et ear- bir:ea ignit (Ptal. xxi). Forsitan cum iSadab ol .\biu filiis Aaron in tbti- ribiilis nostris, id csl, in mcnlibus cl corporibus uostris ij{iicm alieniiDi ct incensum nun bcne redc- .Ni» Li;Ob. MO.NACIil UO \ lons obltilcrartiiis, qnod ferrc ron pjlueiii lcviia caslissiiiitis, m;irl\r purissimiis, qui, jnxla hancli Job dicliiin, prdlialiis f?»t qnasi aurniu, quod pcr igiicin Ir.iiisit, (|iii seipsiun oblnlii Dcu iii oilorcia 8!ia\il.itis. IJiidc et paYfndiim borriritc nobis, qiiod ait aJ llcbr.fo»; Aposlidiis : ilorrendum at inciJere in inaiiuk Dti liveniit (llcbr. x). Qtiia lei ribilis ctl qu;e(laiii cxspcclalio judicii ol igiiis %niul:itio, qiix consuiii|)luraest eos, qiii Filiuni Dei coiiculc.iveriiil, cl sangtiincin lcstamenti pollutuni dnxcrini, in quo sanctilitali sunl, cl spiritiii (rralix coniiimcliam fcceriiii polliiie acced'iido, '.enicrc tiaciaiido, in- discrcle accipicndo corporis cl sanguinis Cliri.it iiidigiie, reiis e$l corporis el tiinguDiin Doinini, ji'di- ** civmque sibi manducat el biOii noii dijndicans corpui Domiui (/ Cor. xi), Novi siqtiidem cl icterni leslamenli Iioc sanctufn singiihire digiiius ioiige est quam vcteris ct Iraesi* lorii leslaiiicnli s;iiiciiim s.xcnlare, dtim et Lvan- gelii pcr Cbiiblum gralia pluris miilturn .sit qiiani pc.r Moyscii legis jnstiiia ; qtiam lamen si qiiis irri» laiii fecissct, sine uUa miscralione duobus vei iri- bi:s leslibiis moriebatur. Quocirca cl iJcm Apo^to- Ins Coriiilliios non riie seipsos probnnies, iiiio inevcreiilitis taniis sc nivslcriis ingcrenics rc- dargiieni : Ideo, inquil, in/i?r tos multi infirnii ek iinbeciHetmulti ,e{ dormiunl mulli ((<)u/.).Langiioribi:s enim tabesceDaiU variis, el fcbribus iiixsluabanl P cl ntoriebauiur plurimi. Quia igitur seipsos niiiiiinii diiiidicabunt, quaienns emendaiioni siuderent, ju- dicabantur ci corripiebantur a Doiiiino, dc quu aJ lioyscg angelus : Dominns, inrjiiil, zeiotei nomen ejus, Deus esl (vmulator {Exod. xx.mv); ad populutu Tero Moyscs ; Deu.i noster ignis coucumens eU {Deiil. n). Cujus sciiicei quanluia movere soleanl seluin anaihcniutis seu obeJicniis: conicniptus, ui duo do iniiumcri.s ponam, cxemplo esl Aclian qui propier aiiailienia iapidibus iuil obrtitiis, snaqiio oii;nia i^'ne combusla ; iieniijtie Saul, a qiio piopler inobedieniiam sci.^^sa regiii cs; piirpiira diccnte proplicia, cujus sciderat ipse pa!liiim : Scidii Do- miiiuf. regnum J&rael a le, el qnia vrojccisti serino- nem Doiniiii, proiecit le Doiniiiui>, ue sis re.r : melior D e!>i e»'in obeilienlia quaui vidimiv ei aucus tare ma- gis qiiam olferre adhem arietum, quoniam qunti pecctt umariotaiidi est reyugnare, et quasi scelut iUo- lolatritenoUe acquiescere {* Rcg, xv), Maleriyc?, mi h.ii^r, exigii irible fanuamenlum, ul lrisl:a siipcrauiiiicem verba ; ncc vercor, ne iilo saiyiici nie iioies eiogio . Plus alocs quain tueiiis habes, cum vercainur, cum doleamns Uxc fuisse potissimum mala qtisc nos cibavorunl pane lacry- maium, qucc nos polaYerunl Jcioris ;.b.*«yniiiio. SeJ cceptK jam prosequar sericm narralionis. CAPUT IIL Quando bocc nos incessil siibiio lempesias, pro- cedere dcbebamus in civiiatcio .^d cxsequias w- jusdain caiionici, ci projiicrca illo uiiuic niaturLu.^i DE CASU FUMINIS SITER FXCLES S. LAin §41 i:qnol liorarum cum maiiilinali missa A eniiii ingialc occipimus, se.1 proponsn prali:.ruin 441 ofTicir.m cipieveraimis, dispensanle miscrifoniiier eo, qm onmia in mensura el ponlere el nnmero consiinii», iil iion ad lioram lanUE inioaadversioni:; divina ce- lelirarcnl snper ipsum aliarc myslcria, quod sine mtilio neri nun poinissel periculo lam iii minislrif qnain in sacrninentis. Miser ego ad taniom conciissioncin pnvidiis fngi m ccclesiain, nl ibi liilior essein, ciim occiirrii c\ fratribiis. dicens pallas alt.iris a fulmine lacins ar- derc. Iiiliorrui, exlremni, sed lamen promptc in fiilem mariyris exciiiis cnciirri, Jifgligeiisi|iie mei (necdum eiiim vaporcnni roiore, ciligo cnm liorroic deccsseraiil loro) hevam altaris, qnam cxiiri pnia- liani, corripui ul excuiei^cm, qnx vi qiiadam velnli a venlo disjecia partim siiper ipsum ailare snpcija- cenle missali remanseral, parlim in pavimenlmu dcDiixeral. Obslnpui mansisse incombusiam, diim siib ca scinlillam ignis reperisscin ardeiilissimain, in quam el ali(|uandiu inlendi, alijue o.onsiderivi qiiiddam fuisse vivacis ac sublilis subslaniiu', de qua, mariyre sanclo tesle, limni ne milil aui insi- lirei in fjciem, aiil sa;vum aliqiiid diceret. Quod cnm Ttfllem dccuiiendo elslingucre, siibilo disparuil. Fiiisse dimonfiin conjicio, qui pro sua poiueril sub- tiliiaic per liinas scn c:ivcrniilas irrepcre, cl ignea qnail.lin vi vel riemoliri aliqua vel adurere. Namquc nl crralici, ita suhversorii sunl d.xmones, quanliim n Dei l)Onit:ite trigidi, lanlum ex sui maiilia igniti. aclione excolinins, qno nd lai.lnin, iil di^crim, c:i- iniiuim iiec plnmbiim liqiiefi-ri, nec rcrKinine con siimi, ncc potiicril ccra rcsolvi. In pnvdicla cienini capsclla domoMS Rcginardns inemoral)iIis cpiscopiis, constructor ei clcsix isiins, unica devoiioiic suuiii ex CCI.1 cnm rcliquiis coiKiideriil sigillum. Non a«l« verlis, qiiicunque picl:tlis donalus cs spT.lH, iriiim Iiic piierorjiiu |ira:coiiialc sprflaciilnm, qnoriim ne- qi:c sarab.iii:) neque capilliim sallem seplemplicis fliiiiinoc valiiii vclicnienlia lemerarc 7 Eliam liic di- piio Dci aililii:) coopcralns esl vi«ioriosii8, de qun voracitcr dicltim sit : Cum iransieris per igrtnn, flamtnu non nocebil lihi, et odor ignis iion erii in /« (Dan. II)), qiKindoqiiidcm ol ipse de craticuia m B assantibiis tlixeril : < Iiif.iices ! ISon agnoscitis, qnia earbones vcslri non ardorem milii, scd refrige- riuin prx>slaiil7 * Ante bunc ignem, flebilcs ac si dicam thermas, dixeral in visu cuidam sanciis illius advolulo gcnibii» Cl snpplicanli : 0 frater, veuio ilcrnin msnri. Et qiioni:im ininaliir pcr proplielain Dominiis, Scrula- bor JerusaUm in iucernit [iiopli. i), non bubcalur frivolum, quod visMS esi idem Vigil sanclns oinnia monasterii noslri ct clanslri nodantcr diversoria di>ambu!asse ci cum lucerna scrutalus fnisre, ncc iii fiiios diei cl lucie ambulaie quosdam indignatns virga minaci longiiis eliininasse. iloc etenim d« quibusdain accidisse mngis esi commiseftnduni. Qiioinodo auiein non paieat illi nos addiclos sen- c 1"''"^ aiiqucni hoc vidisse insiiiiul:\ndum. Quid vero lcntice : Misit in eot iram indiqnnlionis sua-, indi- gnniioncm el iram el Iribulalionem, immissiones per (tugelot iiinlos {Ptal. Lxxvii)? Pyxidem dcniquc argenteam, in qna corpus Do- miiiicuin Iiabebatur, inveni siipcr aliare dejectam, quia catcniilam, de qua ex more pendebat, ferream vis caioriit veliit stipulani sicc.nm absumpserai, ut vii aliquantos inde annulos rcperircmus. Ipsam geincbundus accepi firmiier quidein seraiani, sed airamenii instar fuliginaiam, et foramen moJicum Rolitiiiri habenlem , qiio nesciinus, tnnc artifice fa- clum. FuIiKincin illam manibus lercndo alque fri- cando abs.iersi, aperui, tresque oblatas iiilus inle- gras, sed paiiiulum obfuscalas inveni, circumslaii- libus osiendi, qnoniam summa nobis eral trepidatio, D necorpus Dominicain daperisset. C.APIT IV. Fralrcs porro aliai-e circtKnd.nnles, qiialcnus si qu.i; resedissent ignis scinlilhr, e.^sLiiiguercnl, pal- liuin quidem, ul snpra nicmini, scissum, sigiiium in partcs divisum, siidariuin nequo scissum neque ubUim inveneriint, nisi quod ciiam in co, sicul in pyiide, modicum forainen, quantum ficri acu pos- set, vidercinr. Igitur sigilli fragmenla :,tir'» Iscrymis ct moerore multo levanlcs, pluiiiLitri.a, .|..-: sub ipso fuerat, capsellam, inqua sancloruin rcr>-:i.i>a: coaiinebanlur, liilum in iocum posl altcra iraiiEposuiinus, iibi nec cura diliceiiiior, nec Itimcn deessct conlinuum. Non ei illr.d, nuod conspecta est iinago Domini in cruca pcndc.-.s et qnasi vivens amaras rudlssc lacrymas, illi, qui boc vidcbal in mcnlein lunc venienie, qnia vidcns Oominus Jernsalein llevit super illam, qiii viJelicet tanto siupore ac iremoie perculsus est, ui visionem non susiinens nulabundovix gressu seso sublraxeril. Verum quoiiiam dicit Ecclesiasics : 'fempus loquendi, ct lempus tacemli {Eccle. iii), su- persedeo nonnullis ct visionibus ei ulTensis, qtise lanlUin nobis pra-signavere inalum, pro simililudine qnadam illud libi Virgilianum, mi fruier, ingerens, iiam scliolarium siudiosuses liiterarum : Sa;pe malum hoc nobis, si mens non lceva fuissei, De cwlo inctas memini prcedicere quercus, (VificiL. Ditc. lib. I, vers. \Q, 17.) CAPUT V. Qtianquam igilur lam cnormiter confusi lipccla' culum quippc facli sumus mundo el angelis il iiomi- nibus (/ Cor. iv;], non tamen in salicibus Babyloiiis suspendtnius orgaiia noslra, inio, iit scripium esi: Jn Iribulaiione invocasti me el tibernvi le ; exaudivi te in abuondito lempesialis {Psal. lxxx), inuiliplica- viinus laudare Deum supcr judicia jusiiiix su« v.i- riis saiisfaciionuin muJis, qiios propier semelipsum habeil acoeptos, qui penelraviicoelos Jesus Ciirislus Filius Dei, qui in diehus carnis suae proces suppli- caliO!icsq'JC ad eum, qui possei salvum illum facere a morle, cum elumore valido et lacrymit oferout «Tauditus eii.pro tua rtverenlia{Hebr. S). Ii.> ftEIM:niS. LALr\i:>/ll LEOD. MO^ACIM ni Ne dcscrtuni pnptfrfa. ««qiiftqiinqiie rciii.-incrcl A siii|iiiii lyiamnis ; illc inqiiam, qiii cicu^iil flatn- ii::iiii igiiis Je fi»rii:i(e, liot ciiam Mu-^.i iiicciidnim, rap;l;ile nosiriiin, id cst ru ijns ;il(r:rp, (ir;iriiliiiii .il- iniiiliiiiiis prciiliolinini : IhhhdLi Deo xdcrifn iuni laudir,, el rcdde Allisiinio v'iig-> Maria, dc qua, u( scribit Uaiiicl, lupis ;ibsciss:is csl siiic maiiiluis, qui factus csi iii inontcm inagnnm, ila ul implerct nuiversam lc!rani;ctin ic, 0 Laurenli, nions craliculaie, qiii (ni:iiilo iiiicr tormeiita dclrilus, inler fljinmas es liiniclaciiis, tanlo magis cxcrevisli nsquc ad roelcstcs Chriili januas, quas irgrcili solc cl;irior nicruisii. iii vos ctiam, 0 SaiiCti onincs, quos \'.\ Canllcis o.iniiccnim (iilccta iliiccto esse proniinliat montcs aromatiim, niialcnns vcsiroruin odoribus meriloruiii jiixia Za- cbaria; (liclum, effiindal Dominus siiper douiuni lianc ei siipcr i>abil;iiorcs cjiis spiriium graiia; ct p prccum, nt, scciiiulum cumdem prcpbctam, simus bcncdiclio, qiii niaicdittiHn csse iiiiiic ceiisemur a p;cciiio. Siquiile:ii li.TC noslra flagell.ilio Jacla esl inullis in scanduliim, qiiasi cl ilieciicniior lcir:x; cl perambulator Satan Job juslum nbn pcrcusscril ; Jesu qiio:iiic saccriloli niagno non slcieril a dexlris iil advcrsarelur ci, el Psalmisia noii dixcrit ; Fui fn^ellalus tola die et cailigaiio mea in mmutinis (Pnai. LNXii), iiinumeraque alia, (\\i:v. possunlobjici, qiiando nec ipse Satan, quanlum voluil, sod quan- tiiin, ei quomodo, el ubi peniiissus csl, nos iinpc- lierll tUiiis judicio, cujiis jiidicia al>yssus muUa, CArur VI. Qiiod evidciilcr cuidam ostensiim esl, qiii siibsc- ct ipsos iii nes laii(|iiaiii iii Cluldxos, qui fe- roccs iiilcrprelaittur, rclor.-il, I*roplerca iiiiscralioiiiwii, lioiniiic, (iiarum rccor- dari ap.qiiiiiii csl, laudaiionem tiuuii loqtii os no- siriim saliilare, siipcr oiiinia, qii:c largiiiis C8 iiobit scciiudiim oiuliiuidiiicm iniscriconlijriin liiariim : oiiinia e:iiiii, qiix fccisti nobis, iii vcro jiidicio fc* cisii. Ncc vero sil supervacmim, Jesn Cl.ri.slc, snccnlos ma^iic, sarcrdos iii xlcrnum scciiiiilum ordiBcm Mi:Miiscl {Aiioc. xxt). Illuniinanli ergo mirabiliier a mon- tibiis aicrnis siippticciii omncs ftiii liicis, imploret ai(|iie iinpciict oiiinis Fxdesia baiulorum, qu»temi& II' I Icsia liOslra beiiC.liciioiiem ^cipial et ini»erl- cordiani a Cbri^to Domi.io ponlifice suinmo, salu- lari vcro. Amcn. CAPUT Vlt. Fredeiico in Clirislo '(imi/jnrj \mico t»ns /?. Moncl aposloliis, non alta sap"'^.', sed buniibbiK coitseiuire. idcirco qiioiiiam iiisiar David te scio bii- milem in liiis esse oculis, nec gciiero ncc scienlra exlolii, sinuil nec vilipendcrc .nmici scripl;i, qiiaio- libcl simplicioris, Libclluin ad le ncbilcm scri!>cre graluni ac pr:jecor(fialc babui. Qucm vidciicel iil sic ruiilyicm, ralio diclavii inateri;c. Iluit favorem, liuic gralulalioiicm te impcnsurum, prout c;rleris solcs, opusculis mcis, non ambigo, (amctsi iiliiitas sil in cis modica. Scd magnipendis cliarn minima pro liia iiidolcbona. Nam iiicdiocribns qiioqiie scri- plis amicorum beiiigirnas .srcil favere, alienorum niabgnilas ncscil ignpscere. Tr»bil invidus ad cul- p:>m, quod emciiduiionis niinus fuerit Iractum ad nuo Parasceve, dum maliitinali iiora, posl vigilia- D li»^-'""- riim et oraiionuin muiiia, sese in terrain piubilum qiiictiirus coram allari quodam dedisscl, siiprn se qiiod:Ui:niodo faclus vidil ea partc acris, qu:i ful- incn deci-ieral, clarissimae lucis angclicam colior- lem, quie ol)Siileril da^monicsc coborli, iioslram pe- nilus in conflai;ralionem siicceiis:t:. Scd siculdcricit funius, defecil, sicul fluil cera a facie iguis, sic lar- larcus ille lorris a facic martyris assaii fiiniigaiis (jefluxii/ Nec fuil borridior fiimiis ille, qticm viiiii Isaias implesse domum Domiiii, islo, qui loliim ila nionasterium obfudii, ut ex fiilgure illud accensum flcbiiiicr discurreiido perstreporeimis. Scd p!<)rtcio aiig<;Ius faciei Dci, angelus, quein quarliim in ca- Miino cuni iribus pueris tjeauibulanicii) viuii ci ob- Scd babco adveisiis lc, qiioil cbarilaicm primam Fcliqiiisli. Sii|tiiilciii puslqtiani Sl:ibiilus abiisii, posiqiiam Slabnlcnsis cffectiis es, nitlluin mibi nl- loquiiiin, nullam liiicrarun) scbediilam niiststi,qiia»i arieics, ovcs, viuilos Arducnna noii babeai, de quorum solciil pcilibus coiilici pcrgamciue. Ei quae lanla fuil Slabiilas tibi causa vi>ores pcr liaiic, tui exsilii nioritm oflonsjc Tiiiiiiaii satisfacere, sanctuin deniquc sepiiroimcin K|tiriium iinpeiisius obsecrare non desiiiiiinis, el qiiasi sepliiplum nosmotipsos variis popnitenilo mo- ili;> puniviiiMis. Tiiis igittir :iverljs ineriiis, ne (ali uiterius pl:>g;a reri^HHur, a se|it(Mi) deniqne p'agis, quae scribuniur iii Apocaiypsi novistintcv (Apoc. xv), <|(iuiii.iiii in illls coiisumiiianJa esl ira Dci, tuo de- feiiSOiiHir |t:iiri)r:iiio. I{oiic(lictiis ilaqiie Dominus cx Sioii, ({III liabitjl iii Jcnisuleni, (jiiia litei fuoris, 0 |ia(ro!ie cxorubilis, avcr!>u>, soloinniter tamen ad pii^iiiiiiiti e.". Iiubi(:i< uliiii) rcversus, iil noii solcm- iiii.ie spic(:iciilo, nou cluriore triiiinplio a^ suam tiiiiius ille Chrisli u , lain spcclabili occursu. ac sl Jesum iaccr- B Jotem magnum nuilaloriis cl cidari munda ccrnere# inlloraium. CAPUT n. QuoJ fiieral igilur Jesolatum, flt aliarc coiisola- itmi, s:iorosanclis renovalur mysieriis, aqua, oleo, clirismate liiariim, Clirislo, aJ instar plag.iruin si- gnatiir a<; Jc.Iicaliir, C:»pseIIa, in qua Jtilcissimuin iiobis man, iJ csl martyris rcliquix conliiK^bantiir, cuiii jiib.Iis corJiiim Jcvoiis et l.icrymarum o lora- mon;i8 reportattir, Ha>c, inquam, iir:ia Moysi aiirea i)o!.is prelio^ior, in prisliiium rclocatiir sacrariolum. Sii;illiii!i siipcrinJucittir marmorcuin , cl finnaliir lapis bonoilictione j;im el nnciione no;i niiiius s:iall;iV(.Til (|uiJcm lotis viribus cgrct.'i'is ille psaU lO.sDiviJ, |.(;ic issorit in orgunis, <)biulerit boioc^n- ,13 pi p.icil-ca, ciim deJucere! ircain Ooinini i-nr- 147 REI.NliUl S. LAlltE.M litiiuiki iii laliernnciihiin, qiioil ti.-tciitJcrat t\, iiiii- A vcrst) Isin<,I persoiianle in jiibilo cl claiigore biic- cin;c. Ucx quui|ii<; Snluinoii ciim canulciii iiiai,'iiifice IrmismiKrarel arcam iii onirnluin icinpli, in Saii- Clum baiicloruin snb ;»l:is (•iicriibiii, ariclcs ni.icla- ril alqiic viMiIo<.. No.s cti.iin jtixia 0->oc projilietaiu rcJdiilinius viiulos labioriiiu nostronnn alriiie inu!- limoilas pralinruin ;>clioncs vclut .-^rictuin adolcvi- tnus nJipcs. Aneiein, inqnit !>oiiiititis ad Moyscii, iunies, qnem cum maclavcris , futides de saiii)uine ejiis ciica aUnin, el coiiciiium alque lolum o/feres (o!um in iticensuin super ipsum nliare. Obluiio est Domino, odtor tuavi&sinuts, vicllma Dei [Exod. x.xii). Quisquis cum Isaac. patriarclia bonuin seiitire oiiorem potes, senlies, (|i!od arictis liujtis inslar LRurcniios olfactui divino reiloleverii. Plane el ipse aricj spirilu conlribiilaio et ccrde contrilo sagiua- tus valde, qui mullipiicibiis toraienlis concisiis, Lnplisinoqne lotus martyrii ab eo, apjud quom csl /oiis vitsc, ad ultinriuiii obIal;is est aique viclin>atus sujier arani craviculx, a loto snarsim corpore in carboncs decurrente sanguineo liqiiore, de quo odoratus eslDi/ininus odorem su.ivitalis tanqiiam de sacrificio Noe, qui requies interpretalur. Et qni- dem subsannans in Sanctiim subsannai.ione Decius el frendens super eum dentibns suis : Dale, Inqnit, lectum ferieum, ei requiescat in eo Laureniius con- lumax. AHatus esl auieni leclus ferrcus in mod^im craliculae cum costis iribus desuper, quo sancls Trinitalis agonista invictus : Kcce, ait , misQr, „ assasii unam partem , rcgyr;t et aberam et man-^ dnca. Carnifex, qui ponebal morticina servorum Dci escas volatilibus cocli, carnes sanetoram besliis lcrrae, mirabili odore affecius cst nidore gravissiino carnis adustsc; quia qiiod (ideiibus in vilam, hoe sibi factum est in mortem. Nec vero siderei vultus coruscameirssterns fiiius roclis snflferens cuni Vaierinfio complice abslritus el conrusiis Tibcriani sese in latebras pal;itii ul liicifsiga proripuit. At vero Laureniius, qui, ut ait Psalmista, jsm in iuiniiie videret lumen, qui tolus iiilenderct ad iliud Isaiae : Oculus riGn vidit, Deus, ttbsque te, quua;, id csl scpulcii paileni a^tjua porlione tanl') paitiius est colixrcdi, osicn.tuinquc esi quod hxre- dita-> iixc prxclara Cbsel cis, qiiibns lani be:it3; so- dulilalis cecidcrant fiiiics in piu;'l;tris. Veriiiii, iit it.) dixcriin, o iiiiriiin inirabilel quia diiiii ad corpora vcl reliqiii;is sanclorum niorinis vila, sanitas xgrolis soli:at tiilcidiim iiislaurari, quiciniq:ie lantiiin LatirciUii cxiisinin corpus vi> dorc, lanqu.im exaniinrs .st.Ttim cctidcre, iicc inlra dics 10 siipcffuil iilliis, qni nioric iioii fiierit exc.ii- plus. Cur auteiii iioc accidcril liiiniano investigari seiisu non polcst, cum dicait Apostolns : Qnis eiiiin coqnovil sensum Domini {Ront. xi ). Cujus iiiitiis pryfundas esse cogiiationes dicit ct Psalniisla. Lsl autem stipra liominein fllios vilx, quorum spirilus in coclesli jam gloiia Clirislns incirubiliier digiilA- cavit, velle carneis vidcrcoculis niaxiine iiidignos^ Qnapropter tanlo niarlyri qtianlu.u reverenlix , quantum debcatur honorificentix , hinc xsiiiuau- duin esl. Ncc meam ipse debeo reiicere iniseriam ; qni* dtim uli'jiiaiido coinitse.'idalas:iMhi quurumdam san- cioriitii •.eliqiiiaspubijce vidcri Ql tjactari exposuib- &eni, lanto mcintbrcram siim treniore subUo rcdur<> gutus, quod incauieSam paralysis raeam viuJicasscl, iiisi pcciiiientiai moi antidoluai succurrissel. Ca-terum quod in Canticis canticorum sponsa dicil : Dikclus meus candidus,el rubicundui [Cam. v), boc itiiiein tu diccre, o 1'ioma, potes ; Dilecii mei candjdi et. rubicuiidi. Q:s£. lilia enim Stephano et Laurentio caadidiuca? (Jucs rubicundiores ro;>a^ a pigmentariis consiix? Quae ^roiuaium sreole re- dolenliorcs? mirx ccnfeclioni&unguentura, cujus e( ipse fuil dlclator Doiniiius, qua eliain dictante un- cium est taberuaculum et arca lestameoti omniaqu» ulensllia ejus; de quo, inquam, unctus est Aarou et Slii ejus , thymiama , quo uti alieno non Ucel quod Sancium sanctorum esset, paradisi tloribus lantis nec odore suuvius, nec fuii sacraiius saa- ciitaie. CAPUT IV. Bura eniro esset tnventum sacraiissimum beati Siephani corpus, ait inventionis ejus relaior, terraj motus factus est magnus, tantaque saavltas et fragrantia odoris inde egressa esi, quantam ouilus hominum sentire unquam potuerit, ila ut puiare» nius nos in amoeniiate paradisi csse positos. Et da ipso siquidem odore infinni sepiuaginta tres a di* versis sunt incommodilatibus sanati. Nihiloti/inus et scriptor iranslationis ejusdem a Consianiir.opoli ad urbeni Romain. Aperto, inquit, luiTiulo cjus laniat tamque inici et suavissimi odoris abundantia pro- diiij, ut qiii aderani in illam coelesiciu jam se pa- triarn transiatos esse puiaient. Incc vero rainore odorisgraiia, nec impari virtu- tum mirilicentia spiiavii aiquc effulsit illa be.iti LaurenUi sagina. quf nobis ab urbe Rorja divipv I 119 DE DEUIC. LCCLESLf: S. LAURENTII. «^O l!is provchii tempore ooinni Dicwini Lcodienbiiim A inciihini : libi pro|>ler iinniilit..lcrn illiistrato |)Ooi:il c;iiscopi, cl prihit Ecclcsix tiiijus .iljlcitis Slcphani. in cipitc Ctirislns cor?n.tin dc IjpiJc prciioso, cui (}iiOii cli:ini (li!i<^(Milor a|)iiil iius iiaiif-liir ilcscii|iluii), qiK^iiiudinudnin li:)[)Ctiir iii Job iicc lopuzius dc i:leo(]iie di( la pniis snpcisedoo ilicc c riirsnni, prx- .•E.liiopi:», i;co saidonitns lapis prcliosissiinus vc! seriiiii qiiol ci.uo di^rsla vili «;lisciir;irc siylo c^scl sappliinis qucaiil ad.cquari ull') inodo, el linclis iti tcnicrariutn. Ul ntlipi^ain i.inion lircNitcr : \iiiiu Doniiiiicx Incarnalionis t0(>3, a dio .-tiilein priiitx dcdicalionis nostri C(jciioliii37, ivliliis Jiiiii l.^^nloriii- niiis dil.ili tlicsniiro, cmn tain prcliosuiii, lain do- &i.liTaljilc pio'iius ad iios ost porlaliiin, iiobisque collaiunt prxsonll iiiaxiiii:j r joij ;ic popiili Dcuin et marlyiein iiuigiiificaiiie frci|nciitia. Suleiniiizaliir proiiidc a nobis dics ista qnolaniiis, duloe nc piiiiii incmoriale spirnns tain rcdulcnlcr nicnlibiis piis qiiasi flos robariiin in diebus vernis, ct qiiasi llius rcdolcns in diobus aesiatis. dic colorilnis oinnino prcliosiore es purpura donn- tus, ab iilo sciliccl Rogc rcguni,qui sua fuil in pa&siono clilainyJe coccinca purpuralus. C/VFUT V. Et planc quidi.veras inlereistinclos lapides, lioc esl inrKlcloS, positus : M«a nox obtcurum non ha- bet, sed omnia in luce clnreuunl, qiii lola in nain< niis iiootc agoiiizavcras, lyranno diceiile : .V<>x ina iri le vcrsnhilur cum $upplicii$, malutino coni5canto liioircro ad diein ct rei|iiie!U veram Iransisti dicenla '^ libi dosideralo cuncils geiitibus, diceule libi Cbri- Verumtainen ul scriplitm csl in Propliela : Fr7io« sto colliutn xternoruiQ desidcno : Veni, Jcsidura» ftiutrivi c! exn!u,vi, ipii aulem coiiiiiunenies ipyeiie' lor boiie, vcni ; desideranl le angeli mei, qnonlaii) ri(){( me (Isai. i), (|niilani nlii|uando c\ senioribiis assatus non negasli ine, probalits confcssus es me. iiosirisfirinavcruntsibi scraionetn nequain, uiascr- jSam ci auro puriorem obriio, el omiii clariorcm pcnle antiqno supplant.ui acuerciil el ipsi lingnas carbunculo te cuidani oslendere es dignalus, ulpota »uas sicul scrpoiiiis, diccrcntque islain supciDuo qui luccs, qni ardcs ul serapliim. Setl scriptn:» est celcbrilaicin ficri. Caud;iiii draconis partein stclla- i„ Tobia : Sacramenlum regit abfcoHdere bonuut ruin dicercs iraxissc, ouin niinores ciiuiu siinplici liKcnles oculu eatcnusobsCur.irinl cl posl sc Iraxe- rint, ut codein siipcrvcnienle foslo, dcbili culiiis ac fe^livn: serviliiiis frnudarcnl palionum lionoiifi- cenlia. Cum vero aeris essel tuiic inagna sirenitas, lanla iuliorruil vcspcrasccnlc leniposlas, quod pruj ssi, opera aulem Dei levelare el confiuri homrifi- cuin cit (Tob. iii). Uefcrebat igiiur nupcr |uvenis quiJain, quol c.ipius a qiiiliusdain fucrit nploribus, qui rcbns suis iiiliiatiics, gravein pecunix sumtnam ab illo exfijcreiit, qucm et vinculis el inedia per :)Iiqiiol lonitruis liorribilibus ei conisris locus isle profun- dus confeccrani, el deloco ad locuin lrajicicbai:t dari ac subversum iri putnrciur. Zolalores proinde noiiri ex sua iiigr.ililuciiiiu proicrva coniriti ct coiifusi, cuIpanHiue allorulris accusaiiles a synnxi ves|iertiiia omisbX rcstivilalis ofScia repeiieriiiil, leinpcrala evcsli;;io tcnipeslalc et conquioscci.lc, Dctesiabilc profoclo csl viiium iiigraiiludo. ilatic et ipse C.Ii:isius Doio.inus in no- veiii leprosis, qui gcitiis eraiii Judaicic, iiipioban?, uuius, qui eral Satnaiilaiuts, grnlias agciitis grali- luJinenicoinnicndal : Sonne, iiiquicns, iionne decem mundaii sunl? el novem nbi sunl ? non cst invcnlus qui redirct el laret gturiam Deo niti fiic aHcnigena (Luc. xvii). Ergo, gralissiincniarlyr, grale accepe- in lurri postromo .salis alla concluscruiit, peilcs arctissiiiic iliius in cippo conslringentes. Jacebat crgo niiscrriine affeclus ac pcrvigil. Sciens vcro vigiliam passioiiis lunc csse sancli Laureniii, lo :i nieiiiis contraciione mariyrem iDlerpellabal, cnm scnsiliepciile conculicippum alquc iaxari, cujus crat lani vai^ia tnoles, ul illum dxdali quondain laby- riinlio dcslinatiim sulTecissel Minolaurnin coliibcre. ila oxlraclis pedibns accessii ad feiicsirani lurris, circun\spicie'balque ulrum vaiuissct sine pcricula dcsilire. Dillidobat qnidem praPcipiiio , sed plus coiiridobalniariyri. Iiaque ab alto se misiideorsum, ei viiliiic subvecius martyris, direclusque. ducalii, ris, quod quidain luistain sedulo asscderuiilrcliquiis, qu;ium clcium ci i>opulum unpeiiit ?raviler ei concussii. a percussionc abstinuit, dum malr«m nosiram. \i- 155 LACRY ileMtel ecclcsiam sancli LaiKbcrli, nec iioii aJ nilij- juiit ilcJiicere per lJitliiiii,qiiOil viJi^lis, iuceiiiiium, mMdiiiiniiis est. § II. Aiinoab lncarnalioiic Diniiiiii 1188. iv Kal. M:'>ii, qiio dio S. Ljiiiliorli ccldtralur (raiislajio, :ij priinani s. iliccl siibseoflj; isooiis vigilian» igi:is a iloino proriiinpeiis oiijusilain caiioiiici, oirctimpo- sit;i> «Kimos, Jeiii clanslrum ol.iuslr.ilositaiis oorona, iiiix jicn.iobal in ine- dio, Juin Kiaiuliuatic el rapliin Jepoiiiiur, inio ct dojicitur, plurimum dissipala est; leciion.iriuiii auro et geminis iiisigniier raliricaium prciiosis , eiportaiiim est quiJcm, sed de ipsis sunt jjemmis pcrJiue praestaiiliores. DcniquequiJ n.euiore:n allare sanctx Trinitatis, MARUil LIB. I. 154 A aliaqiie sanctorum nllaria fuisse Jcmoliia incenJij- qiie violala ? Adco tiinc invaloit Salan, aJoo liiiic invectnsesl in siinclujriiim Doi iichulo i^te ;;elien- nalis, illo osor saiiriilaii^. Priiicipale lamoii nllare, qnotl est sanoi.o Dei (jonihicis, inaiisil inteiner.:luiii. Noii etiim poiiiil tomorare n.imiiia, qnoJ laiila vo- luit conscrvnrc patrona. iNoiine cl ipsa suam iniia- Li'iter conservavit ccclcsiam p;irooliialein. Instar ClialJaic;r fi)rnacis, iii qiiain olin Iros piioros con. jeooral tyrinmis , liorremla nnili(|iio c\iind;ibanl incciiJia, ox illa tainen ccclesia quasi refugieiitibus et lorpeniilius (lammis § III. Al vcro lua, bealc Pelre, domiis intacla perslilit et ilLcsa; lua, o aposlolc, Joccn'.is slruoiu- rx b:>.silic:i ooJcin incemlio ciiin ecclesia parocliiali snnclorum Clcineiilis et TrnJonis combusta cst. Clanslruni qiioque cum oITioinis clausiniliiius i£nis vorai aii&umpsil. Proli dolor! Proptei' peicaia iiilia- litantitim sio iniordum s.mcla Dci Jisperdiintnr Iiabilacula ; propler inJisciplinatoruin oiTensas sic iiiterJuin Jiviiia destiiunniur sancluaria. SeJ tu, 0 piissima virgo Maria, tii cxorabilis mi- sciicitrdiiK inaler, vosqiic magnilici patroni, Pelre cl L:\inlietie, vjs, inquani, piissimi pastoivs, a ve- siris jjregilius Oiiinei Salana.' incnrsiones propeliile, cl Jomos vestias , iJ cst ccclesias vestris dicaiav inerilis, oraie, ut ille Doinimis, ille saiiclus rcfor- nici in inclius, cl prologat in xternum, cujus do' mum, ut kit Psalmisiu, decel sauciitudo in loiujiiu- dinetn dierum {Psal. xcii). .\iiien. D REINERI niONACHI LACRYMARUM LIBELLl TRES. (D. Bern. Pceids, ibid. col. 311, ex ms. S, Laur. Leod.) LIBELLUS PRLMUS, CAPUT PRIMLM. C Sunt jutli aique snpieutei, aii Ecclcsiaies, et opera eorum in manu Dei, el Imnen ueicit homo vtrnm amore anodio dignuM tii ; sed omuia in fnturum ser- vanlur inceria (Lccle. )x). Pro[iterca, o pliiloohrl- 8le, qui, excmplo pr.eJicabilis MajjJaleiia: plagas nianuum, lalcris, ct peJum Jesu Nazareni crncinxi loiles lacrymis iavisti, capillis tersisti . el qnasi de alabaslro spiriius ooiilribulali profusiini siiperiii- iiiuisli oiloriferuni nardi iiqiior'^iii : proplorea, in- quant, 0 ainalor Clirisli, cum quo inilii familiariier frequcHS de hnjiisinoJi sermo est. iimor et tremor vcneruni suoer mt it conlexeru)U mc tencbrce (Ptal. u\). I^noro eleniin qitamlo vol qiiomoJo iiiorituru6 siin, iioet iioverim omnino me moriiurum. Ncc sine larrymis el dolore n:ag!io alqne gomilu recordari aut dicere possnm, qiiol qniJain e fra» Iribu» tiostris aliquolies iiiopiiia ct subila snnt a nubis niorle sublraoti ; et domcslici qiiam cxlrarii tasus visi quaiu audiii nos ilebcaiit terrores penc- trabiliiis adinonere. Proh.tbiliier qnitiem scripliiin esl : Juslus qua morie pra-occupnint luerii, in refri- gerio eiil {Sai>. iv); lanieji praeocciip:ife faciem Do- iiiiiii in coo.fcssioiie ct pccnilenlia, oleo iingi sanclo, ciuliarisiia pariicipari ul piissimum, sic el luiissi- inum C8t. Qiiis vcro animx, quis cdical corpo:ii <55 HErNKR! '-.. LALUI. niortiOsY Ii)niin)erls nilser hoiiio suhj.iccl pasbiorfun cah)ii)il:itibu8. V^iiia siiiil .-lulcm cl iniifiilorin, quacruiiquc ariiiicnt s;i;culi lnijiis [no^peM. hfilim esl ergo, iil (Jcfn.il itieiii KccUsi.is es, irr ad domum luciui funtn ad domunx couvivit : in ea euhn finis cunctorum admoneiur homiiiuri, el vivens cogiiat, :}uitt fuiurus sii {Eccle, vii). Cojjiiaiio frucluosa ; r)UOiiiani, iil sapieiis (Jicil aiius : Ju 'jmwbus operi- bua luis ineir.orare novissima lua, cl in alcrnv.m uon pecoabis {Eccli. \n). Jugiier cniiii aUciiscril)crc, acl (jux sil rniutiis tibi sermj reddeuda: ratioiiis, niuliuin rciraLii ;i pcoca- lis. Scd qiiia m ilvangciio ai( Doiniims : Siue me niltU paieslis fncere {Joaii. i\). El Apostolus : Neque voteiuis, neque currenHs, sed miiereniis esl bei {liom. |\), quidquid cugitainiis, quidquid luquiniur, luidquid agiinus boni, divina^ pulissiiuuui esi graliji inipulaiuiuo). Deiiiijue fldelis quidam ejusden) .\posioli me sx- pius d.icto coinpungcre sulebat : Jfjsi iu iwbiimei- ipsis responsum morlis habuimus, ut non simus /ideii- lesiniiobis, ted iit Deo, qui suscilal moriuns {li Cor. i), qtiia inentorarei, dum se aliquulies, diun aui ora- lioni vacaiet, aut conteinphiiioni, (aiiluin aniiiii sluporcm toliusqiie snbito perlulissc corporis ligo- reni «l sibi aROiiiani adesse inorlis crcderol. Urgc- bat iiitcriiii cbaos terrificufi) liipuie contra quem lcrrores Doinini u.il l;irent. Etcnim ad (rcinenduin Dci jndicium lam iiiopinaie, lani improvise rapi cxspcctatio fcnibiiis aiJeo csl, ul iiieiilem bo;»iiiie, nciiiiin iiiigunni excedal. Hinc culpaitiin co geries, inle iiiali^iii spirilus accusaiorcs; luin vero judicis cx.imen ei scnientia jam vertabaniur ante oci.Ijs. Tribulaiioiicin igilur suam lacryniaui indjcibili anle Dcuin pronuiiliabal, cftundendo scilicet ili;i!u bcati Job oratioiie;n : DiniiUe me, Domine, vt planqam vuu!ulum doivrem meum, anleriuam vadam et noii rtveriuTy ad lerram lenehrosam cl opertam mortis caiigine, lerram miserice e( lenebrartim, ubi mibra moriis el nullus ordo, et semp-ternus horrcr infiabi- tal {Job x). Ncc iion iilud i's.iliuiit;c : Remiile mihi, ut rf.fiigenr, priv.jqvam abeani, el ampHus non ero {Psal. xxxvni). ISon decrat laincn spos illi niiscri- cocdiae sub lali anguslia. Quippe diiin post :il;quan- liiin aniina rursum menibiis otanibus quasi refun- derciiir, sed insoliia concussione el freniorc. Qiiid auiein verear fateri, quod e frairibus nosliis uno jarn piopinquaiite nioiti, ciim qiiadain Dominica Inler Malnliiioriim vigili;is somni gravedine prcssus, snper lcclnlum ipsc paruinper roqiiiesccre vcllem, tam vebcmenlcr daMnonuin ni iiie lurba inuil, ul ad ecclesiam irenicljundiis refugerem? Al vcro pnulu- luin posi rcprehciKieic inoipsum cocpi ct coii/undi, qnod taiii modic;c fidei essein, nl a facle poicslaiis {iliaiilasiicyc il.i delerrcicr. jj;ilur qiiasi priorem fugain seu difriiieiili:iiii eincndalurus ad lcctuluin rcveisus suin dicendo : Dominns illv.uiinalio vica ct fiitiis mea,qucin timcbo {Psul. xxvj)? clc.,trucisqiie sii;(i,ii.ulo ii:e ciiCuinjcclo 5ol!icilc coinnuaiivi. ,N flF LEOD. MONACIM I.W A Vin irifpere lioninus co'peral, ci ecce coliors iib iniplacabilis graviorc admodiim qiiam prius violeii- M lia iiicurrit, fcralibns'|iic trlifi coiiiiniiiaus el lior- " rende irifeslans adeo qiioqiic invnluii, nt dclnctuiti lociulo ine in acrcm vcluii abripiimdnm leTarel,no- nien et auvilium incbimJns Spirilus «ancti, cl t prsle lanta rne cxcuticns, ad ecclcsire asyluin ini- niic pui^nator invalidus aiquc soinnolcntiis n.Tiiga _ dciiuo rcfiigi. Nec tniscrx meiiti ac imperfecl:c dc- ^ fiiii liorror, dum sc ingcrcrenl iarvares ricbulosis- simiqiie viillus illi, quos aspcxor.mi. Siqiiidem et anlcriori i|iiodan) accideral niibi di- luculo, iit psaliiiodije intciitus, duni siqier claustii me reclinassem intcrcolumnia, iinnianem ursum a domo iiilirnioruin slrepitu exlrc grandi vidercm. Erat liorribili aspectu et lorvo nimis, flammanli- busquc ocnlis. Kcc mibi paruni incusserat horrorij, dum econtra iransiret, nisl salvificnm exclamavseii) Spiritus sancii iiomen ct crucis objecissem signa- ^ culun), ad quod sicul deficil fuinus, defecii el cva- nuit. Veruii) cilius ego abscedens loco, nt qiiolrbel medilatu alio lurbalum tranquillare peclus valuis- Kem, lulibus meipsuoi versiculis occupab.im : Quanta mihi faciaiit crebro ceriamine pcstes D.cinonicx mala, non lcviler dcpromcie posslni. Inslriiil ignc, minis, borroribus alquc fl;igellis, Coiiciiliimt somiios carpunlquc triici veliil unguc. Qiiam grjivis illorum vis csl, quam dira poiesias! Iiiiiuineios soliis, el vincere quis queai husies? G Spiriuis obsistat sanctus, iniseriim lueatiir; lnriniiosqnc suos rirmel charismaie scnsus. Tanto lulore nil siint phantasiica qiijpiine. IJic beiie tranquillat, scclerum quod gres male lurbat. Felis, fiiieni initus, qnera graii;i diligil cjiis, Scnsibus el corde clarescii jugiler ille ! C.^PUT II. Nihiloiiiinus auicin occurril mcniorix, duos es frairibus noslris inlinnaios graviltr fuisso. Alter eoriiin per bcbdomadani lcre cibi ac polus perditu appetiiu, eiiam levamen perdiderai inoriendi Uiin febre quam jejunio exsiccaius. Nocie igilur iiiia, cuin pervigil jaceret, subito vidil dxinoi;ein fuligi- neis alque letricis liorrendum liiiea;i:eiilis inlcr D siium et aliei ius frairis lectulum constiiisse. Iii co- dem qiiippe diversorio ulerque alirinseciis decum- bcbat. .\d ntriimque vicissim daMnon cxplorautii nsore geslibusqiie iiitendit. Et coiiveisus aJ euiii, qui vigilab;it : « Tu qiiidem, ail, nuncevadcs; alier vero illc confcrcl nobiscum jamjain nioriiurus : i qnod el accidii. Nam evcstigio fruler aggravaius c» ab ipso csl divcrsorio expnrlatus. Porro qui renian- serai infirnius, tanlos in aere clamorcs eo dec* denle aiidivit, ul innumeriim coiicursarc lumiiltua- rique viilgiis cTcdcrei. Evocavil proinde dorniifcn- tein coi'ain se piicrum, ct : c Audisne, inqnit, tan« tuin circa iios clainores? — Non penilus, ail; » seil slrcpilu eoJeni tumiiUuosius accrcsccntc idciiiidiHi illuiii •xcii.avii. Ad fenesiiam ccllje piicr acccssii, »^7 I ACnYMAhlM LI3. 1. 458 Of.ilosdillgcnlcr clrcniniulilel auiciiliavii, ei t ^e- X tupiem eU {Pro-it. xi), jMlenic ;i05 sitsclpitljat , :xeinploque S:iniari(diii>s (!iscreuis viniim el oieiim qiie (lunr, inqnit, audio vdl video aliquiJ. i Verum- lamen infirniiit liorrore qtiodain ac trcmore angc- katur, recogitans qoniuus dxtuonuiu incursiis , qiia:ila perftfranl itiipeciimenia e corporibus ini- granies anlin.e. Siqui strata vili nialiula, ei vice pulviiii posiio ad capnt CAPUT lil. lupide, qui suppasilum plane capiii Jacub iii B.-thcl Saluhris posnilentia, felix purgatorium , qiiod liipidem nobis repr.xsenlabat, praeseriin» cuiu joi- nullus asperel borror d;cmonum aiit incursus, sed daiiici Baplistx' arduus imilalor piiis cumclonim perpetux jain sahitis spcs purgaiidum rclevet, cui conlexla contiiiue ad carnem toga vestirelur. lii neque dcsit Inx, neque visitalio inlerdiim angelica! Iriduiim p!erumquc aul iii hcbdomad.im tenehat je- Anima porro nimis (niscra, qux dx-monicani in pc- jiiniiim , quamioqtiiJcin ct per lotain aliquando D teslatem devenit, qiiia qnandiii tu;iidiris addicla csl Quadragesimam oinni poiu absiinuerit, tanla [lar- exactoribtis, bjberenullius rcfngcrii, iiullius boni cimotii;» prx-rogaliva Moysi el Eli;csimilandiis, nisi spein potest.quin potius die ac nocle ah inquieiis in- q'iod el cibo per quadraginta ilidem dics illi absii- quieluiur, donec reinissiuiic divina paenitunlix siih- nuerunt , suo jejunio ji-juoattiri qti^ulragebiniaiii dainr reinissiori, requieni bahinira quandoqiicjnsioi Clirisli pryconar.tes. A vino el cainihiis sese peni- rum. Qnod cl cuidam fratri ostcnsum csl, qui, dnii» lus rclcgarai,ui do filiis Rechab puiares abilinciilis- iiiier vigilias matulinalcs alliorc (|iiudam luco btaret, &iuii8 unuin, el qncmcunqne sibi vicluni sublrasis- clevalisque ad orientcin oculis incditarelur cuii) sci, egcniihuset inlirmis dul per seipsum, aul por corde suo cl intenlius oraret, audivil luinullum pei* alios conrerehal, procul duhio credcns benigno se acrcm magnura , sancti Spirilus invocDlione cl J'i HiKcurri. Seil liorri:mlo Irn^ore ac klrcpilu niiii IniiiiinTent 'arlaii-i exsfciitores, vi>a est irai sciirKTe ail pruxiiniiin saiictx D<'i Ceniiri- cis or;iloriuii), fosi!aii itii allquoit lial>i(ur:i [laliuci- iiiuni, 00 qiiod i 'em rmier, iliiiii aillnic css i iioliis- cum, Ddiiiinje laiii bpcci:ili se exiiilnuTil dcvoliiin. 0 qiiiiiila e<)t ilislatilia iiiliT coitiiiii t'( iiifcnniiii ! 0 (|iiaiii iiKigiiciii ( tiuos lirinaiuiii e:>l inlci liiioo li:cis 01 /iiios leiicliraruiii ! Yidere el aiiiiirc cule.^-lia siiiniiix- (liilcediiiis ac refeclioiiis est , iiireriijlia suiiiiiix ainaritudiiiis ac ilefecliouis. C!uocin:;i lior- ribifitcr qiii liue videbal vet audiebat extreiiiuit , luco sc ainovit, el jiislitiain Dei aniuuv fiatris per fw>iider<; mo:iies clcollcs iii sinicr.i ; totns, iiiqiuiii, i'Ic poiidcraior spii-iiiinn l.iiii aiigi-licoruii) qiniii liiitiiaiioiiini , qiii siiariiiii fliir>Mia (^raliftrinii in siiigu'os (lerivat ei dividit iiaiirlos, prota vuli, art pieniiiii novil , qiiaiiiiim dc siia plotiiliidinc iii Mariaiii mntiiiis sil. poiidci nvcriJ, nppmidoril. T.in'Oti os incuMi :sus suiii , mc juc perftisuin iacryniis toioipie Iteniuhiin corpoic invcni. Iii aiiufiiudiiii- iiinl(u:ii lempoiis fratcnia coinpassiuiiO ficri or.ibal " bus eii^o iiiGr:il>a(i:r iiiciiiis nic;e oculiis, ei erant piopili.iliileiii. Liide vijfilia qiia lam matuiinn, cuni scderet in ccclts a rcntotus, per i(ucindain excc^suni nieniis tlciiiio vidil ipsum fiatrcin iiiler qiiosdani fr;i(ics dcfiincios nlternalira psallentes : Qui liubnut t« mljiitorio Altinimi, i« proleclione Dei coeli cuinmo- rabilur (Psal. xc), el c;i;lcra HS(ixe aJfiiiein psatini, qiioriim iddcin niodus poeiiiteiitide esset sancloruiu circiiire niemorias. El cum ab illo (|ua'rercl iiuo- inodo lunc se li:ibcrel : < Fucraiii, » iiiquii, « (ra- ditiis cuin ;iliis «luiliusdam cnieiaissima: d:eiiioiiuin I otestati, qiii iios siiie uila interniissione loniienta ■ bairt iiidicibiliier. Ab liis inater iiiisericonlije suo iiie p:itrocin 0 et iritervciilu eripuii.» Il;i'c ego uiique noii quasi frivola vel phaiitaslica, scd qiia>i scria et.vera compuiiclioiiis elconeciio- nis conimoiiiloria scribo, iiiaxiine cum ips;! ejdcin in ler misericordiae pr;ssci ipto fratri pcr se diguaia sil apparere in lectulo resideiiti aiquc lacryuiis ct orationibus fatiga(o. Nec dormiebal, sed ciaiisos corporis dura lenerel oculos , aperli suni ei miro quodam modo aniinae oculi, el iliud siii},'u|are augc- lici oris Ave angelorum el liominuin doi-.iiKC , qtia inierior posset liomo , revercniia proteudeiis : .4i'i', jnqtiii, Haria, gratia jtlena, Dominns teciim, beue- (iicia tn in mutieiibus.Qwoii cuin iiiilu beiiigiiibsinia; facici accepiasset, iiiiiiiil ei ul atlendcret jd illum qui astahai.. iNaiii suus illc capiivus, ilte suiis , o u(;iiam tibcmlUb ! niinia capiiviiatis iiiclemeiitia D iiinceriliis aslabal. Adeiidil fraler ad frairem, el : QiKiiiiocJo, aii, 0 :imicc ! iiunc agidir tecum ? .\lla- iiyinaiis il!e ct ingcmiscens : Heu, beu I qiiain liorrendiim cst, inquit, incidere in maiius Dei vivciilis ! in b.is pro nicis damnabililer culpis in- cideram , nisi laiiiae bujus iniscralricis , (aiitie biijus liberairicis nic miseralio, nie auclorilas li- berassei. 1^'ituT ciim ncc sensus, nec lingiioe angelorum ei liomimim laiit;c Viij;iuis , tanlae tualris gr:U^:itn , dc ccsseruiil, recolcljam, laciymasque a.Mcbam la- crymis, novas veteribus , illis videlict qiias iii iccenii fiiiicro quorumJam amarissime fudi. Cani capiiibus, cainfenies virtuiibus Si^nes, caiii sensibus, lloreules morilius juveiies recurrebanl ad mcitiem, quibiis, diini nostr;e viiica flnrercl E coiiucian;!;». ills iioii iiijuria suiil cunferendi, de quibu^ iii Can:icts canlicoiu!» dicilur : Ln leC.ulum Sutomonii sexa- ginta fo tes atuLiunt ex foTiissimis Israel , omnes teuenles gladios el ad bella doctissnri. Csirusnijus- que ensis super femur svum propter timcre» noclur- nos [Cani. iii): quorum bic per sKigulos anmiiare persoiias el nomina e.vprimere fuissel qnitiem diilce niibi et gratuin. Sed tatnen supersedi , qitando quidem spero ea esse scripta in tibro vii.c , itlo scilicel digiio Dei, i|uo scripr.e siint talnil.e lesla- ineiiti, ut siiil b.credes quidem Dei. «oiixMOiics ai;- l«;in Clirisli. Suluieclam deinLlo qu! I loclos, quid lacrymaruiii iuerit iion leve aliqu indo niilii iiuiia» ineuium. Nam, seeuiidum qitod ait bea(us Jub , St dixero : Comoiabilur mx: IkciuIus mcua , et lele- Vubor loiiutns mecum in siratu meo , leircbis me ver Mmuia,et fier visiones Itorrore concums [Jub vii); inibi qiio.]ue acciJil. CAPIT iV, Videiiam me per soii:iiium iii quadam injiila esse, qiiani iiiare rapidum iiimis ei airis burtilnle c( lur» buleiilum aquis circumdabat. l.imes aiigiistus valde per niediuni porreeins oral nsquo ad aliam procul lcrrain, qua? ad oiieuieiu posita ot omni .'vmaMiitale ICI LACnYMARl M F.in. I. IG* vemansbDbcbalregi«mminPClinrontpnrab.ltsslni- A '<>:■?': (i<"niim mirahilem, aspcxi leniplnm. qt alc ftnrx el lanix clanlalis ac Iwaliindinis. ul nn.fii- iioii aiiilox lioino, scil Dons oxs;riiO!c soliis piil.s!, li.in icprxbcnl;irel proplielicnm : Oniltn noti ndii, pioir.i.squ.; in f.iciom a«loravi salnians el conli-o.is, Jjiui, nlorscripliim «u- Hoimle cum appropiii.|iiass.>m, ainlivi riiiustlaiii cla- rcis lo"ebnlnr : BiOli qui habiLinl 'n domo lua, Da- ii>simc coneiiienlcs : fulelis scnne el omni ucce- uiiiie! In tacula icrculomm iauJiibuiii lc (/'in/. pione liignin.quin Cliiislus Jeituvenil m hunc niuii- txxxin). Vo» cnim lainl.son;v exsnliaiionis alqnc ditm peccatorct ta:v>i fncere, c\c. (II T,m. i), il. lc S giaiiarnm aciionis pcrp- mo illic amliobaliir. Nimio ei compiiiK livae iilins anlipboiia;. Tum loi» pli pa:ore ;«>sl«abaiii (lcsideri.i illic iian.-ienn.li ; scd vcrcliar januam viiicns. liici cnm irem.iro magno iii-r. s-ii* illins snpcr aquas allins cininenlis .riiricilom cl an- snm, so.ii/|ue iii pavim.Milo lapi.him el niiii mira gusmm usqncqtiaqMe Iractnm, 110. si lenioraric ln»c vaneiaie constralo , ui ubi ailverlerem qno.l scri- aiiohiassem, cum nnlla .loilncorel ant suslontarcl paiin est : Platece lucr, Jervinlem, sierneniur curo jiisliiia. nnlanle Rrcssn dcci.lcrcm, tamque pavon.i.T) niwido et lapidibus pre:ittis {Tob. xiii). Iiialu ncrireai vor.ig^nis. Vcrnm qiijilil»iis vcrliis afTo. tnm exiic.iiain mcnt;.'? Flcl.am igiiur mullum, eoqitc ainplius qno.l vi.lc- H Cuin alieii.li^scm sursnm, vi.,'i Desiiler.uu.ii cniKtis b;im iransire qiiosdam non fac.lc taiiinm, seil eliam gonilms, vi.li Desiilorinm collium a-iernornm. Illo, cuin graiidi fulutia. Super arenam dgo conoiili, el q"e'>» commendal in Caniicis canticorum sponsa ; Oebam, ul iluxi, fletti magiio. SiMim qnippe ci anima Dileclus, iiiquiens, meus candidus el rubicumltis fletvini halici sive luclum. ui ramilijre est lugeuli- {Canl. \), ilie, in.iuam. vi.lciqlur in cruce ilii pe; - bus, de quibns diclnm ost : Beaii qui Ingent, quoniam «lere vivus, atqnc incffabili reveremlus lial.ilu.linu» il.$i consoUibumur {Malllt. v). Ei Aposlolus : ii/)iri- ul compoienler iiiniium do illo diclum sit : Oi.i in tus, inqiiit, orut pro nobit gemitibus inenarrnbilibut diebus cainis iuce preccs sutplicuiiuneique, nd euiu, (Hom. viii), i«l est orare nos facil. llaqne succes&il 9"» P*"" ialvum illum facere a moite cum clumore alii|.ianlulnm el consolalionis. Annue, Jesu Clirisle, valido ei laciymi* offerem exauditus esl pro sua rece- \\%\\ santle, qui nun dormis, nequc dormitas, qui renlia (Hebr. v), lniiooeiili;c illins quis adx-qniic custodis Israci, anniie. ind domiim Dei. *^ juboroin tuiii pra-.vidisscl, lol t cllnsus aiiintu il Aspicitbain qnippe in visn nortis in eccbsiam pra:coidiis eontiissn» aii : Ei dicelur ei : Qnid suni mc nostram dednci nnte majtis all;iro, cl a quibus- dam snmmse au.toriiatis ac rcver^ntiie pcrsunis, quibus conlradiccre nil audorem, a.l puregr naiuium ilesiiiiari. Qiiam hbo iosa |ierogriii:iil() I Angnsla placjw isl(V iit vicdio manuuin luarum ? El dicel : Uts p!agittns suni4n medio eorum qui d.ligelanl me (Zacliar. .\iii). 0 tlesi.lcr:ibi'is tiucilixc, o aiiialiili$ pl:igato, n qiiibus, .[uoniudo, qiiandiu Iioc dicclnr cii oiiim via, qnje dutit ad ^ii.ini AJ donnim Dei 'i'" '■ A Dco btilicct ralre, ciii faciiis es obc.lien» coi:i'iulere prjBcipiel);ir. Exivique i:»cryir,osns et usqne ad n.oriem, iiioriein autem crucis , a ^amlis pavidua iiiiiiis,«lpolequi iiobcirem ulrum porvcnire anjjelis «|iii in tc lalcni .lesidcranl prospicere, ;ib possem. et, u perviiiiicm, nc forle ut lalni.^ virgi- lioniinibus qiii Ina saJv;iii sunl conlixioiic, chiii nibuh iniliijaiiua clan.lcrolur, repnU.^^qiic dicercttir: ini;s'.imabili affc.lii, tuni iiicnanaiiili adinirationc Aiiien dico libi, nescio le (Sltitlli. xxv/. p^^^r oninia dicolur libi sxtuia, cl iiiieir»»gai»eris : Ibam igiiur dcmisso vullu laboreinqiic pitalmn.lia 0'aii( nu'. Al,i;iham, Isaao, et Jac.ili, qi..'iii lenebiim bacnlo innilobar. ^u.lis siquidem D.ivid tl c. lcii lales, Duinlt e, .iilexeriiiil ic, se.l iiui.ibjni pedibus, qnoniam ilcr illud sii.speclum domus eorniii, doiiius gcnoro, noi» lidc, ^;. n'. p c^u- spiuis eial el scrupulis, ct uiroque ex lalero obses- trix, popiilusqno ..M^ivis iniqiiit.iie, bointm iie.4(i.itti,. sum siivis borrenlibus. ilcn, (^iiol impotus in me fctcruiit, lieu, quantis iiic lerrorilus «iTeteruiii ia- Iniiuuli de lat.lms exsilienlos ' Ali|uo procul «iuiiio aiiripuissoiil, uW\ angclicx venuslalis qnid:im juve- lilii stelorali .e odiu liabiieiunl graii^, el si. pligt- veruiil le. Iii iiac .'iiani vaile iarrviiianini qii.itio>, ifiitliior a dilotloribiis luis iiiierrug;iliis es, aui iii(orio^Mii>, nis Cliristuiii intiainaiiii suflragia liiiiss:!, (|iii.iii dign.iiilissime Ji&ii : Quia siiit plug-e m mei.s aspergere iiottis tcncbras solel. Jam penc Ingnbris app.iret splcij.ii.le, quia fui tis oi nt niors dilooiii», atqnc aiilielus viaior defcterai», cuni ecce ast>' \i a dura sicui mfernus xmuiaii.i, liun vi.lelicci illorom m UEINERl S. LAlJ.lK.NTU LfsOn. Mn.NAClll m }n ItJ cli.irlMfem ncc afiu* nmha' tcntnlioniim ex- A limpiita frij/cniis appeiit atjuac niiciilo, ila silienikT Stingucro, ncc fluMiinn iribulaliomim polucrinl \c! possiiit obriicre. Cii!» in ilia igiiiir, iil prescrlpsi, resiamniodo novitale floriiins, inodii- !aiis vocilMis decanian.s : Lnudem diciie Oeo notlro, ?.'?jR(?x ittncli ejns, tl qui timelia Deum, punlti et 7».7gini, quoniam regnavil bominus Deus JioUer omni- poten! ; gaudcamus ei extuliemut, demus ghriam ei. ):igrcssubcjue disciiboil siiper p;iviineiit'.in, el slcul (I^ii iiiaiio .so!e loiigiquc itiiieris laborc cun.^^cctus esl, ad criioilixi ln(:\<'.in |jl:i(;.-ib(|ue iitleiHj(.-iial. Wx eic- iiim .^anciis ci (liilcissiina i-lernr/i gialiludinis alqlie gr.ilinruiii aciionis eninl coininoiiiiori.i, ciunl l.(in- pade» ignis , ncc. iioii IVintmaruni , i|iiil)iis bcato iilinis inaiidio igncscanl el flamincscanl iiislar sc- ra|iliin), (jitaiido rarif^ ad ruciem coiilcnipl.ibuniur rcgciii piinnruiii Saiui:ronein verjm in diadcinaie, r|iio coronavit ciim mater sua in dic despoiibioiiit illius, ct In die la^liiia; ('ordis ejtis, Doininum, cujus igiiis c&t in Sion ct c.iminns cjus in Jorusalem. LIDELLUS SECUNDUS CAriiT PIUMUM. lam nuncophilocliriste, debiium nuiniiscisequere, «1, quia reiuli. pro qnilius me benevolus exacior sofpiiis compellabas.iu quoqiie referas, finae comperi s^ qnitiiisdani '.e veracilcr hmiliaribcs di^Jicisse. i Honeslain, » iiiquil, < vicissiiudinem reposcis, ?iec amico dcboi «ubiratil quidtji:ain, qtiod liabcat 85(iiricaijoiiis maleriam. Nec vero inlendimns faveii, sed compunclioiii, lacryiiianim qiia,'rimu5 i;i3ii«- mcnta, non levis jactanliolse ar^umenla, niaxime cnm dtiobus JantunHnodo nobis nosira ioquamHr famiiiaria, vcl &ciibanius. Sufil clenini ul diversoe i Seponimus cjiismodi ;ca3 cominendam;is sobim- modo, qu.ic ad bos qiii InbuIalo eunl corde ct Iiu- niiles spiritii, emiuunlur ub Ailissimo visitalione.s, qni sitpcr iluniina Babyioiris sedenles flenl, duiM reeordaiilur Sion, qiii fliiciu.Milia ct kranscurrenlia luijiis sdsculi coiifi*sioiip. pieni ui advcrsa sicprospcra ilcpnuinies flclui c.uiii .\postolo dicurii : Non liabe- mtis hic manetiiem civtlniem, ted {uiuram inquiri' mut {llebr, xiii), u!)i gloriO£3f» iicciion siabilis in slernum spccula fidicii.uis est. Ad banc uliqiie noa admiuunittr illi, qnos apiid se non rccte cogitanles Dimiumqtie insipienies ila dicere quidam sapiens facics, jta divcrs23 hominum opiniones, ditm quod icribil ; Exiguum est el cum ladio tem\ms viice not- aliiis aeslimat boniim, alins opiiiciiir maltim. Taiis tr.os fios temporis.Coronemus nos rosit, cntequam marcescunl : indtum pratum iil,quod non praiereat luxuria nostra : neino noalruin sii cxtort luxuriiii tmtriB. ilbique relinquamus sigua tati- tim, quoniam hivc esl part noslra et hwc ett so>t (Sap. ii). Hea qualis sensus! Qiiaiia niorilurorum vcrba ! El quidiiaiDsiesseiit inimorlalcs? Sciunl et falenuir pnnurientiscor iuumphantasias patiHjr(EccU.xxxiv); D se .moriiuros, el lamen superbierido ac desperaiuio lamcn non dissimulantes, quod seqnitur : JVut ab Atlisiiimo luerit emissa visitatio (ibid.) Vanissimum qnijipo esl aeqiie ct slullissimum inlendere somnio- runi plianlasiis, quoruni nec genera, nec formas, nec sigiiiflcaniias, Pharaonis sapicns aliquis aui coiijcctor , non rcgis Nabuchodonosor quisquam snolus, non magus, non Cliald?RUs, nec ipse quidem Mnliamad Saracenorum proplieia et deus, iiccl an- gelum Gabrielem sunm culpavcril fuissc mysieriar- dieii, comprehcndere, iniepretari ad plenum po- fiiissct. Taniiis somniornm cst acervus plianlasiico* rum , tit Jiidatei Gomor superet iniiaiie mcusu- r;>m. tksmonibus se efticiunt pares. Ideo, ul ail Scripiiiia, examinali ad inferos descendunt, et qiioninir. non habeni tapientinm, inlereuni propier suntn insipien- lium (Baiuch. iii), Dc qualibus el .Saiomon : iVo/i regibut, iiiqiiit, o Lamuel, noli regiout ilnre vlnum, quia nultum secretum esi, ubi recjnal ebrietas, tie forie bibant et oblivisco.ntur judiciorum el viulent causam fitiorum pnuperis, Duic sicerarn nuvreritibuSf et vinum his qui amaro tunt animo. Bibant el oiftivi'- scanlur egestatit *uce, et doloris non recordcr.itr ampiius (Prov. xxxi). Non igiliir qui coionatilur rcsiE deliciarum, Bon qui floreiasciviniit juvenn.iii*, sion qui viijo prciioso ci, ungiieniis se impknt e» m LACRYMAUIM LIB. II. 140 lnxuriis gandent, liium mcrenlur Tinnm, o Lainuel, qnod interprelalnr in quo Deui , iion luijusinuJi roges, ulcsl supcrbi, o Chrisic Deui» lio;iio, lui spi- riiiis ronsol.uioiie ci mysticnriim digni «unl nolltia Scripliiraruiii : rjnia nulla cst »A Joquenduin soliri- eiJS, ulji scienlia inil^iis, ei poculo iaanis glori.e dcbriatis deesl ad aedilicanduiii cliariias. l'ror«>c(o si bibercnl lales, oblivisrereiitur jiidicioriiui, iJ csl ninlr judicnreiit de Scripluris, el mnt.iruiit caiisain riliorum p.iuperis , oas scilicel iiilcrprfl.Trciitnr aliier, (jn.im saliiii expediirl audiloruin, quos lii pauper filios tibi exa]ii:i ci Spirilu saiicio reffcne- ras.i. Paiipcr, inquam,i|uia miiis ei linmiliscorde: insiiper qui iioii iiabu-ris iii lioc inundo, nbi capul lunin reclinarcs, cuiii vulpcs fovc.is liabcant cl avc.^ cceli iiidos. Nain el propliolicuiu de te lioc prxco- niiiin esl •.. A'on ctnmabit neque accipiet personum, uec nudieiur fons vox ejui, culamum quaiSumm tton conUrel, cl (innm fumiyans non exsiintjuel ; in vcri- taie educct judicium, nonerii Irisiis neqve lurbulen' lus{ha. iv). Tibi eigo coinpelil, o Laniucl jnste, libi coinpclil rcspicere ad panperculos et conlrilos spiriln, et trementes scrmoncs tiios,el d.Trosiccram jnu^rcntibus, ei vimim his qiii ainaro sunl animo, (lualemis liiis apcrias scnsiim, o clavis Davi.l, ul iiileilig.ini Scripiiiras, cl ila liibetiles despirilu luo, ^idelicet singiiljii el inconiparabili vino nunc inte- rim ronsolcntiir cx parte, donec vcnial, qiiod per- fecinm esi, qnando abslcigrs on.nem iacryaiain ab oculis eoruiM, cl dulcediuc rciicics luce visioiiis. C.\rLTJL Jam vcro tibi rcfcram, mi fraier, quod quxsie- ras. .McKreiis ei amaro cral animo quid.Tm pauper» (uliis, ai(ji:c iiiier oraiiouum siispiria, compiinciio- niimqiie lacrymas Spiriliis sancli praecordiililcr fre(iiiciilabal iiivocalionem. Hic vespere qiiodam ic iii iicuilo qiiiclurus, composuerat. Adfuit pia ejusiiem Paracicli inspiralio , dulci^uc ailractu sopor.:tum exciiavil. Ille prccibus insiabai affecluo- si^, doiiec iterum snp.irarciiir. Scciindo vis diviiia foriior qiiam prius ac diilcior sonmolciiluin concubsil, veliili admoneret iUum vigilarc ct orare. Se\ iiaqiic vicibus l»oc aclum esl, ciiiii \!cc seplima idcm fiaier in noslro repcnie mnnastcrio se invenil aiite .-iltare S. Beiie.licli. Ll volcns ceriius e.xperiri, iitrum in spirilu lantiim, aii ei in corpoie iliic cssct, altrcclabal sci|>?:iiii , aique palpaiido discnliebal, cl dexlcra niaiiii pL-l- iiciilaiii sinislrje manus suspeiidens noi: miiiimiim Miirabaiur, cum .forcs moiiasterii clans.t e.«senl, quomodo vcrum et p&lpabile corpus co iiiiidissei, dum vcile insuper, quam vadens durmitum exuc- ral, sese advcrlercl indutum. Curiosos niltilomiiigs circumferebal oculos ad lucernas, qua: per mo- haslerium ardcbant, ci aliasclare, alias subobscure lioiabat luccre. Fropierca quod iniendissct versiis occidciiJem, vidil ad introiMim cbori scros aliarium Sancl:e Marije Mag.lalcMX qiemdam quasi iiiou.;cliU!i! »iai<- A tem. Signaculo sancl.c cnicis frontcm, orulos pcc- liisque signavil, no aliqnod fortc pliJiilasiiia esscl. Aitamen (|ni vidcbatiir, nec ccs!>it loco, iiec sig iiini viialo ('.vliorrnil. Tum Spiritui saiicto fraler confi- dens ivii nd illum ct dicendo psalmiim lkvi : Dcus miscreatur uoitri el benedical nobit; ul enim scriplum est : Omnit scrmo Dei ignilut dypeus ett tperanlibut in te (Salium. ji), jnxta conslilit, iiilon- dcbatquc umiiino ad faciem illius. Quain ciiin liabe- ret gravi.^simo qiiasi poiidere rum lolo c.ipile 9:ip- pressam el obvelatam, videre non potuii. Inleiro- gavil lameii quis essel? illc tacuil. Adjnravli euui per ircMicndiim nomci^ sancta; et individux rriiii- tnlis. Diim rcticcrel, adjur.Tvit .sociindo, lerlio ct qiiarlo texigere nihii polnil.Uudfi mir.ibalnr admo* *' dum cl repulabal siiie causa non osse inaxiina.quoii nc nutuui quidcm ab ilio ali(|ncm sic ridjurato ex- lorquorc possel, ni.ii quod i.-.^porlaliili qiiodam, ul di\i jKincIcre illiiin dosiipcr prcmi et arclari perpeii« dcbal, ider.qne sui forsiian non liabcroipotcsi.ilcin, ciiin cl iliud sc offorrel inciili : luiquiiines nea: supergrefisa; tunt cnpul meiim ; stcul onui grave gravalx suul super me {I'sat. xxwii). Cral antem nigro ac veluii exusio coiorc ei iiullis p.ireiiiibus membrorum iineaaiculis spirilus niagis vidcbalui essc quam corpns. Scd iioscendi foivcns cuiiositaie prrrdicJiis fra- lcr quintair. iiigessil deniso adjuralionem, ciijiis ilie cflicdciaiti elcuitn jiuu ferrc non vjilcus «jdusi pinri- Q mum gravalus se iii pavi.ncnlum dcdif. S^iiiniisil se eliam iVaicr ac propina scdil, cmnpiccliquo illum ac lcjiere cogiiabal, Quod ille diim pixscn» si&sel, rjuamdain quasi maiium cxeruil, alqiic ma« nni sinisirx frairis siipposuil. Sed euin gravar* iiolens cilius rclraxil. Ardobat elcniin voiut fcrruiii cnudcDS. Qiiiii eliam ievavit luodicc capiii , trisic> quc iiimis cl grave suspiriuin cmisit. luteliexil jaiu landem fraler, quis essel, inteHexil doloriscaii- sas. Aiiiue cum prae nimia tompassione ei iri- siiiia ccepisscl aiiisna eJ loiis fremere niem- Lris, quo nescit mo lo vel crdine in suo iterum se leciulo invenii. Neque cxcideriint ei quoa vi- deral el iiilelie.xeral , sed quasi poiaius vino compiincliciiis, vino ainariludiuis aiquc contri- D tio^iis assidue vcrsabat aniino , quanl.i distnc- lioiic, qiiibiis posl inortem angiisiiis expendanliir auinis, in canie carualitcr qu.T, vixorinl. CAt-ljT lil. Oq'ianilcvius eslliicpocniic-e quaui ibi ! qiiomodo illic iiruiitur, qui caniaiiuni islic corriiplelaruin usiiones iiiihus cxsiinxcrliil ! Quaproplcr li^noraio cuiquc ouni Heliu, qui iiiierprctaitir foriit Duminus, mons Carmcli ascendcudus cst, qni ex Kohnco niollem sivo lenellum soiial, qiiaicnus cum oodeni piopiiein til corpore sic inenlo acciiiiis, foricm Oo- miHum forti iiumilitate implurct, u( iiibie santji Spiriiiis scpliroroiis arenlcrn pecloris sui lerram irrigci, quo in<>ilitus eum bcaio J>b {cnp. jtm) liico.rc \tOsni : Didt moliivil eor me um. Wwiqui iii- c* tf,1 RLlNr.UI S. LAIUP.NT» l.EOD. MON.\Cni IM tlar David manu forlls pia in Df^urn ac proximiim A (;Af'LT IV. mansuescat tufu:riiii(liiie, 'i|(it pro siiinni:) linniiiis Qnippc hoc ctiain seJiilitali inx tnni brtirxoiae niqtie paticiilis aniniu? prajro;,'aiiva sciihitur fui pan virliile forli.s ronlra <^ss t vigilii-, ci .'cis.«e cl cor illii t n|)ptclicn(i 8^0, ncc iioii atnicat.ili pr»rKiis conircc- laliooo aiiciiMiiilin convcigis.c , ila nl e\ (lnlccdine Ct vi lani iiiclliH.ii coiitactus ille idcin, <|ni pauliilum Hiitm (Prov. xxv). Diiciii.s (inippc aniinus nulla «lormitalial, exigilarel , viditqiic illain se prolinui dulfclatis «lcbi*! rulii^^ino oliscurari , iil vacillct iilio rcirahentcm solidr esse corporis maiinm, nec iion inodo Rupcr lii'., ([ux iu sacro incinoraiilur oloqnin, lailei, iil fsl parissiniuin ebnr, randoris , in uic- sed vcteraiiilil/os (iiicin gcslis adliibere, vcncrari nioriom vcnieale iilo apiid Caiilii 8 c.iiiticornin hiy-tcria, «;lsi lHiiiianon«'iiuo;int soiisii CDnipiclicndi, spons.T »Jic;o ; Dilecins meus misil mannm iunm /.vr F.icnnn liref scriptiun sil : Non eiigns oculos liiot fornmtn , el\ venler meiis intremuit aJ taclum ejut ad OjjtM quut haberc non poies, quia facient »i/.i {Cnnt.\}. El t]uidem fr;iier ilic qiiuinodo ad laloin pennas quas» aifuila' , et volaliHiil in cu^lum {l'rov. li^^tnin inireniuerU, non csl inexpeilo dicibil»*, fu-.ii jiXMi); lAii.en ciniosi quidani disiiuirore iiou vcicii- fuoril cxpcrlo vix tolerabile, ei Deo iiiaxiine soJi liir el scriit;iii, tjuoinodo corpiis Doininlium si vc- pai'^^>i- «[uoriiolo pcr inconsciKas vesies, per inle;,'ix rum cl pa!(»aliilo luil , pioccv.lcre iii orluin dauso carnis pccius divinac solidilalis mauub cor lenere meiris iitcro poluii. (.luiiso iiciii resiirgere sepulcro, liun;nnuut comj Icciique valeat. jj claiisis ait (li&npiil«s inlrire januis. Sed dcilciutit Vcruii< cquidem non ininiis fuerit et itliid, qnnd iniprobo scrul;iiiles scriiiinio, iion alleiidi ut(>s quo- niatn siciU ud Palrem , el toius in Virgine; rcvoiveret. iti'niam , inirabilia .'duin aquil;c tfiilosies illae, diin! superni nondubilans, Imo admirans ot lacryuiis se exi rcciis spiriius sive poU;stat<:6 in ;:spoclii suniini veriqutt super l^m omnipoienti, lam cicmenli iiiiiin<;eiilia , solis irrevoibjratos fi^ieiilcs co:ileitipIaiionis ociilos siibilo se vidit anie iinagincin ip-.i!is adiuir.iiid» faeiei cjus a!iiiudi:ii , seu profuiulitaii arcatioruiii Virginis, qiix in lapide sciilpi», ge^iei in greiuio et eju.''0 respeclu saiicti Spiriliis scpiiforniis procidons et in otnuibus abijssis {Pial, cxiii). Ad cjusmodi d adorans sc|)lics , ad glorios;i.n Dci rieiiiiriceiii nimiruin ijutS(|uis pure alleiiderit, cl iii bcripluris scpties ilciii ileravii angclica; saliitaiionis iMud Ave quae lcjiuiitur, verilalis ojicra Dei |iio jicclore scru- splendidissiinuin. Deniissaqiie ad ciuii in.iniis Do- latus fueril, esse fatiliimuni Ouiiiipoieiiti faiebitur "'»"' approbendit cor ejiis, el :irn|iia:iia dotiiiiiil boc ouicnnqiio vol uniniiio pra^siilissc , iil solido cl iiiura uiiraLili rcvcra efrcctii atque iiiolf.kbiti, ciiin palp;*bili corpure claiisa inuolibol alijiie obscrala e:uleiii iiianus tota et iiitegra roii:aiiS:ssc iii siipor- jiolueril penctraio. Igitiir (juoil coiiprobendorc qiiis liniinari vidcretur siipra, cadoinquo iiiiiiioniinus lula iion polosl , ciedal per ndoi siticeiilalein , mcriii ei iiilogra cor fralris leiierol inlra. .Ma^^niis iiaquc acquiral clarilalcm , qiiemadiDodum ct prxclarus Dominus suo pcr se parvulo ita salisfeiit, per sc itle Liirnioriim Cliiysosionius jiapa Giogorius : docuit niagnus vcre ct laiiilabilis niiiiis Dcus, qiii Opernlio, ail, divina, si ratione comprehendititr, non fjcit niagiia el incomprobcnbibilia ei inirabilia quo-^ etl admirobiiis , nec fides hubet meriium, cui humuna rum noii est nnmenis. * raiio prabel ejfpeiiiuenlum. Talia, o amice, iion illusoria, non ess.; «loslruiio- na crcdo, cum ad .xdificalionein, ct divjium pciiui 169 LACRYMARLM LIB. U. 170 mnorem sinl arcon.moJa ctad consolalioncm anini.x \ Palris in tcrra vjsus ea, cl cum hominibus coiivcr- liuliim et Iristiliam pro incol;ilu sno linbeiili coii- salus, serpens factus, id csl Itonio liuinilis, niniirum slriKtoria. Nain juxla Ecclesiaslcn ,(cap. vii) : Cor qui dc le ipso iia senseris : Fgo auiem fum vermi$ snpienlium, ubi irislilia est ; cor Hullorum ubilcrlitia. Oiiis namque sipi«;ns, qiiis ruliira: iii jiulicio Cliriiti ni^mor discussionis non l.ige:il cl tristetur, scd ri- tlcal el Ixletur? Stnltonim csl in ista vallc la«:iyiiia- rnm Ixlari, quibus iniseria videlur risiiin dcpnlire el uon homo (Pial. \\i); scrpl bonorus, quia Yerbuin es Doi i'j(ris. pcr quein omnia facia suni ; a-neus, quia solidus cl Qrnius. ciim petles lui simiies sinl auriclialco sicut in ca- errorem, el gaudio dicere: QwtA frustra deciperis? miiio ardeati, cniraque liia coliimnic marmorex, qainimo, ul jtibel* apostoius (Jatob. iv), niiseri quje ftiiidalic suiit super bascs aureas. Quix enim le reclior, quis tlarior , qiiis purior, cum non sit iiii(|uilas in le? Tui omoes cogitalus, lui orancs actus, vcrbaquc omnia super rectissiinas et purissi- nias bascs coiisiliorum saitcl;e Triiiilatis fundata sunl. Tu ergo, po«leaquam ascendisti in palraam " crucis, ei victor appreliendisii fruclus cjus , uiiqu« fruclus rcdemplionisal(|«ie sajvalionis luimanx san- guineni de manibus et pcdibus luis einitlendo, san- guiiicm et aiuam dc ialere luo , cvstinctus c l ad viiain per morlem luani prxdestinatis flammeus ille gladius alquc versalilis, et sistcrc jiissus ad cu- BlOdiendain viam ligni viix, cum clierubiin ante pa- radisuin anloa oiiucilus. ad qucin priinuin \in- clos Uiuinpbaliler luos introniisi!>li, qiios iii ipso lcslaiiicn.i tui sanguiiie lunc eniiscras de iacu , in qiio iioii t»i aqiia , riiin ibi quidem sii flelus et blridor deiiiluni, sed absque vcnia. Prxmcinoraio dcniqiic frali .nrriere, et quod ireineiis niinium dico. darc 0:>ciilum digiialus es, dum crux eadcm lua hunc aureis ciaraium litteris prxfcrrct liluluin : Melihisedech panem vinumque lilavil. Lhrtslus iilem slaluens paclum vesius evacuavit, Siquidem oblulisli et quolidie pro nobis oiTcrs simus nostras lugeudo el plorando niiserias, risuin conTertamus in liiclum , et gaudium i» nioerurcin. Ilumilieinor in conspeciii Doiniiii , iit iii dic- mortiio- rum beala nos resurrcctioiicexaltel, veriisqne Isaac \ern tunc impleatTisu os nostrum, el iabia nostra jubilo. C.\PIT V. Ipse elquidem risu dosidcrabili aliquando Ixtifi- cavit animam 5ui cujiisdam servuli. Ilic diacoiius cum essel , fieri saccrdos a suis interdum prxJaiis nionebalur. Sed »e vita minus idoneum iiistanler asscrebalel viribus. Quia igilur David e\cmplo vilis cralel humilis in ocuiis sui>i, sedulo reiraclans illud Apostuli : -Vec quisquam sumit sibi honorem, sed qni %ornlur a Deo tanquam Aaron (Uebr. v), ille qiii in ahis b.ibital et liumilia rospicit iii coclo ci in lerra, suum aliquaienus super huc beneplacituin pixuslen- dil. Conliiicre lacrymas, ini frater, jam non valeo. Mam incomparabilis, namsiiigularix(iO)dignationis Chrislus Dominussuo illimiiiiiiio pcr visuni apparuil< ^ cuiiiipso, in qua vivus pcndcre videbatur, ciuce oc« curreiisiiiEcclcsia,i enipcS|)irilu vehemciiticaiiulem mirabiiilcr cruceni agcnlc ei promovenle. Proplia criiciiixo facieserat et niodesla niinis, io:um co pus \eluii cbur candidissimuni aiiiiic piirissiinuin, ul tali leipsum Putri pcr Spiriiuui saoclum in oJorem sua- spcciecastitalis placere iiinueret sibi mundiliaiii, qui vilaiis idcin ipse et hosiia el ofl^erens, ut singulari jiississetulique per propiielam ; M undammi^ qui [ettis privilegio, principali jiire appellatus sis a Deo Pon- tasa Domini (Isa. Lii). Elcphantem quippe, hoc ge- (ifex juxta onlincin IMeJchisedech , qui paneet viuo nui ossis iiiidc proveiiil, aniiiial csse frigidissimum, tam venerabilc initiavit primus sacrificium. Parasti ac proinde castissimum commendaiii pliysici. liabct prondc ct lu iii conspectu nostro mensam adver quin eliain cuin dracone el serpcnlibus juges ini- sus cos qui tribulanl nos, corporis el sanguinis lui iiiicitias, ut ariilici Dco siiaiii sic accoinmodet salvilica in sancto altari sacramenta, qux serpentes naliiraiii, de quo scripluin csl : Super nspidem et roliibeanl ignilos a nobis, tarturex scilic»;t miDi- husHiuv.m ambulabis , et conculcabis leonem et dra- slros exuslionisdxinones, vitiorum inccnlorcs. Et conem (Psnl. xc). Sane virga Muysi ei virga Dci D qu.a peccantcs niedicina seinpcr cgemus, hanc pro vcrsa in cojubrum magorum devoravit;£gyptiorum peccalis mcdicinam scmper habcmus, quam vcter.-t- et virgis coiubros, el serpens xiicus a Muyse pro lis, qiix secunduin Aaron erant, sacrificiis xteroa- signo positus, alque exaltalus in dcseilo scrpcnlium Ijier sialuisli, o exorandc Mcichiscdech , quia rtx incdebaturplagis ac morsibus ignitorum, dum in sc juslitix; o propitiabilis rex Salem , id esl pacis, •spidenlibus percussis vitara reformarel aiquc s.i- quandoquidcm oacificasii pcr sanguincin crucis tux, tulem. sivc qiix in lerris, sive qiix in coelis snol , solus L( qnidem hoc in liii figuram contingebal iilis, u maxiiiie potens compati iiifiriiiilatibus iiustris. Jcsu Chiiste, qi:i descendeiis dc cojlis inissus ab arce (lO)lla babelur io aulograplio. P Patrol. CCIV. 171 ntiNEiu s. LAiiu:yii; leod. mo.nacim 1:2 LIDELLIIS TLUTllS. CAPUT PRIMUM. Qiioitiam tion est tiomen atinil iuli cmta duluin hominitms, in quo oporleai uos sulvos fieii , quuin iiomen l*alrii el l'ilii et Spiritut saucli {Act. iv), lioc Yriierabililer aniplccii, frcqueiiUire oiiiniinodis , 0 IMiitochrislc , (iebcinus. ProiiKle el (eniariiis nohis iinmcrus pluris liabeiidiis esl, qu.'ilenus rralroiii isium, qui nosiro terlius inleresse luclui ci coiiunu- iiicare lacryniis janipridem exoplal, grale .idiniiia- iHHS, cum cerlc novcris scriplmn : Funicutus iiiplex A »/t» inons el iusnln: de lorii fiiit movebuiilur, quanJo ie(jes teira; el principes, el iribuni, el divitei,ei [oriet, ei orrnis senut ei tiber abscondenl te in tpelvncit ei pe!ris ntonlium, ei diceut tnon:ibut et pelris : Lndile super nos ei altscondile iujt u facie sedenlit tujnr llnonum et ab irn Af/ui (ivoniwn vcnil dies mmjnut irw ipsoyu>n, el quis puleril sinre? {Apoc. vi.) Siiper quibiis allegorice lioel iraclcnt ali(|iii (locto- riiin , lamcn el bisioi ice com|>elen(cr inwlligi pos- suiil, qiiod tiinliiin cbaos, laiiCc sinl fuliinc aeris difjicile rumpitur {Eccle. iv). El : Fraler qui adjuva- terrarunique deiiiUialioiics, tH a suis omiiia el locis lar a fratre qunsi civiias firma {Prov. xviii). Esi el naiiiris emigiassc videanlur, ac niiiiio timore ipiippc idoiicus rraleriios iiorlalibus aJjuvare ani- altonil: el taiiijuam ebrii dilTiigianl e>. latebras qux- iiios , piisquc rclailbus quibusilaiii vclul macbinis tmI errabiiiidi bomines. Diein lam terribiiem So- tinnare peclorum niuniiionem. j. plionias eliain prophela exprimere inlciidil : Juxta i^gre, inqiiil, babeo nie inuilo inferiiis nosse ct es(, inqiiieiis, dies Domini ntatfnun, ju.t(a etl et lelos v;jlerc, qu;un ul veslruin ad;!i;qiicm desiderium, in- niniit. Vox diei Domini amura , irib-.ilabitur ibi for- qnisilioui salisraciam. Eteniin secundiim iiliid cvan- lis, diet ira^ dies iUa,dies tribuiationis et angutlict , gelicuin : Si oculus lutis simplex fuerit, tolum corput diet calamiialit el miseria', dict lenebrarutn ei cali' tuum tucidiim erit {Luc. xi), ad Deiim vesira inienlio ginit, dies nebula: et lurbinis , diva lubw et clangoris esl, alque columbina idco simplicitstc nil aliud quam tuper civilales muiwns, el super angulot cxcelsos. tt compnnclionis monimenla, qiiain lacrymaruin inci- tribulabo /iomiues,el ambulabunl ul cceci, quia Domino laiiienta quajrilis, quibus vcluli quodam nilro mun- peccaverunl {Soplion. 1). dilicari inlerior solel boino. Igilur pro simililtidine Consonaiil buic cl apud .Maliboenm 'evangelis^am ^edenlis asiiio .Axa; bruli aique irralionabilcs suiit Doniini dicia : Va: prnqnaniibvs ei nuiiiennbus in iitolus subjugandi, quoc duni claudicans sive faciura diabus tllis : eril euiiu tunc tribulatio inagna , ijualis iiuerprclclur , ne vitiis claudiceinus, appingil suo non fuil ab iniiio viundi nsque modo, neque fie( : el jiomine, imo quaies, ad quid ctiain facti simus se- uisi breviati (uissenl diet illi, non fieret talva omnit «lulo allendamus. Proplerea, secundum clamanlisin cnro ; ied propler elenos breviabnniur dia Uti, Sta- descrto vocem paremus viain Domini, recias fa- C lini autem posl tribulatiotiem dicrum iltorum tol ob' ciainHSsemitas ejus ad palrem Calepb, qui cor oin- scwabiiur, ct tufa non dabit lunicn suum, et steHw uiuin inlerpielalur, palrem vidclicet illuin, qui cor cndent de cuetc , et viriules coeiorum cointnoiebuntur. Iiabel disponendi oninia , suspirando , ul dct iiobis Ellunc apparebit signum Filiilioiriinisiit coslo. Sicut in iguum supcrius cl irriguum inferlus, lacrymas ob enim [ulgur esit ab oricnte el y.aret ysque in occiden- itmorein superorum,lacrymasobliinorcmiiifeiorutn. tem, ita efil el adventut Filii hominis. El tunc plan- Qiianquam clareal satis tam faiista) possessionis gent omnes iribus lerrw et videbunl Ftiiutn hominis jam vosaccoiascsse, mi IVatres, quateniis iion iiteplc in nubibut cijeli cum viriute muiia et majestatc. Lt arrogem invobis, quod per propbciam Doininus : millel angelos stios cum tuba ^l voce luagttn , et con Pncium, inquil , mcutn cum Levi [uit vilce et paciSf gregabunt elecios ejus a quatuor veniis , a suminit tt dedi ei iimorem ei iimuit lue , el a facie noiniivs ccetoriim usque ad teriuitws eorim {Mallh. xxiv). »H£» pavefeai (iUfl/ac/i. 11). Siquidein pavelis non tuu- liidein el in Apocalypsi Joannes : Eae t^ntr cutii tuin quoniain moriliiri estis , hoc eiiim oiniiibus mibibut, ei videbil euin omnis oculus, ct qui euni ptt- coiiimunc esl vivcntibus, verum posl mortcin qtiam pugerunt; etptangent se supereum omnesttibus tetra-: hAi)\wr\ sortcm si(is, quoniam pcnilus igiioiaus, ad etiatn. Amen {Apoc, \). exenipluin jusii Job, qiii qtiasi lunieiiles siipcr se El quidcni lam insolitoruni oslenta mirabilium in liiiclus liinuerii Deum, conjicioex vestrisliiciibus et visione nociurna ciiidam prx-figuraia sunt. Videbal vos limerc ei a facie noininis ejns p:ivere, qui ad elcniin, quod venirei Filius bominis ad jiidicanduni jtidicaiuUim veniurus est in nube cuin poicsiaie inagna el majestaie, quando ciiam virtuies coolonim rriovebuntur, cuin slalu cl ordinc rerum borrilice vivos ei morlnos, qncmadinoduin cl Ps.alinis(a : Deus, inqiiit, ttuwifesle veniei, Deus tiosler ei non silebii, iqt\is in conspcclu ejus eiardescet, el in cir- yriusatque inlolerabililcrnuualoel concussofucrinl cuiiu ejns leinpestas valida {Psal. xlix). Faciem cjus tigna insote, el luna, et stettis, el in terris pressurn qtialilcr reroiiiildarent impii , qualiter piofugerenl gentium pra' confusione ioniius maris cl p.uctuutn, el laicre vellent, duni uullaieinis valcreiit, qua de- arescentibus hominibus pric litncre ei exspeciatione , speralione exlabescerent , ipse itcm in spiiim prne- qua: supcrveiterini univerto orbi {Luc. %\\); qu3iniio, \\Jem : F.csurgat Deus, ail, ei dissipenlur inimici iiiqtiain, recedet cxlitm quaii tiber invotutu^i, ei cm- ejus, ei fuqiaiH, (jh- ndcri:.;! euni a facie cju», sicut «73 LACRYMAIllM LIB. III. 17 i flcfieit fnmus, drficianl, sicul (luit cera a fttcie igiii., A ciealus esl iii jiislitia ot snnclilaie voritaiis, cin.» tic pereaiit pcccuioycs a fncie Dci {l'sal. LWii). veslo nniiliaii nil \crx iiicirriiiilioiiis miplias iu- CAPLT IL Irarc tiHMc!»imiir, qiias fccil Filio siio sumimis iiU; Fraierea nnmn c fralribus iiosiris ncgllgciiliiis Ucx, coeli ac lcrr;i: priiici|taliim lciiens, ct n^m co- sc gcrciiiein subiianee ct improvise coiitij^il viia nicdcmlo pasdialis carnes sanj;iiiiiein(|iie bibiiulo, (Ircedcre hcii expcrUiin, qnoJ iii Aporalypsi le^ilur iiioriireium yFgypli pcrciissnr(Mii iioii vcicbiinur, (cap. iii) : ii twn rirjilaieris , venium lanquam fitr , scil vil;e rcsorv:iIiimur a:lcrn;c illo Domiiii pro- el iiescies /}na liora veniam ud le. Hic cuidam roli- niisso : Qui muuducal meain caruem, et bibit meum gioso jicr visum appaniil, ei iiilcrroganli quomodo sunijuinci», lialet tilam a-ternam , el eno rcsuscilabo circa se ageretur: :isper3, iiiquit, ci lucluosa qiiani- euin in novissiino d.e {Joar.. vi). IIoc siquiilcm luira; vis laltorcm poeniiciilia , niliil lamon ine f raviiis angil, nibil aniariiis lerrcl qiiam i-ecorilalio illiiis in rfprnbos aniniadversionis : Disecdilc a me, maleiti- eti, in ignem (rlernum qui yaralus est diabolo et an- gelit ejui {Matih, \x\). Umle pcr t:im iremciubim le inolTabilisque mysiorium cfBoacia^ qna ( iim Doo dii cflicimur, qua Cbrislo concorpnramur, qiieinadmo- diim el ipsc asseril : Qiii mnuducat meain curncm el bibil meum snnguincm, in me mduet el cgo in illo : sicul misit me vivens Valcr, et ego vivo proplcr Pit' jndioeiii coiilcstor, iil pro nieis ores inleiile miscriis B tvem, et qui muuducnl ive, vivci et ipse piopicr me el lu ipsc eslo vigilans, alque meniora sempcr, (ibid). 1'nica vcre cl appcloiida iiiniis porlio, qiia quoniam in memoriu a'terna erii justus , ab uudi- diyne parlicipans rogcm vciitiirum babebil procul lione mala non limebit {Psal. c\i). diibio pacatuni, alquc sccundirm nomeii Levi linio- Hanc igitur audilionem malain , auditionem, o raiis oddeiur illis, de qiiibus scripium esi : Vobit amici, tam desolaljilem sic audiaiuus iriicrim ex auiem limeniibus uomen meum orielur sol jusliliic. Evangelio, quaionus ab ca iioii linieamus in judicio. CAPIJT III. Leg^lioncm miilaimisad laiitum Hegem, dum adliuc El ob veslrum utique profoclum rcm voliis refo- lon?s agit, dum sui remoralur impeium advenlii<;, ram, fralres, quam didici noslro cuidam aliqiia:ido aiqiie rofiemus ea quy p;icis sunl. Nam, clsi deccin niiilium suffiagclur copia nobis, formidabile lamcn esl congredi cum i!lo, qui cuin vi^inli millibus oc- cnrrat ilii, ina^ime Dco ct bomiiii, Domino virui- tnin , Rogi ^^lorix, qui siio facilc dupio iiostrum familiari accidisse. Saccrdos erai et sacri minisle- riiim allaris ul desiderium, sic balicbal eliam usuin cxsequi, pie ac fideliler rreqnenlans memoria illani Ecclesije ad Dcum siip|>licaiionem : Concede tiobis Itivc, quwsumus, Domine, frequentare'mysleria, qniu. allerere simplum possil, dum ct Job dical, illc Dci ^ quoiies hujns liostice commemoralio celebratur^ eput qiioqiic lesiimonio vir simplex cl reolus ac timens noslra: redemplionis ex^ruiur, Deiim ei recedens a malo : Vere scio, quod non ju- Uuodam igiiur mane opus exercebat lam deside- Hificelur liomo composilus Deu, si voluerit conlendere rabilo, cuni infra canonom , scilicet dum corpiis el cum eo, non poierit ei retpondere unum pro inille ■ sanguinem jam consccrassct Dominlcum, repenie lapiem corde esi, et foriis robore , quis resislii ei e* niodo, quem assc(|ui dic('ndo ininime possuin, tam pacem habuit? {Job n.) Siquidem el propbeiaruRi spirilualibus quam corporalibus oculis coram so rlaris!:iiiius Isaias (cap. lxiv) : Fucti tumus, ail, ut vidit pucruni in cruce pcndenicin, de cujus laici« ininii(nt/i(s omnes nos, quasi pannus menstruatce uni' ac si vulneralo slillarenl sanguisct aqua in calicem. veistr jiiililicc uostroe , el cecidimus quiisi fotium unirersi, el iniquiiates no;.tr venlrem adimplcro volivum alquc prL'» cipiitiin babelis , qiicinadmodum esl iilud PbuU i;!i:;l:jc Q.iurt ■'«/(.'.i fnucibus /;ifn eloiiniu /orj, in IW:i\LIU S. LALUIuNTll LKOD. MONA( III 176 Ifominf, ivper md et lu on nuo! (I'fiil. cwiii.) j^ Isiiiis qMid.iiii nomiiiis jii(;cin ni^Miioriaiii Ii;ibebal, El qiiiilcin talcs nMitioie j:in) diviiio Chlis, qnilxis hrtc opiis non bii; scJ soliJo cilio , quaiKloquHicm circa saiiclaniii) vcrsaiiiiiii Scri|>liiraruii) liin|iiat iiiVocand<), el iMX.liirnuni sive diurnuiii ci psallciilium privaliiii dcpeiidciido, iil inlcrdum non iii rorde soluni, scd ciiam in oic divimiHi queind.im scntircl ^.'usliiin favo niellis diilciorrrn. Triuinpli:ilc iionien ! Invisibilis vir- liiSf cni fcsisterc nil polcsl advcrsi, quip[>c ul scrt« plum csl : Turrii fartiitima nomen Dommi , ad tam currit juttus, el eialtabilur. Substantia divitii vrbi roboris ejus, et qumi mv.rns validut cireumdiini eunt [Prov. xviii;. Ncc eniiii niirius .nlia, niiiiiis niuuila est a turrc David, quw adificntn ett cum propngna- culit^; quiu et mille clypei pendent ex en, omnii af' iMtura fortium {Cnnt. iv). Si ad lurrini vero specle- mes Libani, qiix respicii coiilra Dainascuin, xque et abiiiidantissima donoruin Spirilu sancti fliieuta. B el isla pra:dicabi!is csl. Nam dcspicit forlcm arma- Scd ut vonerabile, sic et jam prx>cordi:itc inibi esl ad tantani percussioncin cor cl iinguani excilare, ^ecnndun) qiiod ridciis aniinu coniinoiiclur : Surge, amira mea , spcctjsa mea el veni , columba mea in foraminibus peircc, in caverna maceriiB {Cant. ii). Bis utiqiie percussus esl Cbrisius, vidclicet lam passione cxlcrioi i qnam anguslia inleriori : Tristis uamque e$l, aii, anima mea usque ad morlem {Malth. xsvi). Et : Ccepit pnvere et tadere (Maic. xiv), el faclus esl sudor ejus sicut gutta tanguinii decurren- tis in terram (Ltic. xxii). Nibilominus vero se siig- gerit, quod ad Eliam vidua dixit Sareplbena : En ^oUigo duo ligna {III Reg. xvii), quae procul dubio crucem diiobus compactam lignls mysiicaveiunt, in tum, scilicel diaboium , qui secundiini noii.en l>a- masci «inod iiiterprelulur san^ifinit /^opu/um, scnipcr sangiiinem. id est morlein sitil aiiiiuaruin. Itaqup, duin candidalioni, quod inlcrpretari LKia- num nostis, duin animae et corporis siudcrei puri- laii fraicr iiie, per nocturnam quietem se vidit po- siluin in quadain etclesia, ciijus sancluarium niira lux, mirus odor respergorel. ibi siqnidein sancta Trinitas tbrono residebat aureo plus Biiuium atiro ei ipsa obrizo resplendeiis, qiiod, quia prxclare ub- radiet, omcn acccpii. Qiiam dum adorarel, dum se in grntiarum actiones lotuin efTunderet, rcpenie in sc ipsuin rediil, ni credeiei magis per uieiitis cx- cessuin qiiam per soinniura .se boc vidisse. <]uibus tam in latam Cbristus quam in longum di- ^ Nequefiivoium sil sanctamTiinitalcin bacinspecia sientus, quia el In manibus confixionem ct in pc dibusliilit, bis fuisse percussus serio dicalur. Deniqiic, cl verilatis evangeiicae luccrnam pedibiis flosirsc intentionis adliibcainiis , alque lncidius pa- lebit, quod ille Job verus, ille vir dolorum ct scicns inrirniilatem, qui verc languores noslrcs lulit cl dolorcs noslros porlavit, bis percussus .sit, qiioniain el linguis Judacorum cruciiixus esl iiora tcrlia , cl nianibus milituia liora sexta. Igitur secundum qna- ilrangiilam crucis fonnam , ex qua orbs quadridiio verap, et perpelusc ciim Deo pacis bene(icia piovc-^ nerunl, quauior vobis sensus proposni, quibus me veslros in compunclionem perciississe auiinos ipsi'. visam, quandoquidem in Canticis caniicorum ^cap. v) : Ecclcsia eapul Chrisli , videlicel Diviniialem , nuru»» esse opiimum prxdicet, eo iiituilii, quod cunclis boc incl:illumpreiiosusmela!lis et a|ipelibilius sil. Eliam iiic ipse lantain deniio vidil majestaleiQ super allare quoddam, anle quod ssepius acdevoliu^ orare solebat, verum babitu dissimili. Mam quem> admodum in Daniele vel in Apocalypsi legitur, di- viiiiiaiis aiiiiqiiiias ex caudoris atbiiudine insinua- batur, duin Pairis vestimentum cssct quasi nix can- didum , cl capiili capilis cjus quasi lana munda. Eailem specie et sancius florebai Spiriius. Iloruin nicilius pomlebal in cruce Filius mirabiii quodan) I dederil, de quo dicil Pater : Propier sceliis pojnui aujiic iiieflabili modo ei novus pareiis el veius, duin wiei percussi euui [ha. liii). Exinde saiicilo iii n»-- isiinc Paliis el Filii el Spiriui s.iiidi b:ipli.'5!iia;e iiiiplelum csl propbcticum illiid : Lrii (viis jniiLiis domui Datr.d ct habitanlit;us Jenisalem innblntioin^ni peccaloris el menslruata; [Zitcfi, xiii). El illuil Do- nnniciim ; Qui sitit, venidi ad me el bibat. Qui cre- dit in me, sicul dicit Scriptura, (lumiiia de teiitie ejus fuent aqua viviv : lioc autem dixit ile Spirilu, quem nrcepluri erant credentes in euni {Joan. vii). CAPUT IV. Porro, quoniam laiitai inajesialis, sciliccl sancl.ic Tiinilatis iiunc opporliiiie nicnlio inlerveiiii, el vos tertii liiijus iibclli fionlein signasiis boc nomiiu», qnaedam meinorabiiia iiobis ci pia inilc rcfciam. capiit cliam ejiis ct capilli cssenl lanquam lana aiba, Ct tanqiiam iii\. Procidens ergo lain rcverciid.c ni;iji'stali adoialial el bciiCuicebat , illud graliaruin aclionis ler ilerans : Tibi taus, tibi gloria, tit-i gra- liarum aciio, o beina et beneilicla el gloriosa Trinitas Patcr el Filiu*. ei Spiii.us sundus, seiilieb.ilqiio diilci.-ssiiiia se a Spiiiiii sanclo aspiratioiie digiiari, qiiic aspiralio, iiii fr.iires, l:ui) veiicinciis iiilerduni 2C foriis esse solct, ut nisi foilissiinus ipse ::spiraior aiiimam, oui aspiral, siisientcl, dissolvatur et qu-isi liqucliat. Si ii!Uiidiiin iiiveiicril peclus, bi cxetcila laiii compuiictioiic el l.icryniis, nec non piis aclibus n;enlei!i , lenis ac diilcis seiililur, siiique ainori? graiia perfiiii lii cl lumine, Si alicujus veio peccaii i'7 laci\y\i.mii;m ub. m. Ug seu negligonliae sordes insedorinl, se fxhibet sevc- 4 vulelitel Lclluiiii nec noii delerrimi iioiiiicitlje.dun! foriiiiidijii dipiiiaiii sivc pvnbiCaii leineraric ac prx- riareiii, diiin vi qiiadain acriori el ardoro evcoi|uai ipsiim, qiiod displieei. (Ixieruai, praediciiis frater quoinodo !am adoiabi- lcni lerlio mnjesiatein vidcrii, nimc reiiccbo, qiiia iiilimas iiic nosler in opusculo, cnjiis Cbt liliilus, TriumphaU Bulotticum , hoc rclulil. Siipersedtbo cl aliis qiiibusdam. f iijn iii siiis cum opu^Lulis passiin scriplilasse noviiiiiis. 1^'iiota rciiuirili.^^, dicaiii<|iiv 30Ti breviler. 0 (iiiani fclix, guain bcauis, (\m Spi- ritus sancli gratiam, altacluin, dulceJinein benc vivendo meruerit 1 Sive vigilaiis, sive dormieni i!lc tulus esl, sensus habens ilhimin:iti^s, ct discipli- m\3i mentis et oris niode!>liam. l{'-u ! (|uam iiirdix. quam miser, qui spiritu maligoo posbidetur cl agi cipilaiiter niori, dmn siellifcras scdcs, aiit Eiysios li*re(JiUre .•csiinianl cainpos, Cliaroiiis iicscio ciij'is naviciila, irans Siygcin seii Aclicroiilcm cvccli, gc- lif?nii:i|ia incurrorunt inctndia. ct non a Cerbero, qucin linxoriinl, scd a Salana, qiicm nescicrunl, I.i- cciaiidi, corrodcndi, cl vcrmis eoruin non morielur, cl ipnibcoruni non cxsliiigiicliir. Ingorii se illud ciiam Horaiijniim ■ /)/"!' "i'morlnlis haberi Dtwi (uiiii EwpedocU'», r, fiUjidui .Etnam Intiluil, IIoRAT., Art. poel., 4G4 iCG. Uererlur qnin cliam Lconidas rcx Sparlano- !ur ! ViJere talem. etaudire niinii est borroris, ve- B ''"'" r^^gis Pcrsarnm Xcrxis, ad Grxeiam irrum- lut ruidam occurri aliqiuiido, iii quo exl.orruissciis P^^f^ volcnlis, inniiiiicrabilos pcnc copias apud Virgilianum iliud de qiiaJa:ii arrcpliiia, ciii iioii viillus, non color uiiiis, non compiac manscrc com.^B, *cd corpus anlielum ei fera corda luincnt, major- que videri nec nioriale sonaiis. CAI^T V. Tlicnnopylaruin aiigiistias cnin scxcciilis duii- taxal viris incursassc cl cecidisse. Qui declinarc ad vcrsarios c.ini possei , tamcn se i|»siiin morii el snos dcvovil, aiqne prinsquam pngnarcnl, reficcre illos :Hiliorialus : « Oplimi ccmmiiiloncs, ait, iia pran- Deniqiie, fraler quiJam infirinalus inagnoperc dele, lanqiiam apiid inforos C(Pn:iluri. > Eheii qualis ciipieliat dissolvi et cuni Chrislo csse, lota saniialis adiiortalio ! qiialis contempliis mortis ' quanluni 6UX lempora in conversaiione exigens boi:a cl pre- difTerl cocna inferorum ab illa, qua dicilur : Beaii, cibus iiislans cl lacryinis, qiiatcniis lioc mererelur. qut ad canam itupiiarnm Agni voeati sunl [Apoc. Ad mcdium ferc lcmpus cujnsdam iioclis qiioJain- xix)- Ncscivii prociil dubio hanc niagnanimus vir iiiodo suuiii extra corpus spiriuim persciisit profe- ill»-*i qui pro palria niori forlilcr gloriosum forlilu- ciurum ad Judicis lnbunal. Nec dcfiieriiiil d.emone» ; tl'"'S «^l oeleniuin insigne, faniam rcpulahal feliccm, in.M.ir vuliurum parabaiii inuerc, proliciscenlem nlique ad iHfelicem cum suis mensani sic morieiido iiisequi. Eoruin .-«specui larlareo paver.icuis ille sicul C sessiirns. Veruin, qiioniam infrncliiosiiii! osi laiibus o\icul.i iiilcr liipos expo>-il3, anxiari admoduin coc- iniinorari, prosequor, qiucmaiiiis audirc. pit, cuni rcpoiiic iterum se in corpore invonil. lia- CAPUT VI. quc c^pcruis, qtiam diflicilis. qnain di>ir!cla profe- Scpiilcrum conligil qiioililam nperiri , qualenus ctio sil illi, iiiu^rnrc quain Xj^riiudinc inagis };rj^a- in co inorUius rcccns sepelireuir. Qui aiilc fucral batnr. Soqiicntis vcro ad vcs|)eriiin diei cum jaccrcl sc|»ulius, pciic inicgio adliue corpore diirabal, iiisi in aniino Doum siisppnso, assisiere corain so vidil quoJ tencriora venliis a vcnnibus crani cxcsa. 0 duos coelitcs gloriosos, sanclum scilicot 1'auluin lni^iilire l.icryinosumquc spcclaculiiiii ! Os.sa ciiam aposlolum, cl s.Tncliim .Miobiiin , iii qnoriiin pr;e- lu"i s>ibi coh;crcnlia, cosuc cl nervi, ocnloium con* sciitia ei conspeclu lanijc snavitaiis iMiim aiqne rc- f''^'' orbcs, ordo deiitium nii(lalii.s caiiic, qiio dcvc- frigerii aiira circumfiidil, nl paradisi:Mije ^crciiialis uial lioiiio quaiilnnicnnqiic forino^iis, qu:iiiliimcuii- quiddam seiiiircl, diini el isnca fcbris, (jua gr.ivitcr n"e validus, ciijiislibcl nobili(;ili.s, ciijiislibcl digni- lalMirabal, conlinuo cxslincla sii, el valeuido bona talis, monslrabaiit iniseraliilitcr. .Moinoraliis iiilcr- «iccesseril. Nihil esl siquiJom (juod sanclorum iion '^"'i fraler, matcriamqne iribulationis ot doloris cx valcant in Deo ineriia. D hoc invcniens inullani, ronicn Doinini invocabul I Et vere juxia Psalmislain judicia Oti abifssut inuliiidicius, vcrs.ins assiJuo niodilatii, quK apiid jHK/, tolii.-i iii l:iliiiiii conlrmplalioiic InljoraliMt iii gcinilii biio, Livubal pcr sin^ulos nocles lccttiiii siiiiiri, i;icryiiiis siils sirntiiiii suum rigahat. Gt (|iio- iiiaii) (|iia! vi;;ilnns ({iiis iiiciJitatur, (Jonnicnli cliain itilcnluiii iiii:if;iii.'uilur, in vi.sionii noclurna ipsniii a si; Jol) conspciiiiii rcfcrcLal, (jualis el in slcr<|ni- 11. ao fiicrii.cl (|u:ili postca sanilalc renorucrit, quia rc^iocuilu ac (liaJoniatc gloriosus inlcr ainicos cori- S(il;inles aliiuc convivanles rcsideUa I, (luiii iinus- •liii.^^iiue ovcin illi unaiii cl iiiaurciii auream daict «iiiani, iiuioccnlini: pr^^Tcclo cl ohcJiciilia: iliius sic congrua ut pretiosa doiia. Vcrumlanien lioc prolu- iGiiin, quod sicul iii Evangclio habclur, transfigii- ei iii jiuUcrtm reveilerit ((Jeti. iii), «•pcm cicilaro solciit ail oiiiiniciiiii Ti»ilalioii(;s Domiiii- ca; Pi itvare liuinik-ni super i»e. Lcontra (|uaiilum noccnl plcruinquc ciiriot^iias, qiiaiilum •lcprimat servet. iSam in ^Jrovcrbiis qtioque sic habeliir : Cusiodi legein alque mnndatum , et eril viln anima; lu(e ei graiia fnucibus tuis : lunc ambvUtbis ftdncialiler in via tua, el pes tuus non im- pingel : si donnieris, non timebis, quiesces. et suavis eril somnus ?uhs {Pif^y, iii). ^Eieniis ijiitiir rcdonal Meiior rever.i esl, o (iilccie, fruclos sapientix auro cl iapide prciioso, el geniniina ejus argcnto electn, quam sobiia liumiiisqiic conseclans anima, qiiid- quid dcsurstim graiiae accipcril a Patrc iumiiitim, &upcritx :iltril)!iil omiiino benclicenU;c ei dignalioni. Scriptuin denique esl iii lamenlationibus Joremiic, CLcens libcrius aitendal grave isiiiis, Oiierosurj) cl lamcntabiis super Adant ct liiios cjus jtsgu!» iiiud el seiil(;iiii3m : Quiaaudisli voceni ti.vo- ris tua! e( comedisli de iKjno,exquopia'ceper(im libi, ue coinedcres,ma'edicta ierra in opcre tuo,in labo- tibus comcdes ex ea cunclis diebus eitiv tuw, xj.inas el tribuias germinabit libi, cl comedcs hcrvas (erne, Jrt sudore vnllus tui vesceris pane luo, donec rever- forlissiiii.o passionis vino inebriaius niortis soinno in cruce dormivit, et requiescens in scpulcro ctso- poratusaccubuil ul ieoet^inasi le.cna, qui poicnlcr dicere solus poluciil : Poicsiatem liabco poneiuli oiiimam meam el ileruia sumendi euin {Joan. x), qiianfioquidein evigilarit lcrlia dic auclor vita;, princops loi iiludinis, Cbrislus Dominus, priiitipalis suaviias, percnnis cl vera santloruni reiuies. Amcn. 181 DE PIIOFLCTL MOUTIS). - LIB. r. 1S2 sfarjs REINERI MOXffiiGHI DE PROFECTU MORTIS LIBRI DUO. (D. B, secun- dtuii aposloii Jacobi dicium : Concupiscenlia, cum conceperii, parii peccalum; peccatum vero, cum con- summatum fuerit, generat mortem {Jac. i). El iieu ! (|iiatn ainarus geiieri est butnaiio facius ilie scrvortini pcic.tti inorsus ! iloc iii inoriciitibus viiicri maxiiiie polesl. F.iicor misiT, qiiod plnrimo- rnm lcclulis dum sxpiiis .'issedissem, dolorei, aii- giislias siiJoresque illontm amare dolui tribiibiliis sa- lis, ulpole inoiittinis elsiinili:i rerormidms. Atque, iil laceain dc niullis, uuum vidi c fralribus noslris pcr quadr.iginla propcmodiim dics ita doloribus coaiigustaium, qualcnns alimonix nibil ncciporct, nisi quod aqiiam 5-il;i posccbal iiilorduin dari sigiio poliiis qtiam vocc. Et quideni lale nobis opiilnin p;\r;>\il, lale iiobis absiiilbiiim Eva misctiil, dtini pcdibus v.;ij;a ei oculis, por illum volupialis liccn- B A uar locum spaiialur, diim Iiicifliix amocniiali» limitcs iianscciidil, atqiie incoiiliiieiili curiosi- tale, qiialis Iiaberclur foris muinltis, prospccial. Uiidcopportunitatcm quoque iiaclus adversaiuli pcrdilus illc Saianas serpeniem, qiii el callidiorcral cuiiclis aniinantibtis tcrraci, qiix croavcral Dominus Deiis, ac dulcedinciii caplando mcliifl;iis sese tici- iiius scplis ingorcbat, iiigrossiis est. Siquidem csl crcdere absurdiiui, iu paradiaO illum fuisso, cl ibi collociitum mtilieri, ina\ime pervasum a diabolo, qiii iiiiqiie a regno Dci ct sacris cssct scdibus irrc- vocabiti jam aiiiinadvcrsionc ob supcrbiaiti cxlni- siis. Si aulem inibi reptabanl scrpcntes, eur eiiain leoiies aui lupi vel caclcra non admiiio rcniur animanlia, ul Iiirsutue b:trbis capell.r, aul hirci, aromaiica vuliierarciil morsibus arbusla, pcr fiorigeros pilosi cainpos sallareirt, uluLc respon • derenl el Sirciuc tanquain in dcliibro voltiplaiis mclos inlerturbanles .nngclicum? Fossores lalpas illain vivciilium lerram aiisit fotlicndo commolcreoi eruere, vespcriiliones circumvolilaro, dum perpolua illic dics niillum tciiebrescal in vcspi-ruin. Inteiue- rala eqnidein ac specialis niansio iiibii laiium re- coptal, qu;e solis homiiiibus unica csscl munilicci'- lia Dci conlvibula, neqiie jnm pcuiuis lialicrcl f.i- cullaiem mala bcslia, insidiosus scilicel Bchcinoili traiisouiuli per enm. Quin jiolius ipse, qiii di\cr;it: In cmlum consccndam, super astra Dci exaltubo io • lium meum, sedebo in moiilc leslamenti, in ialcribus C aquilonis; nscentlain supcr altituiliuein nubium ;simi- lii ero Altissinio, ct Dcus suni ego, el in cathedrn Dei scdi, cl dcderal cor suuin sicut cor Dei {!sn. \i\); jam scciiiiilMm nomcn siiiim loiiis aiiimalis (11:1111 Dcbcmotb animnl inicrprei;\tiii) iii iii(i:iia ('ovidvi- tiir, iii icplilo (lcsroiiilit ii r.tlioiialc, obsidcl cor lingiianiqtic scrpcnlis eMr:tvagal)Uiiili, oiijus pcr os uliquc lutiis jam irralic.iiabilis ad miiliercm Iihx t infpiam ralioiiif vcrb;i cloquiliir, imo cxsibilal : C.ur iira^ccjiil vobis Dcus, nc de omni ligno paradisi comedcrciis .' {Cen. iii.) QiioiikhIo nicniilur? qno- modo veriia Dci dissiiiiulal ei siippl;iiiial ncbnlo C;ipiiosiis dc qiio vcr.icilir oiiiniiio dicliim e*-l, quod ttiGril lioniicida ab initin, el in viritale non stc- m nEINFUI S. LAI RKNTII LKOD. MONACIII 184 lif, quia non ftt vcuUn hi co, el cum meudarium lo- \ ronsiillniiiqnc vellel. lia/jiic a:>seiisil, niatius bUM qiiilur, ex propriit loquiluT, qma mcmiai e»l et paler eju${Joan. viii), mrndacM soiliccl. 1,1^";» siqniiliMn [i»ratlisi omnia, nniim iliinlaxal cxcipicns, l)<;iis Ada.' iniliilscral. Nain niulicr (]iioi|iie sic falcliir : De fruclu liffnorum, qnce sunt in paradiio, vescimur, de lifino aulem, qnod es( in medio purndiai, jixirrpii vobis Deus ne romederemus ei ne tangcremus illud, nc forle moriamur (Gen. v). 0 cl niulicrcin jam MihvcrsK nieniis ac lcmerariaj ! Temcravii fiuippc nicmlacio c.iicli vcrilalcn» divini, addcrc aiisa, qnod ininimc Dciis addidcrit, et nec tangeremus illud. Dcnique, quod gravissima iiitcrminalioiic cl ccrlis- siniu praiixiim lcnore fiieral, in qnocunque cnim die comedeiis exeo, morte morieris, lcvissimiim illa expandil ad rapinam, aviilsil tcmcre |K)mfim, giil:Q «'itisfecil moriifen, ncc non imporlunilale nmlie' Itri, cxnclionc iinproba el procaci cliam viruin ad lioc iinpiilil. Nam niiser;f miscr obedivil, aiiiniiim crfcminare siibmisit virilcni, tlolida iiiniig coinpas- sionc coinparcm siiam dcsiiiucrc iiolens et ouas' scorsiim ficri. Krgo in suam cl iioslram pracTaricalus esi mor lciii. Hcn, Iieu, Iieu ! vera; inob.idiens viiae, il e$i sanclx Trinitali. Siqiiidcm et iii libro qui litulalui in Genesi ad lilicram, angiislissiinus docloriim Au giiSlinus ila dicil: lAdam, postcaquain de ligno pro liibilo scdiicla mulicr inaniliicavii, tiqiie dodit iii simul ederent, noluileam coiilrislare, quam crede- esse deputans, ei vclul dubilabilc, el Iioc addidit, H rg^ si„e suo posse solalio coniabC!.ccre, si ab cjii» ne forle moriamur. Quain funibrc qiiam lucluosuin forte islul.ad qiiaiitum, ad qualem devencril cffcctum, pliis (lo!ore quam scrinoiic, magis RCmilu quam dictatu coin- iiiiniscendiim c«t. Prociil dubio ille qui pei- serpen- tem nunc loquebalur foris, jain inlus animos pcr fcese paradisicolarum allcniaveral , prsecipiies ac proiios ad sibi conscniiendum depreliendcrit , iit ctiam bealus papa Grcgorius : i Nisi prius, ail, pcr siiperbiam iiitustumuisscnl, foris lcnlaii lam fac le iion cessisscnt. i liaque pr.Tsumplor cxsecral ilis Deiim mcndacem, alqiie invidum, semet veiacem ac bcnevolum credi et liaberi macliinans, dixit de- alienarcliir aiiimo,ct omtiino illa iiitrrirc discordia, iion qiiidcm carnis viclus coucupisreniia, quam non- dum scnscral in rcsistcnlc lege mcmbrorum legi nicnlis sux, sed aniicali quadam bencvoleniia , qua plerumqiie fii ui ofrciidaiiir Dcus, ne Iionio ei amico lial iiiimiciis. Ergt) alio qiiodam modo cliam ipie dccepiiis esl, sed dolo illo scrpeniiiio, quo mu- lier scducla csl, nullo moilo illiim arbilror polui^se scduci. Ilanc autem propiie sediiclionem appcilaTit Aposloliis, qua id qiiod suadebalur, cuiq falsiim esscl, vcrum piilaium csi, id esl, quod Deus idt-o ligniim illiid langcre proliibuerll, quod sciebal cos, si leiijisbcnl, velul deos fuliiros, lanquam eis di' niio ad miilierem : Nequaquam morte moriemini . „ vinilalcm inviderct qui eos bomines feceral. Sed, .'Cil enim bens quia in quocunque die coniederiiis ex eo, operienlur oculi \eslri, el eiitis sicul dii, scientes bonum el malum (fti./.i. CAPUT II. Sic Leviatban , quod inlcrprelalur addiiamentum eorum, sic coluber iile veneficus dire infcclos duxit atl iiiorlem, iraxil ad interilum, qiiibus dum pio- miltit deitalem, secundum nomen Kvse addii cala- niilatem, addit va: inlinilum, qu:c competenliuG mors qiiam vita, verius maicr cunciorum morien- tiiim dicenda sit qiiam vivcntium. E\ ista eiiim mi- serabiliter omnis Adam morilur nisi cx Cliristo vi- viflcetur. Yidil ergo mulier quod bonum essei lignuni ad rescendum,et pulclirum oculis aspecluque delecta- elianisi virum proplcr aliquam menlis ebtionein, qiiai Deum iniernorum scrulatorem laiere non po- leral, soHicitavit aliqua experiendi cupidiias, cum mulierem viderai accepia ilia esca non esse mor- luain : non lamen euni arbilror, si spiriluali meiite prycdius erai, ullo modo credere poluisse, qiiodeos Dominus ab esca illius ligni iiiYidendo veluisset. > CAPUT IIL Leodii cum esses, o Wilelme, hiijns saepenumero alioruiiique senleiiiias dociorum versabamus, ei scdule disqiiirendo, fraierne disceptando velut odo- ris nos invicem quacilionum floscutis aspergebamus, nec dedignabaris a me, indocto licct, scbolaslicus, qiicc senlirem, addiscere, ita ul etiam abseiis tabel- bile, eltulit de fructu ejus et comedit, dedilque viro D laiiis nie ficqiieniiLiis soUicitares : somnolenlum suo, qui eomedit , et apcrii sunt oculi amboruin {ibid.). Antc serpcniis coiifabulatioiiem inulicr qui- dem videral lignum, sed non icmcraverai : nunc vcro propterea viiiisse el ciiriosc intuita noialur, quo illius tam conspicue natiirain per scipsam cx peiireiur, alque proprio dijudicare giislu iiabcrei, quis vcracior, Dcus an srrpcns exi^ierci, oui coii- iraria sibi seu icpugnanlia praelcnilissenl. Eieniiii, ciim raiioiic pryedila cocteroruiu inslar aninianlium irralioiuilcm esse noii ignorarel scr- peiilein, ncc nisi per alicnum iili spiiiliim vocis arliculal»; vcrlia sii|)pelere, veliil divino aiiima! lcr inducia oraculo omnipotenlem ciodidil eum, qui pcr tale Oitenluin .se allotiiicrcliir, sibi pr(ispic»:^rel, porinde censebas el pigrum, ni conlinuo rescripsis- sein, adeoque amici acceplabas ingeniolum, ulnibii accusares, quanlumvis lumulluarie siylus aiit in condite barbarizassei.Toliim igitiir me impendebam benevolcnli^ ct degiislabam, vicissimqne negoii.n- bar ex le, cnin lu opulentx admodum frugis pbilo sopbia inaurareris divhia el bninana, scicntiamquc iiifiorarei conversalio, el .tvo jiivcnis fonnarcs nioribirs scnem : Cani eiiim suni, nit seiiior qiiidaiii, tensus liominis, et a-tas seneclutis vita immacHtnln {Sap. iv). Siqiiidem dici;bas sapicntije ; Soror mea cs, cl prudciiliam voeabas aniicam luam, q«an!!()- qiiideni miilierciilarum tantopere vilarcs conlubcr nia, generis suie ;)r;;ili, nec non ad illicitnd nn iS5 DE PUOFEtTU MORTIS — LIB. I. !«(» ellitacis , seiluloqiie illud allenderes S;ilumonis : A Vcl solunt ilUiJ iitlerserere sic sulTuiai, quoil circa MuHer riri preiiosam animam capil [Prov. \\). ejustlcm Sauisonis l«'mpora oli iinius ninliorculae lu- Ouaiio.iiam, ul scri|ilum esl : C.ratia tnper graiiain famis raplum sxxvm millia el cc. setl«'cies quoqiie vnilier tancta et puiiorala fl sicut sol oricnt in nllit- ccnlcna milli» deceiiitali bello GrjRcorum alque Tro- »i(Mi» Dei : tic muiierit bpmr tpecietin ornamentum janorum sinl inli-rfecla, ul scripsil Dares riirygiiis (tVc/i xxvi). Verumiauien, quasi prudens el caulua qiii pixseiis inleifuil. Plaiio pro qiianla probilas aniinal lu viiabas fovenni, ac freno inoJeraharis castimoiiii£ , nec muiieltrem aspernahariii cunctis crat homiiiibus sapienlior, il:i ul cordis cjus laliludo arenx sil comparata, qiix csi in liltore maris : ad qiiein dixcrat Deiis : Eece feci tibi tecundum sermoncs luos, el dcdi libi cor tapiens el inlelligens, in tanlum, ut nultus ante te tiinilis lui fuerit, nec potl te surreclurus til {III Reg, ni). llie, inquam, qiii pr;i'dicalur tapientior Etlian Eiraliile, el Emnl [Vulg. Ileman], et Calchal et Dorda filiit Mahot {111 lieg. i\), lam iiorrifice, latn sinc excmplo, mulicrculnrnm se amoribus infaluavil nllieret idololalra,geniiumquc siiniilacris fabricare- Uir deliibra. Cujus lamen eaienus assurgii cuinmen- dalio, ut sumiuis fuisse palriarchis supcrior memcv- rula qu^t^dam, qux iiiscna csl menibiis. Vere fenum D reiur. Siquidem Ethaii inlerprclalur duriitimui,. est popiiliis Quam I.ibilis, quain inlirmiis esl homo! Etiain ille primatum forlissiinus Sainson ad niille hosiiuiii coliories hcros inviiioibilis, merelriculx leiiociiianlis vicius est atqiic iii mortcm acliis per- ililo amore, et ainarum cepit experimenlum, qiiod sint iiiiidom favus slillans labia ineretricis et nili- diis olco guttiir ejiis, novissima aulcin illius amaia quasi aiisyiiihium, el atula quasi gladius bioeps ; peJes ejus desccnJani iii moriein, ct a.l infcros grcssus iliius poncirtnt : iiiiillos eniiii vulncralos dejecil, et fortissimi qiiii|U(* interfccii sunl ab ea. ^ CAPUT IV. Enimvero quis oxpe-.lial quaqnaversuj gentiuni DiulicrvS (lujiiioriim fucrini incoiitivn nialuruni? I Ezrahile orienlalis ; et ipsc esl Abraham vir pncdu- nis aiiimu, quia fidei solidx el constanlis justitix, radiosus geneic el polens viribus, utpote qui qiiatuor reges uno belli excursu fudcrii, cx orienlali rcgioiie Clialdca oriiindiis. Ilenian intcrprclaiiir fidelis, cl ipsc est legislatnr Moyscs, ile qiio aJ Anron cl Mariain loqiiciis Do- niiiiiis : Si quit, ail, fuerit inter vot prophela Domini, irt visione nppnrebo ei, vel per toninivm loquar ad illuin. At iion tnlit servus meus Mogset qui in oinni doino mea fideUstiinut est : ore enim ad os loquOr ei et palam; non per wnigmala el figurat tidet Dorainum {yum. xii). C.ilchnl iiitoriirclaiur ijnbernant; cl ip.sc csl rtUu» f87 accrcsf:cr»s Josfpli nFJNEMI S. LAUHRMIl LEOD. MO.XACIIJ filius accresccns, qiii, poftica- A lem ijUuieiun {Mniili. »mii). A(<|iic ulil)! V /K^y- piiis ap|teiiarcliir , sapiiMis pbrie el inlcllig<'ns, (jiii proptcr iimorcnlium alqiic ca.siilaii!> pra^ro^Mlivain gtibcriiacula posiiiJercl. Dorda inicrprelatiir generalio $cientuv; Mahol, iiidulgentia. Et gcneralioiicm accipimus pAiriarcli."»- rum ac prophciarum, viJclicel filioniin J.uo!), virl admodum iiidnlgcntis : quibus uriivcrsis Salooioti prx'ferlur in sapiciilia. CAPUf V. Quia igilur, Wilelnie. scciindMHi Petri .ipostoli di- Sciibd.' el l'liini.'ia-i Injiiocriliz, quia tiimlet e$tit te- pnlcris dcdlbulis, qHn; a jniii pareiil honiinibut Ipe- cioiu, inlnt vero \iletiu tuni ottihut mcriuorum et omni tpurcitia : tic et vot a forii fiuiilem parelit lio- minibui jntli, intut aulein pleiti eiiit lnjpocriii el ini- ({nitule (ibid.). CAPUT VI. Noii aiilcm solitininodo paicnter lioslis ille anli- qitiis, qtii passus cst ruinam cum suis HeqnacilHJS iiiagiiain, congrcssns facit nl leo, scd qnoniam ser- pctis quoquft esl Evx seductor, quoniam Draco ma- gnus esl mundi veiieficalor, l.iliMiter etiam bonorura ntin£ invigilal el insislil oninibus nocendi nrlibiis, iiintiineris plianlasi.irum macliinis urgens tam vigi- cl\}m,ndversariuino»leydiabotus.lan(iHamleorHgiens, lanlos qiiain dormicnics. circuil qn<>;rens quem devoret (/ Pctr. y), pndico ciii- Aujuc aliquanlo cum siiper Iiiijiismodi fratcr io- que ac sobrio cunindum iiiagnoperc esl, qno mundi- vicem Iracl.ircnius, ac de gcsiis sanclorum codiccm tia ei caslitaiis vitet scandala, coiisessus, susurros, revolveremiis, occurrii leciio, qiii mcinoraret, qnod pellaciasque iiiuliercularuin. Equidem illorum su- foerint duo rialrcs Picenlina orliindi provincia , perabundat numerus, quorum status aul concussus, Vicioriiius cl Severiniis. Hi fioridie juvcntutis posl aul ev»;rsiis per illas est, dom eliam monasiicorum uiriusquc pareniis obitum omnem reliclam sibisiib- maximos grcx (flageila le piignis el ]icrctiic, evangc- lici exemplo Publicani, o vir lacrvmosc) in haiic con- spiraverii disciplinain, neque scripiis, nc]iiee\eiu- piis poiesl aliqiiibMs impclrari, ne fraircs sororibns, sorores fralribus jusio iinpensitis libcr.iles sin?. Kecordor preJerca quemdam splendide ei inagiii Is ibiiutn apud snecnlares rccliistiin nosira reiaie phis qiiam s.eciilari(er concidisse. Oblcntn sanctitaiis, quani sintnLbal, frcquonlab.itnr , phiiiimiiii coiife- roliaiiiiir ei plurlitia , illis utlqne siinilando, qnibus a Doiiiino diciHm esl : V(e vobis, Scribtv et Pharisin poicrnl, .srj liosniltMn. ApiTJl ergo ol su-^ci- pil. Nec lioiic .«p.nitiiii atiluic dccfsscral, cl i|ui pii- labaltir jmk ll.i, (luni sesc assithio niolu interiiM len- titor co:ivcrs:tssct iinpri>l):i inoliondo (nani peiiitits iiiipalieiilos siiiil qnieiis (!:pii;onos leslantc Isaia : Kon etl pax impiis, dici( Dominui [Iti. lvii]) viriim, quem cogiiationibtis jam iircli^iosis inquietaveral, prolcnso ad extrenuim pode pcrslriiigil ct scorpii more acnlcaii vcncficaiis, incxperlo eatcniis calore siicccn !it, niaximeciiin accnraliisadiiiodtim qnailani vcrnaiel decenlia vMiliis , ocnliijue stcll^nios ipsis iiiicarenl in tenebris. Illecebrosus dein(Jc ac.mollis scrmo irabil ad coiilagium. Qiiis conQdal sibi ? Saiic;e Spiriius, qii.nn dissimilis cst (uiis calor a lali calorel Ouomodo c\s:ingiinliir igiijs noxius in cuju.s(|iiani corpoie nisi por luum rorcm? Tui solius csl conliiicntiac doiiiim pnrilaiisquc ciislodia. Sed victns esl Violoriiitis, ol, priusqiiain bumilia- rclur, dcliquit, qiiDiiium ex stipso cral doceiidus non pliis sapere quam oporlct sapere, scd sape:e ad sobriolalem. Nani casiii cjus ct ipse aniiqiius sedu- a c.-.t coiivcrs;ilio, rosl:it ul ii:iiiistcriiiiii illitis iiiipruLctiir a populo. ilic tamcii iiitcidiiin compuiigobatur. Scd, (;iioiii;im i:idiccs rirnuc eoui- piiiKiiunis iioii lialielial, cilu ail inipiilsum litiidinis velleb.itiir, cilu i:i lcioporo iciil^.lionis a sobiiotalo loceiloijal. Mi nEiNEiii s. lalrentii leod. monacui m Vcrumtamcii pro suis eior.nllaiihuj Itoinam siii- A CAPIJT IX. Jam ti!enii.ili pailhtilo Viclorinus fatitci-bat, sed guiis pcregiinabatur aniiis, Aposloloriiiiiqne limina Fclri el Pauli revifcelial. Qnid aiilem lioc proilcral SC iioii emeiidanii? ro6;eaquam rcpalri.isscl, nl ca- iiis ad vomitum, ut sus ad volulahniiit luii, ad iin- niimdiliam rcverlcbalur non recogil.ms sliiiuis, qiiia nil valel p(Bnilenlia, nisi cmcnilcur ciilp.T. Qui baptiialur a morluo, dicil iiber Sapicnli.T, el iteruin tangit eum, quid proficit lavalio illius '.' Sic liomo, qui jejunal in percaiit tuit et iterum eadem faciens quid proficil humiliando te? Oralionem enim illiut quit exdudiet? (Eccli. xxxiv.) Nono iiaqne anno cum de Roma irriiator redisset jlle, horrifica morle intcriil, quandoquidein, qiiod ditlu qitoque pudendum sil, inter feiidae volupiaiis carne non spirilu, ut in ro vcracilcr illnd sancti TJ- sereinr : Indnta esi caro mea pntredine el tordibuM pnlveris; cuiit men arnii et coniuicta etl , compj- ratut tum lulo , ei attimilatui tum fatillce el cineri (Job vii), ciim Tcncrabilis, qiicm prx.lixi, cpiscopiis, cl loln iin(lii|itc \iiiiiia l.tnl.T salisructionis inslantia el allrilionc conipiincta irruil nd locum, ar licel inviium rcnilciilcniqiic cx ilia enodavit arbore, vicioriosiorem uliqtie illo, qni nos lain confutibi* liler innodavil velitam prxsuniendo arliorem in paradiso. Verumlantt^n illius ausieriorem quam prxniiserim , fuisse poeniientiani el mirabiliorem nbsoluliODis moduin alias lcgi , qnod scilicet prx- aniplexus cxiialaTit aniinam inferni fctoribus inlru- diclx arboris cavo nlrainqiic maiium incluserit, ei «kMidani. Accidisse hoc idcm apud nos rcccnli lempore non ignoras. Mililaris quidain admodum sjccularis ct iu cestuosns cum noctu icnderet ad officinam pcllicis, lctrum imo inlolcrabilem se piitorem senlirc ci- clamavil ad coniilaniein sc annigerum. Diu illece- brls abusus merito tali praenuniio uti debebai, et prxnosse, qualis aurje oblecUimentum maneai vo- lupiuosos, eadcm nocie merelricando el ipse suffo- c.itns. Filii autem hominum utquequo grnvi eorde ? {Pial. IV.) Quam niulli libidine nigranlur, elquo- iiiam tluUorum infiniiut est numerus {Eccie. i), qiiol de illa triennio terram pt-dibui non atlingetis pe- penderil, alqtic duin violcnier a popuio dcponi vellet, iridaanuni supplicaveril super Itoc jcjunium fitTi, cl iia demum per ignem cocliitis cum loniiru riictilcm laxalum , exuslis, qiiibns fucral constri- clus , nodis, iton niinore viiiclicct placationis nd Deuin indicio, quam cuin graiifica Patruin iiolo- cniisia supenio qtiodam assumebaiitur incendio. Qiii crgo palienlia ipsam vicisscl liominis naluram, speciabiii sanclilaie ac modo vivebat angelonim, opLM-alione virtulum nposlolicus et conlra dxmooes victuriosus, etenini mnnns Domiiii eral cum illo. Proplerea, cleri ac populi volivo assensu Amilerninac sunt, qni candeant caslilale? Sed praeiendiinr con- c levalus esl urbis episcopns (nain qui te Itumiliai^ ditionis fragililas, quasi nullo labore provenial fiu- yienlum, vinusqne tam aurosa conslet gratnilo. Quanta cisllgaliotie mei.tis el corporis possideaiur castilas, pr*monstraveninl Palres, qui candida si.iiplicilale floridi suspiiubanl sibi coelilus pennas Kicul cnlumbae, qualeiius a terrenis volarent ei le- quiescereui ideoque clongab.nil fngienics et manc- banl in soliiudine, ut ille soliiariorum splcndidis- «iinus, de quo bymnizamus : >lH/ra deserti tenerlt sub aunis Civium lurmas fugiens pelitli, Ne levi taliem mnculare viiam Famine potset. 0 nimis felix meiitique celti, Netciens labem nivei pudoris ! Yidere ct audire sascularia magni saepius esl dc- Irimenii. Inier delicias gregcsque mulierculariiin qual.ier conservelar casiit.is? Super bac scbolares tuos seduluscedulcisadmoneb.is, cum ego inier- dum superveniens honesiis adgaudebam studiis, cl aliqua inteibalbutiebam, ul iltos poeis versiculos : Fingil equum reveya docilem cerx'ice mngisier Jre viam , qunm monslrnl eqnes. Vennllciis ex qno lenipore ceninain pellem Inlravil in aula. JUiliittt in silvis catulns. Nunc ndhibe puro I eciore verba puer, nuuc le melioribus offer. Vuo temel ett imbuta recens senabil vdorcm ieUtt diu. IIoR.vT., Episi. i, II, C4-70 exaltabitur, dicii Doniinus {Luc. xivl), alqne 3ul>- ditos sibi velul Moyscs niansueiissinuis regebal sa- crarium pielaiis cl indiilgentix , qnandoqttidein lapsus didici.^iscl lapsoruin culpis ignoscere. Qui eiiam sub Nerva Cxsare csl assocutus mariyriun., et secundo Adam, id esl Cbrisio dum miliiai, cum vicirice pulina iransiil ad paradisum. Nec inferiori vero splenduit sanclilale Scverintis fraler ejus, vir modeslus, suique corporis sevenis ilontiior, qiii pro graliarum prx-rog.niva ponlirex in Scptipedana esl urbe in&iilutus, Ecclesiamque illant el disciplina regulari el ornaluum cullu sacroruin prx siiis aniecessoribus radianier koncslaTit. Cst qiiidem contummatut »n brevi, sed expUtit tempora ^ multa {Sap. iv), quoniam perfecte seniliterquC vi- vciido palriarcbx .Abrabam iiislar mortMtit ett i» senecluie bona et plenns dierum, conqregnlusque ett nd papulum {Gen. xxv) sanclorum, habuilque se- piiiciuin, nbi babucrat el nionaslcrium. Illic fr^ qiientabalur a populis, quibus ei patrocinio prectMii ct mcdelaiiim bcneficio sese exhibebat vivenlcm, ui piiia, qtii scripins essct in vita, in Jerusaleoi. Iiaqiie, ad cjtisaliquando fcsiiva presbylerquidain leitdebai, qui vilam noniini suo conformarei. Dicc- b.itur namque Innoccniius, Israelila vcrus, iii qnu dulus lion essel. Unius tanluni oviculje posi>essor cral. Ujcc abcnnlcin palronum sccnta dcvenit ad iluviiim, Flosorem vocabulo, qui de imbribus lunr vvcrcvcrat. Sed de rlpa in lipam pastores irabccti- ^93 1>E rHOFFCTU MORTIS. — LIB. I. I9i lam, per quam irftnsircliir, irnjpceranl. Traiisivii a '"«. «' ^**^ ^»'"0 p.iiris lni, nec aliqiiamlo ro(,'rcssiis uuuiique InnocenLus; ovicula lain siriclo ponti se es mos visiialnm, foisicm co .iiiod jciipinni .sii : difDdens credere cuM'il liac disciirrerc cl ilbc, ire- A'«mo ad aratrum miitens manum el re piiifiis rtTc iiiiilis caudJC n.olibus >igni(icarc angnsli.nn, Irisies "p/uj est regno Dei [Lnc. ix), uxnr.>nii|uc l.oiii, pro- lanas concuicic, ciiin uwulciii inler (|uerulos balalus hibilam ab angclis lespiccr.' |.. si lergiiin, lo sla- arlicuialaj insonuii liariiionia vocis palernc cxcla- niaus : t Cui mc rciiquisii iniscllam? i — i Jii no- iMine, iiiquil ille, J.^su Douiiiii secwra Iransi. Qtia- dam inos Tide subiii\am puiares bcstiolam, ita cuu- slanli el celeri pedc li^nsivil el ticulram in parlem vcrsabunda. > ( Jam, disciplinaie vir, non nUonile mireris vo- calem asinx I.nguniu ei discilnm gtiuiir, qiuc cni- ciilis calcibus lyrannizaiilcm iii bC Balaam ei bar- barico fusie pcrculicn:em iiiaiidila caicnus objnrga- lioni» liiiccina rcpcicnssit. Oum sis aulcm piirgnix ci placida: autis, quidnam gratius audisses, Balaam ciim sua discepianlcm asiniil.i, an Innoceniinm cum bua scrmocinaiitcm ovicula? » Magnificum qui- dctn ulrobiqiie aii.liloriuni ; sed jurc censebcris de- traclor, nisi oviciilx inagis favnas, qux obedicn • liam (noii) dcscrendo pxdagogiim iii nnllo Ixseril : jsinula Im lam infcicndo sessoris propcmodum pe- Jem frcgtril. CAPUT X. Deniqiie, iii Wilclme, zclaior evangelicx perfe- Clionis, omnia deinnm tua vendidisli, el Clirislo iii pauperibus dcdisli, bajulansquc ciucem luam Clirisli csse meruisli disci|iiiliis rclicio scliolaruin magislc- rio. Qiiid poiro facicbas nrmatis postibus , dum aliquoiies inspcraie advenicns ei pulsans xgre ad< mi^tercr? Secretum luiim libi, secretum luiiin libi libens concesserini : bcne tibit F.tenim Christum sicuti gloriosus martyr Lauroniius imil.ibaris, dum linteo le pracingcres, .lom miilorcs aqnam in pil- vini, dum pcdcs paiipcrum, lacrymasque siiperfun- dens lavares, prxcinctorio simu! et capillis cxlcr- geres. Nonne liberalis cliam Marix munia exseqne- baris, el qnasi nromalica nardo cx alabaslru cliari- latis profitsa, Jcsum inungebas, cum iiiinimos Jcsu largc reficeres? i Ad illorum igiiur le numerum pertincre niox claruit, dc quibus per Osec Dominiis : /» funicuiit A«/«»H,inqiiil, tralinm eos, in vinculis charilatis {Osee. p Imperal; hnnc (renis, liunc^lu compctce caleiia. xi), quandoquidcm Fusmacum pctens moiiacliicam "' ' ' prufcssus es piiiiosoplnam, ut tollereb jiigiim Christi tuam salis versam, diini insul^a curios:laie rcspi- cerel posl se, ut incesix videal regionis bulpliureos i:ncs Ne.jite temporis longiim cst quod quidam optimar opiiiioiiis fraler a monasierio Sepietn-Foiiiium ad mc, quia consangnineus eram, venieiis rogavit, ut eum ciriuiiiducerem ad salulandosparentes suos vel amicos. Sed in ctindo ailoiiitus repcnie, feinineos fasiidiens occursns et congresjus coepit dicere, ur» Lem ex cn, qnain viderat puir, satis demutaiain, B domos allas, cives alios parcre, vix supercisc ali- qiiem crigiiaioruin , pccniier.', quod vcneril , cssc luiissimum ilnustralin nun exi^rc septa : nam liipuni :igao lenderc scmpcr iiisidias, pisciquc foniinin cnptandos sinus, quo rctc clTugial. Non ilaque dicain lentc, sed quasi fugaciter absccisil iiosicr ille Fo:.- tcnsis, magnanimiier nrolcsialus, se amplius non revcrsurum. Tu porro, etsi luam amicis prxscnliam ullro non iHferrc proposiicras, quare inlcrdiiin littcras salteni nuii nii^ibti, quibus pri^liiix afleclionis cl lilterarix familiaritaiis te mcmorcm cjse sigiiificarcs , nisi snpcrnnnm qnis dicere usurpel bonx frugis sche- dulain ? Vcrum spirilnnlibus amicis spiriiualia ex- p hibere scripla probabile est. In amnndo igitur el in scribendo le ccnsear jurc probaliilior, qui libros miilnm, ciii ncc schcdiilx siiit niissx. Sed forsilan magna cniisabcris locorura intcrsii- lia, viarum dinicullalcs, porlilorum pcnuriam. Ne- gligcns libentcr divcriicuia cscusationutn quxrit lloc lamen opti.sculuni De profeciii morlit accipe, ei opusciilo adjiinge illi quod anie aliqiiol di:s composiii,ciii el pro qualitnlc materiei Lncri/i?iaruni prxfixi tiiulum. Sinl qiiidcm miiius itis tanquam variis distingno fucis culorum. Sod qnx fiieram adorsus in capilie liliri hiijus scri- bere, in subsequenle libro jain proscqiiar. lu.iM.i;! s. i..\r!;i:Niii llof». Mo.N.xnii m LIHEK SIXLWDUS. C.VPIJT PRIMUM. Af>crti eunt igi/ur oculi umbonivi, viildicct Aiiti:je (jain eiiini rc^nabalpcccalunt in coruin inor- lali corpore, ul obcdireiU cOMCUpisceniiis cjus, iia ul nuditalcin muiuain cnibcscenles consiiercnt fuiia ricug, el iacercnl sibi pcrizoiMala) non solinn iui- miliier noij extreinuerniu, poeniicrKialiier ner. oc- ciirreruiil ad voccni Doiniiii Dei de:unb«laniis \n paradiso ad aurain posl ineridicni, «a qiieru ulique liinc profiindt; sibi dorniienlen», graviler se dissi- iniilanlein vociferari simile quid dcbuissciit : Ex- surge, qii;-c fiteriiU ad hoc necessaria , pcnes angclorum olTiciiias quando invenla sint. Heliquum hhri liujus deesl in codice. '17 \1T.\ s. ^voi.iv^borNis. i''S YITA SANCTI ^YOLIJODONIS LtoDiE.Nsis Lnsr.ori, Auclore Ueinkko nionaclio S. Laurenlil Lcodicnsis 7:> Jacobo Chaj,eaiHlo et ApriU Jiollandiano. (H. Mabii,i.on., Acia SS. ord. S. Itened. Sxc. VI, paii. i, p. 171.) 015SKRVATI0NES PR/EVIvli:. 1. Hulti quidem auclores ienti WoHodonit epitcopi lA;odiensis qettn srrijttif: iiioiidrtnoH , n! nullut tnilti videlnr ouliquior Reinero, vionnslerii Sancli l.nurenhi Lcodiensis monncho , ubi itinrius ille lir sepullus esl. Hic auleni Iteinerus, quemVnlerius Andrcnf in bibliolliccn nelgii:n,Chai>envillu^ siVofsiii.^ iii liistoricis Lnliuit eri^lnuuut circa annum 1150 (loruiife, ex vuriis scriploribits qm de bcnlo VVo^bodone scnpsera-nt oi}U.> adnnlalioniuus vulgnvil. Ai sntis vtsum est cwlcris otnissis tieineri ovns proffire ; c.v qno ncniie illi pnstcrioretlinuiirmii e.iqua: ab ipsis enariaiitur. 2. Scipitpliine llenschenius Wolbodonem ordini lienediclino af^cribendum etse, eo praxipue nixus nrqn- nienlo, quod in Vila a lieinero edita, Wolbodo a puero canonicus Ecclesia: Ijlirajeciintv dicalnr fKisiie, nc denium potl variat dignitales in ea Eccletia adminiiirnlRi, Leodieuti Ecclfsin' prn'\ecliis. Slnbulenses ta- uien monachi euni sibi vindicare conaniur ; el qj>i(i(iit eum monnchum fuisse &criplores a- tiqn\ simul el re~ ceuiiores, tam Uencdiciini, quam cxteri unnnimi consensu falf.nlur, quod diseriis vcrbis afjinnal .Vijidius AureccVnllit Cisierciensis monacliut, qui ineunte scccnio dedr.to terliv (Inrnii. Tosl (iot-ossni);, inqail, Bal- ilrici episcopi , (iiiadragesinais oclavus Li-odieii.sis cpiscctpti.s, iiimikicIius leligiosiis , !n:ipii;c vii«;tiis vir , el iinperaloris ileiirici cipollanus . bealiis .scili<:i;i Wolbodo sticccssit. l.amdeyn senleniiam re- ceplam fuitie in monatterio Sancti Laureniii Leodiensis pael e.r barbaris versibut , qui suif llcnrico XXVI, ejutdem loci abbate, edili tuul, quoru.n uliquot huc referre vinun etl ex ilolano ei Chapea- tillo: Slirpe (leceiis , Yirinlc niicns, WolboJo noiaiur, Piu^posiius pridcm Ti.(j»>cii, recior ei idfin , Ob c:i-iibem slalnni, posl hxc rcccpil inonachalum. Non refeninl iUi auctores, quo in loco pirs ontisWs n.onaslicum vestein susreperit, sed aliim quarendum iion et$i: exiilimavirim priiter ipsam Ecclesicm 1 rnjectensem, j« qua Wolbodo, lesle ipso Ftcincro, inslinthi. fuil. Ibi' euim Regula; Beuediciinni observntionein, quam iu ea sancths Willbrordus conitilHeiai, viguisse ptiam tunc plus qunm verisimile esl. Nec obfnre dcbei qiiod yVoibodoneiii Hcinerus canoiiiciin) cppeH.nerit : eo enim uomine monachot luisse donatos, qui in ccclesiis calhedralibui in.',iiln i enint. nniilis eicinpit osicnili possei. Quin el primus uuclor Wolbodonis eloyii, qucm huic snnclo sijnckrouum fuisse su.^ipicainr, ut ntox dicebtintus, ipse llcnschenius, Ciinonici nomrn, quod forlnssis Heinervr., praHctita cnm sibi luvsenlibus leinporibus niPiient nihibuii, non habel ; sed asserii Watbvdonem siib rcii},'iosis P;iiribMS in eccl.siaslicis claiislralis vit.-e adolevisse (Jiscipliiiis. Idem puulo inferius scribii virim sanclum, inviluni a clau.^lri (piieic abiliiciiiin ub imperatore fuifse, (|ueiii seciun in capelia aii(i«antJiu coiniiiorari voliiil. Qace oinnia probi.rc ridenlur f\'olbodonem monastictt iiiHilulis fuisse oddictum. 3. Wolbadonem anno Chiisii 1021 e vivis eicessisse ronsenliunt fere ontncs nuclorcs, qna de re milla videtur esse difficultas. Pari conseiisu ud dieni 21 Aprilis ejus obitum ccnsignarunl : nl .'oniendil llcu.^che- nius, veieres auctores Wolbodonit deposilionem in ecdesin Sancti Laurentii, non vnro cjus obiium, quem pridie contigisseputat,ad i^ Aprilisreiuhs e,qua.l nonsatis utiendcntcs qui posiea tecuii >uni scnpiores Uailij o!o- ijiorum, ejusdem suncti viri i^bilum diei 'Sl '.Uifjaruni. Li quidein n anno 1021 Wulbodo excesseiil e viln, cum feria quinta, proul sibi a sancio Luuienlio proniissum fueral , mort ejus couiiqeril , dicendus est obiitie die 20 ; nam hivc dies anno 1021 incidebat in feriam quintam Uominiciv secundce i>oi.t Pascha. Veruin, ti beiiii aiilnliii* vbitus ad annuiu 1021, u( quibntidum plinti, levocilur, iunc fnia qvinin posl 1'aschn, dici sciiiccl viyeiinin prima .\prilis, exiremn ejus ilics /('■ji»; dicenda esi, quo.i llciiicn n^nrniioni ■alis congruere videiur. Verum,cum ipteniei lieinerus, Chronicon Lcodieme unliqnum, ejusdcm urbis cpiscopi,r..m catalogi, cateriqne omnet nuiiqiiioies scripiorea constanler Wolbodonis obilum anno 1021 comiyitse ntserani, tlenschenii sentenlium p^wferre viiuin esl. 4. Woibodoiiis inemorKtm m .^lurnjroloijiis anipHus Iriginta notalam vidissc se lctlutiir Jnnnnes Molnrnt in .\ntalibus sanctorum Betgii, ubi ejus br<.'ve eloyiuin refert, cum versibus u nobis snpm luudntit. Ljusdem mtminit in liislit belyids. Vnd.^ iniiunt non esi si qui po^Ha Miiityrolotjia consciip.-.ere , Aruoldus Wion, Huqo Menauliit, Uorgunius, ItuceHnus, Ferrurius in ciualoijo ficncntli sanctonim, itliique, Wolbodonn nnnen mis fasiis a.cnpscrint. Ue eo fuse aijii Meijerus in Ainaltbus Elundri.v ad anniim 1020. I'luccniiu.'i, Durlhoiu- niiius Fisenus in t loribus Lfdesicv Leod:cnsis, t,iinilesque aunore», quos reccificre supertiucuueunx (om. .\l omiiltre non licel ejrefi^-.m teslimctiuui^ quod Haidrici:, ISovi.mcnsu .'pisropns, vir yui''! oc Wo:t-oG, Ittle MirG remantit, quo dle 29 Oc/o6rt< a Joseplio Sanfclicio Contentino arcliiepitcopo , lunc lemporir ad iriiclum Hlieni Aleinndri VII iiuntio inde levuium etl ; iic deinum in mautnleo magnificentittimo,quod (luiilelmut Nalatit Sancli Laurtnlii abbttt conttrui curavil, depotitum, nbi liodieque religiose asteivalur. PROLOGUS. 1. Mala, inquit Salonion, aurea io lecrM argen- A leis, qui loquitiir verbum iii lempore suo. Nam specianlium sicut quodammoJo pascil ocuios, si argenlea cujuslibel lecii faUrcfaclura malis ador- iietur aiircis. u(, quas parit naiura species, ars jiiocie assiiailet , meiallurnque arl)ore.i vidcntur germina quasi parlurire; sic, imo vcrius, siuden- tium alit aniinos, vel de auro inielligeniioe spiriiua- lis, vel de argenlo experieniiae moralis, aple for- mata, ct opporiune prolata erudiiio. De qua licci vix quidpiam assecutus sim, tamcn bcnevoia (r.ioruin- (lam fratrum xsiimatio per aliqiiantum icmporis me urgebat , quateiius de domino Wnlbodone episcopo, qiii pcnes nos quiescii, aliqua nieiiiora- rem; sciliccl, ut ea quai apud diversos sparsim srriptores dc illo babofiinr, muluala iaiuum ab eisdem materia , proprio diclatu congerercm , el unum pluribns formaicm scripliim. Sed niinus iJo- nee capil effcclum : quod supra vires fiicrit aUcn- latum; quin poiius jiixta poclaai, mciiri se qucm' B que suo modulo ac pede verum est. Pruinde et ego illud sedulo miiii prnponeb^ni evangelicum : (jtiii ex vobtt volent ttiirim (cdifxcare, nonne priut tedens com- putat tumplut, qui neceitarii tuni, ti habeal nd perfi- cieudum ? {Luc. xiv, 28) airjiie meiiens meipsum, pcni- tus rcfugiebiim inripcre.qnod commode iion posscin consumniare. Auainen, non refriguil fervons i^r ti.'i;- tiiini piaque cxaclio. tgitur,|recepi tandem, qmid spi» ritus pictalis, fraierno quidem ore, sed suo instinclu injungebal, ne culpa offemlerem indevoti.nisi pare- rcm aliquaiciuis devolioni. Et, quia defixerain apud revyreiioiuu confessorem proprix sponsionis nia- num, pia^sciilis opiisculi extolvi verbum : qiiod uti- na.m sim locutus iii tempore suo, id est quod frn- clticsum sit vcl iegenlibus, vel audienlibus : quod ni cui laincn di.spiicueril, allendat quam magno- porc cxactus sum, patieniiusque ferei impeiitiaini qiii no!! vcvba oogilabilv sed materiain. Nec eniin usiiuequaque cural de yerborum apparatibus, qui proficcre qiixrit dosanclorum vinuiibus. INGIPIT VITA, S. Clarac nobilitalis Wolbodo genus er Fiqndria duxit(iO*), sedclarilalemgeneris clariorc iliusirftvii vila, erudilione , el ponlifscali pncrosaliva. Hic a piicriiia primilivo florc, quasi liliiKH candens, boiix indolis spirarc coepit odorenr;, diim '.raditus scliolis, ctiani iillro ad oniiic bonuni aspirnrel do- C cuiiicnlum; docibilisquc sensu ac ingenio m;uisue- tus, ei suis jam lunc studiis faccrel intcliigi, quod niuinla ct recta ossenl opera cjiis. Igiliir ut iclaie, ita lilierariis pruQciebat incrcinenlis, pociicumque excrccbal illud non segnis: Nunc adliibe puro Pectore verba, puer : nunc te nielioribus offer. Quo seinet etl imbula receiis seivabit odoiein Testa diu. HoR.vT., Epist. I, 11, C7 70. Nec vcro defuil pioruin cura pareiitum : qui prx cunctis opibus suis liunc liabenles prcliosum, nio- dcslis atque illuslribus pytdapogis commiseiunt et [na{^islri$; qualenus claro instiluUonum auro tam cliarum sibi adornarent sappbirum, qui et menlis et faciei scrcno, coeleslis quodammodo xmulareluf flrmameiili serenuin. Nam boiii parenles hanc siiis dcbciU liliis diligeiiliam, lU bene instituantur. Plii- lippus Macedonum rex, lam liilcris quam milita- rilnis geslis cgregie poiens, duiii Arlstoieli pbilojO- pho scribercl nalum sibi esse .\Iexandrum : i Equi- dcni diis b^.beo, inqiiil, graliam, non tam proinde quia na;us cs(,qiiaui iroeo, qiiod nasci eumconligit len.poribiis vilu; iiia'. Spero enim fore, ul edncaiiis et erudiius abs te, dignus existat ei nobis et rcnim suscepiionc regalium. Sed bumanx insilum esl natr.rx, quod libcnlius docendi labor assumiiiir, »1 bencficia labori compeissentur. Scribiiur aiitem digiium csse opcrarium mercede sua, nec infrenan- duin os bovi irituranii , bonasquc ar;es sliniiilo prxmiorum fdicius iucitari. Ilaque bonis habenda (10*)Joanncs Meyerus ad annum 1020 Wnlbodonis tcnsium, malrcm vero Joannam Balduini Junioris |i:ttrem asseril fuibse Godefredum comilcm Mon- Fbmdrix comilis filiain : at bxc quo fundurjouiu ? 201 VITA S. WOLBOnOM^. i02 e-l gralilii.lo mnp=.>tris, qnod non lilleris solum , A cmJi fXieriornm ciirnm nrgligoiial iil;o- phi praccepiores ex .\liica pnscoreiiliir, Iiar]iie non- nHllos jiis el aucloiilns pnlilioa in usuni nostiae ur- bis accepit, dominc imporaior ; nunc vcslri saeculi boiiitas uliro oplimalcm s.ipioiiii;v Komana; gymna- siis arrogavil. Siqnidoni Celsiis, orlus Artlieniio patre, qnem niemoria iilicraniin Arisloieli siinpn- rem fuisse consentii, juventuii nostrx magisloriuni bonarnm arliiim pnllioetiir, niillum qnxsiiim pro- fessionis afToclans; alque ideo digniis in amplissi pic sevenis, disrr le di.slrcttis, oninem o(>liibel>at indisciplinaiionoin ; pniolirTqu doin iit Martlia.ilieo- r'o;c ini«isioiis iil Maria. Quoiiiam rrgo canonioiis reiiiiliiris iiiiorprolalnr, ojiporiune, iinpoitune ar- guebal subdiios, el iibsecrabal lam nioribus quim) lialiiiu es^e regulares, illiid atlc:idoiis SaloinoniK : Tcue, fili, diiiii>linimi , nt dnti: Ut eam ; futtodi illam, ijuia ipsn c»t vin lua [Prtiv. iv, 13) i. linpcraior lleiiiioiis (l'2t, qiii prupter insignla viriulum genorisr|iie rlaritndincm agnoniinnlui est Gloriosus, Wolbodonnn magni bi>liebat, pracipuoqiie coiiseb.il looo inier amioos, oi inierdum deteiiii se- ciiin in palaiio IrMolialur fauiillarilate, consiiiis ac rcligiosil.Uc. Qui soilicei orihodoxns priiiceps, unice , ,__ — j, — I _ ... muni ordincm coaptari, ut animnm viiiis av.irilix saiulo Laurentio dcvotus, nabenbergensem eoclc liberum dignilalis prxmio munercmur. Sideroiiiii ergo est xlernilati numiiiis vcstri, liuiic gcncro, ernditiono, voliinlaie laiid;ibilem, adjudicarc no- bilibiis pignore dignitaiis, cum prjcrogaliva scilioet cunsulari, ne sumpinm ojiis magis qiiam magislc- riiini qiixsisse videainur non sine avaritiu; nola, si ab eo munia pnblica posiulemus, qiii spondet gratiiii.i prTCopta. 5. Igitur Wolbodo, pudoratus adolescens, ben6 insiiiutus, ac scinper in anieriora sc exiendons, iliat de virlute in virliiiem ; et summopero sobrie- lali siudons ac puiiiciiiae, sioui Sanincl in t herna- ciilo Doniini, sic penes oc< losiaui vcl olaiisiriim cral siaip, adillins tilulnm consiruciamet dcdicatam,pos- sossionum aiqiicopiim muiiillcenlissima liberal.talo donavii, cl honore cxiulii, qu Uonns sedes ihi poiili- ficalis I.a'e elur. Pioprii n.iiiiqre copoiis l.a.'iodoni noii hahciis, (^hristinn ct cjiis maityrcin reriiin dc' vovil suarum iicc non patrinionii lia;re.'es liahcre, ut pula qiii aiiie rpgiuim vel iin[iciiuin, dux fuisset pru>|ioien5 najoarionun. ■i. Inierea Caldrico (13), nt gonere, sic viia ct incmoria illnsiri rpisoopo diem obeunte, qiii su« dioete.sis ocolcsias nniltiinodis qiiaqiiaversuui rebus piovexii, ad posireminn voro iu insula hujiis url»i« Saiicli Jacobi fratris Oomini fiindavii coenoliium. assiduus. ei ne lenociniis fetorot sooiilarilius, foras C •"'"''''^ *'" ''*'' '"'P^raiorcm legaiio Ecclesiae Lco- evagari omnimodo refiigiebal Clirisii Na^areus. Oiiippe,ntscripliim esl : Qui leligerii picem inquinnbi- lur abea(Eccli. xiii,l); sic nonerilalicnusa conlagio, qui ciiriosa s^^cans non se suhiraxeril a s.xculo. Deliinc jiiveniule spec:abili ul palina floroiis : nam et proccro corpore, el membris orat direclis, oinnes in clero precellfbal Ecclcsiac Ullrajeclensis, in qua eiiam fiieral canonicus a puero, qiicc lunc tcmporis religione pariterqiic divinis oi hiiuiaiiis vigohal disci- plinis. .M.gislor denique stholariim faolus, erudiehat ninllos; qiioniam instar sancli Job, lucema Domiiii i»plendebat siipor eum, ei Doinini appropinquans pe- dibus, accipiebatde doclrina illius. Ifaque pro gradu, pro aptaio, pro capac tilc singiiloruin, afTjblis et diciisis, aliiiin sihi paslorem subslitui per littcras virosquo indiis rios expetentis. Erat quippe liiiic rogix* polestatis sive jniis, episcopos ad suiim cle- clos arbilraliim, pcr annuliim el baculum pastora- leni iiivestiro, nee non desliiiare ccclesiis cum sna coinmeiidaiione ; sed atlente ciii al aiit religio- i prin- oipcs in huiic honoreiii lales assnniorc, qui rogno subjcclisque posscnl prodcsse, ul prorueriini plc- rique diversis tcinpoiibiispor .l duni crat oinnihus omnia ^ "■^"">' »c diligenlem se admo.lum prfucipem con- facus. Ad prxposiiurani dcindc rnajoris ccclesia; proinotiis, saiagebal tanqiiani ridclis disponsator cl priidcns, qiialoni in Evangeiio comnioihlal Doininiis, dare in tcmpore iriiioi mcnsiiraiii cuiifrairibiis suis, •II solertior nou fueril (|uoiidam filiiis aocresceiis Ju.oph horrca ditpcnsarc IMiaraonis. Ncc lanien pro (niVideliir is liiisse orator colohoriiuiiis, qiii ;< Hoinano sonaiii Coiisi:iiilino|ioliiii nii>sus ctl ;id o|iisdem Tlieodo*ii lihoros, rog.iliiriis iil \oslalos ;i Clinsiianis iiou desirueienlui , (iijns oi.iiionoiii S. Aii.hrosius ol rnnU^ntius if fiilaruiil. (1:2) Iknrioiis cogiiomonio .Saiutus, <|iii ( iiiii Cii nigiiiida s;iiirlissin>a nxuro opiscopaliim Haiiibor- Keuscin fniidnvii aiino iUU7 : prinius ibi iii^lituius Pathol. CCIV. tiistaret, imo ne jicturam obedientiae aul nulain perlinaciae incnrrcrcl. Missus ilaque cum anclori- taicangiisiali, exccpiusesi magno assensuci g.^ud o clori .nc popiili ; nec cnim pcr ambiluin bumebal sibi honorein, scd vooalns a Domino (aiiquam,Aaroii. l*roinilo qiiia fjciobal illiim Domiuos cres^ecrc iit csl nnlisies F.bcrhardus, qni lianc sedem usquc 2^1 aniiuiii 10i2 roligiose adnimistravil. ^H) Bal.Jriciis Nolgcri successor, episcopus L»i- dieiiMS, a-mo 1017 c \ivis dicilur excesuisso : fni eoiloni anno ab llciinco iiuperaioro Woli.odo s-hsii- lutii> csl Llrouiqiie :iiino sequonti cm, hcncili< lioncm :i(CC|)it a notniiio; :it iliicul sacfidolio illo fuitj^cri;lur, vosiiltis SPCiinosl<'a (lucerei ; i.lcO()uc ut iiionet Tiinoilieum Aposiolus, aiicndeliai leciioni, exiuirtaiioiii, doctrinx, eiercens ^iiani inaxiiiicscipsuiii ad piclateiii, quz, 6i«:ul ideiii dciiiiit iMagisiei gciiiium, ad otnuia uiilis est, pio- inissioitciii iiaUeii» vit;e qu:e iiuncestt^i futurx. Krat ilaque crga pai:peres taui liberaiiasiutx pictalis, iil si deessel inierdutii qtiod largirelur, lapelia, urceo- lus, paliia, scu aiia quxvis cpiscopii ornamcnia clain sibi ipsi sublegerei, aique nocluniis maxiintt lioris disiribueret egeoiibus, qux sciticei a camera- riis ac niinislerialibus erat rediini necessarium. Qiiid nentpe mcinorcro illius in oraiioiijbus seu vij^itiig iusianiiain, dnin pleruinque nocies ciiam hii)erii»s li'aaseger:tiii!>oiniics, uul sanctoruin oratorioclrciuii- cuiuio, aiit iiiiscricordix operam iniirmis el paiipc- ribus iiiipeiidendo, qui secieiius, ipsomel dicianir, per DOta cum divcrticuia viarum observabanl? Fi- lius quidcin iucis ambtiialiai per noctem, quoniiiii ad verum lendebal dieiii; videliccl ambnlabal in tcnebris, quoniam nitorem oderal vanx ostenia- tionis, juxta Dominicum illud : Te facienie eteemo' lynam, nesciat $iiiislra iva, quid facial dexlera tua, ut til eleemostjna tua in alsconso ; et Paler titut, qui vvJet in absconso, reddet libi (Malth. y\, 3). Aliestari deiii jue solebai quidain illi familiarior, quoil, cum pedes eius iavaret, fiigore el glaciali \iarum deprebenderit ai^peritate adtistos, sangui' iieinqtie nb iiiterioribus eiicituin in superficie culis occallttissc. Ailco ul Cbrisii iuminosum fratrein Jacohum imitaius sit, qui orando ad Pairetn lumi- num, pro assidua genuflexione callos in modum ca- meli scribitur contraxisse in gonibus* 7. f^nis, ail Dominusad Moysen, in a//ari semver firdebit, quem nuiiiet sacerdos subjiciens ligna mane per singulos diei, el iniposito Itoloeauslodesuper, adO' lebit adipes parificoriim (Levil. vi, 12). Igiiis esl iste p(!rpetuus, qui nunqiiam dcriciet in allari. Ardeiis sane Wolbodo ignc cliaritatisinDeum et proximum, nutriebat illuni veiuti sacordos officiosus in altari sanclse incdiiaiioiiis; op^ruinque subjiciens ligna J[}onorum , lioloc:iustutn (iestiper elecmosyiianini, q^uasi adipes adotcbat pacilicorum. Nec eiiiin vacabal lULWsalis illius refeclio, a ferculis dilalatae lar^^itio- iiis, dum iaaiiora quaisquc ei delicaiiora sibi appo- aita Cdristo disperlirel, liac vel illac iniiritiis ol iii- digeniiibbs mitiendc; se vero pane cib.«rio aiqiic escis communibus, quanquam looge ciira satuiita- lcui, rciiicicndo. Jurc igilur ad illum saiicli Job de- 0 A liv^iiuiii sii prxcoiiialc : Si ueguvi, quod volebaiii, panperibus; ti oculos lidun; extpeetare fcci; «i co- tnedi buccdlum meam solui, el non cotuedit puvillut ex ea (Job xxii, 17). Putissiniuin tameii quos Dcum linicrc cl mandal.i <-jiis obscrvare iios«et, coinu.eri- dibjl verbis, honorjbai du:ii>; qiiainlibet a uuilu miscratioiiis subtrabcrct iDaiitiui, dicens curn Apo- Sloio : Sapientibus et usipieiitibitt debilortum (Roiu. 1, 14). rScc (orle in&ipidum prorsus xstiino, si re:u Itic inscram Gra:co sale condilam. Ifcrodem Alticum cunsularem viram el amoeno civili;m ingenio, adiii palliatus quispiain et criiiiius, baibaque pubeieiut» purrecla, petiilque sibi aes doniiri. Tuni lierodes iiitcrrogal quisiiam essel? illc vultu vocisquc soiiiiii ubjurgatorio pbiloso])hum scse pronictur ; dciuirari auiem ciir quairciiduin pul:iverit, qnod viiitbal. « Vi- deo, inquit llerod(fs, barbam, ci p:il|ium ; pliilnso- pUum necdum video. Sed cum bona lc venia,qtia-64i, dicas miki, quibus nos uti pos^ arguinentis cxi- stimaf ut esse le piiiiosopbum expcriamur? » Sto- inacbaute iilo, tum vero qui aderant erralioum cssc hominem el nuliiiis rei dioere, quin imo iiicoLia sordeiitiuiii csse ganearitm, ac nisi accipiat quoi' pelil, convicio ti>rpi soliium iitcessere. « Demus, inquil llerodes, huic aliquid xris, ou|uscunquemo(li cst; demus, tanfjuam homines, taii(|uam non bo- luini. I Jussitque d:iri pretium p.tiiis triginladierutu. 8. Eiiimvero ut ad nostrum redeam WolbodoneiM, maledici quidain averterunt ab eo prislinatn Augus i Q beiievolenliam, detractionum seretiles zizania, ile qiiibus esi dictuni : Susurro ei biHiigiiis malediclnt; multot enim lurbavit pacem habeniei (b'cr/i. xxviii, 15). Yerumtamen p;»cis sectator, qui fidetiter Ca> sari redderei quaj cssent Caes&ris, el qi!X Dei Dco, suorum consuiiu ndciiutn paravit xeiiium Geesaie dignum, qiio illius conlra se iranqtiiliaret aniintim, iion ignornns illud de Proverbiis : Time Domnium et regem : ticut enim rugilus leonis, ita ei terror regit (Prov. XX, 2). Iieinque illud Pelri apostoli : Deuin li- meie, regein honorificale : hoec est enim gratiu, si propter conscientiani Dei sustinei quis trisiiliam, pa- tientinjuste(IPeir. ii, 17). Praeierea reiraclans et illud : Cor regis in manu Dei quociiuqiie voluerit, i;j- c/j«afri/ i//ud (Prov. XXI, !), culesli rege placato, ^ lerreni facilius regis posse indignaiioncm suslineri; ut excutcrei manus suas sicui ab oinni, sic etiain ab isto munere, quidquid congessisset pccunix, di' spersit ei dedit pauperibus, perindc iil nc unain iiide qtiidem siliquam rclincrel. Coloiiiaiu dcinde profeclus, ubi tuiic idcm imperaior agebat Nalale Dominicum, se iltius prapsentix exbibiiit, grandia exspeclanlis a Wolbodoneauri et argenii talenla. lulerrogatus, supernoiinp(^r.'tlori quscuitque atiuic- ral se pcr manus pauperuiii allribui^se, submisso et grataiiti ore respondit, qualenus illuin sitininus iii.-> pcralor illiusque luerclur scmper ipipcriitin. A»- gusi.^e civiliiiilis C:esar, quod sniictuin LaureniiuiM cssei iniiiatus, cui crat et ipse devolibSiiiius,serenu arccpil aiiiuio et vuliu, duni terso prutitius omnis 205 VITA S. WOI.DODONIS. 506 offensie vci Bcanibli nubilo, slbi congralulans el A 10. Qni Don)i«ii iim Pasolia .Iiim LeoJii poslnio- B amplexaiis focil considcrc. Majore i^jiUiresl babilus gralia Wolbodo nihil dando, quamcalcri qui luuila dee , inqnii, Wolbodo fnaui adcrai prxsens) libi, odiiectenobis, bunc paupcrcm lociim, hanc vicc iioslra commillu ecclesiain. Tu pupillaE: paier ac seduiussisiulor, ei de bonis, quibus eam luus subarrlnvit aniecessor, opus perncias iinpcrfectum. • Dehinc ninnificam fccil supcr ailare oblalionem. Episcopns erg'<,qu:'ii- quain inultis .liiis curis deientus, loco (aiiieii iliipa- lerne supcrinlendcbai ; cui et piafecii Olbcrtuui, Gemblaconsis Ecclesix abbatem , viruin virtuti- biis, religioiic, sapienlia summc s|>eclabileni : qui eliam siudio vigilanti, episcopo cooperanle, ul idcn ccpnobiiiiii perficeretur, institil ; in quo cl post fe- iioem a sxcuio dccessuiu, jam scnex cmcritus, ac- cepil scpiilinram. 11. Cjrtcriim ad idem tenipus Frcsones debcit.ibat Gandavensis coincs Thcodoricus (14), eo quod iliiut occidorinl palrcm Arnulpbuin. Ad quein inliiixu- dum iinperator Godcfridum I^otb.iiingi;i! diiceinVMt exerciiii misit : cl cuin succcdcre pax non potui.Mi., condicto die iii pugnam pars ulraque prucessii. Jain in sesc acies concurrebant, diini novo ropimte moii- stro pertonuil vox terrifioa, nesc tur iinde euiissa : Fugile, fiigile! Iliuc ;iliouiluscuni suisdux ac tci- roris quadam vertigiiic aclus, diirngiuin feclt. Per- pluribus lialorum iusidiis alqne incursibus lacessiii stiiere vero Fresones, pauciquc pluritnos cccidere sunt ; sed viain sibi haud segniter armis paravere. adversariorum, ipso insupcr duce capto, quoniaui Vcniinlainen cuin in liito jaiu esse res pularetur, reputarenl doii ac prodilionis causa prj.lio illuni llenricus, tlc quo nunc meniio csl, impcralor, dux excessisse. Permolus est im|:eralur (uin audis ei, B;ijoari3i lunc cxsiblens, iuarchiepiscopum adqucn» aiquc Wotbodonem cuin logaiis Fiosoniaui niisii, spccubant, et ciii parebautomnes, insurrexit, alque D q,n)j gencre cl snnctitale clarus eo locoruin liabe- ab iilo insolcnlius injuriato. eadem insignia per remr. Qui etiam, ui ait Saioraon : Legalus fidelit viui exlorsii, tliccns : ll^erediiario siL>i jurc ilSa ciiupotere : snuui eieniui fuisse avum, fiaticm priiiii Oklonis imperuioris lleuricum. Hoc scminarium si- inullAlis ei discordix apud Ca'sarem conira archi- cpistupuiii fuit, qucin ei laoieslius xquo aliquoties iiisectuius cst. Porro, ad pocuitcniiani divino tandcin limnre cuiiipunctns, niedlaiUerl claborante ad bo- iiuiu concordiae acceptissinio au^bobus Wolbodone ; uuHC, uli prxinissuuiesl,(.U>ioiii:edegens,huinilliiiia salisfjciione archiprxsuli esl cideni reconciiiatus. {\i) De hoc bellu nonniilla habet Sigoberlng in Ciiroiiico ad :iiiiiuiii 101 ii ct sciiiiontcni. De linjiis Tlieodoiici cl G:iudavi coniiluin fainilia vidcsia Au- lauitat; et ticui frigus niit in dit messis, iln lcgaiut fidelit ei qui uiiiil illum, aHimum ejut re luicscere fucil (Prov. xtii, 17), sua efTecit indusiria, ut «t caplivitate dux solverclur, et illata duoi ct regao injuria Fresbnibus ab imperaturc donarciur. It. Leodiiun inde rogressus, Doiniuiciini Pascha devolioiic sotiia ct spirituaii gaudiu cclebravit, ul- pnie ciijus csset mos, paschaiia quot diobus in saii* clo ailari oclcbrare niyslcria, veii)|uc Agni cariic$ igiie passionis assas cdere , (|uas pi ofccio vcluti cuin dre.TmChesnium, in llislori:if:imili.nriimGisnonf.iiiii> Andrcu&ium el Gandensiuin m pr;cfatiuiic iibn n, jLTymisp.M.il.HseUa.incis.vn-stilm >• v."l.l^ -Kilircl A &«i!Tris. «(Iibal, mi crai.i la. ryw» su.i: pi.nf.-» .lie «ctioM.' :»1iii lo(|neris Deo in an»Dri «"••!"«: a"imar Sin; : Ihu mihi quia incolatus meitt jn olonijatut eM (ftnt <\^x,li), rfrnioino rarcrci mari l"«'« iie'|iu- I \a\ U'iiiir :»«1 vcruni cl pcrpcluuin pasoh. ' cvofandos ;il» -i:gyi>i<» sae.uli Imjus; cvocanilus, inq "•'•"». a le- i.clM-is in a.ln.iral.il.' Iiiincii !)ci. dolorc sto maclii ex nhiiia coi.tra.ioal.sliiicntia.urgcri aJ mortcnt cirjiil, stiperj<'«toqiic vililms slraiiicnlis cilicio, et ci uerilio» aspcrsis, .lccuiiiJjclial , prccilMis, psalinediae, iccliwii ili»i«;c, quani sil)i facicbal lcgi, «Jesideranwr inlen- Hns, siispiralial qnando v.Miircl cl apparcret anle faci.-m Dei. Doni.|ue assidenles sibi, ul sna sempcr ii.emorarcnt novissima. cl dum dics saliilifi 2ssent, h\ix sahili providerenl pi.lcrne adinonens, praeci- I>icl>al nc quis ad se proliibcreiur iiigrcdi ; n«leiiccl, iit in ipso morlis angusliani, mortis coiisi«fer:«rcnl in episcopo aninriludincm, (|iie iil dignic tniioiuisbe. Qiiaprnpier a.lino.lum iiKE.^lilicatus, cor kiinni ipi» dik( iissil, cl ' iil|ia'ii in se .leprclienilcns, Wi.:laniliiin bon.T conversalionis cliTicuin faniiliarem sibi obie- siatut» esl, pcr Ircmeii.lam Diviiiiialis maje&laiom, qiialcnii-. se astri.tiiin loris, teiberibus subjiccrel districti.^. Viiictum igiliir suuin Doniiiias iion de< npetil : qiicm vclut sanclnm Job diiisse a.W.ttat: lp$€ me reprehendo, et ogo paniieniiam in tierbere, in (avilln et cinere {Job xlii, 6). Unde pud Patrem misericordiarum et Deum lotius consolalioiiis. Siquidem gensil per spirilum, < arnis se vinculis jamjam absolvendon», el buiniiliniR cir- cumslanles admunebat instaniius orare ; psalinis anliphonas tncipieiidisipseimponens, flniiiscollccias ipse subjungens. Alque ut hoc eOicacius |iossei, linguam, vicioa jam inorie siccaiam, madidari aqM:t iiiierdum facicb^il. Quiiiia ig lur subsequeotis heb.lo- madx feria niox inigraiurus, cruccin Do:ninicani accepil in manibns, ct niira dnlccdiiie, sfrectu iiicx- plebili diu compleclens, pe.les'|ue crucilixi, manus el latus cxosculaiis, Clnislo spirituin cruciflxo red- didii. Cui ul siio:'uin reddatur merccs laborum, de- ductus esl in via mirabili ; qiiia Laurenlio duco Iraiisivil in tocuiii labcrnaculi admirabilis, usquc ad domuin Dei. Corpus auiein vencrabiie ad hunc lo- cum, ad iianc domum mariyris, quem sibi specialKin fccerat paironum, magna cleri el popiili frequcntia cl boiiore d"Ialum, operoso atque speclabiti, quem- admoduin speclari polcsl, sepiilcro esl recondi- tiim, circa quod auraiis boc lilicris hal>etur exa- ntiim: fngetts cnrnis Itonor, ted morum griu PioesuHs officio le locai et tolio. Sentii dfvts, egens, ui eras ad iiiigula pra Istis nnde talus; his fluit unde cibui. Uiiic eadem eunciis adsuni, el viscera mbis; llincque talutiferum excoHiuus tumulum. la tnujor i (Psent, D 14. Migravil anno Dominicx liicarnalionis 1021 undecimo Kalendas Maias, pr^esidenle sedi aposlo- licx Beiiedicto, a bcalo Peiro aposiolu Hi, glorios» veroHonrici tam rcgni quam imperii anno xx, siii autem prxsulalus meBsexxx.Qui procul itubio terrx viventium lixrcs, de sua re maiicipi sanclum Lau- rcniium luercdilavit niunifice ; irccenlas insuper argenli iiiarcbasiii opus perliciend* dimillcns ectle» six, mirabili affeclioiic, o niariyr sancie, tibi the- sanrizatas. Nam si advixisscl diu, qiianlun» cr^a le suam extendisscl devoiion-.tin, cum Dco, qui nioii- lur bominum conla plenius nosli. Scpicm deiiiqiie malriccs ccciesias contulit et in Flaiidria sibi a pro- gchitoribus .limissa muUorumpndia redilntim, qu- bws HOs violciili lioinines, aiicnonim.iue cupidi per- vasores, advcrsaulc Satan, cxhxredavcie. cuiiti» 2; 9 VIT\ s w diei maliliam, conira .sa>ciili liujus iiij\ibliti:iiii, iio- {>M frustra rerlamantibni». 15. Nec vero pr.TterniistTim, qiiod dilipoos ipse deooreiB donui> Doniitii, .>tJiioiii's iiisliliiii scii pro- ccssioiies, qn;f ;ih oniverse cofinmiiiiifr Hero cni- t;tlis, ad ni;iJ4»rem occlesiam, ccrti.s per aiinnin so leiuiiitalil)US fiiint-, (]ii;iicnus per hujiisnioili conveii- lus, in choro l-eodiensi, jugiter charii.ilis maneai, utila JiKerim.coticeiitiis : hocesi. iii ni;»joriecclcsicea oiinoribus, tanqoain mairi a niialni.s, priv legiiiin 6ervci«r, conipeiens^pie sobjectio , ab eo modific.Tta. qni liabilare r-icil uiiins moris in domo; moiiente Aposlolo, solliciie servari uitil»iem spiriiiis m p:icis viiiculo Liibri dcniqne illins n:ei, qiio*l (cii' Moyses, lil lavarchl in eo Aaron ei filii ejus msnus suas sc pedcs, quaiido iiigressuri ennl (eslimonii i;iberiKi- culuni e( (|uando accessuri ad allarc, u( olTerrent in eo lliyiniama Doniino, recorJari nos f;ter vi(x> hiodcsliam et scieniia.* prjerugaiiv.im, W .ibt) lo bciiignus liabebat ^'lalisbiiuuiii, ;il(|;ie iJco Ol.r.ODO.VK 210 A iiuperatoi i llciirico «iLTiciim . rinnrenii Sti.dirni lii- terarnm, assit;tia\erat euui e f suniniopcie coiii- iiiendaver.ll. Qinni Ansusius coi Tm«nJ;iiioncni aJ«o lialiiiil iion irriiain ul, ipso de. 'wtiMile, illinii ca- thedra subliiiiarel l.eoJiensi. Idcnr cleiiim Itabeii- iMTgensciii Erclesia.n, ab eoilciu de^ tin.ilus Aiignslo, doctriiiaruni jaiiijiiidem ct rcligioiih -claro sidere iUiislrarat. S<'d pleri |iie acceptrtruin ohliviscnnliir beiiclicioruin, «i lionas eli;im meiitcs d^rsiv;iein Wulbodo semel ac seciindo iii spi- lini leiiitalis; sedjam terlioin virgafuroris aderal, coiiiini4iaiisque (erribiliter, quod auditusnon fuis.set, qiiod culpam ille non correxisset, ad radices aroo> ^ ris jaiii securiui esseposium dixit. Gravissime ergj illuin cccidit, ciimque continuo morti^ prxvia C(>r- ripuit aegriiudo. Cujus angore nimio ei clamore (ur- bu(a es( lauiilia ; evocati celerius sunl arcbidiacuiii, nec non civitatis majores. Qua: viderat, quae au- dierat, innotuit. ( Et eccc, inquit, jam morior; ad misericordiam do;iiiiii mei Wolbodonis me perfe- relis, alque illius ex opposilo, exlra ecclesiam sci- licet sancli Laurenlii, seciis parieiem mesepelietis. > Tradit deinde sancto Laurcnlio prxdium in Wa- segga, quud niiper a Kobcrlo cmerat archidiacono, e( qua(uor auri niarchas sibi (3n(um residuas, spon- dciis viscerabiliier, quod si spatium sibi darctur, ciiiK la qii;« abstiiieral ex inlegro restituerci. Juxia Z.u Ikci voiuiii fursitan reddidi&set ablata in qua- drii|)luin, sed nou e.ic6pectaius obiit; atque liic, sicut pctierat, cxlra ccclusiani scpullus est. Ibi sub dio tam diu jacuit, quousquc nova xdificareiur eccle- sia, et tunc inclusus muro nlque admissus sub te- ctiiin es(, lapidcmque sepidcralein, qui nunc usque cerniliir, abbas Stepbaniis (15) pro cpiscopii vcne- ralioiie, super illniii contp.>ni, aiqiie hoc fecitepiti*' pliiiiin inscribi - Duiiuiduf jncet hic, qui pniilc plu$ tribu$ annis lungrcitiein rejtt iwbililer catlicdrnm. l\iuiieri$ in niilo painmoiiii nalut el attus, hiaeniu $iitninv$ evulat ad proceret. D (1'6) Stcpbaiius huic muuaslcrio pi'a.'fu:l a'> aiuiu lO^Iti ad IOj'J quo iiiortuu^ esl. %ll IltNWCUS S. H. Quot Ivlerat doniinos, ixdem faniutnnlibut utus, A lu Ihealro niutiili litbuln qiuinln fuil '.' Septinin lux uriiiim funilculi^ iu urbe flutbat, Cum facerel rebus iritle vale seiiior. 18. Dci)i(|uc M(J corpus (lilccli Dco Wolbodonis r|iii('iiiiqiie pclicriiil cx fnlc, (Jiversoruiii rcinediis Ijngiiorum sospilaiitur, mcriloriiinqiic iilius cinra» fium, Kim cx nobis ip.sis, qiii cjus Ijcnoliciis rriii- intir, lum ex aliis nonnuni|uam siimus experli. Ul dc innumeiis, duo sallem pcrslringim brcvilcr : Adelardus (16) iu ccclesia sancti Triidonis, liujus iiominis abbas seciindii6,acerbissiiiin plirciiesi a se alienalus, diiin ad scpulcruin noslri VVoibodoiiis pcrlraclus fuissel, ibique jacuissel aliiiuamtiu, suf- frogio saiicli plenain recepit sensus sobrictalcm. Item aliuse rrairibus nosiris gravissime infirmalus, B aiqiie ad sancii miscricordiam deporlaius csl; quo sibi dignanler appareiile, ac leriio super illum san- ctse crucis signaculiiiii facicnlc, lanqunm ab ipsis rctractus niorlis f.iucibus, sine inora convaluii. 19. Sed corporiim sanilales pariiinl noiuiuiiquam aiiiinaruni inrnmitates, duin iniiacula qux debcaul E. C\RDINALIS. «H cscilarc ad dcvoiioiicm.sibi malcri.im indhtipliiinii vimlicciil ad dissolulioncm, prxscriim ciim iHOiia- cliico non cxpcdiaiit ii.siitiiio vci qiiicii (rcquciitia} sxculares. Quociica iinprobandum iioii fuerii quod, uli fercbant &eiiiores iioslri, primus loci Iiiijuh pix rccordaiionis :ibb:is Stcpbanus , liunc ali<{iiaiido saiiciuiii pcr dixinuui iionien contctialui sil, quo lcnipcr.trcl a iniraculis (17) ; qnibus lanlx fralribu» ricbaiil pcr occasioiiciii iiiUriiiorum iioctu cl iiiter- diii niolc:ili:e. Vcruiii quamlibcl raiesccrc extunc niiraciila (u>(.eriiii, laiiien per prxsenliaiu merito- runi Wolbodo scniper iiobisciiin est, dum cl aliquo- ti(^s a reiigiosis quibusdam visus fitcril ad luuiii aU t:irc, 0 sanclc Laurciiii, pro slalu ecclesiae islius, praescnie mirabiliter sanclissiina Trinilate, arcani» divinorum fungi niyslcriorum, sacerdos exaudibills secuiidum ordiiicm Mclcliisedccb , cujus bosiias , luaruuique odorifera precura libamciita acccptavc- rii, ac sempiicruc acceplei idem Irinus ei uiius Dcus , cui gloria nuuc el in diein xtcriiilalis. Aiuen. (16) Duo ejus nominis abbatcs Trudoniani fiicrc : primus nionasterio praefiiit irigiiila quiii(|uc aiiiiis, obiitqiie aniio 1059; alter vero ab anno 1055usque ad aunum 1082, ut habclur iii Chronico ejiisdcm luouastcri ediio, loin. Vl( Spicilegii Acheriaiii. (17) Egregium sludii observaniia; regularis exwiv pluin, ciii uiinam liodie atlenderent nonnulii, qiii. tantopere sajcularium coiivemibus inliiani, ui c«-. lebrenomcii suis ecclesiis^ aut sauclis faLciaul. ANKO DOMINI UCLXXXVIII HINRn DE CiSTRO MlRSIiCO CLAR^VALLENSIS ABBAS POSTMODUU S. R. E. CARDINALIS ET ALBANENSIS EPISCOPUS NOTITIA HISTORICA (UcHeLLi, Ilalia Sacra, I, S^4, in Episcopis Alban.) Hcnricus de Caslro Marslaco , Ganus, monaclius Cislerciensis ci Ci.'>ravallcnsis abha.^, ab Alcxan- dro III invilus consecrnliis cstepiscopus card. Albaneiisis , die %, ex quo concilium Lateranense coeperal celebrari, aii. 1179, Idibus Mnrtii. Ilic nobilissimis parcniibus procrc:ilu5 est, ac puer adbuc ad Claraval- lense monasierium cuiivolavit sub B. Robcrlo abbate, qui D. Bcrnardo fiierat sufieclus, sub ciijus disci- plina cum mirabiiiler fiiisset progrcssus, AIlaciiiiib:ini, celebre in S:ibaudia ciBnobiiini suscepit rcgeii- diiin; inde posl B. Gerardi mariyriiini, ad Claravallcnsem curain iranslaius est, ubi cuiii omiii perfeciioiie cxcultos viros e.vercuissel, xque apud aulam, aique AlexanJrum III poniincem maNimc inclaruit, dicnus- qiie habltus est (|ui inlersconcilii Patres numeiaicuir, purpiiraque seiialoria decnraliis Alb:inensi di(;(ii- laltf fulgeret. Qu« ulique illuin adeo dcsidem iioii eirecn, ul uiira mare nobilissiiiias prov ncias ad sacrum m NOTITI.V. ?U tHilitiin aposioliciis logatiis fxriinvoilt. gciitiltNsqiic , qiias dira lues Iixrcscos inroiornl , salutircn) adlii- biieiil incdiciiiani. idcin riimiii.iiissiine prxsiitil iii Oalliis, ciim ibi eois iii h;ereiicos annis, Viillem praevalidum caslrum , illoriin) arrc: i , oppngual , ac demiim divino m.i;{is quam humaiio cxpiignat ronsiliu. Vcronx Lucio ponlilici decedcnli .tdluit, nvox ct Ferrarix' rrbano III cum niorie liiclanli poslremtiin pietatis officiiini impeiKlit. Ciiniquc ilenrico purpti- raiorum sciialus aposlulicam sedem uitro volonsqnc dcfcrrcl, non assontiil oncrenlibu?, in Cregorium YIU hoiiorcm reruiideiis, quem ideo virum incomp.irabilcm suiiimum ponliiircm cligcndum ouravil; a qno cuiii doinde ^d omocs principes (Muislianos legatus rum maxima .iiictorilatc doclarattis rnissol, ila nnintis illiid iirinut; tc^ v.imimiuiiu» io{;aiiis ruiii iiiaxinia aiiciuriinic iii-i:i.iruiii» iiii^^si-i, lu iiiiiiius iiiiiit ex inore .>uo cumiilate implevit, ui Fridericum ipsum toiies pcrfidiose relapsuin cum C.lcmcnic ill rocon- ciliavcril, cunique sexa;;inu novein prxclarissiinis principibus bellatoribus, siiis ipse, uianibus mililari cnice consigiiavcrit. iuin vir dociissiinus csset,adhuc abbas dcclam.iiionem contra iixreiicns Albigensei suhpuilulantcs in liis scripsii, quaiit in siiis Annal. refert Baronins toin. XII. Demiiin vir optimus aiqiie cxcollcns iia libus probalur, nl aiicior Vila; S. Peiri Taranlasiensis iiiler Ecclesiae Clirisli coliiuuias illiini princi- :i coluninam apinllct. Et merito quidem, cuin usque ad cxtreinum spirilum pro i^ccicsia laboravcrit. ul praRoIarissiiiie gestis cnronitloni Saiis dccenlem apponcrei, siib Cleineiite III iii Belgio posirema legalionc, Kiandrensi comili Airebatoiisiqne Ecclesi:c , qui inoxplicabili propcmoduni simultaie iit . .r<>ni • ^p iii<>liicl.iliili mnrltn inso onrrr-rntlis. <:illll liora: ^m .\..yk« ii.^if.^/ aii vi.u • «1 ■■• « .1 lil^lll II S. Maiacliiaiu cum t oc epitaphio. SuLjacet huic lajndi quondam notitsitnui orbi Abbat Henricui Bomano cardinc dignus ; Lubnca qui vani conlemnens gitudiu rtutdi, lerrai membra dedit, cwtis animamqite remisH. NOTITIA ALTERA (T). Bcrtr. Tissiea, BibUoth. Pair. Cisterc, Bonafonle 16G0. fol., l. lli inilio^., Kgreguis liic priisui , Catiro Muiciaco prope Clumacnm parenlibus nobilibus ortus, in Claravalle adliuc piter religionis vesiem tissumpstt : ae nondum etapso quadriennio AlKBcumbce primum , el post aliquol (initos Clara^valtis ahbas est electus. Corpus S. Bernardi ab Atcxandro III paulo anle in caelilum uumerum relaii , in marmoreo upulcro , ubi eiiam nunc qitiescii, recondi curavil. Virlulum auiem cjus fama longe lateque te diffundente , oinnibiis charissimus fuit , tom regibus el principibus , quam religiosis el prwlatis. In Tolo- taitum episcopum elpanlo posl in Cislerciensem coenobiarckam electus , ulramque dignilaiem recusavit. A Clemente 11 1 ad Lalcranense concilium vominatim accitus, cardinalis invitut creulur, ulque episcopus Albrh- nensit consecratur ; et mox legalut cum plenaria sancHE tedit poteslate ad provincias trnnsmontanas milli- tur i arcliiepitcopos Lugdunensem el S arboneiuem depwn , abbates nigros, et multos Ecctesiarum pralalot, qnanlum potuii , reformaiit. Munitisiimum harelicoruin Ctislrum ,cui nomen Vallis erui , non.sine miraeulo cepit : el errorit duces lenuit , convicil . et h(rresim publice abjurare coegit. Oehinc dileciaiu tuam Cturum- vttllem visilavit ei muneribut donavii . liomnin revertut, non mulio pott Llrbano III ex vivis sublato mulln- riim cardinutium volis cum' summut poniifex designaretur, adduci non poluit ut eleciioni suomino obdormiiil. Inde corpus ejus, ulmandaverat , Claramvullem delalnm esl , el inler SS, Malachitc et liernardi alluria et sepulcra reconditum. Hoec ex labella ejus sepnlcro appeuta , quw cerluni annnm mor:is ejut non detignai , sed circa iinnnm 1186 eiini obiisse refcri. Veium cum ci scripsent ainirus ejni U(iudt'ridUk epistolam intignem , quic i-xtial apud tiaron. ad ann. lliiS, uliauot unnis ridetur suj:errx.iitse. 2»^ IIKNKICI S n. i:. CARDLNAUS 2!C INOTIT A LITTI:RAIU\ (Fabric, Dibliolliecanied. ei in/ffii ' Lalinil., lom. III, piig. i>..i li<>iiriou8 ilc Ca^lio Marsinco , :ilil).'is an. 1101 AII:econil);c in Salt:i(iJia, el an. 1177 Clarapw:if'i';,si4, oiil. Cislcrc, deiiiJc ani:o 1179 biil> Ali'x:iii(lro III cpis(0|iiis Alliiimi.s ^ive All)nnen.si!i iii Camp»iiia Ito- niaii», ei cardinalis lcKaliiS(|UC aposlDliciis siili Crr;;orio Vill, dicm ohiil aii. 1188. l)e co Lglielins lom. 1, p. '254 si'({.; Sammarlliani l. IV, |)ag. 51 cl 256; Oiidintis lom. II , pag. iri.^9. F.jiis Krri|>(a li:c<: cxsl:Hti iii loriiO lcrlio iJil iiollicca; Cislerc icnsis nerlr:iiidi Texiori.s sivc 'lisiicrii : Coiiiiiicnl:iriiis sive srrnioneH De pe.icgrintinfe civitale Dei. Declaralio aUvetnu» Albigcntet , <\ux ex li:iioiiio ad aii. 1178, ii. 29-37 cxslal cliam iii Cliiysoblomi llenriqucz lihro n , lascicult tancloium. ord. (Jiilerc, dist. 2j. EpisiolcE ad diver- sos , ronfcrcndx ciim episiulis undecim qiias ox codicc Clarx>vallensi edidil F.dmuiidus Marlcne (oni. I Anecdolor., jia};. 576 seq. Ilis iiuper -^ccc.ssil ilensura mornm el corruplelo! inler clericos el tacerdoict tui lempuris, quaiii viilf^avil Jo:Minos l'clrus a Ludcwig in reliqiiiis mss e( diploinaluni incdilorum (om. II, |>ag. 437 i,il,el lillerw tiuibus convocal pra-suies liermaniw ad comilia deliberalurot de bello tacro adver- tut Saracenos, id., p. 449 4o2. liiler cpislolas a M.ird-iiio loni. I Vct Mon. viilgaLis logiinr p.iriler rjii» cdic(um (|uod (leiii JGaiines 1'elrus Liideuig in siii:^ t\cli(|iiii8 (om. 11 vulg.nil gub lioc (iliito : tentnra, morum el corruptelie inier clericos et sacerdnles sui lempvris. In Cudowigo laincn inlcgriores Miiil Iiiler:« isci'. quain apud Alarleiic , vicissim anieiii Maricnii :ll:c mullo coi rcctiores suiil Linlcvvigi.inis. rratslal iiisiipcr :inini;>dverlore ncc lilleras illas Lndcwigi iiilogr:is csse, scd lialicre in line as»uluni liagmeiiluui alieruni cpisiolx' lorie ab allcro auclorc , cl di\ei-so de argumcnto si riptae. M4msi.] 9« DOMEffl QENRIGI CI.XRJiVALLENSlS QUONDAM ABBATIS roSTMODljU ALBANENSIS EPISCOPI EPISTOL.E. (D. T.ssiEK, Bibliolli. Patr.Cisleic, l. III, p. io2.) !. j^ viridilas liiiarescii; iia ut seniientes in eo rngran- ., , , .. ,, , .. tiam spei lionai exsullemus et laitemur in inso, laii- Ad vapam Alexandrum lerintm. — Shsius ad pra'di- , . , ■ . , • candum bellum sacrum . nunhai llenrHum Cam- ^»^"1 '" «««•'e "S'"' P'en:, cui benedixit Dominus, pania;]comiiem cfucem assumpsisse, commendau\ne Nupcr cnim circa Dominici Nalalis proxima sacra- Voniiflci lerram scu princtpalum wsius. ^g,,,^ ^^ ,„a„u ,eg,,i ^.^5,^^ v ivifu « crucis signuiu Ul in gandio el exsutla'.ionc molalis, quod pi?. pia devotionc suscipicns, publicx solemnitaiis gau- soUicitiidine seminaslis, ad noiitiam veslrain, Paier diuin inopinalx l^iiliic fesiivilaie praevenil; ut de sancte, dcferimus, quod cura, quam nobis aposlo- ipso quoque merilo rcsonaret : Uloria in exceltis lica dclcgavjl aucloritas, suaves lu aliquibus et ac- Deo, el tn terra pax hominibus bona; voluntalit {Luc, ceplabiies Deo fruclus, (idei vestrx mcrilo partuti- 11). Ecce igilur pro eo coram vobis aOectuosissimx vit, ila ul et nos deleciel exsecutic boiii operis, et devotionis preces prona liumililaie prosieriiimiis, vos cerle poBnilcre iion debeatul'lis ci .«alubernma; rogantes iit terram suam, quam patrocinio veslro jussionis. lllustris namque coincs llonrictis, nostor cx fidiicia mulia cominisii , meniineritis, prout de- spccialissimu» princeps el dominus terr^c peregri- cet, apostolici |)i'jnsidii tuitione vall:indam; quate- nalioiiis iiostrx, compiiiitliis cl inspiralus a Do- >)us qnisquis in eam aliqiiod fiioril in abseniia prin- iiiino, ve\illa salulis pnmus irripuit, ol digiuim '' cipis inacliinatus incommoduin, iiidignalionem ve- Donuno spoiiianoae oMationis offiercns sacrilicium , slrani se non dubiiet inciirsurum. Nulli etenim ju- ad aemuiationcm pii nuincris ducein so cxtci is prae- slius diligentia sacri aposlolalus impcndilur, quain stitit piclatis Jam iii liorlulo cordis ejiis germins ei,qui lollcns crucem suam, pcr lot maris tcrrxque Ixi» rcpuiiuianl. Jauiluiurx Jcrttl!ialis ipsius.^^prica diaciiinina crucis Dominum iniitatur. riMSTdi r m A .loinosliciis iiliqiiC|)ropri;c iiisnniiienlia; porscrnla- Udiiintiallem, ei logal ut occunai et Aliiriuum- , ,,. . . l'i(m, ubi llenrHUi abbas luvial. l.ccilliUilis i!,'u;irus. biilDlc il:i<|nc, I^Hcr, ct crcdilo ^;ece ego ail osiiuin cordis vesin perlinax ainaloi *'"**''' *' *'"'^ '" ""^ gr;>|i;i' vcl virlulis anl csl ali- i»vi-il<», cl;i!nans lillcris, precilms in.|nieiaiis , nt «l«'«l<-''"'S. :uil csse conjicilur, iiloriiin poniliis nie- aninius ille veslcr vel iinpoilunilate viclus assurcal 'i"**?^'! aliiilMilnin, qnilMisiii lcge Doiuini cons4Tvaii- ci pes!>uluni itoliis abdiiae voiinualis aperial. Cie- tliiuuseniui quo.l illa prompla csl es virlulc , liccl reiardeiur ei ohicc; el gesiil invci.ire qn;! prodcal, si reiiiicniis oljslaciili durilies iioii oltsislal. Quid aulein sibi veiil, qnod su^pe scribeii«. vol.is, vcslra iicc scincl rcscripla promerui, non 3dvcrio,J i.isi quod adinodum vereor, nc vobis mcmoria novlri di» iiidii;iia mc falcor pia-Iaiioi.o snbmissuin. K.ninii iiebc;ur cuinino>iis omiic qnod possnin, coruin dc- pnlal.itur iisihus qnod arccpi : quibus, si quid cx- iiidc qiK.libct su!>rc;)li(me fraudavero linieo iic qnod illis pio p.irle snl.ripilur, iiiil.i dignius ex assc lol- lalur. Mnliu proindc inelius niihi, iiiulto sccurins, »puJ illos jngilcr iiiunia iniposil;c servilulis iinplere' pror^nseicidcril.duin ancciui nosiroqu;i'rcnli quein Q"'"' O"'" «•'> <|"<>il illoruincsl, de genlc iii {<;cnlom ililigii, dile. ti saltcni litlera iion recurrit. E^o au- n ^^8^ innialionc Iranscurrere. Quasdo vero i.lonens iein ii.ipaiicus morx moras vesiras silei.liumquc '•«•rem rcgorc genics indomiias, el divinne legi? d ssin.ulo, blcindici.s uliquc niilii, ne forte qiii bxc ig^-^iras, qui ncc illis eiiam adininUlrarc sulTicio, interim voia suNpenditis, recompcnsaiionis opiiinx 1"' P'*'^ "''''i ^^ disciplina conferani, quam a me coinpeii.lia procuretis. Quidquid aiiie.n illud sit recipianl pcr doclrinam? Et isti quiiiein pcr semitas quod me, dum vos relardatis, excrucial, no^ler iii- j"siiii;e celeri currcnies incessu, spoiiic fcrunlnr lcriin i.ec dorinilai aiiiinus, iiec lepescit afltcliis, ;«d vias vilje; illi vero pacliim fccere cuni niorie, cl quxreiis quoir, diligil anima mea, iit tencns tenrain "laniljns et veibis accersicrunt illain. Verumiamcn iiec dimillain iiliiin .lonec ii.irodiicani vos in el pr.tplor illos mori, pro ves;' • milii eril jussione domum malris meac clin cubiculnm genilri. is mcre. Tunc videbil dileclns meiis cl afllnct, el tnii;onliGcis electione. fiiiiisuis gaudcnsel cx>iiiens Claravallis, cl olivi.bit paicalur. Uo^'0 igiliir, ei per mansucludinem noslri illi quasi n.aicr lini.orifKaia. Tunc et inibi lorsitan itc.len.plorisoblcstor,utquidquidvobisaliis"ggeranl( i:suliabil, nl dical : Jam non proplec luam luquelam olim in liM' i.i iino airgulo it.oniit.m, qiiod daliiin csl vobis don.oDomii.i liun.ilibuscoiiscntire.lnveniaiii,quxsu, in a.quisilionc geniinin ct ini.li.iudinis popnloruin. misericordiam in oculis veslris, iie ab accessu con- Tei.iet qui talciiturnui snorum lucra requiral, ex- cilii linjiis limoris occasione retarder, ut possim •cluii.s nimiruin exiudc ralionein, si siil. dcfosso vobis tanqiiam vicario Cl.risli Josii el suniino spe- c. spile UidcolJoiiis uliosam repcreril pretiosi i. unc- culalori lurris David qu.i^dam singulariter compcria ris quanrualein. Si qtia igilur in vobis visccra pie- suggercre, qiiae poieninl, Deopropilio, iii ni.ivcisi- lalis, bi qua sociclas spiriliis, si qiia laiis discipliicn, tatis conimo.lnm rcdundare- Niiiiriuid tanli csl, ad «.cu.r.le mil.i iu .\ll;i. ui.iba, cuiii veiiero, ul v.l k.i Iribiis solummo.lo Toiosanas cl f.ccob Vascoi.i^ccon- p.iiidaiur secictiriiiin iiicnlis, qujp laiitx obrigiiil vcrleiid:is ii.leiideie, nt nogli>e ad sua ipsius inliina digiiosceinla cal.g;il, nisi i.ic ab ^ilio spirilu adjultis inlelligal, illo ulii|ue. de quo Apostulus ail : Spiri- litt adjuvat inlirmiiatem nustram (Itom. viii). Ille i.au.que solu.s cum om..ia scruleiur, etiaui priifunda Dci; ille. ii.eriii;c vir vilx voiierabilis fnle Clirislianus et noiiiine, qiii in populo illo b;irbaro cl genle novissi.na sumii.o liaclcnus saccrdolio rnii};!- liir, ei legalionis iiisnper lilnlis i..sigi.ilnr. ^uno aiilem inliri..it.iie (onrectus cl senio qnielis elvaca- lionis vola coiiccpil, f.ilisceniem niniirnm causalus :elaiem; quippc (pii videt c\iluin vilx sibi pro fori- Lu) imn.incntc.ti. Mal-.irus igilur inilcs, cl posl va- ?.» IIKNUICI 5. i; lios irrMm|>r.of- li-giruuu'. ioiio itoiililicii qiiu I gcrcb.it, iir gcnieni in qna ti»<:t<;iius laboraverai 'jtisqticcoiisolationeJiinil- lat, viriirn veneraiiilem, scilici hitorcm prxsenliuin, orJinari sibi iJesidcrat succcssorem, celebraia clc- clioiK* iri ipsiim a clero el populo ct magnalihus lcrrap, ejiis. IJndc nos licel laics in olservaiiliisordinis aiijnlores, neqiiaqnam in ecclesiasliciis runrlionilius ficri cii{>ianiu.s anlisliies ; adduciinor lamen asscii- Riim noslrum prasenii ne^jolio non ncgare, tirnenlos iiliquc ilii barijai.ic iiaiioiii, nc raciie in ci.s naliiraiis /iTitas rcorudescat, si in tepidioris segnilicni disci- plinx'a spiritujliain virorum iervorc refrigoal. Qiia- propler si tta videtur el vobis, rogainus ut voiis cl (lcsidcriispnedicii ponliGcis (am in ab.^olulioiic cjus qnam in ordinalionc isliiis efficaciter :«nnuaiis. Qnidquid aulem agcnduin fuerit, scilote quod ci cl viaruin prolixilas ei brevilas expen&arum nioras Miiiibel longiores. V. Ad regem Angtorum. — Extollii regem Anglin; lum ob alia, lum quod plumbo italueral Clnrirvallit ecilesiam operire , eamque ob cautam miilii ei men- suram ejnsdem ecclesiu:. A dic qua vobis Deo inspiranic complacuii, ut ;ui micmpiionem familiariiaiis iiosirae sinus sese rcgi;je dignationis expanderel, el apex lanii culminis in- dinarel,jugiset ininlerpolala meraoria vcslri sedem no&tri pectoris occupavii, quse nos non paiiiur vcl ii» atiiore vesiro lepescere, vel a gloriae vestrae pne- (iicaiione cessare. Teslis est lerra Vasconia;, ei tiohiiis urbs Tolosa, quam en disposilione nupcr v^slne magnaniinitalis adivimus, qualiter per os nostriiin in omniopporlunitatc coiloquii lam publici fHiam privali, raagnifica virtus vesirae raajeslalis iii^ sxuiuil , el intcr oppansas qiiodaminodo erroneie turbx caiigiiiessplendor ve&lrjB tain fidei qnani pic- luiis ciluisii. Deinde cum jain rediissemus ad pro- pria, ejiisdcui vestra; pielatis gratiam domesticis iiosiris rcSalu faniiliari dcprompsimus ; ei.abbatibus e (iiversis niundi pariibus congregatis, cumsolemui (fiiadam ci fcstiva laelili:! regalis beueficenlix* nun- liaviniiis largiiatein. fnler cxiera sane , qiix de ainptiricatione et cuslodia ordinis servastis hacicniis cl s«rvatis, cura; vobis liiit, non .solutn e.xhibita, .scd ct prontissr* referre, ul gratius accepta recolerent, <>uin putiora iii reliquuin ex graiuita pollicitalionc spcrarenl. Spcciitliter ilUid ainpiissimum. doiium piaecunio excelleniiore protulimiis, quod Clar.Tvalli iiostrx' in nostris nianibus promisislis, nt videlicet plunibi laiiiiiia in opcriinentnin oralorii nostri vestro inuncrc coiilribnla, dcvolio, qn.ne vobis in pcctoro iiagrat. nobis super lecta icsptendeat. Hsec igitiir acceptaatibus iiiiiversis et dignas U<'-0 gralias per- solvenliuiis, liabila delibcraliono decrevimns or;i- lurii iiosiriiiieiisuium^iucoratioiiuiuuicnsui';i trans . E. C.\I\r)I.N.MJ5 . ntcs a>J Doini' iiiiin, nl prn dccoro dniiiiis siirc qu.irii ^implinraiis iu lerris, ref>tii)ial ipsc vobis doinuiii non manufiiclain xlcfnam in coclis. VI. Ad enmder». — Ail in primn fetlitilale 3. Rernar^ illiiii fucltim mtmorinm , el exoplntam fuitte prte- ienliiim, millilifue eidigilam S. Hernurdt, Cclclir.-iin.s o.st apiid nos dies iionoraiiilis ct soiem- nis, nova fcslivila(« jiiciiiwlu», et aiiipla jucundiiale fesiivus, iitpolc quem nobis relevaiio sacraliMimi corporis bcati Bernardi rclcberrimnm reddidit, ct Iiiminc clariore perriidit. Oqiiam voluimus gaudii!» illifi pliis uiiqiie C(Rleslibiis quam lorreiiis, vestr « inajr- p^iralis occasio regias apotliecas iir.cnti nuineris )>ariicipaiioi:e fraudaret, miilimiis vobisdc ibesauru *^' rcliquiarum ejus honorabileiii portioiicm , iiidignuni pcniliis rcpulantes, si pietas lanli priiioipis lanl* saiictilaiis pariicipio fraudarctur. Suscipiie igiiur digitum sacrae iilius inaiius: quain pro eo quod vir justus ab omni munere lerreni qus^tus excussit, Deus eam, ui dignum fiiil, atTluoiil;ss missa, ut si quid cis dcciiii:itionis jure competerei, pacificc ad ipsos aul jndiciali ordiiic perveoissei. Hi vcro armis potius coiifisi qnam lcgibus, ad illos U- boriosos friTes, qui sub pondcre diei ct jcsius honiiiiisqualitale, deberc judicamus absolvi, volu- " laitabantur corani Domino, sicul qui in niesse, in miis iit eum ambo pariter seorsuin quidem et soUi- cile nionealis, ul in cnpitulo suo coram vobis hu- iniliter petat ab oQicio quod b:ijulat missionem el qiiasi sna vos iinporuinilatedcvincat,quo vioientia quudain reiucdiuin absulutioms obliiiejt. Ylll. Ad eonfenlum Saviniaeensem. — Horlalur SaviniO' eensesad [ruyalilaiein, ob pra'tenlem, ut apparel, domut eoruni inopiam. Deiiedictus Deusei Pater iuininum, a quo Dona CMicta proveniunt, qiii Palri vestro domno abbati W. plciiain contulit el in obtemperando fidcm, el in opcrnndo virlulem, iia tit patenio siudio suiiici- tus stl pro vobis, s;>lagens omnimodis et laborans, armorum stropitu vioientcr inlraverunl, polili ni- miruin pericuiosa Ixtitia , qua cxsullat riptores capla prxda quando dividuiil spolia. Ouid^ni nam- que eoriiin violenias mauiis in conversos et niona- cbos injecerunt, et illas sacrus dcxtr.^s, quas deci- mnruin sacrilegio vcnerani profanare, fuso paupe- rum sangiiine pulluerunl. El vos quid ad bxc, beaiissime Paier, qiiid ad ba>c? Poieritnc prxsiJen- tibus vobis niancre incorrectum in monacbis, qiiod sacri canones acerrime pnniuiU in tyrannis! Poie- ritne et illis in exigcndis bis deciniis justilia ulla competere, qiii juslitiam et judicium cruenio prx- judicio non suntveriti prxvenire? Vcriim et antea .... . .I- i r super liis nuilam habebant omniiio jusiitiam.quipps qualiler donius vestra consueio amplius incominodo ^ • j '*i pi qui olim pro eis idonc^ commui^ilione recepta diii- lurnum habercnl pro hac decitnatioiie concambium lilieris traditum, et fundatoris domus subscripiione signatnin. Rogamiis igiiur clemcniix vestrx ccle> Don laborct. Induit eum Dominus virtii^eex alto, et roboravii fortitudine manum e>us, iia ul, dum prx- leriia cum praeseniibus xstimamus, aperte nobis detur inielligi, hunianx pusilianimitatis fuissc,quod limuit, sed supcrni esse muneris ; quod id opere convalescii. Rogamus proinde vos, et lanquam S- lios cbarissimos admonemus, qualenus manum ejus orationis et obcdienlix subsidio fulciaiis, currentes elipsi post eum iii odorcviriulissuxet vesiigiu ejus gressM pacifico proseqnenles. Facite, ui complaceat sibi in vobis anima ejus, ei delectelur in vestris acitbus cor iilius ; quia tunc facile dilucescit ncbu- losilas leporis, si ispirel in nobis sereniias chari- berrimam pietntem, qunicnus eam super hoc promat in malencos ultionem, quod fratres noslros nulla idterius dccimx hiijus exactione laccssant, ct con- tra inermes animas arma denuo sumere non prxsa- mant. X. Ad eumdem. — Querilttr, dtcreta ejnt pro quadatn domo ordinis iperni a Divioneini alybate, el rogalf ut aggravel manum tuam in conlumacem. Ambiguilatis cl diiTulentix inateria pandilur, si Uiis. Porro, si opus fuerit, ul aliquid vobis in qiio- D Ecclesia, qux maler est fidei, in suis instilutionibiis lidianis eliam slipendiis restringalur, nolile proii- mis exacerbare spiritum viri Dei , pro dimiiiiilx slipis impendio murmurantes, sed ipsi eum pniius iinportuna oblatioiie frugalitalis monasticx prxve- oite:qux nunquam satisad professionissux cuimcn attolliiur, nisi cihh universis supcrfluitatibus am- pulatis.inlra necessitalisexiremx limites coercctnr. illa tcro fraternitas profeclibus spiritualibns mili- tat, qux commodi communis intnitu in iis eiiam qtix iiecessariii videbaniur, noxios appelitus propi ix voluRtalis abjnral. Quod niinc maxiine vobis xmii- kiiidum e.st ol agendum, quando nihil aliiid hac di- Kretione quxriiur, nisi ut domus veslra vobis posl- \m iu usus uberes amplielur. contemnatur. Dosinat Roiiia vel promulgare quoo<-ulio non lolhilur. Jam pcr Liiigoncnsein episi-opum sub iiilcnJii ti sciileiilia dc juKtilia vcblru lcii< (iir, tluin noii viilt (liinillerc, quod per injusliliiiin sikiiii lciierc coiivinciiur. Sed quid facimus? ^oii (T«-dit vcrboiiigiii prioris, nisi adliuc in maiiu vaii a gravioris plagx verberc feriatur. Data igilur, pie l'atcr, vuci veslrie vocem virliitis, ei farite adhuc iiobiscuiii signum in boiium, ul ci u- licsrant rebelb-s, ol incrcduli cunfiindanlur^etsciant paritcr et inlelliganl quaiii periculose el ad insi- pientiain sibi decrctis apostolicis rclucliiUiir. Si qui uutem ex eis conspeclui vcslro se irreverenter ioges- seiinl, memineriiis excominunicationis sententix cni ulciscatur ir\jalli

i F/ccle- sia eua filium vobis obsieiricaniibus pailurivii, qui el palris bonori consoitet, ct a matris non du» generel honesiaie. Hanc iiaque vobis contri prxdi- clas pesies prolixiori teniportjm s|iatio pctinius id- dolgeri, consenlienlibus nl^risque de laajonbiiS iic» stris in idipsum, ut cilra exhibiiain pnpdiclorniii vulnerum curaro, noii sii isie vir noslris regioiiiltMs siibtr.thendus, qui ob lioc friaxime fuerat iii parl<-t eiiam reinoii.ssimas destinaiidus ; praeserliiii cum tcligerii Dominus Iioc lcmpore corJ.a regiiiii , i|iii , pacis iiiter se foedere coiiflnnalo, in iiullo meliui Sttncliiisqiie conveniunt, quam ul iniliiii lorica *relioam mulUtudinem perseqnaat-ir.Venim, quia antiqna: libidinis verniis, qui post ignis pluvias im- btesque sulpliureos de lacu datiinatiaiiis emeigens, fetoris suifl.t Lui occiduas inflf.it regiones. Revix t ct Aritis iii partibtis Occidentis, qui ab orienUtli ju- dicio iii propria persona daumaius, iiunc iu succcs- soribiis suis fines uilimos occupavil. Foris occidil gladius, el doini niors similis est. Njin ei Iiaeretici iii pubiico dispiil-anl coiHra fidem ; el qnod mulii in occulio fatiiiiit, el scribentis verecundir.m, ei lcgentis taetlcret honcstaieiii. Sed quid dicinius iii oceiilto? Peccaltim suuni si<-iit Sodonia prxdicar.i, el velul in stiliurbaiiis GoinorFhae convivas libidiini!» provocanl ad peccamiuin. Niinquid superliis noii iit- dtgni»bitur zclus ?esicr, aui iinpune pcccaliuni, ci necesse est, ol juxta Eyangclii verbum sint gladii dno hic, dignum credimus et bonoriticum vobt», itt zelum s.-tciilarinm principum vesira qiioque a:u>u- laliocomilctur, ue pia eorum inlentio Bwiat ex occa- sione defecuim , si opporltinum iioii acceperit ex veslra cooperaiione subsidium. Expedil igiiur «l pracdicto carilinali cottgruas proroganles inducia» , delJs ei speaialiler in mandaiis, ut coiitra bostes ciiariiaiis ctfidei magnanimiter accingatur; maxime qtiia in pluribus repionibus usqne adeo jam exunda» vil iniquilas, quod fuclus est sicut populiis sic sa- cerdos, vcl polins peslileniia greguni ex ipsa scipit conlagione pa.^iloruin. Moras proinde hoininis Dfi , ol inJicli sibi redilus larditalcm considcratio taiit:e [iisroL.c. 22C I I 2;:.". neiessiiaiis exciisK; (Hiia IIlOI priLseisii.i fjns \ol)i.-« A (leilinavi ton.spci liini, oi ovii.ni ((.lloquitiin, iic >ni tsscl noM imnicrilo grala ; lalis l:imcn abscrlia lioilaliis acrossu prsrpropciiiin aliiiiru! i-i in posle- ciinclis Denni linienlibus elTiciUir graliosa. Uediii.l riini ( orrigrniiiim, vel ( onimiUciciii improvisiis. Iii »(lvos,Deopropiiio,leinporisop|.oilnnilaiesuscepla, oiiinibiis liis (inid ego pi>.cavcrini, ipsi (lcciTnile , cl spiriuiales airerel ox agro liiijns niunJi inanilra iiisi roilo, qiiotl non sUiliin ud veslr;iiii peiliili pri- goras, (inje jain el in porlis iioslns odorcni spar- mor.li.» c;insx noiiiiani, iil ciiin ^c^lro •nissel coi:- gtinl, el voi.is snavilatem plnnmam iii ipsins Ha- sil^) pcr mcipsum provi.lc con.ummandnin, qno I cMis iiividiam redolebnnt. I»erse(|ualnr inicrim, nl poslniodnm per abbaicm G. pia nosciiur lciiierili.le oplime cot-pM, peccalores Amalech , el de f ivilale pra>si.mplnm. Verem, el in lioc milii lcslis esl Deiis, Domini*ciereseMcrn.inelJel.usa;os,ul,enmveneril ne(i..e per me faelnm esse, nc.|ne pro mc. (|Uod ad vos, et pulsavenl, confeslini nperianl ei, el iiilrel in gaiulium Doniini sui magiii. Xil. Ad nigro$ abbatet Flundiiir. — Animoi eorum com- ip>c (iomum illam leinorariiis oeenpavil, qiiam niox cxocciipavil exslincliis, iia ul si liaheanins in eiiin, q.iod inovcre possil ad ii.tm, nnn dcsil lameii, quod i. rit^clat ad \eniam. Maximc, qnin lonilcr piii.iciul;! e.-t ciilpa, qiioR de zclo religionis opiis poiuii suadeie m-uet ob i^eteitum abbulit de Uuni in aiiquod cce- tiubium ordinit Citterc. placare conalur. " discriniiiiis. Ei eri(0 parecndum esl el a volns, q lia Ad roeipsnm aiiima mea turbalaesl, iiisiti moero- ul spirilualil.us loquor, qiiod fratribns illis prodessc r>« amariludinc coii.abescens, qiiod veslros, ul di voluil, vobis obessc iioii orodidil. Nunc igitiir, Pa- ciiur, animos Inrbo adversus nos gravis conimotio- tres optimi el dilectissimi fralrcs, rcmovolc, ohsc- iiis eiagitat, el iii pro/undo piorum cortlimn graiidis cro, a cordibus vcslris iram. a noslro tristili.iin ; nc infremuil spiritus p; .-llarun). Ii. priniis igiicr (]iia inter nos radix amaritudinis siirsum gerininans orandiis csl ausler ui veiiial, qni indijjnalionis nuper iiiiui) cliarilalis jura corntmp.il, vcl frnclin ollaro flaiiie aqniloi.i SHCcensam niilioris aur;c ulieics graiia' ntrinqne adolcsrciilis impedial. Ego lcmperamenio rcfnt,. «^». alqnc iii tbalamo Salo- enim vesler snm iii visceribiis Domini Jesu Chrisii, inoins inedia cnbioi.li cl.aritaic consterncns , in qiiielis tranquillae plai.itiem s.uictarum menlium rcdig?! lempesiatcin. K iicm, si quidmodoesl vel o|»ere vel sennonc missum, in qiio vesira cit vcl csasperala bcnigniias, vel niihtas dimiiiiila. niiilam vobis (lalurns ofTensam, prapslo semper ei p.iralus ad gratiam. Xllf Ad Cabilonennrm epiiroptim. — CongraiuletHr ei receiis in pomifiiniwn Cnhildiirnseni a^suiiiiUo; nulla luebor impndenli cxeosatione realum, qni /« et cceiwbii Longivadi negotiuin quvddutn com~ vestrum siibeo spontanca salislaciione judicium. mennat. Mjxime quta, cnm apud misericoides judices caisa Scrmo bonus egrestius a Doinino non indignc qiii- Uecernitur, non tam pericnlosnm est solvere piCna> dem de vestra nos eleciione hctificat; qiios In ve- debitum, quam nequiicr infi(iari delicliim. Proinile stra parilcr dileclione snblimni. Gandcn.us siqtii- ad Tos perlinel, ut scqtia Uiscreiionis laiice poiidns dem ad altiora conscenderc qnos .imninus; ct eos libretis examiiiis. per qiiod cl coiirnenii sit veiiia, pixseriim de qnornm dniiir roi.versalione pr«sii- ct innocenli non iiiiputet(ji i.ireiisa. Veruin esl illiid, mcrc, qiiod eis iii signum gr9lipr>, 0|ierntionciii(|;ic ncc un;iiinodi(Iiteorqnoii tii vestris ine oliin parlibiis virtutis, siiblimis advcniant cnlniiiia (li.^nilalis. Spo- coinmoraiile, ul.i, qnod cun. gratiarnm aciioiie re- cialilcr aulcin cx vobis specialeni snmimns in bac censeo, impensius sesc mil.i topia vcslrx cliaritaiis promolione laelilinm ; iibi ea ii.aleria exsiillalionis e»posuil, conligit ul pra>Sculiam noslram vir vciie- onerliir, per qnam in arciioiis ainiciiirc siaiiiin rabilis G. abbas de Ham graiia contrahendx mecum pia^cedenlis graii.c inciiia fuederentnr. lila cnim familiarilalis inviscret, a.eqnc sibi, quod libcnter t(li el nnstrx i.cce>.'iilu- l.ini actiiando qiiani non acticaiido vocavirat, ei (iitiis, ol vcslrx mcuiinciil a lioiie^i.iii^, pro\ii.!oiili.« 227 IIFNniCI S. 11. iiiKj.TC.Ienlilni» nobis, qiiotl idcni iicgoliuin a liuju:» litigii ditcruninc libcretis. XIV. Ad ttomfnum Uyncinthum lardinnleni. — Kxcutat se quod nondum eilionorem (perepistolam, uiopnior), exhibuerit. Quxrcntlac familiaritalis et graii% vcslra; graiidi- ter liaclcnos ncgligenlcs vestro nos oinniinotiis liu- uiiliamus lioiiori, ut debeal vciiia prxrogaii iicg>e- clui. Procul autem suspicio universa couteinpius ; E. CARDINALIS 2 « \ (|iii:i clsi talcs Rimiiis, qno.l iritcitJiiin prx occupa- lionibiis miilli.s iioimulla riegligiiiius; liaiic tamcn tanlainqiic a nobib beus avcrl.il aineiitiain, ut ali- qucin «Je liis qni liOl.is pralali bu 'l conteinDamu». inlcr caeteros auicin vos lanlo liumilioti revercnlia veneraniiir, qinnlo cxrcHciiliani vc&liain praiKil- lere i|ii;uiipluriinis niillo iiiiqnam »edes igilur glo- fi« veslrae pracicrila; iipgligeniiae veniam posliilan- les, aperiri noiiis lainlem vestrx fainiliarit.iiis a^li- tuin deprccainur, qiiae iii lioc, si placet, priiuilias nobis sii:n dignaiionis indulgeal, nl gravanieii el l;i;diiun cjiis quac dc vobis f.icla esl cleciioni» aver- m tai. Profcclo eiiim ex inlegro nic vobis coiistiiiictis obnoxiiim, si ab hoc pciiculo reddidciiiis cxpcdi- luin. Yaleal subiiniilas vcfctra. Epistolas sequentcs edidil domnus Martenius Thesauri Anecdot Claraevallensi t. I, col. 5TGr ci ras. XV. B Ad pr(gla(utn precaloria. — Commpudat ei luum or- dinem, ac pnvcipue domum Al. \iro venerabili ct ainico suo Chrisiiano R. l)ei f ralia S. R. E. subdito, et Lansannensi elcclo, Hen- lucus Clarcv.'illis pauperum servus, salulcni et sin- cerx dilcctionis affcclum. Quod exhibilx quondam domui nostrae prxbenlix vestrae deruimus, graveexstiiit uobis ei moiesium, eo j.tnipriilcm desidcrio affectis, ul vestro ibi ct recrearemur affaiu, ct deleclarcmur aspcctu. Det iiobis Doininus vicem recompensalionis oplaix, ut qiiod tunc ex abscnlin iiosira pcididimus, dinlinnae pra^seiitiic fenore coinpensenius. Salis etiani ciipi- inus locnin dari iiobis cl teinpus, ubi ci quanluin id quod intra nos afTccliliiis agiiur, landcm erga vos (• tilTectibus comprobetur. De cspiero memineriiis , qii.Tsumus, spei noslnc, quam in eo potissiniuin, et a vobis concepinius, et de vnbis, quod ordinem nosiruni, qnem domintispapa, qui esi paler vesicr, lanta pictaic diiigil ct tuctur, vos qiioque debeatis hu:rcditaria charitatc diligcre, nobisqiie in vobis hujiis muneris successorein exeinplo el imilatione tanli ponlificis exhibere. Specialiler aulem domum de Ai. iteraiis vobis precibus commendainus, ro- gantcs omnibus modis lalein vos iili esbiber: palro- nuni, ut eo felicius beatatn sc dixeril, qno siiicula- rius ipsa sub umbra illius quein desideravcral re- quicscil. Si qua vero inicr vos cl e.ini lilis maicria emersit, vel causa dissidii, eo quod vincas qnasdam ^ qnas possidct, ad nianus vcslras crcdidcritis rcvo- candas, compelenles fratribus inducias prorogatc, donec ioquamur pariler facturi lcr.ninuni absqnc termino cbarilatis. XVI Ad episcopum preealoria, — Comntenant ipsi moua- $teria ordinit tui in episcopatu Legioneusi exi- stentia. Douiino c( 1'alri charissimu De. gr;\iia Logioncnsi episcopo, H. Clarcv»llis pnuprriim scrvus saluiom, ei qiias polesl oralioncs. Apc I cgrt»g:itirn cl benevolc meriiis virum, qiialcna Tos e.«se coiifidimiis, non opiis est longo pio(einio, mnltisque vcrboruin blamlitiis, Stl impetrantliMa qnod juslc exposciuir, prafsenim ubi Oeus ii« cansa esse agnoSiitiir. Proinde rolumus vos niuliipiict suadela diulius delinere; sed quae 3 vestra saucsa- lale requirimns, siinplici ei nuda proiaiione sngge- rimus. In episcopalu vesiro conslai esse novellas pianlutiones onJitus noslri quainpiuriinas , q«« conlinua rigalione lular.iinis afqne solatii ve^lri pluriinum iii'Jigenl. lias il-aque omnes palerniiati vestrse coniaieiiclaias csse desidcramus; prauipue vero illas qtire ad nobirain donium specialius perii- nere noscuntur. Sit ergo pi^lali ac providenliae veslrac radem monaslcria ainore Dei, et noslrae supplicationis obleniii diligere, fovere ac manu lencre; quia, si digitaiilcr et pie .snperea iiitenditis, omnis uiique profeclus eonnn ad vestrum ipsiiis honorem ei gloriain .rednndabil. til anlem circa hujusmoiii laudabile sludiuni vos magis oiliciosuin magisque devolum iiabeanius, oralionum .ic benc- ficioruni qnae in domo noslra usqne in finem iieri habenl, pariicipein vos esse coiiccdimus. XVII. Ad principem precaloria. — Commendai ei monaite- rium de 1'erosa. Filia noslra pattper el modica domus de Perosa, frucliis quos rigiilior inier peiras gleba noii gerini- nat, ab uberioris futidi benignitaie mendital; ft quia non habct quo susienieiur ex proxinio, vicius sui .stipcm quxrere cogilur ex ionginquo. Hinc esl qiiod cum .sub unibra alanim vestrarum qual-;cun- que iilnd sunc siistcnlalionis rcincdiuin invenis&ct, locuin sibi ad lalus vesirum in plurima anxielaie con.siilnit, non lam de soii ferlililalc socura, qu.im d(! propagnndis veslrae dilcclioiiis uberiaie solii:i(4. :29 EPISTOL^ 0 101313 e&l cniiii ii) voliis oilorom sua\il:iiis oi A granoB, qnssi odoreni agri plciii , cui bcneilixil r>o- minus. Qiiocirca rogamiis el peliiiius, ui vos penii» riam fiiluciainquc ipsins miscraiione debila con- lempljiites, eam a lalere veslro niinime rppell.ids; quateiius niiscritorttia siiperexallaia judicio , eo securius coeleslia Yindicelis, qiio clinni indebilc tcrrena diniillilit. Sci;it cnin Uulli MonbiliJc aJ Agrum se venisse polciilis Bjoz, qui reminatn alie* ifigeiiam el ignoiam , tinn solum a colligendis frugi- bnt iion al>egit, sied cliam materiam sibi coiiipendii pleiiiorii inJulsH. XYIII. !r.ft \x. AJ pnpniu ptccfHorin. — i'l rcliijioiot aliiiHi ei nioinalei de iSellii Conibn roercenl, qiinruiu v-citii- (iis })iiscua iiiiimaliuiii HeiiedictionitDci imptdie' bulnr. Ad... — Kxtuwt te qnod non pottit mlette atti' SaBCiis.<^iino Palri ci dominu Dci gralia suniino ponlilici, 11., modicum id quud est. l»mi|»erciila donuis nosiri, qna: diciUirBcncdiclio- nis-bei in arido loco lerr.-K slcnlis funJala esl,setl an- giisla faciiliatibiis ei paupcrtaie deprcKs:i, iii si sola ei pasciia (lefecerinl anim.-iliuin, continuo el ipsa pa< bula deficianl nnimaiuni. Surrexernnt .iuic!ii niipur qnidain diversx rcligionis e( ordiiiis alieiii, qui cum habcanl oves el boves abundanles in egrcssibtift suis, in exlerminium pauculanim ovium quibus qnaf iit ad terminattdum Yallit-Lticeniit nego- j^ prxdicla domus noslra suam coasolabaiur, utcun- que paupeiiem , luruias varias el peeiis mul- liplex indu!(eruni; noii solum alicni, scd ct nioiii;t> les de Iklla-Comba pnediclx doinus pasciia eiiaai suis graviler turinis inciirsantt et in conriiiio gran- giarum ejus novas xdiricaiilinan&iones. Qiiapropier rrairc8noslri,'qui de domo illasunt, cltiineniiain \c- stram nobis iiilervcnientibus deprecaiilur, ul p<-r apertas litteras vesiras comiDunilcr ad omiies et ad prxdictas inoniaies specialiler desiiiialns; bu- jusmudi importunilalis coeiceatur excursus, sinlqne patrocinanlibns vobis pascua prxdicloruin fratruni tam ab incursionc libcra, qnam a niolc iiovx illius xdificaiionis exempta. XXI. AJ prwlatum. — Ejusdem argimenli. Domino el amico cbarissimo Palrique rcve- rendo (1) W. Dei gralia Lugdunensi ar(hiepiscopo, H. Clarevallis pnler, salulom cl modicum id quod esl. Fitii vesiri fralres noslri de Uenediclione-Dei novi gravaininis oppressionctristanKir, coqund per niulliplices alienx religiuiiis ci ordiiiis pascua eo- rum peregrini gregis inlrnsionc pia-occnpMnlur, el ad repellendas oviiiulas eorunuiem fiatruin turmas sibi iiitolerabilcs coaccrvant. Inier cxieros vcro, inio prx cxtcris moiiialcs de Belta Comba prxdicios fratres nova xdincaliune molcstaiil, cl in conflnio grangix sux rcceiitis domicilii crigiinl inansioncm. Quocirca roganius et peliinus, quatenus bujus iin- iinm Ad diem quam Vallis-Luceniis ncgoiio prxfixistis, libeutor juxta vestrum beneplacilum veniremus, inaxinie qiiia et ipsins domiis afTcclionos Irahebal, el vubisciim loqui de plnribus babebamus. Ksl an- tcni nobis eadcin ipsa dies pro conlrovcrsia Divio- nensium niouacburum, quam el \os cupiiis idonca Ci*lerilaie decidi, apud Lingonas coiistitula, dala cautione paris coinproinissioais iii arbilros, quos ad lerminandain causain decrevimus assumendos ; i(a ul hoc ipsuin qnod Ouiiuiaeiensiuin abbaleii), in qaem fueral cum cxteris compromissum, sub- trahitis nobis pro negotio siiprjdicto non modicc doleamus. Quod igiiur alios duos abbatcs nostros ad diein causx necessaiio retinemiis, patieiiter ferle q deposcimus; niaxime cum sine ipsis qui sunt arbi- iri consiiluli in causa nostra procederc nun possi- nius. Si vero post diein illum incmorato ncgotio veslro aliqua nos velil oppnrlunitas interessc, iion f:iit)lr.ilieiiius prxsenliam corporis, quibus non ali- suiiius iiislaiilij volunlaiis. XIX. De negotio ad abbuiem Trium-Fontiurn. — Vicct iuas ei coinmiltii itd negoiiHin Vallit-Lucenlisiliri- mendum. Dilecio el venerabili coabbati suo A de Tribns Fontibus llE.Miicts Clarevallensium pznpcrum suus saluiem et onme bonum. Negolio Vallis-Luceniis nostram nos cxliibcre prxsentiaro el mandatum domini Cislerciensis iii- f) Poriui^ia^s mstanliam vigor vesdx aucloritaiis dixerai el ipsa doniiis illins familiaritas leqiiirebat; ^uia vcro dies eidei.i negotio pra siitutn, nobis qnu- que fueral pro Divionensium monacborum pacifica- lione prxllxa, coacii sumns cx propria ncccssilaie dimillere quod fraiernx cbarilati cognoscimiis nos debcre ; verum quia non usquequaq.ic in solvendo quod debel qni pcr vicarii solliciludincm idoneum e.\bil)et solnlorcm, inlcrvenienlc al)balc V.)||is- Lucentis, fraiernilalem vcsiram vi.es nosir.is iiii- plere deposciiuus : cui laiito jiisiius oporis hnjiis vi- cissitudo cominitlitur, quanto diligcnlius oinncm, IDeo auxilianle, canlclain redintcgrandx pacis ct amovcat, ct fliioruni noslrorum iura )>crire ab ox- icrnis non permidal. XXIL Ad papam. — Vt partum contra vrJinis iiniHtitum a I' ontaneusibus fiairibns iniluin cum ilui'uiu- centibus monacliis cummutei. Domino papx. Fratres nostri de Fontancio a moiMCbis Fltvinia- censibus assiduis coRlenlioiiibns laressiii , ad qiiamdam p.iclioneni pacis desiderio abducii suiit : quam nobis inconsnliis iii gnivameii el pra-jndiciuiu nostri ordinis adniiscruni. Non enimpatilur nosi': ordinis iiisiiluiuin, ul mediclarias prarslcinus de m^- siris laboribus funcliuncs. Pioiiidc roRamus obiiixe (•) Wichardo qui ei Ponliuiaceiisi abbale atl s« dcni Lngdiiiiensciii assumplus esl aiino 11 01 2:si nf/.u:(;i s u. <:l(Miiei>(iHin vcslraiii, ut trMiniiii siii>|ili('ii.i:i, proui digiiiiiii vohis vid(;ljiliir, siKciinads, s( ril ciiic!» iiio- iincliis Flaviiiiensitiiis , (|iKiteii(i.5 illiiici pactio , (jiinm iiosln onlinis iiislitiiiio iion |iulitur, opjiur- tiin:c cuiiventiuiiis placilo coninuiiclnr. 1'i.rsortiiii laloreiii vibis 6ii|tpliciler ouiiiiiieiKl.iiinis, ()l)sor,r;in- les ut cuiii in juslis &ui8 inibcricordiier exuu- diaiis. XXIII. Ad principem prerntonn. — CoiiijnerUur de vexulio- iiibu» doniini W uinfionin-Uivi. Dnm me in lerra aliplivum ei profiiguni ad aliam transmi- tsrare. i:. (:.4iimN.\Ms A 23# WIV. Ad regem preratoria. — (.ommendnl ci domum U. in llibeinin. Lirct vcslrx mnj«'<.|alis nurps niiillig et inngni.s nun anibigniniis occiip.iri ncgoliis , eiiieigeiiiiluiii lan'cn fr:itiiiin noKlroniiii anKUSliis niuliiplicilius, vos crebr ns fori;il:iii, i|ii.im iii orulis Testiis bunuiii sil, piilsnre roiiipcliiiciir. ConsidoMnies laiiit-n vo» minisiruiii ct ctiltorem jusiiii.c ei aliqtiein iius ':d serriiilnicin vcslr.im a>liliiiii bnbere, coufidriaeit pio liliis ct fratrilitis noslris siilt maiiu prolcctinn s vestrae dc{,'oniibiis sccura fnngimur legaiioiic. fru domo crgo M. quoe in pnrlil)u> Hiberiiia: »iia ^esiru; 'itibj.icei dilioni lacryinabilein excelleniia: vcalr.i ^^ queninoniam proponcre insiiganiur. XXV. Ad tocium nmicabilis epitloln. Ctnslal, clinrissinic, qnia loiigissinio lcrraruni tr:'r'.iiab iiiviccin scp;irciitiir inortalia c( roriiipii- biiia noslra, adcn iil ad iiivicem iiiitla possiiniis rn- tione acccderc, iit de invicein loquainiir, el invicein ronsolemur, ei pro iiivicein solliciieinur ei urciniis. Sed profeclo, si fideles in dilcclionc el ver.it^s sn- niiis in scrmone, spiritus qiii vivilicanl omiie ne- golium peragiint, ipsi accedunt, ipsi de inviceni loqiiuntiir, ipsi pro invicem oranl et &uilicitantur. Qitando eniin mibi meus spiritus lui po'erit obli- f; yhd''. quandcJ vcl ad momenlum recordutio lui el diicoiionis tua; rirca ine, el lacrymjruin pioplcr iiie :t visc;nbiis ineis poteril avelli ? Cbariss nic, in- visceralus es. non tai:i facile erueris ; clianisi as- siuupscris pennas titas diluculo, ul iungius avules el lialtites in extremis maris , illuc te sequar spi- !-:(:j. llluc le visitatione qua polero visilalio, ora- liOiie duntaxat, et pia solliciiudine ad oum qui s.d- vos nos fccil propier certiskimam spcin quain lnbe- nuis, cl salvos faciel propier vcrissimaiii rem qiiain sperainiis. Dcnique, cisi in boc corpore tcvisiiare non uitliir qiiemadmodum placcrol, his tainen apici- biis tc visitare tion nogli^o, per (|uos vcratitcr iii- sinuo, quia talis in eis bodie, qiialis eras ciiin a nobis disccssisli, cbarus utique tunc, et nunc nuii " miiius cliarus. Accepius lunc tcntpoiis, iiec niiiiiis gratiis et acceplus bac die, el maxiine quin, sicut t*x nrc douiiii abbalis didici, te Domino accepl;ibile!ii el lioiiiinibus cuiunicndabilem facis. His, obsocro, mi, bis, inqiiaui, neguliis inipliceris ; liis sludiis oc- cnpcris; bis cinis escrcearis, qnia fruclus noii eril iiniiis, nec merccs corrupiibilis scd incoriupMljilii, si in bis pcrseveravcris. -' •J3 EriSTOI..E. «♦ Sequenles epislolas qualuor Chesnius evulgavit Script. rer. Frmu-. t. IV. p. '♦85. XXVI. Aiepiieopum Cabilonensem. — Cratnlatoria. \ nmnibiis el iiiiermissis ad lempiis, vesinim .tJ nos acfelcrclis advenium, iu» uliiifra Domiuiii Naialis oHavas, veslris iii lioc opero cl consiliis el auxiliis in Ooniino perfniamiir. Vidclur aiileni nobis, iiisi Turie vobis altler vidcalur, iit Durandum lior(ari el iiidiiceri; debeaiis, qiiod ad conservaiidani pacena iio«irara pif! a« pnideiiier invigilet, ei asseiisuiu suum conirariis suggcsiiunibus non inclinei. XXVIII. Ad Lud9vicum regem Francorum. — De hcerelicit Albigcnsibut. Piissimo Doniino suu Ludovico, Dci graiia Fran- Convaluit in Domino spiriiiis meiis vcsira^fflicis promolionis auspicio , qiiani ntiqiie acccpiahikMn |)eo, salubrem vobis, Ecclesix uiilem, ei u(rii|ue nosiruin arbilror csse communem. Nain in nobis si ad charilalis respicilur uiiionem, cgo ipse qnodam" m«do inlelligorcssc proinolus.qui veslr:»- dileclionis giuliiio noediaiiie in corde unuelanima noa vcslra" sum paleroilati conjunctiis- Ideoqiie atiribuue vo- bis cflelims dignilali feliccs proccssus, el succcssus uberes, imprecamur, opiaiites uteain sibi non pri- valus ainbilus, sed publicus dobeal vindicare pro- /fclus, deiurqucper illani no!)is dejusliiiic .seiniiic <^<""""' '"«^S'' HENniccs Claraevalleiisiuin paupcruni lilili* mauipulos porlarc. 0lorolis in opiis sol- 4i;-iludiiiis, rujus lam vil;c qiiani aclionis c.xempbnii voiiis cssct spcculuni sanciiialis. Ccrenda esl ergo vobis ccclesiariim lulcl.i, ciira paiiporiim, deleii- salio pupilloriim. Talibns cniii: bosiiis promcrctiir Deus. El (luoniam qiiodpluscsl cordi iiiagis iiisl.il liilcr cxiera (idoi et pieiatis insignia, qiiibus i^i- tcr reliqiios muiidi principes veslrx suidimiiaiis apcx siiigiilari ei lere unica dcvotione rcs|.lcnd< i, illud in vobis Cliristiani fcrvoris proposltiiiii auv- plcclimnr, e( laudanuis quod de eiiiiiinanda Irjercli* conim incerliliidine coiicepislls, in lanluni ui ani» R1IIIII qiioqiie rogis .\ngloruni in canidem, siHx incmoriani f.icimus .«^pe- ^ ravallc, scdiilo i.io vobis orai.lcs ai. Dcuio, ui ve- cialciii, pro illa preccs, scd pro illa iiiicrcessiones utilcs cfTiindeiido, ul cur.ini cjiis, quam egoomnino I non possuni dcponcro, vos, si placct vcslris aflc' ciibiis, imponalis; remola prorsus ainbigiiil^ilc scieiiies qiiod.iiiilii specialitor cril oxliibiluin (]iii I- quid Ci fiieril de gralia ei vcstri lavorc jtalronalUi impciisuiR. XXM!. Ad eumJcni. — i't in elcctionc Cisterciensi sibi aitsii, Necessilas amiciim proliai, ot iniiiuaR cbaritaiis »fdorem splcmlor cxbibitx subvcnlioiiis clucidal. 6lr;c magnaniniilalis vola griiia, rala (l ficcopia- bilia facial, ctomncs regix dispos.lionis adiiistis ad gloriaiii siiam el salulcm vosiraiii piomovcal, ordi- ncl ci disponal ; specialiier aulem in lioc operc Cbrisliaiiie nligionis cl fiilci copiani voliis graii;e cojlcslis iinpeiidal, per qiiain digniis invciiianiiiii corona jiiiiliiia!, lam propagaicr fidei, qiiain victis iiifidclibiitt trium|)lialor. \'A nos quideiii niiper ire ad p:irtcsillas pio vii^ilaiidis nustris domibus dispo- nciites, decroveraiiius faciem vesiraiii ciiain in li.oc ipsiim pr.cccderc, ut possemus aliquos ex inGdc- libus illis prius ab crroribiis siiis, deiiide ab nrc imiiiinenlis gladii lil>erare. li;ibila tameu dclibc- Si qiiaiido igitiir, vel nuiic maxime iiobis veslr.-c ralione nobisciim, pr;rsensiinus iricliiis esso noltis dilcciionis cnperimcnla prcbcbilis, cum cl nosur- D oiniiino dooi^lere, iic ipsi loisilancx moniiis nosiris get, et vestrx iinniincl Clarcvalli, iii qiio cl ci ct iioltis animi veslri bencvolcnliam dcmonslreiis. Angit enim nos vrhcmcnlcr, nec dul)inm omnino qiiiii angol, Cislercionsis oloclionis inslanlia, iio dum a miillis ni.ngnisque pcrsonis matris dignilali coQcurriiur, iii jacturam cidispcndium fili;e reciir- ralur, inslanlibus utique frairibus domus ipsiiis, iil qui Tolusaoi lurbinis fliiclus iniegra rate ikis enavigassc putavimus, in porlus iioslri (inibus nau in sua rcddcrciilur iicriidia canliores. Vubis mcliiis dtccrnilur bujus pugii.-c vicloria, per (piam favenle de supernis Allissimo, vel fatiatis eos ad Kttlosiac sinuin reduces, vel a siiiu rcgni propulsabilis con- tumaces. De cxtero nosse vos cupimus quidquid forsitan alii dicanl vobis, quodad dieni, qua conici Hcnricus crucein aisumpsit, inde licel vocali in- lcresse noluimus, quia dubiiamos sectindiim ea qiijc pridie acla fucrani, ne in aliquod vcllenlinu- /i.igemur. Rogamus ergo vos, el lania nccessiiaie tile declinarc tonsiliuin, quod nobis eosei aliquale- couclanianie doposcimus, qnaientis, rdiciis curis nus inioueslum.lbiUaieu cadeni die nec oraiionef; PlTEOt. CCIV. 5 IL 85lr f!i:MUCI S. H. E. CAUDINAUS IVi fralriim noslrornm, iicc iioslrx lillcra; dcfuerunl : A PiciaTensciu t-l IJallionienscm C|>is(oj»ns , nosque quilMiS ptT Dci gratiam cl piinccps aninialiiscsl ad siisccplioncin crncis, ol coiisili.irii cjus icclo iii- cesscruHl ilincre ^crilalis. XXIX. Ad omties Clnisli fideles. — De rebut a te el sociii fuit temporr. lcgutionis eorum advertu t Atbiyenscs geslis. Audile, coBii, qiioii plangimus, senlial lerra genii- luin cordis noslri. Doleanl viccs Clirisli catliolici Clirisliniii, ct ad dcirimentum rulci fidclis popnliis ingeiniscal. Qnique lcrrigenoc el filii iioininnm lin- manne saliilis daniun dcploreni, el gcncralis vilx suoe suln'crsio ab oinnilius vivenlibus gcncralilcr lugealur. Stal conlra plialangas israel novusnc^lii in coBiilalii ronim iirlicm nd rc Tolosain, qiior- bicut cral civilas inaximx niullilndinis, iia cliam diceba- liir malcr lia-resis cl c;ipnl crroris. I'erreJiiinug er- go ad ilhm, ui sciremiu si jutta claninrcm qui »(- rend' rat, esscl dolor eju^. El ecce invcnla «st pla;^a cjus uiagna niiiiis, ila ut a plania pcdis u&qiie ad vcrlioom non esscl in ea oniilas. Vcre cnim leriia pars iiobis nunliala non riirral de omiiibns alwini- naiionihns suis malis, qiias civiias illa nobilis in iiicrediililaiis sux gremio confovebat. Locum in ea sibi abominalio dcsolationis iiivenerat, rt prophetl- coium siiiiiliiiiito repldinni iii laiibiilis ejus domiei- linm oblinel):)l. Ibi bxieiici princi|ial;anlur in po- pulo, domnabanlnr in clero; co qnod sicoipopnlus. (emporis riiilislliaius, hajreiicorum ordo, excrcitns B jic sacerdos; et intcriium gregis ipsa coflflgnrabat pcrversorum, qiii .igminibus Dei viveniis irrevcren- ter exprohral, et Doniinnm mnjeslatis impia proc- sumptione blasphein.it. Qnid dubitns, o Dnvid? qiiid trepidas, vir fidclis ? Sume lihi ruiKt.^iii cl la- |ndcm, pcrcntialur proiinns in fronle blaspiiemiis, et capul nequam, quod impudenier crigiiur, suo luis manibus miicrone toilatiir. Si enim in lioc cer • tamine pars Clirisii vinriuir, si vel ad modicom et in puncto maler Ecclcsia conculcalur, scimns pi'ofeclo causaj nosirae dcesse meriluin, sed pa- ironum. Scimns qiici non negnbitur agonisise nostro triumplius, si in nniore Christi niiiitct pugnalurus. Veruin qutajuxtn Veritaiis verbum Domini messis viia pasioris, Loqnclianlur haeretici, el oinnet ad- mtr.iliuntur. Loqiubnlnr Catlioiicns ct dicebarrt : Qiiis est hic? Iii stiipore.Ti cl niiraculnm i'edocenlos si esscl aliquis iiiicr eos qiii de verbo fidei nmterrt .tliqiiid vel mutirc. riiierim prx>valurml f)«siis iii lcrrn, qnod illi sibi tion solum saccrdotes ei ponii- fiecs fcccrant, sed eli:im evaigeliaias habebanl : qiii coriupta ci c:»iicel!aia cTan^elica veriijic , wova iliis Evniigelia ciiijcre::t. ct de corde suo n^qitam rrcentia dogiiiata scducto populo prxdicarenl. Meii'ioi', si i:on er»t inlcreo!> hoino qnidam j>tal« grandxvus, rebus locupies, oniaMsfratribusdaiBi- «;is, et magntis iiomo inter maxiinus citilalif : iiiulta est, operaiii nuiem pauci subinlroierunt, au- ^ ^agn, jj.,^ pfccaiis e\igeiiiiliti«, «i abol:is excaecarat, dncter itiorum, boiie Jesii, depopulatores agroruna mi seipsum Joannem evangelistam diceret, ei Ver- parati sicui ojieraiii subdoti acerba rnagis cradicarc |,„,„ ^„0,, ciai in prlncipio apud Dciim, ab alio quain matura demclere, cl liia messionis diem siii» q,iodaiii rerom principio taiiquam a Dco altero 8«- disrepiionjbus praevenire. Ibi sunt eigo nuoc .^gri- gregaret. Hic erat inurbe illa perenntium capui, ci «oIjs lui coiisUiuti super fcriilem agruin ei jucuii- prioceps hjereiicoruin; qtii, licet tanquam laicut d«m, luo cruorefiondum, elaspersione pii sangui- nis irrjgalam ? Surgani ci opituleniur nobis, et in riecessjtate nos proiegant, seque ad crucntas bc lias njuruin defensionis opponani. Suigiie, inquam, sur- giie, viri Patres, duces gcntinm, principes populo- wxxQ. Abigiie foras pessimas qnas vidimus, qiias incnsiranuis , vei sallcin vulpcs parvulas cfliig;.te. ES,c3pcre quidem mclius ; sed ad hnccqtiis iiloncus? jNon halcnl ccrios adilns, semiias ainbulanl cir- •diola nil saperel , inler eos tainen velnt quidam diabolicx snpicnlix fons piTdiiionis lal:ce<> ema- n:.bii. Convemehant ad euni nocle noclux letrc- itroMe, ei illc iiidun.cnto ad instar tuniex dalniaii- cjpqiic vesiiius, cum sederel inler eos lanqu.mi rex ciicumsliinli^ inexcriMln, eral ei incralile^ipicntinni prscdii aior. Totaiii pcniins urbt>m disci|)ulis siiis et «lisctidina repieverat; qnippe cui r,iiquis de ttH)« pr3>. foriituiiine sua resisiere non auderct. lu ipso culaics; ct in quodam suarinn fraudium labyrin- D quoqiie iiitri/j'u nostro tanla eral haerelicorum ubi- tiio snonstra liovissiina recondiintur. Tanquamda- u\n\ii dcm.itin diffngiunl, ct inslar cohibri liirtuosi quo eos pIuE aslrinseris facilins clabHiitur. Deo au- lem gi.niias , quia elsi capi nequeuni, fsigari pos- sunl; tit CHin prodidcrinl qnod demolicbanlur in nobis confiindaniur et percaui ir. scrpsis. Iloc au- tein qinm sil f:iC!Je, per e.> quae vidiuius ei iracia- tintos approbanins, iil j:mii ainodo si faclum non ftierit, noi» lara ilioruiu nequiliain quamdcfeclus «Ostros noMrorumqucnegligeiitiaiii deploremus. Cor.tlgit enim iiuper ad iistperitim don^ini pnpa», Cl hojlalu piissimornm priucipum Ludovici Fian- c«i»ri!»!, ci Hcu»ic? Aiijjioruin, rcgiim, ifciM;r.^ti«t'»i reirum apo-iioluvs: sedis leguitiin, virosquc discrcios 'jtie licentia, «it nos quoque per vicos ei plateas reclo iltneic procedeulcs verbo suLsannarenl, di- giio deinonstrareni, nos aposlalas, nos iiypocriias, no ii3ereli«;o8 conrlamantcs. Ycruin, procedenie iein{;ore, el dala noliis requie diebus paucis, nun- tiaium esl uiii dc nobis verbiim eKliorlaiionisassu- tiicre, el de regula vene fidei coram infideli mulii- tudine dispuiare. Habiio auicm scrmooe onhodoxx prsedicationis :id plcbem, conlerriii sunl in Sion pcccalores, possedit tremor iiypocrilas, nl qui prins obsiriiebani ora ioqneniium, jam apparere coram ioquonlibijs non nudcreiiL Audiics illico vei vidcres vulpes iransiigtiratas in lalpas, ut qme prius in pu! lico discurrebani, jam lcrraium lalebris, jau ^7 EPISTOL.€. 5-S Bcse ccllulis iir.nicrgcrcnl cnvcrnosis; ol p1anlari;i A liis compnr.gor t;ir ad lairymas; lixrciicos verp. sacn, qiise jain non audobanl in apcrlo coniman- «Jere, infra lcrra; visccia corroiiorciil et nocarcnl. Ne aulem partiiis illo disrnlor pcliis su;v varirlnic se proderet , scrihOnciM sibi iioquam callidis adin- Tenlionilms firma\eriint, iilad noslrx conforiiii:aiis simililudiiiem siiHulandam, tr;icti ad discnssionis examen, quidnuid nos crodimiis se crcdcre nicali- rentur. Ex illa ergo die domimis legatus . cl nos alii, (|ni cnm rcris bcsliis congrcdi pulabamus, nd pcrsciu- landos eos, qnos timor ci confusio innquam igiio- Lile replile in ima lerrx delruserant , slndiiim toluRi coiiTerlimiis el laborem , ui vcl cnaoli pro- direnl in publicum, cl abjicerenl in liicc opcra tc- nebrirum. Faclum est exindc, prxcipientc leguto, ni jurarcl episcopiis, et quidam declero, et coiisu- ies civiiaiis aliique viri (idoles, qiios nondiiai in aliquo perfidix' f.\ma resperserai, ul quoscunijue vcl Lacteniis novcrant, vei iiosse cos conlingeict i:i fuluro, qui csseiil Lujus lincresis vcl compiiccs, vel actores, eoruin nobis nomiiia scriplo deproinerciii, pulli penitus vcl amore,vel prelio, vel cnjnspiam necesitudiois raiione parcentcs. Ciimqiie pcr dies tingulos iiinumcra multiiiido in caialogum illius consrriptionis incedcrei, noiiiinalus esl inlcr alios ii:ajnus illc Petrus Moranus, quein Joaiincni evan- B qiii con\c ;cra;;t, laiebr.-e pot us qiiain lal a spcc- lacula dc'C(t:irciil. Ij s im vcro Pctrnm iii caiilu, qiKMU ad iiivoc^ndam Spiiiins saiicti gialiam pro- fi s.s lacrvmis caiil.ib.miiis, l cinor e\i'Jons ci pallor operuil; iia ut ali i o co!or mulliis anfnjjerci, et virlus aniiiii dcpcr.rcl. Q;ioi)io(lo ciiiin', udvcnienle Spiritii saiiclo, iri ailvor>ariis ojns S|>iiiliis remanc- rclVt-ernere iral liomincm qiiasi nioibo paralysi disboliitum, ncc loiiiiclam rcliniiissc, nec scnsuiii, qiiamvis lanix facundice fiiissc dicorotur nb omni- bus, qiiod omiics in diccndo <;uliius sil supcrare. Quid pliira? Jnral iiifelix aslnnlibus iinivcrsis quod de omnibus li ci arliciilis, qiiosrcqiiircremus ab eo, siiae crcduli:aiis exprimortu vcriialem. Rcs mira, cl in lali spectaculo pi;i jiicnndilnlegialis.-.ima! Aliaiug csl liber, in quo jnravcral, et uno dc circumslanii- biis rcligioso quodam loco occurrcmis lillfira! pr.nc- nosiicum porquironle, illiiis Scriplun» lexlns occu rii : < Quid ti!ii cl nobis, Jesii, Fiii Dci? Vc- nisti anlc lempus pcrdcrenos? Ycrc, Doinine Jcsu, niliil tibi ct iiiis, quos Patcr tuiis ejcctos a lc vite vera, lanquam infrucluosos palmilcs ampularal, et foras miscrat iit arcscant. i At nobis instantibns, ul do sacramcnlo nltaris siiam nobis (i>m sine fraiide arK|iia falerelnr, qiiod cordc iion crjdidil aii jusliliam, iiec orc confossns fuit ad saiiileifl ; scd geJj6lam, ul supra dixiirus, nominabant. Supcr quo conlra id quod de omnibus mcniiri decreveral, fal- lUH omiics, cnmmuiiioaio coiisilio, dccreviimis ab silalis siue prodidil vcrilalem, ct panem sandiim illo inclioare judicium, ut turlia in rcliquis perfida q vilae alernie sacerdolis ministcrio m vcrbo Domini contremiscerei , cum falsi cvangclistx versuiiain consecratum, iion essc corpus CLristi novo dogmate Tcri evangelii simpliciias coiideinnassel. Missisigiliir contendebat. Tunc surrcxerunt oninos, cuin (i;io- apparilyribus suis, prxcopil eum comcs Saiicli dammodo lacrymis obriionles , qnas el saciamciilo- A^idii, qni lideliicr nobis ndeiai , acccrsiri. Scd ille in mulliludine diviliarum suarum el parcntum nnmerosilale conlidcns, primo: cilaiioois cdicluni fastuosx dilaiionis rolludio declinavil. Allcra crtju rnm conlempius ciicnit,ci babila crjia ii:ii-rui:i compassio Clirisliana profudil. Kec plura. Datnr comiti rciis, et lixreliciis judioalus , lilalimque siiL diligcnli pollioilalioiic parciiium cnslodix piiblicai dlc prxditius coinos Llaiidiliis niagis qiiani lcrroii- mancipalur. Yolal facii riimor per vicos et plalcas Lu5 uicns, ciimdom Peirum per amicos cl iiOtos lc- niter ativocavii, et cum nobis tandem posi dilTiCMl- lales pluriiiias, mistis cnm lcrrore blaiidiiiis, pr;rseiitavit. Tunc tinus, qui loqiicbaiiir c n.'l)is, iMiier eum exorsns esi cominoiicrc : t Lia nuno, amplissimx civilalis , apcriunliir ora ndoiiiim, oi calliolicx plclds labia in tua, Clirisle, prxcoiiia ro- solvunliir, veliit lunc priinum in cadL-iu :irbe rnlci splendor eruMipercl, cl in spciii s;i!ii!.s xlcrnx dc- spcrata dud:;iii '.:ivilas rospirarcl. Ex liiiic i:;ilur cl Pftre, lui lc concives acciisani, quod satix fidoi deiiueps vcrbiiin fidci crcsccb.it, ct inultip!ic.ib.»lur reguiis confulaiis, in Ariaiix hxrcsis devencris £) iQ &riler inslaremus, proniisiicoiiiiniio se juralurum, ne io boc ipso dcprelieiirciiiiiili"avii errori , pixslilo coram oiiiiiibus maiiu ('Pixlora juramcmo, -i ii.niv, lidcinssuiibus 130 HENUICI S. R lain comilc ipso qu:»m mullis prTcipuis dc conci- vibus sois. qiiod aJ orvne manililum doniini leg^ti f>e aubdercl, et jussionem ejuA iu oinnilius adiin- plercl. Tiinc iiMllctum esl popiilo, ul onines pariiir ad ecciesiam sflur.li Salurnini dic allcra convcni- rcni, audiluri cl visuri soicmiiiicr quani pocni- (enlix forinam Pelrug ille susciperct obscrvandain. Oinncs ergo soqnetUi die, «i fuerant pnrmoiuli, conveaerunl ; tuiUa utique mullitudo, tain ft equens, ul vix remancrel secus ipsa aitaris coriiua locus va- cuus, qul domlno lcgato missx soicmnia celcbranii siue compressione nimia prxberetur. Ei ecce, co- rain illa muUiludine mtilia nimis, Petrusille jaui nosler per ipsas ecclesix valvas nudus el discalcea- lus .'iddurilur, ('.Tdeniilms ciim h;nc iiidc episcopo Tolosaijo, ctabltaie Sancli S.iliiriiini, donecad pedes lcgati in ipsis ailaris gradibiis se prostcrnerel. Ibi in facie Ecclesix eccU-siasiicis reconcilialus est sa- CMmenlis; abjurala omr.i bxresi, el baereticis ana- tlicnializatis .ib eo. Mox autom posscssionibus ejiis publicati- univcisalilcr ol proscriptis, poenilenlia illi tniis iojiiogilur, qtiod inrra quadragiii;adics a pairia 8U& exstiialiirus a!>scedercl, in scrvilio pniiperum Uicrosolymis iricnnio moralurus. Inlerim vero sin- gulis diebsih Bomiiiicis ecclesias Tolosanae uibis nu dus et discniccatus cum di&ciplinalibus virgis jtissiifi esl circuirc, ccclcsiarum bona qux absiulerat rcd- dere, «suras omnes quas acceperat resiiiusre, damn:i pauperuiu quos alRixeral resan irc , el castrum qtiocldani suinn, qiio I Ijxreticorum coiiveuiicolis piofanaral, nb ipsis fuiidamenlis everlere. Deus loiie, quot lacrymas bnilia sancla profudit ! quas £raiiarum acliones et iaudes populus jubiians cl devotiis coelestibus choris ingessit ! cum de cavcrna pertidiae lalpa lalis educiiur, et in Israeliiicam oveiu lupus r.^ipacissimus reforinalur. (N)$t liaic illo diiiiisso, doininus Ic(;uius ad alios luaijus inioit, cxaminainrus ulique iilos, quos in magno nuinero vel suspicio publica. vcl accusatio privala noiavcrat. Nos auiciu vi\ taudem exlort.! cum lacryaiis liceniia revcrienui, pro eo quod iii- slantia capituii iiostri jani rcdilus exigebat : peiila licciilia sub ca ;iobis esl cxceplione conccssa, ul Albieiiseui diceccsiin iiitraremus, commoniiiiri prin'- cipem lerraa, Uogerum sciiicel Bilerrenseni, ui Al- beubem cpiscopum, quem .«ub custodia baerclicorum B E. CAItmNALlS 3iO \ iii vinculis tcncbnl, absolverel, el uii|\erbam terrani suam juxta doniini Irg ti prTreplum eliminatii Imrclicis emund.irci. Itigrcdicnt hus ergo nobis una ciim supradiclo natlioni'-nBi rpiscopo li am penU- tissimam regio:ieni, qux vclul lotiiis sentina mali- tix totam in se colluvioncm bxre-.is illuc defluentit exccpil : prxdictus Rogerus in uliimos el inacce&si- biles terrae sux fines alisceftsit, tain inab conscieo- lia profugiis, qiiam causae «ux inerilo despentus. Oderat enim lutncn vcrilaiis aclor raaliti:!.', nec &u- stinere poler.it noslrx cullocutionis accessum, qui tolus recesseral in opera lenebrarum. Pervenimiu lamen ad quoJdam niuniiissiroufn caslrum ejus, quod proprie ac singubriier ca&tri numin»; iiicobe nuncupabant. Ibi babitabat uxor ejus cum militia magna, et familia mulia nimis. Otnncs ferc liabita- lor^s illius castri, tel baeretici, vcl hacreiir^rurn coniplices erant, licet sola Doinini Tirtute repressi, nilii! coiilra fidem quam prxdicabamns prxsumercnl vcl niuiire. Qiiamvis cnim esscmus <'l nr.s in ma- iiibns ipsorum positi, et velul iiilra quosdam polen- lix cornpliccs hrcrclica LMidiquc niuliitiidine circum- venti , verbum tumen Doinini iion ernl ailigatum, quin eos coniiuuis iiivcciionibus ei incrcpaiioaibut feriremus. Cumque videremus quod niliil oninino praesiime- rent respondeie, judicavimiis prawlicturn Rogerum prodiiorera, hxreticum, et de violaia pace episcopi ei seciiriiale peijunini, euni tanquam publica ex- Q comrnunicaiione damnaiutn, cx parte doaiini legait et pr.xdiclorum regnm in prxseniia conjugis mili- tumqne suorum confidenter iii Cbristi noinine diffi- daules. Ecce ainodo satis npparcl qiiani grande cl evidens ostium pnlul priacipiltus Christianis , tit Cliristi ulciscantur injurias, ponantqiie deserluiu illuJ quasi liortuni Doinini, ci sotiludinem ejus iii dclicias paradisi. Ne aulciii vei paruin, vel nihil contra illos posse causentur, sciaiii omnes gcnera- leiti fuissc iii urbc Toiosan.i sentenliain, quoil si visilatio isia fuisset adhuc Iriciinio rctanlaia, vix invenirclur in ea qui nomen Christi ampiiiis invo- caiei. Super i):cc auiem oiiiiiia praedictus conies sancli .^^.gidii coram populo civiiatis prxstitu jura- ineiiic iirmavii, qtioJ amodo nec prcce ncc prctio D favcbii haereiic.s nec eos in icrra sua uliefius sii- slinebil (2). (2) Hacienits episiola seu Deelamalio Uenrici, VAaTcetnilii nbbaiis , liislorica ; cui ad pleniorem liiftoria; mliliam, exliHeris Peiri cardinalis el leyali iaticite sedit, quas referunl llaronius el alii, (iu(k sequuntur o.ddere vi&v.m fuil, t Mos ilaqiie isidulgen- tiain th toncessam { quamvis a prsefato coiiiiie Toiosftuo, ct altts r.obilibiis viris, sicut dixiniMs, i-nr. exier;«l ediciuin, ul ile lerris coiuiii del>cr< nt cxpelli), raia«! babcnlcs; eodcni Piciaviensi cpi- scopo, et prajdiciocomiic Tolosano, el aliis cleric:.s,. laicis quasi treceiitis, in ecclesia beali Siesihani nobiscuin p.irilcr cungrcgalis, iitis injunximus, ul kdeiu suaui tiobiti expiinerent, et ad caihotica^ lidei verilaleii) redeiintcs, infamiam, quam et tota lcf ru, el i|>si per daniiiaLiiiem pneJicalioiieni incurrcrniil, pcr balitlirerani coi»ressioftem verae fidci removerenl. ipsi vero ihie; nli.i vcrlxi, qnae liinc iiide proces- serutit, cliart&ni i|iiaindain, in qua fidei siix arii» ciilos conbcripseiani, in medium proiuJerunl, ct catn, sicul proli.iius .'^cripia fueral, perlegerunl. I.'! qiia cuni yerha qiixdaiis (lcpreheiidi^scnitis, qtiae ci sii.specla videl).tiitur exis!e.«-e, et nisi pleiiius exponfcien(ur, hacresi:!!, (|itain pr»ilicavcijiil, jk)&- sciit Vciaie ; q!i:tS!ViitHiS iil ialiiiis vctbis rcspoii- •Jciilcs, auam fidein dtfciidcrenl, ttnii ijoi.i lin^iia eorun! i;Of) eral rioliis s.i-is iioi.'» ; limi quiu Evaii- geliu tt Rpistol:e i|ii!l>iiK (aiiiiiiiiniudo lideni sumiii (Oiiliruiarc voicltaiil, l..aiiiid eioquio nOMiinliir esse s«ripia. CiMiiGiie id faccre iioii auilereitl, uliiuo qui liiij',uaiii Laliiiaiii pcuitns igiiorabanl, sicul tu XXX. nUutia iltnrici Mbanensis episcopi , et aroHolicce tedii leqnli, lala auno 1I8S mherfus ahbate'n S. Severi in graiintr. Buidigl. Collect. «. VII. col. 87. t\ anliivis S. Cnicis niir-.l ga f nsis ) Henricls Dei gralia Albaiieiisis opiscopus apo- EPISTOI^. 2a A sioIicT seilis l< galiis. ilileclis in riiiislo filiis Ar- NAi no ;«l»l)nii 01 fi alrihus S.mciK Oii< is Biirde- gaionsi«, salnlem ci sinccrtc diloclionis alTccliini. Caiisani qnx inlor vos cl aWbalera Sancii Sevcri, ejiisque monaslorinm, snpor ecclfsiam sanctac Ma- lia* (le Solaco verlebalur, ilomlnus Alesandcr p.ipa iiTiiiis sub ccrta forma iiobis comnilsit, appellaiione laiii <|UC i:iill >liis rliis Mniiis illormn app.>riiil. qMi ciim lal no voHcl i|ui, vi)L duo \erba jnnjroro potiii», oi oninino fecii ; nocosse ftiil nofi iliis conde«contlore. ol do elesi.islicis saoranioniis iTopl^T inip.Tilinin illo- m, qiianivis salis esset absunlnin, vulgjuvm ba- :re sernionem. t llii oreci diio csse principia donoganles, publioc ram iioliis. el pr.ediclis viris coiifrssi snnl, cl m ler aarers prvterea, et cpiscopos, presbyteros, nionatboii, iiioniios cl ore.nitas, IVmplaiios cl llospiialarios liim.ivorniil csse salvandos. Dignum quoqne cl sinin essc dicobant, ul ecclesias iii bonoie Dei que sanclorum lunilalas, cum siiinnia devolione s:lanu's ailirciii, cl saLerdotibiis, ot aliis earum iniNlris bonorem ct reverontiam exbibeiiics, pri- itias, el dccinias eis (Jeberciit solvcre, ei de oin- bns paiocbiabbus devote ei fideliler respondere. leetiiosyiias eliain, tam ecclcsiis, quain pauperi- is, nec non cl omni pelciiii esso tribucndas, inter rliia laud.»bililerasserebal. Hajc oiiinia licotprius lerenturjiegasse.jnxia nogirumsanutn intelleclum ! inielligere, ass- rebanl. ( rosi.piani auiem ila a nobis examinaii [fiie.unt, , ea, qn;i; diximus, spontanea volunlaie confeSii lOl.ecclesiain beati Jacobi intravimns, ubi iiol)i- :iun ini.umcra populi muliilu.lo, qux se qnasi ad )ecianduiii preparabal, co.ivenil : e' confessionem Jei eoruni, (|na> iii prxdicta cbarlula conscripla lerani, vnlgari seniioite amlivil. l'orro , cum a ohis, et oiiini populo, qui ibidem conveneral, in iniii patieiilia, ei sine luuiullu aliquo fnisseul atJ- ili, ci ipsi spoiiic liiieni dicendi fecissent, quia il>osiiio sit;c litlei salis laudabilis «l calholica vi- ebainr; ilcrumab eis, ambente univetso po^ulo, uxsivinius, sicor.le crcderciilquoJ ore fueraiil con- ;ssi ; el si aliquamlo iii cuiilrarinm, sioui cis xpius iiiipositnin fucral, prxdicassent. Illis vero espondeiitibus se iia credere; et niliilominiis ne- aiiiibus se uinpiam aiiter pix'.iicasse , noliilis vir onies Tolusanus, et iiinlli a.'ii clerici et laici, qui os audieraiil aliier piaeilicanies, vehementi ailmi- aiioiie cominuli, et Clirisiianx lidci itlo snccensi urrexerunl, ei cos plane io capul suuin nicnliios uissc mantfcstins cotivicernnt. Quidam enim coii- tanter pruposuernnl se a qnibiisdain illonini au- lisse (luod duu dii ex>sierciii, alicr bunus, cl alicr inalns ; honn<;, qni invisibilia t.inliim, of o.t, qiiaj mnlari anl oorrnmpi non possnnt, fenssot ; malns, qiii «a^lum, terram, bomiiiom ol alia visibilia con- didissel. Alii a(brmaveni;)l se iii illornm pr;r(!ioa- lioiio andisso corpns Clirisli non ronfioi per ini- nistoiiiim saoonlotis indicni. aiil aliipiihus crinn- nibiis irrotiti. Miilli simililcr (cstalisiinl oos prorsn» negnntos andissc viriim cnin iiNore sahari, si aller attori dobilum roddal. Alii in faciem iltis nrmiler K opponobanl, qnod .ib ipsis amlissont , liaptismiim parvnlis non prodcssc, et ;>lias qnampliires oonir» Doum et sanoiam Ecclesiam, et cnllioliram fidom blaspliomias protnlisse qiins pro abominabili caruni onormitaic taoere m.Tliiimns qnam rcforre. « Qni.lqiiid aiilcin illi in siia tnporiori confes- siono, qit;e 6atis videliaiur Mirticcre ad satnloin, si iia ronlc croeclu lolius popnli, qni jugilcr accl.iinabal, et in eos mulla iminaniiate fremobal, cus ileniin accensis candelis, uiia cuni prjeJii tu fictavionsi episeopo, ol aliis reliijiOsis viris, i|iii nobis in omiiibns asliicrmil, excomnionic.ilos an- iiuniiavimus, ei ipsos cuin suo auciorr diabolo C04 demiiivimus.» 243 IIl' NniCI S. R. E. CAnOlNAf.lS tli riMiiol.'», lorniiii.'iiMl:im. Nos ilcjiir; rii.-iiidaliini :ipo- A pacc iiossidercf, a nionaclii» S.'»nclae Crucls Bur- (lcg.ilcnsis exindo pt-r violcnlianri fiicninlexpulsi, el Klolicuin cxseqiii polcnlcs, parltvii utraiiif|iic aiilc iinslrain pra'sriili:iin convoc.ivinins «liein in oclavis Nalivilalis 8. Joaiinis assignant(;s. Ad q:i.'un difni ciiin lu, diicdc fili abh.-is SanclxCrucis, adcastnjin Dcscura, quod in Albiijiensi cpisropalu est, hiI noslram prxscnliam paralus ei inslructiis vcncris, al)i)as S. Scvcri iicc vcnil, ncc rcsponsalis pro co :nil proni6naslcriosuo conip.iruit, qtii cansam vellit siil)irc, licct ipsiiis anciorcs esscnt , ct caus.ini canideiti coram Uoniaiio pontificc siiseitnssenl. Ta- inen .'«.bbas de .Mlopontc cl diio elcrici sine lilicris nbbalis vel capitiili vcnernnl, qiii dicenies se ab :ibbale S. Scvcri iransniissos, nllcgavenint eum gruvi sogriliiilinc dcteniiiiii, qnarc aJ diem assigna- snpcrca.lcm o\|)iil«ione coram Ilomanis poiiliflcibits cl in Kjiiodis iniilus leccr^nl proclamaiioues, cl iii jns lir.errc fuer.iiil contcstali. Qiiare posseskio- iicni ejiisdcm ecclesix sibi restitui poslnlaveniiil. Ad quod per advocttos luos respor»dens, lam fio- lciitiani <^|uam i:xpnKionctn, et procbmaliones, et lilis conicstationes conslaiitcr negasti ; sed eccle- siam de Solaco monastcrio Sanctnastcriuin Sancii Sevcri tibi condeinnavimus in tNpcnsas qnas letibti pro causa ad eumilem ler- niinum piosequciida. Ei licei major pars asscsso- rnm nosuoruin in eo convenirci, quod loiam cau- sam dillinirentus, qnia dicm peremploriani nssigna- \eianius. Et quia pars Saiicti Severi, quae luonasie- rium Saiicluj Oncis trnxeral in causain, coiitun.a- ipsas scDlenlias, non solnin per i(u;4dragiiila auuM ecclesia Sancisp Marix de Soiaco a iiiunasierio SaiiUJC Crucis in pacc possessa ftierat ei obtenia, sed ulira qiiam boininuni nieinoria exstarct. Scd anie omnia volcbas tibi restitui cxpensas, quas libi apud Aniciuni adjiidicavcrnmns. Cuinque super liis liinc inde diu dispulaium fuis- sct, el propter muluas Miflriationcs de facto iiobis niinime conslarcl; prxcepimus irtrique parti et icsies suos produceret ad suain Mitentioncm pro- bandam. Lbi abbas Sancli Severi quatuor tesles produxit, ei (u conseqnentcr qnaniplures. Quibiis productis, abbas Sancli Scveri pro aliis lesiibos produceu(!is inducias poslulavit, allegans per n:a- chiiiaiionem el metum abbaiis San< tx Crucis tes^es suos sibi fiiisse subductos. Sed quamvis lioc, tu, abbas Sanctx Crucis, conslnnler negares, alU-gans qiiod post duos dies pcrempiorios sibi assignaioi inducise ulierius non esscni dandx; tamen aliuni diem peremplorium assignavimus, leriiam dieia post Epiplianiam, iia qnod tunc ad sentenliani plc- narie hinc inde venirclis instrucii. Ad eanulein diem cuin ambx parlcs ad noslram prxseniiain Sanlonas venisselis, pars abbalis S. Severi pratdi- ciain subduclionem leslinin a te, abbns SaactSB Ciucis, silii factam conslanler ilerato alicgsvit; super hoc monacbnin quemdam et duos servientes suos lesics prodtixit, quibiis prxsliio juramenio ciler absens videb.iiiir, cnm nec respoiisalis ejus D recepiis et diligenicr exaininaiis, cnm de facto absenlinm cxcusans , appaicrct ; lamen eanidom partem uiansuelius poriantes, aliain dicm perein- ploriam assignavimus in oclnvis Kalendarnin Dc- vcmbri.s, credcnies quod in eadem lerra luiic esse- i;»ns, el ibi pleniu.>. i\c caiisa nobis possel riq«<;re. Saiie ad cam diciri apnd Yasalum, ubi vcncrabiles fiatres nosiri Auxitanus archieplscopus et suffra- minime conveiiirent, ei viles ei snspecii esseui» nnllam nobis in liac parte lidem fecerunt. Veruni, licel tu et advocati tui attesiaiiones publicari et scnlentiam dari postularetis, et consiliuin nostro- ruin rsset assessorum, quod id ageremus; lamea sacramento in charla monachornm maiiu ab abbaie Sancti Severi ad ipsius oblationcm suscepio, quod g.-.nei sui, et prxlati ejusdem provincix ad conci- dilationem, prout videbatur, maliiiose non requi- iinin quod ibi celebravimus convenerant : nmb»; partes cornm nobis prxscntes fuistis. Et ab1)as b;)ncti Scvcri pro se ci monaslcrio suo cansatn per advocatos suos niovens, asseruit, quod olim cuin itionasicrium Sancti Severi per priorem ct nionn- chos fiuos ccclesiam Snnclx MariiC de Solnco iii reret, atque ad diem qiiani sibi assignaremus, siae subterfugio de causa ipsa sententiam noslram re- ciperet, et qnod eam observarel ac faccret a fra- irihus suis inviolabiliter observarl ; ad convince»- dnin omnem malitiam, quartuni dieih perempto- rium , 'lerliam seqncnlis Qnadrasjcsima; Couuiu- Wi> EPISTOI..£. 2i6 cain ci assignavimus, el tesJos qiios sibi subtracios A se ipsmu noii aiii|iliiis iiivasuriiin. El qno I iilcmpapa asserebat. sub excommunicaliotiis poena per lillrr:is Djslras dislridc commoniiintns, ut siiper caiisa ca- dem perhilteronl tcsiiinoninm veiilali. Ll interim personis ab ipsis partibns electis, le- blium ipsorum roinmisiinus rcccplioncm. Termino ki |uiJem assi<;nato, ainbae paries ad noslram prx- seniiau) spud Leinovicas, ntii conciliuin tle pnchitis liiluriceDsis el nunlcgnlensis provincianim coli-bra • vinius, insinicli accessisiis, et tres lcsies jnraios abbas Sanili Scvcri prodwxit. Qnibus reccplis el etamiuatis, dc assensu uirius/]no pnrlis publicavimus alleslttioiics; cnniqucalleslaliones ipsaspartes con- scripsisscnt,et snpcreisdiudispnlassent. parsSancti Scvcri |M)slulavit;«iias ilcrum iiuincias sibi dari. ad Alexnndcr prxfalum Arnaldnm abbaleni Sanct» Cnicis, de cadcm ccclesia sanct;c Mariae rcinvcsii»- scl; ipsi Arnnldo SaiictiE Criicis abhnti ct snccesso- ribus snis, aposlolica et concilii fulliis auctoritale, ecclesiaiii snncl» Mari.-e de Solaco cuni omnibus ad eam pertinenlibus pcipetiio jure possidendam ad- jiKlicavil, et cum cxindc reveslivil, et privilcginm s^igillu sno iniprcssnm eviiule sibi fecil. Purrexisli c inm nubis privilegium Urbani papo: , in quo cadem senlentia expresseconrirmi;lur. Prxsenlasti el Hlind privilegium Pascbalis papx, in qiio manifo- sic declaraiur, quod cum iiiter Snaviuin Sancli Severi abbaiem, et Fulconem Sanctx Crucls abba- teni siipcr eadem ecclesia sancix Marix de Solaco, R |iro.luccndoslcsiesde interrupiione qnieioe cl longis- ''^ Lateranensi palatio ilerato quereia fuisset adve- muic f»09sess!0iiis, quam de prxdicia ecclesia de Sidaco pars Sanclx Crncis pcr miilios lestes sc !)»• luiosc vidcbalur probasse. Ad quod advocali ini, abbjs S.mctjc Cmcis, respondemm, quod nulla pe- iiilLS dilaiio forel indc ulicrius concedcnda, cum jaiii qiiatuor pcrempiorias dilaliones, prxicr oinnein juris formam, pixsertim cum abbas cl fralres San- c!i Severi a< torcs csscnt, cis concessissemus, et \iolcnlam expnisionem, et secntani possessionis iii- tcrrnplioncm iiilcr primos lilis "ongressns fuissent contcstali, ei siipcr violcnlia et inlerrupiione lestes, qnorum allestakiones crant pnblicaix, producti es- seiit el exaniiiiali. Kl eliani oonira tcsles abbalis Saiicli Scveri addidcrunt, scilicel qnia qnidam co- f> lum (le acditii tantnm faclx violcnlix et interrnpiio- nis lesiilicaii eranl, non qnod ipsi ficri vidissenl. Alii quidani, qni se violenliam vidisse teslabanlnr, cl vacillabani, cl in alleslaiioiiibus siiis ita coiilraiii a.l iiivicein eraiil, quod eorum teslimonia omnino cla, et coram eodem papa diu agiiata, releciis iii- strumciiiis utriusque ccclesiar, ac diligentius inda- galis ab e|iiscopis et presbyteris cardinalibus, qni |:rxsen"cs adcranl, judicaium fuisse, prxfalam d.fls- nilionom, qnx in Burdegalcnsi concilio supra me- nior.iio facta fuissei, perpeiuum debftic robur obii- nere; alque idum Pascli^ilis papa caindcm didiiii- lioncm sna firmans assertionc, scripio apostolic^ saniivit s:rpe ialam ecclesiani bealx Marix t!e Solaco, sicut diiruiilum fueral, a Sancta; Crucis monaslerio quiete in perpeluum possidcri, et cuiitm scriplo proliibuit, no extnnc clamor iiulc atiqiiis audirciur. Audilis ilaque uiriusqiie pariis raiioijbus, ct allcgationibus, et atlestationibus, alqiie inslru- mcniis diligeniius inspeciis ei sniricicnter inleilectis, el habiia plenaria delibcratione cum venerabilibus fratribus noslris S. Leniovicensi episcopo, G. Auti- siodoreasi electo, abbate Sancii Martialis, aliisque pluribus personis boneslis, et in divino et iiumano reticllenda erani ei conieninenda, et propieroa quia jnre peritis. de commuiii eorum consilio, cuin nobls iii probaiione violeiuix defeceranl, non eranl ad- Uiilieiidi ad pr..balionem intcrruptionis qunm pro- tcslabaiitur, vi dcnliaiii quam probare non potue- mit, fuisse subseciitaiii. Nec iion -\maii qiiondam Olorensis opiscopi, liinc apostoiicx sedis legali, privilegium cjusdeni sigillo sigitatuin iioiiis lia.lidisii, in quo conlincbaiur. qiiod curam se ei Hugone Diensi episcopo, qui siinilitcr coiistarcl per mulios tcstcs jnralos, rontra quosnihil dicebatur, ccclcsiam sanctx Mari% de Solaco a monastrio Sanclx Crucis, per prxdictain Amati olim Olorcnsis et Hugonis oliiii Diensis episcoporum, cl apostolicx sedis legatorum, sentenliam r-t Urbani papx confinnalionem, et Paschalispapx decisioiiem^ non solum per quadraginta annos , sed eliam pcr septuaginta ctplures qtiiete possessam fuisse, iieqoo legnlus ci al, in concilio quod apud Ourdegalam ce- D de viulcnla ejcctione, quam abbas Sancli Severi al>- I lcbrarunt, in quo Burdegalcnsis. Auxitanns. Tnro- nciisis el Dolcnsis archiepiscopi cum sufrraganeis suis residebant, inter Arnaldum Trencar.li olim ab- lialem Sanctx Crucis, et Arnaldum Saiiiii Severi, snper jam dicu ecclesia sanctae Marix de Solaco qu;«tstio venlilala fuil; cl ad uhimum ita dulinila, qnod cum in ipso Burdegalensi coiicilio miiliis tesii- firaiiouibus canonicis probatnm fnisset Grcgoriuin abbaiem praeJecessorem ipsins .\rnaldi Sancli Se- veri, Romx corani .\Ievandro papa de injnri.i qnani fiiciebat Arnaldo abbali sanclx Crncis. de tcclesia tanctxMarix de Solaco, adeo convictum fnisse.qiiod ipse «ubas Gregorius in maoii ejusdem Romani poii- lificis ecclesiam ip!»am iliniitit, rirmiier proiniltcns (egaverat, prxier tesiiuin suorum vacillaiioiiem, con- trarietatem el snspicionem, fides nobis aliqua facia. fuisset, licvt quatuor dics percinplorios ad testiunu prodiiclioiicin ei assigiiavissemns, et nnlUim conce- dcnl.-im sibi ainplius dilalionem cognosceremus ; conkidcrala forma commissionis, qnam de eadem caiisa dorainus Alexander papa tcrtins nobis injiiii- xerat. abbaiem et monaslerium Sanclu: Crucis nb impclttioiieabbaliset monaslerii Sancli Severi supec ecclj$iasaiict;eMariaRdeSolaco,perseiUeiiliainabsol- V iiiius diOinilivam. el eamdcin ecclcsiain ab abbaiibus el iionaslcrioSanrix Crncis,sine iniquietatione ab- balum el rrairnin Saiicli Sevcri, adjudicavimus per- pctuo possidciidam ; abbatibus el monasterio IjaDCll 24? liENrur;! s. n. f:. CAfiDiNAUs 3i8 Scvcri Kiipcr ropclilione ipsiiis tTclcbiie pcrpclumii A j I per Rloriam saluiiferse trucis ad perpclu» lucis jj '•' '""'" ^"^'■'; "°" '^"J^^sel. Prijna fuii in ccelo gc- gandia pervenire. ruhlicaiii et peccaiores violenier praeripiuni re- gMUiu Dei, quod ab ipsis viiii perpcli gratulanlur, «i qiii duces esse debucrani, nec seqiiunlur. Propier t;uod personis polissimiini ccclesiasiicis atienden- «lum, ne. qiiod Deus aTeilal, cx clericorum damna- lione iiicipiant resarcire principes lenebrarum, quae ♦ x laiconim conversioiie susiincnl delrimenla. Ca- Tcnduin eliam ne inare dical iil Sidon erubcscat Cavcnduin csl ne subjug;ile nintiim boininis voce loqiicns incipiai redargneie insipieiiliam propbela- ru«i. Lillcris itaque, dileclissimi, non modo iiiscribi fronlibus sigiuim Thau, signiim Dominic;p passionis, sedetconlibus inpriniihis prsescriim diebus oporieL nens liuinani iransgressio, priinam el lernaiu ex advcrsario jejuiians Cbiislus vittoriam reporlatil. Siquideni \icil niundum in appclibiiibus sui», in concupi^jccnlia carnis, in conciipisccnlij oculorurn el superbia \\ix, de voiupiale, Je utiosilate, de ambilione triuinpbans. Modo sibi et nunicrum laici in cibariis posuerunt, ut duoruin ferculoruin sinl coutenii, qiiod si vobis diceretur uno fore conlen- tos, forsilan Gerinaiiicis aliquibus non placerei. Ve- rumlumen si*videtur bufficcre quod ad nurr.erum periinei indicla fru^ajilas, vestrum eril iniilatione dignuin aliqiiid adderc super deliciaruin inrpliis declinaiiilis. Ct qiiidein mater vcsira sacrusancta Romana Eccl^sia slatuit ei dccrevit (4) oinnibiis sex- Atnim csl atramenluiM, atrox atrameiitarium, quod C lis feriis, el in Adventu Domini in cil.o quadrage- :i reiiibus cjiis dcpeiidet, qui in lineo iiabilu singu- laris candoris, quaiein fulio siiper tcrram facece iieqjeat, oninimodae sciliccl pielaiis (|uam impoeni- Itns Dullus altingal signaluni et iiisignilus advenii. Considferavcral alramentuin hoc, aliitudinem hanc, lianc nsgredinem, qui dicebat: Vidimut eum el non erat $pecies ei neqnedecor {Jsai. lhi). Obsccro vos, «iilectissimi, ne vos huic dcformilali pigeat confor- inari. ./Emul.imini ejus haniililatem, qiii pro vobis «iiiiorum induil infanlilium pauperlatem, ignomi- I iam crucis stibire non rcnuit, reputari inicr mor- luos non refugil. Deponile veierem homincm cuin actbus suis, et exuvias veieris e\ual Salvaiori&oro ]>rudenlia conmendata serpenlis. Non com|ictil iiuic lempori, non^nieerori. Non plus calcaria qnam alta- ria fulgeant, cum et ilia forsitan oporteat ciliciis iiiteriin cooperiri. Idem quoqne de sellis, de frenis, lie phaleris nolobtfibus el inanem praeferentibus fulgorem sentiendum. In vestibus suis dcponant clerici< qiiae etiain rcges abjiciunl, quac signalorum Christi universitas noscitur abdicarc. Abjiiianl va- ria, grisea, zcbclinos, et pelliculas ejusmodi grandis pretii.sedcoram.Deo periculi grandioris,nec minoris io vcrilale dedccoris, dum ad iniaginem Dei creaius inomo pellicuiis niurium seso credit ornari. Audia- tur Pelrus saltem diebus istis, qut iiuilo temporc (.>) Hanc episiolam scrip.sisse videlnr Henricus oc- casione viclori;ea Saladino iii Christianos r.'poitat;r. ali^ue adeo ui divlnim m nundari debeal prelio cariori. Propierea quod sa- crilegium semper fuerai, nunc pracseriim gravius exsecrandum, et negotiis tuin ipsis deteriora viden- tur jurgia clericoruin, nt oporleal inagis inviccm su|)porlare el donare vobis, ut et ipsis si quis ad- versus aliquem habcl querelam. Iiisaliabilisesl ardor aiiibiiionis, nec bydropis avaritix ex divitiis refra- galnr adeptis. Qnid gibbum gibbo camelus adjicit in vaiiis dignilaiibus ei niulliludine prxbendarum. Non sunl ista qu£ divinam erga boininem miseri- cordiaui proNOcant, sed iram potius mcreaiitur. Ad ncgaiiduiu coeleslis regni per foramcn acus inlroilum gibbus puierat abundare camelo. Iiane siudia vobis liunesliora non suppciunl, ut ncc in avibus ludere, nec venalionibus pudcat occupari? Duui vobis su taiiir cruce signalos adhiimilitaiem ct poenitcmiam (i) Decretum iliud edidil Baroniii» ad nnniinft 1187. S49 rnSTOLyE. 2M perlluiins criniiiinm rcsefDliir, nh fuijnsmodi ».101- A nobis sit qiio-l qtii. |.ccc.ii»s eiigcniibus, popiifuii latibii!> abslincriJiini fvoiius niemrnloie. Alcas fugcre Clirislinniim , <|iii j.iRi posl coiiciipiscciili.is sua} Caln iiif.niiil. c; gcnlil>iis, He quo vo''is ad exeinpliim ocnlns suos «lalueral (teclinare in lerram «le jiiiiicir siiniciai niililir. Dci si;;iialorum, quos liiijiisinoili lii- fljgeilavil, rc«leinpliuiiein nobis ilc niisericonlia su3 dos ccrni;is al.tlicasro. SnlTiciai cliani iii ecclesiis rcscrvavii. ()iiomo, enonniiaies aliquamlo consueias aliqu.iicnnt rese- k.-iri, cl iii oloscricis cappis quas oflenint qui bacu- los ferunt complacerc. Quasi Tero non dc moribus qiKiin de vcstibus amplior sii cuusa Deo, quasi non »cr his et liiijiisniodi gcncralo proce- dil, iicc peronnc projioiiitur cJiclum, Kcd quod nulii ticl.el esse molesUni. XXXIi. //«rnrifi Albanl epitcopi , legali npotlotiri , linern' quibHs convvciit nd coinilia prfnulei Cermanin' per jieriiiorem ad itelibertnulHm de bellit sncrii udver- vis Saraceiios, ad virtdicaudam %ruceiu et loca Chritii pcdibitt coniecrata. (LuD£wi(. , neliquite mtt., Francorurti ct Lipsi;c niO, iii-8', t. II, p. m.) fi Kcce videmiis iicr.ntiim Rcdcmplioii s nostrae my- sicriiiin, iU\m pro nohis siio niinc nomiiii non jk'- percil vcl criici, qiii (jiiondam proprio (ilio noii p<'percil, sed pro nobis oiiniihus iradidit ilhini. INon ciiim abbrcviala ost manns Domiiii, ncc brachium Domiiii innrmainin csl, ui saivare non possii, seJ operalur miscrlconliam sii.tm iiiscnii.-ibiiis aliitndo L>ci ul torpeiilcm miindi devolioncrn sic excitel, atqne per oiiscqiiium vestrum ct alioriim quos ad lioc eligerc dignaius fucrit, nobis salubriicr ci sibi gloriose dc barbarx n.niionis liosliliialc triumphct. Ecce nuDC leinpns accepiahilc, cccc nunc dies vahi- (is, in quibus uiiiiam mililcs Christi :ibjiciaiil oper.'« lcnebrarum , el nd vindicandam injiiriam crucis indui non diGTcrani nrma liicis, ioricam Odei cl sa- hilis galcam assiiincntos. M;ilili.'t fiiii, noii niilitia, qiiod hactenus Christiniioriim caHlihus ci rapinis et cxecrabiiibus iiitciiii igncm iiiexsiiiigiiihilcm ct iinmorlalium crucialns vcrmium merucrnnl. FciiK oisabesl mililia. in (nia et vinocre gloria, sed luu- gis nioii lucrum. Ad hanc invital nos iiodic. qui ainal auimas nec pmprine pepcrcit injiirix, iil iieres- Charissimis iti Ciiristo fratrilms el amicis, vcne- ^ silaicin nddibus snis iinponcrcl nd lianc militiain rabilibus Dci gralia archiepiscopis, episcopi-<, ah- rompelienteni. Adest qni ^ignacnhim vilx gcnicnli* batibtis, pr.i;po$iiis et aliis Ecclesianiin pra:laiis, ei itus supcr laiitis malis ad evasioncm in'.o'eraii lis dilcclis in Domino iiobilibus \iris, diicibiis, comiti- percussionis iinponat, c( quamvis mtiliipiicia Tas:i bus, marchionibiis el aiiisprincipibns univcrsis por intcriu» exigentibus poccalis jain cgrcssi lcncanuir rtgiiiim TeuioiiictiiH consiiliilis, ad qiio> lillcrx isi:e pcrciissiones, (5; solos nocchunt cos, qiii divinitus pervcncriiil, IlEMticus eadoin grn(ia Alhanns epi- oblaliim sib: vitx signaculum reciisabiint. Imle fst scopus , aposinlic.T scdis lcgatiis, s.ilulem in Do- i|uod.iserenissimodomiiio F. nomanortimiinperaior^; luiuu. cl semper Auguslo, el nobis pariter, qui de mandato Ex qiio voi illa Utrliiris, vox gcmilus, vox doloris gedis aposloiicae , pro codem nogolin, qnantum, flnci iiiistros lamcnubilis nnper novitate rumoris Domiiio cooperanle facultas snppeiit, laborainus, asporsii, qiiis ad tantaiu slragem non ingemiscai po- solcniuis evt curia cotisliluUi apud Mugiiiitiam, nd puli Christiani? Quis lerrain illam sanciam quain quani Domiuicx, qua caulalur I^/ctar^, Jerusafein, retlempiioiiis nostrx ipsi dcdicnvernni peiles Do- diem fesluin agant el conventuni faciant omnes qiii niini, spurcitils pagaiioruin exponi non doieai? Quis dilignnt eam. Cnicein salviiicani capiam non dcploret, ct concui- I> Quoniani igilureadein curia singularilcr cst Saf- ralaiii ab cthnicis ei saiictuariuin Doinini profana- vaiori Domino depulata, sictit iinperialis majeslas lum? lieu, heul ad auditum qiiemdam simileni, stia polestale iios convocat, nosquc cx partc Dei et cunifixtirasoljvoninicrux ipsa iusciperei, (erra tre- ea qua fungimus legalionis auciorilate u;iivenMia' niuit, sol expavit, peint sciss;c suiit. et apertacredi- niu6 moiiuineiila.CiiJuscrgovelsaveuropectusaiidiliis i»te noii emolliat, cuni spiilis alHciliir conligilur, ha- betur coiilumeliis crux admirabilis, noslroruin cu- rutio viiliiorum, rcsliiiilio saniialum, ligiitim duh c, signum viix, vexilhim tnilitisClirisliaiije.'F.iie imr. , nccesseeot, quamvis qui.lcm minora paiimiir, scd niajora quam polucrimus vel (imcre. Veriiniiainon, «|tia universap vix Dci misericordia et vcrilas, e.ile- Inus nos dejiccre non debemus, quin spcraiuiuiu leiii vestram ad eamdem curiain convncnmus. El ne qiiis vesirum lcgiliina el certa necessiiaie prac- seiiiiain suam prxdicto concilio Clirislianiiatis ex- liihcic dissimulet, iiijitiigiinus firinitor ei inanda- inus. Vos aiitcm veneiahiles episcopos incoiivocan- dis abli:iiihiis et aliis p.-;clali5 qiii sub vobis sunl, iina «um pia.-seoiinm poriitore, qui forle omnes adire noii pou rit, foro pixcipimus itndiosos. Illiid cliam universiiaii vcstr.-R duxiiiius noniinandum, ol .1(1 cti)i;im Jesii lliri^li iii ca gravitatc el modtsJfa 931 flENUICI S. R. E. CAUULNALIS SSt qiia conveiilt, cTeclIoiium ncrc«sil;ilo cl oitiiii curio- A l:>ii<)>iciii Cliiibii;iiii nomitiis unauimilcr innammarit bl l'- ei ;;l(iri:i t*iii|»orali po^lposila , stiidealis nc- iil (idem quam lingtia riosira loquUur, babilus, T»- (0 ICK^ i;;iiu Ifeoieii cliMiiialiH ct obeiiieiilia: :i(l exal- milia el (unvorbaiio falcalur. DOMNI IIENRICl TRACTATUS DE PEREGRINANTE CIVITATE DEI, (Dom TiSSiEB, BiblioUt. Patr. CiiUrc, lU , t.) PRJEFATIO AUCTORIS AD CLAU^VALLENSES. Ctiaiissimis ac spiriUrjiibus firrts siiis in Q.xri- iTjlle Domino servieniibus, Hcnricus peccaior mo- Hiubtis , supereffliienlcm Paracleli consoKilioncm. Ex ca qna nie senlio vobis charilalcdevincliini, vesiriKii qucm erga me geriiis , meiiri ac i^eiisnre lib;'l afTccUim. LuJe est qnod sicut tlc exteriori ve- s^ro pioreclii quoliJiana s^illiiiludine angor, sic fi- li.ili affcctu vos patcrnis ahxieiatitius condolerc, ct pro ii>co sl.ilu versa vice so'IicIli> non diihilo co- {■iiaiioiiibiis xsliiate. Vidtiis igitur ad prc<:efisnon posse .--aiisfieFi votis , ul pracsenics vos liabcam, < t otj-iiiia qii:e circa vos snnl , plcnius pnesens agi o- scam , vcstris saiiem dcsideriis s:i4isf:iccrc, li el :il;seiis , ciipio : et quse circa me ncta snnl , ex qiio a vobis exivi , vcl aganlur liodie , volo vobis , proul pissuu) nielivs, aperite. Pnstqiiam igiliir siimmi Noe (lisposriiiotie de arca £uni disciplinae regMlaris ciuissiis , cl i:nbrium veiiloriimque proceilis espo- silns, nulbm, ul vernin falear, reqiiiem pes niens poiiii iiivonire : el qui inlra aicam consnevcrat siabilis pcrmanere, coepil extra positus intcr la- bcniia flucluare. Diu ergo multumqiic in omnilius qtijcrcndo requiem faligattis ipsis({ne vcxaiionibus e iidilns, landcmque in me reversus , lalia mecum a o: licterlar in domum nitam, unde exivi {Luc. xi). Qui I mibi et mundanis? Quid milii el iransiioriis? Suos isia deiineani amatores , suos occnpenl sccta- ton s. Ego qui mea me tnnica exspoliavi , quomodo itciu II in luam illam? Qiii iavi pedes meos , qno- m 'do iiiqiiinabo illos? (Conf. v.) Si spiriiu ducor, utiq«e noii sum snb lege. Hbi enim , spirilus Do- niiiii, ibi iiber;as. No4i «:.«« liberf (II Cor. ix.) Noii &u.n moiiaclius? Si liberum est aliquibns a Deo rccedeie, mibi ad euin libenim non erii redire? l>.im (aiia laciius in corde volvercm . ct ad lixc B forliiis aniinum oblirinarem, vocein subiio dic«rtis aiidio : Cum etses jtinior, cinqebat le , et ambulaba$ uhi vdebas. Cum aulem tenueriSf nlius le cingel, el ducei qno non vis {Joan. xxi). Ad b;tiic vocetn lotus coiitrciuiii , et divinx scnienlix nexiljtis gravilcr mo co:islrictiitii landetn confusus agiiovi; el qni veliit oiiagrutu libcriini me priits putabam ( Jot xxxix), cerio ccriiiis comperi, non esse in hcini.M; V'a!ii cjiis , ei quod noiinisi a Domiiio gressus Ito* niinis dirigtintiir {Prov. x\). Qiiis eniiri resiitilci, ct paccm habiiil? Ipse (|iiasi pcccatum ariolaudi i»> (licat non obedire , cl qn.-isi srelus idoioUtrix nou acqiiiescere (I Reg. xv). Il:ec el alia iiiuUa alle»- (lens , cl menle diligenier periracians, cnra talibuc cogiiaiionibiis pcriurbarer, iioc usqnain jain exiius ^'apparerel; tfltuni landein ad Dominum me con- verii , et ex iniimis cordis ineduliis eiclamans apexit (Psal. i.xxxvi). lii bac ffjlrcs nieos et lilios Cl.irxvallenscs, |ii(iriini absentiani Ji-plorabam , pri-senles reperi ; iti liac oinncs boiios in iioc tiuinJo pcregrinanics ascriplos civcs inveni. QniJ igili;r restare aliud jain vidctur, iiisi nt posl ir.iillos et varios flucius superius descriplos , ciNitate landetn babiialionis iiivenla, sciiiiiiare agrus, plaiilare vineas, et fruttuni iiativiialis faccre sluJeainus? (Psal. cvi.) iluc a me inen duae dicenJa sint, cuni iion sint iiisi una iti qiiani se Proplicia gratulabatur iturun),ciim Jicerit : Lalnlus sum in his quic dicia $unt mihi , in demum Dimini ibimus. Slanles erant pedes nottii in alriit luiSfJerusalem.Jerusatem, qnie crdificnlur ulcititat^ cujus participaiio ejus in idipsum (Ptat. cx\i). Eccc ct xJiricari Froplteia Jixit cain iii lerri:; , et iJ ip- suin pariicipare in coelis. In terris liabct initium cl profcclum , ubi est fuisse , esse el fore : nbi /icii. iiiclius fieri posse non cieJiJi; (|uain si ea , qux dc hodie et cra$ (llebr. xiii). In coclis babet consitm- civitaie prxJicta a Doiiiino accepi , lilleris com- maiioncm, ubi erit, ei fuit vicissituJinis obuni- nieiiJauilo , agros stuiiionim meoruni specialibus ac Lralioncm iion faciunl ; seJ est semper iJem esl; el dilectissimis filiis meis Clarxv.illeiisibus JemeienJos quid(|uid ibi est , iii eo quoJ ipsum esl, immar- diinitiam , vei si sarculo opus esse cognoverinl , a cessibite est. Du illa ergo parie civitatis Dei , qiKC ftuperOuis purgandis coiiiinillain. ^on vereor ab jain in ca>lis coronala Iriiiinpuat, peritioribus cl eis palris niiJiiaiein liJenJam, ted compalienjo, spiiilualibus , i!4ere sensuuin, non in lepore verborn.-ii. Itogo crgo vos, fratres niei diiectissiitii, ul cum iii pa- lcrnos labores intravcritis , no.i alienos eos , sed ignorantia inca meuin sit ; de mililar e iii lerris civilatc Dei tractarc instituo , si quid iii coJeni iraclatu acccptioiie digniim sit lectoris jiidicio de- reliiiquciis. Quem si repuJianJiiin toiiiin judiravcrit, rogo ut prius legat , postca Jcspiciat ne secnnJum bcatiim ilieroiiynium , iit tameii iniiius loquar, vi- dcatur ininus recte , aiitequnm legcrit, igiioraia Jatnnarc DE PEREGRINANTE CIVITATE DEI. I TRACTATLS PRIMUS. DE PB£Pi!lATI0NE MATCillf CIVITATI6 DEI. Cupieiiti mibi tolo desiderio verbo Doniini parere dieenlis : 0,eramini uon cibum (ftii perit, ud qui permanet in vilatn a^terHtim (Jo.iu. vi), nibil aJ linc inprapsenliarum coinnioJius uccurrit, quam ut civi- lati Domiiii virlulum, ciijus pars peregrinalur in lerris, pars coronaia triuitipbal in coelis, alitpiid obsequii mei sluJeam iuipertiri. Nain et^i auruiii iiut lapides preliosos non sufliciuii exbibcrc, si sal- lcm pilos caprarum «biukTini {^Exod. \\\), iioiiii li l D iit opns Ooniini invciiiar coiitulisse. El quia labt- iioranlem agricolam oporiet primum de fructibus sui$ percipere (/7 Tim. ii), expcdire inibi vistiin esl, priiiio in civitalis ipsius consideralionc, diulius iinmorari, ul tali commoratione ejus landcm civis per Dei misericorJiam meiear inveniri. Dcbinc ipsius staluin studiusus Jescriliendo eliam alios aJ iiabitaiioncm cjiis in»laiiter provocare, ul nonnullos ei cives, si Doiniiius conccsseril, inveniat coliegiss(S. Sid aJ bxc quis iduuetis, uial quem tu, Doiniiie, Jii;iiutu eflocerib pcr Iimiii gratiaiii ? Qiiia tillUus C»l »w riFNftia s. n. «Iignus liivciiln», qu! non ab ea Indignnu fuerii pr*- viiiKis. l''at«:or, DoiiiiMe, faleor inc iniiigniiiTi; scio iiie iiisu(Ticien(<'in ; iiee aliiiiide qiiidein qiiannle ina conlisus graiia opns isliid a^^gredior. De ipsa nte coiifidere doc<-l sola ilhi pieiaiis lnx inefr.ihilis uf- fliiontia, qna (»ra;ler fmerila mc.i, aer qiiein vcr:i siini, qua: vera stinl oninia ; Deus sapien- lia, in (jiio, el a »|ho, ol jtcr queiii sapiunl, qiiao di- giie sapiuiii onuiia ; Deus vcra ac suinma vita, in (|U0, el a quo, el per quem vivunl, q»x vere sum- inequc vivuni oiiinia ; fac me vera ei rocie sapiendo lc vcra et suniina frui viia ; a qiio cxirc, est mori ; in q;ieifl rediie, revivisccie ; in qiio liabilaro, e&t vivere. Maiieiiilo iii le, vivam ex ic, et tu vita ma- ne.is iii me; nt (riKtnm, qui maneat, afleiatn ex te, non ex mc. Ex le fuil, quod propheiu: iiio David de tua rcvelaluin est civitatc, quodque tnihi dc eadein pcr euni revciatur. Quod si ct aliis rovelaiuin fuorit per mc, non crit cx tne, sed ex le. Jam ergo qnid intus maneiis a ic audiorit, qiiid apud te viderit David, quid foris ad nos cxicns eructavciit, audia- ntus. Fundamcnla cjus, inquit, in monnbus sanelis {Psai. Lxvi), liuiic psainium ia nosiri opcris poni- nius fundaiiienio, nc a propiieticse et cadiolicae rcgii- lo; rccliludiiie in aliquo dcviemus. llic ijjilur psai- inus septoni distinguitur veisibus, qiiibus septifor- iKis cxpriinilur nosjra; civilalis profeolus. In primo ei sccuiido vcrsu agilur de civitalis fpsius iundalio- ne, el gloriosa porturum seu murorum consununa- tionc. In teriio de coinmunis asyii in modio civitaiis coliocalionc. lii quarto de civilaiis popuiaiione; iti tjuinto de ojus infonnalione , in sexto dti conriiina-- lidne ; in seplitno de consunimatac civitaU» ixtabuinJa dedicatione : et baec oiniiia in sediiicalione sine reae- dlficatione Jerusaiem in Yeieri Testamenio repe- riuntur dislincla. In aediricaiione sub David, iii rese- dificatione sub Esdra et Mebemia. fundainenta posi- ta, muri xdificati, porise cuin seris et veclibus sta- tutx ieguntur. Asyium vcro commune prxler civt- lales refugii, templum Jeiosolymitanum omnibus creditur cxsiitisse ; nou ad quod congregarel inipios eum pront tn Itr- ram. Porro lcmlm lilenlinm JHciebanl in populo ad audiendnm legem ; populnA nuiem ilnbnt in gradu suo. Et legerunl in Ubrn legis Dei dmincie el aptrts ad inleUigendum, et inlellexerunl cum lcgerelur {11 Eidr. viiiy. Va in sfqucniibu» : Vieestma quarlo dit mensii convenerunt filii Itrael in jejunio ei sacris; «t humus super eos. El sepnrulum eit lemen filiorum hrael nb omni filio nlienigena ; et slelerunt, el eon- ftlebanlur peccata sun, ei iniquilales palrum tuorum. Et conaurrexernnt ad ilnndnin ; ei legerunl in volw mine lcgis Domini Dei lui, qualer in die^ el quater confilebantur, et adnrnbanl Dominum Deum suum {II Esdr. IX). Dc conlinnatione cjiisdem in seqiien* lilius iibrissic Iftgiliir : Super omiiibut liis percutimus fadus {Ihid.), cic. llo.m : llabilaverum aulem prin- cipes populi in Jeruialein ; reliqua vero plebs misit tortem, ut tollerent unam partem de decem, qui habi- taluri essenl in Jerasalem civilale sancia, notem vero parles in cicitaiibus {II Esdr. xt). Confirmationera autcm hic dicimus, non solum qua populos Domino sno, scd ct Doiniiiiis popuio suo qiiariitndam immii- nitaltim promissionibus oliiigatur, sicut sub Moyse factum leginiMS, ubi dicilur : Audi Itrael : Dominum elegisli Itodie, ul sil tibi Dms, el ambulcs in viis ejus^ el cuitodias cccremonias illius et mandala aique judi- cia, et obedias ejus imperio. Et Dominus elegii le liodie, ul sis ei populus peculiaris, sicut locutus est tibi, et cuslodias omnia prarcepta illius; el faciat te (^ e.rcetsiorem cunclis geniibus quas creavit (Deuter. xvi). Iiem : Omuis tocus qiiem calcavcrit pes vetler, .tesur erit. A deserlo, et a Ubano, el a flumirm magno Eupitrale usque ad mare occidentale ertxnl lermtui vesiri {Deut. xiii). Hxc Domitius non soiuni Israoii» popiiio per Mi.ysen proinisisse, scd et patriiius jn- rasse pcrbibctttr, sicul esl iiiud : Per mmKeiiptum juravi, dicil Deminiis {Isai. XLv; Jerem. ttix). Tali piivilegio se mnnituin quondain glnriabatnr popitlus Jiidxoruin. Scd ionge digniori priviiegio instgniliiK est popuius CIirisliMnns ; de quo, qiiod Dominus do:iaverit, suo ioco dicemns. Dedicationcm mnri ac loiius civjlatis ab Esdra et Nehemia factani legimus in htinc modiim : /n dedicalione autem muri Jerusa- lem requisierunl leviias de omnibus lotis^uit, ut ad- D ducerent eos in Jerusalem, el facerent dedicatiortem {11 Esdr. XI i), etc. Hijec de hisloria Veteris Testa- menli ponenda ditximns, ut solide fundamento se- cure superaedinccmus. Pro bac igiiur septiforini sancli Spiritus operatione Ecclesia septics latidem Doiiiino dicit in die (Psnl. cxvtii). Et sicut in xdi- ficatione domus snae sapientia coiumnas soptem le- giluF excidi. dando Dentu nosciliir coiiaudare, ut his divinx liudts prxcoiiiis, vciut sepicra suGfuita inveniatiir coiuninis. Iljt^c aiiiein pleniiis expiicanda singnia singulis propusiii psalini versibus reservamus. S«d priusqtiani ad psaiini principiuni accedarous, dc ipsius psaltni tituio aliquid diccndum csse vidstnr. i 457 TRACT. DE PEREGUINAME TiUiIus liic osl [psalmus canliti iiliis Cliorc {Ptal. i.%xx\i)]. Quid csl aiilein iiluti, p.snliiniin cantici filiisCliore convenire, nisi nl opcre implcanl, qnoil voce decanlaiil, qui filii esse Chorc, illiiis sciliccl cal»i (lioc cnini Cliorc sonai), qui in Calvarine loco kuspensus csl, iion soJuni sacranienlo, scd el re sacranienli ; non soluni adopdone, scd ciiam inii- lalione, beipsos decalvando, el superflna qiixque resecando, conlemlunl ? Tales plane (ilios Cli(»r«>, nitindos scilicel ci reclos corde, fervcnlesque 0|>cre d^^cfl culiaiidatio, ul iicc vila a voce, iicc tox a cordis discrepel purilaie ; :ilioqiii iion eri( speciosa hiit in ore peccaloris (EceU$ xv). Aliud eiiain ex lioc liiulo aUenilendum quod, sicul liiuius psalmuni pFZmcnli < onfcclioiicm v.b- ccssaiia videkaninr. Qut aiilcmsiiil illa, CiTmenliiin quod manu ponlificis si( in con.ecralione aliarfs, manifesie deelarat. Illnd aiiiem eic aqna, ct vino, et cali*e, e( cineribiis lieri solel. Non cnim s:i) qiiod aqiix roisceiur, in(er haec dukimits nunieranduin, cum ipsuiii iionnisi aqua coagttl;ila csse nr.sca(ur. II.TC ergo quomodo summiis poii(ifex Deus diversig (cinporibus pr.xparaveril, el pncpirala (andcm suo operi adaptaverit, ailcndamus. Ah Ahrabam siqui- dem usque ad Moysen labcitliinn ncliiiim hoiioruin sive maloriim hisloriam (exeiido velut aquasfliicnies iii nno Gcncsis libro, ac si in uno videlur loco (Oii> ^ i?rcg:»sse. Indc esi qtiod licei ill* acliones velnt aquac l;ihcntcs ciim sua xtalc clHuxerint, adliuc lamea .s.ictu' Scriptunc csemcnto pcr leclionis revulutio- nem in lcgenliuiii niomoria iiilcgne (icrmanerc iio- sruiitiir. E( licci hu c aqux viiiiiii) spirilualis iniel- ligcnlia permislum rcpeii:itiir ; scqur/ili tanien ;c(ati, a Moyse scilicel iis(|ue ad Djvid, vinuiii spi- ridiuliler aliribiiilur, iii qiia niordaces iegis prxco- piiunes et proliihitioncs (radiiu: a Doiiiino, siisccjilsc » populo, cl ipsa sui noviialc viai :iiistcril:iteiii iii- portasse legunlur. A David aiilc;n u qnc aJ lr.\:.s- migratonein B ihylonis viri perfecii vclui lapides vivi igne Spirilus saiicli cxcocti, suis opcr.bus fuiur» pixsignanlcs, cl proplictico spiritii ve:itiir;i pr;((li<> ^ ccnlcs, pluribiis libroruin inoniiiicnlis iiriiiilaictii cakis Clnisiianx fidci paravcruiil, qiia calce forniari el solidari in iide discipulos siios volehal Pctrus aposiolus, diceiis : Uabelii firmiorem pro}iheticum serntonem, cui benefacitis otieniienies, Innquam lu- ccrnw luceiitiin caligiitosolvco (U Petr. i). A Ir.m*- n.igralione B.ibyloiiis usquc ad Juanncin cincrLS siinl cribrali, ciiin Jiidaici popiili rclii|iii:f iiiuliis tiibulationum angiisiiis vcxalx, cl siias miscrias per Sciiplurx seriem ad posieros tninsmiilcnies, noii aliud iiiiiuisse videulnr, quani iios(ra> a;latis riiii similia esse pra'paraia; adeo iii scnipcr cl prcleri- (oruni cineruui recorda(ioiie, e( iiiiurorum cxspe- claliune humilcs in prosperis, et furlcs iiiveiiianiiir in adversis. Cinis quippc, cum sil inateria vilis, iii D cxmento (amen non vilcm habel < iTocium, cuin e( illud durabilius et lenacius reddat. Iloc cnemenlo Dominus in suse civiiaiis ^^dificalione usiis, umnibus fcrc suis c( dictis el factis illiid stiiduit coaptare. Unde Ct dicebat : Si crederetit ito\fi>i,xredere:is for- sitnn cl milii : de me enim ille tcriinit. El iilud : Scrulamini Scriinuras; ilUv enim lesiimomum perhi- • benl de me (Joan. v). E( qiiia longum csset retexerc omnia, quae iii Evangelio Je Vcteri Testanicnto as- sumuiUur, sive qiiai in eo do ipsius nalivitate, t.r» cumcisione, appariiione, hypapunie. baptismalc, pradicatione, morlc , RCpuUtira et rcsurrcciionc pr:eiiuiuiaia reperiuntur, illiiJ ud prxsens ponere suinciat, uhi pra;Jicta quuluor iiominatim legiiiir cxprcssisse, diccns : Hac tunt verba qua: toculut tum m IltNHICI S. R. ad voi, cnm adhuc esiem vubim-unt ; qunniam tieatie eit imvleii omnia, quie scripla sutil in lege Moyti, el Vfoiiltetis, et psalwis de me. Quuniuin iic icriplum esl, el lic oporicbai puti Cliriilum, el lesvrgere a morluii tertia dic, el pratdicaii in nomine ejus poeiti- lentiam et remiitioitem fcccatorum in omuei gmilei, incipientibus ab Jeronolyma (Luc. xxiv). Ec(C liic iiiaiiirti.sic toiain Scri|iiurani veleDin iii lei^ciii ol proplictas, cl psuliiionjiit noiiijnc agiograplia lii iii> guenilo coiicliidil. Ilubemus igiiur \iiiuin in lcge, calceni in propliciis, cineres in iigiographis, et siii- gulis horiinr. Iiisiorise aquum pcnnislasn ; inio pcr aquam Itisiorix singula lia:c sibi iiiviccni permibla el coiigiulinala unum cu^incnliiin elTiccrc coinpro- banlur. El lixc forsilan esi illa rola, quam vidil Ezeciiicl, qualuor liabetjlcni facies per qualiior piutcs ire. De rota qualuor habenle fncies, el perqualuor parlet ambulante, Ilisioria slqnidem liumnnns .actiis morc humano roiexcndo, facicm lioniiiiis nianifeslc pr^pieinlil. Lcx vero Moysi pracrepiorum el prottiliiiioniim jngo coila siibclitoriiin altcrens, viluli colligaii fuciein rcpr.Tseiilat ; pioplictia (oniminaiioniini ct proniis- sionuin subruniora coniingcns, perspicacitatcm aqui- lac iinilalnr. Agograpba dnris invcciionibus, et a«poris increpalioiiibus lconis rngilum exprimere nianir«sic tiosciinlur, qiialia in psalmis, t;l esl illiid : ^'»/;i liominum usriiiequo gnni corde {Psat. iv), in Danieieel Esdra expressa s.Tpiusreplicanliir. Qnod &uleiu per qitauior parics bjcc ire dictiniiir, iilud iranifcsle iitnnit quod hisioria ad sola respicit prae- terita, veliii aqua pnciercundo denciens ei defluens in abyssnm. Secnndinn scnsum vcro spiritualem, lota Ipsa Siriplura Veteris Tesiamenti fulura pro- spicieiis in anleiiora se extcndil, triplicemCbrlsli pixiiunlians adventum ; vel priinum, qui ocnltus fnii ei liuinilis, ei jani nobis est praeietiius; vel socnnduni, qui pra'sens qiiotiilie a sanctis iiitiinus sciililnr cl dulcis; vcl lerliMm, qui inanifeslus et lcrribilis in Hne lcmporuni exspeclalur. Ili ires advenius ita Scripuir.T veteii inveniunlnr inserli, ut iiUQC oninibus congruere, nunc sinj-ulos scpara- lini laiigeie videaiur. Qtiod nianifeste ceniimus in Tbrenis Jereniia*, quos quadrnplici dislinguens al- pbabcio, unum ad riiinam lerrence Jcrnsalem, reii- qiia ad iriplicem Ecclcsise casmn diiexisse vidclur. Sicnl ciiini tcrrena Jeiusalem prius de gloria rcgiii, postea de gloria saccrdolii, lcrlio de legalium cae- renioniarum observantia legiturcorrnisse : et, simt tcniplum pi jmo a Cliald^eis deslrucium, sccundo a Graecisprofunaium, lertio a Romanis penitns inve- iiilur deleium ; sic spiriiualis Jerusalem, quae csi Eccicsia, prius a saccrdoialis aucloritalis butni- lianda csl glorla el digiiitule, sccumio a Cbrisiian.-E i«iigionis viriule, et sanctiiatis siniplicilaie casura, sccundnm qund proplieLiits Aposlolus : Jn novitiimis, inquit, diebus erunl liomines seipsoi amantet, cupidi, eluti, voluptatum amatoret magis qun»'. Dei, liaben- E. tAhblNAl.lS t60 A les quidein ti,eciem pictaiis, virlutem aulcm uone' gantns {II Tim. ii;. Terlio ipsam piet^li* cst spc- ciciit rclicluia, cl toliiisccdcsiasli':! ordinis forin:itit cli:tin cxltrion m rcjcjliira. Qiitd fnrlcipsu Ecclesia iii co pruiligural , quod Iribits diebiis anie rctr- icctioiicin Uomini iitgloriant, iii qiiod pryndictis Irilnis diebns lioiip canoriicK siua B solilo iniiio cl finc (liciiniiir. Narn ex priitcipio ct fine in initsica forina dijiidicaiur. Qnod aulcm, Do- minus vobisctim, Oremus, et Kyrie eleison suppri- mtinlur, srtnclilaii.> insiniiat defecluin. Nam qiioJ Clorin OMiniiio reticetitr, qnent hodie Ecclesia ob- tiiict, glorix apicem inniiil aliquando de meiiio lol- lciidum. Nun lamen snbito lircc gloria abscondelur. sed panlatim proccssu temporis minuetur, sicut a Dominicn in passionc Doiniiii in niissa tantum, ubi specialilsr gloria sacerdolalis refulgef, iitcipil re- liccri. Hxc ctiam distinctio in pneiiiciis Tlireuix reperitur, cuni in sccundo alphnbclo poilulum re- gnuui ct dejecii principes, ctomnecornu confractuni deploratnr; iii lerlio propheia se esse viruin videii tem paupcrlalcni lamenlaiur ; in qnarto obscura- ^ tiim anrnm, el colorem optimum plangit esse inu- tutum. Qux licel dc uliinio Chrisli adveiitu specia- liler dicta intclligantur , niulla tamen iu eis«l«ni alphabelis ad priinuni ei st^citttduin specialius rc- ferunlur. Siciii auteni in Ecclcsia Duniini resureclio ct ea quss pru^cedunt , in picfiarationcin ulliuii advenlus cclebranlur , sic el ca ((na; priintiin Cbrisii prxcessernnt advenlum, in ipsius siini f.icla pru:- |iaralioiiem, ci ca qux singulis annis de priinu ejns advenld solemniter rccoliiulnr, mcdii advenlu piot- paraioria esse noscunlur. Qnod in illis septcni so- lemnibus apparuit anliphonis, qux in pra-paraiiono Naliviiatis Dominics: decaniantur : quaniiii pritnis quaiuor, illoiiini Palrutn q'ji pra^diclis quafior jv selalibus Scripluras ipsas cdideioni, tlanioies ct desideria expriniuniur. Nam tribus quas seqiiiiiitnr, ipsc iriplex Cbrisli advent.us ab eisdem pncdiciis Palribus procvisus et desideratus iiiiuiiinr. Qiiaiiior eliani proediclis antiphonis qiiaiuor secumli advcii- tus prxparatoria ostendunlur. Nam per priiiiain excitaistur corda lorpenlium ad surgenduin, sccuii- duiii iilud : iledia nocle clamor jactus est , ecce sponsus venil {Matlh. xxv). Secunda e.vcitalos ad- monet ad ornanduin, qiio spof.sus siiscipiendus csl, locuni, JHXla illud qiiod scqnilnr in Evangclio : Tunc surrexerunt omnes virgines illa et ornaveruut lampadet suas. Tcrlia ad obviandiini, secuiiduin illud : Exierunl obviam sponso el sponscile lcclor (liligens assignahit. qnamthiin propoiiere Triiiilatrni, qu:) liuinana infir» ratel igitur, ea qux priniuui Clirisli pra^cesscrnnt niitas iii essilio pcr ca qua: usu Jiilicit confri< ala »«lvcniuni, prxparaloria lanluin nostnc iiiisse civi- incalcsreret, ul sic ail ca qunc non didicit tandem latis : ipso vero Clirisii priino advenlii civilalem assurgenspcrvenircl. Ilxc iulclligcns discipulus i!tc tpsani ruiidatam alque munitani : nam pcr seciindum ipsius adveiitum qiiolidie adunaiur et inrormatur; tertio liiidcm advcniii plcnc ab eo conlirmand:), ct Ixtar.tibus omnilius lam angclis qiiam liuininibns dedicanda. Il.rc enini primo Cliristi advcntu prx- qitciii dilexit Jesus, duas Irinitaics in snis scriptts proposuit, unain in roe!is, aliaui lestiniuninin daii- lcin iii lerris, innuens quud rrustra qnis ad lcsli- monia aspirarel, si insensibilis Triiiiiaiis lestimo- niiitn noti liabcrct. Dc qiio iia ait : Ties tttnt^Hi leui- paraia qiiodammodo videntiir pulius qnain com- B ttioniHtn danl in teni» ; iiiiritus, nqtta et »anjH\$ : plet). Coniplebiintiir aiileni, cum signis omnibus et hi Irt» unum sunl (I Jonn. v). Tria siquidein, iit decedenlibus res succedcnt, fides iransibit in s|>c« ait bcaiiis Augnslinus, novimus do corporc Domini riem, utnbra in Tcrilalcm. iiiicriin, dinn durat evisso, cum pendcrel iii ligno : priiiiiim spirilnin, umbra, scieiis Cbristus signa esse iicicssaria, ei ad juxta illiid : InciiHato capiie, emitit tpiriiutH {Joni. ret ipsas prxparatoria, lalia agcre voluil, qiix ei x); deinde, quando lalus cjus iaiicea perroralum resesiienl pncedcniiuin signorum, el signa rertim est, sunguineni cl aquam. fnlararuui. Prxsigiiavil enini fundalioncm civilaiis Hxc Iria cuui di\ersas b:il)C:inl sii:gula qux.,uc sux in sna nativiiaie, iiiiliaiioncin in circuincisioiie, subslantias, non suiil iinniu. Sed si ea qu;u iiis sunl adimationem Lti appaiitione, iiiform:ilioiiein in sa- signifii aia ailcndimiis, occunil beuia Triniias iiuiis cramcnlorum instiiuliune, cotiririnaiioiicm in pas- Deus, Pater ei Filius, cl Spiritus sanctn.s iil no tione, secunduin illud Apostoli : Cbi esi lesiamentum, niiiieSpiritiis arcipianiussignificalum DeuiiiPaltcin, • mor» necetu ett inlercedat testatoris; lestamentnm sccunduni iliud : SpiritHs esl Deus (Joan. i\); nu* tmim in tnortuit conftrmalum est. Alioqni notidum inine auictn sangttiiiis Filiiint, scciindiim qnod Vor- taltl, dum tivil qiii testatus est , unde nec qiiidem buiii t aro faclum csl; noniino vcio ai|ii:c S|)iritiim line sitnguine dedicatum est (llebr. ix). Qux dedi- C sanctum, sicul ait cvangelisla : lloc autem (li.tii de calio sicut triplex fiiil in Velcri Teslaniciilo, priina Spiriiu , quem uccepturi eratil cretientcs in ci:m tabeniaculi , seciinda et lertia civiiuiis cl leinpli; (ic uttimamet pienani noslrxciviialis dcJicationeni (tux prxcessise in Novo Teslamcnto el pr.Tfigura5se noKuniur : prima iii Piirificalionc, sive liypapant< , (l.uc. vii). It.Tc Auguslinus. AJ batic igiliir irini* laloin voicns Duiniiius Jesiis i!eip.siitn nobis paiaic viain, iria in liis tribus ins:ituit saoramciita, qm- bus in:erim auima lippicns mund.irelur, el exercc- Domiiii, qux et apud nos reslum luminuni noniina- rclitr; exercilalu dilataretiir, dilalala LiiidCin capc- lnr; quo nomine apud veteros, vocaiain legimns deiiicaiionem ; sccunda in missionc Spiriiiis sancii, qnando congregaii in unum Apostoli Spiriiu sancio lcfHHlur bapliz:ili (Actor. it). El quia signis peio- frinauies et mililantcs prxcipue uii solont, recio peregrinauti et mitilanli civitaii sig.na daiiiur. Qiiia quandiu tumui itt corpore, peregrinamur a Domiiio rct quod caperenon polerai oiios;'.. In aqiia qnippa s;icr:iinoiiUiin baplisimi itisiiiiiil ; in sangiiinc sa" ciaiiientittii allaiis, dicens : llic caiix nocum tesia mentum ett in sanguine meo (/ Cor. xi) ; iii Spiritit sarraiiienlitm conlirmalionis, qnod apuslulis Spiii- lus sancli ignc ctiam visiliililer coiitirinan.s cl cor- roborans, oiiindcm Spiritiim :iliis tnaniim iinposi- (II Cor. VI), el quandiu miliiia est hominis tuper j^ i\one Iradciiiibits , signis di^cisarum liiigiiavnni l agrot, propler nomen meum, cenluplum accipiel , el vilam eelernam pottideOit {MaiiH. xvii). Excc t|iiomoil qn.ippe isic corde credaiur ad jusntiam, lides pcr dilcctionein amorcin mnndi in boniincraoriiricat.^icni me i>Uis ducel Dominus in Cvanjtelio diccns : Cum oras, inlra in cubicvluin {Malili.\]), eic, manifestc osien- dcns, oraioncin, eleemosynam et jejiinium ad ill.:m lefereiula cs>se, qui vidct iii. abscondiio, diccns: ^ui videl in abscondiio, reddct tibi (iftirf. ). Qiio>liinoi)iuni arceperii Abia- liam divinum : A'umc cognovi quod liineat Dtnni {Cen. xxii), nuii tainen incruil aiidire qnod didnm cst aposlotis : Vos aulem dixi ainicoi, quia oiviia quoicunque audivi a Pahemeo, nota feci vobit {Joun. xv). Filioruin lilulus liic esl ; Omiiis qui nnlus est D ex Deo, non peccat, quia gtneralio divina conserval Pu&li|uaiii priinus boaio de terra lerrenus, lerre- eim, el malignus non langil illum. lu hoc manife.ii iiis liviiatibus el babitaloribus lerroua sapientibus iiiunduat iinplevit, vcuicns novus liomo dc coelo cociesiis, ci cQclcsiem in terris civitateni voleiis aedi- /icaie, cives suos qui c<£lcstia sapereiit a (erreiiis civibus vuluil sui cbaracteris signo distingui, (iinio prxiiutari, testimonio cominuniri. STgnuni fuit do- calvatiu, titulus filialio, tesiimonium sccrciiori f;i- Jitiliaritaie probaia ainicitix certiludo. Signum si- (|uideiii ct iniago lerreni fuit iii terrcnis crescere, sunl Filii Dei, el (iHi diaboli [1 Joan. v). Ei illud : Quodnalum esl cx Deo, vincii niundum {Joon. iii), ut sit titulns coelesiis gencratioiiis vicloria lciila- lionis : Ct, sicul qui tilius csl pcr iialurum luundum cum suo principe iriiiinpbavit, sic miindi victoies sunt, quolquoi suui filii aJupiioijis. Aiiiiii icbliun»- niiiii) vox sponsi cii, aiidilui amici dans gaudimu etlaeiiliam, sive ad ainiruni direcla, ul csi illud : Surge, propera, amicn mea, coluinba mca, lotuiosa niuliiplicari, duminari. Sic quippe protoplasiis di- mea, el veni {Canl. it), sive 'lcaniico ad alios lacia, ttuiii csl : Crescite el multiplicamtni, et replete ler- sicui ail Doininus de Joanut: Quid exittii iti dek^:r- tain, ei iubjiciie eain ; et dotninamini },iscibus muris, tuin videre ? Prophelam ? Eiiam dico vobis, el plus- ei iolaldibiis coeli, et besliis terrw, omniqne replili ;/if(ani(.Vrt///i. xi), e(t. Hoc gciiimui.J aiuicl 21)5 TRACT. l)L PERECniNANTE CIVITATE DEI. — TRACT. 11. 2C6 icslimonlim) plcnius postea proseqiicmiir, si prius A Hacc cl aii:i. quaein Veieri el Novo Testamenlo cdm- minislrorum eifiliorum lcilimonia siinUieiilcr fuc- rint ciplanala. Qiiod enim inier signa cl lilulos ei lesiimoDia disliniimus, inde est, quia non omiiia leslimom episcopi amiconim vice fungeiiles, quanlo viciniores spoiiso, laiiio vocem ejus fainil.arius audiuul, et de secretioris familia- rilalis lestiinonio graUilaiilnr. Singiilis igilur a sponso pro meriiis leslinionium reddilur ; el ne mcndata lcguntur, verba et cxcmpia omnia ponere siiperscdcmus, ne pariat copla congesta rastidiuiii. El tamcn qujc Jesus legilurccepisse facere cidocere, non cretlidi oinitteiida. Ipse quippc salutem humani generis operalurus in mcdio terrsp, pusl b:ipli^muin suum movaboraiionc et jejunio du!(i( incipienduro. Uiide el legiiur, quod co baptizaio ei oranie, et aperlis super euin coelis, ductus sil in desertum a ^piritu, ulii cuin jejunassct qnadragmta diebus, et qiiadraginta nocUbus, postea ef>itri\l{Matih. iii). lixc nsquc ad passioncm su.im postca nunquam oniit- iCRt, sic allernaiis vicibus excrcuil, iit iion unum confuiideretiir ab alleio ; sed noctcm oralioni depu- laiis, dicm jcjuiiio, praedicaLioiii et curalioni, per- leslimonium Islud nuiare videalur, tola Trinilas ci B trausivil benefaciendo et curando oppretsos a dctmo- aslipulatur. Tria sunt igitur, qiiK ministris circ» iransitoria occupatis velut in lerra leslimonium da- renoscuntur, spirilus, aqua et sanguis. Per baec, si non sil i.cdiosumleclori, qua; siint dicta repetere, «lecmo&yuam, jejunium et oratioiiem dixiinus de- signari. Hicc lestimonia Scrlplurse sacrai Veleris alque No- vx lestimoniia innumens roboranlur. Dicuiilur enim el vcrba sacri cloquii teslimonia, quia pcrliibeiil lestiinoniuiii, maiidala Dei vera essc, justif^cala in temeitpsa, desiderabilia super aurum el lapidem pre- lioium tnultum, et dulciora super met el favum {Psal. \\m\. Ne aulem impossibilia crederenlur, perbi- benl eiiam teslimoi'ium mulios ca sorvassc. Unde subditur : Elcnini tervus tuns custodii ea (ibid.). Et iie iiifructuose ca servasse videretur.etiam de reiri- bulioiic iion lacei, cumdicilur • In ctislodiendis illit retributio mulia (ibid.). El quia, sicut rctribiitio obe- diemes, sic ('amnaiio manei iransgressores, rccle eliam judicia nuncupantur. In islorum mandatoriim sive judicioruni Dei teslimoniis delcctabalur Pro- pheia, sicul in otnnibus diviliis, dicen.s : Adha:si tetiinwuiis tuis, Domine (Psal. cxvm). Kl illud : Te- ttimomu 'ua nudilalio mea ett, et consiHum meum justilicalionet tua: (ibid.). Nosquoque si lioec tcsli- uionia nnedilando diligentius- persrniicmur, prxdi- cl:i lesliinonia Sciiptur.e siicrx teslimoiiiis iniiume- ris commendantur. De jcitinio et oralione ail Pro- nio (Aci. x). Nec solnm exemplo nos ad liaec studuii inviiare, scd etiam verbis commendare curavit, dicens: Hoc yenutnon tjicitur, nisi in oraiione et jejumo {Mallh. xvii). Dulcedo siquidcm orationiset iiitim.x compuiictioiiis affeclio male dulces carnis afTcciionca, ei imniissiones perangelos m&los (Ptal. Lxxvii) extundere consuevil. Jejunium vero exte- rius adhibilis lcnlalioriibus cl occasionibiis peccatl obviando reMslit. Eleeoiosyna jejunio ct or.iiione iiiundaiis, saniialis gaudia et munera graiianim acquirit, «icut ail Dominus : Daie et dabitur vobis. In e.a qvtppe mensura, qua mensi fueriiit , remeiie-' lur vobis (Luc. vj). Et Aposlolus: Qut parce seminalf parce et mtlel ; el qui ieminat tn benediclionibus, de benediciionibut ei melet (// Cor. i\). Tunc enim ora- lio ad Deuni direcia siiie oHendiculo peiictr.it coelos, ciim jejuiiio ci eleemosyna velui duabus alis ab iiiflmiii evocia, jejunio velutsinjsira adjuvaiur, elee- iiio.syna vclul dexiera et forliori proficii et guber- nalur. Ala jejuiiii lics peniias babet priitcipales. Jc- jutiandum esl eniin ab illiciio aclu, ab illecebroso moln., al' ilMcieiilc atfectu. Tres quoque eleeniosynue poimyesiiiK |)iiiir.ipalcs, ut subvenial quis proximo sermonc, subvenial de suo, vel deseivicndo ei, vel orando pro ipi>o. Ilxc sunl, quie piinium tcsiimo- niiiiii daiit iti lerra. Testiinonium apud hoinincs, teatimuiiiuiu cuiquc apud seipsum, el tesiimoniuin apiid Deum. Apud iioiiiiues teiiiiitioiiiu:ii jiistiii.c, nii pbeia : Ego aulem cum. mihi molesli etsent, indue- j) innilebatur Piiarisa.*us ille, cuni dicerct : Deut gra^ liat ago libi , quiu non lum ticutcccteri homines ra~ plores, injusli, adulteri. Jejuno bis in Suhbalo, dcei- mas dc urnuiuiu 'puL' posaid^o (Luc. xv). t>upcrl)iis qiiippo cl ariotjaivs noit jusitun se csse lininm, seJ jiislioreni c*ltfris upjkaiere gloriabaiur ; ci conteii- tus lesliiiianio lionunuin noluit atiemiere suuin ; cuique cnim lcslimonimu proprije [ierh>bciil aciio- nc» priedku\ Ul CDim de cieieris tjcoam, ailcnde qiiaiitum iii abstincDli;e viriute prufcceris, qux om- iiium priiKipiuni cst, ci fundameiiliim Mutrixi|iiK viitutuiti, biiie qua niillus ad rcliqiias est accej-siis. iiigredi-rc el e.\plora omiieb cnnscienli* m.e reces- sus, quomodo se baboanl inleriora ei cxlcriora ;ua si forle nccess jiaj ne ditaiii snperflua dciiiit. iji bam mccilicio. Humiliabam in jejumo animam meam, el oralio mea in *iiiu meo coniertetur (Psal. xxviv). De clcenio>yiin : Muluabitur peccalur, cl non solvel, juslus aulem miseretur et Iribuel (Psal. xxxvi). El iHud : Dispersii, dedil pauperibus, juslilia ejus tnanet in sa'culum saculi (Psal. cxi). Joel quoque de jcju- nio el oratione sic ail : Co/6l:ins, (|uaiii flrmii» sis in [mo|mis.ii> virliiiis, luce libi clariiis apparcliil. Apiid Deiini au- tcih (cstimoniuiii noliis liicc prxlienl fi(liici:c, iit ciiiiliilenler ad llironiiin gialia; ejiis acredamus, ()ui maudala ejus foriilci- adiinplenius. IJiide sciipluin esl: Fiducia magnaapud Deum ef,t eleemovjna (Tob. iv). El alibi : /« Uoc cognoscimus, /luoniam tramliiti tumus de morte ad vilam, quod dititjimut (raires. Qui enim Itabens tubslanliam liujus mundi videril (ruirem tuum neceste habere, el clauserit viscera tu» ab co, non esi cltarilas 1'alrit, qua; vera vila esl, in eo {I Joan. iit). Sed hxc teslinioiiia virluiuin, (]ii« ad incrilum daiilur, quaiilitincun(|ue firma vidcan- liir, signa lamen viriuluin poliiis sunt, quam virtu- B tes. Stiiit eniiii boiiis el nialis comniunia ; el ila a raliiis virginibus, imo el quaiidoi[,nie foiliiis quam a linidoiiiioribiis cxcrceniur. Si ciiini haereiicoruin jcjiini;», oralioncs.elcemosyiiui, eliam religiosorum studiis coiiiparenlur, aul nulla, aul exigu?i, lixc illis oollaia vidcbuntur. Sed si tradidero corpus meum, i;n ul ardeut. el si distribuero oinne» (acultates meat in cibum pauperum, el si habuero vmnem fidem, iia ut moiiles lrans(eram ; charitalem aulem non habuero, niltil mihi prodett {I Cor. xiti). Sigiium esl igiiar bicc priina el visibilis Irinitas siinim;» Triiiilaiis, poiitis quain imago: quo primo quud sit, sccundo qiiid non sit, poliu» quain quid sil, agiioscalur. Cre- dcre siquidem oportel accedeiilein ad Deum, priiiio (juia esl, et requirenlibus se remune:ator (llebr. xi) e.sl. Ilac lide acceiienliuui primo corda muiidautur. secuiulum illud : Fide mundant corda eorum {Act. XV), ul inundalis cordibus ipsam iiilelliganl veriia- lcm, sicul scriplum eat : Niti credideriiis non intel- ligetis [Isai. vu). El : fieati muudo corde, quoniam ipii Deum.videbunl (Jtfa»A. v). Priiuum igilur est, crcdendo quod inquireniibus se renuineraiorsii, in- qiiirere quiU non sit, tandem corde mundaio iiiiel- ligferc quid sit. Volciis igitur veritaiis Magister suos discipulos paiil.ilimad verilalis peiducerc inlelleotuin, visibilis iiiiiiulo apparens, visibilia proposuil suis civibus, et iii cis materiam tolius sux civiiatis insliliiil, et fonnaiii expressil : Ul Dcum iriiinm atque uiiuui q lola ejusdem civilalis materia pricdicarct, ei foriiia comniendarel, el civium non soium lingua lu(|iicre- iiu\ scd etiam moribus vila faleretur, donec icpa- rala in eis imagine Tiiniiatis, jain non ja.n exle- riiis vagando quairerent, qiiam iii seipsis iiiierius possiiieieiil. Inde est, quod imperfcclos el adliue vi- sibilia seclautes videtnus exterioia forlius opcrari , ac (luriora sustinereperfeclis» quoniam qni minora- tur aciu,percjplelsapicnliam;ncc debenl iiiii sponsi liigcre, quandiu cum ipsis est sponsus. Lugcant ei circumeaiit civilalem, qui qua;iuiit,el non inve- iiiunl eum; el sint eis lacry.na; pancs die ac nocte {Pial. XLi), dumcis quolidie dicimr : Vbi est Deui tuus {ibid.). Qtixranl , inquam , cxlcrius bcnc ope- I.AHDI.N.M.I:^ **:« raiido, sive diligciilius cxlciiura riiiiando, qiiaiidia iiiicriiis v:i(;aii; ncc libct, ncclicei. Sliidcanl exicri.is ipsiiiii iiiiilaiido, j';juii:inilo, orandu, cicciiio&yuas crog.iinlo, (|uaiiid iiii sibi inipriinerc, iicet loiijje dis- siinilcni iiii:i(.'iiiciii Ti iiiil.iii>s, ncc iii hi8 liibusa siiiiplicilaiu rcccibni iinil:ilis, iil in iino oculoriiiii dilcituH vuliicrcliir ; iil ci iiii.-i inlcnlio sil iii Iri- bus, et una virlus Jnsiili^ sil ex Iribus; iiiio ipsae Ires viiluirs uiia siiit jusiili:» virlus , cl sccundum qnoit .-lil Aposloliis : Tres iunt, qui tesliiHOiiiumdant in leira, e( ires uiiuin iunt {lovn. ill). Talibus Psal- ii'us coiiipelil, noiuluin ps:iliiius cuiilici ; qiiia noii csl caiil:iry caiiltcuni Doiiiiui laboraiili iii g du-.il, iiec servis. Nam cl tnercenarii abuitd:iiii pjinbus, ti servo opus cl disciplina ct patiis mini.^-liaiur; mi- nislris autcm, qui jam de servis cilccli sunl libeii, Dominus iniseretur: et ne dcfiriaiit iii via pro irw duana exspeciaiione (qiiam furle signal illud iri- duum, quo Saulus nibil manducaus ant bibens caecus promissum Domini exspeclavil {Act. tx), tri- pertilum panem .ipponere consuevil. Ilunc paiieiii Dominus in Proplicla jam fastidire, et ad filiorum panem anhciare videbalur, cum diceret : Quousque irascens super vraiionem servi luil Cibabisnos yaue tacrymurum {Psal. Lxxix;. Coiificltur auietii ali- (luaiiilo bic paiiis ex lacryniia doloris coucep.'.i de recordalioite pr.>;lcriiorutn niulorum, <|u:»ieb fucruut laciyiiijR P(»lri, quan.lo rccorJauis seriiioiiis Do- mini Jesu flevit amare iHaiih. \x\\). AliqujinJo cx lacrymis pudoris, quales fuerunt Amiae , cum ex- probrante sibi aemula sua, quod conclusisset Doini* nus vulvam cjus, flt--rei brgiler (/ lieg. i); sive Su- .saiinx, cum accusata a sacerdoiibus iii c(elum sii- spicicns laccrel el flercl {Dan. xiii). Aliquaiido limo- risei Ix.lii, quaies fiieruni iacryn:% Elia; fitgieiilis a facie Jezabel , cum ilicerct : Obsecro , Dominc, tolle animom meani, neque enim melior sum, qnam palres mei {lll lleg. xix) ; vcl ipsius Domiiii, qui cum coepisset pavere el tcedere, (actub est sudor ejus tanquam guUw satiguinis decnrreniis interram {Luc. xxii). HoL igilur pane Doumiius ipse cibari voluri, ne eum uieinbia sua inrtrmiora sumcre :il.h()rre- reiil. Uiule per Propliciam ait : Ciu^reni /rj/K/Hra»» panem mauducabam, et potum meum cumfleiumi- scebam(Psal. ti), Videlur aulem plerisqne hic pa> n!s iiiii^iilrorum, licel mitHi: suavis ({uam p^mis li- iioruiii, Iargiii3 eis appoiu (^uam liliis suis; eo qnod riliorum panis ex occuliioriiius el cliniioribus, iiii- nislrorum ex vilioribuset consuctis conficiiur bpe- ticbiis. Qiianlo autcm adliuc remoiiores a spoiiso, tanlo dolcndi de commissis, eiubesceiidi pro negle- clis, limimdi de futuris, causa suhesl ccrtior, ct m:iieri:i m:ijor. Scd jain toi fleiibus salinli, :td filio- rtiiii canMcuiii IraiiscKiinis : qnod liluliis psiiliui iia- t:ilium ilieiiiatuii! litulis iusigiiirc viiJelur. Tilt.lu;* )r,9 TR\CT. \)E PEREGRINANTE ClvnATE DEI. - THACT. II IT) qnippe scqtieniis opciis nv.ilcrir^m , ai sul.jeclX' rei A senlal. Quid enini xlernilali incorniptionc \ici iligiiiia:pm as^oloi thclarare: qiioJ salis liliilus iile cruci siipcrposiliis (l»'claral , tle qiio proplieiatiun longc anie fucrat. iuscripiionem liiuli ne corrumpas (P»n/. LXiiv). Huju?; qnippc liluli in se inscriplio- ncm corminpit, (inisqnis crucilixi sanguine rccleni- pliis, faclus scniel calvi filius, a nioribus poslea pa- lcritis degencrat, et opciiiins moriuis u noniine sa- iulis, quodesl Jcsus, ei :» novitate vii;r, quoil sonat Nazarenim, clongalus, etiain a gloria regni exilmli- Inr De quibus scripium esl : tilii alicni tneuliti iu)i( miAi, /5/m atieni inveWrati sunt, el clauilicave- runt a semili» $uit {Psal. xvii). Filil autcm regiii non €lan , qiiia. diiiii per binnililnieiii bonio sibi vilescil, nec jain in se, scn alia < rcaliira, rcqiiiein exlra Doiiin iiivouit, super uiniua Deus ci dulcestil; cl qiianio magis creatura \iiescil, lanlo Croaior suaviiis eluccscil. Sed el in Orcalore incipil crcalura platore, qn;t iii scipsa dobel non iinine- clos quippp facit cogniiio invisibiliuin et amof x- r.lo displicerc. Quid auiem bac cliarilate summaj ternonim, sicul cnrvos ei. claudos cura el appeiilus boniiaii similiiis, qua etiara inimici propier Deum, lerrenonim. Qiii ergo perfecle calvi, frontcm liberc ei amici in Dco, el Deus nonnisi proplcr seipsum erigunl ad aclcrna, paicrnre similitiiJinis et rcgix liberiatis tilulis iiisignili , sponso canlicuni nii- piiale, canlicum novum (lccanlant dicenles : Douii- nus regnavit, decorem iudui: [Psat. xcii). Ei illud : Quid relribuam Domino. pro omnibns qnw relribuil tUihi ? Dirupisti vinnila viea, tibi sacripcabo liosltani tnuiHs (Psal. cxv). His psalmus (aiititi iii(Mito diciiur conveiiire, qui non jam cx iristiiia, vel ex diligitur ? Per l.ancquippe siiniles illi ellicitiiur.qui sola bonitate sna solim stiuin oriri facit super bonos el malos ; el pluit supcr jusios el injusios {.Va//A.v). Sic sic Pator, Verbuin et Spirilus .sanotus, tesli- inonium danl in coclo ; in homine sciiicet talibus virliiluin lnniiiiaribiis illuslraio, quod Filius sii Pa-' trissui, qni in ca^is esi. ISam ei Spiriiiis lesiiino- niiini pt rbibet spirilui noslro , quod filii Dei , el necessilaie operanlur ; sed cantunt in viii Doniini, Clirisii cobicredes sunius, el Spiriluni adoplionig (fnoniam maijna est gloiia Dontini {Ptat. cxxwii). (iliorum acccpimus, claniantem iii iiobis : Abba Pa--^ Operantur noii ex timore, quoniam l'mor p(jcna;n ler {Marc. xiv). invonimus iii iiobis imaglncni Tri- habet, ei liinore pu^n.r oporari scrvorum poliiis q nilalis : snperest unitatem in Trinitalc, el Triiiila-' csl quam liliorum, qui ex amorc et dcsiderio, scd tein in uiiKate, aliqua in nobis siinililudinc, liccl non solius patris, imo potius palernoe bsrcditatis. longe dissimili, rcperirc. Quid igilur sunl hae ires Isios priinum, jam ca-ltiin dixeriin, in qtio Pater, viriuics, nisi tres, sicul di^imus, nioderatx ci ordl- Vorbuin cl Spiriitis saiictus tesiimoniuin dare,el nal;e affeclioiies? Qiiid .tulem sunl isiac affcctioncs ircs unum esso dicui.tur. In liis siquidem manife- in hoinine, iiisi uiia hominis volnntas» qux, ciiin stius relucet imago Trinitalis in uniiale, el unitatis Ires Iiarum affeclionum habeal affeclus in opere in Triniiale, sicul solet in filiis propriis apparere extcrius, una lamcn pcrsevCrat interius ; lanto am-' eQjgics faci^-i paternae. Scd ubi iniago vcl cirigies, plius uiia, quanlo utii Deo propius conjuncia; lanlo iion ipsa solcl esse expressior facies in rebus hu- ab uniiaic remola, quantn in diversa divisa, secun- manis, nec ipsa vcrilas, sed imago. Quxrenda csl rrgo haec iinago io llliis ; iiani veritas rcscrvalur aiiiicis. liaiic igiiur imaginem dixerim tres aiiitna: jam spirilualis virluics, casiilalein scilicet, bumili- Ijlcinetcliaritaiein. llaruin virtutum practliclas lics duin illud : Sollicita es et turbaris erga plurima, cum unum sit necessariiim ? {Lnc, xi.) Quain unilatem liaberc se gloriabaliir Propliela, cum dicercl : Unam pelii a Domino, lianc requiram {Psal. xxvi). Aliler igiiur volunlas Iioininis iina es>. per nalnratn, alilcr f.peiaiiones. jejunium. orationem et eleemosynam, I> per gratiam. In co qiiod esi pcr naturam, imagi- velul corpora aul qiiasi indumenia non iniinento dixuris, cum el ipsjc virlutibus his vegelari el vi- vificari liabeant , et nonnisi pcr cas ad oculo, liuinanos prudcani , cl cos siia obleclcnl venu- kUlo. Il.i' viriuti^s non aliud suiil qtiain quxdam obiiib peibc- veral. Nam quod diaboluii , ct quilihet , cum co daiiiDalus npud inlurns jarn boniim vclle non valci, non violenla vel alicna lacil opprcssio, sed sua ip- sius in maio obslinata volunias, sicul el quod aii- geUis in coelo inaltim vellc iiori potest , noii lacit nccessilas, sed firma iii bono voiunlas, et voluntaria firmilas. Libcia esl crgo ad ulraque volunlHS, sed lixc libcrtas in nialo liomine miftcia est ci iiiltrina; el liccl a Dei tmaginc pcnitus noii reccdcns, secuii- B iliim illud : /« imngine perlrunsit itvmo {Pnul. ^xxvni), multiim l^imen remoia. Quamvis eiiini libcruin sil ei veiie; quia cum bona crcaia sit, se- cunduin iliud : F.t vidit Dcus cuncla (fiicc feceuit, et erani vatde tiona {Cen. i), qnjc ex creationc posse non peccare, ei posse peccarc accepii; peccaiido meruii, ul qu.iicum poluil iioluil, pcr se nec vellc popsil, nec eliamsi v(!lit, noii pcccare non possil. A qiia miscria iioii libcrntiir, iiisi gralia iltiiis , (|iii dicil : Si vo$ Fiiius tiberaverit,vere libcri eri:is (Joan. viii). Cujiis gralia rcformatur in botiis imago pcc- cato dcformala, ui quae in paradiso accejiii posse non p<;ccare, cl posse iioii (urbari, pro bis inlcrim accipiat, ncc peccaU), nec miseria siipcrari. Liiet enim et peccei, ct frustra et misere coiiiiirijciur, lamen jam ci non impuUitiir, qiiiajam nHiH dam- nalionis esl his, qui sunt in Ckristo Jesu, qui non secundum carncm ambulant {Rom. viii). Tandeni au- (em sic rerormala ita coiifirmabilur et conrorma- biiur divinae liberiaii , ut nec peccare vaicai, vel turbari. Csl etiam in alio qiiodam rationalis liomi- ni$ voluntas facta ad imagincm Dei et Crealoris sui {Gen, i). Sicut enim unu$ Deiis omnia movet,oninia regit, el pro nutu suo ordinat et $ic pra>est uiii- versis, til sit lotus in singuUs; sic ratioiialis voliin- tasin tolo corpore siio quasi in siio qiiodaui iniindo uhique tota , cum in se sit una, solo nuiu singiila movet mcmbra, iinperat sensibiis, procrcai appcti- tus, et in varios fere singulis uK^ineniis sc coiiimu- r^ tat aQcGlus. Nunc eiiim se in (iJuciam erigit. innic in difGdentiam dejicil; nunc odio , miiic aniorc i.tii- citiir: nunc gaudio, nuiic moeiore distraiiiuir ; ap- probaia et vehemeiitcr dcsiderata subito deiesiainr el ila loii coinpatilur, ut in siiigiiiis membris iion lam menibra quani ipsa pati videatiir. Eccc quam similis esl ilii , de quo legilur : Spiriius Domini replevil orbein terrarHm, el hocquod coniinet omnia, scientiam habei vocis (Sap. i). Omnium est enim ar- tifex, omnem habens 'jirlutem,omnia i^tospiciens (Sap. vii). Sed vide, quam dcforii'is sit h;cc imago quan- (iiu voiuiitas humana a tlivina dissidei vol<.iiiiaie : Posuisti, iiiquit, me conlrariinu libi, et facius sinn mihimelipti giavis (Jvb Tu). . CAHmN.M.IS 2Ti Kt illiid : Quit rettitit illi , el pm-em haUuii '' \l'phes. ii.) V:ucn\ qiii|>pc nnllus hal.erc | oicKt , doiii'c advei»ario illi con^ential , qiii fieii voluit pax nosira, f.iciens utraque iinMin , d:ins paccm liii «|ui loiigc ct paccin his qni prope. Cum per liujn» graliaui iiuiii:iii;i voluntas siiscilat^i dc pulverc.ct dc- lersa, ci coiisciiticndu bonuiii >clk iiKipit, liinc aE PiJitGhLNANTJ-: Cl Restat simililiiilinen) in reciiliid.iip. rediui.liiicin A in paoe ropcriie ; Renuni (|iiip|)e lcgiiur Deut ho- mineni recisse, scii ipse se miscuil quastionibut in- finiiis lEccte. vit). Qnandiii reolns rnii, nec zelus ci, nee scientia Jefnii, si Cniiii alteriitrnm ileessel , rcclitudo uiique claudjrurcl. Si cniin vol scircl ei nollet, Tcl vellel recte agere, et nescirei, qnoniodo rccins essGl ? Scicndo igitur rociiuuio ilivinain sapieotiani, bcne voleiulo diviiiam bonitaieni imi- tatur. Sciendo igiliir el volcndo bonnni lioino re- Cius cllicitur, nierito similis illi laclus, de qiio lesi- lur : Beciu$ noniiiius Deus no^ler, et non esl mi- quitas in eo {Psal. xci). Ilnjus aiilcm similitndinis siciii geminum dixiinus esso profcctum , sic dnpli- CiMii tonslat essc corruplion-.-m. Corriinipilur cniiii scicmia per curioaitaiem. Unde bcauis Augiislinus : « Qiiid appciil ciiriosilas, nisi scienliam, qu;t non est vera, rerjin aBternarum, ei eoJeni modo se sempcr bahentiuin. » Corrumpilur etenim zelus |)er carnis voluplaiem. Undc idein qiii supra : t Quid appei l voluptas corporis, nisi qiiieieiU, qiiai iioii esl \era, iiisi iibi nulla esl indigeniia , iiiilla corrnptio? • Velle igilur scire, qud* semper varianliir , et nuii- quain in eodcin sialu permaiienl; aiil velle in carnc dcleclari, cnjusegestat! el infliiniiali loiiis inuii- dus tatisfjcere ne<|uii, quid aliiid esl, quaia a rc- ctiiitoiite d«;cidert',iii(iniiis qiia-stioiiiljus se inisccre, ei a ve.-.c puictis stabililale velul a divina siiiiili;ii- iline iii rcgioiiem dissiinililudiiiis miserc rccedere ' Ila'C cst trgo recliludinis corruptio , cormplionis r postia, vana el misera conlurbalio. Ilinc eniiii esl , quod frustra et misere conlurbaliir bomo, ci per- transil m iinagine. Hecte ait, pertransil , quia sola libertate conlenlns iialurx-, vcrae libertalis gloiiaii), q iu'e8t liberuni essc a peccalo, contemnomlo per- transii. Ileiie ait, friisira ; quia nun .-«liundc pcrlur- liaiur liomo, nisi qiiod per ignoranliam deceplu.s , vel appeiendo qux' videntur bona ■ ot noii suni viira \n)n-}, vcl fugicndo mala, quoc noii sunt vcra niala , d;im iilase.iuiiur, etnoji asseqniiur; lixc lugit, ct noii effogii ; in uiroqiie vaiie cl misereconturbatur. Ila'c duo signanler vidcnlur expresia in cahone niissac, nbi dicimus : Vt ope mitericordict fucp ad- juli, el a peccato timus umper libeii, el ab omui perturbalioiu securi. j) Ab Lac g«mina pocn.T « corruptionc duplici homo ad roclituilineni reparatur, pcr illa duo qux* praedi- Kiinus, esiiriem scilicet justitia: , et misericordia <'iisecuiioiiein. Per li.cc cnim ad mundiliam cordis, et ad prxdictx pacis portum asceiiditur ^ ubi eisi liomo lurbari aliqnando videatur , perturbalione tiincn noii frangitur, juxla illud Aposloli : (JKfs nos lepnrabit a cltarilate Cltristi ? {liom. viii.) El illud : Ccriui siini, quia neque mors, neqite tita, elcxtera qu.^c sequunlur, poterunt separare noi a iharilalt Chrxsti [ibid.). Haec csl pax illa , quae cxsuperat 0 iiiiein sensum, quae non est aliud uuam fruilio .suinnii boiii, quae cst vera rcctifudo, vera sapienlla, vcra boiiiias. Qnisquis ad lianc paccm pef^encrit , MTAIE DKI. - TRACT. II VX t)i>iiiiiam ciiii .Maria p.iricin eligcns ( Lue. x). j.iiii tiica pliiriiiia occiipari rofiigil ; nccjani libtt se «livcrsis qu:cslionibus immiscere, qnem uni siimnio bono dclectai adliaerere. AniicorHiii est isiuil,qiiiliiis ilitilur : Oinnin qutpcunque audivi a Patre meo , nota feci lobis {Joan. xr). Et rliud : Q«i» super p/iuca fuisti (idelis, snprn muUa le conttiiuam: inlra in yaudium Doniiui tui (ilallh, xxv). Ifffis quippe cst Peus, cui quisquis per (haritatcfn adlisseril , ignis ei ipscefTicitur ; nec loliim illi siinillimus, seJ iii igneain absorptus cliaritaieni. Beaii igilur ;*«- fi/iri, quoiiiam filii Dei vocabHnlur { Mallh. ¥), el aniici dc liliis cflicienlur. Hxc ad tempus dicta suinci:MU, pro testimonio , qnod Paier, Verbnm el ^piiilus .sanclus daiit in c«t'lo , sccundiink ires prupnos «fTeclus opcranies , i»ec ab unitaiis tiii^ pliciiaie iti aliquo recedcnicE. Jam dc iecilmonio , quotl in aureo amicorum recliiiatoriu, v«Iul iii se- cuiulu c« ne^ndum ca- nibtis, innuebai. Undc et verbuni mulierculK appro- bavit dit:eiitis, catellog edcrn de niicis, qujc eadunt dcnicnsa doiniiiorum suorum. Ulinani el bos de fitionini mensa vel micas nicre.imur perciperc, si paiies iniegros ad plenain non sufliciinus assignar«. J*aivuli ciiim sumus, ol p.Tiics inicgros non sotuin riaiigcre uon suflicimns, scd ei rrangi ab aliis in- digeuius. Verum, si bcnedixcrii noiniiius cl frcge- rii, bcnediciio cxploilei cgestaicm, et omnem lolkt mciio diflGculiaiis aspcrilaieni. Rogemus igilur Paiiem nuslrum coelcsio.m, ul det filiis sais spiri- lum boniiin, qui ciamct : Kbba Pater (Go/. iv), et quod filii sumub Dei, tcstimonium reddat spirilui iiosiro. £x tall testimonio conscienlia gloriatur , olcum in vasis dilaiatur, aniina in spc glorio; fi- livruni Dci gaudio ineffabili delcclatur.et forie illud gaudium panis est niioiuin. Ad coiificiendum hnnc panem dc scininibue, qux ministri cunlcs ci flentes in lerram bonain mi&crunl, filii ruin cxsullalione manipulos snos.lolluiit, et de paticnlia fldei ct spei gaiidium colligunl ; spe gaudcnles, qnia iii Iribulii- lione fueriinl palienics. Iloc igitiir gaudium, qnod vclut quxJaiii priiniti£ spiriliis, spci ul Odiicialius anat, pcr Spirilum sanclum rcfundilur, paiiis eat liliorum , quia exspeclalio jusiorutn la-dtia {Prov. x). Sed nec a iiumcro testimoniorun» discrepat nii- meriispaiium, quia qnodlibct spirilus diviiii lesti- moniutn cuusa est hiiniano spirilui el materla fau- diorum, nec aliuntle siios Dominns gatldere votebat, tum dicerel : /n hoc noHie gnudere, quod darmonet lobis subjuiuiUu> , sed in eo qaudete , quia nomiria 875 IIENP.ICI S. R. E. CARDlNAnS 276 vettra Bcripla sunl In ctrlo (Luc. \). Ouod non nisi A |»s;.lini .irnicis ass gn:ivcrihuu , non eril alu rc- . ex iPSliuiOMJo S|)iiilii6 sciii pol-jbl. Sii igiiur pnnnis lilioriiin paiiis gaudium dc couicinpiu inunrii , pri- miim siqiiidom lesiinioMiuin spiriiiis a.isij^namus casdiaiem. Kst aulem vera caslilas anim.i?, niliil diligcrc , nisi Deum, aut propter Denin. Aliu finijcvis diicrlio spiritualis esi animae fornicatio. Ilxc caslitas d.ilur ad merilum.ei. csthaud dubium icsiimoniuin virtutis. Gaudium igiuirqiiod de tali leslimoiiio orilur, non immerilo panem dixerim, pancm cor hominis con- lirmantem; alioqui suspccla osloinnis gralia, quam virlusnon parlurivit. Sccundus csl panis filiorurn gaudiiim de conloniptu sui.Cum enini quisconlcmni se videns quia vere contemplibilcin se cognoscil , (iini fiifiii liiijns disciiiirlioriis ralio intcllecl;!. PbHlinns quippc canlici iliih conipelit . qui ad lioc opcranlur, nt ad c:inticum gaudii gpirilualii per- vcnianl, tincntes iliam Aposloli romininaiionem : Qui non laborat non mamlucel {// T/ie$». iii). I:it illiid Saloinonls : Pigredo imwiliit soporem ; et anima ditsolula cturlct (l^rov. xix). Sic ei canli- cum psalrni illis vidciur coinpclore , qui de perce- plis hencficiis spirilualiuni gaudiorum gratias exhi- bentcs, quid reiribuant Doinino aliud non iave- niunl, nisi nl caliccm saluiaris accipiant ; ct sicul Chrisii passioiics abundant in cis, sic et consolatio pcr Clirisluin in eis spiritualis ahundet. Hoc specialitcr ainlcoruin es.sc cognoscilur, qui congaudet vcriiaii; quid tali gaiidio solidius, quid B jam nonex timore pccnsa sicui minisiri ; nec ex spe inagis corroborat animuin , iit dum jain per con- lomptum inundi aspcrnaiur dura, eliam per con- lemptuin sui aniplecldlur abjecla ? IIoc pane corro- horati eranl aposloii , cum irent, gnudenies a con- tpectu concitii, quod digni habiii csscnt , pro notnine Jesu conlumetiam pali (Acl. v). Terlium (lliorum panem dieamus gaudium de dilcctione proxinii. Qiiandiu ciiira quis necdum acccdil ad coi allum, |ion siiilicit Deum diligcre in sc ipso. Si tamen perrecle diligit enm in proximo, non minus de ejus quam dc proprio gaudel bono, et tot invenil cau- sas gandendi , qiiul de pioximoruin succcssilius occasioncs occurmnt congaudendi. QuiJ hoc pane loriius , ad cujus suavisslinum gusliiin invidiu} sli palcrnai bsercdilatis, sicut filii, sed ex sola chaii- tate, delibuii unctione spirilus, opcranlur. De his aliqua dicere inslituimus; ne corum qui prxcipui sunt in civitate Domini, el secundi cocli locuin ob- linenl leslimonium prxleriisse non iinmeriio argna- mur. In hls igitiir Pater, Verbum, elSpiritus, lesti» inonium luce clarius ferunt, ul jam revelata facie Dominigloriam speculentur, transformaii in eamdem imaginema cbritale in cbritaiem, tanqnain a Do^ iniui spirilu. His Aposloli vcrhis inanifesie expres- sum est leslimonium Trinilalis, ubi e'iim ail : A ctarilale in claritatem (II Cor. iii), illud videlur in- nuere, quod promissum legitur a Domiiio : Venit hora, ciim jam non in proveibiis loquar toLis ; ted inuli sopinnlur , irx et indignaiionis acslus con- ^ palam de Palre anminiiabo vobis {Joan, xvi). Ouid quiescunt, edacis irisiiliscelsuspicionum morsuscon- ^umuntur ? Ilunc panem siibiraclum sibi Proplicia deplorabat, cum dicerct : Pcnussui sum ul (enum, ft aruit cor meum, quiu oblilus sum comedere pa- nem meum (Psal. ci). Ilis panibus anirna confor- tata jam in spe glori;e liliorum Dci , cum qnadam rei cerliluilinc deleclatur, non jani fidei aut spei linihus conlenta, sed lesliinonio conscieniioe con- jifmala, ul incrilo possil dicere cum Paulo : Glpria jioslra haic est , lesiimonium consctenticc nostrce { II Cor. i). Koc autein testimonio spes snbiiixa ininimc confuiidit , maxime ciim tale testimonium lulcilur meritis praediclorum operuui , donis pra;- est enim aliud, Filium palam annuniiare de Patre, quain de clarilaie Yerbi ad Patiis ciaritatem acce- dere? Unde scripium csl :Nemo noiit Pairem nisi Filius, et cui voluerit filius revelare {Malth. xi), scd lianc levclalioncm Filius facit per Spiriium, quem inillil nobis a Pjlrc. IJnde addilur: Tanquam a I)o- mini S, iriiu (ifcid. ),ul tota Trinilashnjus tesliiuouii itvelaiioiieni operari in nobis osiendatur. Iloc lesti- tnonium aliud esse nou arbitror, qnam illum Trini- latis advenlum, qui amicis promitlitur iii huncmo- duui : Si quis diligil me, termonem meuni sermbit, etc. (Joan. XIV.) Quid tali teslimonio firmius, cum Paler adveniens animam iiifirmam polenier cono^ simoriiin polios A quotl Domiriiis iu Evangeiio Palrcm pro suia oravii essc videiu' . Cliaii^NSiini anleiii iiipriio inleirguiiuir, dicens : i'i sirut unum sumui, iia et ipti in noOis qiiijain exuli a corpore, rapti siint a Domiiio, ne unum sint {Joan. xvii). Hoc lcslimonio ntplim el inalilia mniaret iniellcctum eonim, aut ne ficiio aliernalim in suo cu-Io reflciuiitur amici, quo in dfciperel animani ipsnrum {Sap. iv) • el eilucti de suo coclo plenissime charissimi satianiiir. De qna meilio iniquilaliim jam felicii&r expciiuiitur, quania salicMte Propliela Jerusaleni coeleslem allo(|n«ns, Dei 'gratia et niiscricordia sit iii smiclos tjus, el :\\l : Qui poiuit finet tuospacem, et adipe frumenti satitit le {Psal. cxLvii). Fines siquidem paccm lial>et, ipi^e pacein obtinel sine fine. Nam finis ihi fiiiein non bahcl, ubi finis seternitas est. Pax i^itur su- pernx Jenisalem, qiiia sine fiiic esl, vicissiiudiue carct, continuatione gandcl. Ccontrario in pra^sentc vita, in qua leneltir nnimus ad providendum siio corpori, exteriiisexirc ; ciini de cura tot necessita- tuni, velut de quadam sollicitudinum ria ad se rediii vix apiid se bomo qiiid ei apponat , invenii. I!nile ei pulsare imporiune ad ostiiim amici compellitur, ci vix taiidem Ircs panes acciperc vel commodatos mcrelur. Ubi diligenicr adverlcndum est , quod coinmodatio vicissiludineni iiiducit,-quod eiiim com- modaiur, ad tempus utendum coiicediiur, iion ad perinanenduin datur. Contiiiuatio igitiir iii patria , vicissitudo iii via. Nec ea sola, seJ eam comitatur iiidigenlia, quain probat petilio lam instans, iin- porluna. Ad cumulum antcm mali addilur etiain paiium partitio, qux iriii:) ipsonim distinclionem, ei scissioiicm probat, cl iiiiperlectionem. Superiia veio Jerusalem neulrum liabcreprobatir, qu% adipc fnHncnlisaliatur. Ibi quippe adeps iVumeiiti corticis respcctus iii electos iilius. Talibus dicitur ; Inebria- mini, ehnrit$imi {Canl. v). Ebrieias enim est, quod sentiunt, in com|iaralioiiem illius oblectationis, qua fniunlur ainici. Undeel Paulus, qiii inier pr^ecipuos rcpulalQS esl amicos. cum ail tertium cliarissimo- rtin<. coelum raplus fuil, verba se audisse ineOTabilia, qtiaehomini l0(|tii non licel, protestatur (// Cor. xii). Mensiiram quippe iuiiuaiix sobrietatis , qnx bomo ciperc non polesl, excedere comprobanlur. Unde et Paulus rapium se poliiis asserit diviiia miscraiione, quam humana ducuim ratione. llujus lerlii coeli incoix testimonio iiiiilo egent, qiii iiude universa el aperte videni. Eis siquideni fides jam transiit in spe- cicm : nec jam crcdiljr vcl speralur, quod iii re cl verit;ite percipitur. Iii prxsenli autem vila qtiandiu pcr fidem anibuljiiir, necessariiim est etiam ami- cis testimoiiium , iibi et ignoranlia et dubietas iocum habcl Ignoranlia aulein, testimonii pelliltir diliicidatinnc ; diibietas, tesiium toilitur auctorilaie. Ujbeiit igitur amici testimonium divinx dileciionis ipsarn pr.x'senliam Triniiatis. Nam filioriim testimo- niuin varia sunl Dei dona viriutum et graiiaruni. B qux eiiuiiieraiii Aposlulus ail : Z)ii.ition£s 9) afid/UMi (] pruhibet transmulationem , puritjlis iniuiit pcr- •NH( : idem aulem Deus, qui operaiur omuia in om- nibus. Alii enim dalur sermo sapientiw, alii termo tetenlite, atii operationes virlulum, et cxlera, qux •cquiiMlur (/ Cor. xii). Li his Dei duiiis ttsliiuoniiiin a Spirilu saiKto accipiunt sua^ riliatioiiis. Ex iiis enim arniis el priiiiitiis spiriiiis ceiifidenlcr jain de palernx iixre- ditalisperccptione prxsumunt. Qiii aiilein (am varia operalur in filii:, se jpsum unum et eumdem, et in tc cxterii omnia ekhibet amicis ; secuiiduiii quol eis iB Evangeliu ah eo promiliitur, ubi dicitur : Et nianifeslabo et me ipsum (Joan. xiv). Felix inaut- festatro, ubi Triiiitas in uuiiate, ei iiniias in Triiii- laie cognoscitur; ubi trinus eflectus Trinilalis in icclioneiii. Sniictas indigcnliam umnem cxcliidit : ita qnod nec salielas parit rusiiJium, nec ulia in- 'iigeiitia ibi hal>et locum; sed iiidigciitiain e\tuiidit pieniludo; et lastidium lulius saporis pellitur dele- claiiieiito. Seu necscissurj ibi aiii|iia inveiiiUir, iibi posi septiiiium prxsentis vitx seplenarium ad ill nn iiion.-uiem pervenitiir, qiix summc et incomiiitiia- bilitcr una nec tr.insmutatiuiiem nec vicissiludinis r»icipit oiiumbrationem. Quanto auiem ad illiid 8umme unum pruximius acceditur, tanto omnis vici.shiliido, omiiis indigentia , omiiis transmiiia^io alierationis et divisionis loiigins rcmovetnr. Ilic serviis piiisare , filius petere , et amiciis panem siium qu:ercre coinpellilur. Dcnc autcm servo piil- L una opcralioite percipitur ; et una opcratio Trini- ^ sare congruit, cui inslanter operi ninnuuin iiiciun lalis iriiii elTei^lus (esiimoiiio coiiiproljaiur. IIuc testimonio liomo sulilcv.ilur ad summa, rapitur ad tlivina, imo coelum i|).<;e, vel quod majus est, Deus ei ca-li Doiiiiiius elliciiur , secnndui» illud : tgo aixi, Dii etiis (Pin/. lxxw). Quid hoc teslimonio Itealius, quud fil, ul jam in imis iiii lilieat ; sed iiec in ecelis, prxler coili Duininuni niliil snfiicial , se- cunduin illud Pruplicix : Quiil milii esi in crelo ; ci a te quid voiui superlerram? (Psal. lxmi.} /161 Jixti cor msum : .Exquisivit te fncies men; fuciem (uam, Domine, requimm (Pja/.xxvi). Et illud : Unam pciii • Domino, hanc reqniram iibid.). Lcto uimmii peicndo, «num qnxrciido et biliciido, uims spiriliis tu n Dco faclus Propiiela illui rdiciicr mcrtiil e\pctiri bere condilio servitulis imlicil , scciindiim illinl S;ilnn>onis : Cibaria et virgn et onus asino ; pnnin rt disciplina et opus servo {Eccli. xxxiii). Filio pcleic roiivenil, orando Patrein, qui iiidi(;iiuin judicai lol- lere pauem liliuruin, cl mitierc canibus. Sed nec peteiili filio paiiein lupidem darc, nec pro pisre. serpeiitem, nec pro ovo porrigcre soorpioncm cuii- suevil. Scil eiiim Pater coelestis, nccessaritim Crse filio ovtim iuiiiiililaiis, de <|tio oiidir piilliis obi; dieulix cl subjectioiiis, ne a scorpio soperhia: vr' vanis promissionibus, vel Tacic blanda, vel prxmii-i' anibilioso appaialu deceptiis , vel iiiinis et (crroii bns, velnl :.rm;ilis poi»lcrioril)iis frartiiS supcKliir Scii eiiam ncccssarium cssc ci pisce.n casi-'-''!» 279 IIKNIUCI S. H ciii fiigora el au&x ttiiitalionis iion norc.iiil, nc. ser- pens ille lubriciis, ai\\is rorlitiido iii iiiinbis, <;l vii- lus esl iii unibilico v<>titri.s, veucnum carnalis vo- liipt.ilis infundal. Sed el pane diarilatis scil cum carerfl oon posse, ne vcl (leficial vel per avariliain iniluralus , arido et duro «ordc pcrnianeal, quia oblUus est comodcre pauem suuin. lltinc paiicm anii" ous quxril et invcnil. Nam liccl piilgare et petere aliquando ei ipse cogaiur, quacrere taineii el inve- nirc amici csl proprinm, qul dc amore acccpia fiilu- cia, occultandiim niliil qiiod qireral ab aniico lOii- fiiJi! Hoc enim ipse Dominus iii amoris argumciitiim iiiduxit, ubi ait : Vo» auletn d\xi amieos, quia omnia quwcunque aHdivi a Palre nteo, nota feci vobis (Joan. XV). Sed nec ea quaauilivii a I»atre, sufficil ei imta facen amico, sed el sui ipsius visioncm promitiil, dicei*s : Piligam eum, el manife»labo ei me ipsum. {Joan. xiv). Speciale igilur (eslimonium dilectionis, visio •iilectoris. Cl lianc visioacm p;ineni dixeiim amicorum, quibus nihiljam sapit, praetcr dilcclum, quibtis vivere Chrislus cst, ei mori lucrimi. Sed quia hxc visio Iripiiciler variatur, ctiain liunc pa- liem tripliciterdiximus distin£:ueni!uin. Primus percipitur el gustatur incniis dil;!'lalioite, secundus roentis sublevaliond , teriius alienatione. Dilaiatio solilo laiius, quia supra propriam scien- tiatn se exiendit, sed bumanx industriae mensu- ram nonexcedil; sublevatio transcendii, a sensi- bus limor penitus non recedit ; alienalione vero prxsenlium niemoria inenli evcidil, ci spiiiius bu- inanus quanlum in prseseiili vita fas esi, (oius in dilectum transit. Sed quia eliam circa invisiblles ei creatas essentias solet humanus animus contem- plando dilalari, sublevari, sive eiiam alicnari; illam solam conlemplalioneni paiicm dicimus ainicoruin, qiia in amore et cognitione sutnina> et creairicis essenliae dilatalur et sublevalur aniisius supra inen- &uraRi proprix conscieiilisB, propriaeque induslrix; vel ctiam supra totiiis humanae nalurajindustriaeque inuduin ulicnatur. Quod quia soiis amicis concedi- tur, recle ad hoc cunviviiiin ainiciis invilaiur, cum dicitur : Surgey propem, amica mca, coluniba tnea, fortnosa mea, et veni (Cant, ii). Ilia, inquaii), aniina, quam candop castitalis formosam, quani geniitns liuinilitatis columbam, quam fecit vchemenlia cba- vitatis amicain, ut a conicinplalione toiiiis visiliilis et invisibiiis crealurae ad iiicrealse cl invisibihs essentiae vibionein assurgat ct properet, e.xcitatnr. £t quae jam in illis tribus virlulibus perfccta est, iu soio virluiuin Domino glorictur, non suluin edocta per proplictam , sed et cum ipso propheia audiens et inlelligens, qnoniam Ootninus vinuium ipse esi rex (^lonae, lii eo, inquarn, solo gloriaiiduin, u quo oiniic datum opiinium, a quo oinnia bona data, dona natiirae; a quu dala meliora, charisiiiata gratiac; qu^n cnumerans Aposlohis ail : i4/tt daiur icrmo sapienliai,aln sertno scienliw, elc. (/ Cqr, xn), u quo deninuedata optima, virlulos scilicct veiiluri SSBCuli, quus clistm in i)rausenli sxculo guslati ail B E. C.VRDINALIS 980 A Aposlolus, 00 qiioil iii prTScnli fincrnlo cicrccnlur III actu, giisiaiiinr iii ancclii, iii fiiluro saeculo iii solo cruiit afPcctu et intennioabili possidebuntur cffcclu. Eas iiitcriin actu fcrvcnlissimo exercere sludeamus, ct afTeclu degnslare anlenlissinie desi- dcrcraus, ut licei bic salurari non [msimus, esurire saltem et siiiie non dcfcibtainu». Esuriendo forte et siticndo lacilius quain scrutando vcl diRpulando illius praeseniiam merebimur, qui satiare in bonis ainici dcsiderium consuevit , et cujns praBseniia laetilia ad mplere, el gloria cum apparuerit, amicum novil signare. Ainictiin siquidem cui apparet simi- Icm sibi reddit; et amatorem, imo iDiilalorem facit virlutum, Dominus ipse virtulum ; ul sinl galiem siniiles, qiii pares esse non possunt : et sponsa quae spoiiso nequil aequiparari, inluen'lo ct imilando siudeat ei saltera assiniilari, ei fial adolescenlulis forma virttilum, .quae jam per amorein desponsari meruit Domino virtulum. Talis anima non sua^^.sed dilecii praedical virluies; nec jam de se vel in »e. sed de dilccio el in dilecto glorialtir dicen» ; Ih- lectus meut cnndidu» el rubicundut , eleclut ez niUi- hus {Cntit. v). Acsi dicat : Quidquid candoris ha- bco, abeo est qui soluscsi vere candidus, iino qui verus estcandor; candor, inquani, lucis aetern», qui quos illuminat, non soluin candidos redd.t aclu, 6oJ et lucidos inielicctu. Sed qnx' comparalto iiiier candidum el candorem? Non alia quarn quae inter illuminalioneiii el lucem, rivuluni cl foniem. C Uiide ei recie dicilur quod vestinicniorum ejus candorem fullo super lcrram imilari non possit (Marc, ix). Scd eisi rubicuiida videor, noii milii inipiiletur, sed ei ciijus .sanguis ornavji genas ineaR, qiii iion solum rubel per cliaritalcni, sed el rubor, iino ignis esl ■ igiiis uiigens, non consumens, qui quos leni ailaetu larnbueiil, ardcrc eiipsos facit eii- ira per opera pictatis, inlus aiTcclu compassionis, vel (quod suavius esl), flamma devolionis. Lnde ctst candida vobis videor castiiatc, si robicunda chari- taie; lotuin me habeie seniio ei profiieor a dileclo, iiiio ab eleclo; quem diligendum elegi ex millibus, iiiio prae miliibus, prae onniibus scilicei, qu;e iiu.. mero cumpiecluniur. Ipse enim supra numerum est, omnia creans in numero, pondere, et mensura : stiae auiem sapienliae non esi numerus, et inagnitu- dinis ejus non csl finis. Hunc elegi, bunc dilcxi , et venerutil mitii oninia bonn pari:er cwn eo, imo ab eo {Sap. v!i). Ab eo niiiii lilium castilalis, ab eo rosa cliariiatis, ab eo mibi vioia humilitatis. Tales flores milii bortus ipse prodiixil, ipse ntilii boriula- nus decerpsit, icgendos el eligendos osleiidit. Priino autcm violam docuilciigendam, primam eligens cam ei ipse, ul sicut in ruina bominis prima fuerat su- pcrbia, iia in reparalione humiliias cssel prima, Ad salulem igitur bominum bumilita^em eligens, inerito a paucilale clcclurum bumilis Jesus super niimcrositalcm reproborum csl elccius. Eleclus aJ iniilaiidum, olectus ad iiniitcndum, electus ad diligeiu duin. Ad diiigendiim factus esl nobis sapiciiUa, aJ. b tipsns. riiilc cl quilnisil.iio, qiiilnis (i:iliise-t plio :iii iiiiiilciiif(jii>. S;ipi(.Mili:i iii pra'dicJli()iie., jiisli- ser:i 0 s.ipieiili;»! nd (iiililaitiu, ilicluiis iii fmciii: lia iii (Cii\ers;ilioiie, saiMli(iculio el rfdciiipiio iii yanne in uomine Ino propheiininius, et in voniiue passione. A(liiiiiluii(J(iiii racliis ost via, verilai a(J iti- tuo virtutes mullus fecimuf, responsuruiu se dicil: iiileiuiuin, qiii:>.juxla Salomoiicm, iion csi innilcn- Amen dico vobi*, nenio iunl pro- dere videaliir, non se t^Iibiis omiiibus lestimoiiiis l)ier reer eijo fiomo, quit uie « ut siciil in carnaii copula jain non suiii duo, scil iiberabii (te corpore moriit fiujus? {liom. \i[.]\*:rum- uiia caro, ila in .«-piriluali jani noii dno, scii iinus tJiueii d(.;lor (alis iiiurtein noii opcratur, scd po(ius spiri((is siut. Quam Hiiitaicin non unus laiiluin spcm saliilis iiiducil, sptiiii qiia; noii toiiliuidil, quia f;icii e soli diiecto iiiniti cu:peni de.xiera complexctur, non (amen ad singuiarem aiiiina, jani piupriit: iiifirnii(;tiis obli(;i, supia tiuiiia- sponsi gratiam nisi sponsa assurgii, iiec gatidio nam virluteiii carncin alUigcie iiuipit, scieiis quod g;iU(le(ad voccui sponsi,tiisi vel spoiisa, vcl amicuii cariiis uioiiilicaiio vivilicatioiicni s.i:ir:liis Oiicraur, spousi; sed ncc aiiiicns scmpcr. Non cnim gaiHliuiu secunduiu illud dicluin Aposloli . M ortificnlos quidem gaudii csi ei, cuii* vox spoiisi ad cum dirigitur pro- carut, viviftcatot anteni tpiiiiu {I l'eir. iii). Denique p(cr sponsau; ; scd tunc suliiin g;iudio gaudel; ciini quod amor iunovet , ki laburuin silliiiis q(iie.->, ei ad eum dirigitiir, siciit ad proprium spoiisam. Arni- reiutnerado, auiiciis novil, (|ui baiic (raiiquillilaiis cuseiiim cst,cuni spoiis;c prdturalprofeclus; sponsa, latiiijin experiri coiisiievi(. lii buc i^itiir poriu oiiii- cuiii soli siionso vacans, omiics siios colligK el iii cus cons(i(utu5 novasenipcr amici lesiimouiaqUccrii, d sponsuin leiidil aflcc^ns, iilud unuin dcsidcrans, illuj ei» cum !'roplieta dclccialus pl.igquam ommbui dtvi- uiium iii spoiisu rcquirens, ut oslcndal ei scipsoi», ifit {Piul. cxviij). Liiidc eliain iioii coiifiiiidilur, cum iii coiiapoctu spirilualiuiii rcguiii dc iiis lesiiinoiiiis Qcri conlingii sermuiiem. Amieus, iii(|ii nn , de le- stiinuuiis Doi sinc confusioiie ioqui polealqiicin pro- piia expcriciilia ca q;i* !t)qu.(ur edocol, nec vita ncc conscicntia lotiueiitcni iciuoriiei. II nc (cslimo- ll.£C dc lcstiiiioniib diviiiis diconda crcdidi, aiile^ quaiu ad fuiKlameiilortim (r;icla(um uccedcrem , u( ex talibus tcs'inioiiiis facilcquisque cogiioscal, qii>in vcl slaitim habeal, \ci graduin tciical in civiiate Domiiii virtiituin. Quod si inter iniiiisirosse inveiiil, siudcat iiilcr lilios computari : nain etiaiii de lapidi-' i»ia Dci crcdibilia facla suul iiiiiiis; adeo ul aliorius bus poidnn esi Uommus Abraliu; fidos tuscilare {l.fic. lesliiiionio jam de se nou crcdai, nec suo quideiii, m). Si autcni ad fiiioriiin se gradiim pervcnisse, per dicens cum Aposlolo : A'/A»t mihi conscius su.n,sed Spiriium claniaiitom, Abba Puter {Hom. viii), co- von in iioc juiiificalut sum. Qui auiem juiiual nte, gnosci(, ctiain ad aiiiicoruin asccndcrc praMOKativain liiminui esl {/ Cor. iv). Scd noo ipsuis Doniini (c- toiiloiid.il, ut sic supia rinnain pctrain riiudalus, ktiuioniis omnibiis se crcdit. ;ii ions Dodiuiuni aii- ,'ioiidi(ali:iii tuiidai).eiit(.>ruin civitalis poiius iit seipbii t " «R5 IiriNRICI S. II. qiii inagistr.im liitiifiit iiiiclioncih iloccri; iiiuiiiliiinis, (|Ui ulinaiit vci ininislris laii; uli(|iiiii iiiiiiislniru pos- giiniis, til vei ntiiiistroiuiii nniniiic in civilalc l)o- niiiii liigiii simus Ad ipsurn ig liir civilaicin j:ini propiiis accedentes, non t:iiii luiKlainciiia lorare, qiiantabipso Doinino virliiiuni loc.il:ipeiscrui:ii i (iili- gi-iiliiissiuiie:tinus.lps(iaiilciii soi))|KTAI|iliaetOiiie|,'? sit iioslri sermonis, qiii uitiversorum inilinm esl el liiiis, ct sinc initio ei fine pennancl in sxcula sx- culorum. TRACTATIJS IV. DE FtNDAMlNrO CIVITATIS DEI. Funddmenta ejus inmomibut sanctis{Ps(il. i.xxxvi). Multi reges et prophelae voluerunl videre (|iiie nos videinus, cl non videriiiit, ei aiidirc qii:>.' iios audi- niuset non audicrunl (/oa!i. viii). Quiilam aulcni concupieninl vidcrc, sicut dicil Domiiius de Abra- liam : Videnml et gavisi sunl. Ex itis Ekavid Hikise credendud est, qui de scipso piotestalur in Pisalino dicens : Sicut audivimus, sic vidimus in civilale Dei noslri, Deus fundavit eum in wiernum {/*sa/.XLVii). Unde volens ea quu: vidcrai in cadeiii civil:ilc prx- sentibus el futuris ndeiilcr conimiiiiicaic, cani ab ipso fiindainenlo incipit descrilicre diccns : Funda-- menla ejus in monlibus saitclis. Ejus, dicit, qiiaiu vi- dcliai ih spirilii intcrius, ad diirerenliam illius quae p.it:im viiielur exlerius. Diix enini sunl civiiates, iina i)ci, altcra diaboli : una spirilualis, aliera camalis. Ulrius({uc rundantenta iii inonlibus. Carn:ilis civiia- lis fundantenta in montibiis Gclboe, ubi iiec ros nec pluvia in nioniibiis a(|niloiiis; spirilaiis iii saiiclis, iii calidis niontibiis, ubi ros llerinon, ubi niandavit Domiiius benediclionem ct viiain. Iiisiia est civilas quap vergil ad austruin, quo flanic niiuni aroinaia illius. Du bis legitur in Isaia proplicia : Erii in no- vissimis diebus pra?paratus mous domus Domini in verlice montium , et elevabiiur super colles, el fluent adeum omncs geules {Isa. u). Quxrendmn esl soHicitius quis sit hic mons, el in quorum montium v«rlice prKparalus. Mons isle Cbristus esl, kioms Dei, mons pinguis. Palriarch» el proplielae moiites eitnt praeparaiorii bujns moniis. Sed et coiles super cosdein monles monti huic siint collalerales, siipia quos mons iste jam iticomparabililer cernilur ele- vaius. ilos merilo dixerini .Mariain ei Joseplt, quos quanlo ei corijuncliores, fanlo Inisse consial cmi- nenliores. Libei inlueri quamdam quasi civitatem novam rccentemquc fundatam in nna doaio, Mariaiit cl Josepli, et iiifanlont posilum in prajscpio. Nun- qoid notihi videnliir jam tibi dicere : Montes excelsi cervis (Psal. ciii) pra-paritniur : fiiii Dei &uniu.s, scd /londum apparei quid eriintis ? Apparent funda* inenta, nondum lurres et moeiiia. Scd quia polissima pars ciijnsque rei principiuui esse solel, scrulanda Bunt diligentins fuitilanienla, quia ex eis forte inc- {ius cognoscetur quanto surgere debeat adificiorum Kiruclura. Sane in parvulo J«'su rundamenla vidco liuiniiitatis, in Maiia casiilalis, in Josoph nulriiio fi procuratoiiiiii Doniiiii viriuliim fivil.Ttifi prciiosi*- sini.i riiitiianicnla, et lirniissinia ; siiper (pix omnis a:dificaiio conslrucla crcsril in trnipliim sancliim in Dontino. Licet aulcin prad.ili tcr diranliir fuitda- nK^iila, uiiiiin lainen est fiindameninm (^lirisius, de ciijiis pli^iiitiidinc oinncs arci|tiiinl. (?t qu;f; divisiin alii li;il)<;iil pcr gr.niiam, ipsc lotalilcr (d^tinet per nalurani. Ipse cnim qiii liomo natus in (crris fun- daiiientum lactns csl ei forina liuinilitatis, ipsc in coclis in siia divinilate roiisistens an(;(;lis liimen ect el paljiiluin vciilatis. Ipse qui non solum in so, sed et in malrc formam praetendit caslilalis, ipvein sua nalura seternilas cst incommutabilis. Ipse cujus be- nignitas el humaiiiias nobis esi in n;itiviiate exhi- liit-j, et primo ei a Jos(;pli dcvolissime rcdliil)ita,ipse B est aelerna ac vera cliaritas, rliara et vera xienii- (as, .'eterna et cltara veritas. 0 Domine, quanta fuit illa charilas ul per liuinililalein fundamenluni fleres in civitate hominnm, qui pcr cbaritatem confirmasli ordines angclorum. Qiianla est virlus isiiusfunda- inenii, qiix de verilaic hnmilitalis per vehicuium chariiaiis transfert homincin ad requiem aeternita- lis! Ecce quantiim per fiiiidatncnti ineriiuin excre- scil omnis aedificalio conslnicia super ipiiim. Sic sic de spiritu limoris pervcnitur ad spiiiiUfQ sapienliae, sic lapis abcissns siiie nianibus, id est iion humana opera vcl indusiria, scd sola divina gr.-Mia liutor Domini hoiiiiiii iirspiralus slaiuam su- porbiue ei vaaitatis comminuii ei everiii, et in moa- tem perfeclionis excrescit. Quanto eninicrescit hu- ^ militas, tanlo amplius dericii vanrlas, et evcriitnr flalua Babylonis, slaiua BabyJonicsc civitalis. Habel namque ct ipsa su.i fundamenla nosirae civitatis fundamenlis opposila. Nain sicul initium sapienlix (imor Doinini, sic inilium omnis peccali superbia ; poena vero superbi:c liixuria et avariiia. Jusie enini loluin ainillil, quisquis exira snum boiium toIpiis iii aiiquo delectari, partein a tolo quaatum in se cst, prreci'lit, ciim quodibet bonuin minus in se, qiiain in suo tolo sii. Per superbiani igiiur homo boiium suum quod factus esl descrens, pcr luxu- riam seipsnm rebellein el contrarium experilur, per avaritiain cxtera vel fugicntia cuin labor iiiseqni- lur, vei insecuta cuin limore et anxietale tueiur. P Pcr superbiam Deo, per luxuriam sibi, per avari- tiain proxiino adversatur. tlxc sunt fuadainenta civitads (errcnx, qu:c iii ipso paradiso , in proioplasiis ct scrpente vehii in quibusdam lcrronis montibus jacta reperiuniur. In serpenie notaiur superbia, iibi ad amorein proprise exccllcnliae provocai dicens: Eriiis sicui Dii, scien- les bonum el malum {Gen. iii). In mulicre voluplas carnalis concupiscenliae deprehenditur, ubi legilur: Videns quod pulchrum esset lignum visu, et ad ii«- scendum suave,tulit de (ructu ejus, et comedil {ibid.). Avarilia specialiter in Adam deiuunstralur, ubi ad opeianduni lcrrain, eiiam in vulius sui sudore con- deiiinatur. Ecce hxc in radice occulte latucrunl, sed late iiiniis ei poiciiler in ramis postca pulluU- 28:; TRAC.T. DE PK REf.niNANTK CIVITATE DHf. — TUACT. IV. *\6 ruiit. Iiule iii Caiii rratriridiiim ox siiixrlii.i : pt-r Ji lioruiii Israel signalos vlilil, setl alii sigiiali siinl :iil qiiain gr.iliaiii oi {^Joriam niinori «c n;Uu a Deo ex- liibilaiu odicndu iiiviciit. inde iii eoi!em vag:)iio et carnis coiicupiscenliM, qnia liomincin, qncm luxuria sibi subjecerit, secuiulum Salomonem gnrrulum e( ragum ac qiiicUs impatieiilcm Tacit, ol iia ut nea in liomo valeai consistcrft pcilibiis siiis, scd iiiinc fbris, nunc in piaieis, luinc juxla anguios insiilicKir. Tan- ilcm profugiiin avarilin retMit , qiiia avants dum omnem boininem siispccluin babcl, ilc nnilo jam securo confKlil; omncs liniendo cl (Jcclinanilo quo- datnmodo fngit. Eccc paiet, qiiaiitnii) perniciosa b»c rundamenla in civilalc lurrcna profecerinl, lantum procul dubio, ul nec ctiam potiierinl aboleri. Noi) longe eniin post diluviuin Clius filius Cbani gcnuil regni cunt>liluiioncm, siciil tribus JiiJm ; alii ad sa- cerJolii inrormaiionem, ut tribns Lcvi ; alii inl ci\i- talis prxparalionem, sicul c;i'lcrae tribiis. Iii bis i;;i- tur Deiis quasi quoildnin pulcberrimum carmen cx qiiibusdain velul anlilbelis consiilnil, non serino- iiis piil<:britudiiiein quaerens , coiilraria conir.iriis opponendo, sed qiiadam non vcrt)urui). sed reruni eloqiienlia contrariorum opposiliono siix civitalis pulcbriludinem coinponens. Primum siquidem sa> ccrdolalcm el judicialem inslitiiil poteslatem, ut per ulramqne populus crudireiur et cugcretur ad Iniini- liiaiis sulijectioncm. Per sacerdolalem namque po- lestatem ducebatnr Deoesse subditiis, per judicialeni sive regalem iiomo bomini cogebatur fieri subjeclus. Nemrol, qui toepii poieiis cssein lerra ; a quo exivil B Poteslas sacerdutalis de calliedra regalis docirina p-(iverbiiim : Quati Semrod robiniui vennior coram Uomino (Gen. \). Ilnjiis regni priiicipium Ualiylon, ubi I prupier turrim superbi;u confusum esl lubiniii uni> versx terr addcntes Iiixuriaiu, ignc el sulpliure in comminando, eum ad Dci reverentiam inciiabat. Jii« dicialis de Iribunali, sive rcgia de Ibrono terribi- liter inlonans luniorcm et conlumaciam pnpuli laiii prudenter quam forliter compriinebat. Sed sicnt po- pulub ad spontancam humilitalem per quicdain jain iniegiimcnta indiiebatur el erudiebaiiir in dcserlu, quia ad coactam salis fueral prius excrcilalns iii it^gyplo, sic in sacerdolalis dignitalis officio casti- lalis virlus quibiisdam jam adunibrabalur figci, quud po3lca diitiira erat per Salumoiicni , in &ua .xJificaiione servare : Pra'para scilitet foris ojjhs luum, el ilili' genter eierce agrnm luum, ui postea adifices domum magis qiiaiii cbarila.s iTriilgebal, rnjus (ifTicii eral, jiis suitiii cniquc rcddcre vi 1 btrv;uc, sctlilioncs po- piili vcl cnniprinicre vcl bcdarc, popiiluiii abliosliuin iinpctu dcfcnsare,ad bclla primuni procedere, et scipsuin pio populo morlicxpoiicrc. Sic .Moyses pri- inii» illins popuii dus el jiidex, inilissiinus oiniiium tuam (Piov. xxiv). f oris igitiir, id ot iii it;;ypio l.-giiiir exslilisse. El vere milis, quia cum a popnlo opus siinm pra^paiavil, ei dc .'Egypto pcr ni:»re Ku- bruin miracuiose transiiilil iii de.serlu n, iibi niwliis liiiibion.bns lapides ipsos probaiis, ct cx inagiij jiaito reprnbaiis, (|ui)sdain i|UOS dignus rc|)oril, siio upuri €ua|>tavil. Ipbi sunli^nus 4uan.iC»cA oinui llibn ft sapiusfcie fuerit lapidalus, lania lainen pnpiili cliu^ rilali; llagrabat, ut tuiii ci a Doinino diccielur : Di- mttie me, ut irascar populo liuic, et faciam le in grn^ liin iniujnitm, icspondcril : iij non dimiliit eit,delo vie di libio qHem scripsitti (F.xod. xxmi). \libi q"u- I 187 HKMUa S. R. E. CAUOINAIJS «8 qiie.ciiin popiiliim silii absislciileiM, qiiasi siii<»l)liiufi, A ctiira, a vr»l«;iilihiis inliabitarc rpquin, el a Irans- a ninite usqne a|)uii fuciclial, «x rilale ? I)iuni esi : Super moniein e.xcelsHm aicende, lu qui evangelizas Sion (}sa. xl). Populiis qiioque qui faute et siti et omnimoda an- giisl^a aiit vaslilate eremi ad huitiililaiis subjcclio- iieiii piovocahalur, nicrilo Judjeorum, sive Juda;us diciiiir, quod coiifiiens iiuerpreiaiur. Sicsic a Moyse usqtic :id. liavid ei a David usque ad transiiiigra- lioiiciii lialiylunis, a ir.ii:.>ii)i^i'atione us<|iie ad Chri- 6tuiii, iiou dcfucriial in popiilo iHo viri viriulitm, nialitr. Ipsn quippe hujus ciTiLilis initium cst el (i- nis j et qiiai; iii iiativilate Chrisli civiialis Chrisii in- veiiiiur fuiidamentiim, ipsa in Penlecosle ejusdem civiialis eCcilur complemeiitum. Quid vero pul- chrius casiiiaie, quac in carne praetcr cirncm vi- vcntes liouiincs coelestes facil, ct eos qui per luxu- riain ali({uaiido jumentis insipientibiis comparati compuirueranl in siercorc suo, angelis Dei in coelis siuiiles facit, ubi juxia Evangcliuiu, tifique nubenl, ncque i.ubuiitaf ?Deniqiie casiiialis uicorruplio siciU in lihro Sapienlije legilur, fncil hoiniitein proximuni Deo, et parlicipem sapienliie, quu; cundor est lucis aelernie, specuiuiu sine inacula, et enianaiio cluri- qui viiiulcs i-r*dictus vel stgnis praKfiguraserunl, p uiiis omiupotcntis Dei sincera. in quam nihil inqui- vcl vcihis pr^nuiiiiavcrun), vel suis dociicrunl cx- eioplis : qiiote si oiiines entimerare vclloiniis, cilius dc(i<:ercl teiiipus, quuni ccpia. Kxstant libri Judi- ciiin, U<'giiit), Paralipunie!i<)ii,Daniel, Juditii,Eslher, Machabrcorutti : qiios si quis rcceiisere volueril, ta- libiis plcnos repcrict. Sic illis irihus seialibus cailiJ- ris i legiiur : Qui suul isii, qui ui nubes volani, et lardiiale aliqua tncrcmemuni acciperei, ct absque quasi columbw ad fenestras suas ? {ha. Lx.) F.t apud dilficuliale cstiiis recipeieiconsummationem:sicque Jciemiam : Candidioies iiive iSavtrai fjus, nitidio- faclum est. iSam cum ipsius civiiaiis nccdum fun- dainenia iranscenderimus, imo nec ipsa adhiic ple- iie jecerimus i in ipsis tameu liindamentis lania jam comparet ptrfeciionis pleniludo, ut iiihil ipsi civi- laii dcesse posse videatur ud firmilatcni, nihil ad decorei.i, nihil omniito ail commodiiaieni. UaiC ciiiin praecipuc alicndi et considcrari sohMi» iii omui Civiialis cunsiruciione, ol in omni con.->iru- res lacte , rubicundiorcs ebore anliquo. 0 quaiilus cst iu oculis i^ohin.bs: dccor, quam Scriptt.ra taiila laude piose<(iiiiur, imo qux a Spiritu sanclo tain mirc re- muueralur. Ecce enim in nivo candor graii* coelc- slis, 111 lacie niior indu3tri:o graliaj cooperantis, in cb'U-e atiiein apparct rubor el pcrseverantia v^tc- cundiiC iiauiralis. Niv (pia dcsursmn veiiil, pnruin habolcat.duicm l.ac cunii noit assimilalur, de «lua ^Qt) TRACT. Dl. n.UEGRl.NANTE ( quaiiuiain fxculeriiiam irahoiss, plns ail lorreiuim A ijiiurpm, qiKMi) aJ cancloreni colcslPin accedit. In lerra enini qu.i't!am qiiae naiuralilci albeni, imlu- siria arliliri» pliis renilciii. iil aigciilimi per «ini- (iteiii, vosiis per fullenoni. l'iulc c[ vi;>liiiiciit.'> Do- iiiiiii caiidiila fiiisse «liciiiitnr siciil iiix (Murc. i\), qiialia fuilo non poie.>.l raiulida faceie supcr «ornin, Ecce liicin uiviscaiKloro el fulloiiis opcralione ina- nifesle cxprimilur cantlor graliii- el nilor iii.lsislria', qiia; si ^icissiui sibi cooporcnlur, ui qiianluni gralia adjuval inilublriam , laiiliim iniluslria respoiKlcai );rali« ad iiicrcJibiium cilo pcrlingilur venusiaiis dccoreiii. Qiiuii si istis etiam naliirx bunuin acccsserii, niliil jani ad perletlionem dccsse viilolur, iil ncc n.bur cburnei ossis, nec rubor pudoris, iicc persevcraiiiia " vcl gravilas dcsil anliquiialis. llis de firmilaic cl decorc tivilalis Domiiii viriuium breviler pixliba- lis, ad conbidcrandam jam ejusdeiK coniinoilitaiem accedamus; quam in civilaie tioniinum lioinines budie pluB aiiendunt, iibcnlius commodilaiis iilili- laie elium sine carteris qiiam eis sine commoiliiate conieiui. Quid aulcin bumililatc cummodius, ad quaiii nos Dommus vo!ut iaborunlcs ad lequiem, v«lul oiicralos el prossos ad lcvamcii, veliii capiivos ei sulijugalos 3d suijugi liborlatem inviial ilicens : YeHiie iid me omnet qui luboralit et onerali eslis, el ego re/iciam vo$ : loHiU jugum meum super vos, el diuiie a mf, quia mitis ium el liumilis corde, et inie- nietis requiem animabus vestris ? {Matlh. xi.) Huini- q iitas enim vclul qiixdam compcndiosa commodiias semilx , per qiiam devilalur obliquilas public3 Firals, laiile perducit ad rcquiem, cilo pervenil ad quietcm. Quid cnim quiclius, quam cv iiitima cordis liumililalc vcile poiius vinci quam vincere; fciTC iiijurias qujra inferre, praefene diviiiis paupeHdlem, gluri;i: ignomiiiiam, quieii el deiiciis carnis spineain doloruiii el passionum coronam ? Eccc qiiania iii biimiliUiie commoditas, quanta suaviialisjuciinililas, l>er qiiam faciliiti-e prava mulanlur iii dirccta, et aspera in vias plauas {Luc. iii). Hxc de civiiatis peregriiianlis fuiKlamentis dicla ad prj^seas pussunl biifllcere, ul ex his quilibel vc»lruin iiiauifesie c n- jiccre valeat, si in ea sil civis ascriplus, si bujus M^iiulis sii municeps, quanluni etiain in ipsa civi- D i;>ie piufc' eril, si pixdiclJ funJamcnta in su jam jacla experialur, sivejam senlial altius cxcrcvt!>se. i^iio ciiim paciu ad ipsam civiiatcni spcclaie su rc- pulal, qui necdunt pro peccatis suis coniundiiur ct buiitiliulur, nccduin ad poii.ileniia! lamenla iion bolum rtieurrere nun dl^ponil, sed insupcr peccata peccalis accuinulat, gluriaiur cum male fccerit, et eKiulial in rebus pessimis? {Prov. ii.) Quuinodu, iiii|uain, civiialis Domini civis osse vol crcdi vcl dici polosi; qui ncc pruposituni quidcin ojsliialis, nec vcl primam raJicein cbaiitatis, qu.c esi liinor Du- niiiii adliu' allinijcre nicriiil ' 0 qiiain verum, sed et qiuiii mii-aculusiiin bodie illuiu scrmonem Dumini CJperiiiiur • ilulti vnculi. pcuci teio eleclil {Muuh. IMTATE DEl. -laACT. IV. «290 \\.) 0 qiiam inctuondum cst noliis, ne potius do miiliiliidinu siiiius palearnni , qnaiu de paucitale granoriini ; ne potius sinius de illis, «le quibus legi- Inr : /n(cr mullos eronl mecum (l*sal. i.ix), uuain froqiicns, civiias cxsullans, sonliiius no! il s, grandis inieiiiu, civilas san^uiiium, cnjus fulura esl graiidis pira. De hac Ic};itiir : Octili lui videbiiul Je- rusnlem hnbilntionem opulcntam, tnbcrnaiulum suinal. Muntfs lios inferiorcs civiialis iii supcriuri uiunle a-dilicUit-ia; pnoparaloriosiu.B iiifongiue, utaibilror, inUrprota- 111 11 r /?t/em, ^ii^-num (iJei. el revereiiiiam ^igiii. H.i e in Abial am patre ^iilo tungius recesserint; tanlo autem toter.ibilio- rem, quanto ad iidei fundaiiientum per pQeniteiitiain {iropius accedendo redierint. Hsec pro illis dicia bini, qui civiiale modica Segor conienli, niontis ardua non conscendunt; ei cum populo Jtidxurum tcrininos a Moysc conslitutos, transire non coiilen- dunt. Ad eos igilur qui prxdidis fuadainenlis au- luin, argenlum, lapidcs preliosos superjcdificare iiiiiintur, styiuin vcrtentes, lran«gres!?is jam funda- mciiiis niuros et poiias ipsius civitalis soiiicita in- dagatione perscrutemur. Ad hoc cnim iinis versi- ciiii, quein appusuimus, nos invilal, ubi prxdiclis subinfcrlur: bilujit Domitiusportui Sionsuper omiiia tubernacuta Jucob [Psal. lxxxm). IIu!C aulcu) sub ;ili'/ sermonc, quantuin nobis Doiiiiiius dcderit, dif- fcieinui, lps,eauleiiiseitiper Alplia etOnDegasilnosiri K^'iii iiividia coiiiinunicuic, coiotiiciidalis funda- mciitis ipsius civitali:^, .id dc:>cii!H'iidjs poit.s cl A cv[)Oiicndiini iionien cjns sc Iraosferl, ui tt iiisquui piiiiia froiiK; Mi.iin cxlra posilis apjiarenl, quanla biiil ct qtiam jiKnnd.i, qtinr* inlu.s siinl, manifc^^tius cogiioscaliir. Veium priino loco digiiwm admiiationc vidciiir, rum Proplicla civilalis gioiiam dcs( riptu- riis, ncc porlas, ncc iionicii, iicc poidiliim, nec pr iicipes, nec ipsa cjiis fuiid.tiDcnla tacnerii, cur de inuris nec inciilioncm qiiidcm fccisse invcnialur. Sed facilis csi ad ista responsio; iVopliciam iiiinjne inuros pricicriisse, qiioruin fuiubmenia cl porias tini sltidiose voluil comnendirc, tbi cniiii lam prciiosuin slcrniiur fuiiil;imciitiiin , prcliosissima spcraiur debere constirgere s rHCtiira nitirorum< Prius igilur quam ad civitalis porlas acceJamus^ quid de nuiiis ipsius alius propl.eia dixerit, audia- B miis: Urbs. in juil pro| heiaium cximius Isaias, fur- litudinii nostrcB Sion Salvclor, ponelur in ea mnrui et anteniurale {ha. x.\vi). Qnem alibi !apidcin prelio- suin iii fundainento fundaluiti dicit, hic murura et anteinuralc ejjisdem civiialis proponit. Ipse siqui- dem,quiest Alpha eiOmega principinra et finiscivi- talis suic dcdil vci fuil iniliuin, el datuni:j esi coiii' pleuienium. Ipse qiii voluil esse caput coiporis el fuidainentum civitatis, ipse et in corpore di&linvit ei ordiiiavii membra, ci in civilate varia muniliu- niini el uflicioruin dispcsuil genera. Sicul eniin iii uiio corporc inulia sunt mcnibra, omiiia auleiii mciiiLra non eumiiem attuni habent; ei sicul in ipsis meinbris qiiaedam sunl honestiora, qua^daai iiiliruiiora, ruibus el abundaniiorem hoiiorcMi cir- ^" cumdamiis, ita in una Domini civitate varia suiiC municipia , diversa et niinisleria , ciim tamcii unus sil Domiiius , una fides, unum baptisma (Ejiltes. iv), unus spiiilus , divisiones gratiarum ei adminisiralionum ei opcrationuin mull^e. Ipse cnim Spirilus dividcns singulis, proul vuil {/ Co». xn), alios quideni dcdil aposlolos, alios prophelas, aiioa cvangelistas, alios auiem pastores et dociores, aJ consummaiioneni sanctorum, in opus niinisierii, iii sdificalionera corpoiis Chrisli {Ephes. iv), quod esl civiias ipsa, de qua loquiniur. Sicut autein unus spirilus diversa in uno corpore menibra vivificai. et viviUcaiido compaginal; cl, sicut uno csemenlo inulli iapidcs in uro conglulinantur muro, iia iii 0 civitale Clirisli univcrsa^ ipsius civilaiis partes unu Christi Spisitu rcguntur ei muniuntur. Ipse enim qui in propria persona vuluit suxcivilalis fieri fuii dameiituin, ipse non soium in se, sed etiam iti quibusdaiu niembris suis voluit murus esse, in qui- busdam aiitcmuraie; qiiaidam velul lurres firmissi- masemiiicre; quaedam velul parlcs speciosissimas iiiiinicos arcere, civibus el ainicis patere- Unde iii Ciiiilicis de sponsa dicilur : Si murus esl, (Kdifice- mus super eutn propugnacula argentea ; si ostiutn est, compiugamus illud tabulis cediiuit {Canl. viii) : qiiud suo in loco posiea melius cxpotielur. loieiim qiiod cucpimiis proscqueiiles, prinio qHoino lo iii »c ipso Chrislus civilali.s su;c aiurus sil cl aoleiiHi- rale, dtiiidc quomo.lo In tuis uicnibiia videamus. ^i i'j3 inACT. DE Pi;ntr.lUiV\NTF: UVITATE DLI.— TUACT. V. 29i ergo diligeiiler a^iverlamus, iniirus iioii solnin osi A panlia.hialiis niilliis.nilhlijiiod tlctkcoai invoiilu;sed uito (.iirisli s|)iritu el (lislinolc iinita, ci uniroriiiiler B ad muninieiilum, sed eiiani ad prospoclnni, :inle- niurale ad incilamen' . lncilanUir cniin civcs ad retisleudum adversariis laiiio ardenlius, quanio securius babenl usquc ad anienuiralc pro{;rossuiii. Sic Chrislus suae civiiali esl ad numimenliim, noii soliini per prxsenliain divinilniis, vt-l pcr iiirusioiieiii gralix spirilualis, sed cliam pcr incriltim passionis, ad prospecinm per doclriniim cvanpt;!ic;c prx-dioa- lioiii», ad incilanirnuiin pcr exciii|-ii gravi solval inetii, ne dicam Cbrisli passio, sed in ipsa passione lalro- nis absoIuliuT Quis ad lubain evaiigelic:raiiones, non movcaiu ad sinjilia patieniissime loleiaiida? Sic sir sux civitalis iii se ipso Chrislus ■■urus esl el anlemuralc. Quod el in nieinbris suis idcm sit, nianifesto in- dicare videnlur ires illa: cclclicrrimx resliviiaies, qux restum Dominicx* naiivilalis seqiiuiiliir. Dcaiiis enim Slcpbanus incitat pcr cxeinplum , ldiricationein oorporis sni posili sunt aposioli vcliii qiiaedain ipsiusoivii.tlis spcoiosissiinx* pori:r, deindc propheta; vclul quacdain turres su- bliiiiissiinj! ; lertio evaiigclistse, velut qiiidam (ur- riuni vigilanlissimi spoculalores ; tandcm pastorcs el (lociores vclnt quidam totius popuii prudcnlcs consiliarii el erudiiores sapicntissimi. Pastorcs qui in iribiilationibus ci angusliis consolcniiir ei rcfi- ci.iiit; doctorcs qui in dubiis ct tentalionum peri- culis tgnoran:ix tenebras rcpcllant. Do bis oiTiniiius suis locis pienius disscretur. Interim libcl ciini Proplieta exclamare et dicerc : Mngniit Dominus el iMUilabilis nimis in civilate Dei nustri, {P$ol. XLvii). Miignits inquam, qiii laleni poUiit adificare, iauda- bilis qui ca tulitor et scivit et voluit ordinare. Ma- giius iii se pcr omnipotcnliam, laiidabilis niniis in doiiis clcctis siiis collatis pcr niiscricordiain. Coin. parcmus, si placet, h:uic nosirain, imo Domini civitalcmciviiaii terreiia:, nuiiidiali, Bubylonicsp, sive Uoinulx. De illa siquidem qiii caiii in iminensuin siiis hiiidibiis cxtollcrc volucruiil, suis iii carmini- biis rdiquissc leguntur : Roina caput mundi tcnet orbit frena rotunrii. El illud : Par tibi Homn nthil, cutn sis fere lota ruinn. Ei quauii fueris iiitegra, fvacla doccs, Qiiid qiix'.so, hxc qux taiita prxdicalur, cum essel iiitcgr:i, sitiiile oiim nnstra habuisse invcniliu? Iit ea siquidcin Roinuius fundaiiienluin posuisse, in nosira fundamenlum posilus esse Cliristus descri- bilur. Eaii Romulus muro circunidedil ; in nosira niurtis el antemurale Chrisius csse voinil. Eain ilie frairis sui sanguine parricida fo:davil, Christus suo sanguine sux civilalis postcs el supcriiminaria signans cuiitra umnem hostium fratidem cl virtit- lein iniinivii. llle legibus populiim sediliosum cocr- ceiis, jitrgii» popnlt auoqnomodo compescuil : Chri- sUjs in suorum cordilms Icges suas Spirilu saiiclo scribens, suos stbi iiicorporando univit. llle a po- |Miio stio deiis esl inslilutns, Cliristiis Dcu^ de Deo genivm igne eioininatitm? (Psal. x\.) Eloquiuni si- D iialus suos onincs filios Dci lccil, cohxredes qni- qiiidem phiiosophoriim , eloquiiim rhcloriim, elo- qiijiim illonim, qni per sapieniiam veibi cuicein Chiisli velle cvaciiarc vidonlnr, miiiime castuiii ropiitans, 'scd adtillcratnm, siciit ail Apostoios ; Non lumiis ticut quidam adullerantes' verhum Dei {tl Cor. ii), soliim q«»od Domiiii esl, o.isuiin, cl ar«rento jtidicattomparandiitn; nec ciiilibct ;irgonlo, sed igne oxamir.alo, qnod tanto soiiorins, lantuqiic nilidius. quanto probatius essc cunslat. Quid aii- (em charius chariiate, qux siciil nurum meiall.s omnibns, sic virtutibiis oiiiiiib;is iiosoiUir piicemi- ncre?Oquanla concnrdia, qiiaiila unio, qiianliifi in liac civilatc Domini prinia f:icio cnnvcnttis ap- parct, ubi nulla a fiiiidaincnlis in muris discre- dcin sui , Iixredcs aulcni Dei : ncc tiinuit iii sua I(a;rcdilaie Ii;ibere coli;i;ie»!ciii, scd siios oiniies iu liatros ailoplavil, nl csscl priitiogenilus iii inuliis fialribu;s. Uoinulcs &u.iin civilatem latciiiiam, Au- giisttis iiiainiorean. rcli<|uiL; Chrii>lus siiain, siciK dictuni ost, ox auio el argenlo ol lapidibus pretio- sis concidil cl ornavii. HoiiiiiKis .vuam civilatem a suo iiuiiiiiie dcnoiniiiavil, u'. a Romnlo Rooia dice- retur; Chrisius non solum suant civiiaiem, scd etiam singiilos ipsius cives suo noniiiic iilnslravii, ut Cliiisli.iiii j rit/;' 10 siiigtili 'liceronuir. Qiiod et pcr rropIici:iiii Ioni;;c antc pr:cdicluiii fnerat, <|iii ail : Servos meos vociibo nomine altero, in qiio qui beiit- dieendus esl. benedicelur in Domino. Amen. Angti.stus IIKNRK.I R II. F. r.ArUHNAUS ?f><\ civiluli illi loliim orbcm suboglt , Clirisnib ftcrvis suis eliain djeinuiies qiios noinani r()\i-h:\(if iil le provocatiis juvenili ardorc pugnaverat, licet Vicisscl, occidit ; iie pUis inali esset in exompio conicinpl.i impcrii, qu:i:ii boni in gloria hcstis occisi : quantu pottns pro nostriie civiiatis regibus, qiiibus pUirimi sunl lilii , lerrena omnia coniem- nere el abdicarc dcbemus? Si M. Regulus ne cru- delissinios boslcs jnrando falleret, ud eos ab ipsa Uoina rcversu» esl e( a Cai tb:'ginensibus llomaiii impcrii xnailis, quia conlra cos in Romano scnaiu egerat, ne pro suis caplivis captivos illorum red- dercnl, gravis.simis suppliciis necari, quam fidom violare nialuil : qni crucialus non sunl pro fide Ciirisli conlemneiidi, et pro nostne civitatis gloria stislinendi? Aut quomodo se auderei exlollcre Cbri- siianusdc voluntariapaiipertalequamsuscepil, u( in htijits vit:c percgrinalione expeditior ambulet viam (\».K ducit ad patriam, ciijus veroe divilix Dcus ipse esl, cum legat, Liiciutn Yalcrimn, qui in suo de* rnnctns consnlaiu, usqiic adeo paupercin esse vo- Inisse, ut nuiiintis a popiilo coll<<(is ejus sepnltura curarclur : cnm legal el Quinliiin Cincinn^tuin quatuor jugera possidcnlem, el suis nianibus exco- lciitcin , ab aratro fuisse abdnclnm, ul diclator lieret, ubi inajor cssot qiiain consnl, victijque bo- slibus ing<'ntcni gloriani couseculum in oadeni panpertaie inansisse? Si in tcrrena et pro leMciia civi:ate isti lalia, ct iniilli alii multo amplius lece- rniit, quaiita pro ;«leriia patria faccrc ci susliiiore debent Cbrisliani? Sed ecce duin ad lerrciiani civi- laieni ociilos pauUilum retlcxiinus, a muris cl por- tis nosir.c civilatis longc digressi sumus. El qiiia circa inuros diutius qtiaiu spcrareinus iiiimorali suinus, el dcsiUeranlibus inlrare civiialem tanto oplabilius porisc apeiiunlur, qnanio lardius ad cas pervenilur; ad ipsas jaiii propius acceilanms por- tas, et ut nobis apcriantur, opportiinc et imporiunc pnlsemus, ul cis rescralis, et els qu:c intra civiia- tem sunt, studiose inspectis, diniius in cis el de- lcctabilius jiicnndcmur. Cum igilur nnjliai sinl iiujus civiiatis porl:c, intcr alias qualuor principa- lcs cmincrc videiilur, quas a ciieieris distinijMierc A volcns Proplici-i Spiritu sdik lo rcvelanlc, sit ail Anotlile pnrtas jirinriiifM ventrnt {Ptul. xxm). Ac sl direrel : riiires quidcni porl:».,. sicnl audiviinus, sic, vidimus in civii&lc Doniini viriiituni ; »cd prr cjcicris principales et pra-cipuy, allollantnr , ne qtiid iiilimum, nc qirKl lcrrciinm, nc qiiid c.iri.alc, caF fu'dare aiil corruiiqicrc queal, r,iioiniiius Kex gioricr, qiicm iion nisi giuriosa el suLlimia dcc&iil, pcr eas inlroeal. Has piincipalcs porlas qu:iliior cxislimo pra'Ci- piia Doi s:icranionla, per qnae diversa boiniiium genera vclul qiiidain ipsiui, civiiaiis civcs, scciin- dum varia offuia diversos babcnl esiius el iiigros- sus. Quidain enim iiilrant civilalem ab oricnie ad commurandum, qiiidam ab occidenlc cxeuiit .-xl " transinigr.-ifiiium. Ei quia d'J(»l!(ein acieni j«' innov.iiilc : Spiiiltim reclum iiinova in eitr^Tihus meit [ibid.). Rcsiai porl.» aiislralis, qiiain iM>ii imnerilo tlixoriiii sacranit.nlinn allaris;«!ii BOf< jam oIciMii ilcinulcons a-grolaiiloiii, seJ paiiis coiiliniians et viiiimi Ixlilicans liiiiniplianicin. t^ndc legilur in piopliela : Qui liabilatis tcrram nn- »;ii, ciim panibus occurritf fugieuli (ha. xxi). Fit- gerc dc civilale Doniini virliUuin vl sponii, i|uisqiiis ail tiirnis su.wia, ail nnindi piosf»er.-i, iioti coiilra «*a piignMl«r!\, de qiiibus dicil Proplicla : Diligil Doiuiuus y.orltiKSio* su;ex omnia laberHacula Jucob (rVrt/.LXxxvi). Ubi J.>cob, non isr.-vei ponil, el taiier- •liicuia Jacob iion Israel, dicit. Vidclur nobis in- jiuore, se de illis tabernaciiiis ioqui, qnx' inulanda, el fiiicm iiabitnra essent ; sic nomen J ..cob in Isratl est niutaiuiii, i!a quoJ nec vocari Jacob ullia debe- rcl, dicenle Domiiio : yequaquam vocaberis Jacob, sed Israel erii nomcn iuuni (Gcn. xxxii). Sicut au- leni i&i>el Jopgc diguiiis et mclius uomcn, quam Jacob, seciindum siiain iiUcrpr«tationcm cssucogno- scilur, eoqiiod Jacob /ur//itC£alo aon libi pUtcuerunt ; luncdixi: Ecrevenio. Dicens^quia hosiius, luilucausi a ,et oblationes Holuitii , iuncdixi:Ec£e vcnio, ul (liCeretn volunlalem luani, Deus : aujcrl piimum, ut tequeiis tialuai (Hebr. x). Merilo i^ilur diligere diciliir Dominus porias Sion supcr omiiia taberua- ciila Jacob, cum ilia nec dilexissc dicatur. Uiule iicc PAiaoL. CCIV. C CIVITATE DEl. — TRACT. Vl. »g K c'\ placnissc Ai.o>i» lus pn p! CUT? coMsonans. 01 pio« plielam approban-; assoril. Sacraincnla vero Eccle- siop adoo dilipoio cogno^cilnr, iil pcr sacraincnlnm baplismalis volut pcr porlain orioiit.doiii inirodiip.-,t ad palrcin. 0 qiMiiliim diligoinhr, qiianlnm atto!« lendiE, qnanttim vcnerandac sunl a nobis lia* porlir, qnas non ob aliiid diligil et freqiioi.lu Rc."i gloriar, uisi ut per cas inira iics omncs f.>ciat gloriosos. ()iiis.|uis eiiiin dc Ui;'C ad illnrn vigilaveiil assidcn- tcin cnm turibus islis iiivcniot. Benc autom Sioii noniinalur, cnjnsporljn tantnm a Doiniuo diligiintur. Sion Cflim tpeeulalio diciiur, qiiia ja:n non figiira- riim uinbris, scd per sacramciiloriim voriiaicm velnt pcr quasdam portas, adliiu laiiiCii clansas, futnrsB siKc beatitudiiiis glo.iain spoci;Iatur. Sod quia cx portaruin spccnlalione ct oiviiiuis iio:iiinalioiic ina- gis ac iragis cocpit iiol.is ejns noiiiia rcliicerc, non c.-t ipsius nomiii:;iionis discussio iii iraiisitii perctir- rcnda, iioc jam (;niciidi sormonis angnstiis coar- ciaiida. Alterins igilnr priiicipio reservclii!, qn.nc a«l aliciijtis stcreli speculaiioiiem iios iiivitare vidotnr. Ipse aiilcni scmpcr Alpba ol Oincga sil scrii;oni« iiosli i ; qui universornin esl principium ot finis, ct sine piincipio ei (inc maiiol iti sxciila sa;culoruii. Antcn. TRACTATCS VI. DE NOUI.NE ClviTATIS DEI. Cum projlicta nicnle cxctssibsoi Deo , voic.-i ; sobrius iiobis (ieri, ct qn;c in oxccssn sno vidoral, ^ (idolilcrapcrire : dcscriplis ruiulamoiiiis, ctcommcn- datis porlis civitalis Doniiui virtiitiim., quo nomino censeri eam audierit, poslmodimi non dicii. SticiK cnim qnod ex rc iioinon iinponi soleat, et cx nninir.e ros agiiosci, cnm a inulli?. aiii'. propbc:is ijui de eadem gavisi sunt visionc, diversis sit vocabnli» R^ivcnpala: ipse ilind nmgis poncrc voliiil, quon propiieUili iiilellexit civilalispolinsconvcniie. Isaias «iqu.doni Lnjus civilalis noiiicn cvprimcrc voiCns, iicc salis proui volobai, valcns, dicebat : Xon voca' berts ultra derelicta ; el ierra lua noii vocabitur am- plius desolala. Sed vocaberis voluiitas mea in ea (hn. LXii). El ibideni : \'ocnbi(uf, ait, libi nouien novuni, quod os Doiiiiui nominavil (ibidj. Alii quoquo propIic:x aiia alqiie alia de nuiicnpatione islnis civi- D lulis scripsissc iiivciiiunlur. David bievi voLt.s uii compendio, Sion eam iioiuinat, ut :id specnlanii-jm, et djligcnter pcrscru'andam ipsius gloriam et vir- tiiieiu atidientes invilcl. Undc ei iii alio Psalnio : Circuiudale Sion, ei comiileciiiiiiui eam ; itnrroie in lurribus ejus. Ponile corda vesira iu ririuie ejut (Psal. xLvn). Circumdalc pcisciulando, coinplect:- iiiini dcsiderandu, narraic coll.iulando. Et nc vidca- tnr snlliterc, exlcriora qnoquc, fniulan eiila scilitei. niuros ac nicenia, urres ac porlas intucri : Pun.ti, ait, corda vestra in virtule ejus ; iil iiun lam giori« civilatis, quain virlnlis atlcndatur, quia fjllax omiiii* gluria, quam virlus iioii parlurivit. Nus igitt;r Tir- tiilcin ac proprielalem Iinjiis ooniinis alteiiil siiiis Ri co;iililor iti oiDiiilitis siiis p:irlii)iis , olliciis ot oniciirs [ir(i[«o- niliir spciMihm-liis. (jnod Simcon iii Spiriln oo^mo- sceiis pro sii:) spcciil.ilioiic gr:ilul:i|)iiiiiliis ci 1 iii- (lans, :iil : Vidcrunl oculi nici satulare (uutn : (juod parniili anie faciem oinninm populorum {l.uc. ii). Ucra (lieilnr' Simcon iii spiriUi aJvcnissc in lciiiplii.i). Viilclur tniiii pcr spiriluiu cognovissc, illiini (|iiciii vitlcbiil, sniiin, iino Doiniiii cssc saliilarc :i(l salnlcin pr<'vsl.'^ii(l:>n) p.^iraliiin »nlc f:icicin oiiiiiiii;ii popii- loriiin, iit iii ipsius vi.sionc consislcrcl jns s:iliit'8 itiiiii.-Aiuc. Siciit cniin qitoiKtum iiiluilii :pi.ci .scrpiMitis a scrpciitiiiin morsibiis Jiiila'i s:ilv:il>.ti!iiir; sic ct koc siliil.ire .inle oinniuiii Ciirisli:iiioriiiu laciem Simeon vidil cssc paraliitn, iit in ips-ns visione " salns eoriiin consistcrei. Hoc ctiain cognoscciis rs:»lmista aicbal : Osier.de (ociem luani, et salvi eri- tiius (Psal. Lxxix). Jacob aiilcm viso Doniino facie ail facieiu salvain f:\olain aniinam siiani {irofitetnr. Kcin igiitir sui iiominis Sioii speculamlo lenens, ot «ominis Jcsu cffccln particiiians speciil.indo, sa!- vari, el salva facla speoiiiaii suiim S;iliilire non cessal : non siciil Roina imhJiuii noiiion iraliens a Uonuilo, seii suo Salvalori, (niaiiliiin ab co coiice- diiur, spcculaiKJo inliaerens. Scil (jiiia iii pr.Tscnii vita non csi plena visio, ncc sahis in pr.Tsenli pole.st csse perfecta, tieqtie eiiitn perfeclain saliiieni ilixe- viin^ qiioe manenle crepusculo raiiiui valcat vel cor- runipi: in oa aiilem civilale, q»x sursiim est ei ^- Ijbcia esl, siciit cst visio nianifesta, iia pax osl, et .salns peifccla. Unde merito Jerusiiiem (iicitnr, id esl vibio pacit; iioslra atilein civilas (jii.x ailjiuc mi- liiat et peregrinatiir in lerris, polius Sion (jttam Jcnisuleiv. debuil iioniiuari, quia inleriinper specu- liim in a?:iigmatc videl eum, quein post fmem pcrc- grinalionis suse facic a;l faciein esl visnra. Snccii- lctur igiliJ? interim nosn-a Sion regem Salomonein, ci si lioiidum iii diaiJomale glorijc, sallcin iii diadc- ijiaie humaasi: nalurce; uiquerajain iiivenii in fnn- (iaineutis el muris suis, invenial el in porlis. Porias (juippe tiostrse civilatis diximus sacr;in!enla s:iliitis. lias porias jatn pcnes sc, sed tamen claiisas habcni, ([ui solo sacramcnloruin usu gaudonl. Mlis .•iulem ;ipeii»iit"r, (luibiis sacrainentorum n>ysieria rcfe- D raniur. Qui vero reipsa mystcrioruin ol sacramer.- loruni friiunlur, cum Propbeia aperlis sibi por is Misiiliai ingressi iis civiiatcui Dop.muo ooulilenuir. Ijsum sacraincmorum ci noiiti.im my^ljriojum bciii. possunl habore cl mali. Unde Aposloliis : Si habv.ero omnem fidcm iln ui vwmes tranf^feram, el iwverlm riiys'eria omriia, chariuitem aniem uou Itnbuero, nilnl viilii yrodesi (i Cor. xiii), Ucin aiitcin mysierioriiui el s:uramenloniin, soli boiii pcroipiunl. .\coe 1=!! t .igilur aii porias, el aperlas inveiiiunl Cii:im liiii hujus sscculi: seu non iiisi filii iiicis, lilii Dei, qiii S:)irilu Dei aguntnr, iii (iinntio amicoriim vci ci- viiini a.imilliinlur. 'i;nJe Ooiiiiiius iu fivangclio : Qui uon intral ],er o.iiium in ovilc oviuniy iVe fur esl r.AllDINALIS 500 cl lairo IJonn. x). Vidc.il r igiliir aliqiii inlrarc pcr poruis, qiii noii inlrant pcr o-.liiim. IManc ita esf. rori:i iiuideiii oslio cl.iiuli solel, cl apcrio oslio poria palcl. I'oria, siout j.iin diximiis, cst visihilc sacramcn- tiim, osliuin liiijns fiorlx Clirisliis csl, qui non so- luiii iiistitiilor, scd otiam rcs esl saciamenti. Sera liiijus ostii occulinm ipsiiis sarranieiili iiiyslcrium. Clavis hiijus spr;c, sive o:-liariiis, non .nliud e»l a Chrislo, qiiia <-piriliis Chri.sli cst. Chrisliis igiliir digilo ct clavc spiritiis sui nobis rcscrarc (hgnctur scram isiius mystcrii, iit cogiioscamns quomodo ipsc sil OMium in qualibet portarum : qiioniodo sit rcs ipsa myslcrioruiii cl sacramcnlorum. Vidcamus igi- lur hoc in sacrainonto bapiismi, iibi maiiiresiins rl faciiius apparebil. Visibile sacrameniuiu baplismi porla esi, per qu.im intranl boni ct mali. Sed hoiii sicut cives, mali iii fures ei laironcs. Non cn::n iniranl por oslium Christum, nec hahent rom ip^ius sacramenli. Quihiis cliam occulli sera my>torii dave pleruinqiie spirilus reseratur, scou.iduui illud Aposloli : Dominnsenim illis revelavil [Vliilip. rii) ; laineii per osliariiim non ii.troducunlur, quia reiii mysterii Christum non asser|iiuiilur, el liccl inlieil per scicniiam, r.on lamen pcr conscienliam. Inlus quidein vitlonlur osse pcr scienliain innauleui; scd non sunt inius per supervcniontem scieiiii.-e chari- taiem. Doiii auicin tum susoiiiiunt visibile sacra- menlum.ciiamsi IgiioreiU my.-^tcrium, lamcn inlrani per ostium Christum; et oslium Christum, el reni habenl lam myslorii, qiiam sacraioenli. Chrislus siquidcin res csi u.riusque. llcs est sacramenii, quia saliis est ei sanoiificjiio, qu.-e per ilhul coti- fertiir. Pro saliile namquc cl s^mclilioa io:ie obli- neiida recipilur, non pro eleuienti veiicraiioiie, qu:c nuila est, nisi qua; ei ex vcrbi sauciificaiione cou- feriur. Accedenie enim vcrbo ad elemeniuui, (it noii ipsa aqua, sed ex ipsa el verbo sacramciilam. Chri- siiis igiliir res csl et cansa b.ipiismi ; qu?ni qui iioii h;ibot, procul uuhio ex baplisuio salulem non habol, qiiia ipse (iicil, Salus populi ego sum ; el Prophcla dicil : Dic aniinrc meoi : Sulus lua cgn suni (I'sal. xxxtv). Quomodo eliain sii res myslerii, vidcanius. ilyslerium est ooculla sauoiiac.ilio ipsius visibilis sacramomi; quam diversam diversi assignaverunt. Ajnhroshis((;.6,(td. /Jorji./GVf//., ^i, e/». 4!},quideui pcr aqii.'.ni vokiit inloliigi, quod sioul aqua sordes coiporis ;»c \Cbies abluil, ila baplismiis maoulas aiiimap, sordesqiic iiilcriorum emund.iiKlo exlergit. Cro^rjus aiiicin in (ribuc- mcrsionihiis personaruni Trinitaiom, el in una, ubi lalis osi consuetiido. ('iviiiilnLis siuguiariialem vohiil dc>i|iiiari. Addi.iit olaiii, no3 qui lcriio metgiiuur, oliaui lridii;m;« sejulliiryp sacramciilum signa:e. Aiigiislinus (Sonn. Demijd. bapt,in Supplem.) eliam baplismi ordinem diiplioi a«scril niys'er:isignificaiioneoo.'ebrari : ctib4is rui(, sic qiii b:ipiizanlur iii Cbrisio, miindo saiioliiicitinnoin. Ibi rnpiu iii olco impingnaliir Iiic inori et sepeliri ilebeanl opcre, vcrbo el affeclii, ii'. beno oloo f.ioios cxbibiniliir. Quoil forto iion incor- possint iliccre onin Aposlolo : Vivo autcm, jam iion fjo, viiit tero in me Cltrislus (Cal. ii). Hoc iinsio- riuin volons Aposiolus aperire, ait : Conscpuki estis Christo per bapiitmutn in moriem (liom. m). VA :ilibi : Quotiuol ouiem in Ckribio bapiiMli etiis, Cliri^lum imiHistit (Gal. \\\]. Q«o.if>lismo<;Iirismaioinvp:- lioo, iii fon(irm;itioiio liun.o ooi>ign;iliir :n fioiile. lu bnpiis:i:o«nifn liborHm arbiliium voliit qnoJtlam in- lerioris lioniiiijs siibliiiiissiimim c.ipiit unclionc Spi- riliis s:uic;i poif;iii(liliir ol iiopingiinliir, iil qiioU f.uic bppiisnniiii I beniin crat ad posso poooaiv, nou aiilcm liboriim ad po«;sc non poci aic morlalilcr, posl b.iplisiiiiim lil^cruii) sit cooporante gr.nlia a4 i.on poconndiimdamnnbilitor. Anic bnpii^inum ciiim. abronTiniiatiir Saia«;c, elomnibus jiompis cjus ; qii.T * "l :iii Augiisliniis, piemiiiir a ooncupisccniia, ol pnnipae "non siinl aliae, qiiam mnndi labonlis vaiii- viHciliir, c( Ijaliol inlirmilatem nd m:tltim, scd noii latos; scomidam, ejusdcm abrcnuniiationis fervcn- '-^''C' gratiam nd boiiuin , ol idoo polcs» peccarc, ei lem el siudiosain cxsecutionem; (erliam, qn;c cl ••"" polost non pccc;irc, ciiani dainnabililcr. Posl vXTUin sabbatnm est , tranqiiillx oonlemplnlionis '••''Piismiim vcro prcniilur a ooncnpisoonli;i, sed nou qiiiotem; ouni oti:»m a bonis oporibus vacadir, iil viiiciliir, ol b:ibet qiiidom infirmiialcm ad malntii. vidcntiir Dons; cum minoraliir quis aclii, iii perci- ^^'^ graiinm ad boiium, iit possii peccnrc propicr pi.il sapientinni; cum dbscoiidiUir quis in nbscon- ' bcrlaloni ot ii briiiiiatom, oi possit noii pocc.iro al «Hio faciei D«i a contnrbalionc hominum. Prima die «wlcin, propicf libcriatem ei graliam adjuvaiKotti : mori(ur aclns peccali, cum p^T graliam baptisnii Uiindum lanicn habcl posc omiiino non poccaic, suI)mcrguiiiiiryEgypiii;secuiuIamoriificniursenaiis, vel iioii possc peccnro, propicr infirmitatem jion- nim non latn pnniiintur pcccaln, qtinm amorc ot ^""' p'»^iic absorpiam, oi pioplor niatiain aon 'iiiii iraiiatione Cliri.sli morlifioantiir nicmbr.i.Tunccnim, |efb;ite consiimmalam. In baplismale igiiur libora- siciil scripliiiu csl, maximc piodcsl poenn, cum iion ^"'' vol"»l;'5; el qiiia velic iioii sullioii, itisi adsit ei pnnit peccaia; l<»rlia peccali moritur el scpclitur o P^ssc, in (Oiilirmalione Lciic tpcr;i!uli i(id(il;:,cl;ii- alTccluSjCani spiritiis htimantisspiriluidivino adhac- fnculins, ut exhiiarata faiie ho:!io dccantare jaiy rc5« unas spiritns est, ei ad voccm vel \ibionein valeal :KiammaH(/a(orMHi iMrnm cucurri, cum dila' dilecti anima liipiefacia in ipsinn iransit dilcoium. '^*^' <^or meimi [Psal. cxviii). Scd qtiia duin sumi $ Ecee quoinodo Chi islus ei mystorii res csi et sacra- '» corpore, pcregrinaniur a Domiiio, ci oorpits quoJ incnti, ciim et sacranten(uin s.iluicm, qiiae Cliristus ctirruiiipilur aggravat aniiuam, et dcpriiiii( sensuii; Cst, conferal : el mysteriiim oanulem sigtiilicei el boniinis ii:ulla cogiianlcin, caliganlc inicrini oculo osiondat. ^psc igiuir o.niuin cst per qiiod IiOino ir,- r;itio:iCs sa-pius a jiislilia clencctimiir , tliieiitos irodiicitiir, ipsc >in pcr qnnm deducilur, ipsc vii;» adqiiani pcrducitur. Bonc igiliirail- Egosumoslium : >trr me si quis introierii snlvabilur (Joan. x). Done i:ilrodurttis el ingteiliotur ad me Verbtim a me boiiuin m;iluiii, ct inuluin bonu:ii. pojicir.cs luccni tcnebras, el lenebras luccm. Contra bunc igilur niorbiun suiutiim csl clin-'ii amiJoluin Kuciiaiisiijc saciniiic:iiuiii, pcr qnod vi>j. I.'0niinc deJtiolus, ci egrodetiir a nie Verbo nd ine ul qoamdJim porinm, qijse vcrc dici dcbct spooiosn liomincm reductus, ci p:isoua invenict piiiguia in Chrisium s:ipienliam spcciilainur. IIuc siqujijom an Iruniatiitate, uberiora in divinilaio, uberrima aiilem lidotomorboigiioranli;c subvcniiur, iiuile infracliouo. aj patriam pcrducins post p'a;senicni porogrina- d par.is disoipiiloriiin oculi lcguniur npcrli, in co lioiiom iu ulroque. i\on imniciiio itnqtie Prophela «anu;uc, quod siib visibili specie iiivisibilem sik;- iiomiiialionem civiialis porlnrum ooiiinieiiiialioni cidii htlero tJcdiiiuis ci cOii.TlciJUir, edoconiiir, uoii con;uiixit, cum ipse sit illarum portanim ostium, esse rciumspt-cics yut formas visiltilcs i;uiltimmoi'i> qui prxcipuc civiiati, quam Sioii nomihat, propo- alteiuiendas; scd polius invisibilin, qii;c causx s:iiil iiilur specuianduj. Ipsc siqnidom eidcm civii.iti, visibiliiim quxTeiula csse el dilii,'(!iiua. Qii.c eniiu siciil aii Aposudus: Facus eitsapienlic, jvsliiia,san- videiitiirleu poraliasujit,uiiiloeipar»JpciiiIcnda rqiia; cti/ifuiie, ei redemptio (I Cor. i). Rcdoniplio csl in aiiicin iioit viilcnUir xlernn, iii de ci loio (cidti baptisniale, quo hoino a ser\iuiio pcccaii rodimilur. oplanda et completlonda. De visiliili qiiijipe >pcii ; ul jam ei naluralis coiicirpiscenti;i siiic consensii ad apnd Daiiiolcni sic Irgiiur : Spccies dccepii le, ct daimalionem non impuleUir, socuiidiim illiid Apo- c()Jicu/;is<:(j»i/i(i subveriit cor luum (Pan. xin). Prinui stoli : A'i/m7 damntiiiynis csi iis rjm S'i>it in ('Jtris'.o qnidcm simililiidiiie vori biitii sjiocJcs f.iHil aspc- i3 IIKMUCI S. t. K. CAItlMN.VLIS 504 «|iiOtl vull iKiii fa« i;M, sc I qiioil iion vull iiiviiiis 'iivii- ^Y lioiiio rMerlor ili licil, ird (ii:.i:i inici ior (»firl.!tii iiCJil, (itcl.iiDarc ciiin .\|)Obloloco(;.i(iir : liifchx cijo homo, quis ntelibetabil de corporetnorlit Inijui,? lliuiii. VII.) Vcrc cor|»i.siiiorlib, qoo vivcrilc iif(; iii(iriiiil;is licrfcctc absoibcliir, iiil appetere, nisi libciata gralia Dci por Jcsuin Cliri- siuiii DoHii^iiuiii iiosiniiii. IIjcc gralia (jiioiiilic csl necessaria, qiiia (jtioiicJianus e.st pcr igiioraiiii:ini ct coiiciipiscentiain liuniah.e inrinnitalis dcfccliis, el ideo qnotidic diciiuui : Paneinnoslrum quotidinitum da uobis liodie (Luc.n), cl qnotidic iii linii::in:jn sa- lutis subsidiuin, iti inliriiiilalis :idjii(uiiiiiii, Kuclia- nioitis rcrrc;i:n lioricscil, confiteido .'iiiiiiiniiji, ct :iniiiiiiiiaiido ciini F'inp!:ct.i cxrlaiiint diccns : In le Doiiiiiie, tpcravi, non coiifundnr in oternviii; in lut juslitia ttbera tite (Psat. \x\j. Jain cerlc dc ju- s ilia sua (iillidcns, el sc corarn ie st:ilucn)s, vilnl panniiin nicnstrii.i-lx onincin siiam justiiiaii) repii* tai, ci ad meriia bc convcrlens, solius Cltris(i, jti> s(itijc nicinorans,e;ini Palris oculisieprj-se-.ilit : iic« :iliud jain, ijimiii iiiiscricord ae olciiin cxiosiul.uis, fciciil a |)l.iiila pcdis usr|iio ad vciliicin non essc iii se saiiilalcin iirofilclur, sic a planta pedis us(|iie i:\ veriiccin non sulum ulco visibili peniiigi, sed eiain inlcriorcm lioniii.cin unctiunc iiiisoiifordi.e (oliini pcrfundi (rcdil cl gl.rialur. T;ilij in porli.s siii« risli;e rejiclinius sacraineiituin. Cxlcra duo sacra- D ani-tiiil.'at, talia dc porlis spccii!aiii'o cl.irius iiiiuc' mciita baptistnus ct confiruatio, non rcpcluntur, quia ex quo senict solutus est lionio a viiiciilu con- cupiaceiitix in bapiisnio, ci infirnitlatis in coiifir- matioiie, ul jaiii vclle cl posse Iiabcai, nii rcsiai, iiisi ul iioveril qua eal. ll;cc igitur via sacramciilo aliaris quolidic magis :tc uiagis ostendilur, et in usu qiioiidiuno qiianto iircqiieinius, laiilo cerlius apcritnr. Nun suluin au- ictii ad tencndain viant, cl Iranseunduni a visibili- biis ad iiivisibilia, dc spcciebus et furniis velut dc iiccidcnlibus ad subi^isleniia, per lioc sacr.iincnlum Idce 5;ipienii;e (illustramur, sed etiam rcliqua duo, uux per sacramenta baptisuii el cuiinniiationis coii- Icni dixiiiius, sacramcnli allaris virliiic coiiccdiin- tur, sicui iti iliis el usu firinai.lur et augmcnlanliir, qiiod iiun fit in illis. Quod eliain signilicari luce «iaiius cuiistat iit illis tribus siibstaiitiis, dc quibus ipsuiii conlicilur sacrameiilum, panc scilicei, vino, ei aqua. Iii pane, qui boininein corroburat, destii iion suliiin scd omnia inposlerutn rescrvatilur incerta. IIxm: de portis principulibus ad pr;csens dicta sitlliiiaiit. Main sun( forte alix portx seciindari:e, qiiibus uliui qiiinqnc qnx in Esdra ttotniiiati(ur (EsJr. iii), noti iiiconvoiiion(er apiari posstttit, sed li;ec aii.is Jjin ergo cuni proplieia in civilaieiniitiratitcs, quid inius aiidicril qtiid viderit, ab ipso pariter et cuin ipsu aiidianius. TRACT.XTUS VII. DE LIBEHT.\TE , DO.Ml^ATIO.NE , ET CLUIIIA CIVITATIS DE!. Coriosa diclasuitl de le,c\vitasDei (Psal. lxxxvi). F\ liis qiix- (licla sunt, civiciiis Doitiiiti viitiiiutn rtnniiaictn, dccurein ct cointcodiiaiem PropUeia S05 HIACT. DE rnREGRINANTE CIVITATE DEI. — TRACT. VII. W, tlc>.tribeiile, imo pcr Fiu(>lieiam Spiriiu saiicio rc- A il-i"ius tlivilias, sci|niiiMir iiierli.^^in; iiilor bonus ct >i;iaiile, iii.iiiifcsle j;iiii coiupreliemiisse viilomiir. niiilos (tiscrinicn niiiliim, omiiia virluiis iir.^eniiA llaec eniiii iii oiimi civiiale, siinl snporiiis iJicliini amiiiiio possiJci. ^oc ininim, nbi vos scparalim cst, spcci.ililer aUeiiJi, ct prxcipue assolent coni consiiinm sibi qnisque capilis, ubi (lemum volupl:i- iiicodari. tiide ct Propliela lixc voleiis oslcndero, tibus aut pccuni;c, ant pralix* servilis. Eo flt, ut «<)k|ire^bius iii /°iin(]ainciiiis cxprcssil iirmilai<>iii, in iinpclus (i;U in vacnaiti Ucinpnblicam. > ilxc Augu- iit«ris piilcliriiutlinein, comniO(lii.ile!n Lonimeiulavii slini verba, sive illonim qiios loqiienles inducil, ii poMis. Quoo qiiia salis jain ex pra^inissib viJclur posuinins, til ex liis niaisifftsle (leliir intclligi, quan- paluis.M\ superlluum (iuxiinus rcplicare. Sciciis lum Uoiiianl primo quiJcm liheri.ilcm, post eiiaiii isiiiir Propbeia, tion iii liis solis eli:iin reiernoi ci- (iomiiiniioncm, iainlom quoqiie ei gloriam sibi quae- viilis peifcclioneni feiiciiatis consistcrc, et ad ine- sierunt. Scdprimo magis ainliiiio qnani avarilia ani- licnda (.(eleslia cx itTrcnis, ad coiisj.icicnda iiivisi- inos cornm cxcrcuil : qnod t:imcn vilinin propiits liiiia per visibilia, ad insolita per assueia nos volcns virtnii erat. ScJ cl illi, qni iicc amliilionc, iiec ilc.Iucere ; posl ea qn.c praidiximus, illud tinod av;iriiia, scd por virlnlem honoriMH qu;csicrunt , sii.iiiiioperc iii civiiale lerrcna solei dcsidcrari, g!o- sicnl Ciio, nec ilolis ncc f;illaciis, sed vcra via ni- ria:n scilicct ct (loiiiiiKUioiieni, iii tivitale Doinini B lcndiim ess.' jn litavernnl, fiucm lanicn virliiiis- pioi<;quciidolcscriliiidico.i;s : Glonota dicla $unl de Iionoicm posuenint. Unde ct iCiles Virliilis el Hono- /«:,fiii/o* ^tri. Prinioigilur quanli iiici^ilaic lcrrcna ris conjnncli^simas slatncronl. Iliiic ci dc Caiona apiid suos cives sit liodie gloria el dominaiio, ac dictiim csl, (|iiom;iius pctebal gioriam, eo ilUim .cnpiernni. Ilinc «•sl tinod rcgaiciii c'o:iiiiialioncin C filii suiil :incill.c, sod libi'rae. iion lcrcnles, ai.iiua imjieria biiiosqiic consules sibi I'' 'l"'a Spiriln Dei agiinlur, iilii suiil Dei. Ouod'^ fecerunt;qiii consules appcllati sunt a co:isulcndo. Lspulso il.tqne logeTarquinlo, ei consnlibus inslilu- i:», civiias incrcdibilcm adtpla csl libertalcm; ei laiituiii brcvicrevil, qnaiilunigloriae cupido inoossc- rai. Laudis crgo avidiliis ei cnpidilas glor:;c innlia illa inirantla fecilalque glorioia secundum liominuiii si lilii, cl lixredes. Il.cretles qtiidein Doi, colixrede» aiilcni Clirisli (Itom. viii). Ll cum liberi sinl c\ oiiiiiiliiis, omniiiiii se scrvos proplcr Cliristiim la- ciuiil.siilijecti oiiini biimaiiu; croaluracpropterDruni,, in lioc ipso illi soli scrvieiilcs, cui servire rcgiiarc Cit. Esl cl atia gloria libcrtatis, qua non lioluui a cxisiimalioncni. > Ciijus aiiteni Ijudis avidi el gloriic snpiadiclis , sed ab ipsoruni eliam eleiiienioruiii cnpidi essent, in inagnis iliis el prxclaris viris .M.ir- Imjus mundi servilnie civcs nosirx civilalis libcros co Caioiic ci Oaiu Ca-sarc, qiii suo icniporc ingcnli s«! esse glorianiur, uljam iion serviant iii vetusiaic virtnle diversis inuribus inagni finsse perliibcnlur, lillor.c, sod in iiovii;iic spiriliis coiisnmniciiiur. Noii oslcndit dicens priino in laudibus Caesaris : t Ibi cnim iinligent doceri qux siiil elemeiila exordii niajiium impcrium exerciius iiovum liellnm e\- scrmoiium Dei , scd inlermitienlcs inclioalioni» ojiiabal, ubi vfius eniiescere possel, lioc laiidis j. Clirisii scrmoncm ad porfcclionem fcruiKur, au- avidtlas el glorixcnpidilas faciobal. > ilicnles abAposlolo : -Von accepistis spiritum terti- Dciiid.; Calnnem eos laudasse relcrl, qui ad glo- lulis iterum iii limore,sed accepislisapirilum adoplio- riam.lionorcm, impcrium, vcra via, iJesl ipsa vir- uis /iiiorum, in quo clamamus: Abba Valer (ibid.). luleiiiiebalur. IJndeeiverbaC^lonisponens, ita di- La quipjie sunl elementa exordii scrmonnm Dci, ciHi/>i«/.): I Noiitceiistimaremajortsiiostrosarinis rii,limciir.i sciliccl , el divini documciit.t linioris» rciiipiibl.camcx parva inagnam fecissc. Si ila csscl, innlio pulclicrriniam oam nos liabci.;mus. Quippc Bociorum aiquc civiuin, prajterca arnioruiii .aiquc fquoriini ni:ijor copia iiobis quam illis esl. Sed alia qua: veiut priina qnxdain elcnicnla incolianlibus- proponuiiUir, i|iii lacieopus iiabei.t, iioii solido cibo, ci adliuc scrmoiiis jiistiiix siiiil cxpcrtcs. IlxcSa- loiiion lilio proponcliat, di(.ciis : Audi, fili mi, diici- fncre, qu;c illos niagnos fcccrc, qux nobis niilla plinam 1'iilrit iui. Timor Domim priucipium snpien- fciiiil. Domi iiiduslria, foris jiislum imiicrinm. :iiii- /(> [Piov. ij. lime Uominum. ct leccde n mnl.) Ti- !• usiii consiilendolibcr,iiequedcliclo,iiot|uclibidini vieuli Domnium bene cril in einemit (i'»oc. iii). ol.iKixius. Pio lii., iios li:.bciniis Invuiiam, j\ai i- Timo' Domini expcllil pcccnium. Et ; S»ii« limuie liani, pnblioc cgcslalcm, i;iiv:,iim i>pule:itiam. L:iu- Domini nun poicni quif •m.iifoni {l.ccli. t). \lic 507 IIKNlUCf S. R. titi.orc quidaiu civiiim noslroriim scrviiml, co ij^so j:iin iibcri, qiioJ votuiilaric cl libcrc el libcnlcr sic terviiini, spcranlcs se pcr liaiic scrviiulcm profi- ccre iii libcrlaleiii (;lorix (ilionini Dci. Quinimo jain c( ipsi suiil libcri, liccl qiiandiii sunl parviili nibil liisteut a servo» ciim sini Domiiii oiiiiiimii, seif sub tutoribus cl acloribbs limoris ci obcdieniis: siiiil Ksqiie ad" praifiiiiliim lempns a Palic. Ad quod cuin per Patris gratiam pcrvcncrinl, sive qui jam Palris inuncre pcrvcnerunl, iion solum iioii scrviuiil prx- tlictis clemeiilis, scd qnaJ;im jam iiberlalc spiritus in auras libcrt;iiis evadenics, etiam elemcnia figii- varum, el sacramcnia Teicrum onmium el novoruni spiritusvivaciiaie iranscenduiit, nec ja:m oncre figu- r.irum prcmuiilur, sed ad vcirialis pcrfeclioncm feruntur. Suiit cliam ei alia clcmeiita, qusc leriio langit Apoblolus, argncns quosJiim .scrvicnics iniir- inis ei cgeuis clemeniis.EIemcnla.sive elemcniaia, suiil qirjecunqiic sensu corporeo pcicipi possuni ; et ea uicrii.o infirnia el egcna dicuulur, quia huma- iiain n:ituram nec a corropiione lueri, nec ipsius isidigenliac siifficcre possuiil. Qui auicm in eis sani- taiem aut saiieiaiem qmcnini, dccepli el volcnlcs \3nilaU serviuiil : a qua servilule liberi suiil, qui scrviunl non volcnles, secaiidum Aposlolum, sub- jecii iuterim vanilali, propier eum qui subjecil cos in spe. Subjecli, iiiquam, non scrvi, sed iibcri laiidem etiain a conupiioiie omniiio liberaiidi. Ilac de gloria libcriaiis ad pix'seus dicia sullkiaiii. Dc gloria quoque doininalionis, quam gloriosa, quam- quc gloriose a viris gloriosis dicla siul, audiamus. Ail piopbelarum eximiiis tsaias, imo per Isaiam Dominus, de gloria civilatis Sion : Ecce in mmibus meis descripsi le. Muri lui coram oculis meis semper. Tenerunt structores tni.destruentes le el dissipaiile$ a te exibnnt. Leva iu circuitu oculos tuos et vide; emues isli coiigregati sunt, veuerunl libi. Yivo ego, didl Dominus, quia omnibus liis velut ornamento vestieris, el circnmdabis libi eos quasi siwnsn. Adhuc diccnl in auribusluis (ilii slerililaiis mc03 A (/irti. XI iv),cidom coiuinal.diccns : Reddiln oiunibus debita : cui honorem,honorem ; rui vectiijal, eectiguf; cui tribHlum, tribuium {liom.xtii) ; ijmeii ab bujH»- modi dcbitis liberos doccl Domiiim es&e Qlios. dr- ccns ad Pclrutn ; nege» gettlrum a (pabvi ezigunt tribntum ra filiis, an ab atievit^Cm cuin rcspoiisum cssit a Pclro, ab alienis, ait : Ergo liberi tunt filii {Matth. xvii). In liunc modum SQO) eivrliilrs civcs vclul filios Dei, ct suos coliocrcdes a tribulo Cacsaris libcros esse probal. Licet enim C;Esar uiiivcrsum mundum sub sua descriplioiic conclascrit, et snain imagincm iiumismali suo imprcsscrii ; lamea Do- mjjii esl terra et plenitudo ejus ; orbit terrarum et qni habitanl in eo {l*sal. xxiii). Ejus quippe rectius dici debent oniiiia,qui dixit el facta sarrt, mandatit g el crcala sunl {Ptal, xxxii) unr\crsa. Nam el qiiod .\iigusliis boc poliiil.cx Dci ordiiiatioiie processil , qiiia iion est potestas nisi a Deo {Rom.xAi).Cam crgo reddunlur Cxsari , qux sunl Cxsasis, Deo poilus soa rcddinitDr, ex cujus coiiccssienc sniH C£saris, cunr tamen iimi lam ejus sint, qiiain esrd ilicantur sivc piilenlur ; ct cum rcdduntur qit» Dci suiil Deo, etlain qux Caesari propier Deum redduii- lur, non lam Ccesari quam Dco exbibeniur. Cui coii- ciiiit prtediclus struclor, ubi ait : Servi, obedite do^ minis carnalibus, sicul Chrislo ; non ad oculum ler- vienles,quasi hominibus placentes,scd ul seroiCkrisli, facientes volunialem Dei ex animo ; cum bona volun- tate servienles , sicut Domino cl non hominibu» {Ephes. vi). Ecce quomodo conveniuiil descriplov C ei structor. Quod si Cacsari, qui mundi descripior tanlum , non slruclor fuil, muiidus obeJivit , el sux imagiiiis iiumisma recepit , quaiiio magii Cbristo suiB civitaiis cFves obedire, el cjus imagine insigniii debe?il ut iiberi ab omni jugo ei soli ser- viam, qui in suis opeiilwis velul iii propriis manibus funnain eis viiae dedii et discipliuie, el per a|>ofito- los et evaiigeiisias suos, qnasi perpropriosstructo' reSj suam eis imagiiiem inisericorditer impressii ? Ipsi quippe mei-iu) s'r'>cfores ?jus dicuiiiur, qui suis concivibus dicunl : Imitatores nostri estole, sicul et uos Christi {! Cor. iv). ipsorum merila ei exempla niuri iiostri suiil, qui coram oculis Domini semper essc dicuiiiur, quia eoruiii meritis ab eo protegimur el iminimur. Quod auiein sulijurigilur : Leva in cir- cuitu oculoi luos, €t vide ; omnes isli congregaii tunt, venerunt tihi : et omnibus his velul ornamento vetl e- ris, et circamdabis tibi eos, quasi sponsa {hai. xux), et cseiera qucc sequunlur, omnia liberlalis gloriatii commendaiil ; eo quod civcs tam graiuito uiidique congregali, lani mirabiliier a Dco praeordiaali, dali, gonili, el cituirili, tamqtie muliipiicati ct magHr- ficali, civitalcm Sion glorilicenl el exorneiit ; ci quasi qu.cdam veslimeiila gloriae similem cai» fa- cianl sponsse, qux', rclicto palie ci malre, et ad- iixreiis viro jam se in gloriam viudicat liberlalis. Caetcra quae sequunlur quara manifcsie exprimaiit gUniam domiiialioiiif, espobilionc uou iiidigci, sedl adiuiicitluiiC. D I ^09 TUAC.r. DE IFREGIUNANTK ()ui!i cniin non nitrcliir, quis non dcli-clc.ur nii- (tirc, iino <\\\h j:iiii sc vitlissu iion ^lorictur, :i ciin- t;is nnindi paKibiisgenlcs adEcclcsiiiinciMivoI.issc ; liiios Ecilcsiai in nliii^, ci lilias siiper liiniicrns al- iniissc ; rcges nulriiios, ci icgin:-.s nulriccs iia- luissc, vuiiu (lciiiissG iii Ecclosi:! ailorasiC, ct ad liinina a|)0$loloruni clinariyruiii,niiorunu]ucsiiii$iaU)runi rcvercnier deoiculantur labia inqicra- (uruiii. Eccc quanta est civitalis Sion gloria po- lcntix ac doniinaiionis, quje nou solnni genliljus, sed eiian) rcgibus c( iinpcraloribus doniinattir ; iino scrvirc ei rcgcs el principes f^loriantur ; et ul pliis aliqiiiil dicaiur,cliain dxnionia ei subjiciiintur, ct|K)tes(alcin asuurege accipitcalcandi supcrscrp.-i:- lcs cl scorpioncs (Luc. \) .quoruni alii caiida pungiiiK, alii liiigua.ct superonincin iniiiiici virluttMii,qii:c li)t:i in liis duobiis, peccaii scilicei cuggesiioiie.ei ron- suiiKnaliouc aulo dicitur : Omnia vettra fuul, sive Cephat, sive Paulus, sive AjioHo ; vot autem Chrisli (7 Cor. iii). Merilo qtiidein Christi c&se debciil , qtiibus Cbristus invisibiJHa oniiiia subjccit, cl qtios sux civitaiis civcs con- scripsil ad conregnandum, citn) orbis Augiisii dictiis fiicrit, qui eum noti coitdidil, sed dcscripsit*ad sibi bcr\tci:duin. Ilis dc gloria dotiiitiniionis lucviicr pi:clibj((S, ad (rac(anduin de laiidis gloria irnns canuis. Eain siquideni Ircatus (tiiniiil Aiigiislitius, judiciuin liotuiiiun) bciie de lioniinibus opitiantiiini. K( licc( nos(ri civcs de (eslitnonio coiiscieiiti.^ su.c polius quatn dc opinionc lioniiiiitiii gloticiitur; (a- inon ncc bonx opiiiioni» raniatn sibi decsso voiiint, sed cuinincndant sc ad oinncin conscienliain hotiii- iiiiin, prnvideiiles bona iiou solutn corani Dco, scd eliaui corain boniinibus, lesliinoniuin bnbcrc vo- lcntes cliain ab liis qui foiis siiiil, ul cx luce opcrum sttoruiii non ipsi, scd Patcr suus gluiiricetur, qni csl in ccclis. Sciunl enitii, quod laudainlo Patrcin, ni;c ip.^is laus tleerit, seJ sccuii(liitn Saloiuonoiu dabitur eis dc Iruciu niaiiuuin suaruin, c( laitita- l;iiii( cos iti porlis opcra eorutn (Prov. xxxi). Fal- laceni &iqiiidotn gratiaiii ct vaiiau) pulcliriiudinoin (-ontcinnunt, stientcs (piod nuilior liniens Doniiciini ipsa rcctiusl.iud.ibiliir. Ilatic lauJis gldriaiii iion v:)- iiain sed vcraiii, nuii rallacein sivc fiigacoiii, soii stabileni, notcns Doniintts sux civit-ati dccssc, intil- lis cain labiotutn nioiiiuiciitis inscri voluii, inillciiS i civnATi-: DKi. — TiiACi. vn. olO A atl f-aiii dcpronicndaiii proiiliotas, ct snpicntos, i-t Scrilias ; c(, nc quid liiiic dccssc( gl;iri.c, gloriosos ciiatn rcges David cl Saloinoncin ad c;iin docan(:jn d:iin siio spirilu excilavit : qiioruin oinnitiu) , si dicla supcr Itoc vcllcinus rclcxcre, ciliiis dcficci-cl leinpus, quain copia. Scd iit alios oinidainiis, sui- ficil (aiKuin ad S:ilomonis laudcs rccurrcrc, qnas, in lypo civilatis nostrx dc nuilicrc forli legiiiir dc- proin|'sissc, llii quidcin post nuilla.qiKC iii laudcin cjiis dicta inveniuntur, lcgilur : NobiHs in portis i'ir?jus,cumsederiicumseiwloiibuslerra-(Prov.\\x\]. El illiid, qiiod prxmissiiin est : Laudent cam in por- tii npcra rjus (ibid.). Wi.c siiiuitlcm siiiil porUr, in qiiibiis qii;c apparent cominciuiaiiliir, alix iii q>iibin uuii opciuin, scd consciotitia; lcstitiioniuin rcqniri- ^ Inr ab illo qtii cordiinn csl iii.^pcclor, (pii ipsas jnslitias, ciiin atl judicaiidiim scdcrit, judlcabit ; e. ipsam Jcriisalem scrutabitiir luccrnis, iibi juslus vix salvabititr, et ctiam prudentibiis virginibns vix siiiiin Kiinicii oieuin, ul cx co vel in inoitico falnis virgiiiibus valeant subvciiire {Motilt. \\\). Iii lll'.s portis nostrx civitatis gloria inanifcstins apparcbi !bi vir ipsitis nobililatis su» {^loriani rcvelabit. Sur- genl cnitn filii ejus, ct bealissitnain pr.Tdicaliiinl, ct vir c-jus iaudabit cain {Canl. vi) dicens : Mulirv fiHtV cougregaverunt divilias, lu snpcrgrcssa es «"i- vcrsas (Prov. \x\\). Iii itlis ponis datiiliir ci dc fructii mannuin suarnm, qii;c intcriin in aliis por(i5 sine fructu laborare c( opcrari viilcdir, cl frucliin» non (am percipcre, qiinin spcrare, sccundtim illiid : C Siugulariter in spe coniiiiuisti »ie (Pia/. iv), jnxla illoruin opinionem (pii in aliis porlis diclnri siint : Nos insensati vilam illorum (cstimabumus iusaniam, el fiucm eorum iine honore. Kcce qnotnodo compulati suut inicr filios Dei, et inter snnctos sors illorum esl (Sap. v). Porlx glorix crunl ilhc, in qiiibus noa soliiin a filiis, non soliim a viro, scd cl nb lioslibii» tain niirificc, laiii gloriosc civilas nostra Iniidabiliir. Porlx vcro juslitix noii incongriic dici possunt, iir (]iiil)us inlcriin cx operibns jiistili:c coll.itidatur, ile qiiibus in Psalmo legilur : .\peritc mihi porlus jusli- tiw, ct ingressus iu eas confitebor Domiiio (Psal.cwii). iliis jiislitix porias qitatuor esse plurima docloruiii scripta lcslanlur. Priina csl dolor Cdinpunctioiiis, j^ sectinda vox confessionis, ici tia satisfactio opcris, qiiarta cst confcssio landis, vcl gr.iliarinn actionis. llx portx divcrsis apcriuh(ur n.odis. Priino, CH;n per cas qiiid aptid nus inlerius agatur, cxtcrius lioininibus aperitur. Kcvclalur siquidcm vis doloris- pcr lacryinas, vicloria peccaii pcr conrcssioiiis liu- iniiiationoni ; qiiia, sicul iiiiliuin pcccati supcrbia {Kccli. x),sicpcrhuniitit:iloin cuiifossionis triuniplia- tur dc pcccalo ; pcr satisfaclioncin opcrisostciiditiir ardor lcrvoris, sicul dc Maria Magdalcna logitur (homil. xxxiii) : i Consiiicruvil quod egcrat, et noluit modcrari quid ageret.t Vc.r graliarmn actioiicin ap- p irct cbarilalis piofoclus, qiix qiiaiito coiisiiinina- lior riiciii, !an(o qnictius ci sccnriiis in Doiiiina» glorialur. TRACTATUS V!II. m CLORIA i.POSTOLORL'11. De illa devot-ione et gl"orirt, (|ikc apostofis qirotf- «n IirNRICI S. R. E. CABniNAf.iS 5:j A'.1«r wii n apcriniitiir li.r. port;t», ciirn vel ail Air:i- tiToio itnpieii:ia;, atii sermo icientiir, alii pronhetia, lionem.ronla pcc(aloriiin,f|ii;e piins iiiale iii niiiiiili alH 'Jiscretio spirituum, alii genern linjHnrutn {I coi»(ui)isreiiti.> olidur.it.i, el cuilibet adnioiiiiioiii Cor. xii), ci cxtcra qii.e scfinuiitiir : «|iix, si alufiiis claiisa et ol)- ni>eririposcel>at, nt iiiprcssus in las, id est nl iii- rnni ihesaiiri jam fiiiicndi seriiionis angusli.i coii- gressu.s cis confiterclur Doinino, iion iii illis rema- tliidaiitur, nielius alteri principio reservantur. nl ex iicre volcns, sed per eas ad lianc transire, de (\no, novilate prirM.ipii ad novii;itein glorr.e corda legeii- dicitiir : Ilccc poria Domiiii, jusli iiilrubanl in eam linm ifinoverilur. Ip&c aiitem sempcr Alplia et Oiiiega (Pstf/. cxvii). In illas enim peccaiores inlrant, in sil iioslri sermonis.qurinilioin est, e»c. istam jusli/icaii a peccatis, qnibus pcr Pauluin di- citHf : Justificali a peccalo, pucem habeimus nd B Deutn [Rotn. \) ; ci qni ciim Pro|ilicia (liciu:t Do- mine^: Hepleatnr os meuni laude, vt tnntem gloriam luam, lola die mngnitudinem tnam (Psal. lxw^); qiiouiao) >io'< est speciosa laus iu ore peccaloris diea fidelibus exliibelur, aliqiiid jam dieenduin vi- ( Eccli. xv). Ecce hae sunl porlc jiisliiiu), per quas delur, qiise non solum praesenlibus feslira {^audia «ivitatis i;osirx civcs ifitrani ad graliam, qni per de eis frequenlcr agentibus visu el aiidiln sufDcicn- qualuor prjsscriplas, quas principalcs diximu.'*, in- ler est noia, sed eiiama patribus Veieris Tesiamenli irant ad veniam. Bene aulem ill;je principales di- pcr Spirituin praevisa, inultifarie niullisque inodit ciintur, quse tla siint nccessitalis, uisinc illis neiiiic pnenuntiata esl orlj? gloiix, per quas ad pa- amici lui, Deus ; nimis coufortatuf est principaiui ifiMn pervenitiir, qiiarum Ires merito duoilecini eo)um(/^ji(i.', c:4X.xvii!). Qiiod cum eliam caetcris bca- aposlolos di.vcriiii, qui (idem saiiciye Trinilalis per c lis assignel Gregorius d!ce;.s (Jioinil. 27) : i Lcce qualuor niundi pailes disscminaveriinl, el mup.do elecii Dci carr.em domaiil, spiiiium roboranl, dx- prima lidei rudimciita tradenles, docliinae Cliris- inonibus imperani, vimiiibus coruscanl.Prx-senlia lianaeci jaima' exsiiterunt. Sed el cum veiierit Oo- dcspiciunt, alernam pairiam iHoriUus et vila prae- minus judicare vivos ct moriiios et saevulum per dicanl, eam moriendo diligunl, ei ad eain per tor- igncm„ creiiiintur porioe fiituri ad Ghrisium ;pori3e, mciita pcriingunt.Occidipossunt, ei flecti neiiucunt, iiiquam, claiidcndjc dainnandis, aperiendue s;iivan- ila cowJorlaiiis est principatus eorum : i .sptculiier dis. Per eas qiiidem qu.otqnol ad fidem intraverunt, tamen beaiis congruil aposiolis, qiii prx csieris ;^.l lidei prremiuia adniiliciilur, ab eis judicaiidi; &iiiit a Donsino hoiiorati, et polentiori principatii jjcr eos Domiiio pracseniandi, quorum uni a Do- doiiali, sicut alibi idem Proplieia ait : Pro pairibtts mlno diclum pro omnibns legitur : Tibi dabo clove» iuii naii sunl tibi fiHi.; cunsiituet eos principet tuper regni c-xiorum: ei quodcunque iignveiii super le>- ci»j/jeHi itrrarjj (^Psa/. xt.iv). Nuiiquid noii nimis con- vam^ eiil Ligaium et iit caiis [Matlli. xv\). Et iilud: lorlaUis vidfcliir principatus corum, qiii super oni- Cum $cdeiil Fiinis homiius in ^ede maje^Jiila suce, nem lerram suiUpriucipes consiiluli? Qiiis uiiquain sedebitis ei vos siipcr sedes dujdecim, judicanics duo- lcrrenorum principuui tolam terrain oblii;uit, licel tlecini tiibus hraei {MaiiU. xix). Tuiic suie civilaii monarchiaiu dicaniur aliqiii tonuisse ? Imo qnis vel iosio!oruin Ji- xiiiiDS coii<;]uJcihIu!ii. AltciiJaiergo el aliuJfurleiiOii coiilcmiiriiJuin. Tribns siqiii iiivisibilia, qiix fiJe non iicla (eiiomns, per speia Loiw coiisciciiiix oJoraiiKir, ei per charilatcin Je corJc piiro guslamus (/ Tihi. 1). Uis Iribus , fiJe scilicci, spc cl cliarilaic, liotiio subnixus, easqtie inconcusse rclincns non indigcl Scripltiris, nisi ad D alios iiislrueiiJos ; ita ul niulti pcr Irtc iria sine ouJicibus iii soliluJine vixeriiit. UnJe, sicut hcalus ail Aii^^ustinus, jam iii illis iinpleliini csse viJetur, qiioJ Jictum cst : Sive proplietia; evacuabuntur ; tive iingucc cessabunl, sive scientiu dettrueiur (I Cor. xiii); quibiis laincii quasi maihiiiis lanla fijei et s|)ci ct tliarilalis iii eis siirrcxit insiructio. ui pcr- foclutii a!ii|iiiJ iciieiites, ca qnx suiil cx parie nuii qu.i-raiit. l'errcciuiii saiie. quaiiliini iii liac vilu poiest. lli aJeo forics fiiisse dicunlur, ut iiiier ca>- tera qii.\' fortiter cgisse iiarranlur, eliain lcuiiec lie> iii dicbtis iiivis peicussisse feiantur. QuoJ iiuu csl aliiiJ, (piani qiiuJ de Daniele logiliir (|iie(n iit lacum iiiibsiim leoiics niinime noccre poiiicrunt {Dan. m); f^uia irac cl irilHlaliouis lempore, qnoJ '••IG Sir, 1IRM5ICI S. R. r. CARlINAMS o «sl iii ili«; nivi» cl (.ili^inis, vili.i 011111 i!<»n siilnin A l-Jl' sijnl sc;cicla CO:I(;bli;i, ilhi.l iiiauircstc Conlciii- iioii siiljjigavcninl, HCti ci polins ilivino bnnl ;iii.\i- lio sul)jii},MUi. N:iiii (|ii<) I ;i|iiiil |)anirl<:iii SC|>l<;n), Isic lics laiiliiiii leoiics lui^>sc (licwnliir, iui rccic inlelligiliir, nl iii scpleiiiitio oiiinia vitioruiii gcncru (lesigneiilur, siciil s<'i)ioin il.cin(,nia dc M;iria 0 Do- tiiino suiil ojccla, in liibiis lcoiiilnis lri:i illa n u\i- ina, cx (|nil>ii$ ca tcra oniiiia oriunliir, siipcrhia scilicel, liixuria cl .nvarilin. Boiic aitlciii li;cc Iria lconnin noniine cx{ui;nu:iiiit-; qitia lco niiiiiuil su- |> 'rljissiinuin, li!)i(liiiosissiinuin, (;t voracissiniiiiii essc )H>rliibctur. Mcrito i<;ilur tri^jiiila fortil);is trcs isli (0 10 c> (li::u:iliir, (\wA el ilios noit t:iluil, qni Jjb tricosiiiiuin, D:uiii:li rrucluin sevagi-s'inu'ii assi- (jiiaruiit. Scd (|iiaiiiiiiiiciinr]iic 0:iiiicl forlcm sc scnlial , iiullu sc ralioiie spiiitnnli Noi^aulcal com- luirarc ; qtiia ctsi do: li jiixui D.miclcin iiitelligiMuli, qui ad iiisliliam crudiitiil multos, qiiusi si'>lla> fu- luri suitl in perpctuas aetcrnilatcs, uiide ct cis solis rrucliis ccntesimus assigiialur, qnia frcqucnicr do- etoribus intclligcrc cx nieritis snbdilorum cofioe- ditur, ad quod iiec suis sliidiis. ncc sua u:u|uam cou(ci)q>Ial'onc levantur. Mcrito igitur forlissiiiii David doclores ink'ttiguu;ur, q-ii sftipsos sibi abnc- gantcs, omnibus oiunia proptcr Ciiristiim riiint, ul omncs lucriracianl Cliristo, cl omiiia posbinl iii co, qiii 00.; conforlat Clirislus. Ilorum oir.niiiin prinii el pr;rcipiii bcali fucniiit apostoli, de qiiornni prinoipe I'etro diciUir, qiiod fuil iii catlicJra sapiontissinuis R pl.ilionis (;>'iius cxpriMiilnr , (|ijo I sp(;(:iulilor doclo- ril>ii'> iluri SLilcl , cx (!i\iiiu tunidin rcvclalione, po- lius qinni cx hiiiiianu iiicdiialioiic aut investiga- lioiio. Talcii fucruiil exccssus Pauli, quos ipse coiu- nicniorans, r:i|itnnih^)jitsmodi lioniincin ;isseril, iioii d( dncluni (// Cor. \u). Tulis ct illa Folri, cujits snpcrius inemitiiiniis, de liiitei visione; luics el Joatitiis revclalioiics, ex ipsa curum conslul reU* tioitc iuissc. Liccl aulcm singiilu lioriim triiiiii iu singnlis iriuui prxdiclornni aposlolorum ciniiicaitt, l.inieii omniu ipsu Iria plciic alqne pcrfccic iit sin- giilis coruut ei omirtiint eiiain cxterorum aposio- lorum luissc credendiim csl. Recte igitur ipsi pcr trcs fortissimos David intolliguniur, ipii ct forles coiilra Ikomiites, Cl forliorcs conlra damiones, for- lissiiiii aulem eiiam conlra Dcura, orationibus iraiti ejits placandu, et siiis incrilis ad iniscricordiam flccteiido praevaluisse lcgunlur. Ncc soliim omnes iii liibiis, sed iu ipso uno suo principc Pctro omiies possunl intelligi, cuin dicilur : < Scdciis iii calbe- dr.t, sapieiUissiimis princeps inter ires. 1 Docirina cie.iim aposlolica, quae el canonica dicilur, majori prac C3cieiis Romanornm scilicei poniificum aique dociorum non soluin auctorilate, sed eiiam sapien- lix' luce prufulget. Unde nec nominatur sedens illc iii cailiedru, qiiia doclrina aposiolica nou ab eis, sed a Clirisio pcr Spirilum sanctuin csl cis inspi- rala : iiec corum, sed ejus potius esl diccnda, qui prinoops iiiter trcs. Noc ipsi siiic oaiisa, ciiin sinl (; cis, manens cuin eis, rcpromisil dicens : Cum venerit (liioJciiin, l!'cs (licunlur, sed tripicx in hoc dodo- riiin oflTicium iiinui nobis videtur. Primum cst da- cirinae, sccnndum conversaiionis el vitaespirilualis, tcrtium div:n;c conlcmplalionis. Iluec tria iii iliis Iribiisnobis suiil designata, qiios Dominus seorsum aLi aliis Aiio^iloiis asciimeiis, secum dnxit in nionlein ol suuin ei glori.ini (ransfiguratus osiemiit, Votriiin loquor, Jacobiim, et Joanitcni. In Pelro dociriiia: gr:ilium specialilcr expressam iliudmuiiifoste oslen- dit, quod ei soli dioluin a Domiiio logitiir : Piisce oves weai {Joan, xxi). lil ilind : El tu aliqnando (onversus confirma fratres tuos {Luc. .xxn). lilud qnoque, qiiod vas de coelo subiiiistiim ei esl pra*- oslcnsum, ei audire incniit a Doniino, ilacta et Paracledts, queni ego midam vobis a Palre, docebit t'Os omnttn verilalem {Luc. xxi); et alibi : Ckhi siete- ritis anle reges et prcesides, nolile pra-medii.ari, qua- liler respoudeutis : dabitur cnim vobis tn iUu hora quid loqitamini {ilattli. x) ; cl illud : Dubo vobis os et sapienlium, cui non poKrunt resislere omncs ad- versnrii teslri {Luc. xxi). Qiiod et Paiilus de se pro- filcns ail : Evanyelium quod evangelizavi, non cst a me, nec per Itominem accepi illud, sed psr revelatio- neni Je&u Chrisii {GaL 11). Calliedi-a igitur Pclri, Cliristi polius csi, qiiam Pclri ; sed ascendcns Cbrislus ad regni solium, tri- buiial ci, sive Ibronuin judiciariae polestaiis proini- sil, calliedram doctrinx Cbrislianae commisil : cl manduca {Act. x). In Jacob pcctub Donuni iu cocna rccubuii, ct cui rcvc- deniiuin Romaiiorum pontiiicnm canones, et ccclc- siaslicorum doclorum sapicntissima documenla non disciepcnl, nulla tamen raiione cidcm catliedije coxquanlur, sed vclut scabellum pedum calhedr» oob;creiiiia, ei semper bumiliier obsequunlur, cl in iiicdio corum Pc.riis sedet, prffsidens aucloritate s:ipiontissiinus divinai revclutinnis iltustratioitc, prinoeps gratiae cl magniriccntia} poleslale. Audia- inus, qiiid ali(|ui Roninnorum, quidquc pnecipui dociorum ecctosiaslicorutn snpcr boc soniieiido pro.fcssisunu Ait Gclusius pupa (in sijuod. 70 episc.) : I Suncta Rotnana Ecclcsia post illus Yetcris 01 Novi Teinamenli Scriptiiras, quas rogiilariler suscipiinus, ('.i»ni lias su.HMpi itoii pruliibci : sanctam synoduui ;i? TRACT. DE rF.RnCRINANTE CIMTATi: DEI. — TRACT. Ylll. 318 N;c;i'nani Irccciiloruin dcccm ol occo P:ilrnm nic- A poiii, u( dc ill;t onuiliio tliibiiari cl tlisco|>l:>ri noii ili.iiitc inaximu CousUuilino Aiignslo, iii qua Ariiis londcmnains csl ; sinclaiu synodiiiii Coiii-laiiliiio- |iolilanam, modianlo Tlicoilosio scniore Aii;;usio, iu qna Macedonins liaerclicus dobilain d;uiiiialioncm cxce|iit ; sanclam synoduni E|diesinam priinain, iii q«?a Ncslorius d;iniii iiis osl, consciisu bcaiissinii l>ap:B Ccleslini, nicdiaiilc ipsius lcgaio ; saiiclain .*>yiuidura Clialccdoncnscm iiie;liaii(e Maniano \»- gusto, iii qua Ncslorius, Eulyclics, cl Diosconis cum snis conijdicibt:? suiil dar.iiiaii. Scd ol si qiia sniit .^lia coiicilia a santilj Patribus iiisliluia, pnsl isioruiii (iiiaiiior aiictor:l:ilc n, cl custodicnda ot rc- cipicnda niunJ:iinns. i llcm : i Dccictalcs cpisiol.e qiias Leatissimi papx divcrsis tcinporibus ab urbc possiJ, utriim vcrnm, vel nlriiin rccliim sil, quid- qnid in ca scriptnm cssc coiisliloril ? Mpiscopoium ontem lillcras, qiix posl conlirmatum canoiicni vcl scriptic snnl, vci scrilinnlur, ct per scrmonein fortc sapiciitiorcni ciijiislibct in oa poritioiis, ct ptr graviorcm ancioritaieni nliornm cpiscoporum, do- cliornuii|nc pr(idciiliani,ct por concilia licere rcprc- liondi, si (|uid in iis a vcro dcvialiiiu osl. > Itcm ad Viiiccniium (cpisl. 4S): < NoIicontradiviiKitainninlta lam pncclar.'), laiu indubilala lcstimonia, colligere vollc calunmias ex cpiscopornm scriplis, sive no- strorum, sive liiiarii, sive antcqnani pars Doiiali separarcliir, Cypriaiii Agrippini, priiuo qnia geniis boc liticrarum ub aucturitatc caiionis distingucii- lloni.i;'rodivcrsoriiin Palruin consol.ilionc dc.lcrunl, diim est. ISoii cnim sic lcg;inlur, tanqnam iia vx cis vcnerabilitcr suscipioiulx suiit. » Item Lco papa (opisl. 89) : I ll:i Doniiiius noslcr Jcsus Cbiis:us buniani generis salv.ilur inslilnir, ut vcrilas, qnx a:ilea logis cl proplictannn pr.-ccoiiio contincbatur, |ier apos^uicam tubatn iii salulcm univcrsilalis cx- irct, sicul scriptnm esl : /« omiiem lerram exivit «o« uus corum, ct iu fines orbii terrw verba corum {Psai. xviii). Sed liiijus luuiioris sacniinonluiu ita Do:ui' iius ad omiiinm npostolurnm oiriciiim pcriincrc vo- liiil, ul in bealissimo Pctro onniinm aposlulo:°iim Siiminu principaliler collocarct : ui ab ipso quasi (jiio lani capile doiia sna veliit iii corpiis oiunc dif- rundcrel, ut exsurlem se minislerii intclligcrcl cssc lcstimoninni profcratur, ut conlra scniirc noi. liceat, sicubi foilc al.lor sapiunl, qiiam vcritas postulat. li) eo qiiippe nunicro snmus, ul non dcdigncnuir ctiam dictuni ab Aposlolo accijicrc. Et si quid lorlo. aliud sapitis, boc qnoiinc vobis Dcus rcvclabil. > Ecccquam buinililer Romani ponlirices,ecclcsiastici doctoros apostoliiuc sc doclrin;e sulijiciunt, el laii- qiiam scabellnm callicdru: pcdtbus sc substcrnuiit, ul palani proliicantur noii licorc Itomano poutinci iiovas coijdcre lcgcs, ubi apcrtc Doiniiuis vcl cjns Apostoli scnlcnlialilcr aliqnid diHiiiicrnnt ; scd po- tius qiiod ab cis prxdicaluin cst, debcal usqiie ud aniinam clsanguiiictn co:;finnarc. Scd ncc Icgiliitc- diviiii. qni ausus cssei a Pelii sididilate rccederc. q ras suas doclores voluiit, lanquam ex cis tcsrmio- llunc eniin in consorliiim indivi.!u:c unitatis assunri- |t(um. id qtiod ipse crat, voluil noniin;iri, (liccndo : Ta ct 1'elrus, cl super liaiic petram a-dificubo Eccle- iiam menm (Mattti. xvi). L'l xterni teinpli xdificalio iiiirabili r.uncre grati:e Dei in Peiri soli.liia;e con- sistercl, l.^c Lcc.esiam snnm nrinitalc corroborans, ut illam nec liiiiuana lenicr.las possct appciero, nec coiiira illam porl;c infcti pr.cvalerc. Vcruni liaiTc pctrx isliiis s.^.cratissitnain lirniitaleiu, Dco, iil di- xiiiitis, xdinrante conslruct.Mii, nimis iinpia vult prcsuniptione viularc , quisqnis ejos polcslaloni lciiUil iiifriiigoic, id qnod accepit a ui:iJoribns non scquendo. > Iiem Urbanus: < SinilqniJaiii dicctites, Uotnaiio poniinci scmper lictiisse novas condcrc iiiun> profcr.iiui*, ut conira seniirc non liccal, sic- ubi fone alilcr scnliiinl, qiiam vcrilas Aposlolirx doclrinrc postiilal. Scd ne scabclliim islud bunii ei conlenipiibilitcr bxieal, ct pulvcrc conspcrsiiiu aiiquo modo foedciur, $ii|iponilur ei vclul qnoddatn rcgiuiu ac nobile subsiralorium Icgos mundame, qux vcl Jiistinianx, vcl itnperialcs dicunliir, qnod in ipsis lcj^ibus Juslinianus ipsc proliio.ri non eru- bcscil, dicens : < Legcs iioslru: iiou dedignaiilur iniitari sacros Canonos. > Valciitiiiianus quoqne itnperator, cum ab Orieiitc ad IIe^|>orias parlcs vciiions, Mediolaiii Callioliciim \e!lcl ordiiiari cpi- scopiini, evoiaiis opiscoi>os, sic cis loculus csi : 4 Nosiis cs diviiiis cloipiiis, qualoin oporteal essc leges, quod nosm.ii tiegamns, scd v^ildc.aninnanMis. D ponlinccm, quod dcbcat .sonictipsuni lolinsimila- Sciendum veru csl, quia indc novas lcgos coiulcie poiest, iinde evangelisUjc aliquid noii di.\crunl. L'.i vero aperle Dominiis vel ejus aposloli, et eos sc- qucntes Patrcs sancli scntontialitcr aliqnid didini- erunt.ibi noti iiovain logiMii Roiuaiiiis pontilcx darc, iod poiius qiiod prxdic;iliiin csl, usqtui ad ;uiiiiiai:t ct saiigiiiiicm conliriiiarc debcl. Si ciiiin quod do- cucrnnl apii^ol! ei proplicl;^, doslrncrc.qiiud ab.Nil I niicrciur, noit seiitcnliain darc, sed iiiagis crrare lonvincereiur. > licm Au,jU^iinusde unico bapii^nio (lij. II, De bapt. coiitra Uonal., c. 3) : « Qiiis ncsi ial bJnrlain Scriplitraiu canotiicani taiii Vctciis qti:iiu ^ovi Tcslamciili, certis tcrminis cotitincri, ejtuqnc posicrioribus liiieris otunium episcopoiuui ita prx- (orem virtulis us(cnderc , iCMlciuqiie doclriiix cott» vcrsationcm bonatii liabcre ; cui cl nos qui giibcr- nainus iuiperiutti sinccre c.ipita iioslra submil- (atnus; ctijus nionila, diiin latiqiinm hoinincs de- linqtiimus, ncccssariu vclnti curaiilis medicaiuina stisci|ii;iinus. Stipcr vos ciiiiii esl lalis olcclio, ipii divina gratia polili, ci illo ^[>lciidorc fiilgciilcs, iiio- liiis poicslis cligcrc. > II jc Mcolaus p:ipa aitcii- dciis, ita ait : • Lcx iinpeiMturis non cslsupra lcgotii Dci, sed sublus : iioii qiiod inqicrstoruiii logcs , quibus sxpe Ecclcsia urtliir conlra bxreticos, saqie conira lyrantins, ;itqnc coiilra pravos qiio$que dc- fcnditur, dicamus pcnilus rcnucndas; scd qtiod ea$ ^poaiolicis ei cvangclicis atiiuc canoiiitis dccrciis 3,9 !n;s[\!CIS. R. K. CAniMNAl.lS 520 „on no«se Infcrre pr.j.Hli. ...n.. ossorn.m.s. . Sc I A q"oJ nom.n ej..^ non p.x.ilnr. sed el in co qM0.1 »o. tilir:illi(;«lrxile tli-^sc i" c:illi';(Ir:i , M snpi(i>iii.,:>i.iins n.isse inier ni', q>t;i: rol.Kit;ilc i oi rdila.il, cum .111111:1 iillni'; dc fa ocri.rr:inl, alitv 1;:/ piintipio rcscrvaiim-, nl nioilica inleriin qniclc .clcv.Tli, :i(I ea qux dicfndn s.inl AJ.icrilcr acccd;Mniis. Ips«' aMlcin :il|)lia cl OMCga sil ser.nonis i.osiri, qni pmnini.i princ. clc. TRAr.TATrS IX. i)i: CATninr.v ptini ni «im. Nec niirari «!ebi'l;>li(|iiis, nec :novcri, si circ.T civiltlis iiosirK porl.is diuiiiis lininor.iniiir, vcl si de porlis it.icialuri, do callicdra proli.viiis dispii- ta.iius. Solcnl ciiiiii ji.xta porias plalcai i.ivcuiri, i.i qMiliiis soleiil s:^piei.tibiis catlicilrcc pr;rpar:ui, iitdcipsis scciinduin Salomoncm foras foiilcs sa- picnli* derivenlur ; el in pbleis spiiilualiiim aqii.i- ruin riviili diviirinttir* {Prov. v). Sic quippc Jol) ad por.an. civilalis procedeiUi , siciil ipsc le lalir {Job r.xi>:), iii plalea calhodra p.Trabalur, iibi vi- «Icnlcs cuni jnvenes abscondebanlur, cl seiies assnr- geiiies stabanl, auris audiens beatificabal eiim, cl oculus vidons teslimoniiim reddebal ci. Non crgo niiriini, si cl nos invenJa laliori planilic Scripinra- runs, circa porias gloriae aliqiiaiilulmn cvasanmr, cl niore liKlenliiim in pbsleis de porlis ad cailie- dram, de catbedia ad scabelliim, de sc:ib(.'llo ad lapelcin picluin cx iEgypto saltum damus, ne forie ii.ipropcraii iiobis possil a palribcs illud Evange- I ciim : Cautuvinins vobis, ei uon sallastis {^latih. Ifs, qiiasi leiicrrinnis bgni vcrnticiilnJ, el oclin- gpiiios occidisse iino jmpctu perbibciur (II Reg. xxiiii. Dc calliedra aulein Pclri el sapicnlij suiii jani (iicliim essc vid, lnr. Sid si ailliiic alia de ca amtirc dclcctal, ircs iii .'^i rii ti.ris tatbedras specialiter l.'g:i.ius coinincK- d;il.is, (abcdram Moysi , catbedram Klisei, el ca- llndram I'eni. I)c prinia iegitnr : Snper caliiediant Mniisi tederuiii Srribiv ei Vliariiai [ilailli. x\i:i) Dc scciiiula. qudd fcccril i.iulicr Siinamilis Ejsco coo- n:irii!um parvuin, iii quo consliluil ei lecliin. , scl- Iiiii, mcnsain el candelabruin (I V Heg. u). De lcr- li.i ; Th es Vetrus, et super liaiic peiram adificabo u luclesiam mcam ; et portcr inferi non pravale'jiin( adversus eam. El iibi dabo claves regni ccthruni {Muttli. xvij. Calbedra igilur Moysi , doclrina fuil legis; scIIj Elisei , docirina prophelica ; cailie.lra Polri evaiigclica claposlolica csl doctrina. Doririna lcgis juslitiam carnis iinposuit, sicul Aposlolus ail : ISon polest lex juxta conscieiiliam pcrfectur.i fucere scrvientem ; tiolummodo in cibit et potibus, et jutii- liis cnriiis usque ad tempus correptionis impositis {llebr. :\). Haic jusiiiia carnis eral iit iiosliis el muncribus, ol variis baplismatibus ; quac, licei se- cuiuiiim conscienliam perfeclani i.on possci.l facare servienlem, seciindum legis tainen jusiitiain Jusli dicti buiil multi, eiiam coram Doi.iino, incedentes iii inandaiia el jiistitiis legis sine qucrela. Sic cniin xi) Caiitaliiin siqnidein nobis jiiciindc ei inirahiiiicr (;; de Elisabelb cl viro ejus Zacb-iria ctiam in Evan- gelio lcgitnr {Lvc. 1). Doctrina prophctica jtistitiani iion reclc olTcrendi , scd recte oper;iiidi indixit. fiiilc Uaias : Qno milii mullitudinem victimnntm veslrurum dic.t Dominus? plenus sum. A'e offeratis vl ra sacrificium frustra. Incensum abomiuatio est milii. yeomenias, el Sobbala, et festivilaies alias non ferain. Mamis vesirce sauguine pleiiw sunl. Laramini, mundi eslole, quiescite agere peiverse, disciie bene fiicere. Quicriie judiciuin, subvenite oppraso, judi- cute pupillo, defendile viduam ; ei venite , el arguite me, dicii Dominus {Isai. 1). Ecce doctriiia propbe- lica primo victiinaruin cl holccaiislonim , et cj-re- moniaruin carnaliuin vaiian. s;icm el fallaccin Hdii- ciain lollit; seciindo (juiescenduin a perverso <>|>ere ol in liliro llcgiim dc foi libus Divid ; el descripta noniiiia coniiii siiniil cl opera iii lypo aiioslolornm qiiiln.s dictum est : Caudelc, qnia nomiua veslia tnipta t,uni in cxlo {Luc. x). iNain qiiod primi cornin iiomeii iioii edicilur, iliud fortc sigiiifical, Kl qiiisqiiis m\ doctrinffi ofiicinm el calhcdram p.1- btor.;lcin assiiiiiilnr, noiiicn sibi f.iccrc noii sliidcal, ted elsi iiomcn juxta nomcn niaj,MK)nim qni siiiil in lcMa l.abiici ii, ii> eo iion gandcal, sed in co, si nomen suum scri,)iu n in coclo ossc conridai, diccnsciiin Pioplieia Doinino : Non nobis, Domine, non nobis, scd nomini Ivo du gloriam {Psal. cxiii). Sic sic iionicii Doniini, iion suuin, sanciificari sem • per posiiilci ci exopiet. Hinc csl quod Romaiuis poiilifcx, qiii Pclri snccessor esl in lcrris, quando j) praccipil; tertio bene agere discendiiin indicil ; insliinitiir, no.r.iiie pristino deposiio , aliciijus san- «loiUMi piai.lcccssorum suoriim nomine insignitiir, nt j:im noii commnncui liomiiium vitam aul con- vcrsaiioi.em dncat, scd miilalus in virun^ allcrnm non jaiii sii qni f.icrat, et dc ntnncro sanclornm cfTcctus , cum Apostolo dicat : \ivo ego,jnm non ego ; vivit vero tii me CJirisius {Calal. u). Sifquippc Pcinis in signiiiii sui priiicipams, soliis inlcr alios a Doniino .lomcn acccpit, per qiiod non lain ipsc, qiiam Cbrfstiis agnoscerelur ; qiii, ciiin pelr;i di- » li.s sii, a pelia Poirum deiioniinavil , diceiis : Tu es Pcirus, ei super hanc pctrari wdificabo Erclesinm tneam (Multli. \vi). Mcrilo proinJc Pelrirm pi;ifi- gcruvit ille primus fortium David; iion soium in co (|nnrto q.ioc iiiler boiia opcra sint potcntior:. et s.iluli viciiiiora , cdicit. Iliiic oinnis concinil pro- ptieiia, lioc omncs piopiict.o pcrsiindere inienJunl, nl dcclinciit perversi a malo, el faciaiit qnod bo- num est. lYicc Elisci sclia, qnx licei et im iilia, et scrmonc obscuro veliit ex nuli et iinpolita maicrja coiitexla videiiiur, solida lamcn ei firnia, aliine im- inoliilis invenilur, juxla vcrbum Principis aposlolo- riim dicenlis : Ilubeiit firmiorem proplieiicum ter- vionem, cui benefaciiii altendenlet tanquam luceruce luceuii in caliyinoco loco (II Peir. 1). Ecce catbedra Petri sellaMi Elisei aut caihcdram Moysi iion evciiif, scd vcliil cis snpercniinetis qiiasi llrmissiiMis co- Itininis laiiixa siibsislit. Dc hgc eiiini ail : i\on tcni 322 3i» 1 n \CT. r>E rr.llEGUINAN TK CIVITATE D::I. -- TIlAr.T. l.\. tohete tegi'in, .'tU ml miilerc (Matili. \). De proplic- A siqniilcm i!lo ox arqiio ligiii lii:iiili c;ilori: bnivr tis, qiiiv ile illo seiijila erant (Lue. \\\v). l\u\c sccrcla qna(j;iiii vi n:iliirnn cxtorins ;iJliiliiia pm- eliani coiicinit, qirod .Moyscs ct Eli.^s cmn Clnisio crcalnr. Ilic spiniiioiis inlcllcctiis ex duriiia liiicr;c loqiioiitcs :i|)pniiioiiiiit in inoiilc. Iiilcr hos ig^iir lr;icl;> siiniliindiiie qiiasi qModain liiinmro rcp, ilo, •:iiliedia 1'clii iiiciliiinioblinci locuin, v«'liil dijjnior ft c;ilofe SpiriliiS lantli ^ininmin iiis[ii( ii'iU;s iii- Cl siiperior, ol qna» illi nicrito scssori conprnat, qni fl;iinnKinlo pariler el illiisti;inlc, vclul qnod.nn sole sapienlissiniiis dicilur iiilcr Ircs. Siciil cnini calliC" aerein accendente exirnditm-. IJic volnt lcnerriinns dra Peti i prxdictis dtiabiis coiisial csse snpcriorcin, ligni vcrinicnliis (inidaiii iioii violenlia iilens aliciijui ila el 1'ciriiin in sapicniia tan(|tiam Chrisli vic.i- perciissionis, sed viccm oblinons nnciionis, liiioi.T rliiin, ci priinnin roitiuni David, consiai riiissc snb- liiiiiorcm. Ejiis siqnidein sapiciilia non soln;n carnis jiislili;ini, sicul .Moyscs, iieo solnin oporis lecli iidineni, sicnt scriiio pioplioticns, scd corJis nniiiililiam roqiiirendain, agcovii ct dociiil, dicciis, dnriliam occnlta qnadain ct siilit ii exaii.in:ilioiic iiifleciendo einollit ; animiini q!ioi|iic iiispicicniis qiiadam vi volnntaria ilemnlocndo coinpiin^il. Ilnnc vcrmiculnni Panliis in cordilins andiioriHii snornii) procroari voiobat, cnm (licciel : Liiiera occidii , siciil cx oie Yeritatis (iidicorat, olacccporai pr.cdi- B */"»"«« vivilicat (11 Cor. iii). Polrns (|inqne id (andnin : ilniidale yrius qiiod iiiliis est calicis rel 'l>s""» •'''''s verbis cxprimil, dicens : OmHi« ;;r^ paioiisidis ; ei rjnod e.ricrius esl, mtindum ciil (Mntili. /•''«'''' piopria iiiterpretalione non (il. iVon eiiim vo- xxiii). El illiii! : Non qiiod inliat in us , coinqniiinl li'iii"ie humana ollala at aliqiiando proplieiin, s,d homiii.m; sed quod exil , cl o;vIcra. De corde enim Spiriiu sancio inspirati Incuti sun: saiic:i Dei homi- exeunt cotjiluiiunes maliv, hoimcidia (Mallh. \\), ci '""« (^^ ^«"'■- ")• ^c si diccrel : Si jiixla propriaMi r:riera qiKc .seqnuntnr. Illiid qnoqnc : Audinis. qnia inierprclalioncm verba proplieiica accipitis , l«<;iii, diclum est antiquis : Non occides {Hallh. v), el c;f- '"'<» l'i''*l'S polins dnrilijin, qu;!ni iiiloiligenliain lera. In liis ci aliis miihis, qu.-e silva nobis cvaii- c:>P'Clis. Si anlom Spiriui illo ducimini, qiio rno- gelica ci apoMolic' profcrl, docomiir, noii soliim >"i"" proplicla' inspirali , in coriini \crb;s Spiriliim illieilos aclns, sod eliam polnlaiiles corpor.s nioiiis, cl vitam invenictis, cl cx cis ipsi cliam vobis vil:ini el irralioiiabilos cordis afl^octns cohibcro. Mcrilo coniparabilis, iit inore tcrcilonis sermo Dei in vobis igjlnr sapionlissimns inier tres dicilnr, qiii pcrfo- operclnr, el si non cilogrcssu, jiigi lamcn cona u clissinins iittor cos qnos praHiiximns, perfeciioris q'iila . cnn» me (Luc. xxiv) ; nhi legcm , proplrolas el psalmo';, ligitiir, lidclihus provcnil ; qni non solcin oc. i cic, do se dicil iciinKniiiim pcrbibcie, ul scllicol ojior- scd cii.ini sine caiisa irasci bomini pto!iil»ciilui ? lercl enin pali ct rcsnrgere a mortnis dit oc iillcrx sibi reoondilorinm prKpaiaLat, j;nn tio- iiili. Quibiis nl qnarlns eiipes addatnr, jniigniitur bis in Inccni proileal, el onmi dnrilia cl ohscurilate pra-diciisScripiuia' qoae lugiogi;>pIi;i; nim< iip;iniiir ; reinola. quiii in lioc faolo volncril prcfigitian, ilc- siciii stini, lilier Job, Salomotiis, D;iniel, et alii qni d clarel. iNiino siqiiiilcm salvo allinri Hiyslcrio , si non iiiiiius niauile^lc qtwm cxleri Chrislnin pr.o- corporeani liiijus foniliidinein s|)irilu:ili ['ein cdiii- iinnliaiido prophel;inl. Vei fii iiiier ii:!giogia|)ha psal- paremiis virlnli, incompaiabilitcr Pciri i!ivoiiio;mis iho^ joxla Uieronyoiiini cuiiijiuiaimis. possMinns viriuicm excelioro, qiii noii soliiin ocliiigontos, scJ (|iiarium pcilcm dicero, sciipiur.im itlam, «pnin ciiatii tri:i milli;i liominnni niio scrmnnis siii in.p<'iii I ioni ilioroiiyniii» apoci yptiam noiniiiut , sciliccl niia die b;i|ili/.:Uos mniiilo lcgiltir occiilissi:. Sod ol librum S.i|iiontia' , JcsU liiii Siracli , Tobia^, Jtidilli, ocliugcnlos iino iinpclti occidit, cntii iii Siiiiiiiic .M.ii :hah.L-ornm, in qtiii)ns tilliilumiiiiis invenimus omiics Simonijios condcninavil, diieiis : Pecunia Clirisli el apbslidiirnin lon pora pr.VMgnala. In his '"'' tecum s\l in perditione {Aci. ii) ; quon am doiium oiiiiiibiis Sciiplnris Vctciis Teslamcnli si sonsus L)ei eiisliniai pecuiiia possideri (.\cl. viii). ^1i.;im b|iiriliialis roqiiiraliir , ul clicialui inysliciis inlcl- dcorct : Gr:Ui3:ii Spiriliis ."ancli (|iix seploiiaiio Iccins, iiivetiiel;ir non niinus inir.ibiiiicr, qnam de- dosigtiatiir, ad oclonani (|it;cstuni voluisii ir-ins- «.iiiler tciioiriiiui ilie iigiii vermicnius de (|iio sla- ferre, qn;esiuin .x-siinians pieiaiein. Sod non esi iibi «iin posi c.iiliedram siiiiinforinr. Qnid ciiiin vcrnii- pars, nciiue sors in SLrmone iKto. In (elle eniin uniu- tn'() illi siiiiiiius sp'iilu;ili iiit'llcclii? Vermiiulus riiudinis, et obliQniione iuiquilaLis\vdco le esi,tubiJ.), n 7m; nr:NU!Ci s. u. i:. iliiiii oclriiinrinni roniiii iiHni(i..ii:iiiiii), (|ii.(; |i(M' A (|iiatiior iiuiii(li p:ii((;s cx qii: tiior (■li-iiicnii.s siritsistiinl, uiiiili|)iic;)rc C(jiil(;iuiis , ct gr:il!aiii &c- [>iirorniis Spiiiitiv, (|iia: am.iriltiirtnciit aiil iTilium titiliiiin li:ii4Cl, vcnaicin re{)iilaiiipcirinius , spiritua- iii)i:s lcncrrimus; scdciilibus in calliedia, cl cum (lo ipsa vibraiitibus splcndidissimi id esl iioii tiini liomincm boaiini, quain bovem cxliibcamiis. Scil si boviniiin aliqnid saiicliis iiicsse dircrc vidoa- iDiir, iiiiii cis Ijoviiix' lardit:itis \i(iiiin awigiicr.ius, scd qiiain sit a|itiim lioc aiiiniat diviitis saciiUciit, allendamtis. ilujiis crgo aiiiiiialis facicm ftuli Dco, noii lioniiiii cxbiLemus, cuin in ara cordis iios ipsos diviiiis ociilis iniir.ulanitis , el baiic f:ic.em sihi in Caniicis dileclus prxcipil cxbibi.ri, diccns : Oticinle mihi fuciem Iu.vh (Canl. ii). Ac si dicai : ilatic tuam roputD, qnani til)i formas dc luo, quia in tc inalo- riaiii itiriiiiiitalis ct ciiipx causam invenis , iinde mcrito coinpiiiigaris; ct hanc milti soli ostcndi volo, qiii sobts reiiicdiiim infirmitatis conferre valco, so- liis culpam abotcre sniTicio. Nec videri debct conirarium linic sen&ui.quod s^- quittir : Num facies tua decora (ibid.), Quanlo eniin est qu?nqt:c anima sibi an)pli:ts inleiora , taiilo oculis sponsi speciosior apparcl. Ilas f x es bcaliis ncnediclus prxlalos subdilis cxliibcrcdocebat, ciini diccicl (/?« quod csi faciem aquita', < si ad uilimnm pl.igas virganurt, exustioncm cx- commu::icatioiii.<;, 1 quod csl faciom Iconis ; qiiod csl bovis facicm adbibcic. El liccl in liuiic modum bx faci»^ exhibeaniur proximo, spe- ciaiitcr lamen racics bovis orando, ci facics aquiLc contcmplando debentur Deo, facies leo«iis , et facio hcminis proximo. Unde et lix dujc, boniinis scilicet et leunis non ii.congrue expriaiunlur in iibs duobus fortibus David, qiii priiiio ipsorum forliuin subnc- ctiintur. I.eonis siquidcm faciera prima fiicie nobid Elcazarus ei re ci nomine rcprapscniat, iii co quod (licilur percussisse Piiilislh^os, doiiec obtigcsccret n;amis ejiis cum gladio (// Ueg. xxiii). Quid est ciiim obrigcscere inanuin cani gladio, nisi absque ulla,remissione zcluiii jusliiix contra peccata et vi- lia inficxibilHcr exercere, ei veliil in virga ferrea vei regeiido subdilos, vcl motus illicilos conipri- mendo lconis instiperabili uli scveriiatc? Sed ad boc agendum opus est Dei adjulorio, qiiod Eleazarus sonal, nec W.n de propria virluic, quaui de Dei csl auxilio co:ifidor:dum, ul dicai qui bnjusniodi cfl: Dominus 'nihl adjutor, non limebo ,^uid facial milii lioino {Psnl. cxvii;. Nihil eiiiin, secundum aposto- h\m, nocere nobis poleril , si boni aimidatores fue- rimus (/ Pclri m). Scd caveal Eleazarus nc, dum leoiiis cxercei severiiaicm, leoiiis incurrai aiisiori- latcm. Isla cnim, si adsit, odibilcm , illa si desit coniemplibilem rcddit. Unde in Ecclesiastico legi- tur : iVoH si.< qtiasi leo in domo tua, everlens domum tuam, el opvrimcns subdilos libi (Ecdi. iv). Econ- liario lcgiiiir de Juda Macbabxo: Similis fucius esi !com in operibu!» suis, cl pa-ficttius esi iiiiquot Sr. TRACT. DE PEftEGmNANTE CIVITATE DEI, - TRACT. X. S5^ persi-rHlnim eas; el qui conlu^babnnt fwpulvm iuum ,\ ol :ir{liio|iiscoi)i iiisliliili. vico alioriim aposlolorum ivecendit llnmmis. lU rcpulsi suul iuimiii pra' timoic ejus, ei exnccrbnbnt rcqes mulios, ct hvtificnbnt Jncvb in operibns suis. Et direcln esi salus iu vmiiu ejus, el congreijraril pereuiitcs (I Macliab. in). Sic pI do lioc Klcaz.nm tliciliir, «|iioil hrl^ pcr eiim s.tIiiIC ni.ignn, iioptilns qiii fiigrr.il rovrrsiis csl ail creso- nini spolia ilelraiiond.i. Eccc qiiaitliini piodesl po- ptilo racics leonis in m.igistro. Siriil enim iilii noii rsl gnl)ernalor, popiiliis corruil ; cl, siciil \rc ierr?c ciijiis csl rex piier, cl cui cffcniinali iioininaniiir, .lic (Jissipal iirpios rcx sapiciis, cl ciirval cos for- iiice. Koboain siqniileni (^oniinaiitc, popiiliis siih D:iviil cODgrcgaliis divitiilur (/// licg. xvi); Ju !a vcl Elc.nzaro Iriuniplianic qni pcrioranl congrcgan- mr; el qni fiigoraiil, ail CTSOruin dclraliciula spolia '' z^nis, qiii rigiilissimns fiiil, sicul cl ille sapienlis- cpsiopi. I'"iu'niiit oiiain pr.clrr ;iposlolos el aiii scptiiaginta diio a noinino -e convcnil sapicnliorcs. ^ain et aqiiila qux aliis avil)us dicilnr prxomincro, clarius eliam oinnibus orulos noscitur infixos liici lonero. Episropos Elea- reveriuntiir (// Reg. xxiii). Sciiiiiliir iii forlV.)iis Pavid Eleazanim Scinma.i, dc qiio legilnr, qnod ciim fiigissel pnpnhis a facio Piiilisliiiim, sle:ii il>e in medio agri ientc plciii, cl tiiitus cst euin, porciis- silque Phiiisthxo», cl foril I)on>inus salulem ma- giiam (ibid.). Semmaa islc audiens interprelutiir : in quo apcrte faciein hoininis inliicmnr, ciim pra-iatiiin ccrniinus aures piopitias subdiiis inclinarc, ciiimo- rem paiiperum cfficaiilcr cxandirc, vociferanlcm eripcrc de manu forlionini , egcnuni el paiipcroin a diripicntibus cnm {l'snl. x\xu). Scd ne, iii l;oc Senimaa, vel in porta undccima, proptcr undecim saga ciiitina, el nndocimum ps;'linuni, qui sancti- simus. Nam, «^icul loo (scleris hesiiis forliliidiiie noscitur pr.Tcmincrc, s:c cpiscopos rigidiorcs uiiiio- ribus sacerdotihiis, et roiisl:inlio'es conveiiii appa- rere. Minoribus ({uippe, quihiis dii liun csl : Kcce ego miUo vos sicul agnos iuier Iuj:os (Luc. x), pietns spetiiilitcr oofgniil, cl mar.iiioliiilo, iit niilla sc- ditiosarum plebium inqiiicuidinc, nuUa improbilale ad rancorem vcl odiiim provoconinr; sed , sicnt agni inaiisiieiisbiini luportim rabier.i siislincnloc, illiim qni sicnl ovis ad occisionom ducius csl, ol siciil agnus coram tondonie sc obmutsii (Isai. liii). iLfaligabililer iiiiitcntur. Altcn.laiil siibtilitcr f;icliini Summaa, in qno qiiid cis agendum sit, pleniiis cilo- alisdofeclnmdoplorai,(liniiiiulionemali(|iiamsuspi-p cenlur. lf,.,e si,; .idem agrum ii^nic plcnnm a Phi I remiir, suh nilcro principio factiiiii cjns siiblilitcr indagcmns. Ipse aiitem semper alpha el omcga sii sernionis noslri, qiii iiniversorum priiicipiinn cst ol nni9; ei sine princijiio el fine permanci iii sxcula Kxcqlonim. TRACTATIS X. fr. TdlBCS PB.CL.VToniM ORMMBUS, F.T CLEni 5.UPRA rorULUM EXALTATIO.NE. Ail porlain iiiidcciinam accossiiri , priusqiiain ngriiiii loiilu ploiiiini, quein Semiii:ia iii ea liiolnr, iiiiromus, libel iiiliicri in his Iribii!» robiistis for- liuin David, per qiios prxlalos dixiiniis dcsignari, Ires dislincte expressos ordines proclalorum : qiii sicul liodie in Ecclesia dislinguunlur, iia el apud lis'':.xis Vuilus esse pcriiibctur. Quis ibte ager csl, nisi viia terrena, Ciijus agri Cain prliiio, deindc Ksau facius cst agrloola? Econlra Aiicl pusior oviiim, Jacob vir simplcx habiians in labcniatnlo (Gen. IV ; (lcn. xxv). Ucne in .M>el, qiii primiis o!i- lulil ot obiatiis ost fianiliciiiin Dco; ei in Jacoh, qiii primiis uiixil lapidcii!, cl crcxil in {ilnliini, hinOeiis oleiim (icsnper, nosln;m csl saccrdoiiiiui pr;orij^iir;(liiii), qiiod !iis duohns sacraincniis, in C0Mii|)lihiIi3 sciiicet Ii05ti;c imnuilalionc, ct socri chrisiii:ili.s (lclibiitione specialiler nosciliir iiistitu- liim. Specialins lamon in Jaooh, qiii eiiam decinias ofterendo, el in duorum h.xiioruiii iiiorlc, lanqiUiin iii gemina carnis , scilicol cl spiiiuis poinian- ethnicos, apnd Juda?os, el in Novo Testamcnto a j) ti:o moriificaliono, el proprii noniiius altcriiioiio. Domino invcniinus dislinctos. Apiid geiililes qui- (lem simplices saccrdotcs lemploriim flamincs, ma- j©res archinamincs, maximi prolollaniioes. In Ve- leri qiioqnc Tesiamcnto summi saccrdotcG in anno soniei in Sancla sancloriim introiliani. Minores sa- cordoies quotidio lalicrnaculum iiilranlos sacrifioia consummabaiil. IIi"> qiioquo icviloj vtliil mininii siihservicndo iniiiislrab^inl. In Novo antom Tcsln- iMCiilo Jacobns, flophas el Joanncs, qoi sociin.liim Aposloiuin coliimn;o craiil alioruiit, dexiras dcde- miil Paiilo (Galat. n). Doinintis quoqiie Polnim, Jacobiiin el Joannem assuiticiis dnxil in moiilcm oxcelsiiin , ct osiondil i!!is gloriam siinm [Maiih. XAji). Islorum vicc hoJic m! b;cclcsio suiii piimaics ca qiise hoiiie iii Ecclcsia oiiiiiiont, velul hisloriali- ler noscitiir cxprcssissc. Iii Caiii vero cl tsau tcrre- nus esl popiiliis recle pr;«fij,'iiiaiiis, quonun pri- iniis invidi."» cl odii frateriii scp!»^re l;ibclaclus ;> fac.e Dimiliii csl cjccliis ; alter, duin venalnr in :igro, (ioiiii cst supplai:laliis a fratrc, el opiiido lassus dc agro rcvcisiis libenlcr priniogeniia dodii pio nifa lonliciila' coolione. iNoii mireiiliir s:icordotes, niin vidcn! hodie lai- cos iitvidiic siimiilis agilari,; liiiie:iiil auicin laivi, r,ni talcs sc sciitiunl, a facie Domiiti se ciim Caiii c.xpclii. Sed et si se a liimiiic divinx' s;ipioiil::c cxpcriiiiiiiir cjeclos, non lanicn ad l;!!]. oiim i;os|i(«' raiioiiis rccnrranl, sod Di o '111111111 cr suiijocii .b sr IIKNRia S. R. E. C.*.ItDlN.\MS 3i8 liiiqtiiiaic declinaro coiilcnJ.uil. Non auieiii con- A carnisci s.nngiiinisopcr.iTtlitt ri:faiM {i*iifi,;nixcociio- liirliciunr et «loloani cuiii binl priorps iialu, si tk- ncni, licct gn&lum siiavcm, lamcn vi9>ii noci»ara nim silii conspiciunl prxcinincre; sic q'ii|»pe ruln- a se al'jice:», popiili.s ccdciKlo s, cadem car.is 'pfn veut siiniinuin Lpncilicfrcl Jacob, Doniino inspiranio, sic ail: bel aiiqiiiil relinenlrs, malnpriinl c.iriia!i! a< el ssrch- tibi Diut de roie coeli el de piiKjuedine lena: abun- laribns iinplicari, qu.Tra Oeo niilitainlo in spiriiu daniiiiin fruiHcnii, vini et oei, el seiiinui tUii jiopvli, anibtiiare. Cienis vero verlium nposloliriim liiieiiler et adoienl lc iribus. F.tlo dominiis fritirum tnoruni, amplccleiis , iiluil sci iccl : ^S/jir/iu cmbulate , et et incnrienlur nnle te fdti mutrit lu(V. Qui male- desideria carni . non fer/icietis ((inlal. \): illud eli.un dixierit tibi, maledictus erit, el qui benedixcrit bene- iion surda aiire audiens: 5/ enim tecundum carntm |iuli Clnisliani Spirilus saiiclus in liis B tur sicul spiriius carni, sic spiritiialiter vivenies vcrbis expiessil. Glero siquiilein iion solum rorcn» carnaliier sapienlibns prxrerimtur. Eccc primo- Cffili, sicul quidain blasplicinant, sed el dc pingiie- dine lein: abundantiam pleiiiorem conocssil. Ser- vilulcin ctiani populoriim, adorationem tiibuum, et (lomiiialioncm fralriiiu suorum, el iiiciirv:aionem cxprcssil : in quibus omnibus, non Irdriam, qu:c soli Deo dciicliir, sed duliam iiitcliigiiniis , qitije et angeiis et sanclis iioniiiiibus, saiicloriimque qiii- biislibel successoiibus exhibelur. Popularibns au- tem cleri servituiem imlixil, ct vivendum ci gladio, «t in piiiguedine terrai bcnedicendum pra;Jixi(. Main, eisi ci rorcm coc.ti concessii, non lameii roris cocli abiindanliam, ei ipsum rorem , non in se iiaiiitiiros, sed dcfuper a clero, ct post lerrae pin- gcnin, qii.t lcnlis non comesiio, sed concupisccfl- lia Esau abbtulit, Jacob ejnslcm leniis despeclus co:i(ulil, ol primntiim clerus ex coiitinenli:p ca8ii> (ote promcmit, qiiam carnalis conciipisceiiiix sua- vil:ite, velul qu:i(iam rufa icntis decoclionc plniis diixil. Esl ct alia linjiis prri-posterationis c.-.iisa, pius scilicet nisiri Jacob dolns, qui c.irr.e:n pecc:ili veliK qnamdnm iixdi pcilem assumens, in siiuililu- dincm cariiis peccali vciiirc voluit, trntaius pcr omnia pro similitndiiie ab>qiie [ec^^a.o (llebr. iv). Hunc pictalis dolum, maire gralia o, era. le, Ju- dxorum populus, velul paicr cxcus ign'> aus bcno- diciionem quam ].->aac Jacob verbo dcdeia:, opere _ . . . guedinem percepturos praedixil. Sed non solum '-' in Cluislo ncsciens adimplevil. Si enim cocinont- quid sit pcr Isaac a Domino prxdiclum, sod el quid ihter ipsos fralres actiim sit attcndanms. Esau &1- quidem primogciiila fralri litiens primo, ct ca par- vipciidciis icviter conccssil. bed postmo.lum coii- ceKsissc sc doleiis ad pcrscculionis tyraimidem se coiivertit. Sic et Cunstanlinub Romano ponlifici icgai insignia, coronam scilicct et purpuram rega- iem devotus piimo obtulit, qiiod in veslibus E.«au vaide boiiis Jacob a mulre concessis piaifiguraluin fuii; sed el in siicccssoribus suis cidcm poslmoduni Cfsilia inltiiil, morlem eliam commiiiatus, iiijiirias muitas inflixit, sed landem Esau Jacob paiienlia ct longaiiimilate devictus, divino! scnlcntioi quam- tent , nunquam Dominum (jlorla: crucilixi-,sent (l Cor. u). Hiijus ergo iiosiri M-ri Jacob mcriio, qui non tain uiigciK.'o lapidem , qiiam seipsum iir.- ctum iapidcm exiiibendo, uncttis oic-o laeiitix p:X coiisoriibus suis (Psal. xriv), coroiiatus ct obl.iliis in cnice vcriis nobis rex factus cst cl saccrdos, iili cliam qui sacerdoiio fungiiniur ci, genus olcciiim, rcgale sacerdolium , jnste dicii sunt ct elTecii (7 Peir. li) , bencdictioiicm patcrnam veliit fihi spirilualis Aaron jiire ii:cn:ditario posiidenles Sed inler iiaec meinncrii iioster Seimnaa ulen- dum sibi esse, non gloriandiim poieslate quam ac- cepit in aedificalionem, noii in dcstrm tionem. Scial ^is iuiitua acquicvit; ct condiiclum ei aique dcfen- j^ (uondiim sibi traditum agnim lciilc pieinim, poiiua sionein, potius (aineii cx simulationc quaui ex de- votioiie, obluiit : qiiam ei Jacob sapienter, ct pro- vide recusavil, diccns : Pioiti,quod panulos ha- beam teneros, ei oves felas, qiias si plus in ambulandG fecer» laborare , morientur omnes una die {,Cen. quain dcmetcndum, proliiMtum sibi lentis esiim, carnaliiim scilicet o^ierum delectaliuncin, agri sibi commissam defens oiiem. Sliide;il igiiiir spinuialis Scmmaa cariiaiem populum vclnl agrnm leutc pic- num tueri, saltem a ciin.iiialibus peccalis, si non a Xkxiii). Quae omiiia apud sacr.-» Scripliirye guaros toticupiscenda uxore pro.\imi, salieni ab .iduite- e\posiliuiie iioa indigcnl sed laiitiim rciiiemora- ran(I:i, si non a ic tins coiicnpiscciida, siliciii a lioiic. lliud aiiicm polissimiim vidclur alleiidendum, r:ipiciid;i ; si non .•»!; Oilio, saltcin ab iioinicidio. quo jure, qiiibusve cx causis miitor uatii primo- Tiiealur paiipcrcs ab injiiriis diviuim, diviles a la- gciiito sil pradaliis; et prima quidem facicjiisin qucis dxmoiinwi, doccns cos iion snpcrbc sapere, cvidciiti esse videtur, qiiod Jacob lenlcin quam ncc spcrarc in iiicorlo (liviliiirmn, diiciis eis, (ima coxcral, non antea fralri instanler poieiili conces- qui voliint divi:es fieri, iuciduni in loUciionein, ei ta- sil, doiicc ille priinogenita spoiilc ccssit. Sic ct ^Mt-in/i (//a6(;/j (//■;;«. vn. CaYcal autem ideni Soin- dcrua codein eliam jure popnlis csl prcelittus, cuai maa, ne solam \occiit Jacob rciinondo, inamis Esau ) TRACT. DE rERECRINANTE CiVITATE DEI. - TRACT. X. 330 1 lam sjntulare, qitam liabere dolis cl fallaciis, A tpparel, qiiaruo ab iniiiMcis Da\i(l Scribis ct Phari- ul piloniin aspcrilale ot siillililale vcrsiilns in- jialur. N;im cl lales aliqiios saccrdolcs fuluros irilus sincliis cx illo faclo videliir inniiissc, el luiiius hoc ipsiiin in Scribis ci Pliarisxis argiicns : per (atkedram, inquit iteysi scderuHt Scribo' ei arisiri : qu(r dicunt, fncile ; qucr anlem fuciunl, (Tt it»t te (Maith. xxiii). In qiiibns vcibis qiiid iiriniipes cl scnioros cl Scrib.c in Jerusalcm, cl Annas princeps sacerJo- lum, cl Caiphas, ci Joannes, cl Alexandor, ei quol- qiioi crant de gencre sacerdolaii, sialu runl in me- dio Pcirum et Jo.mnem , intcrroganies eos : /n qua virlutn , aut tn quo ttomine facUis hoc voif Tunc Peirus re\ilelus Spirilu tancto dixit ad eos : Prinripes populi el seniores audile : In nomine Jesu Cliristi i\aiarem quem vos crucifixisiis, quem Deiit suscitavii a morHtis, inhoc is:eaitat coratn vobis sanus. is Bubylonicis mortis inalediclioncm incnrrant. " Uicest lapis qui reprobatus est a vobis adificaniibus. iinus sii|iiioiida, sed libanda Domino ofleralur Quod bo- ni irium robusiissimorun) mysterio tunc juxia iil- 'am factum fuit, et postmodum a spiriiualibus iritualia David forlissimis spiriiualiier noscilur »e factum Apostoli siquidem et coruin succcsso- i quos per tres forlissimos David dixiinus inielli- iidos, de cisterna legis Hosaica', quoc alibi pisciiia Lia cst, (|uinque porticns babens, aquam spirilua- inlclligeiiiix non minus forliter, quam sublililer cuenint, CJ juxia Salonioncui foriilcr premcnies {ib uben (Prov. xxx), nun soluin iac inuralis ieniise, sed ciiam buiyrum sensus allegorici cx- ess^runt. Tanto auiem foriius id ab cis faclum PiTROL. CCIV. bibcndain sed libandam Domino dignum duxit, in nubis sinc dubio si^nat, quod nosler David Cliristus aquam quam prxdiximus, non quocsivit sibi ad bu- inanx iufinnilaiis, quain susceperat, remcdium; sed in divinx nalur.ne, qux scipsam ad Lomineni inclinaverat, argumenlum. Qiiod ciiim esl lidci noslrae cerliiis argumeiUum, qiiam quod ea qiio; a Cbriblo facta pro nobis credi- nius, a propbclis prxdicla longe anic cngiioscimus, cl in Vctci Teslaincmo, vclut iu tisierna Beihlebemi- lica aquam ■imnidis.')itnain reconex Deo est (II Cvr, jii). Saiij^iiis aiilcin judit.tla esl a David aqua isla ; (|uia, sicul vila carnis in san- guiiic csl, S!c vita aniuiae in Baj)iciiii;e calore con- «isiii. Qiiod aulem juxt^ porlain liclblelierniticarn i^jblcrna b.cc fuissc dcscribiliir, noii aliud csse vide- *iir, quain Vclus Tcsiarnpiiluin, in q«o vclercs liislo- rla; vclul aqiiac niibiuiii cssc, quod non lam cisierna vl-I puiciis, quam fons puicus, ei poila aperta civi- latis nosirx Uciblcbem ab ipsius civilaiis iucolis toinprobatiir. llanc poriarn coiivcnieiilissimc bcaiain 61ai:iain dixcrim, de qiia in Beililelieni Judse natus «isl Clirisius, V4;lul foas asccadeiis de lcrra, irrigans iinivei'sain superliciem lerrac ; el /luvius egredioiis «Ic loco voluplalis ut Sfcrnso, Cl l.into intorpretabilior ad dicendiim., qiianlo audiiores avidioies fore coniiiUmus ad audiendum. Quanio autcm est h:cc maloria dignior; tanto no- vum ci principium assignari dignius esse cOjjnosci- lur, ut ad laiiiam malcriam corda lcgeitlium quicte itiodica relevata yrdentiiis prjcparcniu''. l|)se auiem seniper Alplia el il sii sermonis nosiri, qi!i,ctc. TU.\CTATIS XI. oa ii'OBTA DiiODECniA CIVlTATiS Btl , B. VIRGIXE DEIPAR.V- De gloriosissiiriit IHmiini Dei noslri incorrupia ni;itr8 ci Virgi.ne iiacialuri, gloriosissiiiiiim filium ejijs Dominum iiosirum suppiiciier cxoranuis, nl quie Sciipturis sacns dc ca gloriose iuseri vohii!, jiobis reveiare digneuir; el ea nosde ipsa loqui do- teal, quaiei sl mm cjus coiigruanl dignitaii, nosiia; salieus indigiiilali conveiiiaiil, noslrse saiisracianl dcv()tioni, cl vd parvuiOMim suilicianl lcctioni. Igi- tiir qiiam ntullir.irie. jjiiamquc niullis inodis olim iJeiis ioquens pairibus iii propliclis cam inagiiificc commendare voiueril, quidam atlendons, in laanc d vocem mclro ludens erupit : ^liiiia de le sun! protiheltv locuti privsnfjia; ISon .iyuari singnlnri ts dUandtim rjraiia. iU'Vi qui uasci utque pasci, tiia curne vulmt, r^ec ScrijHuiis nec figuris tnus Iniides lacnii. Prius aulcm quain ad ea qii.s a propbciis cl patri- iiiis de ipsa dicia ci figuraia dicunlur, accodamiis; itiiendeiiduju diligcnlius, el diccndum csse videUir quod ba'C duodecima iioslra; civilalis porla, do qua iracttirc !ir.hem'is, pricmissarum porlarum prima sit cl suptciua. Prima ordinc, diguilalc siiprema. Ab ipsa ([uidem c^lcrie porix babueruiu iniiium , in ipsa obtiueiil fulciiiicnlmn, per ips.')m recipiunl com- pl(!£ne!Uum. ipsa quidein in eniinentiori parle civi- B.. I;. CARDI.NAI.IS 332 A l-itis bila, aliiii niinstrai iuccni, glorix digiiitatem CdiifiTt, afTerl coiisuinniatioiK-ni. Ex ipsa namqiiQ sacr:iiiiciita nobis oinnia iirnfluxerunl , graii:iruiii omniiim cliarismat:) ct cx^uupl.i virtutiim rion niinus doleci.ihililcr oirul-eriinl. Donique ipsis cliam apo* siolis [irimo pcr c.im velut pcr .ori<'iilaleiii porlain nostr.c rodcmplionis priiiioi niodo, rei alicnJMS conccssto mida oblinetiir : uiic ul (uncessio redij-aliir iii scripluram ad ■feclionein elabiratur : l.^nilem , ul scripliira si- 0 priiicipis ad coiifirni.itloiicm rohorciur. In liu:ic iin inoduni ut benediclio Domiiii sit idena, priino scr it : Sii numen ejns beucdiclum, ante solem pey- mancl nomenejus; el heneiiiccnlur in ip\o omnes iri- bus tencp (ibid). Rediliuiiiir aulem tic bencdicen^ tibiis Deuiii larga Dci bcncdiclio : alitjtiaiulo in alDuciitia t(-iii|iora!iuin ; alii]iiando in extcrioniiu eiiiiiiciHi.i («raliaruiii ; .tiiiiinndo in spiiilualium l.ir- giiionc \irluluin : cl Iiatic uhimain «a:!cris pra'fc» rcndam coiiimeiidassc videiur Apostoliis, ubi ail llenedicliis Deiif., qui benedixil nos onmi bmediction^ siiiiituali in ca-U'i,l.bus {Eihes. i). Maiii CElera; bcne- diclioties cotiinuiiiilcr dnnlur o( boiiis el m:ilis ; imo frei|ueiiii4is iiialis qiiam bonis. Scd non est in- vidiose aui avarc occulianda aul retiueiid.) a bonis, quia qiii abscoiulil fniiucnl:), iiiaJedicctur a poptilis; esl dislribiienda. Distribuitur nutem in ini:iores i m:ijori bciiediciio spirilualis, aiil imprecando cis bona qux iifliidmn liabent, sicul esl illud, quod di- clinn esl Rebeccae a pcircnlibus : Crescas in milte millia; ei possideat senien tuum porlas immicoruni SHorum {Gen. xxiv). Anl congialnlando eis pro bonis qiix jain babeiii, sicul illud Raguelis ad Tobiam : Bcnediclio sil libi, /S/i mi, quia boni el optimi tiei filiui es [Tob. vii). Aut proplicl.nndo, sicul fuil be- ncdiclio Moy^i ad Josepli diceiiiiit : De benedictione undaHda sanciificat, dcliinc perficicndo muliipli- ^ scd sicul gralis accepla, ei ila ci gratisdanda, pie , landem corroborando confirmat. Sed lioc non i in Domini nomine alicujiis benediclio operaliir. ^itur Job benedixisse Dominum, sed nomcn Do- :ii collaudando, dieens : Sicut Domino placnit, ita fum etl : sit nomen Domini benedictum {Job i). jilur Dominiis benedixissc Abralix, sed suum ei nen revelando et commendando, dicens : Ego u Omnipoteiis , ambula coram me, et eslo perfe- i {Gen. xvii). Legitur Isaac betidc quasi cceli poma dulcissima liberaTtt me. De pomis fructutim solis el lun% bomo a Dco benedicitur, cum donis spiritualibiis cl lemporalibus boiiis ab eo cumulattir. De vertice aulcm moiitiom antiqnorum, sive dc pomis collium xtcrnorum, ad lerrani frugibus plenam desceiulii beiicdiciio, ciiin uiluni sigiians, benediciiooein suaii) iii invocalionc D de subliniitale vitx sive doclrinnc doctoruni orllio* icix Triiiilalis concIudiK prima liarum bencdictjo doxorum subdili dcbrianttir ; vd meritis ci oralio- I poiebl Doiniiioatiributa,se< nnda n Doniino rctri- nibus spirilualium virortiiri sola leterna quxronliuin, a, leiliaiiipopuledjstribula. AUribuendasiquidem liiferiores qtiique ac debilos a Ijnvantur. Laieiii la- nuniini ejus gralia et benedictio pro donis suis, men sublimiora qu.-edam in bis verbis mysleria, quas Jicamiis ex jffectu ei dcvotione : Benediclus Deus si sublililer enuclcentur, porla; de qua loquimitr, roiiif tuis. Renedicendus etiam iii oninibus oporibiis dignilaletn et gloriain pleniiis icserubunt. Josepli si- s,jnxia illudProphela;: Cow/S/enn/ur liti, Z>omiwe, quidein Dominum noslrnm Jesum Chrislum, noii iitu opera lua (Psat. cxliv). El illud quod in eo- solum nomine, scd ei rr:ilriiiii vendUione, et iCgypti n p>alino legitur : Fidelis Dominus in omnibut don)in;ilione, el ocoulloruni proplietica inlerprela- suii, ei sanctus in omiiibus openbui suis {ibid.). lione aperie praefigiirasse, neino qui dubilel. Ter.'a jedicendus quoqiie iii majestaie sua. Quem ordi- autem ejus caro est inleiner.it3e beatae Virginis •1 vidctiir servasse proph-ila, ubi ail : Benediclus Mari^, de qua Clirisii caro processil, (ic sola Dot ninus Deus lsrael,qui facil mirabilia solus : et niiiii bcnediclione sancii Spirilus operalioiui conoe^ ediflum nomen mnjenialis ejus in (Clernum [Psal. pia, cnjus benediclionis niyslori:» hiop^^ jn Spiiiia ri debemus, tccuiidum iltud : Corde creditur ad liiiam; ore aulem con[essio fil ad satutem{II flom. lioc o^lenditur iii co qiiod episcopus sigiio crucis iem suam rnunicns, confiiendo clara vocc dioil : juioriuni notlrum in nomine Domini. Tcrtio ipsum IIKNRICI S. ». inirabUilcr prxvnlcnfi, miralillitij :e calceamoilttm de jyediOus luis ; locus enm in quo slas, terra sancla est (Exod. iii), Quod crgo plene videre non poliiii, pic- beios muJtos manifesie visuros pr.Tevidit, et Iianc cis benediclionem invidii, sinc invidia lamen ; atl am- plecteiidam (anlam bcncdiclionis dulcediiiem onmcs Jiis verbis posieros invilavit. Scd et poma collium iKternorum , si non pnrguslasse, laincn odoiasse videtur ; qiiae non solum odoranda , scd eiiam de- guslanda p.^-xvidit beiicdictis, vel quando audiluri suiit : Veniie, benedicti Palris mei, perciptie reguuni (Mallh. xxv), vos enin» esds qui pennamistii uie- cum in tcnlatiouibui vicis; ei ego disposui vobis E. CaIU)INAUS 336 A regnum, «I edutit el bibntit super n^.entnm nieam in rciino meo (Luc. i\ti); vcl riim etiam in prxfenti nMcii'!ciitc honiiiic ad cor aliiiin, ut cxall<;iiir Dru«, jam Ciiristiiin sccundnin carncrn noii cogiioscit; sed Clirislnin Dri vorbtim cl B«i sapienliain, Deo coi»» si lislanii;ilcin cl co:eicrniiin , artlwerctitlo alerno fjcius jam cx parle xlcrniis, el scciindiim Aposiu- liiin fiucndo Deo iinns ^piritiis ractiis,ut relui collis .Tternus poiii;i non iinmcrilo proferat incor- riipta. Sed nc iiostcr Josrph lanliim in calcslibns el mnntanis pnsci, rt iion nisi iii iiioiiLinis rubaic vidi-alur, elian» fitigcs lerra:, qui stiiit quilibcl frii- ctus digni piimi.entK, el cos qiil ploiiiores 6uiil, fructtis jiisiiiiae, dicilur acccpiarc. rossciit eliam rl alitcr verbd isia exponi; sed quia ad alia festinn- n mus, breviicr ea langendo polius qtiain exponcndo peicurrimus. Mnyses igitur Jcsum nostrum iu Josepb bcncdiicns {Gen. xlix), ct ipsius praeconia bcnedi- cciHloprxdiccns, primo capilis unguotilum pioscqui- tiir, dcliinc qiiomodo sil in incinUra diffusum, etiam iisqtie inoram vesliinenli descendissedesfribil.CapilJ igiliir '.ing-.ientorum copiam culilus infusam prse < oa- soriibus suis prospicicns, in pomis coelica-Iicumcasli- tatis ipsitis odorcni ci inconuptum coelibalus ipsios iiDiai candoreni; in rore fecundissimae charilaiis ejits suaviiaiem ; in abysso sul-jacenle snbjectain el Hiiiissimam ipsius huniilitalem. llis unguentis opli- mis eapiit iioslrunv iii ipso suo cxortu fragrasse, cl ca a capite in mcmbra delluxisse, satis oslensum cst, ciim de fiindameiitis autea iractarelur. SeJ quaB ^ i I capile fucrunt poma cocli, in mcmbiis poina soiis ct lunx dicunliir; quia qua; consortes babuerunt per graiiam ci industriam, Chrislus babuit pcr iialurdtn. Mcrilo ergo solls et iuna; poma nomiiiantur, qnxj sub solis et lunae instabilitale mulabiliier obiinenlur. Nam Christi virlules snpra solcm et luiiam invaria- bilitcr co/isiiiisse firniiler as&eruniur; et nc baec poma tam nova, tamqiie insolila, immatura forte aul marcescibilia vidcrentur; de verlice monliuiB 3nliquorum, el de veriice coUium aeternorum fuisse proponunlur. Yeriex autem monlium anliquorum fuit ad Patres antiquilus de Chiisto facta repro- iiiissio, Unde Apostolus : Abrahx dicla: suitt proniis' sioiies, et scinini ejus {Gal. ni). Ouiiiium illarum jj proniissioniim siimniam , ct velut verlicem fiiisse iUam, quae dc Christo facta esl, probaiur, cuin sub- ditur: A'o« ait ct seminibus, ifnasi in muliis, sed quasi in utto , cl semini tuo, qul esl Cltrisluf. {ibid.). lianc auiein promissionem tcslamenium vocat Ajio- stolus, conriimatiim a Deo per bgem el proplielas. Non enim ex Icge promissio, scd ad proniissiouis coiifirnialionein ei coopcralionem propter transgres- sioiies vehit picdagogus posita esl, ordinnta per an- gclos, sigiia iiiiilia el inagna operanles ad ejus coii- brmalioncm. Non solum auiein per angelos, sed eliaiu prophelarurn dictis pra;dicl* proinisslonis confirmritum est testimonium. Ipsi enim proinissio- «cm ilc Cliribio faciam inlelligentes, et velul jam iirpletafi) in spiriiu previdenies, prwteriia ci fuiura 537 TRACT. DE PEl\i:CRINAMK CIVITATE DEI.- TIUCT. XI. 538 prxsentialiter conluendo, qtiamdnip. xioniilaiis sp« A sedqnoJ ell.im ca nieiliante 6piriluulium a Dco ac- cien siint aJepli, secuniium illuil Isaine : Yentnia annuHliate tfobit; et dicemiu, qtua dii ettii vos (lia. xti). Hi igiiur, qnol nobis in Scripluris suis de Chri- 6ti ailveiiui monuiiienlu reliquerunt, lot quasi poina rriigraniissima, quasi colles aplerni proiulcnint ; c( Cliristo reservauJa , ac si ponu in riguranim e( seiiigmatum calailiis recondita concluscnint. Scie- Ixant enim secundum Salomoncm, ou)nia paina iiovj ei veiera Clirislo esse .<;crvaiida. Veiera iil in eo iinpiereniur, per eum apcrirenliir, nb eo disirilme- reodir, tecuiuluni illud : Dedit dona lioviinibui{Pial. nvii); nova vero, ul ea semper bona crcarei, san- cliGt:aret, vivificarei,b«nedicerel ac praislarel. Nova siinl, de quibns ait Aposiolus Domininn dixisse per cipere iDeruiinus beiiodiclionein, e( bcnedicciidi mi- noribus, pcr Jestiin acccpinius poteslalcm, donec (andein in Gne omiii coilcsti Leiiodiclionc et gr:i(iu repleii, solum jain Domiinim laiidare e( bcnedicerc habcanitis, dicenies : Denedictns qui icnil in nomine Domini {Ptal. cKvii); et cuni Elizabeih ad Mariaia : Benediclus fruclus veulyis lni (Luc. i). Evallai)!liir 6i(|uidcni nomiiius solus in die illa ; c( velii( in Ro- surreclioiiis ociava coinpleiagcncraliCircumcisioiK', iilj.im iiequc nubaiit, neqiie nubaiiliir, scd peiiilus (ollatiir de medio niembri gciiitalis oflTiciuin, ijuod pcrab3cissionempra?puiii Abrahxostensiim cst,in(c- rim castigandum, cx (unc nomen Jesu quani sit su- pcr onine iiomen bcncdicluni, adorandum a(quc Proplielaiu : Ecce consummabo super domtim. Israel B laiidawduin, luce clarins omnlbus jpparebil : liinc tettttmemam novum, dundo- legem mcam in men- tibus eorum, et ncrt d«celnl untisquisque proximnm tutim dicent : Cognosee Domiuum. Omncs enim icient me, a majore usque ad minorem {Itebr. viii). Diccndo. ai( Aposlolus : Novu-n, veleravit prius. Quod auteta aHttqnatur e' tenescit, prope inlcrilum ett (llehr. viii). Traaslato siquidem taeerdolii', ne- feise erat, ul el legis iranslalio fierei ' et refrobaio jiracedcnti mandato propler infinniiatem ejus, et inntilitatem , quod nihil ad perfcctum o.dduxii, in- troducito fierei melioris, quod jureJHrando slare prO' miilerctur in ceternunt (Uebr. vii), dicenlePr<»plic(a : Juruiit Dominut, et iton pofHilebit eum. tn es sacer' do* 1 . a:lemum {.ecu-iidum ord'nevi MeUltisedech (Ptal. cix). Ea igitur ^ux a^l sacerd^tium novura tt Uilanientum speclanl, secunduni ordincm Mcl- cbiseoecb, seniper bona sunl; ci, sicoi eacerdoiium a-;erniim, la ei ipsa immulabititc lo^ia a D<:9^ cn-aia. ({uciit lo liecuuduiu virlulen' vii:v insolubilis zb eo iiint ia.lilula; sanclilicata, quanJo pcr Chri' sti 'nori.ein facta sunl ad propiiianduni clTicacia; Tivirirata, quia Cliristi resurrccliouo non foIuui ad accipiendam vite indissolubilis virlutcni, sed ctiuiii ad Uaudam, a D >o &uiu benedicta, Unde dicitnr in Canone Benedicit, el praitlas nobii, id cst qux io .-< K^ut bcucdicia, ut babeant , bcocdicis, u( conrc- raiii nobis vituui. Ne autcm ungticnlo cnpitis sola proxiiiiiora ojeuibra perlusa vidercniur, ctiam sim- vcrc lioc nomen olmim clTusuin crii, quo primo pcr Gabrii'Icm archangclum Mari^^c iiirusuin, clausum aptid cum scplciii dfebus pcrmansit, e( dic oclav:x per oani nou lam clTusuin quain rcvelalum ftiit ; (juia pnuca adhuceranl vasa, qux lantani olc- pleiiiludi* •liiiem caperc sulFicereiit, et noadum vencrit liom illa, qua mortuo viro vasa vacna non pauca mulua iiiveiiiret, quibusol>!um infusuin, usqne ad clTusio- iiem excrescerct. Usquc liodie hoc oleuni vasis v.i- cuis iiifondcre Maria non cessat, ct nominis iiiijus suavilalem incKperlis divinilus revelalain vclut la- clis dulcedinem ex uberibus maternis inslilbt . El licet hoc oleo perrusa; adolesceniulae nimis eum di- ligore dicantur ct noincii ejus oleum iatenniur cflru- sunv, iiiterim tanien, diim percgrinamur a Doniino, infusnin potius fatendum esi, quam cffusum ; cl ctirrere dicendye suiil aJoIesccniul.t' potius inodoro, qnam in iinguCDli cviiiaiiili el consumniataecharila- lisardore (Cant. i) ; iiec siabii hoc olenm, donec vasa deficiant. el conscicnliarum osliis nperlisqua>- qiic virgo sapiens dc lioc sc oleo a suo rcdiinal crc- ditore; elde c.Tlcro ad vicluni el vitaiii tanta oW suflTiciat pleiiiludo. iloc nobis, o beata Maria prinio deiiierotuo, posiea de ore profluxit, ei qucin p»- ricndo priina inundo perditu salutem edidisti,priint etiain nominando ejtisdcin salutis graliam prodidi- 6ti. Tu Salvatori mundi intranli munduai yorta c\- stitisli ; lu acccdeiiiibus pastoribus ad etim poria pa- p!:ciuiu tl i.iebeioruni hooiinuni pii acKis ac dcvoti q (nisli. Pcr te magi ctim muneribus Btclla praeduce ail-clus ad lioslri Josepli boncdiclioiicm, velul fru- ctus huin>!t:> et de locis planiorilius et inlcrioribus procedeiues pcMinere dicuntur. Sed quia hi rnicins aatc advenlum Chriali in eis qu'. euni fultirum cx- bpcctabani scmiplfiii iuveniebanlur , intcrrx pleni- tUtlinc, illi (4ui post advenluiii ejus a credeiilibus in citm populis plci>ius^unt cxhibiti, denotanlur. Tuiius igitui !i.iiltif(iriiiis biijiisbencdiclionis, velut ca-lcs(is cujusdam unguenli cx variis speciebus a curlcsli pigincniario conlecii, pleniludu ad nos esl po.r beaiam Virginem, quasi per qnanidain poriain luce clariorcin traiisfusa unde e( ab angelo dicla Ci( in mulieriiius beiiedicla; non soliiin r{uia Evx nialediciio per eam cil iii bcuedictioncm conversj ; ei portam ostendcnte ad cum intravenint. Pcr te ns- que liodie fidelcs omnes ad euni accedcnics, (e por- (am, te incdiatricc\M, te magistrani habere glorian- lur. Tu siqiiidem iiilroducis ad fideni, testimoniiim lideipcrhibendo; lu inedinlrix cs ad vcniam propcc- catis credenliuiii filium iiitcrpcllando; lu magistra ad invenicndam graliani, cxempla vit«ctdiscip1in:e omnibus osieiidcndo. Tu luuni porla iiMlii dij^neris esse ad Filium, intcrim Incarnaliorris cjus iH civi- talis suK peregriiianiis mysietia rcVi-lando, tjiidem ad civitalem regnanlem ct (rtiiii)plr.iiileirt in ca;l.s poil Hcl intolligere consumniationcm regni s;p- spC' ialilcr pro ;iiiinia; incorruplionc viiga aiirca cularis, ct fincni rogix' potesl;ilis : tanlnm opinnri reclius nppollatiir. Ea siquidoiii, sicul virga uriix possuniiis circa riiieiH sacciili , Aniicbristo siibhlo aurcjp iii area fuederis fuit jiincta ; sic iii iinaCbrisii do mcilio, uniiaiein fore iiilcr sa^rularcm ct ccclC' peisoiia fiiii diviniiali conjiincla. Nan; quod apud sinsiicain polesiatcm; nlse videantur iiiviccm oscii» Jereiniain virga oihe tcsle.x conjiingiiur [Jer. i), il.iid lari, el iion tam Assucrus quam Mardochxiis donu- innuere videtur, qnod ineadem persona caro spiri- ne:ur in regno, quod niox Clirislus Iradiiuriis csi lui e»i conjuncl.i, el vclut testa forro absquc onini Doo ct Palri. Virgnm qiioqiic fcircaiu ditimiis bca- carnalis concnpiscenlivC repugnaniia cst subjocia. tain Mariam, noii fcrream iii inisoroiido , scd fer- Scd, sicul virga fcrroa coiiloril el comminuil rcUu rcain in suslcnl;indo, non in subvcnieiido fcneam, cianles, ila virga nurea contritoset bumiliatoserigil sed in subvcbe:ido. Non cniin csl bacuius arundi- id spem vilae, el ad gratiam rcparat obsequenies. neus tanluin, imo plns quam lignous, quia quanliiin Beiie aulem quam David ferroam dixil [Vsal. ii), Je- forruin ligno pr;i'ominel in roriiiudiiic, lanliim bcala remias videre sc nsseril vigilantciu ; quia Cbrislus Mnria supra oinnem buniauuin modum viriule e»»: nec in aliquo flexus, nec nnquain obdormisse, ncc iiidula cx alio , Spiriiu sancto supcrvonicnte in vel in modico dormitasse invcniliir ad culpam ; sed, eani, id cst supra soliluin venieadi iii bomiiios mo- nicul vigilel sancliis apiid Daniclein jubcl arborem diiin in eam desccndenie , cl virlute ci Altissima praecideiidam (0««. iv), sic cl apud Jereniiam virga obuuibranie. LibeiUer bas virgas, qiias a vcro Ja- vigilansollam succensam, ci apud Duvid virga fer- cob in cnnalibus Scripliiranim invcnio positas, rea vas figi:Ii confringerc pcrliibclur. dinlius iinmoraudo conspicio, ul iii caruin conle:ii- Virga quoqiie aurea, scd cl ferrea beata Dei Geni- r pbitiane sciisns spiriiualos concipiam ; ne si forie (rii dici potesl. Aurea, vcl quia alavis edita rcgi- carnalilcr cuncupiscendo concipiam, coiiciipisccii!.ia bus, vel quia aurea virga priina; inatris Evxnorens rosaprocessit; vclqiiia graiiaplona cl inlcr muliercs benedicta niedinnle benediclo fi uciu venlris sui, in carne filii sui csl diviniiaii conjuncta, ila ui ilhid qiiod dicluin est ei ab angolo : Dominus lecum {Luc. i), sicui estomnibus ftdeiibus cojnnuinc, iia ci futrit sp«ciale. In aliis enim Deus diciliiresse pcrgraiiarri.ei auiem iia divinitaiis su.ie infudil e.^^seniiam , uicx ea eiiam liumanam sibi univeril naturam. Ei crgo nierilo anionomaiisce dicitur , Domiutn lecum {Luc. i), in ipia iion soliim liiii pcr graliam , scd jpsius etiam divinilaiis ploniludo, siciit ail be:iliis Aposlolus, corporaliier babiiavit {Coloss. ii). Unile ipsa cum conceporil, parial pcccatum; ei Gabaoniiac nici iion lam niibi aqunm compunclioiiis compor- lcnl {Josue i\), quain vcluslaiis opcra ingerendo luml oj meos replcanl illusionibus ; et edit iuniur iiO!i soluin nomine, sed et re illu.soros. 0 quoiios a Gabaoniiis iin;!giiiniionum mearuni nicmi',' iiiihi illiisum : ei orc Doiiiini noii inlcrrogalo iJc vibarii!; coriim susccpisse , ila ut coiilcinplaiioiiis liimine velul quodam milii sole justiiljc occuinboiitc , coii- liiiiiis vix landein precibiis obiincrem , u: staret sol coiitra Gabaon ; et si iion proficcrci luincn contem- |)lationis , saliem iioii deficcrel calor devolionis; mancreique diloclus mcus mccum, niagis prcctim ei ex ea (anquam sponsus processisse lcgiiur de D assiduiiaie coacius, qiinm puriialc afleciuum oblc- tbalamo- siio {Psal. xvni), nam et prius fuisse in ca clalus. Heu lunc oviiiin mearum scrolini eraiil coii- pcr graliam, sicul el in cacleris , iino eam singulari ccplu». Nam qiii primi lcmporis fuerant , Jacob prae cxteris graiia dilaiara tcslatus fiierat Angclus cooperanie {Genes. xxx), vario el diverso colore dicens, Are graiia plena {Luci i). Ac si dicerei, inysiicorum scnsnuin apparebanl respcrsi. Tunc MullcB (ilice congregavcrunl divilias , tu supergressa qnippe in lumiiic D<>miiii lumci; videns, aspiciebani es univenas {Prov. xxxi). Ipsa siquidem inaturior iioii solum pracdiclas virgas, scd el populcab virides. Saia, snpicnlior Rebecca . Lia fecundior , Racbcl'^ gralior, dcvolior Aiina, casiior qnam Susaiina. Ipsa graiix pleiiuudincin, quam alix divisim li.iUicrunt, lotaliier crediiiir accepissc, et absque interpolaiione coiitinuo poiScdissc.Vel graiia ploiin dicla csl, quia cbariiaLis munorc, sinc qua oniiiis gralia fallax ct vana esl pulcbritudo; sinc qua hiliil osl, quod possil ei ainygdaliiins , cl ex plalaiiis posilas in i>r.ediclis can:dibus, ci laaia variolaii? o-ijlocialiis . iii ipsis viigis Noe, Daniel, cl Job , conlemplabjr cxompla. In Noe vclul in piaiano exailala Juxta nqtiam iii plaieis, doclrina*. rocliludincin admirabar. In Job vcliil iii aiuygdalo facili dcciJoniiuin floruin el (ru- cluum ubcrlatc gaudenio, fidoi recliliidir.e delccla- prodesse, iia repleia fuii, ul in bac pcrfeciione bar. In Danicle velui in populo viridi, inlelligcniiaB ^i:^ ii;.XKi(;i ?. R. rnliludiiic juniinJ:if):ir. Afccilchal ciiatn, iic fcirnili- tiido S3liel,ilis in.ilor aliqiioiJ ristiilitiiii {^ciicraici , vaiiclas ;imit!i(>r ruiii cl in (lccorlicinis cl s|ioli.'ilis luii:c.i boili(ilii(liiii (encrilndo cliariialis, sive ad conipassioncrn proxitni , sive ad piirior.m dileclioncm Dei. Ki liastnilii onuics virt^.irntii varit> Liles illa una tcgalis virgtila dcradiic Jessc ogressa paricLal, (|uam David astantcni a dexiris Rcgis cir> tunuialam vidil variclalc {Psalm. xliv) Saiomun asccndcnlcrn biout virgula rniiii cx aroniatibiis inyr- rliae ct tliuris (Ca>i/. iii); Moyscs iit iniji virgnhiin ardcre el iion coniburi (Excd. ni). Ipsa siiiniJcni incrilo a dextris Regis visa est astare, qiix de lota luassa corriipla: el inciirvatse in Eva liuinuit;c na- liirx priina cl sola inrausliim nomen Eva: in siiavc illiid Ave cuiivcrtcrc poluit cl nuitare. Ipsa n.^tinquc fiinistram , quam Eva clcgcral , omnino dcserens , lotam sc coiivcrlit iii dcxterani : ei sprciis lcirenis et Carnalibus dcliciis iinaginc lerreni deposila , coelestia ci xterna eligcndo imagiue cceltsiis sc induit; el Dei in sc siinililudiuem, qnain primus honio reciHs a recto Dco faclus in reciiiudine accc- perat, Spiritu sancto eantdcni rcclitudincin in en reparanle, ct spirilum rectum iiiiiovantc plcnissinie in ea, reformavil. Iletta crgo asiare dicia est, qiije tam reela effecia csi : ci a dextris lUgis , (juic Jle^i facfa est lam picxiina , quam coiiforuiis Iti vesliiu <|uoque deaurato, quia iumine sapienliae ^clitl auri irradiata fulgore ; uode ct amicta sole visa esl a Joannc lunam liabens bub pcdibus suis [Apoc. xii). Lunani siquidem huin;inx lationis, substramenlum habuil naluralis affeclionis, quin iiuinani atl-clus in ea non casu aul impelu ferebanlur; sed illuslraix raiionis moderaniine rcgebaniur. Li boc quidem deorsum in transitu pncseniis viiae , vcliil luna in isocie. Sursuni veroiii dexlera conlempljlionis vclut in die amicta erat solc, qu:c aiibi in ipso soie posita luisse dcsciibiiur; quia non soluin iuce sapieiuix >isa est ul veslimcnlo, sed ci unila, posila el fundata velut iii fundaincnio. Vel posita iii sole dici po- tosi; quia sici:l in liorologio gnoinoneni f^liciinus jironiinere, ul quasi in solem porreclus solaris cur- sus lioias desigiiet dioritas; sic divina sapientia Jieatam Virgincin veliit virg;im reciissimam huniano gcneri gnomoncin constituit; ut pcr cam quaniuin a lumine sapieiiliae defiuxerit, liumana natura co- gnoscerci, ei in ea viam redcundi ad primuni pun- cluni su;e originis invenirei. Duodccini siquidem suiit lior3E dici , ad qiiarum dccimam consumman- d;:ni sul sapienii£ divinse liumanain natiiram iiisti- luil , ul novcrti ordinibus angcloruin perlustrali«, •velul deciina tantieni liora bomine illustralo , inc- diante Spiriiu sancto seinper ad Paircni velui ad suum redirct priiuii)ium ; duodcnarii in eo com- plcns perfectioiicm, iia in eo manens, ut nutlus i\i cNcessus; iia exiens ab co, ut nullus recessus , iio a;l cum lediciis , ut nullus fial accC5$us. Ab liac 341 E. CVUDI.NALIS A i.iiiii liii iiii-. (I.iriialc bo.: o cum in tanto iionore constiliilus csscl, vciiic.iie sibi pede snpcriiix cxpiil- sus csl. et iioii p'iiiiil st ire : ct compiralus juincn- tis in^i]iii-titiliiis dc die iliviiix claritatit dejcrlns csl iii prorundissiinatii iioclctn liiimati.'c cZLitjti*. \\'.T iianc noclcin transicrunl ptiiiie:> bc^iix silvx , et ali Adain usquc ad Mariam lcncbr;e ptrrinanKe* riiiit siipcr raciem ;il)yssi , dinoc tand<.'ni advcni.-nie Uiiiporis plcni:udiiic sol diviiia: sapienti;e qoi iit suo catidorc nb homitie videri iioii poicrat , bealae Mnriu> vclttl cuidani liumani iiorologii sc jniixit ^no- nioiii ; ct unibram cariiis quain a saa n;)tura iion lalcbat, de nuilro arcpit gnomonc'; ul qui in sno fulgore a nobis vi.lcri iion polerai, saLeiii in noslue iiiiirmilatis unibra C;ipcrc(ur ; cl jnita rrnplieOin, in tali vi^eremuj umbra ; sive secumiuni SalunuH ncin, in diu dcsiderati umbra sedcrcmns (Can/. li). Ll ista Caldic^, (juani nascendo de beata Virgine fccit Domiiius , lioris eain duodcciin mir;ibilitcr poreiirrentlu consummans, el in noslto nobis eas gnomone designans. Primain si'}ui(leiii liitjos dici lioratn liabnimus iii Cbrisii annuntiatione , sccuii- dain in ejus nali\iiaie, lertiam in circurKcisione , qiiartam in app.iritione , quitilnm in ejus oblationc, sevtam in fugs ejus in jEgyplum , st^tiinam in baptismatc , oclavam iu apostuloruin vocatione , iioiiam iii iransflgnratione, decimam in novi Pascli.c iiislituiione, undecimam in passionc , duodeciinain in inferni spOiiatione. In hnc duodecinia lioi-a risiis Q e l sol Clnislus oocubuisse, el J^epuilus ad I(.c;im suuin , id cst ad terrarn, de qua cariiem sunip?ei.J, r^^diissc. Unde expavcbceiis sol isle visibilis , cliam ipse non daiido liimcn suiim visus e-,t ocriuisse. Un.le ait quidam sapiens : s Non erat miruin apud snpcros tcnebrasesse, ciim sol desccndissei nl infe- ros (S. Maximi'S Uom. \\ in festu Paschee). His duo- dccim lioris consuinmatiis esi d.ies jiisiitiae , succe- dci'S diei culpae, prnecciiens dieni t!oria>, de qui- bus tliel.us videlur sc^iplum. Viii[ic(ib'il ncs poU duos dies, in die lerlia suscilab.t nos {Ose vi). Nai» dc leriia, id esl de die gloii», videtur Saloinon prae- nii;S) de die jusiiti.T. Oriltir iol ei occidit , et aii lociun sunm rcverdiur, snbjecisse. Ibi^m retiascen» ilijralpcr\it!eiii!i.'in, el flectHur a l a(,u'.lunein {Eccte,»). r> Reiiaius s quidem sol Cliristus in icsurrectione cou- stnnmata i^ie virtutis, habilantibus in regione iiaibr;e morlis initi:ivit diein xlcruilatis; iino erranlibus in die ir.oriatilalls illuxit dics xtcrnilalis. iiujus dici prima fuit liora resiirrcclionis, a qiia cocpil sol Chri- s.us r verli decein liiicis p t gradus quos dcscen- dcinl. Primam iincam implevil in lioniine, per dics qiu.dfdgi! ta apparons discipulis,et loqticns de regno D. i. No\e:n lineas in noveni implevit or iinibiis angelorum, sicque a dic ascensionis usque ad dicin p"nlec()Slcs dccem gyrando dicbus ad summum cic- ditur mcridiein pervcnissc. Inde tandem ad aquilo- nemflecielur, cum vcniens ad judicium , illuin qni laiera aquilonisclcgit priino prorsus dcjicict : postea [inpriain nrcam piirgaris, ct paleas trjJcns igni 34» TRACT. DE rEl.ECniNANTE inexstingntbili, granj iii I.ori-ca coiigrcg:il,il, el li;)- A dens regnuin Oeo et Palri, ciiieni pcr oiiiiiia a*i|u.i- lis iiice «lurtus apparebil liilcriin juJica tmlii, qnem dHigit anima wea , nbi patcas, tibi cube* in meiidie {CaiiL 0 , el qui de mcrilio lun r.iilios liios .iposlo- lis cxpan^lciis, variis eos lingtii» (jilusli , nssislenlis a dcxlris luis rcgiiix vnrius iiobis ornalus ostnidciis, sive iii Tariclaie virg.iriiin , sive in niultipliciuiie slell.iruin. iNain cl po^i cxioi.i i\»x pradicla sunt, visa esl eliain habere in capiie coronain sicl!ari;iii diiodcciiii {Apoc. xii). liatic coronaiii credo rs c gloriain ct bonoreni, (|iio bcaia Virgn roronaliir ct iionoralur in prxscnti Ecclcsia , iii qua duoiiciiis fesliviialibns lai:qiiatn slcilis loiiJmi , tani in $:; <|iiain iii ftiio stio, toliiur et {^lonric.ilur. Il.iruin priiiia csl Virgiiiis ipsius iialivilas, sccuiida filii B anntiiilialiu, leilia cjusdem orliis , quariu circunici- sio, qiiiiila cjus per stcilani declaralio ; qux , elsi iii bac resiivilalc taiilum apparuisse doscribiliir, laiiicii iiulli 'tliaruin stia stcllu dcessc cognoscilur, per «iuam saluiis bunian.r gradus aliqtiis d.;claralur ; tcxla, rcstum purificalioiiis, scptitna, octava el nona iriduuin passionis, deciiiia rcsuireclionis, unilcrin'a ascensioiiis , duodcciina proprix assunipiioiiis. Wl si moralilcr libel ii-is sicllus itilelligere, dicanr.is ras duodecim virlules, quas fruclus Spirilus Apo- slobis enuincrat , dicens : Charuas , gaudium, far, jpaiieiitia, benignilat , bonilat , tonganimitas , iiinn- tuetudo , fides , viodeslia , conlinen'ia , casli.at {ij.ilal. v). llaruiii viiluliiiti mcriln sibi Virgo aceu- mulans, carumdem prxmiis velul slcirs loliiiem ^ crcditiir a Deo coroiiala. Pcr caslilaiem siqiiiilcin abdicavil illicita dcsidcria ; per coiuiiietitiam al.ne- gavii silii siiperflu' ; pcr niodcsliam iuodi fuisse Abraliam. Modesla viclii ci liabilu, liders siiic ruga siimilaiioiiis, luaiisueia , nc inaccessii)il's ; boiiigiia,ne incxoiabilis; boiia , ne implaoabilis ; lo'igaiiimis, iic iticonslans et variabilis : paiiens, i:e irasc.bilis , pacilka , nc pcrlurl.a!>ilis. Ilis docem viriiiiibus coroiiX circiilus consummaiur : et forle ipse csi denanus qui laborantibiis in vinea mora- lis aciionis, coiisutnm.ito opcre pro mcrce.le datur. Sioi.l « iiim .|..iia: i.is Ui-^is pr.oKil im..;5iii.'iii , s:': CIVITATE DEl. - TfvACT. \\l Z\U p;i\ qii.-c deoiiDO coiisliliiitur looo lioiniii. m Filiuin bci lacil, cl paleni.-.iii iiiiagiiicm iii Filio ro|ir.c- sonlal , jiixla illiid Evaiii^oliciim : lieati pacifiri , qitoniam FiHi Dci localnnitni {)tnllh. \). Alibi quo- qiic iii Erangelio qiue sit isia pax eiiooeiiir, cum dicilur : Discite a nie, ijuia milit sum ei humUit cor- de,etinrenielis requiim animabns vestrit {Mallh. xi). Eocc lianc rcquiem parii btimililas ; imo non aliuil est bxc pax, qiiain ip?a biimililas. Quid onim iioccre poicst bnno a;mulalori ; qiiid porlurbare bomiiiom vilia de se sctilieniem, vililale gaudeiilem, de iilatis injuriis cl coiilunieliis glo- riantem? Sic qiiippe liiimililatis magistcr contume- l:is cl lormcniis iiilcrrogaliis, noc coiilunioliis tnr- bari, iiec tormcnto poliiil siipcrari. Bonus dcnarius biimililalis, qui (liim lottim qiiod est siimmo altri- buil lar^iiori, non solum dticimuin, sed et primitias bonoru.n siioriim siimmo extiibet saccrdoli, coronx deiiarii principiiim unieiis riiii, ut in iinum cocaiit alpha et omoga. Coronrf cum principium oblineat rastilas, qii;R por incornipiionem proximum Deo faoit bominem, ct similem; ct rinein conciudcl bu- mililas, qiia^ cst castitas aniin.x; pcr qiiani ciiin so- liis Dous glorilicaiidiis cognoscilur, bona volunlas bomiiiis ad pnccin componilur; el non solum imago Dei, sed cl siinililudo in bomine reparatur. Ilxc coroiia gratia Dci operantc ct gratix Dei boinino cooperante, in prx'scnli vila pcrflcitur ; et secuii- diim proplietam corona glorix nominalur {Isa. Lxi). Q .;c vero seqiiiiiiliir, gaudiuin sciliccl cl cbaritas, vebU duo beiiiisplKcria sph.-Erae predicli circuli sii- pcraditita, diaileiiia rcgni pernciutit; ipsa t:)men in prxsenii viia non solum noii perfici, scJ el (liini- diari vi\ p'»ssiint. 1'iide et faciiim esse dioitursl- lenlium in coelo, qu.isi niedia bora {Apocal. viii). Propbeia dics illos vocal dimidios, in quibus dum adliuc ordiliir, succidilur. Haic igitiir in suinmil;itft sibi cob:crentia, ut circnlocoeant,(k>orsnm a se invi- cem disparaiitur, tcnenlquc singiilu qiiacqne locuin sorlita decen'er, Gaudium siquidem a bcva protcii- suin iii dcxtcrain, suo bemispbxrio cognitioncm prxtcndil verilaiis ; cbarilas siio licmisplixrio a tergo len lcns iii facicm, cxtcris omiiilnis stiperciiti- nct : et praeoellcns cxlera quasi spirilus principa- lis confirmatet consolidat in amore virtulis. Ilttic in siiiiimilate colixrel gau:liitin, i|tioii paril nolilia veritatis, qiioniam sursum et ibi aniiiia adlKcrcns Cbristo iinus spirilus csi; amor ipse tiolitia e-.t, et ui.a el siimina ibi virtiis cst, Miw.re quod videas, ei vidore qnod amos. Sicqiiippe per obarilalcin aiii- ma uiiiliir vcibo, sicut corona unitur i;ii, de quo tola peiideic ceinitiir, bpidi, ut meriio dicaiurco- roiia (!e l.ipide piolioso; noii qnod sit lota dc stil>- slaiitia l.ipiilis; sed quod de pleniliidine pretiosis- simi lapidis Cliristi, qnidquid protiosiialis aut pnl- obrilii.linis babel, orodonda sil :»ccopisse. A CbristO siiiuiJ.>.in ciiiaiiat ad auimaiii, qui.l(|iiid percipit g.iiidii do notitia veril;ilis, qiiidqiiiJ mcnli de aniore virtulis. Ab ipso siquidem esl gaudiuni, quoJ uy 547 lihNiUCI S. H. K. (:ARi)lNALlS Zi9 fiiiHliliir hoiiiini de €0!ilcni;)i:itionc iiivisibiiis rt < rianier inviiat. ilxc tam foriaia, tamque occii- pala iiiquisiiio, licmispiixrium gaiulii spiriiualisa suis terris iniliat, sccuiuliim illud Propliclai : La'-> tetur cor qua'retilium Douiinnm [Psal. civ). Iliiic aiiima perfecta lcciuli olio, ct noclurni silcnlii op* portunitaie capiaia, qiiyRntndo circumenndo ad sii- periora coiisccndit, donec se ipsam pcrirausieiis iranscai in dilectum ; et frucndo eo invenisse se quod qtiscsierai, glorielur; ci tenere foriiusslaiuat, nc avoians eiabatur. Si aulem vocciii dilecli audie- rit dicenlis sibi : Averie gcuIos luos a me, quia ipsi vie facivnt avolare (Caiit. vi), parei liuiniiiior, licet inviia; dexter;im lamen gcslieiis rclinere, lota iii- tcrim iii graii:irum aclioiie vcrs.-iliir : giislalae uiiiindanlix' mcir.oriam &iiaviler cniclans, sccun - diiin, iliud. Cogiialio liominis confilebiliir libi; et Telifjuiu' cogilaiionis dicm feslum aijent libi {PsoJ, Lxxv). Cogiiaiio si(jui«!em iri siimmo soia soli Do- Miino confileliir; deorsum rccordatio diein fcslum 3gere dicititr, ciim mullis gralias agcndo dtiecia- lur. Non esl hoc ga-jJium de vaiiilale, tion decon- ciipisceiitia oculoium, nec de viia; snperhia ; qtio gaudio (iicliis est giiudcre inunclus a Doiiiino, iilii Hit. hfundns gnudebii , vos auiem conlristnbimini : Si'd illuds dc qno sul^jungttiir, trislitia vestra verte- lur in (fandinm (Joau. xvi). El illnd, deqiio ait Pro- jiliila : Signaium esl super nos Inr^ien vuUus iui Domine, deiinti Iwlilitnn in corde meo (PsaL iv). Et alibi lumlcs ibnnl el flebont, miltentes semina sua. Venientes auiem venient cttm exsullatione; porlnnles nuinipuloit suos (Psnl. cxxv). Tales mani- piilos cxsnllalioitis, qnales pnrdiximus, do agropiae aciionis pmfert laboiiosum cxercilinm stndii spiri- luals. Uiule Aposiolifs : Disciplina quce ad pra'sens ext, non videlur gaudii, sed mneroyis; ponea vero erercilaiis per enm pncalissimum (;uc!uin nfferet {Uebr. xii). Aiuliviiiins fru

  • H plius in iiiiis vclut a posterioribns DffligiUir, laiiio (lef.ccalior elpurior ad siimma dilntaiur, ol sunimo angulari lapiili Clirislo, qui vcre factus csl in c.npui anguli, vicinius co;iplaliir. Ubi qiiia terrena inlia- bilalio sensiim iiiulia cogilanlcm raoram faccrc diulinam non pcrmiitit, doscondendo in facicin csrnis se extendit, dum pcr corigratulationein illis qiii se ad anteriora exlcndcre conlciidunt humiliier congraiuiaiido (onseniii, a dorso ficns cum flciiti- Iius, 2 facie cum gnudcniihus gaiideiis. In liunc igitur modum vtrlulum omniiim regina charilas, ei soror cjiis laeiitia spiritualis, in siimmo resiilcnlcs niuluis compiexibus uniunlur, iiiefTabilia et dah iura snper mel ol favum oscula pcrmiscenles; ila qiioil non jam diio diceiuloc siiil, sed una perfrtiitio snm- C mi honi ; qii.x vcre finis pracicepti, finis lcgis, llnis totius consummatioiiis, fiiiis laboris et porlns qtiieiis. Quod si nioraliler hanccoronam libei intcrprelarr; nielius hoc in locum ilhim serv.imus, tibi portx'isliu» faciem coronis aureis ciirabimns adoriiare. In his omnihus Yarietalihus ab illa Trinitalis simpliciiale, qiix iii fundamcnto osteiisa est, neqiia* qiiam rccediliir; cum ubique uiia Trinitas ct Irina imiias exprcssa rcperitur. Ecce enim, ut coeiera proseqiiamur, haliemus in virgula funii niyrrham caslitatis, ciijus actiis cst mortificaiio; tlius humr- liiatis, ciijus acliis oralio; habemus igncm charil»- lis ; quo succcnsa^ prsedicis species subtilissimum, suavissimiim, ac ptirissimum emilluiit fnmum, qtio .. et sordes purilicenlur cl oiracicntes deleclenliir, et inliienles iilumiiienlur. In ruhi quoque virgnla ha- heiniis per ruhorem pudorcm caslilatis, per aculcos liumiiilalein conlinua; p(»nalitaiis, per igncm non ronsumcniem siiavissimum ardorem charitalis. iloe igne siiccensa B. Virgo Maria civilalem nostram velut porta lucis purificare, jucundare; illuminare, iiimo [forfe flamma] exfellcnlissimne siicc opinionls non ccssal ; mcrilis purificans, beneficiis jucundans, e\CM)pIis cam iiluminaiis el iiiflammans. E( lixc dirla sini pro virga mciisurx ei solis slatione, qiiae Moyses {Exod. iv) el Josue ad porue noslrx gloriam cl decorcm dicti sunl ohlulisse (Josue x). Quae duo in Cantico suo nolasso videltir Ilabacuc, ubi aii : Slctii el mcnsns est lcrram (Uabnr. \u) Ihi eniin 3« TP.ACT. DE PEREGRINANTE CIVITATE DEI. - TRACT. Xl:i. :^50 Clirisius sol iiostcr moiieni vcre slciisse el maxilijs l.evialiian hamo divinilaiis siib osea caniis absion- (liio peiforanJo. il csse digaiioMC, quantiim ad eum profeccrimus , sive oiiosa, liabuil Pliain liic miiriis propiignacula ar- quam longe adliuc ab co dislemiis agnoscimns. Conrclai nos anguslia jamjam flniendi sermonis, ei calcri qiiie sequunlnr brcviicr iranseunda indicil. Qiiid igitur \cllus Gcdeonis (Jurfic. vi) aliiid in- leliigiiniis, qiiam bcalam Mariam, qux liiimanx na- inri; \cliit ovi cenlcsimx, qunc (irrando pcileral, luii;lcm ad logiiniontum ct ornaium dala esse co- gnosciliir ? in lianc ros divinne gratix cum tanla ptcnitiidinc placido se infudil illapsn, ui mciiio graiia plena dicta sil ab angelo el dc ejiis plcni- ludinc tola liumaiix nat;iriL> area, qnx usqiic aJ iliud lcinpus sicca et absque humorc cbarititlis arida persliler.u, invcnilur perfusa. Quidiiiiid enim gcnlea, cum &e ipsain per charilaicm cxerciiil iii opcribuspieiatis, el clarilalc cnitnit pcrpetux ca- siiialis. Facla cst ciiuin oslium, qua; priiis imirus fueral ; ciim siipcrvenicnle iii e:iiii Spiriln saiicio, el virlnte Altissiini ci obumbranle, qu:c priiis a! sr- coudcral pcr humiliialcin conscrvans et conf. leiis in conle suo, iis qui scirc ea digiii invenli soni, revclavil per charilaiem. Compaciuin quoquo Cii l hoc oslium tabiiliscedrinis; qiiia el tabularum pl;t- ..ilieiii iii huiniliiatis babuii a*qualitaie, ct cedii »a- luram incorruplibilein rclinuit in virginilatis inte- gritale. Dene autcin diclum est : Comi.iugamus, quia virluies isla; cx qiio vcrs» in habitnm transierint iii spirituaiis graiiae Eccicsia iu loto orbe diffiisa in q affectum cordis, lanla inviccm invcniuiilur uaiiuie conipaciae, ul noii jani aliiid sil bumilitas vel casli- las, qiiam charitas, ct iii uno charitatis praicepio prajcepta oniiiia cailcra coiisiimmenttir. Non atitcin sic est de illis qiix sunt in aclu, cum inodo 1111:1111, modo aliam oporieal cxcrccri, ei pro loco, pro pe:- sona, pro tcmpnrc, opus ipsuin oporieat vari.iri. In. lermittendus etiam ali^iiiaiiilo csl earuni ;.ctus, ut lalius se exlendal, sccundum illud : Qiii miuoralur aciu, percipict sapteiitiam (Lccli. xxx\in). Hacqiio- (|ue i;os ralioiie iiiducii, paulnluin qiiiesc ''iin du- cimus a labore scriplilandi, nl, qiiiele modioa re- crcati, qiix superstiiil faciiius cjpliccniii.'-,. Itivilai noseliam ad pausan.ltiin tlnonus ille cbiinietis, qni prinio doscribendus occurrit : do qtio legitur qiiia membris suis majoribiis sive niiiioribiis porcipit, toiiimsibi de hnjus vclleris feciindilale provenire, ei su;c capaciiaiis concham cspresso vellere rore conipleri, hiimilitcr rccognoscil. El sic qniilem veliit lirciCdilati siia; pluviam hanc volunloriam se- gregavil iile, qui siciil pluvia in vcllus descendlt. Li siiu liescciisii vclliis nb otnni humore carn.ilis Cinicupiscenliae iavil, purgavil, ot dcsiccavii; iit arcam lali iiumore ma,'idam siccilate velleris dclcr- gerel ct niuiidaicl, portans in se iniquilales om- nium nnsiriiin el afHicltis propicr scclera noslra. Qiiod si proposilx Trinilatis libcl in his invesligare vesligium, habcmus in vellore, qno;l ciim dc carne iraliat origincin, nnllam lamen carnis liabel sensi- liiliialem, hiiinanx casiimonia; vcRiisialcm. In arca, ^ iioo cst faciiim lale opus iii uiiivcrsis legnis {II f iii qua omni asperilate in planitiein vcrsa qiia;iibct aliiliido dctumiiil, bumannc huiniliiatis aeqiialitalem. Iii pltivia divinx chariialis dulcissimam suavita- tem; q:ix hiiinanx casiitali el iiuniilitati conf(;rI iiiiiiuiu, prorccliim el consummationcm. Non aii- tem vciiii hxc pluvia snpcr monies Gelboe, supor quos pliiil polius Dominns laqiicos, igncin, sulpbnr, ei spiiilitm proccllanim (// lieg. 11). Ladem in aiiro el argeiilo el lapidibiis prxparalis a David, facile diligons lector inveniet. Qiiibiis si xs, fcrrum, el ligiia ccdrina jtingantur; non eril absonnm in xro, qiiod cxteris molallis es4 dnrabilitis, eam inlelli- gere, qiix iion cxci.lit, cliaril.ilcm ; in ferro qi:od iluritiit, cani qux iiulla litju ittir moiiilic caslilatcm Reg. x). Pelimus auicm vcniam a leclore quod, juxla promissum, noii omnia prxdicia sub unosir- mone concliisimus, quoniam spiriiuiii diicein seqni- imir, el quocuiique ducil ilic, iiluc cl seqiii iiccessc csl rolani iiosinc invesiigalioiiis. Ul cniin vcrinii faiear, slanlc iilo, slai isia ; cuiite illo, ct isla ; cl rutii elevato pariler clevalur. Ipse auem scmprf alolia el onicga, clc. TriACTATUS XIII. DlCr.ESSIO , 01;A I.AMENTATtH ACCTOn JCUCSALEM AB INnOi;LIUlJS CAPTAU. Ciiin gloriosa qnx gloriosc dc civilaic Doiniiii a David prxvisa el a miiliis regibiis el prnplieiis {irxilici;i ct pnrfigtiraia noscunlur, tanlo jain cla» 531 IJRMIICI S. n E. CAnm.NALIS SSl riii«, quanto vifiinns spcculnmur , cl «luinJeciin.T A r iiiiiir snbl nis, Ii<"Ot ea (jiiK vidciilur Pt li.ibpntur porla; liiiiina sning<*iilcs pi-r cmii intrare conlciidi- mus, suliiio «jiistlfin porlji' gloria el decorp, ac Bplcixluris insol li rulgoic iiiinio pcrcussi stiipenius tol(|iic varielatuin ailmir.Ttion»» illocti MlM^iilrr grcs- siini fif^imus, ct cuni rcgiii» S^ih.^^ prnc iiiinio sluporc noii liabciilcs nllra spiriinm rxolan-^amns : Media pars per |iropIict.i8 nundnia non fueri t {II I Heg. x) : inciiniparaLililer niAjus csl quoJ viticliir quum ru mor qui audilnr, nec jam cnm Propii^-ta «iiccre Sinicil : Sicul nuJitimus, iic vidimns {l'tal. xlvii); 6C(I lunge ampliura quani audiviiiius «1c civiiaie Doiniiii jatn videnuis. SoJ lico iipn, diim orJimur, surc.dimur ; el cum ad reqiiieui ingredi fesiinnimiis, rcpciiie venius vchcmcns irrnii a rcgioric descrii, traiisilorii siiit; ta qu.n iion vidintiir et sprrantiir, a-lcrna {II Cor. iv). Tciiiporaleni igitur visitttiis Je- rnsaiein casum ui persoiia Ecclesi.c deplorcrnus qni incnilira F>il»;si.c diijiii liabili stiiiius; cl pati»*ttii uoi Kc( lc^ia? mcndiro rompaii cl condolfrc, iiiio ipsani viiii lioloris non miiiits qiiain ipsum quo.J ps- titiir nirnil>ruin, scnlire, si vcra suiuus neuibro, dcl>(-mu3. Lc^^imiis iii Vclcri Teslanicnto, tcmfdum ab An- tiociio pror.inaiuin, allure aurcuin, et randelabruin iiiniici.-, nicnsarii prnposiiionis, cl libaicria, cl pliia» l.is, cl morlariola aurca, vcluin el corona«^, el oma- mentiim anrcom, quod in facic lcinpli erat, cl ueii- versa vasa templi ab eo commfnuia. Quid fiiam kJ quociviias nostra lola conculitur; coliinuisc el lur " jnc nomincs durx cerviris, J.nixi stilicct, cgerinl res ipsx contremiscunl, fuiidamenia ipsn nutare videiitur. Portx glorix non tam clausx, quam ol>- slrurioe reperiuiitur. Ipsa denique porta lucis, cnjus gloriam paulo aiite iain deleciabiliterspeculabaiiiar; ilia, inquam, oricnlalis porla, per quani civilalcm suain jllusirare consueverai oriens ex 2I10, radios su;e hicis abscomlii ; et sublato de civilaie Domini liiiniiieglori», condeiisalis tenebris niocroris alqiie tr sliliyc, conquiescit gaiidium tympani, dulccdo ci- tbar.ie conticescii, ila ut vcrsa videatur iii luclnm cilbara noslra, organuin nosirum iii voc<'m flf.a- tiuiii. Risus quo lota civilas jaiii iiobis itilrantiims arriilebal ^heu, beu ! ecce doloie miscelur, eigaudii vt-l di\-'rinl, audiamus : Fnc'v» esl, ait Scripiura, plauclus magiius in Israel ; ingftnuprunl intnci, es el seniores . jursnes ct virgincs infirmaii snni, et spe- ciositits muherum immuiala e$l. Onimt marilut tumpsil lamentum : et qna- sedeharit in lorv mnritdi lugebarU , e( commo:a esl lcrra super habiianles in ea , el unrrcrsa Jomus Jnrob induil confustonem {1 Machab. i). Quid eti.nm Maibatiiias, vidcns mu!a qiitE fiebaiilab Air eas cum Jercinia describal; Scribal autem slylo ferrco io ungite adamaniino, ne facilc delcri, ne clio iransirc valeal, quasi momentaneus dolor ejus; sed sempcr suam descriptioncm hahens D novitatc spiriiusambulanl {Roin. vii); qui noii ad pru: oculis, a lacryinis eis iion parc:ii eiiain&i prigis ea qux videntur nostri tcmporis liomiiies iiio^ent, quam ea quoe non videntiir; phisque doleut, sab- iradisiis qu% habentur, qu:im iis quae taiitum »pe- scrviluiem lam multarum, lamquc importabiliiKn cxiemoiiiarum, scd ad libertaiem giatix sunl vo cati ; qui non spiriium scrviiutis in timore, sed spirilum adopiioiiis, in quo Abba Pater exclamenl (Bom. vi!i), acceperunl? Ad quos faciens Ooniiiins verhum abbreviaiis el consummans siiper terram, pro omnibus illis veteribus et depriiiKniibiis legrs mandalis, uouin tharitalis mandatuii» novnni insti- tuii, quod observaiores siios ab omni alleviaret 0 cre, eta carnaiis coiicupisceutix veluslate suavi- ler iunuvarel; pro variorum eliam sacrificioriim lidiiC unam consiiluii hosliam incrucniam, cujm» i Jem ipse vohiii auclor essc ci consecrator, seipsum pro suishosiiam Dco offcrcns iii odorcm suaviiaiis S55 TRACT. rErrREGRlNANTE riYlTATE DEI. - TRVrT. Xlir sr>) [It^pliti. v). Ncc discrppare voliiil liosli.nm a m.m- A nriinm Diircam «piritualis iiitoliigcnli;»», por quain dtfio, fiim clinri(:Uciii illaii) qiia ncnio ni.tjorcin lia Ijei [Joan. w), soipstini offcrcniJo in so noliis pri- iniis exhibiiil; et caimlem silii a nobis per idem ■arriilciiim Toliiit cxliibcri. QiiiJ oiim aliiul nobis prnlciidil >■( prrcdical sa- rificium iliiiil, tii.->i iil lulo rordo, lota viiuie dili^^^imiis cuiii, ipii ndco iiOS dilcxii, iil niori volucril pro pcccalis nostris, iicn solum cxcinpliim cl mcmuri.iin rclinqiicns sux pas- sionis, sed ciiam rcinedium adbibetis noslne iiifir- qii;p sil latiliido cnicis, lo-, vsublimilas, et profiiiidiim, cuin omnibiis sanoiis coniprobcndnnl. Noc solum arra secrcloruin, sod cl comiiiunis oiii- niutn esl scala pcccaloium : pcr quam Cliristiis rcx cocloniin ad sc (r:i.\il omni.i. rMio litijns scalo! h- lcra duo sunl criicis lig^ia, <]»:x' siiiil lonicmplus Yolnpt;>iis. cl ct>ii'.eiiiplus vanitalis. Tcr b;cc con- Uimcliis cl (ormcnio intcrrogatus coMtumtlias ain- plcclens, omnes suos conlemncrc dociiit gloriac va- milaiis? Non cniin sacraincnio illo provocamur i)il;itcm ; lormcnto non ccdcns, carnuicm qtiamiibcl (anluiiiinodo ad imilationem, sed otium eniimda- .ibdicari voiiiit voluplalcm. Quid liac pcrrclione niur ad sanclifKalionem. IIxc sunl Ciiristiaiiornm rdiciiis, qiia ni, ut liomo nec abjccla limcuc, ncc Sancla sanctoriim ; bxc niiHa vetuslale delcri, aspcra, imo pro Cbrislo talia pali desidorans, an- nulla icniporuni varielaic mutari, nulla possuiit gclica jain frucns ubcrtnte sperare de-icril cl timee? proranationo lioslium inquitiari. Scd voluit diviui " Nec eniiii sporal prospcra, qni coiiluniciiis gaiidet, consilii iiisrrutabilis alliludo, qti3?dain vi^ibilia nec formidal adversa, quein vel dclcclut advcrsiias sancla Cbrislianis confcrre, qii.x' visibilium sccia- vel exercct. IIcu, bjcc oniiiia nobis lcciiiii sunl o (orcs, qiii ad invisibilia Sancta sanctorum iion coo' bona crux, siiblaia ! inio, ul vcrius loqnar, liis luis sceiidcriinl, visibilitcr iiiliienies, scalain sibi ad iii- virtiiiibus jamduduni a nobis reinoiis, luis fiuctilius visibilia faccrent; liabciites ea arguincntnin ad fi- jojuni, tiia eliani cobabilalionc r.icli suiriiis itidizni. dcni, iiiciiamciiluin ad dileciionem, signum ad re- Ncqiie eiiiin digniini fuit, ut esscs nobis sicut uni- cordaiionem, causani ad vcncratioiicm, rcmcdium braculuin iii vinoa, aul siciil tuguriiim in cuciiiiic- ad sauctiGcationcm , socurum landem el cnmmuiie rario : qux' cuin ficri solcant in poiuorum cnsto- omnibiis ausiliiim coiitra ointiem iriliiilalionoin. diam, snblaiis potiiis ea parilcr dcsolaiitur. Qiiis Sancia bxc inlilligit, quisquis sc inleiiigil criiccm milii dct (ccuin sublalum ruis.se de incdio? Qui« Domini et scpnlcrum. H*c iion soliim ullima li.ic cum illis novis mariyribiis defcnsoribus luis ani- a-(a(e sniil Clirislianis oxliibila, scd pr.ccodenl biii inani pro te dedissc, corpus tuis obsoquiis Impcn- Tiatibiis niiillifaric mullisqiic modis a palriarcbis disse? 0 terque qualerqiie beili, qiii te seqiiendo, prx-visa siiHl t-t propholaia. E qtiibiu iiiitis Isnias /> letucndo, malueruiit succiinibere, t|uain sinc le in sic ail : ErU sepulcrum ejus glo)iotum (lna. \i). El bonis diiccre dies suos! Niinquid non iii liis vidotur slibi : Loi nm, aii, pedum mcortim (jtorificnbo (Isai. vcnissc Cliristus iierum crnciligi ? vciiii planc deiiiio 1.1). Dc cnite qnoqnc Doniini llabaciic ail : Coniaa crucifigcndus ab eibiiicis, qni scmel crucilixus in manihus ejus. Ibi ahsccndita esl forlituilo ejut : focral a Judacis. El iioc forie in piiina pra'Signatuin nnie \aciem ejut ibil mors [flubae, lii). £l David fucra passione. Sibi ciiiin hura (erli.-^ ciucilixus propbeia : Fbderuni munus meat et pedct meot lcgilur linguis Judxorum, bor? scxla inanibus elli- (Ptal. xxi). Jeremi;is qnoque in pcrsona Jiiilxor::m : Uitlamus, ail, lignum in paneni ejus [Jer. xi). Li- quei plane, in quanla veneralione habeani Cbri- siiani, qtijE lain longe ante adiuirandoei venerando ipsi eiiam prjeviderunt el prxdixcrun( Judaei. Hxc sancta mci tcmporis liomioes mccum noslris diebus conculcala deplorant. Si siiorum sanclorum mo mcnianeam violationcm tain irremcjiabilibiis la- nicorum. Yidelur igiiur nostrx dici susita iam iii- cunpta liora, in qua sil passio Doinini consumman- da ; el Filius iteralo, tlamans : Deut meua, Deut tueut, Ht (juiH dereliquisli me [Psnl. ixi), pro suA reverenlia exaiidiri merealur, ui ileuuo aperiaiiliir nionun:erila, sciiidantur iapidcs [Matlh. xivii), ct niulii eorum qui in peccato oltdormiorant, suscjtea- tur. NuiKjuid noii sic necessc eral, fidcm Cliribii.anatn crymis dcplanxerun( Jiidaji ; nobis qnap coitsolatio n morle lestatoris coiifirinalam, cl jam ubique leria" poiesl essc, qiii li??c nosira saiiria, non (anluis rtim non sfJuin siiic opcribns nioriuam jacciiicni, violata, sed ctiam capiiva vidcmns' ct^ eiiam inortnis operibus puirid;im ei roionioiii, Ecoe arca firdcris Dwiniiii, arra icsiamenli iiovi, iierala ejiis pnssioiic a luorle resubcilnri? ScC pl;inft crux scilicct Cbristi, gioria populi Cbristiaiii, me- dccipioiidus cr:it draco ilte anliquus, qni formaius difina peccaloruin, curjiio vuliicrum, rcsiilulio sa- cs( vit illudatur ei, qiii cuni absorbuisset fiuviu;n, nitalinii, tapiiva duria csl iii Dainascnin. Arca, in- et non mirarettir, jain iii os suuin Jordancm Cli;mi <|ci jiisiili;», vclul (|n:c(Jam virg:i ferrca, incnrvala viiloliir cl inn^^xa ; cnni sxviciui aiiver- sario iii criuciii Doinini, imo in ipsiini cnicis consc- craloioiii.occnllo cjns jndiuio polcslascsi coiicessa; iil<|iiaiii jnsic in Chrisiianos accepcr;il polcslalcni, iiieroalnr aniillcre, cum acccpla iii Cluisluni a!)U- litnr poicsl.ile. In cnm siqnidcm pcr ininistros inos ilerniii dirbacclulur.cumel nomcn cjns •yiioininiose ab clhnicis hiasphcinalnr, ci gloriosuni sepiilfruin ejus, iroli dolor! lurpissime conculcalur, conspui- Inr, C)i(»rohr:Uiir, cl ligiiun; salulifcrae criiris, qnod in (orporc cjiis dcdicalum est, cl ex menihris ejiis irridt.'iii; sed relrorsiiiii inccduiil,el furics hat>eiiLe)i aversns pallio pi.i; inicrpretalionis opcriniil, allfcn- dciilcs se palri dcdisse causain hujns chrielalit (Cen. IX). Noslra siqnidcm crimina, lioslra scelera inebriaveriinl enm rihsinlliio, ila ut posl longain domiilionem , posl dinlinani simnlaiioncm , posl rnorosamexspei laiioncni noslr.xcorreciionis, landcin evigilassc vidcaiur quasi polens crapnlalus a vino (Pial. Lxxvii), qnasi virga vigilnns, quaB oil.un lcTCiia; cupidilaiis a diabolo vehenicnlcr accens u)i coiiieral el everlat. Sed noii icrrcnlur filii virga patris, scieiiics quia quos dUigil Dominut cnsiifial flageUal uuiem oniuem filium quem recipii [Hebr. xii). Illairi polins forinidoiosam Doniini con liiia- Uuuiiiain maig;iiiiis ornaiuni, noa soluin capliva- ^ lioi.em vercnliir, qua ail : nece-tii -ielut mc-^t a Uir, suhsannalur, cl omi.ium inimiconiii) spurciliis dehoiicsialur, sed eiiani tandcin Machomclo olTer- liir, ut dc Chrisli igiuuninia llachonielus glorifice- lur; clnon soiiim de Christianis, sed ei de Ciirislo Iriiiniphaiisu Maclioinelus a suis iiiiquc prxdicelur. Kon cnim h.ic^c acla sniil. , qnia Alachomoiiis poliiii, sci! qnia Chrislus voinil, volons dare Chrisliaiiis occasioiicm zelandi Domitii sni jjioriam, vindicandi P.iiiis iiijiiriam ct haereditalein propriam vendi- caiidi. Ecc.e enim fempus acccpuibile, quo proLaii iiiaiiilcstl fiaiii; qiio probci Dominus, qiii sint ejus; ([ui siiil ci fidelcs, qui perfidi; qui filii alicni, qui proprii. Fidclcs siqnidein milites suum rcgein se- ullra non irascar lihi (Etech, xvi). ln eo aulcm pro- baiil vcri filii virgam esse pairis, noti tnalicum jiu dicis, si \irgam sequalur correclio, corn ciio:iein consolalio coiniielur. Graiias libi, bone Jcsn, qni Iria hsec circa filios liios nr " desinis operari. Iloc qnippe privilcgio gaudcnt fiiii tiii, ha::C de palris tui promissione induLilaiam te::enL sccnrilaloin, Ail cnim pcr prophciam David : Si dcreliqn&rint filii mei legem meam, et in judiciis meit uon ambu' laverinl ; si juslilias meas profanaverint, ei mandata mea non custodierinl ; visitubo in virga iniquitalet eorum, elin verberibus peccata eorum. Misericordiam Quleni meam non dispergam ab eo, neque nocebo in (iiieiiinr, p;o sno se iCiie hoslibus incunclanlcr ob- q veritate mea; neque profanabo testamentum meum. jicicnt, maleiiles pro eo fortiier occumbore, quain segniter fngiondo viiam sibi coiifcrrc, ignominiam suo rcgi infcrre. Si sic pro rege morlali acliiant Christiani, qcanlo fidclioies cssc debcnl coelesti et immortaii? E cuiitrnrio Alii :\lici)i mcndaces proba- buiitur, Bolo se nominc tanto patri, non re filios oxhitienlcs. Filii siquidem alieni, juxla Piophetam : Inveterati suni , el claudicaveniul a teniilis suis (Psal. xvn). Vciiis nauiqiie Adnrn de lerra lerrenus, luivus autcm dc ccelo ca'iestis (/ Cor. xv). Novus aulGin tcmporalibns a;lerna docuit pra^ponenda ; vctus iclernis derclictis carnalia et terrena elcgit. liiijds falsi Christiani imitalores cnecti, Chrisii iiO' viiate relicia veicrem homineni indueruni ; sicque et qnce procedunt de labiis meis non faciam irriifi (Psal. Lxxxviii), Et ne de nuda promissione aliquis liaDsilaret, eiiain juramenlo firmutur, cnmdiciiur: Semel juravi in Sancto meo, si Datid mentiar, scmcn ejus in mternum manebit ; et thronus ejus sicui sol in conspeclu meo, el sicul lunaperfecta in a:ternum. Ubi tunt ergo nunc misericordice tu ui iicc pairis vices dolere, 6'c ncc paterna ha:rcdiiatc digiii csee probantur. 0 vere LoHti, qui i:uiic veri esse filii inveniunlur, qui huhc Dom-nnm suum iiou iicganl,patrem non eruhescunt, cnin taiii voliementcm plagam ejus conspiciunt, ut vere beatiis sil, qni scandalizaiiis noii fnerit in eo. iMcnlum servi tul.cum profanatum ceriiaiqr s:^n- cluarium ejiis in terra? Exallasli dexteram depri- mentium eum, la'ti/icasli omnes inimicos ejus. Aver^ tisli adjittorium gladii ejus, et non es auxilialus eiin bello. Destruxisii eum (ibid.) in membris suis, nun- qiiid absque eorum emnndali<)iie? Absil, Doiniiie, absit, ut in ira misericordia; non reconleris, et lam diiram castigationem filiornni emcndaiio et emuiidatio non sequatur , emundalionom conso- laiio non comitelur. Verbera patris exhibnisii illiis , ne , quacso, obliviscaris exhibore eliain ubcra matris. Fac,obsccro, paler misericordiarum et Dcus totius ronsolalionis, fac filios Inos el do Scd quaiUacunqiie sit niaicria scanduli, vcri lamen veibcrc tuo proficere, el de lua ciiius consoi&'.'Oi)ti 5-J TUACT. DE PERECU N^NTE CIVITATE OEI — lUACT. X:il. 358 gauilorc. Kac pleiiiiis quod jam faccre incwpisli; A seJ el Iteallssiiui siiiit (iiociuii. Esl trtincii cenierp. consunima, Deus. hoo quoJ jam cKpisti opcrari in iiol)is. Eccr, te operanie, saluicm in modio lerrne videmus jam perdiiissimos liuinincs eiiiuiitlari, ciir- rere ad (Onfessioncm, pcriiilciiliam agcrc, salisfa- cere pro pralerilis peccalis, de fuluris qiiaprere ci proinilicre cmcndalioncm. Neo mediocri, ul asso- lenl, conlenli pobnilentia, undique convolaiil ad perfectionem, miiienics iiiamim ad forii:i, crucem sil)i bajulanl, el reliciis omnibus sequunlur Cliri- sluni. Nec solum inDmx persoiix aui inediocrcs iioc aueiiiaiii, sumniaucliam crucem,sibia(nguni,inio ciuci se gloiiaiiiur ulDgi. Uuc Uuinanum imper:tl<>rcin,lioc filiuni ejus suave ducero, lioc fcre oiniics Geniianix principes fccisse si quis ociilos lidei habeal rcvelatos,signa nova tanio grtliora, quanio uberiora ; Imlo digniora, quaino aiiiiiix immorlalis polius quam corporis vci uri saluti eflicaciora. Naiii cxci qiii prius eranl ad vo- rilatem, claudi ab boiiam operalionem, leprosi ad virlutem, surdi ad spiriiiis suggo.slioiiciii, morlui ad charilalcm ; non ad iitanus Clirisli, non ad iimbria: lacliim, Don ad viviftci ligni prdisentiani, sed ad solaai ipsiuh unibrain rccipiunl sanitaiein. Ecce qui pra>seiitein iion rcverebaiiliir, iii 5oliu$ uuibra iio- uiinis glurianiur. Qiiid lioc esl miraculi, fraires, qiiid nibi iinpleri ccrnimus liis diebus, quud louge aiite prophclalum nu(livin>us? Innovn siym, el itif mula tuirabilia. Gloiifica mauum , et brachium vidcinus , cl teslamur, dicenles cuin Aposlolo : Jj (leitrum. ExloHe adversarium, el afjliije iiiimicum Qiiod vidiuius ci audivimus , et manus noiti/r ira- ciiiveruut de verbo {II Tim. n) crutis , lioC iesiamur ei aiinuniir.mus omnibus qui sunl ista au- dituri. 0 boiic Deus, quanli fucrini tbi claniores in cceliiui dati, quot gemiius, quoi siispirla cducla de |)ruriiiido, qiioi efTiisrc lacrymx, quanlo lacrymaruni iiiilirc lerra illa perfusa, lu soltis, Doiiiine, nosti, qui solustalia operari poluisii, cducens dcnuoaqu:in) de peira, cl dcdiiccns tanquain (Uiinina aquas! (Psal. Lxxvii.) Vidcres ibi iieruin cruccm exaiiaiam omiiia iralierc ad seipsam, el evacualo jam cnicis scandalo, non jam crucis caplivaiioncm deplangi, scd crucis gloriam prsdicari ; el fere onines majores pariler it miiiores crucc de manu nostra suscepia in sola jam cruce gloriari. Quid de illuslribus, el nunc vcre ' gloriosis Fiancix el AngrKC regibus dicam? quid de «iiriusqiie regni princibus, ubi paucissiiiii rcl:c:i sunl, q-.ii non ccelesiis rcgis vexiliireii sunl effccli ? Vesil- lifcri plane suni dicendi, qui prius 'jpus tam ^r- (luum, lain laudabiio sunt aggrcssi. Unde ci dc cis inerilo diti poiest, qiiod in iaudibiis bcali Stephaiii dicluu) legilur; si quid iuler murtyrcs distal, ma> xiiiios illos csse, qui primi exstilissc noscunlur, eis lanicn spccialiter cedil ad gloriam, qtioruiii (Ciuulalio cxleros provocavii, et qiii in odore uii- guenloruin siiorum alios posl se tralicntcs ctirrcre fjciuiit ad salulem {Cant. \}. Quid pliira? Oiiiiiis natio, ontnis condiiio, oinnis xlas, euruin exemplo {Eccli. yww]. Lcce, slciil dixiii us, sigiia veicra \i- deanius innovaia, aniiijua mirabilia inimuiua, ma- Dum dextrnm et bracliium Doniiiii glorificata. Ad siiiistr.iin cnim videbaMltir spcctarc sauiiates, qu;c ad prxsentis vitse stibsidium coiifoivbuntiir. Naiii iii dextera cjus longiiurnil.is vitae, iii biiiisira iilius divitix et gloria. Dcxterx igilur cxccli-i CBt bacc glo- riosa nnuatio {Psal. lxxvi), qua de fl;»{[iliosis3imis castos, de fcrocissimls mansuclos, de supcrbissiinis humiles, de tenacissimis libcralcs, de regibiis et |)rincipibus iiiundi contejnplorcs, marlyres cffetios cerniinus de lyrannis. Nunquid ciiim iion veri snnl luariyres qui, se ac sua suosque minime auendcii- tes, desolationcm cxsilii diutinam noi; Tereninr; non aeris inclementiam, non proccllosi in:iris insla- bililalem, non confusionein sonitus cjiis ac On- cluuni, non innunicra vix ao soliindinis peiicula, iiec famis ac sitis inediam, iion ipsain deniqiic mortein ; sepultura eliara carere no;) foi rnidant. Hoc solum cst, quo maximc muleslantur, quod iii hosics Cbrisli ruere, quod advcrsum se prorocr.re advcrsarios protrahuniur ; non minus ad curonani justilix, si occubucriiil, quam ad palmam vitlcriat», si supcraverinl, aspiranles. Nuiiqiiid non sula dcxtera Domini facil tanlam virlulcm, qua, spreis lcmporalibus, lanlo desiderio snla quxr:iiilur et anieniur xteriia ? Etce dexiera Domini gaude; l aiii- plexari, qui de sola ixva tcmporaiinni bonorum ad siinilia aniiiiatiir. Graiium quippc sinapis effcr- j) qnain habebanl sub capilc, glori:iri solcbant. L:cva buisse vitletur ad irituram; ei uiiOe aniiquus lioslis scandalizassc fitlelcs prxrumebai, indc messis ube- rior ccrniiur surrexisse; liidc lidcs moriua fervcii- lior noscitur revixissc. Taiilo aulem gloriosior, et auiplioris mcriti probaiur essc lixc fides apiid Dcum, quantu ci nulla bumaiia ralio pixbel expcri- nieuuim. Non cnim nuiic, sicul inilio nascentis Ec- clciiy, caci v\dent, claudi umbulantjeprofii niundi,n- tur, surdi audiunt, mortui resurguni {Matlli. xi) ; ^ '1 nullis ialibus sigiiis jain npparenlibus, ita ul vcre dici possit, signu noslra non vidimus, jam noii etl ptophelu (Psal, lxxiii) ; cl illud : :Vo7i egredieris, Dcui, in virtutibus nittrit {Psnl.u%) ; iiunc polissi- iiiuui qui scandalizaii non fucrunt, non soium beati, bxc extiilit adversarium, scd ccce dcxlcra affligil iiiiiiiiciim. Elalus siquidcm csl cl clevaiiis pro iraiig- iloria el iiioinciUaiica prospcrilate aniiiius Salaha- diiii, qui Christianis prx oinnibtis genlilibiis s:u- duii advcrsari. Sed unde hic adversarius csl clatus, in Ic, opc- rante graiia, aniiqniis el iniquus liiimani generis affligilur iiiiinicub. Salaliadinus siquidem Clirisiiaiiis adversiitiir, ui jura conim possideat ; sed diabolus initliio eus odio pcr Salahadiiiuin ct alia meiiib a sua perscquciis, iioincn Clirisli pcnilus dclere fcsli- nat. Taiiio i^ilur acriiis aflligitur, qiianto ei Dunc doininandi Cliristiaiiis polcslas auferltir, cl innii» inera ei captivilalis vasa cripiunlur. RenuDlialur 959 IIE.MIICI S. U. E. CAIini.NALIS 500 alrocissitivo pr3R«l()n!a populis (livcrsariiiii iiiigiiarniii A linm, illi cina Aiigliain, riiiijiic aij illns pixj;iin iiilcr Chrislianos icpcri- tur, qui non lyr:iiihi<:is Irgibus rciiHieiur. Frcinil igitiir etspoliati lioslis iinpius furor, cl novuiii qiix>- ril lucniin, quia perJidiBsc sc jus Sfntit aiiliqiiuni. P«Biiitcl cum jam, ni fallor, linjiis su»; a pul- cro el cruce Doniini proranaiis , ct in nianiis hosliiim (laiis, jam aJ illuil comHiunc oiiiniuni prC' ealorum asvluin conrugcrc, ad illuJ ultitnuni S( cle- ratissimoriiin reincdium Iransire non valcrciil. SeJ ecce hac spc sua iriislraius, ct lii conlraiium ces- sisse iis cruccin Hi- mical, crucifuu!) crucinxnm inipugiial. Qui solijuin coeleslia snpcrc vidiboniiir, eccc ins.itiabiliter lcire- iiis iidiiare probanliir. Turbavcr;i:il ol inovcr:>iil cos siciil ebrios i/.jiiri;c Cbrislo ilblj; ab ciliiticis; sel ccce graviorcs inrcriintur a niiis, ab iniiniris riini&li crux esl tanquam ab iiicrc.liilis capiivaM; sed ab nostra, ri parturicns danma nostra, cur lc exlii- " ainicis ei crediilis crux cst i>iipiissiinc .ibi)o.';ua. biiimiis Pil.tto, cur IradiJinsus S;d;iliaiJiiio? Quolics Niinqui.l iion dcnuo libi Clirisiiis uicorc viJciiir? 5» (uaiii iguomiitiain, tuani procuravimiis pcr.lilionem, inimkiis meus maledixlsui mihi, suHiiiuisicm, ufi- lotics luam gloriam, no^tram aiilcm scnsimiis hcsio- que. Nuvc vero liomo pacis mea in qtio iperabam, ncm. yiiol ci siisciUviiiius iiiipngnalorcs, lot scin- qutelebal }ianes meos, ampliniil adverhnm me sup- pcr inveiiit robuslissinios dcfcnsorcs. Juda;us eliam ;tlantaiiovcm [Psnl. liv). Ntmquid iii'n .inipli.isse nobis suailcniibiis sepelivi!, sc4 cflbdicnle Ilelcna YiJeiUur amici, iiiinqiiiJ iioii aiiiplius nociiis.se, CoiisianliiiHS eam nuiabiliicr exullavil. Costlroe quam ipsi iuijuiii? Nuiif;uid iioii s:ipcr doloieni nostro eain aiixiiio caplivavil; sed llcr.iclius am- ▼ubi.erun» Cbrisii ad lciiics, apposuisse etiam iiii- pliori eain gloria snblimavil. Gcnlilis noslcr popii- quiUiem supcr iiiiqwilalcui coiivincunlur? Proii do- lus totaa» tcrraui iliam ufiLis sciiipcr exosam a!i- lor, pl.iiigcbamiis Clirisi;:m nuper in Oricnie p.is- quando nobibcoopcraniibus occupavit ; sed Carolus suiu in membris suis ; seJ niuic in Occideiile lUj- ab Occidenie vcniens in manu forli el bvachio ex- lcslaliiiius palilur a incmbris suis. Coalra naiuras (eiitoeam abhosiibuslibcravii; sed expulsisiierum ordiacm armaniur niembra adver^.us meuibra, im- Chrisiianis, dciiuo per quosdam Occidentales, ^ pugwnl se invicem, se collidunl. Ileu, beu, beu 1 niullo noslris pauciorcs jv.ultoquc inferiores, noslri l>oniine Deus, quomodo obscuralum esl aiiruui, vicli sunt c( espulsi. Quid igilur nunc iiobis s^pe- inutalus esl color opiiiims? Viuebalur lua viiiuio, randuni est, quid agcndiim? Similia pl:neexspc- (ua polcsiatc, in aiirum commutalus, in iiiiiuin ctanda nur.c esscnl, nisi quod jam advenisse bora obriziini, spiendiduin, ct igiiiluiu. 0 qiianluni ruli- r.nsira vidclur. llora, inquam, illa, de qua cruci- labathoc auium, quaulis ntundum inadiabal fiilgo- fixus prxdixit, tanlain fuluram csse iribulalioiiera, quanta non fuit, cs quo genlesejise conptTunl. Ubi Cliam prophctiam Daniclis iiuiucens, Cum videriiis, inqiiit, ubomiuaiionem desolatiouis ilanlem in loco ribi:s, ita ui aurea rediisse ssecuia videreniur, cuni qiiocunque te verleres, vexilliforos rrucis conspi- ceres, Cbristi raariyres invenires, quibiis nec decs- set aliquid ad virtuiij per.^^eciionem, nec aliud jam tHnclo, qui legit inlelligat {Matih. xxiv). Nos igilur oplarent, quam palinam viclorioe, vel de gloriosa lioc inicliigcntcs , dcsolalioncni istam, quam in inorte immarcessibilis coronx splondorcm. lieu, luco sanclo esse fecimus, siare ibidem diuiius facia- heu! aurciis isie color conversus cst in pallorem, ct mus; ct si forle convciicrint Chrisliani, utguorum coelesie aurura versum est io aurichalcum. Uiiitam subveniaiit de.sulationi, paremus eis ofTeiidicuIa, non in scoriam eonvertatur, ut ad nihii jam iiivc» slruamus impcdiuienta, laqueos eis lend:imus. In- 0 niaiur uliie, nisi ut projicialur foras, et ab huniini- ter cos lites et jurgia scniincnius. Vidcrcnlur ad busconcuketur! OstreiiuissimiChristi niilitcs, bcne piaiscns sjoslra viacula,ncslru:ji dominiiim cvasisse, scd ad con.suela facilc rclabculur, nec rcpuli;iin apiid eos diulius palicmur, cum hinc cis carnales delicias, atfcclus ainicoruni, nalalis .soli duicedi- ncin, bonoruin idnucntiain, viix suaviiaiem propo- neinus : iiide viarum periculis, irnnsitus diflicultate, penuria viciuaiiiim, caloris et hiemis accrbiiaic, et innumcrorum iiosijura deierrebimus atrociiaie. Eia ergo coniiuililones nici, quid agimus, quid moramur? Circuineanius tcrrain cl ptTambulemiis eam, dividamus nobis regioacs ct rcgna, ubiqiie spargaoaus scandala , disscnsioncs coucitemus et bella. llli circa (ierinaniam versentur, illi circa GjI- currebatis, quis vos fascinavil? Nunquid parum cst vobis, molcstos osse hominibus nisi ntolesti sitis et Deovcslro? Ecce Dco, aiigelis, et hominibus spe- ctaciilum fiicti cstis; ab omnibus judicandi, ab uin- nibus irridendi, et oslentui habendi, ni^ qua. u>!n fortitcr C(£pistis forlius consuinmeiis. Alioqiii . >•- giiil vos Dominus perJercraiain prophetam diccns. Vocttvi amicosmeos, ei ipt. deceperuut me{Thiyu.i). Vos quippe ut specialcs aniicos vocaverat Dominus ad coenam agiii, cl iiiviuui ab amico amicabiliicr nnniiislis. Quid amicum, imo quid vos ipsos dccipi- lis? Vocavil vos liora coenac diccns : Ecce parata sunt vmuia {Luc. siv) , ct cxcu&alione» frivolas 3lil THACT. DE rEKFXHlNANTEaVlTATE DEI. - TUACT. XIV. Rft qiixrilis? Si iioii iiegare vos dicilis, seii diffrrre ; K prinils a'laiibns convcniie videlur. In q-ilhii» aiuem iiescitis qiiia, lior.i cop-un (lansncia, oiieri amico riiinri cslis, poliiis quaii) lioiiori ? Cur ilicilis amico veslro; Vade el reterlere, ei crns dabo iibi (Prov.iu), rum slaliin djre possiiis ? N>>liie, (|uaeso,osciilo Do- iniiium veslruin prodcre, iinlite lociim sorliri cum Jddu proditore. Pins eiiim peocuvil Juilas Dominnm suuin iraileiido , qiiani Pihuns occiilemlo. Iia ei iii- coniparabililer niiiic Sabliailino eriiis di-teriorcs, si ejus , quein SaluliaJiiius ul hoslcin pcrseqiiitur, vos qui pro aniico spopondisiis , iion solimi inenda- ces inveiili rueriii!», scd eiiain prodilorcs. Nec conveiii:inl, vel quid ex istis ant il is sigiiinoalionis elici possit , sul)tiii iinloguionc inqnirendiim est; et primo de Septuagesima videainus. Ilxx siqiiidein cum prima xiuie coiivenil, qiiia qiiando Adani de paradiso ad hnjiis cxsilii niulabililalein ejeotiis est , de solidilatc octonmii ad sepieuarii mut:ibi i:aiein videliir descciiiiisse. Sicut enim per ocioii.iriiim , qiii quadraius et solidus cst niiin«riis , soliJitas Btabilitaiis ostciidiiur, iia per septcnariiim, quo praesens lempiis volviliir, instahilitas viiae prapsen- lis designaiiir. Meriio crgo sepluagosiiiia pia>puoi- bl.mdiiiiini vohis dicenies : Tuiius esl proprium »i>r, el ea qiiaB de pioioplaslorum exciiisioiie a pa- lucri patriiuoiiium quain qu.vrere alieniim. Jndae radiso scripla sunt, legcndo in Ecrlesia replican- poiim exspeclelis liueni , si Juda! cligilis soriem. •"r, "l duiii ex his liomo cognosciiunde, q«io deve- Jndas si(|uideni , qoia noliiil benediciioiiein , lalftin nerit, quo eiiam ci redciindum sit , per hoc admo- iiicniil nialeiiictionein : Fiant diet ejus pnuri , et nealiir. Legilur enim in iiiiiio Scptuagcsiiiiae liher efjiuopnium ejux accipial aller. Fiant /ilii ejus or- Genesis; in qiio ct paradisi relicilas, el pne^entis p.htnii , ei uxor ejus ridiia. Sulnuies trnusferaunir vitae mHtal)ilit;is seu morlalitas manifesie exprimi- filii ejus et mendiceni ; et ejicinnlur de labernuculis l"r. Non soliini lcgiliir, sed el iit cordibiis* liuiiianis siiis. Scrnteiur fcEheraior omnem subslantiam cjus , iiiiliiis imprimatiir.eiiam caniando lr:>gQcJia eadcm ei iinpiani alieni lubores ejus. ?lon sil iUi adjuior, deploralur. El hjcc quiJem iii nocie; ul ea qiiaa nec sit qui miserealur pupiltis ejus. Fiant naii ejus piolixiorem halient iioctis obscuritatem iioclis lu- in inierilum , in generalione una deleatur nomen c.iltraiiunciila elucescant, ct htiman» ignoraiiliac ejus [Pinl. cviii). Justuni esl iil in gcneralionc nox illui.lietur, el caccilas pulsetiir. Die teio jai» uiia nonieii coruin deleainr, per quos iiomen Dei /acia, verba Novi Testamenii propoiiuntur, et ta ubi(|ue blasphematur. Joskim est u; fiai habitaiio qtiaepraedictis Veieris Teslameiiti verhis cunveiiianl, ooriiin dcserta, et iii tabcrnaculis eonim iion sit ul per diem tempiis graliac , per iiociem lempus qiii inhabitct ; qiii qiietn percussum a Dco el humi- cuipae transgrcssioiiis et potiiac iiilellig:lliy£ , ET DE IIS IN QtiE KA LtCUNTUB. Videtiir ordo ecclesiasiicorurn officioriiin or- diui humaiiai; coiidiliun s congruere ; ct eonim qu;e iu Etclesia geruntur, in ip&is proiojilastis et euniin successoribus Gguram priccessisse. Quod mina , universa assistenlium corda dulci ad se per- trahii melodia. Regia igilur aucloriiate fultus, et propiictici sermonis firmitaie siibnixus, velul lu- cerna ardoiis in caliginoso loco , ei lotius dirv.- ccdcitliiim fl;lali>m do A(l;c progcnic vciiiciili, vidc- liir sij;nanicr roiigriicrc. Qiiaiii projiric aiitcm riirislo cl ClirisliiiiH) ruilibct coiiveiiiat, siiperniinni esl cdocere. Mcriio it'iiiir David in Kcclesia fidc- liiiin priiiMis Introdiiciliir; iis(|iic ad qticin vox prac- i^edeiilitim rctaliim protraliiinr, ct ciii chirius Inx diibsequenlis graliae apcrilnr. Ki aulcm ct lempluin 'coiislnicndum ostenditur, et rcgnuin iii Saloinone Itrmanduiii promiltitur ; sed el regiium Clirisli ct Ecclcsi* ex eo propngandum , el in aBlernnm prae- parandiim juralnr. Sofiiiitur Paiilus aposiolus , cii- jns laus non ab liominc , nec per Iiomincm, scd a Deo dcpromilur, ubi dicilur : \as eletlionis utifii e$t B T)eum {Joan. i) ; ac si dicerel : Verbiii» eral in Palre, vcliil al, co giiiiilum ; ei erai apiid Pairein , vclul in eo occuituin. Volcns (liam oslcndcte, unlc, aut quo exicril, siilijnngil : Omitia per ip$uni (ucta tunt (ibid.). Crcans ergo invisibilia , hch quibus apparcrcl; creans aulem visibilia, rccii unde uppii- ret. Inviiibilia enim Dei a crealura mundi per ea qute facta tunt iniellecln contpicivtilur (Hom. i.). Mainons crgo in se verilxs incuininulabilis , in Bni niiditatc cl piirilale proul est , vidcri noii potiiil , unde qiiodammodo a &u£ fiilijore cljrilalis et liicis iiiacccssibililate exicns, el qiia»i quadain creatura- nim veslc sc imtuens, priniain banc sibi veslem , ut videri possci, assumpsil. IIoc quidem primo mane i$te, m portet nomen tneum ccram regibus ei geniibus faclnm csse (licitiir, qiiando solcm juslitiae necdiim (.4ct. ix). Merilo ergo ipse pro sui rcvercntij exao- iiluxisse, nec hiciferuin ortum fuisse in cordibus Jilur, cui ab ipso Deo siio nomini lestificandi , cl humanis, manifcslum csl. Homines namqne magi» suum lcslimonium poriandi officium specialiicr tencbras quam liicem diligentes, relieio Crcalore commitlilur. Tandem Evangelium subjuiigiiiir, quod ad so'ani crcatiirarum pulrliritiidinem, tcIuI ad solum divini habilHs fulgorem, oculos aperuerunt ; ei rclitlo Conditoro, rcruin conditaiuni aniori infeliciter inbae- seruni. Qnod inluens Condilor, el rebus conditis consulere misericordiier volens , secundam eiiai» sihi texuit veslem, sacra; videlicet Scriplurae mira- biieni connexionem, per quam se veritas non soluin ociilis videntium, sed ei»auribus ingereret audito- rum ; el hanc sibi vcstem variis lcmporibus diver- sarum obsequio personarum coutexuit , muUifarie miillisque raodis loqiiens patribiis in prophelis; nec solum propliclas, sed et sapiciiies et Scribas ad boc ipse se misisse tesiaiur {Matih. xxhi). Sed ci haec sicul et alia homine.'; sibi diviserur.; vestimenia sua, ipsius Scripiurae sensum in diversa Irabenies, ei uiiiformom ipsiiis connexionem in partes varias scindeiues, nec ei ea Dei noiitiani requirenies, sed de ipsins scientia gloriari volenies. Sicqne dicentos se sapii-nies , stulti facti siinl; et evanuerunt in cogi- talionibussui!:, ei obscuraluin etllinsipiens cor eorum^ {liom. i). Unde nec sic piofecisse sufficienier se videns , leriiam eiiam sibi vesiem aptavit, carnem videiicelimmacubtam, quam ex iiilemcrala Yirgine assnmpsit ineflabiliter, miro ei incomprchensibili circa humanae infirmiiatis medicinam usus consiiio. «estimonium ab liomine non accipit ; cni si lesli- inonium perhibeal eliam ilie qiii deilii, leslimoninm ejus vernm cst, quia non solus perhibct, sed ei Paler, qui misit il!iim. Ecce qui el quales lesles inlroducanlur aiidivi- jiius, nnnc in qno conveniant, inqniramus. El pri- nio in quo novi seu nova cum veieiibus , deinde in quo ipsa sibi nova conveniant atlendamus* !n quo Evangeliuin Sepiwagesimae cum prinia xtaie, s?u cutn ipsius nocinrna Gesiesis leclione congrual, bealusGregorius oslendil dicens (//of«i/. x) : Quis pairisfamilias siinilitudinem reciius lenel, qtiam Con- ditoT nosier, qui regit qtios condidit , et eteclos suos iic in lioc mundo possidet , quasi subjectoi doniinus indomo?Qui kabei vineam , universam scilicel Ec- clesiam , qutv ab Ahel jusio usqiic ad ullimutn ele- ftum qui in finc mitndi naseiturus est, quot sanclos :j}roluiil, qna$i tot paimites misit. ilic itaque Paler- familias ad excolendam vineam suam , viane , hora ■tertia, sexla. nona, et undecima, operarios conducit; >quia a mtindi initio usque in finem ad erudiendam plebem fidelitim proedicatores congregare non desisiit. INos quwque ipsius vestigiis huiniiiter inhajrenles , -$ukjungimus , eunidein Patremfamilias ad ejusdeni €uUuraui 'vineac sicul diversis lemporibus, sic ob f) ut talis ei babiiu apparerei, in quo non aliud qtiam diversas causas exiisse. Primo enim eziii ad ipse vel videri vel amari valerei, ei ab ea nec dividi, jnantatJdum , secundo ad putandum, lerlio ad fo- nec separari possei. Tanta cnini in hac .issumpiione iiumanse et divinsc naturae facta est unio, ut cx quo semelunitae sunt, iieulra ab aitcra poliierii scparari. dieudum , quarto ad stercorandum, quinlo ad pro- pagandum , sexio ad sepiendum, scplimo qiiando lorcular eistruxit in ca, exiit ad vindomianduin ; el ul iltith Moabiiidi spicae aliquae colligendic rema- jicanis baic studioso leclori cuique a'l:Ui assignanda rclinqtiimus. Nos vero unde aut quo exiissc Dcus, ci.i ubiqueesl, aui quomodo exiissc, qui semper iilcni est, diccndus sil, inquiramus. Anie muiidi «luippe conblilnioncni iii se ips-o Deus occulliis niau^bat, coin nec esset, cui innoiescerei, ncc unde imiotesccrel, ;^pparcrei. Qnod videiurJoaiines evan- gelisla inicUiucHdo ([uoqiioiiiodo compreheiidisse, ubi in liac nainr:e meae vestc eum secuius iniueor , nnllum jain ocnloruai vel peliilaiuiam vcl reveibe- raiioncm formidans. Creaturarum siquidem pul- chriludo inlucntis ocuios olliciens , a Crealons cogniiione potius rctardabat, quani ad ipsius dile- ctionem perlraheret. Scriplurarnm quoque ohtcuri- tas poiius iogeiiiiiim oculos .evcrbcrnre, quam i)ei cognilione ilhiminarcconsucvcral. Jain vero Deuiu homincH! .'"actuni; quis non libcnter, qnis non pa- iionlcr aspicial, cum se divinilas corporaliler iiU- 3«5 TKACl. DErEKECRINANTE CIVITATEDKI. - TUACT. XIV. 5GC maiiis obliuiljus in{{er:ii , el se qiiodanjnioilo lain A lineinSopluagcsimT, Sexagcsiiua.Qiilriqn.igesiHin, ii miraculis qnani exenipiis , lain verbis qn:un rjclis paipabileni pr.ciieai'' 0 iiiira (livini consilii ct in- oomprelieiiKiliilis niiiindo! hoino racUts csl Dcns, ul dum euin visibiiili-r cognosciinus, |)er liuiic iii- visilHlium nniore rapiamur. Eliii lioc quitlem liabitu circa undecitnam ad conducendos operarios in vineam esiii. Videns eniin leinpus viiulcmia; adve- nisse, vesiem sibi bnic operi congruaiii adaptavil, quam et secunduin prophetam loiain ex ipsa vinde- mia inquinavii. Sed quanio sordidior ex bac vesle apparnii , uuiio rorniosior in siola sua posiinoduin el clarior elTuisil (Itu. lxiii). Coinpareiur, si phicei, priinx diei liorie liaec Sepiuagesima, prinix innndi a:iali hor leinpus gra Qii^idragesiina design:int : et, qnaniuin uiideLiina clarior est et calidior qnani priiiia , tanluni llnis Seplungesiinx leslivior el uberior, (|uain ipsius iiii- tinm csse dignoscitiir. Quod iiilnen» Salomon in spiritn , et hunc Ecclesiai ordinatiini progressum adinirans, aiebal : Quw esl isia qu(V progrediiur, ticut aurcra consurgeitt ; putchru tit liina, etecta ul tci, terribilit ut caitrorum acies ordinatal {Caiit. vi.) rrogredilur de Sepiii.igesima ad Sexagesimam , unde qiiasi anrora consurgil ad Quiiiqna^esimam. Ibi ul luiia dccorata eliglnr, ui iii Quadragesiina suli assimiletur; laiidcinque sole chirior el c:iii(!id or f.icia terribilis liosiibus appaieat, cl iil ra:>lrorum acies conira eos ab angclis ordinctur. Lt tit hxc ad tiae, oper.iiioni nalura:... et in quo conveniaiil, aut morum aedincalionem, salvo altiori myslcrio, ap- a se diffcranl, videainus. Qui in undeciina veniunt, cnin non iiisi uiia hora laborenl priuii tuinen incr- cedem recipinni.: nec solum prinii, sed el lanlain quanlain ei illi qui prima born venerunl, el porla- verunt pondus diei ei %sius ; non hoc ex merilo bboranlis, sed ex gratia el beneplacilo conducenlis. Itein qni inaiie venerunl, cuin non soluni diutius , sed eiiain inriius laborasse dicantur; iniiins lamen Diercedis lecepisse videnlur cuiu qni nndeciina ve- iiiiiiil, viii(leini:iiido degubtant, quod illi lanluiii or~ dinaveraiit, et qiiodainmodo in laboies eorum, i|)sis illoruin fruenles laboribus inlroeuiil. Mulii enim reges voliicruni videre quae nos videnius et non pliceinus ; ilium Sepluagesimain initiare dicamus, qui vila; prxsentis mulabililale, el huinani stalus insiabililaie admoiiilus, ad se tandem de regioiic dissiniiliiudiiiis rediens, pcccatoruir. sordibus Drnii- ter ronuniiare proponil. Scd quia quicunque pie voluni vivere in Christo, perseculionom paiiuniur; et qui ad servilulein Dci accedit, ad tcnlationoni animain suain praeparare nionutur, iranseundum e.st ei ad sexagesiinam iaboiis, ncdiuturna qnies vit is alimenta ininislret; et senicn boiii propositi siinnl exorlse spinae voluptatuin ot deliciaruin suflbceni. Sic filii Israel priuio in ^gyplo lulo ct lalere fuli- gati, tandem ad se redeunles ex .^gyplo exirc dis- vidiTuiit; et audire qnae audimus, ei non audie- c posuerunt. Excunles aulein insequenies .<£gypii(;$ riiiit. Gralias libi, Doinine Jesu , qiii buic nos vin demix, el hanc nnbis vindcmiani reservasli, orania poma uova nobis proponcnb el velera, faciens nobis convivium pinguiuin medullatorum , vindeinix pin- giiiiim , convivium vindeiniae dcfaecala;. Cuiu ergo (01 siiil iiobis in hoc lempore graticc bene/icia cu- inulaia, quid sibi vuli, quod Ecch^ia inore solito Gloria in excehit^Deo lioc lcmpore non dedaniat, cuin haec ulliina aetas pr.t ca:teris omnibus m;ijorc8 Doo laudes oflerrc, cl abundanlius gloriam ipsius altollere leneatur? Sed altendenduin , quod sicut dies qua patcrlamilias in vincain exisse dicilur, di- vcrsis horis el diversis jeiatibiis corpus iiostrae nior- lalitalis disliiigiiilur; sic ei Scpluagesimae, Sexage prolinus persensurunl, qui et eos inler Magdali et maris angustias concluscniiil. Verum illi diviso mari sicco iHud vesligio iraiisierunl, videntes snbmersos iOgypiios Quinquagebimani in llliure festivis gaudiis cclebraruiit. i£gyptii suni consueta el quasi in Labiium versa peccaia cnrnalia , qux volenles a se reccdere im- portunc insequiet reiincre coiitendunt, elinterniul- las et magnas coniradiciiuiium angnstias conclu- dunl; quibus, si ex lolo corde ad Dcum cbmave- liiil, mare eis Rubrum[dividendo transmeabilefacil. Mare eniin Rubruiii amariludo est p(cnitentix , ct lubor confusioiiis, qui cx peccatoruin confessiomj et insucta ciboruin et vcstiuin aspcrilate prGcedens, t>iiu:e ^ Quinqiiagesiinx, et Quadragcsimx dislinc- ^ noviter conversis iinportabilis ct intransmeabilis lioiiibus v:iriatur; el cuni tempus Quadragcsiinx intra parasceven (iniatur, Sepiuagesinia usque ad Sabbalum in Albis proienditur, nbi geininum Alle- /uifl decaiiialur ; nibilque jam (inila Septuagesinia nj.M Fascha: restat oclava , quo; clausum Pascha nuininatur, ut sicul exigeiile culpa oclonariiis in seplenariiiiii desceiidisse diciliir, sic operanlc graiia septeaarius iii octonarium redirc videalur. Mcrilo igilur QuDdrngesinix fmi Cloria in excetsis ei Atteluia reserTaiilur, quando priinuin Pasiba Sab- balo sanclo incboaiur, secuiidum cum Ia:liiia ex- speclatur, el etiam in prxscnli alii|uandopraguslaiur. Quud ergo lerlia, scxta , n^naquc inter priiuam et undeciinam horain signanl , hoc inier ini tium c primo vidcri solei. Sed cognoscil Doininus qni sunl ejus, et parvulos laclcnles suos ullra quain lerre possint lciilari non sineiis , facil cuni teniaiione piovcnlum, ut ea qux iinpediiuento csse videbati- tnr, pro muro incipiant essc a dexlris]et a siiiistris. A dextris eiiiin muiiiunl, cuin iii die bonoriiin non immemur esl quis malorum qu.x t-ustinuil. A siiii- slris, cum^in die malorum iion iinniemor est boiio- rum qu.e gustavil. Sic sic initteiis Deus inisericor- diatnsuam etveritalein suain, fliicluantein aniinani de inedio caluloruin lconum eripuit^ deduccns eam iii nube diei, et iii luce stellurum nocle : et eam pcr nociem in coluinna ignis, et per diein in columna nubis prxccdcns. Hune maris Rubri transituiii , ei 5t)7 IIKNRICI S. laninn pprscculornm »fefc ad praesens, ni f;i!lor, siiflicere possunt , ad cognosccndum, in quo cum vcleribus nova conve- iiiant. Nunc vero in qiiibus ipsa inter se iiova con- cinaiit, allendamus. Sic eniin in testiiim proJu- ciione , noii solum qui sint tcsics, sed cl in quo convcnianl leslimonia ipsa , iiaturali.s ratio edocet inquirenduni, Ail igitur aposiolorum eximius bealiis Paiilus : Nescilis quod lii qui in sladio currunt, omnes fjnidem currunt,»ed unnsaccipil braviuml (l Cor. w). Sicul Dominus iii Evangelio operarios vineac ad dena- »ium. sic AposloIiis ourreiiles in stadio ad bravinm, contendenles in agone ad coronam inviiat. Fidelis scr:no, et oinni acceptione dipniis. Primuin est cur- rcre, secundiiin piignare , lenium esl vineam cxco- lcre. Priiis exercendiis est Iionio in sladio buna; actionis, secundo probandusin caminotribulationis, tandem 'ooniponilur aninius in renovatione interio- ris boininis; qui tanlo amplius innovaliir, quanlo exieiior de die iii diem per praedicta exerciiia cor- iHiinpilur. Prinio igilurcurrilurper obedieiuiam, se- tKndopugtialur per palienliam, tandeni introducilup lioiiio in cellain vinariam Curreutesautcintriasolent iaipedire. pondi!s,casue, sladii longiiudo, sive iiicer- tiludu. Si ergo jiista Aposlolum sic currere quiscu- pii, ut coinprebendat , exoneretur priino al> ouiiii solliciludine el aiiiore inferiorum, ul sic exoiieratiis ad braviuin possit feslinare. Festinans auteiu tolo siudiopixcipiiiuru caveal, ut absque interpolalione cursiim valeal continiiare. Coiiiinuationis quoque iisus insianiia, aiiqueni sibi ccriuin prxfigai lermi- nuin, iie si in incertum curril, longiiudine laiidem lassatus careat perscveiaiitia. Ilijpc &uiit, quae in obcdieniiae siudio cursitaniibos niaxime suol iieccs- &aria , fesiiiiantia, iiistanlia. Dcisevsraiilia. Festl- B R. E. CAIIDINALIS J68 A iiantia, ue sint pgri ; insiantia, ne rriollet Cldisso Iiiti; perseTor.iiilia, ne irremurierali. piirseverauli- buscniiii, iion iiicipn-iilibus pr.fMiiiuMi rfprtttiiiiiror, et umnis Iiei)ir. FngiiaiiiiliuH siinili niodo tria iiecessaria esse soleut : Ars qiia se et ab hosie tueri, et linstcm deludeie sciant ; virtiis, per (|iiaiii ictiis adversarii foriiier siistiuere, et ipstim furlitis possint debililare; subfielas. ne gravaii crapiila aitt ebrietate , ciim ventum ruirit ad piignain, risum potius moveant iBitnicis, quam triiimpliuin de boste reporienl. Il.ec ina videiur Aposloliis expressisse, ubi ail : Sobrii ettoie ei ••- gilate, quia adversariut vener diaboiui innquani leo rugiens circuil quccrent quem devoret , cui retisliie [orles in fide (l Pelr. v). Scicns adversariiim \n>- piruni foilein e.sse,Ieonem nominavii./.«o cniin for- tissimus hestiarum , ad nullius pavebil occursum (l'rov. xxx); sciens ctiain essc callidiim , asseruit circuire ; sciens landem maliiiusum, ait velle nos devorare. Coiilra talcin igiiiir arinare nos ct ani- mare volens, fortes esse in fide docuil, ut furtii foriein valeat aWigare. Vigilareeiiam adinoniiit, ut tallidi hoslis versulias vigili seh-riia depreliendal, ulsic ars ariem dcludal. Tandem solirios esse pr»- eipit, ul , duni nos malilia ejus jejiinos ei inedia alTeclos invenit, non sil unde &iiam ingluviem de nobis satiare possit. Alteiidendiim esl aiilein, ct diligenter adverten- dum quod, cum Uxc, quas praa.IixiiiMis, ctirrenlib^is C el pugnantibus constel esse neccisaria, duo t:imiiii» nominavit Apostolus, dicens : Sic curro, uon quasi in incertum; sic pugno, non quasi uerevi terberan», sed castigo corpus meum (I Cor. ix), etc, qiioiiiain, etsi caetera de^int, hsec dno aliquando suficere ct>- gnoscuBlur. Videmus eiiaui pigrus et minus instau* les.sola perseveranlia obiiiiere, miiius eliain fonea cl asliiios sola abstiiienlia adversarium superare. (Jnde ail : Qui tu agone conicndit, ab omnibus te ubslinel (ibid.), Qiiod aiiieni subjangii, paeres no- stros omncs ^ub nube fuisse, ei ci'iera qiise so- quuntur, miltit nos ad veiera , dI probet per ea praeligurata nova, el nova rem esse vclerum, sicnt et vctera iimhram fuisse novornni. Quod enim illis nubes fecil conlra sstom , l«oc nobis facit exerci- *^ tium boiioruin operuin eoalra carnalium ari de domo propria, et liial iinbiiendo. Tales fruclus in liiiro Sapicnliae qu;isi de terra ei de cognatione sua exioiis quis id «xprimuntur, ubi dicitur : F.oo quati vilit fruaL/i' cuii tuuvitatem odorit ; el flore* mti fructut honorit «l honetiaiit (Eccli. xxiv), Cnm fructilicasse se dicil odoreni, qui nonnisi ex flore procedit, el fiures Iru- Clus esseasser!l,intiijil uctiaaqnam sine fruciu esse, cujiis jam viiiea fluruil; quanluiiique delcctenl fru- conlempl.iUvain iransferre se sai;!gii : oui luiic pri- mtim inaiie illucescii,quando in priinipio vigiliarniu stiaruin priino ei veritas dariiis elncesi.il. Tui^c qu;ibi quidain oporarii in vineam ooiidu< li niiltiinliir dolor el oonlcssio. H» primi in vinea conscionlias 0|ierantur; dolor cvcltendo ei dissipainlo ;ioxia, clns, si {anluni floies solo odore reUciunl.oslendere diceiis ; Qiiein fructuin babui in qiiibus liunc eru- iuleiidit, besco ? /Ii^diricando ciiam ei planlan:io iiiili.i, di- Allendendum sane, quania si4 viiii suavitas in ceiis : Lsquequo piger dormio? Coiilcssio auicni gustando, si taiita est floris viriu6 in odorundu, ul D fudiondo cl operando occuiia ; qiioiiiain juslus iii od sulam rragrantiam ejus qn/eque venCRal:t ditiu- giant. Non viles , non conlemplibiics, iion qiiales (iUales fructus ex tali vile colliguiilur, qni Iioiioris esse et boneilaiis asserunlur. Hoiioris, qnia ex la- iibus ille iiuiioriflcaliir , cui soli boiior cl glurja (/ Tim. i];a quoexcunt, oinnia gi-aiiariim,acliunum e< lauduni pruceonia reverti debciil,ul iicrum fluaiit. Ucrito, inquam, d&lor taiium fructuum ex eis ho- iioraiur, pcr quem etiam qui rccepil, honeslilur. Non vera iionestas esi, qiiue Dei gratiar uoii impuia- lur; iicc Dei digna l;tus est , quam honeslas non eomiialur. Illa eiiim traiihiloria est, isia adtilatoria ithTictiur. In operibus auicwi sapienii.^j honesias esse l*gilur sine dcfcclionc [Sap. x). ond»: ei labores priitcipiu sermoiii» accusalor «si sui. Dchinccirca hurain icitiani, cuin jain veritas plcnius iiinoliicrit, aiiliunt4ir zeliis et cirouinspeoiio. Ili piitare ctslcr- corarc iioverinit, zoiiis supoiUna anipulando ; cir- ciiinspiMMio tain natura) quam culpas vilitalem, velut qnasdam sordes coram oculis slatucndo. Circa scx- lam aiiicm et iioiiam horain, ciim jani sul in summu est, ni>tiuiitur ad prnpaganJum et scpiendum me- diiaiio el oraiio. Illa eniin inenlem viriutes propa- ganiio dilalal; ista, iit propa^^ata proficiant , ei qui solus ijicreinentiiiu dat , supplicando commcndat. Circ;i uiidcciinam landem, cum jam carnalis coiicii- piscentiue ardor tepescere ciepcril, inoicpandi sunl et inviiaiidi alTccius ei inlcllct^tus ad viiidcinianduin. 371 lir-NRiCI S. R. E. CARDINALIH 374 Isli siquidem in laborcs aliorum inlrocuni, el qiioil A quia, cuni lihcr Iiomo vciulilnr, RCrtiliiii aildiciinr. In eo aiilcm qnod siibjniigilur, pntuitli uo$ oppro- alii laborando odoranl, depiustando pcrcipiunl; af- feclus friiclum |>ulclir:c dileclionis; iiHellccius aa- lcm rnicUiin agnilt(>nis. Alii siqiiidcm arant, in spc cl limore suam sahilcm opcranliir, ct laiituni flores deccrpcrc, el ex cis suavilatcm odoris liaurirc vi- dcr.tur.lsli jam in re coiisiiliiti, sapieniiic vino me- racissimo dcbrianlur. Unde et mcrilo uoa Itora fccisse dicnntur; quia in hiijiis cenlesimi fruclus avpore siiavi, vix qiia.si dimidia liora inorari licct. Uode el a quodam elegantcr dicilur : Tarda hora, el parva mora. Aiii aulcm pondiis diei suslinuisse diciintur; quia ibi labor et adliciio spiritus, hic vero coiiduminaiio et flnis laboris. Ad eumdem lameii gnstuin cl ipsi licei sero pervcniunl, cum brium vicini» no$lris, elc, ostendil se iion soluiii damna person:c , 8cd ct fainae dclrimcnia gravia pertiilissc; ct non fioliim lormcDlis, sed et contii- mcliis iiilerro(;:itiim essc. Mcrito icniaiis ps:tliu<>s islc proponiliir, ul lol et ianlaruin tribulalionum compar:ilionc in suis Irihulalionibug teiilalus »c qiiisqiic consolcliir : et ne qois apud se la- citus rc^poiidcat, mcrllo illos talia pcrlulisse, qiti scmpcr rebelles cl increduli pcrsiilerunl; »ta- lim bealus Patilus apostolus inducilur, qui nou soliim illis , sed cliain omnibiis ptui lal>o> rasse, asscralnr. Uic qualiler sexagesiroae labores in soipso pertulcril, oslendcre voicns, scx nobis iri- pro lanla duiccdine omnia iuieriora hominis Do- " hiilalioncs in sua non solum leclione, sed el irihu minura benedlcunt. Cene aulcin in vespera reddi diciinr, quod sero percipiitir. De qua vespera le- ijitur in Job : Si dortnieto somao conlemplationis, dicaniy, quando eomuryam ad exercitium aclionis: et rur&us exspeclabo vesperam {Job. vii) quielx coii- lenoplaiionis. Ilic esi fructus cenlesimus, ad quem post iricesimuiu el sexagesimum (andem sero per- lingilur, qui merito denario coniparaiur. In dena* rio eniin iinngo regis ex.primitur : ad quem per graliasnconiemplalioiiis reditur, cum imagoei illa similitudo ad quam homo conditus csl , per dile- ctionem cl cognitioncin in eo reparantnr. Iinago vnioi in agnitione verilalis, simililiido in amore lalione proponil, illud forsilan, ut in Job subtiliter attr>ndens : In sex tribuialionibus liberabo te tl tn teptima non langel le malum (Job. v). Practer senarii naniqiie niy.steriiira, secundum quf>d labori et Iri- bulationi nptari solet, eliam sex tribulationuin suiU species, quihus sancti in praesenti quotidie aile- runiur. Prima est, qnse irrogaiur ab hosic, qnain Aposlolus exprirail, ubi ait : /n carceribus, in plagis {II Cor. u) ; ubi ciiam quinquies quadragenas nna minus se a Judaeis accepisse, ler virgis cxsuiu, semel lapidaium esse, lestalur. Altera, qiwe iiifet- tur ab eveiitu forturise, vei ui magis canonice di- camns a vitse hujus mulahihtate; quam suhjuiigit virlutis coKsislil. 1'rocuralor qui hnnc denarium q Aposloliis, ubi ail : Ter naulragiumfeci, nocte et die in profundo maris fui. Periculis (luminum, periculit latronum, periculis ex genere, elc. {ibid.). Aiia quo seipsos sponie justi aflligniii, qiiae ab Aposlolo de- signatur, ubi ait : In laboribus et cerumnis, in jeju- niis multis {ibid.). El q«ia non solum cxterius cru- ccm poriajjl, pec carnis afflictionem; sed eiiam in- terius per menlis compassioneni, subjnngit : Pra:- terea quce extr.inseciis sunt, imtaiuia mea quotidianat sollicUudo omnium Ecclesiarum, Quis infirmalur, et ego non infirmort Q«is icandalizatur, el ego non uror? {ibid.) Quaria, quam iogeril innrniilas na- lurac : qnae signanter osiendilur in fanie el sili, in frigore et nudiiate, et in frequenti morte. Unde el ail : Quce infirmilatis mece sunl, gloriabor {ibid.). ^ Quintam cxhibet probalio castigaiioBis divinaj , quae praccipue per falsos fraites exerceri solel, sivc per iniqnos pra;lalos, quos ad corrigendum et probandum populum suuro permitlil Doininus ali- qiiando regnare. Qui per Damasci praepoiitum signanler expriinuntur : ubi civitalem, ul innocen- tem Paulum comprehcnderet, custodisse narratur. Sexia landem est, quam molestissimam boni susli- nent ei stiiniilo carnalis concupiscentiae; qucc ideo forsilan uil»jelus Satana, qui me colaphiut {ibid.)', quia novissime cum morie destruitur ; cl tunc priino fit scrmo, qiii scriptns esl : Vbi ett nwrs slimulns tuus? {Cor. xv.) His sex tribulatio- nibiis justi in prnesciili pnrganlur, prohaiUur, el disiribuit, spiritus discrctionis est:G^ui quid cuiqiie conveniai, el a quo quod merelur accipiat , siibti- litor altendil. Hic cuin mulii sint vocati, paucos esse eleclos deprehendii {Haith. xx) ; quia, cum mulla sinl in praesenli necessaria , in fuliiro unum suIDcere recognoscii. Hoc unum 'm vesperam diei difTertur, el velut denariusin vinea laborantibus , seu bravium in stadio enrrenlibus, vel corona iti agone cerlanltbus,usqi)ead finem Scptnagesiuixreservaiur^ TRACTATUS XV. rs SISNIFICATIONE SCXAGESIM^, £T DC IIS QCJI IN EA LEGUNTUR. Explicilo ilaqiie oHicio intrantis SepUiagesimae, jain ad suhsequenlis Sexagesimae oflicium acceda- mus. Qiiain , quia laborem doioremque tribulalio- num el lenlalionnm signifreare diximus, merito in initio ipsius psalmus proponitur, in qiio quasi a somno Domiiins excitalur; qui inler lol el lanta suoruin lligella ohJonuisse videlur. Quae flagella muliipliciier exprimuntur, cum eodem psalrao sic dicilur : Dedisli nos lanquam oves escarum, et in (fen ibus dispersisti nos. Vendidisli populuni luum xine prelio, pasuisli nos opprobrium vicinis nostris , subsunnalionem et derisum fiis qui in circuitu noslro sunt. Po)-u'!Sti nos in simililtidinem genlibus, comnio- lionem capitis in populis {Psal. xlim). Ubi dicitur, dedisti nos lanquam oves escarum, e\primitur carnis ^dniclio; oves cnim escarum nonnisi ad mortcm rcscrvanlur. Uhi ait, vendidisli populnm tuum sine frciio, ipsius condilionis offnscalinncm oslcndil: ->75 TRACT. DE PEKECmNANTE lilicraiilur. rurgsrninr ad vcni.im, probiuilnr ail gra- tinm, liber.iiiliir ail gioriam. lU gloriuri mcrilopos- fiiiil, ei (!ir€i« ciim Proplieia: Dirupisiiviuctda mca, libi mcrificHb* hvsliamtaudis {Psal. cxvi), spcrans el conlideiiS qiio i in sepiima non t»ngat hi« ina- twm tremefid:c tlamnaionis. Quod autcm iii prin- cipio leclionis .tpuslulicx (liciliir : Su5lin<.iii, si qiiis 904 ia servituttm redigit, si quis devorat, si quis ac- cipit, ti quis etlollilur, si quis in faciem vos ccedit {11 Cor. si), si (liligeiiler adverlatiir, illis qiix in |)salino expressimiis, conson.ire videiur. Jain ergo ad lcciioneni evangclicam accedciites, in quo eiiam praedictiii concinal, videamus. Primo ij:i(ur aiitiiideudiiin est qiiod qvando lit t-ox <1c iiniiaiiiciilo , :>larc el aiii ipsn clierubim H alas suas bubiuiuerc perliibenlur (Ezech. i). Ouo cherubim seriiionein propltelicum ci vcrbunt :iposudicum, qiix prxcesserunt, non immeriio in- iclligiuiiis, en ((uod pleiiiludiiioin scienlix coiili- uere, ei oiiincm iicmaiiam sciciiiiain excedcrc vi- Oeniur. Quod si iit.si apobiuli ci pioplieiae a vocc «liviiii toniirui furmidani, ei facia voce super fir- inamenium, quod capiiibus cliciubim supereminet, alas conatuum suoruni liumililer submillunt; quiJ agere dcbot liuiuana innrmilas, ubi pcr seipsam K)(|iiiiur veritas? Quid esl eiiim aliud noiiiiiiuin Josum, Dei viriuiemcl Doi sapienliam, verbum siiis «liscipiilis explanare, quam vocer*i de fiimameiito daic? Fi.'niamentum siquidein divinilis ejiis csl : Unde vox loties datur, (|ii(ities diviiia bominibus propalaiitur. Ad baiic vocem stant clierubiin, nec est uilerius quo procedanl, qiiia et amicus spoiisi slai, ei gaudio gaudei proptei- vocem sponsi. Ta- cenle aiilem spoiiso expainlunt clierubim alas, el •11 inisitioiium siiaruin scruliiiia superoxlendentes ileficiiini, scruiaiiles scnilinii), cxciamanles cuiu Propbeta ; Menior fui Dei, ei detectaius sum, et de- fecii spirilns meus [PtaL Lxwi). Uiide et a firma- iiiento oculos demiilcnles, miiUiis vul:ibii6 iii pro- piliatorium respicere pruvocaiitur. Propiliatorium biqiiideiii cst assucius biimana: loculionis modus, 4|uo Cliristus in Evangelio uli vobiii, quo iicet bu- iiianx infirmitaii sc cuniemperarc, el condesteii- dere vidcaiur, sub ipso tamcii in Evangclii arca se- «reia coeleslia reoonderc, et recondiia scrvare compr.ibatur. Ibi ciiim sunl labuLe prxccploriiin, ibi virga comininaiiunuin, ibi in diviiix sapientia; «irna qiiasi (pioddani manna est dulccdo piumissio- itum. Qiia: Iria Aposlolus ad llcbricos S( ribens eis noluil revelaie.iie darel sancium canibus, diceiis : De quibus non esl modo diceiuium per singula (llebr. ix). Alio tamen teinpore Romanis scribens, ea dit>- 6eieiido aperuit, uiii ail : Son eniin erubesco Evan- iietium. Virtus enim Dei est iu salulem omui credenti. Jusiitiaenim Dei in eo revetalur ex fide m fidem. llevetulur eiiiim i'a Dei in eo supcr omnem impieta- lein et tnjusliliaiu hominum, eorum qui veriiaiem Oei in tnjuitiii i dtnnent. Ira enim et indigiuiiio, Iribulaiio ji a :<,■ iiu; in omiiein anitnain hoiHin j CIVITATE DEI. — TRACT. XV. Zn A operanl's malum. Ctoria nutem et honor et paxcmni operanli t'onum {Hom. »). Virtiis ad prxcepla re- fertiir, iii eo qnod iion modica virlus sit in eisexer- ceri , ncc iiisi divina \irlute valeant adimplcri. Utide Prnpbcla : !n votunlate tua privstitiiti decori mco virluiem. Averli:ti faciem luam n me, el faclus suin eoniurtniHs (Psal. jixx). Justilia ad promissa se- cuiidum iiliid Apostuli : tursuin consummnvi , fidem tervavi : de reliqvo reposita est milii coroiia juslitice, etc.(//7im. iv). (levelaturetiam ira Dei dor<£lo, ubi noii jain poeiia tcmporalis, sed aHeriia damnalio iii- tenlauir, non jam deniem pro dcnle, oculum pio oculo, morlem corporis pro morte corporali, scd curpus et animam miiterc in gebciinam, Evange- liuiii suis traiisgressoribus co:iiiiiiiiatiir. Qno I aii^- B tom ait ju^liliam revclari ex fidc in lidem, ideo dictum videiur quia sicut ridcs pnccedcntiuni cx Subsei|uciitiuiu cxliibitioiic comprobatur, ila ciiani c\ pcrceplionc piTCsenliiini iiiiiiicnim firma esl exspeclatio fulurorum. Ycl e\ fidc promilleiilis, iii riilem ercdcuiis. Non eiiini esi diiridcntiu; locus, ubi non lani vcrax qiiam \crit.'is; nec tam polcns quain omiiipoteiis cst, qui reproiiiiitit Deus. Quod autein iixc qux prxdixiiuus, iii doctrina Evangc- iioa velut in quadam tesiiinonii arca concludantur, osiendit Dominus aposlolis, requircnlibus qux cssct iicec parabola, dicens : Vobis dalum est nosse nnj- slerium regni Dei; cccteris aulein in parabolis iLnc, vni). Ac si dicerel : Vobis daium esl propiiis ad ar- cam accedero, ct Evangelii arcana cognosceie, ei veiut in sancta saiicloruin ingressum liabcro, cx- teris a ionge velamenlo intcrposito manciuibus, et facicm vestri Mojsi coriiuiam stiipentibus, et prx ful{;orc nimio iioii valeiitibus siislinere. Siudoamus igitur cl iios propius acccdere, el qux dicuniur iiiilius iiiielligere, et iniellecia iii arca memorix firuiiter rciineie. Ait crgo : Semeit est verbum Dei (ibid.). Quid enim aliud verbuiu Dei, sive coinmiuaiido terreat, sive promiiiendo demulceal, iiileiiilil, nisi ut prxccpla Dei , volut quiiddam semen, liomo per conscnsiim reeipial, per diligenlis sludii altcnlioiiem rctineat, per bonoiuni oporuin exseculionom fovcat, pcr conlempluiii iiiundi et compunclionem vigere conlendat? Eslo, D ait, conssntiens aiivcisario luo, dum es cum itlo iu »via (Mattli. V). Adversalur nobis verbuiii Dci, qiian- diu j iioLis illud lepellimus. Ciiin vero ei cuiisen» liiiiiis, vclut lerra semen recipiinus. Sed caven- diiin cst ne idein semen juxia viaiii cadal : via eiiiin cst cor, pcr quod iii;iiircreiiter boni el ,m;;li traiiseuni cogilalus, qiiod niilla lege disciplinx conatringiliir, nulla liiiioris sepe cliiiditur, scd mala qiiailam liberlale uiens, vaga curiositate ubi- que oirtiimfeilur. Qiiol, qua^so, semeu cor lale roli- nere poicbt, quod qnasi qiKcdam slrala a dxmoiii- bus conciilcatum, eorum suggesliotiibus resistore non polesi? Sed et si vaga curiosiias sludio lcciio- nis el sui circumspeciiuiie fucrit superaia, et se- iiicn \eibi L>ti liiniilcr reieiilum luenl, iioiidiim '"^ HENRKJI S. R. li. CAriW.NALIS 576 lamon sc< ur.im oporlei csse agricobiri ; rum cx- A dliationcm ; ffslin.onii. proplcr n.lci incorrtiplio. rtirpand* .eslrnf spiii* (lcliciainm, cl .liviiiarum ncm ; j.anctif.<:ilionis, p.opipr mmpliii.i; p..rit.iiem. •olliciludincs; qiix si suborlaj lil.erc excrcvcrint, I)icil..r aulcm l.a:r a.ca cx omni p:.rie anro cir- tcmen reicninm penilns suflr.Matnr, OpponMnr rnn.lecia fnissc (//«c. xvi). Sed ct ex misericordiae lenitale, Dimii- Qiiadragesimac^qiiae seqiiunlur, melius leservaniur. lile,et dimiitemini {Luc.w). ¥a hi quideni parielcs Sexagesira;e intcrim sexagesim» fiuclns siilllcial ; el duiii sihi lurmaj pr.-ediclie invicem adversaiilur, el modo islae, niodo illae ab aliis separanlur, tribu- lalio patientiam in homine operetur : per quam dum homo sibidominari discil, id ipsum quod est, possidere incipit» Verum qiiia de arca leslimoiiii aiiqua hreviter leiigimus, el ei evangelicam doclri- a parte orienlali cl nieridiana arcain miiniuni. Cum eniiii oriri iiohis Sol justitix' incipit, tiii.c oiiini sunl dislriciionis rigorcpraecepia evangeliea ohservanda, Ciimaiilem nos adsummam perfectioiiem ptov.xerii, moderanila est aclio, ul conteinplatio diiaiciur, et aicu jain cotitrilo, et sciilo annisque caeteris con- fraclts, vac;indum est jam el videiidiun qu(.iiiaut nain coinparandam diximus ; ad relevaiidiim prae- suavis esl Domin«is. Nam qui minoralur uciu, jier- senlis sexagesimae laedium, qii;e de e.»dem siiper- cip:ei snpientiam (Eccli. xxxv.u). Vides, i.i falior, sunl nialcria, siippleamus. quoinodo rigor et dispen^a.io in uiiius cjutoi-Ii* Letto igiuir Evangelio vjslut arca sanclificationis angiilum indiscrete coiiveniant. in medio conslitnla, qnid restal, nisi ul sacerdos Ciim igitur orientalein et oieridiaiiani plagam jam propiiis accedens desuper propiiiaiorio et leneaiil derrela niaiidaloium, occidentalein t-t aqoi- Riedio duoriim chenihiin, ipsum sihi loqueniem Do- iniiium audiat; et acee.lens ad tor alium, eliam mpra cheruhim exalialura Deuni vipiriluuiii coeiestium ceeiihus aJinisius, gralias Do'0 semper el uhique agcre desiderjns, unatiimi cuni eisdeiii vooe conciiial dicei>s: Sanctus, tancius. sanctus Dominus Deus Sabaolli ? elc. Non solum enim usqne ad cheruhim, sed otiuiem prorsus creyliiram iranscendere oporlel eum qui ad Deiun accedere feslmal, utel ipsum eliani Ciirissuni jain lonarem oI>iiiient santila sacramenioiun; ',^-.-.omimi cum qusedam sint iieceBSilalis, quaedam (iiguilalis. sive utiiiiatis : qiixdam inipunanlur , quxdam suadeantur ; qiiae necessilaiis suiil , oerlcs infra iios :iiitiicuiiii)i suiim, iion jain in spcci'^ pcregiini per viam nobis Scripluras inlcrpictans, sod revc- lalis oculis iiifra ei>i. «>'»' "l «»lc coniinissa defleanlnr, ct cx |)imv Ijlioiieprolicit inteliigentia. Hii ciiain scu depoiii- •'''■' •'""" rccoriiatione eliain fnliira timcanliir. Hic liir, soii eicvatnr arca ; i|tiia cuni isla infeiiorilius a"'cin li . or jiolius tacita inspcciione, qnain clanio- iiiiplicaiilur, qnodaiiinmdo aniiualij s:.irc cl rotaj " sis vocibus in anima cxcilatnr. Vcl si nia;;is pi.iccl, parilcr siijtcr lcrram videiilur. Cumantein ad snpe- '" »' '*""'*! dicanlur csse consUuiKis in viriule, i» riora desideraiida per devolionem, scn invesiiganda meri :ie perfccti in cbarilaie; ad qiios se sacerdos per discielionem aniniaiia elcvaiitur, elevanlur pa- I""'"" i^^o^vertere debcl , ut tam eornm .xcn.jilis riler ei rota evaiigciicne sajiieniiae; qiia pro rotuii- provocctur, qiiam oratioiiibns lulciattir. Posi iblos iliialc su:r perfectioiiis, sive jiro agililalc sii.e su' - tiliiaiis rol£ iion iinmeriio comparalnr. Vides qno- niodo vetcra veleribus concinuiit, el nova nihilomi- nus praeiiunliare probantiir, ut meriio nova cl vc- lerj diieclo leservaia ilicanlnr. Qiiod aiitein annnli iii Mojsc (Exod. XXV ), lioc lolje in Ezcclii''lc (i.iech. i); qiioil in lioc animaha, in iilo vccles prae- flgiirant. Quod vcro et hacc el illa, hoc nobis EvaO' gelii gralia repnrsenlat. arca clcvainr, cuni spiiilii.iiibiis spiriui:iiia conipa- latiliir. Sed eisi iii considcrniioiic istuiuin iiicnio cxcedal Dco, iieccssc esi lanicii ui et iniiioribus soljrius lial, nt jtoslqnani dics vcrbuiii criiclaxit, eliam ad ilios (jui in occidenlc sniil so convcrlens, vciul nox nocti iiuiicel scieiuiam. h\ occidcnlc au- tem suiil, qiii volentcs aiicui scrviuni pcccalo; iii aijuiioiic, qiii iicet indcnies, adliuc tanicn vinciii)- iur a pcccato, Hi a loiige sequiiiilur arcam, iicc Quod iii arca qnaluor angtili, boc iii p.ta ijuilnor j) pnccedcnlibus se iminiscere pi:c.s'iiiiaiil, doiiec ip- factcs, lioc in Evangelio qualuor, qnas pi:e..liximns, ^'"^ s:'<*'""'«'l's piccibus ct sacrau.cnli virt-ue libe- signant diitinciioncs. Ciica liaiic arcain qualiior '■^'» » P^^ccalo, servi auiein f;icii Dco, Cl.rislo in- lurmapcastramelabaninr ; cl prititalurmn adorien- corjiorari mercanltir; habcntes fruclum suom iii lem. secnnda ad nieridiem, lcrlia ati occidenlem, sancltlicalioncm , finem veio vitam ;«'lornain. i:^ quarta ad.iquiloocni craH:Vum. ii). Nec clevabaiur P'» lalibiis lacile cum qiiadam linioris •cvcrentia arc», doncc lurma orienialts ct ineridiana profi- et verocmidiui ruboie a suo mcdialorc Ocus exornn-» ciscereniur Tunc elevala ct pro(edtiile arca, pro- dus esi ; qni per propbelam loquens, siinisse, cl (iciscebaniur el 2li;e. Quid sibi vtdunl isla, iiisi palicnlem fuisse, et tales suslincndo laltorassc se» qiiod eliam videmus liodie in Ecclcsia actiiari? Pri- assciil. His ciiuiibus veliil qtiibusdam praparaioriis 100 accedons sacerdos ad aliaro, vcriii se »d orieii- consuinmalis, sacerdos jam boriis aclionibiis vo lem ; quasi invitalurus illam, qiiae in orienie esl ; ulqu;e retro sunt oblila, in .iiileriora s» exlendal. l>ehinc vertil se ad incridiem, ul el inrmam meri- diaiiam provocct ad snrgeiidiini, Tunc clc> ita jaii> lut ijuiliusdair. jusiiliae iiidumenlis, ct rationajili- bus spccniaiionibiis velut qnibusdam auri el ijeni- marum spiendoribnn adorintus, cnni Pclro ct Jacob-» ct Joanne in nionicm etcclsum, et scji^ irri z i',)fl:i-> I 319 IIF.NUICI S. R. K. CARDINALIS 880 iiifcriorum cogil:iiioniim consliliiliim riirisliim dii- A v<)c;.lur, rjiumliu non blcul csl, «cJ p«r specnlu ccm seqiialur iMuitli. xvn); iil (jiicm ciim Moysc cl Klia loqiienlcmaudivit, Iraiisfigutnluin jam viilcal, et prx f;icici cjiis fiilgorc ct vcslium candore slnpe- faclus, al) omni liiiman;» chaioiic corrunt ,'sicquc iii niilicm indiirtu.s, cl I'alris vocem ;)ii(licns, l.iciic polius el rcverenlcr inelTaliilia vcrbi apuJ se con- servare, ct in cordosuoconforrc, quam aliis rcferro 8luilc.it. Atlendc Scripturaru:n pulclicrrimam coii- iiexioncin, el toiius svavilalis niiraLilem caruiiidrm conccntuiii. Quod eiiini pcr aicnm intcr duo clieru- liim, in Tclcri Tos'.aincnto significari dixiiiius, lioc pur Kv.aigcliiiin inlcr rsalini&inm et Apn.siolum : l:oc cliain pcr Cliristiim iiitcr Moyscn ci Kliam, in Novo Tcsianicnlo nionsiratur. El qund iii iaberna- ciilo veieri niibes arcam opcriens, hoc in Ecdesia B fitgii, ut salvum me fnciat, quoniam (trmnmenium in ci xiiigma sciitiiur. Licet cniin Cliristiis inira do- mnni in fraclionc panis agnoscalnr a disripulis, el iii inoiite coram cis lransri((iir«'liir; (|uainvis eii:im facies cjiis siciii sol appareal, tamcn non siciil csl ceriiiliir, (|ui iiicoiiip'iiabiliier kolis caniiorcm exce* dil, velut (|ni candor esl liicis «lenia;, et emanaiio qiixdain cl^jrilatis oinnipolcnlis D<:i siiicera, cl id«o niliil inquinatnm incurril iii illani. Ilis brcviier oc- cusione Sexage.siiiix pcr&lriclis, jam adQuinqua- gcsimac canlicn acccdamns, (|iia« sic iiKipiiint. TUACTATUS XVI. DE QUIJIQOACF.SIMA, ET »F 118 QUiC IM t\ LECLTfTlR 11 tCCLV.Sm. Esto mihi in Deum proiectorem, et in locum re- fiinius iiicciisi aliare circumvolvens, lioc et in ani- nia pcrfccta iiulics i:icit Tcritalem. Uiiile eiiam ni^i quamlo rccedebal iiuites, iioh pro- (cdebaiarca, qiiia lantum cxremoniarnnicresccbat reiigio, qtinnlum Moysi a Deo,cl pfsr Moysen popiilo inliiisirabatnr. In Ecciesia aulcm vapor ncixilx de tliure consurgcrc consucvil , qni pra-scnles suo jissolct odorc refovere. Qucin funimn praevideiiS m«»Hi, et refugium meum ei tu , et propter tiomea iHum dux milti eris, et enuiries me {Ptal. xxx). Meiito Qiiinqiingesimam celcbratiiri ducem et cnu» triiorem nosirnm reqniriinus; velol qni desertnm inlrantes nec viam scimus, ncc alimenta liabemus. Dcserluiti cnim lerra est invia ct inaqnosa. In lanta cigo soiiiudinis vastitate quis locus canlicis, qiix cansa Ixtiliac esse polesi? Illa uliqnc, quje fiiiis Israe! videnlibus iEgyplios moriuos super liitus maris; et niannm magnam, quam exercucrai Do- minus conira cos. Tiinc enim cecinii Moyses ei fHH Israel carmen hoc Domt/io, el dixerunt : Canlemns Domino, glorioxe euim honoiificnlus esl, elc, quae Piopbela ait : El domus replela est fumo {/<«. vi). _ scqiiunliir, usque ti/enrfu/t man/itn tunm, el devoro' i\..:.\ .,l:...i I .„ r.... .i:. : _:..: _..:... i ^ ..:. . r>„- ^ • .• • • • «• . . QiiiJ alind bunc fumiiin dixcrimus, nii»i cnjusdaiN bonx spci va; orcm, pcr quain velul in odore un- giiciilorum bomines ad Scclcsiam pertrabuntiir? Quidain enim spe venio! impelruiulx ad Ecclesiain accedunt, ct bi bona spe refovcntur; qnidam speob- 1'iicndae gratise, et lii sanci% spei porticipes fiunl; qiiidam nd promerendatn xternam gioriam, ei bi liciit.^ spei exspe^^talionc LTianlur. Lt ideo forsitao in missa tribus vicibus inccnsum exbibeiur, qui:i el spem bonam nfferuni incipicntes, saiiciam profi- cienies, pcrfecii beatani. El quantuincuiKiue varia suiil spc.rantium voia, tamen omnia sacerdos, quasi iiiir.'^ unum vaeculum in memorinm bumaniiaiis Christi colligit: facia ejus et dicta vcliit qiiosdam vit eos terra. Dux fuisii in misericordia tua populo quem redemisti {Exod. lv). Maria qiioque propbeies soror Aaron, etomncs mulieres postea-n, com lym- panis et cboris eadem prxcinebanl. Ecccqnem illi duccm se babuissc gloriabnnttir, nos non sidiim du- cem, scd ci nutrilorcm babiluros in Qiiiiiquagesitna noslra coiilidimus. Quinquagesima siqitidem, sicnl dirttim esl, quinqitcperlitam sensuiim conrtiienliam designat, per qitam decalogus legis .'«dimrdciur, el sic Qiiinqiiagesima a iMfkixs cons;!tnmatur. Ad ba»c posicxiiumde .^gypio etmaris Rubri iraiisiium, et murlalium peccatorum defeclum, nos convertimiis; ne lainen recidivum p.iliamur. eliam a licilis absti- ncre, et scnsiis subjiccre servituti non negligamus. carbones in ipso vascuio rccondens, el in ipsis suam t) Quod inullis contigissc cognoviiniis , qui usque ad suorumque tutaui spcm canslituens, dicil cum Pro- pheta Domino : Introibo in pc.entias Domini ; Do- niine, memorabor justiliw tu(v tolitis (Psal. lxx). Qiiidest intranlcm solius jiistiiix Dci mcmorari, nisi in ipso siio iuiroitu ad allare mcmoriam Christi 0{)crnin, veluiquoddam tburibulum aureum in inaiiu (liscrtitionis apprebe::dcie, ci pcr ipsum sc el scos Dco Patri comtiiciidarc ? Tandem mibes spci iransit iii nubem rei ; iiubes fomosa in nnbem lucidam,' (|i!X non tam obiiubilat qiiam obunibial ; obnubilul lamcfi in humana, illuininat ad divina, obumbral conlra adversa. Quu; cst lixc nitbos, iiisi diviiia spc- culalio el quxilam divinx prdrsenlix iion jam in ff*.\ scd iii rc ipba IViiilio? Qiiou tar.diu ro( lc iiubcs Quinquagesimain veitientcs, quia ullra progredi noliterunl, a.l .^gyplias tonebr.ts infeliciicr redie- rnnl. Nos igilur, qui bnc ii^qiie veiiiinus, cuin quin- que prudeiitibus vireiiiiibus proceJentes , sponso occurrere siudcamus,ulei omnium sensuum cohor- tatione , velul quaJam virginitatis incorruptione placeamus. Benc nutcm virginilas deseriocompara- tur, quia sicut crcmiis terra est deserta inaquosa, sic corpus humnnum a ciborum dcliciis alienutn. imo etiamab ipsisiieccssariis jojiinum, vila qiioquc huiiiana liti et conlentioiii el omni avarilix el iniquilati invia, potus etiam ac luxus lavacri cl un- giiciili, el loliiis superflu:c bumcclaiioitis renunlia- lioiie iiiatiuosa, descrlum procul dubio esse viJclur. 381 TRACT. DE rF.RECniNANTE CITITATE DEI. - TRACT. XVI. 3S2 Quls anicm liiijus ileserli» «s|)eril;tlcni sn^^lfncrc , A a oliaritatc suiim csse sorlinntiir, nl iicc csse r,iii- qiiis t.nitx* vaslilalis »lcvia porlusirarc jiossil. nisi Diiiiu ducom el nutrilorcin Iialnierii? Mco forsilan faluK virsiiies a sj.onso iinn atliiiiilunlur; quia (le sua viroiiiiiaie el opernin inlogrilaie confis.v. silii (dam dolcclanl. IIum: igilur volens .\posiolus distingiiere et dislinole cxpriniore, ail : Si linguis liominum toquar ct iingelornm, Liiigna aiigelorum esl sermo sapicnlia;; lingua hoininuin sermo scicnti.ne. In illa sonus, in ista linniliis ; illu xri, ista oyinbalu comp.iralur. Et h.cc (juidcin dona habere se gaudct. Undc iiec perpcram agil, quod procul dubio facerel, si vcrbo., vel faclo, vel ali- quomodo studeret illum habitis carere, vcl salteni nc vi;lerelnr aul orederetiir habcre. ita ctiim qiii- dam iiividi, silii crcdenlcs imininui , qiiod dc aliis laud.i!,ilitor cogiioverunt prxdicari , eliamsi habitis eos carerc non vclinl; habcic tamcii aut credcre iiolunt, aiit crcdi ab aliis iion voliint. Unde ct oiiiiiia pcrvcrse inlcrpretari volunl, el pcrpt;ram inicrpic- taiido pcrvcrlunl. Chariias aulcin iiuii soIumi bunis non invidct alienis, sed ncc cxtolliinr suis. Uiide non inflalnr, ail. Non eiiim sibi ascrihit, quod lia- hel; sod enm polius lau.lal, a quo habci, dicens : Spirims illuin cui daiilnr exoriiafit; ei sunl forsilan q Quid hiiie&,quofi non accepini? ICl si ncccpisii, quare iihe divisioncs ininisiralionum, qiias in n iribululiombns {l\om. v). Scd cl aposloli ibanl gnnden^es a conspcclu ronsilii ; qitoniam digni habili utnl rro nominc Jr$u conlwuc- ZiZ IIENmCl S. R. E. C.\IU)1NALIS 5?4 Ham paii {Act. y). Seil unJc hne, illis? ynir» chanhit A lilui- "iiT irij nijniriii ; omnia tperut re- iiiunerari. Uiide el ca l»ng:)iiiitiil«;r cx8pcc(aiulo su- 8'incl. Ecce coinincndaia csl ciiarilas i-x siiperex- cdleiili |:Olenli:e siiai viituie. Conmienilaliir ili:iin c.x sua perpelnitate. Unde ail : Chariiut nunquum excidil. Ciiin cniiii ali:e virtiiles qiix iiiodo in fide et fipc consistiint , surcedciite rc spci aut nd*'i, cva- Ifl, iibi :iit : Ipti vidinlft , tic iidniirati tunl , liirbnri tunt , el commoli tuni , iremor appieheudii eos. tbi dotoret ut finr:urien'it (Psal. xlvii). Ecce primain pniiil dicl;ini .i(lniir;itionis . sccuiidam lreinor»3 , leiiiaiii iloliiriiiii»eiis {Act. IX). Posl isios ir«;s dies, jam ferc deliciente liOiiiiue inittidir Aiiaiiias, qui iiilerprelaliir ovis, qiii iion csl alius (|iiaiii iiiagni consilii aiig<;!us; qiii qu:isi ovis ad occisionciii diicius csi, cl siciit agnus corain loii(le:ile se olimiiliiil {Ita. i.iii). Haec ovis post iilos trcs dies.lac suae lininaiiilatis parvulis suis propinavil , ei anriariiiidineii! rontritionis Vtliit cualtuntiir; lunc pienius ciiaritas coiisiiininabilur. g mara, iii iaclis coiimiiiial diticcdinem. Qnod crgo Lic Mancnlihiis igitnr iiiterim nde cl spe, vcliit qiiibus- dam maiicipiis cliaritalis, qu:e iibi suiit sine cliari- tate iion pMsiiiil; ut)i autem chariiati serviunl, vclul raini ex radicepr.i(i(;iiinl, patcl radicem inconupara- Lilitcr ratiiis esse inajorom, a qiia rami el liahcnl quod suiit, el prxcisi ai» ea nec qnidem siinl. Ra.lix vero absqiic raniis in integrilale sua permanel; nec porlatiM' a ramis, sed portat; nec coiifcrliir ci ali- qiiid al) cis, sel ab ea est, qiiidqiiid in illis prufiT- lur. Ecco iic crrenius in soliliidine iu inaqnoso.et viain civitaiis lubiiactili non invcnientcs (Psa/. cvi), csiiriamiis el sitiamus, eJ sic Deuiu prolectore.is el doiniitn refiigii non liabentes {Psal. xxn), anima nostra in nobis deficiat; cxceiiouliorem chariialis per ovem, lioc ibi pcr li};tiiiiii iiiielli^'itiir , et quod liicovis, ibi ligniim opcralnr. Noti est liuc ligniMii scientix boni el inali, sed scienli;e soliiis boni ; li- gnttin viix. li?nuiii (jiiod plnmaium cst secus dccur- siis aquariim {Psnl. i) , qiiod ad bumorem bumanx devolionis miitel ramns suos, cl iion liinebit cum vencril a:hius. 0 ligntiin dulce, dulces clavos, dulce pondns susiincns, nunquam tui mcmoria recedat de ore meo; seniper devoiionis iu:r duicedo vigeal ia afTeclu meo; et sic dulces faclae sunl niilii aqux mara, et sapieniix lacrymce conirilionis, qiiaiiluin- cuiiquepriusamarse exsliiftrinl. Ideo liaec hodie duo- ilecim disciptilis propopunlur ; ei qiiia iiiliil iiorni* inteiligenies, ad'mc cxira viam sunl, cxcus fiiiuiii viam,quam leneamus, iiobJiAposlolus demoiisiravit. C Qavid invocans iiloniiiiaiiir {Luc. xv!i)) ; el jam El forsitaii seous iianc viam inendicat csccus ilie, quem Dominus tn Evangelio illtiminal {Luc. xviii). ! iiiio-iin» sunt, ijux sepiem Ecclciiis iu Apo- 585 IRACT. I)L' rtaLCniNAME CIVITATE DEI. — TRACT, XVII. 3SG caiypsi pro Decalogi iinpleiione (Apoc. i), fjnx' esl A iHi i^oli voro Doum ijivoc;ti)l, qui inlorioris lioinin i pecc:iti viclona, proiiiiUiiiilur. bene ergo (liiotiena- ociilos niiindanlcs, Oemn viiftTc, »1 eiiin qui spiiilns rius iloclriiiic, sepienariiis viclori^ assiKnalur, quia e^l, in spirilii cl xcrilule ailorare {Joun. iv) iile- |:ilia in llelim ab nrieie per(i|iiiini. Meriio ad pere- lani. Talibiis, id rsl niiiiiilis ociilis, in bona: con- griiii verba per viam iiianlescuiii; sed niciiiiiiisse scionliw liospilio revclaia se fatieneiis iii rraciione ilfhenl.noii esse remaneiuluin iii via.seii prius(|iiaiii panis o->ieiitlii. OiidcI simililcr per mamia liliis Isracl noi el iimunicra noclis pericula supcrveiuanl , ad iii «leserio Sin |»riino inissnm, cretlo pr;p(iguratHm. iiospilii tloiiiuin prtiperamluiii. Ad hanc donuiin Qnid esl eiiim manii.i , iiisi siiavilas dixinye cogiii- procul diiliio pervcniiur,cuin de QuiiKiuagesima ad lioiis, qnae similx Iiahel cuin nielle diilce.liiKin Qiiatlragesiiiiain prolicieiido iransiiur. devniioiiis, el cum semine corlandri candoivni iiiiel- liseiitiie spirilualis? Qiiae beiie nianna ditiiur; qii.l TRACTATCS XVII o r ^ > i iioii lam poicsi exprimi quam mirari qnid sit. E( DC QUADRACESiM*, ET DE iis QVM i.N EA LECUNTUR |,oc siqiiidem iii dcserlo Sin primo colliyiiur, iiou quod el :\b illis qui domandis el siibjugamlis exie- Qiiadragnsimam siqiiideiii celobnro, esi praevari- rioribus sensibus iiilendunl, divinac cogitalioiiis r.iloies ad tor redire, cl subliii cxaminalionc inliina ^ dulcedo iioii guslelur; sed iion ad saiiciaiein, iiec ad coi Jis secreia disculere, el inordiiialas ac perversas diuluriiilaicm. Eis enim larda esl liora illa, ei brevis aflecliones moderando ei ordiiiando, prava e( iiidi- niura. Miindis auiem cordibus, el ad satietaieni da- recta et aspera iii vias planas facere : quod esi De- lur: qiiod sperabal Proplie a, cum dicerel: Satuiiof calogiim legis qiialiior faciebus, seu qnaluor pcniiis cum appurtieril gloria tun [Psal. xm) ; el ad «liuliir- spiritiiaiiiini aniinalium adimplere. Quaiuor eiiim nitalsiii, qiiod expertiis fiieral id->m , cum dicercl: animaliMin faties quatiior suiit iriordinala; , cl ordi- Secundum viuliiiudiuem duloruin meoruui in corde iialc sanctorum aUeciiones, (|iiibus ad Deuin leii meo, consolaliunes luiv laiipcuierunl animmn meum duiu.el abeodiscerniiiitur.Quaiuor pciinx, qnatuor {1'sal. xciii). Neqiie enim debenl voi possu:il divinis |>riiicipaks virtutcs qiiibus ad Dcuin volanl et ab carere consolationibus, qiii oniiics a sc liiimaiius eo dirigiintur. |irorsus abdicaverniit. Idco cl in Quaiiragcsima Quid esl autem lalilct de Quinqiiagesima in Qua- pncier ciirsiim el morem aliorum leniporiim, iiova «irA^esiinam Iransire, iiisi dc Helim ad deserlnm quoltdie oflicia dccantaiilur, ul de quitlidiano in- Sin, qiiod rmphora intcrprclaUir, veiiirc? Amplio iioilu, de qiiotidiaiia Veieris Teslamfnii el Evangelii lani quippe iiivoiiiijius, sed v^icuam; doinu-n iiiira- _, leclione, \ei(il quo.ldam inaniia iiisolila; dnlceilinis II. us, sed solitariam, cuui ad iiileiiora iiosira ri- coHigalur. Neqiic enim deLcl unius diei maiitia iii niinda el suililius cognoscemla iiiienti , reporimus alioium roservari, ul vel de Dornini gralia qiiis dii- prima fatic tor pravum el imperscrulabile, velul bitando dillidal.vel de propri.i indiistria lioc iiianna qiiaiiidam lerram inliabiiabilcm et inviaiii, lerram se iiivenluruin cunndal. Alioquiii coiiipuireaccre silis, et imagiiiem nsorlis; lerraiii iii qna noii ambu- iHut! polius, Cl vcrmibus foetiiiis scattirire iiKipiei. lavii vir, iicc habilavit hoiiio. Merito igiliir deier- Putrescii eiiim, cl vermibus scaiuriie Yideiur quod luin lale Iustraturi, l.ilem amphorain cxploraturi, dulce cl vividum prius senliebatuf, cum sermo Do* ei domum biijnsmodi iiilraluri, Ouniiiium ad inlraQ- niini viviis el eflicax, qui peneirabiiior oiiiiii gladio diiin nobiscuiii cogimus, dicenies cl sxpius incul- aiiripiii pcr gratix iiifusionem senlitur {iiebr. iv^, tanies : .Wflne nobiscum, Doiuine, qnoniain advespe- humana callidilale prxsumplus faslitliri tncipit, el uiscit {Luc \xiv), 0 quam niullos Quinquagesimam volul vcrmilus qiiibu.sdaiu qnxsliuiiibiis scaiuiire. dc^ote tclcbrare. n-.embra bua frequenler iiioriifi- Quol enim qnajslioiies inoveri, lol qiiasi vermc» care, corpiis casligare, el in serviluiem redigire (/ videiituroriri. Quod autein Sabbalo non colligebalur, l.vr. ii), seiisus circnmcidere, el iiniversos exi<;riori^ mininie iiileliigendum est qiiod Sabbalum olii spiri- boiniiiis iiiolus coiiiponere novimus; qui usque ho- ^ lualis carcat maiina diviiise coiisolalioiiis , in quo die iiiteriorib huniims sui facieiii negligentes, sunt maxiir.c illud nianiia abuiidarcsolei;sed quod in coi- qiiasi ii>yiicx in dcserlo; el si quando fi)rle cor ligendo jam labor non esl, ubi qiiod dosid^;ralur tii suiini iiiiraveriiil, noniiisi siccilatcm el tcrram sal- promplii cst ; nec iaboralur in tigura, ubi praeseiis kiigiiiis inveiiieiitcs, siaiim at! coiibueia relabiinlur. esl verilas; aul anxie uiiibra requirilur, ubi res lli, qiiia Doniiiium invocamlo iiiliare secum cl ma- tina deletlalione lenetur. Quod forle eliam in co iiere noii cuguiil, noii tani vosperjm quaiii notlem gignalur, quod qiiiiilx- lcrix Quadiagesinia.* itulliitn palieiiles.dieruiii videreloiigiludiiiem noii iiierentur. pmprium onitium a.^signalur. Ea enim die non so- Qji vero Quinquagebimam ceiebrando cor suum lum fortua saciaiiieiilorum, sed ipsumClirihii rorpn* oiiiiii ctistodia servare ot fruclus vilce qui ex tali piii,>o esl discipults iraditum , nec iudigci ea dic» vilc procedunl dogusiare inlcnJuiU, de Domini au- aii,j, adminiculis, quae ipsius irrailiala osl fulgore xilio el gralia coiilideittes, el quasi jam cerli dc teritatis, ne suporUni.s vidvrolor Ectlosia laborarc ipsius promissioiie, gloriaiulo dccaiilaul : Invocavil iinjiendtia. bi solcin lacihuj; juvaie conaicliio. Ib^c tHi, ei exiiudiam eum; cum i, to tum in iriiiiilaiione, ni.ii,na vidolur Domiuus Quadi-agesiiiiain iiiManiein Ht. [Puil. \c). Iiivocaro tiiin: inlus votare osl. el |>cr Piojilielnm piomillere, u( in pr«edic(o vcrsicj.lo 5R7 IIKNmr.l S. II. bul>jiiii{,'iliir : Clorificabo eum ; lonijiludiiie dierum j^ adiniplcboeum,et omeiiduni illi tnlularc tneuin (l*»al. xo). Gloriru»! oiiini (|iiciii r.icit ilo lc.siiinoiiio coii- scieiitix glonaii; cl iiu liiijiis icsliiiionii gninliiiin iiioiiiefiianciiiii videretur, loiigiiiKlincin eliaiii die- rum reproniillit; qnod iion soluin iu a-lcriiil;iie, scJ elin praeseiili con.suevil cxliibero, cuin inclinaiis uinbris et exspiranie nocie ignoranlix>, aspirarc in- cipil dics gratix, non jani hiemalis, pluviaiis cl brcvis; sed dics %stiv.i, lncida el pruliiu. Undc, ne dies longiores, sed miiius salnbrcs el inlolerabiles videreiitur, subjiingitur : OsUiulam illi sati(ture meum. Talis visionis iiiaiina desideruhal Proplieta, cuin «licerel: Redde mihi lni r.uclus pacatissimos afforl (Hebr. xii). Ilis concinens apostolica lectio subiiilertur, dicens : llortainur vos, ue iii vacuum graliam Dei reciiiulis [U Cor. vi). Gr;ilia illa est, d« qua in Fpistola ail iletjrjeos ail ideni Apostolus : Tanrjuam fitiis offerl se robis Deus {Hebr. xu). Ubi quam pa- ternain gratiani Dcuiii filiisoflerre inlelii^i volueril, ex pisemissis osteiidit, dicens : Recogilale eum qui lalein snstiuuit, elc, flagellat oinnem [ilium tjuem recipil (ibid). Ha.>c cst giatia patris ad iiliuin, iil qncm diligil flagcilet, el iii filio flagellaloet casiigato sive probalo, qiiasi paier sibi complaceul. Hanc di- sciplinain palris quiilam no:; graliam, sed iram cxislimunl.. el qnibus possiiiil modis dcclinanl; vel si declinare non possunt,tnurmiirandi; recalciiranl, f;icii filii alieni, qui coiiiiicntur Doniino cuni bene- feccrit eis (Psat. XLviii); sed inendaccs leinpore tenialionis comprobantur, qui in prospeiis crederc videbantur. Quidain eam paiienler recipiuni.ciforti devotione peicurrunl, sed quia exlerioribus dedili, iiilimx consolatioiiis gratiatn non rcquirnnl, (|uasi iik incerlum, ct velut iii vacuum curruitt. Tunqiiain enitii vas vacuum, scd sjgnaltiin inveniiur, quisquis j^ vclul virgo falua exterius aflligilur, i:iterius oleum iii vase non rcpoitens, lampadis i^ux derectum ex- perilur {Mattk. xxv), lile auietu nuii in vacuum hjnc graiiam rccipii, qui dc iribiilalioiic proficicns, ex senientia cum Fropheia diceie inerelur : In iri- bitlalioiie dilatasii mih.i (Psal. iv). El : Secundum muililudiuem doloruin meorum in corde meo, coasola^ tiones luw Iwlilicaverunl aniinum meam {Psal. xctii). £l cttiii Aposlolo : Sicut abundanl passiones Chriiti in nobis, ita et per Chrislum ubundal consolalio nO' slru {II Cor. i). El iitud : Benediclus Deui qui con- tolutur nos in oinni tribulniione nostra (ibid). Ilaiic eiiam Dominus consolatioiiein in Exangelio Itigcn- tibus rcpromiilil; ad h;>.iic rcquiicndam Aposluius E. GAIIDINALIS 3S8 iios horialur, ac si diceret: Ad eani hortari vo» po»- snin.daic caiii non possuni; sed inilto voa ud illiini qiii ail : Clamnvit al me, et exaudiam eum • cum m ipso sum in iribulaiione, eripiam eum e( glurificabo 1 eum (Ptal. xc). Ipse eiiiin qui ait hoc per Psalini' stani, ipse pe omiiia, et i.i oninibus Deus. Ipsc virtnsad poicniiaiii, ipse veii- las ad nottliam, ipsc vila ad latiiiniii ; el cum iil.c iii beata vii.i, oiniies beaii Spirilus apparenu- gioria Doinini s:itieittur, bic iulerim cuisi diflicuitale el ra- piim eadcin tantiimuiodo prxgiistanliir. llic eniui v!rius in innmiitate perncilur. Ilic de virlute in vintilem ascendiiur, donec Dcus dcorum in Sioii videiiluf. Ilic Jacob luclalur cuni ungelo, el posl secuiidum illud : Perdiditii omnet gui fornicarjur B Ion<;ain iuctam vix tandein bcnodictioiiem ineretur. abs te. Mihi aulem adlicerere Deo bonum esl (Piul. Lx\u). Foinicaiiir quippe a Deo, ijui aiiiori aliciijus rei adbxrei propier seipsam; non propter, sed prxier Dciini. Sed ad liiijus felicis casliLiiis ciisto- diain neces&ari.i esl scienlia, ul qui liujusmodi esi, scial reprobare mdlum ei cligere boiiuiu (Ita. vii). Si exisliinaiido dicat boiuini iiialuiii, ct maluin bo- num; prociil dubio ncbciens inler ta eligere, a prx- dicta excidet caslitale, approbando potius quam reprobaiido vcrum niahim, ei veruin bonum fasii- diendo poiius quam eligendo; sicqiie a suinmo boiio ad niiiius boiiuiii dccidendo; ct quia scicnti bunum el iion facienii, pcccaium csi illi, necessaria esi cliam longanimilas, nequando pitiiiilaniiiiilule Ex qiio conira Dcura el Ihoniincra forlis effectus, cl eliam hraelis noniine insignilus lunc a se ipso deGcere, ei in se coepit el didicit iiirirniari. Qnanio enim quis ainplius dileclo suo iniiili coeperi'., tanto buinanx viriuiis pede desiitutiis, et velul claudicare se sentil. Sed quaiito exierior hoino cornimpilur, taiito inlerior de die in dicm rcnovalur, el niagis ac magis virlulc ex alto induilur. Iti hunc moduiii secunduiii Aposlolum iiiinislruni Dei lioino sc exlii« bel: primo iii iribulalioiiibiis per nuill:iiii patien- tiain : dcliinc in suaviiaie spiriui.ili per exuberan- tein fervoris el devotionis fr.igranliani. Sed ple- rumquc coniingii, ut quos advcisilas non dejicii, nec prosperiias cievat, frcquens lanien lerniii ul> superaius judicei se homo, ineo quod disceniendo ternaiio, ei alterna vicissiiudo periurbel. Undo el probnl. Ad hxc obtinenda, quxrctidtiin esl aniinx Bpirilujli Verbuni Deus, cui consvnlicndo ad cor- reclionem casiificeiur, quo illuininaia ad cogilatio- nem scientia impleatiir, cui innitcns, ad virliitcni long;iniiiiis tfricialur. Volcns aiil'^iii Apostoius tiiam fu;uri SJiculi virlutcs disliiiguendo siibjiingerc prx- n')Mit , dicens : /n tuavilaie, in i>i/iri!u sancio {II Cor. vi). Est cniin suavitas vitx prxscntis, de qua legilur, quod iion invenitur sapienlia t/< lerru suavi'er riveuiium (Job. xxviii). Talis cniin sii.ivii:is iniiscaruni luoricniiuin , sfllcl polius exir:rniiirare siiavilatein iingiienti spirilttalis. Suavitas anleni qux est in Sijiriln s:incio, vclut unclio docciis de in Ezecbieic rex Babylunis scdens iii bivio s:igitl:i3 coniniiscere legitur (Ezech. xxi) ; ut quos itec ti« more nociurno, nec ^agiiia volante in die nocerc potcsi, s:>liein tenlatioiium pcrple.xioim coiiculiat; qiiia el pcrpiexi iieivi Lcviailuu) pciiibciitiir. iluc cognoscciis Aposlcltis, cui Salaiia; ahluiia; ignolx non eraiii, eliani conlra lioc prxnxinire cl pixino- neie nos voleris, subjungil, diccns : Per orma ju- slitia: u dexiris el a sinisiris. \\j£.c vii;i.ssiludiiiuiii aiicrnalio ipsi Domiiio iiostro non defoii, ubi nuiic a pueris ei popiiK) Ilcljrxo- runi : Uosauna, Bencdicius (jiii tenil in nomine Do- rnini(Malih.xxi), nmcCrucifiye, crucilige; el,smi* ouinibus, saiiat oiiinem l:inguorcii), onuie ixiliuiii y. guis ejus supernosel superfilios noslros (ibid, xwii). cl amariludiiicni oiiincm cxplodil. In quibus autcin, vei polius in quo oonsistat ista suaviias expriiiicndo siibdiviJii, dicens : In charilale non ficln, in verbo eriiaiis, in virtute Dei. Cliarilas noii licta ncc fac.a, \\)st Spiiiius saiictus cst. Ipsc iiostrx in nobis clia- riiaiis tsi aiiclor, ipse f:u;lof, vel polius , ficlor, qui solus nuvii nginciiltim iioslruiii. Vel ideo nierilo licla di^-iliir charilas iio;lra, qux habetur in via; quia viJeinus nunc per spcculuin ia xnigmate, el polius uiiibrii esi iHiu-s cluiritalis, qux crit In palria, qiiatn \crilas. Qii:e igilur ciii in paliia, desidprari poiesl el pragiti.l;tii in via, iiul- l.uenus possiileri. Sic el verbuin vcrilalis, imo Ver- buiu vcriias in via sub pcrcgrini spctie vidclur el ab cisdein audivil. Ipse eiiainP.uilu.s niinc ad tcr- liuin coeluiu raplus (II Cor. xii), luinc carnis sii- niulo colapliizalus lcrlio Doniinnm rog;it, ul ab eo discedal, et ininiine cxaudilur. Alibi quoque nuiic menle exicdil Dco, nunc sobrius facliis hominibus gauilol cuin gaiideiitibus, cl (lct cuin nciiliitiis, i:i- firniaiur cuin iiirinujiilibtis, ei uritui pio bc:iiida- li/.alis; vintulis ciiam coercelnr, scd verbuni Do- niiiii in co niiniuic alligalur ; quin polius sapieii- tiaiii loqiiilur iiilcr pcrfcclos. Aliquando qux relro siinl oblilus, et in sola auleriora se extendcns, di- cil : Vivo auleni, jam non ego, vivii vcro in me Cliri- s!us (Cfliflf. ii). Scd nec sic quidcin securus «jsl, ucc a< quicscit altun» sapcrc, scd liiuet ; sciens «iuod % 591 lltMllCI S. R. rcx Ibhylonii, liccl srriinthiiii Ezecliielem (Cap. xxi) Sabliaiorum oliuiu noi» iinilelnr, el qua.«i frii- i»lra rousiilHiMo oracnUiiii cxta perscruiando &e csiciiilil, ipse lamen rcconlaliitur iiiiqiiil2te« :mI ca- |)iendnni. Sed iii liis oinnihiis Clirisli inililes snpe- ruiit, jiroplor el pcr cnin qiii eos dilcxii, et muni\il arniis jnslilix a dcxliis cl a siniiiliis. Qiix anlcin ■int li:ec artna jiislilia-. sive qux dcxlera, sivc qn.-c siHistra, psulinus |)ruedicliis sivc induclns Aposlolo per oinnia toiicinens inniiit, diccns : Scnpulit tutt obumbrobil libi, el sub pennis ejut sperubis. Scuio circumdobit le veriia» ejus ; non timebi» a timore tioclurno, a stigilla volanle in die. Cadeutalatere luo luille, el decein miUia u dexlris tuis {Psat, \c). libi enini ait Aposlolus : hi suavitaie, in Spiritu saneto, ibi Pioplieta dicil : Scapulis suis obuinbrabit tibi. Qiiid cniii) scapulis Dcnni obuiiibrare lioniini, nisi SHiivii:iie Spihtifsel iiifusioiie graii;^ jubluin quem- libet u teiitaiionuni a-stu proLcgcre, quasi in ubs- condito rtciei siia; a coiiliiibaiioue boniinuni ab&- coiuloe ? Uiide ct iii alio psalino iJcin Propbela glorialur di< eiis : Obuinbruiti su^ier caput meum in die beili (Psal, cxxxix). El quia in scapulis onera |.orlari solenl, recie in sc;ipiilis Dci palienlix ejus ci liniganiniitatis benigniias dcsigiialur, qua p.tr- vtiio» suos exspeclans luvel el snstinci secunduiii iiifid : Expandil alas suas, el assumpsil eos, aique portavii in huineris suis \beul. \\\m) ; el iilud haise Vueri eorum in humeris poitabuntur {Isa. lxvi;, donec excrcscenlcs in \ inuii pci fcclum j;in> non soluni |;(()(;iri iioii iiidigcans, sed el ulios poriare stjfli' tiiint. Pennae quoqne talibus scapulis subnecluntur, quia qnos lon^aniniiier porlat, eliam piiiniis spiri- Inaliuin coiibolationuni caielacil et inlormal, \elul (^ailina terovctis pnlios suos sub al.is, et vciiit aquila piovoians ad voiandnm pullos suos , el snper eos voiitans (Deui. xxxii). Sed ne sub liis pciinis spe- rai>do, el lalilaf)do,.liomu secnrilate lorperet, el se;iiper crcderel qniescen Jinn , ubi Aposlolus miuil «os ad arma jnsliiia;, I*rophela concinendo, el de pugna nos admonet diceris : Scuto circumdabit le veriias ejus. llonio quippc posl inliinam divinx gr.)- Xix consoialionetn, ad suaiii rediens inrirmitalem, quam longe a vcriiaie cxistal, et qiianium boiia iransiloria a veris dislenl bonis ipsa rerum expe- rieiiiia verins edocetur; et bac verilatis cognilione velulquodam saitoin snperioribus !alo, in inlerio- ribus uiignslo circumdalns, comniunitnr ad tiansi- loria despiciendii, vclul ca qnrc iion vere suiit el aiigusla sunl : ei desideianda Klerna, qsise vere suiJl. Sic Pelros posl angclicam visionei!!, cl edu- clioiiem de carcere, el port.nc ferreae ulironeam apeaionem, ad se landem rcvcrsns dicit : Nunc scio vere {Aci. xii). Alibi quuque pust vi:>ionein iintej, in quo crani univcrsa qnadrnpedia el scrpentia, iilem Pclnis ad se rcversus aii : Sn veritatf: comperi (Act. x). Ecce ilii se veie sciie, btc in verilatc com< (leris&e se lcstaiur, qiia*, piius ignorasse noii crc- diiur, scd divina rc-.clalioiie ct;i ;.i/ic;ili!s, divinae E. CAUDINAIJS m A verilalib s nili inille superamus ad sinistram ; sic gladiuin spi- rilus, quod esi verbum Dei dextera leneiitrs, eiiam ^ decem millia fugiimus a dcxlra. Vivus ciiim Dei sermo cl efljcax, et penelrabiiior oiiini gladio aii- cipili, el pcilLngens usque ad divisionem animx ac spiritus (f/e^r. ivj, ct quaiitunuunque spirituales el siibliiissimas daMnonum tenialiones dividens ei discernens. Ei forle bxc lentaiio moridiani incnrsiis in scquetitibus ejusdcm psaimi per aspidein desi- gnaiur. Sicul eniiii aspis oblurans attres snas iie vocem incaiitanlinin audiat ; sir q-ii ista lucis irans- fignralioncac boni simtilalioiie decepii sunl, conira oiniiia saniora consilia cl monila obsurdcsciint. Nam reli(|ux forte li iil;ilioiics in cxteris nniina- iibus e.Npriiiiniilur, ul in lconc supcrbia vitx, iu dracone cononpisceiilia curnis, in basiliscu qni visii noccl , octilorum coiicupiiccnlia inlclligili.ir; qiua 305 TRACT. DE PF.RECRINANTE ClVITATE DEI. - TRACT. XVIII 59* »i recie iia possuni inielligi. curioso lcciori relin- A «liso, Dominmn aggressus cst indescrto. Vidensenim quimus. Saiis jam, nisi f;ilIor, «licluni est, in quibus Pro phela ct Aposlolus convcniuiil : iiuonioilo iluo liaec clierubim tnitus miiiuos ad se ipsa liabcanl. Nunc jaiii Jicenduin videlur, (juomodo versis vullilins iii propitialorium evangclics leclionis rcspicianl. Scd nc repelcnJy ca quae \el in Psalmo vel in Aposlolo dicla sunl. leciorem oneremus aul paginam, ea brcviiercolligendoinvenirc in Evangeliosluilcamui. Volcns siquideiii Domiiins Jesus incipcrc prius fa- ccre qiiam docere, secundum qnod in Pioplicia et Aposiolo supra diclum e»! , primo a paiienlia CQC- pit; el priihilus in palienlia illarum Iribulalionum, 4]uas g.-iiidi sibi irapoiiunt, exerceri voluil, tit suo carnem lioinini proximam, imo individuain csse, priino qune canii piacercni.ol carnem oblrctarcnt, proposuit ; et carnis cos concupiscenlia decipicndo proslravii. Iia ol nuiic Dominuinesnrircconspiciens; ipsani cjiis ramem voienssibi assumcre adjulriccm, ab appelitu caniis, nc dicam concupisccntin, cum tenlare coepil, diccns : Dicut islllnpides panesftant. Ecce quam sil apiiis pocniieniix lo€ti& desertum, inaniresie apparel. Quia ciiiin in dcserto ncc pomum invenii, qnod placcret, ncc aliud comestibile, quoi* ramem propulsarct, ad lapidcs, qni deesse iion po> lerant, se convcriii, non sicut prius dicens in pani diso, eritis sicul dii {Gen.iw), callidiorc osutaslutia faciio inquiens sicut Deus. nos evemplo docerei, non faciie posse per patien- B Ac si dicerei : Si vere Deus es,pot«s; el si pouss, tiam superare alios, qui silii ipsi nun didiccril im- pcrare, sccunduni illud : Mclior tst patietis riro fortif el qui dominalur auimo suo expugnutore ur- bium (Prov. ivi). Hoc siquidem poslea vcrbo do- Cturus cral , el evnngclizando diciurus ; Iii paiieiftia tnlra pcs*i^ehiiis animas vestras (Luc. iii); i]^iia Sfxuiidum beatum Gr^goriiim, quando nobls i^^sis douiinari discimus, incipimus possidere quod su- inas. ilxc complere volens Dominus priino sibi so- litudinis ac penuriae nccessilalein, vastilatis eremi, liorroreni jejunii uc fainis cruciaitim imposiiil. Hacc enim volentibu» ad Deiini redire, itinximc in prin- i-ipio neccssarla essc sciebal; priino ul fngicns tio- iiio, et derlinansoninem Cflmmodilalein peccali, et dcbes viiam corporis, eisi non oblcctare, ■altem cibo neccssario susteniare. Sed deprebensa est ab esurieiile hxc tania fraus ia deserto, quam adver' tere non putuerunt felices, et absque ulla necessi- lale, protoplasli etiam in paradiso. Gralias libi , Domine Jesu, quia sicul pcr tc ipsum semcl dra- conem supcrasti, sic quolidie per tuos snperarc noii cessas. Jam enim vclut tniiii capilis meinbrum qul- libet pnrvulorum tnoruni ocnlos liabens iii capiie , tiio exemplo provoc:iliis, tuu mngisterio erudiiiis, tuo adjutorio conforlatus, cjusdem draconis nequi- tiam, et asiutiatn cognoscii, conatum parvipendit. Sic sic obstciricanie inanti tua, de cavernu fraudis, in qua usqne ad te laiucrai, eductus esl colubcr lemporalium afflueniiam, clongans maiicni in soli- ^ lo^^^osus. Videns ergo sc niliil proUcere sub specid tudine: ne forte ipsa commodilaie faciliiis rcridi- vani incurrat; deliinc, ut noii soltiin non liabeal quoddelcclel, sedciiam sitaliquidln promplu qiiod liorrcat, iil tcrrenis alTectibus ipso liorrore miliga- lis, sive eiiam effiig tlis, libenliiis ac ficilius coele- stia reqtiiral. Sic Psalmisla ctim elongassefugicndo si! dixisscl, olatiin stibjurixil ; Exspeciabam (Psal. u\); quasi diccrel : Ipsius solittidinis squaiore et vaslitatis liorrure provocalus, ad exspcclandain et expeiendam consolationem divinam proiinus me convei li. Tandem cliani jejiiiiio corporali alBigeiidus esthostis, el corpus in scrviitiiem spirilus leJigen- dum, ut quanio cxlcriur lioino currunipiliir, laiilo draconis, ad pcllem se converiii leonis dicens : llaa omnia, scilicet regna mundi, et gloriam eorum , tibi dabOf si cadens adoraverit me ( Matlh. iv ). Ecce sicul leo regem besiiaruin se reputai , sic isie regnortim leria? .«e dominum supcrbe crcdit : qnae lam f.icile sc dalurtiin , si adoratiis fucrit , repromiitit. Sed solo unu veibo facilu reprobalus conculcalur el lco. El leoiieni geiilium \icll leo de tribu Judn, agnus draconem, columbn basiliscum. Nam in liac secnnda icnlalione, non solum leoiiis arrogantiam, scd etiam in oculis basilisci insatiabi- lis aviditalis avaritiam iiiiucor, ul in ostcnsionc regnorum oculoruin concu|)iscenlia, iii gloria coruin inierior rcnuvetur. El by.c dicta sint, pro eo qiicd ^ vil.x superbia exprimalur. Nam illnd quod scquitur, ■ dictus est Doiuinus Jcsiis dtictus esse in desertiim u «110 spirilu, el cuni Jeiiiiiacset quadra^ iit:! diebus ct quadr.iginia noelibns, |Mstea esuriisse. Sequitiir : Et accedeiis lenlator (ilatlh. iv); ac si dicerelur : Pra;dicl;i a siio aibi spiriiu iinpusiiil ; qtia* seqiiuu- lur, ab aiicno stiitiniiit. Noiissinue sunt, cl a Palri- lnissubtiliesiine dispulalx, tres ill£ tentalioiies qux 0 tenia;oreDoniinofacla'Cxprimuiitur. Scd qiiomod» prxdiciis convciiianl, oslendendurn csse videiir. Ulii ergo diceiili silii irnlatori : D:c iii lapidcs '.-ti panes liaiit (ilfid.), verbum sacrx Scriplurx veli l bculum \crilatis opposuissc icgitur, draconcm coii- culcasse videtur. Antiqua siquidem fraude serptp.i amiquus, qua circa proloplaslcs usus esl in para- Patrol. CCIV slaUiissc illum supra piniiaculum lcmpli, et dixisse: Si filins Dei es, mille te deorsuyn , tfuia scripinm est : Angelis suis maHdavit de te, el in maiiibns loUeiit le, clc. (Mnith. iv) ; forte iion mcongnie ail aspidem ct ad inciirsum ct dxmcmium meiid'»- iium referri potest. Ubi qunsi In atigclum lucis se Iransfigurans, eliam teslimonio Scripluix sncr.r, qux sibi a Doniino opposita fucrat, quod suaser-t persuadere inleiidil. Veruin Dominus a Scripltua sacra recedenduin non esse nos docel ; ct praviira Satanx de Scriplura sensum atterius Scripturx opposilione refeilil, dicens : !Soh lemabis Doviinum Deum lunm (ibid). Ac sidicerel: Dcum tenlare vellc couvinccrcr, si de ojiis gralia el promissiunti 13 5«)!! riENUICI E. h S. CAnOINAUS SM coiifiMia, snpra liomiiuMi nlis^jnc nlb npcessilalc A <;( iinj.Ni (crrniiiiis , esi Domifiica qu» canlaiur , vcl iililil:ile prKSiiiiiereiii. StM|iiiliir : Tuiir rcliquit enm dinbolus (ibid.). Qiiom Ciiim 3lii|iU) islDriiiii (|ii:iiii>)r inodoriiiii iioii scI)iii;\iulo laboravii. Danicli in ipsa iriliulaiionc oblatum csl prandium, ciim cssci iii iacu iii medio lcoiiisni aiigclico miiiistcrio pcr Ilabacitc propbet:iin •.iilalnm (Dauiel xiv). Dominus vero nosier , qui pro nobls lenlandiis advencrai, illud quod graviiis csl cicgit, iil pcraclo jeiunio , ct deviclis variis iiibiiiaiionum leiilanienlis , laiiJcin angelico iiii- liisierio frucrelur, ul meriio dc eo dici possci . B Lvlare, Jriutalem ; alietam ditrtim, qiias Chtin lial>«l ct lcrniiiujm in Sabb.ilo, cuni gcniiuum Alle- luia (lecaiitaiiir. Ilaruin piima vit* activje profe- ctuni (lcsign;4t ; qiian in hac vita babct suaiii peife- ctioncoi, cl ad consumniationis finciii profieicnda pcrdiiciinr ; iit compieta licbdomada copnlx I.iu* , tandcni ad oplalas Raclielis niipli;is ptrliiijjalnr. Sccunda citntcinplaiivje vii.T; qnieleni si^iiilic.al ; qii»! noii tain scptimanis qiiam diobus iiuineratur- imo iicc (liebus nec horis iniegris, qiiin potius boris diioidiis (icicipiliir. Hxc noii iiisi finilo prinio Pascba Cl iniiiito sccondo connunicraiiir. Sed '|uii misliiii istx sibi diian vil?;, atqne vicistim subser- viunl , ct alicriiatiin sibi invicem succedunt , ut niuic Lia It.-tcbcli , ntmc Uacbel Lix suuin Jacob invidoat, c( nunc aliera alicri nimia pru^ripiat avi- dila-le ; bcnc eliam istae du:c Scptuagesimae 6ic in Eiclcsia cclcbranlur, ita eibi inviceiu connectuntur, ui non lam duae qiiam una videatiir, el duas e&se a p.iucissiinis cognosratur. Sed hoc gacrameutuiu Ecclesiam Romanam latcre non poluii; qux in uui- vcrsali Ecclesia frequeniaiiduni in&tituit. Et tepli' main prima: Septiiagesimx Doininicam , per quam acliva: vitx consummalionem significari diximus , rosx aurex gcsialionc insignivit. Sed ipsius rosaa mysterinm minime parvipendendum , meiius illi dici reservaiur cniicleanduni , cui 6peci:iliter co- gnoscituradaplaium. Interlm de aliis Dominicia » luaiemiuntJob audi&iis , et fuiem Domirti t'i.'/js/i« c quae illam prayjcduiii, quod Dominus niihisiratfiil [Jac. v). Palientia siqniJeni Job muliis proovenia cst beneficiis , sed niultiplicioribus rcmur.eraia. L^iiile ad solam palienliain ejus congideiandam , i;on ad ipsius paiieniise fmcm inillimur. Domiiii vero fincnj inlueri nionemur , qui propoiito sibi yaKdio regnoruni inundi, ei gloi io: eoruin, «ii«(tnHi( cntcem koitfusione conlcmpta { llcbr. xii ). Hic qitoqiio sprclo corporali cibo , angolicas delicias iisq-.ic iii riiiein xquanimitcr cxspectavii. Ilisdiclis (ic olbiio Dnniiiiic:r, qiise priina Qiiadragesiinae di- ciliir. iii quousque ab initio Scpiuagcsiinae proces- suiii sit, plenius cognoscalur, breviler qu.Tdam su- pradicla epilogari oportet, ut ibiiiLius ;id iiiMSilnlia ilesensu carnis ad spiiilun) jam spiriliiales racli pcrveiiiinus; cl spirilu in descrliin) :$pinliia)o diioli, qualuur virliilum poiiiiis Dccaliigum lr:insvol:intCa , Uiiadragcsimain cum Domino iiiiliare , cl niaiiiia ( a>!eslc doi^iislarc uicrniinus. Rcnc atilcin lixc iii Siii, qnoJ nmpliora dicilur , fiori iiicipiuiit ; ubi civilatom iiilerioris liomiitis iiilraf 0 volcnlibus occunil lionui :tiiiplioraii) nijua: cl si'iit viili smgiilisoxliibet, dividrns singiilis prottl >i:li Ei qiii:) 'otigur.i esset de omnibiis dissorere , illiu6 eiuiu Dotim primo occtirril lioiiio D<:iis, nl per liu- iiiiiiom Dcum nsccndanl ad Vorbuin Dcuin ; et per Vorbiini Dcuni lioiiiiiios dii ciricinniiii , socundum illad ipsins Vcrbi vcrbnin : Si :llos disit deos ad quos termo Dei factus etl , clc. (Jnan. x.) lloino igittir iste, cui viilict ."lUando vult, ol.qnoii:u.!o viilt, oooinrit, ol siicciMTil, ol pr.TCiiriit. Occurril qu;c- rciilibus, 6iiccuriii donciciitibiis, lucsilanies pr;£- ctirril, 01 liopidaiilcb, priiisqiiani iiivocclur, diccns, ccce adsiim. Marix adliiic Irepidanti , cl corpus mortui.m qu.^vrcnii , prxcurieiis apparuil ; non (amcit anipbornm aqn.T b.ijulans, sed sicut bortula- iiiis (Joii/. x::) ; j«it,'nirti.:uis qtiod plura adiiuc in ca _ in aquis reijdendent vultus prospicientium , ita cv«lleiiiies inersuiii iii ^ sii ex natura. Primum quidem iniiio Quadra- gal, oporlet quod perfccto odio oderit viiia sua, deponens : Omnein malitiam ct oninem dolum , et simulalionem, el invidiam , el omnes delraclionet (/ Pclr. ii); el si quid est aliud, quod charilati adversclur. Hoc primum mandatum, scilicel dile- clio 6ui, primum non digniiaie, scd ordine, non iiicongrue radix intclligitur charitalis, cx qua pro- gesinix ccnvenirc videtur, secuodum tertiae Domi- iiicx; nam secunda Dominica, Dominica vac^ns ap» peilatur , et proprio uOicio a priina institutione Quadragesimx vaoasse inveniiur. Tcrtium vero qnarlx Doniinicx, qiix media Quadragesimxdicilur, maoifesle congruit, inqua LntareJerusalem decan- ialur(t;), etspiriialis gaudium liberialis lam verbis (6) Huc usqiic progrcssiis est Hcnricus cardin.'>- lis Albanei.sis, qni n.aniiiii ullimani opeii h.iic iiuii apposuit, ul cx uliimis vcrbis apcrle consl^t. Niitii- rum negoliis pro sancui Eciiesia snsceplis, el ie- gaiionib.is divcrsis a sedc aposlolica sibi injiinctis pnepeditus, cl laiidcni morlc prxvetitns, quod meiilc i:oncci>erat, scripio mandarc neq.iivii. Videiilnr eliam (|nxdam dees.se, et foisan iiiulia, posl tracla- luai ir>. Caii. enim inilio illius tractatus dixisset se jam liiiiiiia civiialis Domini altingere, et per «luodo- ciniatu portam nios iii eam ingressurum. s| lci.doro ac glori I ejnsdejii purla!, et iulgoio niiiiio pcrcus- snni suipcro. ci < itiii legiiia Saba prcril Alplia ci Oioega, iit iiiinc passim scribitnr cl lcgiliir, sic eiiam edidimiis. maxiinc ciim eruditcosieno, eodem Mnnrigue, et aliit recentemus. Scriptil adhuc ubbus ud liarihotvmamm, epitcopum Oxotiiensem : De coriAjre el tanguine Domini, tibrum unum. Magnnm, el profondum novi veriqtie. Mannsrriiituni Oxoniai in coUegio Lmcolnienti Et exislimo, idem opus etse quod habetwr manuscriptum Cnntabrigia-, iu lollegio Sancti Btnedicti, sub his tiiulis ' De sacranento otiaris ; vel De inacslimatili sacrameHlo veterit, et novi Tcilameuii, manuscript. e!:ii>a Lovanii in collegio Societalis Jesu. De tactamentit EccletitB, librum uniim ; Rcvereiida nomina Magistri. De eoinintniatione fidei, librum unum : Oiiinia loedera sociclatis bnmanje. De orihndoxit dogmaltbus, librum unum : Doclrina sanclornm concilicnim. De teciit haereticorum, libros duos : .Mysleriiim fldei Cbristianx. De uuilate chariiatis, Itbrum uirum : insliinlio vilx commiiiiis. De amore, tibrum uhuih : FoTiis t^l, ul niors, dileclio. Ve tacerdotia Joannis Hircani, librum unuiu : Genus ma<(ni Herod!s. De erudiitone Giratdi, libruni unnm : Opiis luiim, archidiacone, qtiod. Sermvnum tri^iiua trium, librHni uuum : Candidiores iii\c, nili lioris. Siiiier hisloriis Regum, hbroi quatuor. i.onira Uenricum Winloniensein, libiuin nuuiu. Oe commendaiioite virginilatis, hbr:iin u.itini. De angtlx nuntio, librum unuiu. m v.\\h\ rM CANTr\mKNS!S An':mmc. 40{ De crucf, librum Hiiutit. t)e niyihulutjiii, Itbrum niiuni. Carmen devolionin, librnin unniu l''pi$tutarum lihrum ununi. F.i tiliii multa. Ilacteiiut tcrijjla, quw tola talduiiiuin imignem virum, rd «i rnnclii alxa defeciaenl, fncile nobit probuni. Prwcipuit tunt qua; prinio loco referunlur, et qu)iniiiii(-i corpnris <;l &;ra oinnein modum inielligenlia: nostrx , supra oinnem mcnsurain capacitalis nosire. Magnum esi utiquc preiium mundi, preiiuni sine pretio, pretium impretiabile, quod nulla xsiimaiione laxari potcsl. Magrtutn, inqiiil Apos(o'ns, pietalis sacrameittum, quod manifeilalum esl in carne, justificulum esl in ipiritii, appaniit angelis, pradicatuni e$i qcnlibtis, crednum cst in mundo, asiumplvm esi in glorin {I Ttm.iii).Sacramentum lioc s;Kri(iciumcst veritatis: itil in co ficliim, nil in eo simuiatum, nil fncaluin, iiii :i.agicis praestigiis adumliiatuin, scd vera since- riias, et sincera veriias : vcritas in eo quod patet, vericii' in eo quod lalel. Patct visiliilis et vera species panis (1). Ante consecralionem quidcm est il)i vera subsianiia panis : sed in consecrationc potenli vir.u c vetborum transsubstaniiatur et niutalur in veram carnom Christi ; post consecralioncm (olus Chrislns « aulein diMulii Clirisitiin «Quiii. Quare (Jislitlerii, secreii sui conbcius est, ipso i'0»»t. Intcnm aulom exercebaiur fiilcs jiisiorniii. QiioiJ pruuiisil Deus, hoc ad prob.ii« auicm juJicio, qui .imuntom iion :Miial, el ipiC ni- dignus esl aniari. Qui voro Jesnm noii niint, sito liiaijiin pericnlo lioc Lirit, (t'^'ni s enso( r^iliniic ol iiialetlicliono Apostyli iliroiUis. Si rjttis nou amnt Dn- miHum tioiirunt Jvium UiTisUim,vi nn-tihcnia, Miira- nnilia (/ Cor. xvi). Kconir» iiloni preoalur dicons : ftrulia ciim omnibui qni (liligunl Domntmi n<>ilrittH Jesiim Chrinvm tii ivcorrufHiviie {K, hcs. vi). Jrsii.s i|(tidiMii prior diloxii iios; ct tie noii diligiitur a iio- bis, scif.per csl nobiscuin usqtio ;iilooii&uniiti:iiit)n.itl sxculi. Dominut virlutum nobiscum, susceplor iiusier Deut Jacoh {Ptal. xi v). Ex qiio Ucus J:i.-ob siip- a loge el prophetis, iii jugi sncriliciornni frcqdonia- pl.iiilaloris el Inct.itoris SMsceptor noster faoius osi, lioae a mcmuria uunquain excidi^ret. In his qnippe noslram carnom susoipicus, Dominus virliilMiii no- fulururum tiignis fides exercebatur ad divini hoMOiis biscum csl ; sicut ip>c dc juslo :iit : Cum ipio »uui ubsequium; ue oiio languens, a fervure sua* dovo- '« iritmlaiione (Psul. xr.) : cl jusliis m\ cam. Si um- liouis tepescerel, el a S|»e sux ex&p^^clatioitis obli- bulavero tn medio umbrcc morlis, uon timebo tnalu, vioflis accessionc Jericeret. (fuoniam lu mecum et (Psnl. xvii). Nobi.sruni C3l Et si Gdeiis quispiam secum tractaret quid sibi Emnianucl adversus c-os qiii lril)nl:iiii itos ol (|iii vulunibjec, pieias dcvoiioiiis seniper haberei certum Rr.itulantur malis nosiris. Nobisciim esi in uecossi- <]uod io conscieoiia fidei mauerci occuliuoi. Ei bxc i^^-s ariiculo, in protcctionisaiixilio, in omiucoiiso- quidem sic erant, dooec umbra cederei, veritas suc- lationis ei snbveciionis bciioficio. Ei his (|iiideiu rederei. Veoit enim qui yenlurus erat, venii Sanctus modis fnit cuni aiuiquis justis, nnnc antcm iiobis- Israel, factus est boBio, in terra visus est, cum cura pcr Incamaiionis niysteriuiii in coniinnnis iiomiuibus conversalus est {Baruch jii). Nolas fecit nniurx consoriio. Nec lioc line clilectioiiiscontenius muQdo vias vitae, et impleta di8pens.itione pro qua C"* ^>l • 0"' manducal ianiein meam, et bibil nuinu ipiius autilio subtracta oculis eorum corporali priC- sanguinem, in te monel, el eyo in eo [Juan. w). •«liiia, difiidereiit vel desperarent, consoiatus ost Cbrislus aulem qui inatiel in nobis, vivil iii ii:iliis, eos, dicens : Ecce ego vobiscum tinn'utque ad con- joxla quoJ Aposlolns ait : Vivo ego, jnm iton f^w, tummationem neculi (Mailh. xxviii). Eigo nobiscinti ^'ivit vcro in me Chrislus (Calal. ii). Qnod si Cliiisai.s est uosier Jesua. Cur itesirum noii dixerim, qiii no- vivil iit nobis, el spiritus Dci habitat in iiobis; oi Lis esi? Filius eiiim daius est nobis. Nonniliil juris silii viiidicabat in boc Jesu, qiii ail : Lgo uulein in Domino gauJebo; et extutlabo in Deo Jesu meo {lla- bac. iii). llic noster Je&us, cuiii quo Dcus omnia uobis diiuavii, noii sustiuel nobis alicsse; iit taiilum I../1 ainal, siiul ipse qui esi Pairis s:ipicntia ait : be.iciae meoe ette cum filiii homiuum t^Prov. viiij. !So- biscunt fuii iii carnc posiius, antc(|ii.iin niorerelur pro t.obis ; nobiscum fuil et in tnorte, '|iiantuiit ad ju.vla eiiindem AposloUim, Si quis tfnriutm Chiisii non habet, hic non ett ejut. Si avlem ChiiUns in nobit ett, corpustjuidem morlutim est peccuio; sf.iriitik vero viiit propler jntliliam. Si autnn spirilus i-jut, n nobis (/?o»i. viii). Et itiso Doinintis ait : Qui mnnducal meaiu carnem,et bibit meumstiu- pr.csc:itiaiit corporis de tcrra nondum sublali; no- D gninem, habel vilum aieiunm (Joan. \i). biscura post inorlein in muliis aigiimeniis discipulis apparens ; hobiscum est eiiain itunc usque ad con- sumntationem sxcnli, donec siinus nos cum illo ; qtiia se:iipcr cuin Doinino cryniis. Kcce qii:iiitum iios atuai Jesus. Neque mors, ncque viia potest enm separare a nobis iii charitalc qiia no» diligil. Pro- pierea ncque inors iiequc vita debct iios sopaiare a iharitate ipsiu^. Qnis oniin diligen.hjs cst. si ille iion e»l? hno qiiis il:. nobis diligendus osl, iil ille'.'' In hoc it.iqiie sacraincnto vit:i nostra abMJOndu cst cum Chiisio iii Deo. Ilic libscoitdila cst >i!:i xleriia, et salus vcra, qu.ne .intiquis proinissa csi el iioliis (lata esl : qo.t; reveiabitur in nolus, out), vcncril Dcus glorifioari in sanciis suis, et adiiiira- bilis lieri in omnibus qui crediderunt. M.ignincavii Doniinus facere iiobiscum quod aiitiquis pronuii ox imgnn p:irlc jaiti noliis cxhibuit. I.xliibit:! esl noliis in lioc sacrainonio vorilas :niti(|iii coii.-iiii de Naiii, ui cnetcra laccam, si non siiiiusingr;ili ei iiia- qiio piopliela ii\i:\\ : Doinine, coitiiliuin luniii &n ligni, lioc sufli.ere dobet, qiiod ip;-^ diligii nos. Nil ikiuuiu fial veruin. llx-c cst Vi.iiias protiiissiodum autein inaxis dobotiir .im.iiui qiiaiii vicissitudo aiiiu Dei, vcriias si^jnorum, veritas sacrificioruiii, verii.is 'Is ; .u qui nmat viili aniari ; cl lint juslibsinto qui- iiinbraruin cl ligoraruni. detn. Al i|ui ani;iri vuli, ct dmare noii vult. iniruiu, Dciiii|'ic lixo (.*bi ips:i vctiijs Cbriiiiu, qui djcjt: *<^7 nALDUI.M CANTLARIENSIS ARCniEPFSC. 408 /i^o jKfM »fri/ai(yortw. iv). Il.wic vcrilalrm ignoravil A oninem liunianam raiionom lfiromp.ir3l»iIilcr sn- l'ilalusdlccns : Qnid est verUat, el exlvil (ora$ (Joan xviii). Qni cxivii r.ir.is, foris maneal ; et in(i.l(Iis 6i discedii, discedal. Al iios iie foris mancamus, nc sil porlio noslra ciim infidcii!>us, inlremus in sancluariuni Dei, apiid (|nem non esl impo^sibilc omnevcrbum, cnjns scrmo omnipolens esl, el scni- per veiax est, cni semper siiLest, cum volucrii, posse. Sunicil nobis ad fidei liiijus teslimoniuni, Cliristum, qni esl Dei virlus cl Dei sapienlia, disei- piilis siiis dixisse ; Accipiie ; lioc ett corput mcKm (Matlli. xxvi). Si humana sapienlia in corde nosiro remnrmurai, miirmurali(»nein ejus fidei fiklas com- pcscat. Exliilicamiis lionorcm verbis Dci in liumiii- tflle fidei; deferanuis lam vcnerahili sacFanienlo, p<'rans. Ncc (oriiiis liabcnluni esl, (|uod liiimana r»'.io cordi sn;;geril, qnam qiiod hpiriiiis Dei, qui suggcrii omncin veriiaieni, el occnUa inspiralione suliinitiil. Rcvelat enim aurcm cordis, leniqiie tu- siirrio sinifiliciiatcm piclatis, ct ntyslcriiim fidci lo- quiiiir, cl cum simplicibus serniociiiaiio ejus. Et qni est cx Deo, Tcrba Dei audii. Non caro el tan« guis, non carnalis sapicnlia, el aniinalis &ensu8, revclavit rclro myslcrinm fidei, sed l'aier coclcsiit, qui esl iii copiis. Subnixa cst ergo fidcs nosira verilalc, principium habcns ab ipso veraci Deo, cn» dicliira csl r Principium ttrborum (uorum terita» (fs(i/. cxviii). Non eiiiin fallit Deus, quia samma vcrilas esl ; noii fullilnr, qnia summa s.ipienlia cst; tamqiie exceilenii gialiae omncm reverenliain. in non iufirmalur, quia suinma virlus esl. Quidqui tale excludit ficlioiiem, verilaie errorem, cerlilu- dine dubitalionem. (iui aulem impie dubital , pro- xiinus cst infideli. A dubiialione cnim co^isse vi* dciiir peccatiiin infidelilatis, et crimen apostasix in bouiine. Cuin enim accederel tcntator ad mulierein. quo scripdim esl : f*Jsii(>ne dubiialionis bajiila slc exorsus esl mnians oculot [Psal. xvii). Si oculus luus, in(|iiit Qominus, scandalizat le, erue ewn, et projice abs te (Mattlt. xviii). H(tc de oculo bumana> ralioni.s noii inconvcnienler iuteiligilur, qui pictati fiilci axpe scandaliini esl, sed, cum scandalizal, cruen- dus cst. Meiius csi enim unum ocujiiui samc lidei babcnlein ingredi ad vilam, qiiain duos ociilos ha- bcniein, aUerum fidei, aUcrum buinanse ralionis, milli in gilieimain, Quasi duos neinpc oculos li.-jljcl, qiii huni.ina sapicntia duc'tur ei li:!eai e\ ea lanliiin parte rccipit, ubi bnmanis ralionibus conscnlanea fsse videlur. Fidcs aii;ein noslra niajiis leslano- nium habcl, qiiam ab biimana ratione. Subnixa esl diviaa auc(ovitato,qusc quidcm suinina ratio esi, Ciir prwcepit vobis Deus ne comederetit? elc. (Genes. 111.) Ul qiisestio animiini mulieris pnlsavil, qnasi affl.ita sibilo, el iiiflala vcneno seipenlis, tii- iinii, et liaesil; cl niox ad dubilationcm cor incli- iiivii, diceiis : !Se forte moriamur (ibid.). Dubilatio- iioin menle conceplam verbo dubilationis exprcssit, ci sernionem, quein Deus dixerai, in dubinm revo- cavil, el in corde niulieris qiiasi causa qn.nedam aclitaln cst.Superba ratio mulicris, qiiasi judox seilebal pro Iribunali, vel in caihedra pclileiil'*. Scrino qiicni dixoral Deus quasi reus adduciiur iu inediiiin, accus.ilor accenit, sermoneni reum men- dacii defert. dicens : yequaquam moiiemini (ibid,). Pcrindc esi, ac si diteret : Falsus esl scriiio coai- 400 TRACT. DE SACHAll. ELCri.VUISTLC. 410 ininaloriiis , qiio D us nioiloiii in;enuin.Hus est. A dere, el qn» scin- non lirel. \w ignorarc. I'ro|)icre;i Tunc iiiiilier (juasi a«Iliuc dubia noiiiliini oiiiiiino in crelestilnis mysUTiis el liivinis mx rDincniis onuiis Impul^a ui cailerel, seJ nulal)unil.i, siniili>(]ue pa- inipia dnhiiniio a conle iiosiro procul pcllcnda esi; ricli iuclinaio, et iTiaceriae dcpuls;»* (l*ial. m), ad- omiiis ciiiios:» inqiiisilio conipcsccnd.'» esl, IH fidc», liiic iiiter coniniinDiionein Doi ct snggcslioiicni dia- quje li.il)Cl vcril.ilis consci(«nrnni, li.il>cl cliam piam Loli quid crctlerei, nesci.i : iiilciiin respexil lignuin, ignor.Tniiam. Incomprelicnsibilis eiiim c-l Dci s.i- «leqiio agebalur; vidilqne q-io I bonuiii csscl ad ve- pientia : intra angn»lias Iiunianae ralioni» coarctaii »cend'J'n, pulclirum oculis, ci aspeclu delectabile non polesi. In lioc orgo sacramenlo lola linmana {Cen. III). Blandienle aspeclu ligni, valuil lioc lotuin laiio siib pietale fidci liumilianda osl. Ila enim quabi ad leslimoiiium, pro paric, acciisaloris. Nul- oportuit, el ordo noslrx rcparalionis lioc cxigcbat. luin enim signum niort s a|)p.iruil in ligno, unde. pulareiiir accusalor fulsiiin dixisse, Ycl Deus non falsiiin dixisse. Acccssil ad lioc qund miilier nalnra- }iier vilain amabal, queni serpens rcpromiileb.il ; ei mortem ^fqiie non amabat, quam Deus inli iita- ul iinago D«i, qiijc per superbiain rationis defoi- innia esl, in ipso sacramenln rcdcmplionis noslr.e per Inimilitaleni raiionis debcat rcformari. Iloinn ilaqiic rationcm suam loiam Deo liumili.ins, de lioc sacramcnto id credal, qiiod Dominu3 instiliiil cre- bal. fsuin qiioque vhx experla, ct niorlis inex- dendum, dicens: Woc «/ corpH* m^Mm (.tfn/l/i. xsvi). perla, niagis seqiicbatur, qiio eam iraliebanl anior ei experieiiiia; ct sic tandein victa exiendit ad ini- quiialcm maniim suarn. Sic scducta esl, et priniuni ad dubilalioiicni, cl a dnbilaiione ad iiiriileruaiein perducla, ul falsuin credeiel, qiioij Deiis praj.iixc- ral, sic persuasa esl, ui a concupisceiilia incipiens. Credallioc firmiter, crcdal indubii.intcr, confilealur fidoliler. Si vidclur inipossibilc jiixl» liitinanani ralioncm, si incrcdibilc secundiim liumanani sa- piemiam, sempcr verum el cerliim innnoni in coii- scientia fidei, propler divini sennonis revercuiiam. Credal hor.io niagis Doo qiiam sibi; crodal se Deo, ei ad consensuin perveniens, pnesumercl, quod Deus ne Deus non sc crcdat ilii. Credat spirinnn sini:n inierdixerat. Inlerea superba raiio pro Iribiinali sedens, mulie- rem a metu inoriis absolvii; ncc Deum in sernio- nibusjusiificavil, sed superbo judicio falsi coiidem- «avit: et sic mulier bonorcm fidei, qucm verbis Del Deo, ul sit credilns cum Deo spiritits p' is {P$al. Lsxvn). Crcdal raiioncm siiam Deo, ci abnogct sc- ineiipsuin, et sicut niidit a Dco, ila judicel, illu:n seqiicns, qni dicit : Kfio sicut ttudlo, jnilico (Joan. v).CIiristus itaque excmpluin gcmin.nc ulililalis in ethibere debuil, ad gloriam lcnlaloris trnnslulil, se nobis eiAiibuilr in liumililaic judicii el hutnili- illi credeiis, Deoque noii crcdens. Supeiba v qux pietalcm delreciat, ci sub fiile liumiiiari nesc l, ^ in sc coniinet ad iinilalioneni. Sacramcnliiin pcr cKcitas cordis est daiiiiiabilis, Deo odibilis, duin iton acqiiiescil credere, quod non sulUcit conipiv- hcnderc. Cuin Domiiuis illuniinassel cxciim naliiin, iion credenies Pbarisxi magis excxcaii suiit, cl obscnrali siiiit oculi eoruni ne vidcroiil. Al Dominus oovilalem miraeuli tanti conlra eos inloiita .s, dixil: Ego i» judiciiim veni in liunc mundum, ut qui non niystcrtiim fidei, exeniphim ad funnam vivendi. Sacrnmciittiin ad bumililalein volunlntis. Illis qiii- dein prodest sacramenlum , qui imilanliir e.vcin- phini. Qiii Ron iinilaniur cxenipinm, noc illis prodcst sncrnmeniiHii. Forina aiitem vivendi tion soliim hoc sacrilicio prxscripla csl ; sod in figiira hnjus sacii- fiiii dudnin praimonsirata fuil. in lcge cnitn .Moysi tidcnt videanl, et videnles avci liaiu {Joau. \\). L'l tlocima die sepivnii moiisis solon.nis hosii.i iiibetup qiii iion vivlenl pcr snpcrbiam, vidcaiit pci liuiuili- taiis graliani ; cl qui vitloni pcr siipcrliiam, iion vi- doani. pcr sul:sirac(am graliain. Sed in seqnci.libiis addil : Si ca:ci esseiis, peccatum non liabereii*; sed tiuia dicilis quia videmm, pcccatum vrsliKnt uianet (iOid.). Doa.i c;ccilas esi, in seipso i!;.ig!ia noii vi- oni-iri, cujiis c.Tio cfcinalor exlia caslra, ci sai!- rius iiffcrlur iii Sancta [Levil. xvi). Naiii ut /Ipo- .slolus alt : Qaoruin aniinutium tanquis infcrlnr in jii.nriu , Uoruin corpora rrewaniur eilra castra {Ihbr. 11". Dics aui^^tii nirii' l onis dics esl propi- li.tlii n<3 (iv ' .: ;<-alo. Ouoiiio io itics jfTl.clionis dr* 411 tiAl.bVi^i CAMlAWh.NSIS AhClllLllSO. 412 pfopitiplioiiu esl'! iNaii',iii I :tinii-tio |iropiiiui.o r.aif \ qucre? Ou<>i>» iii:>Kna ^uiiinia passioiiuin I>i-ii tK.'< Aut (|uoiiioilo ^«inictio iiro|ii(it Htique, hnc die adligi, quaia pcrirc de popnlo siio. Quorum animntiuni tanguit infiriur iri tuncta, horum corpora cremtmtur exlm cniira. Qiii enini noluerint liie per disciplinani allligi, lioruin -duiniae non puleninl iii roplmn recipi. Tuiic (|nipi,e singuis in sancia inreriur, cuin aniina in cosltim sutcipilur. Animam vcro per sanguinein &i};niric,tri, lieqiieiis eal in cnucia Scripiura; ei raiiuncni liujiis liigntlicalioois ipsa Scriptura non leiiccl, diceiis: AfiiiM omHi$ carnit in taHguine ett (Lenl. xvii). Hiiic Doiuinas ad speculatorein domiis Israel, «{ui iniquo iniqnitalem snam iion aiintinii.it, pcr saii- hebulur pro liljeralione g<;ii«;ri!> liuinatii. El ul ail lleulus Augusitnus, siiignli dihemiisconrerreaJ liuiic buinmani, donec collaiiune facia complealur, Deoque solvaiiM. Possessores agroruni vel prxtiiorum in- lcrre faoleni m rcinpuljlicain rel (i»cuin ccrtam pen- sioiicni, siiigiili pru quanlitale possessionis sux. Il'i ct nos iiiferte dibeniuii quasi in qiiuindam rempn- Ijlicani dKltiliiii) caiiunein paS(iioiiuiii, unnsfjuisqnc nmjoiciu vel ttiiiiortfin, piu modo viriiiin suarutn, ct pro cuiigrueiitia cetalis, dignllulis el or.iinis. Quid eiiiii) jnstins, qiiani ut lioino palialtir pro Cliristo, pru (|iio pasiius esl (^liristus^ Itiin Apusto- liis ail : Adimpleo ea quic detuut ftntnouum Chrift 1/1 carne mea {Colott. i). Oebitoret ergo tumut, non f uinciu aiiiinam signilicans, Jicit : Snnguinem ejut U cunii, ui tccuwJuni carnem vivamut. Si euim udH' dt ffidfiii tua requiram (Etech. iii). A necessit.lo CtirislianaidiscipliDae iiemo eK<^ipt!ur, nemo cxcu- salur; nulla conditio, nullus sexus, nnib prove- Ctior «tas, iiullus ordo. nulla dignilas, nuliu pote- rtas. Omiits enim anima poriliii, qno! noii ulHigitur iiic liar. Consunat liiiic qtioJ iu ps.tlnio scripiinn esi : Afiprehendile ditciplinam , ncquando imtcaiur liomiHut, et fiereatit de via jutia (Ptal. ii). Peiitunis certe cst qni discipiinam non appreticndii. iline. Apostolus ait : Si extra ditciplinam ttlist crgo adul- imei/i<(tfe6r. xi); iion Clirisli estis, sed diaboli, qui adulier est, et sponsas noii est. Per disciplinam autcm compaiimur Chrisio, sicut pcr {(oeniientiam • unipatiinur proximo. Compassio aiitem misericor- dix seniper benevola esl, eisi pcr inopiam rei fa- miiiaris non scrnper benelica; ideoque in sola vo- lui:t»te nonnonquam consistil. Nam ab operibus mi>^ericordix cxcnsattir, cui faculias uon suppeiii. Ai cnmpassio disciplinse non nuda voluniatc ^sii- mand.iest; sed reipsa el afllictionis cxperioniia a professoribus Christiani nominis pro CUristo sneci- |)ienda est. Nam quia in muitis offen>!imtis oinocs [Jiic. \n), sicul nemo immunis cst a culpa, iia iiemo putesl iiber esse a poena ; sed omnis qui olTendil pcr cnlpum, debel poenam. At qui poeiiam debel, et n..n solvil, qu:)si qui dotos rcrsat, debitum infl- cialitr. Va, siciil in civiiibus judii iis, nl cognilores litium dmn carneni vixeritit, moriemini [Hom. viii). Kcce intctilala cst sciileniia mortis in cos qui S€cuiidu.:i cuinem vivunl, scd iioudum lata, adbuc pcr pu:iii- lentiam ct disciplinam declinuri potesi. At ciini fucrit lala, non pcr appflbt.uiiein polcrit suspeiidi occulta arte, vel tcrgivertiaiioiic vitari potoril. vcl (jtudi. Cbristo auteitt pru nobis passo, uon soluiii timori, scd ct pudori nojjis esse dcbet, si delicatc vivainus,curauicariiisiu desideii spcrriciamus.Nain si Dominus, ei tulis Dominus, in cruce pendeat, ei pro servo pendeai, ai servus malus plagitque dignus iu deliciis a^al, tioniic confusione dignum esi, iionue ridiculum cai? Si Clirlstus in cruce dicii : Siiio {Joan. tn), cl corda uosira grjvaulur quotidie cra> pulu etebrictate, nonoe lurpe est, noune probrosuiu est? Ul vulgo diei sulet, non cx xquo partitus c&t ludus isic. Paiisio cert^ Cbrisii ncc ludus est, ncc ludo similis. At nos vitam nogtram ludo similcat ae.stimainus, ei ariem quamdam ad ludenduin coiu- pusiUiii. Adliuc in mundu versamur.quasi incainpo certuniiiiis, ubi Cbristus Dominus nostcr occisus cst. Quisquis ex boc canipo exierit, non babens in f>e iicc pl.igani, nec tutnorcm, inglorius repulabilur. |-!)t iios qnidem livoie ipsius suiiati suniiis(7«i. liii). Dumiiio pro iiobis in ucie occiso, si illxsi evadiniu^, si suni ct intcgri curpore, noune rei proJitionis ju- dicainui, reique inuriis Cbritili? Rei mortis Cbristi fuerunl, ct auctores moriis, ci qui morti conscnsc- «lifliniimi, iis quandoque pcr inriciationein crescit o runt ct ininibtn qui crucilixerunl. Reus quoque iii duplum, ila et iii divinis judiciis fil, nisi qiiod ii (]iii a Dco judicandi, non in dupium judicandi sunt, bc I poenas dabunt in interiiu setcrnas, a facie Do- miiti, et a gloria inajesiatis ejus. Dissimuiaiio auleiu poitiiKcntix, quasi quxdam inliciaiio est pODnx. Detis ({uidem peecala liominis dissimulat propler pogni lOiiliam, sed liomo pQenilcntiam dissiniiil.it. Cv alier.t dissimulutione simulias nascillir, et proco>isii l(>;iiporis pcrpeliix ininiicitix eub pallio lulCnlis oilii incbivinlur, et ita pcrseverant. Detiil<>res snnius Cbrislo, qui commimo ncgolinm oniiiiuiu (;cjens. solvit pro iiobis, sicul ipse dicil : Qnw non rapui, tttnc etsolveham {Psnl. i xviii). ynaliu sohorit pi' fiobis, Ulil. oxigit a iiobis , et quis poierit e& extor- morlisClinsli quodaininodo est, qui virlutem aior- lis ejus in se, iuute vivoiido, e\acuai. Quamvis eniin iic/ii ogcril, ul mortnus sil,id tamcn agii, ul quoad ipsuni grjiis rooriuus sil. Mors •^iiim Cbrisii illi salutem non operatTif, ncc crux Sulvato- ris illi prolkit, qui crucem noii b.ijulJ!l6; se ipsum perdii. Si crux ( lirisii, ijux' iiobis portanda rmpa^ nilur, voliiptati adversaiiir, el vobfplas cruci, qtio- modo exciisari polerunl viiliipl;nis ainalores* ut iioa juditeiiiur crufi» persecuiores? De quuiibus Af >- flolus dicit : Inimicos crucis ChriHti, quoruni /Jm/s tntcriius eU; (/uoikim Dcus venler etl, et gloria in con- fttTioire ipioruin, iiui imrenu sapinnl {VUilipp. m). \i*i'., iii diciiiin csi, ici morlis Clirisli sunl, iion s- ir> TRACT. DL SACK.iM. ELCHAftlSTI.E. 4M tnl «udorcs, ve» faulorcs, vel niinisiri inorlis A falso lesiiniomo, iioii iiienilacio, iioi» lurplioqulo iiut tlirifili ; seJ, sicul iiiorlis coiilemplorcs, (jui saci.i ii.enluiD dispensaliuuis in M evaruaut, coiisitiuin AUissinii irritanics ; qiii ccelesii Itencdii lionc oi iiieffubili gralia iiiuignos sc faciunt, qiii in (leli«;ii^ agentes, myslerium rrucis irriil«'ni ; (|ui [iliiiin l)<;i coiiciilcaiit, ci sriiigiriieiii lcslaiiuMiii |.o!liiiiiin du- CUiit, iii quo sat.cli«ic:ai suiil, cl Spirilni gr:il:x coii luineliaiu faciuiil. Vila carnalis Oui iiijnria csl, «rii cis exprobraliu, cl iii lotius Triiiiiaris cuniuincliaui redundat. Injuria csl Palris, ijuoti Filiiis coiicnlcatnr. injuria Filii, qiiod sanguis cjiis quasi poliuilur; iii- juiia Spiritns sancti, quoil grati^Monlcmnilur. Vos, o sacerJolcs Doiivni, aliciiiliie a \oliiptatihus car- iiis, a vaiia sa^cnli couvcrsalionc. Ilonoriiicale nii- \:iniloi|iiio. fi.011 virliis scurrilibus. ad reni iion per- linentiltns favlan, noii opprobriis el dptruoiionibu-» super ininiicos dilaturi. In ore sacerdolis sinl gra- liariiin aclioiics, i-l vox laiidis, oraiioiics, posliila- lioncs el obsecralioiics. Oninis scrino nialus ox eo non proccdal, scd scrino boiuis. qui graliam xdili- caiioiiis pra-slol .iiidiloribus, el li:it qnod Douiiun« joqiiitiir, diccns : Lnude uiea infrenaho le, ne initreai (ha. xLviii). Iliiic qiiidain laiide infrenatus, dicit : Beucdiram Ooniinnm in omni trmpore ; semper laui ejns in ore meo {Psal . x\.\iii|. Laiide Dci infrcnaii- diini csl os, iiL- prr iflViMiaiani ioqucndi licentiaiii ad ii:lioiics!:i ct Uirpia rcl;i\ciiir. Immiinduin ot coin- niuiic unn dclicl essc o.s, qiuul sacro convivio coii- iiisteiinin \csiruin, i|ui lucctis sicnt Uiniinaiia iii " liiigi dcbet. Fiatrcs dileclissinii, linnissime lenca- nicdio iiiundi. Sectamini justiiiani, npprclicnditi' di- niplinam (P$al. ii) : entpti cnim estis prttio magno : glorificutc et porlate Dcitm in corpore vcitro (/ (."or.vi), cirt.'nmfcrcntes niortincaiionf^m Jesu. In (imuibus «'xliibetc vos, sicul Dei niiuistros, poil:iiilcs slij^- iiiuia Jesu in corpore veslro, ei characlercMi iiiiiiii.c cjiis, in abstinenlia ct coiitinoiitia, in castit.itc ot bubrieiale, in patienlia cl liumiliiate, et iii oiiiiii sanctiniuiiia et saiiclincationc(// Cor. vi), ul oniucs (]ui vos viderinl, c(igiiosr;iiii cujiis silis, et coin- ple:ilur .senno propliolicns iii vubis \os tacerdotet Domini vocubimini, ininisiri Dei nostri{lsa. lm). Kt iieriim : Onmet qui viderinl eos, coynotcenl illos ; imis cl imlnbilaiiler crcdaiuus qiioil de hnc s.icru comiiiuiiioue, ipsitis Dci cl s.inclorum Patruui au- ctui ilas nobis crcdendum pr:escrihil. In boc sacra- inciilo continclur virliis rpp:iralioiiis iiosiiic, pre- tiiim i-:-(leiiiptiouis iiosirap; vcril.is occulta ad excr- ciliuiii tidei nuslr.T, ilisri|iliii:i Clirisii rcprccolalni ad cxpiupluiii vito: noslr:!-. lliidcciiui lioc s:icril;ciuiii Doiniuiis iuslilucret. et discipnlis tradcret,diiiit : lloc fa:ile in menm commemoriuionem {Luc. xsii). Fadlcj qiiod fjci(/, oireiie ipiod olToro; sic vivilc, iil cj^odo- ceo. Viveuiiiclinurieiidiroriu.^^m liiiic accipile, qii:iui iiico esiMiiplo votiis (railo. Fllii.il lioc sarranieiituih nobis. iil vivai (>hi'isliis in nubis. cl iios iii i|iso. quia iiii tuni temen, cui benedixit Dominus {ibiJ.). r Etlicil in nobis ul, siciil morluns esl Chrislus pro Beiicdicito, snccrdolcs D.iiiiini, Doinino {Dan. in); beiiodicileilli, qui bencilixit vobisoiuni licneilitlione spiriluali iii toeiestibns, qui bcnedixit uoniiii Airoii. Sanciificeiur Deus in voiis, ut iii vobis lalis appa- real, qiialis csl, sauciiisel iiiipol!uius, ei incontaiiii- nalus (llebr. vii). Moii blasplicmeiur nomen cjus propler vos ; iion viiupcrelur ministcrium ves'riim proplcr vos. Talis sit coiiversatiu vrstra iii medio ualioiiis pnvae cl pcivers:«, ut (pii vos viderinl, di- canl : Vere isii sunl saccrdotes Doiuiui, vcrc isii siiiit miiiislri Dei nosiri, vore isli snnt discipuli Jcsii Cliribli, aposloluruin vicarii; verc isli siiiit iemon. rui bcncdixil Dominns. Atiendiic digiiil;itoin saccr- dolii, qiiod vobis contiadilum est coiiiicieiiduii', di- iicbis, ita cl iios iiioriamiir prc Clir sio. Qnicuuiinc auieiii moriuiilur iii (;b»i»to, aui pro Cliristo, nini pielale dorniilionein. et uptiiiiani hal)eiil rppositatii gratiam (// Uachub. xii).CIu(ia rcsurrccliouis iliiii» repromiiliiiir et rcscrvalur, 'conipcus.abiuiiii ci ' .Aii ipsc r.os ilili-.-al, frnslra qiicriiur, ()Mi in sigiiniii iiiu.->iinKi!)iiis dilcctiouis, iii sc nubis pr:i;liot pniicm vil;e alonia?, et calicem salulis perpciua; Jiislum csl itaqiio, iit inquaiiluiii peruiitlil buiu.'^il; speiisaudum. Manus vesira", qiiibus lain voucraliilc D iiifniiiiias. digne cl revcrciiler accipiumus lain pi.v- sjcriricium iractare daliir, niiiud:e siiit :)l) oiiiiii iii- <|uin:iiuciito sordidonim iiiiinoruni, iio pars vc>ir:i sil cum iis, in iiuorum munibus iniquilaies, dcxlern eorum rcpleta est muneribus {Pscl. xxv). Lotis mani- biis acccJeiiles ad alt;ire, acce.lile cuni eo, (|iii ait . Luvabo inler innocenies HMniiJt infas, cl circumdnbo allure luum, Donline iibid.}. Os vcslrnm iniiiidiim ''onserveiur, ad gustaiidiini qiuiu) snavis csl Doiiii- n;is. (Pia/. xxxiii); aJ pcii i|>icii(iaiii ciicliaristiaiii, paneiii Stilifci vivuui qui do coe!o do^icciidil iJoun. »1; Nou dtcet os .•^accrdulis peijnrio pullui, mm claiuiii doiiuiii Dci, laiii oxiiuiuni boiicliciuin , iik ciistodiaiiuis illud, siciil piipillam oculi ; imo ptus qna-n pupillam ociili, siciit vilam iiosiraui, sicul spem (t rem resurrectiouis cl gioriai nos'.ru;. Oiiid- quid per nejfliiicnliam , coiilia leverciitiain taiili sacr.iiiienli bacicnns peccaviuius, ex;itliore ei pro- peiisioro diligciiiia iii postcium emeiiilciiiu.-> , ci daiiiua priurislomporis.etaiileacle vil*, houcsiior.* proposito, et maluriore cousilio compeiiseiu.n, •»' diuM-nlps loiiiptis. qnoi.iam dics luali suiil. 418 DALOLINI €ANTlARIENblS ARCIIIKIiSC. 4IS TUACTATUS SKCIJNDUS, DE CORRUfTiS MORIBLS CLKRI ET lOPLLI. Ecce qiiani periailosa »unl lcmpora nostra, qnani cornipti el abominabiles racli filii faominiim in sln- diis siiis. Repleia esl terra iiiiqiiitaie ; et, sicnt in «liebns Noe omnis caro corruperal viam tuam (Gen. vi),iu et nunc.Elianc anlei|uam Tenirenl aqnx di- luvii ftnper lerntm, in rcprobis nioribus bominuin spirituale diluvium prxcessit, cl rigiirabntur in lio- Diinum culpa, qualis rultira eral judicii popiia. Inun- (Uverunl etiim lorrenlcs ini<|uiiatis ; el qui erant in diluvio aquarum muliarQm ad Deum non approxi- iiiab^ni : proptcrea aby$$i operuerunt eo$, et ieteen- deiunt in profuudum quati lapi$ {Exod. xv). Et dum abyssus peccatoriim iiivocaret abyssiim jndiciorum Dei, ct clamor iutroivit iii aiires Domini Oci Sa- !>a )lb, rujHi tunt (oHte$ ahyiti magna, et ctttaraitce cctli aperta' lunt {Gen. vii), el deievit Oominus car- ncni de siiperricie ierr:e, posuitqiie arciim foedcris iii niibilius, ui non uilra tinifal sibi boino ab aquis diluvii, limcal lamcn : arcum ciii.ii suum leiendit Dciis, ci puravii illum, dans metuenlibus se signum, iit ru^ianl a Tacie arcus {Ptal. lix). In recordatione lran«acii jiidicii, ruUiri terror imniitiilur, et cum ipso arcu, qiiem Deus in nubibus posuil, in variis coltiribus apparct sigiium lerroris ; judicium aqux et judici'>im ignis. A judicio aqiix nos absolvit; sed lerhbilis Cil extpedatio jiidicii, el igais temulaiio, qua: comumplnra est atlvertarios {Uebr. s). Eccejam iiiiiH- iti moribiis bomiiium futuri juJicii (igura pnc' ccssit. Ignis enim cupidii^ttis et libidiiiis ei mali- giiitatis accensus in medio populorum, et latc depo- piilaiur habilalnres terrsR, quasi jain vicina sit niundi confiagraiio. Qux, cuin veneril, conCgurabi- tur poena cuipx. Quaiis eiiim nunc est cuipa, talis erii et poena. Yita eitim inalonim ignis cst; el ptienj iiialorum ignis ei it. Yiia quoque jusiorum ignis est, el sic igiiis erit gloria conim. .\rJent nunc jusli ij>iie divini amoiis : queiii Domiiius ignem venit miltere iii terraiii, sed ct quam vull ut ardeai! {Luc. xii). Ignis euiiii osl in Sion, el caminus ignis erit iii Jerusatem {Isa. xxxi). Ardebunt justi in fu* iuro, sedsicut scrapliim anlebunt el fulgebant sicut sol in couspeciii Domini, ci iucebuiii in splendoribus «anclorum. llxc eril gioria eorum,qui sicut lucernx lucciiles ei ardentes pcr cliaritatem, sibi iiilus ar- deni, ct ad exempluin aliis forii lucent. Mali quoquc in futuro arJebuiil, scd dissimiliter : dc quibus rroplieia ad Daniinum loquiiur : Pone eos ut clibu- viim igiiis in lempore vultus tui (l-tal. xx). Ardciil ja:n niinc, de qiiibus dicilur : Onnies adutteranles, Quati clibauHs corda eorum (Ose. vii). Et de malis |:er Psaliiiislain diciittr : Supercfcidit igiiis, et tion rideruut ^olein (l'solosias. Liina sole inferior est, et a sc non iucei, sed a sole. Sic et vita subdi- Q toiutn inforior est, quara viia prxlatorum, per quo^ acccndi debciil et illuminari. Ad eos quippe dicum esl : Vcs esiis lux mundi (Matth. v). In iis autcm re- ctoribus, qui ignorani et erraiit, qui caeci siint, et diices cxcorum, sol converiilur in tenebras ; ideo- que iii vita subditorum liina coiiverlitur in sangui- nem; in sanguincm videlicei corruptionis ei crudo- litatis. Eccc enim refrigescit cbaritas muliorum, et abundat iiiiqtiiias. Ascendii sanguis de lacu usqiie ad frenos eqiioi-um (Apoc. xiv), usque aii rociorcs populorunr., et sangiiis sanguinem letigit (Ose. iv). Non invcniunt iaici in nobis qiiod debeant iniilari; inveniunt quod volunl persequi. Persequutiiur iios calumniis, persequunlur injuriis, persequnntur nos damiiis, deciaraiionibus, opprobriis; tandein [ier:>e- C qiiuntur ei giadiis. Nuper enim furor perseqiiontiom iii capiic iios vulneravit; qui CtirFsti Doiiiini boalis- siinuin Thoniam prxsuleni nosirum, ob insignem ecclesiaslicx libciiatis defcnsionem usque ad mor- tem persecuti snnt. Et si verum esl, quod causa rei faina sparsit, cl niuiiorum conscientia meluii, vita nostra itidisciplinata tanli mali seminarium fuit, tanliqtie odii roiuilem ministravil. Non enim exisli- tiiavit nos bomo, sicul ministros Dei, et dispensa- lotes mysieriorum Dci, sed judiciom Dei portabii, quicunque est ille. Indulla sunt. Adsit revereniia j^ veio, noscerte indigni erainus, secunduin vitx me- tiium oinniiio iiidigni eranius. Veniintamen iii qiio- onnque sacerdole sanctum est semper sacerdoiale ininisteriuni, el bonorabile sacerdotii sacranien- lii:ii. Veniat niino iiobis in inentem illius temporis, qito Doeg Idiiiiiicus glailio percussil ocioginta qiiimjuc saccrdoies vcsliios ephod (/ Reg. xxii). Reinemo- laintiii prisliiios Uies, ct sanguinem Zacbaiix liiii Il.iracliia;. qui occisus cst inter tcmpluiu ol aliarj 417 TRACT. DE DILECTIOME OEI. 4IS (Mttib. xiiii). Hai.em ei nosir:» lempora sacrileg.-c A Pfiri oblundiiiir, qiioJ rlavesPclri non repiitanlnr; crudelitalis honniilla iii>i(;nia ; scJ nutlionin) sccle- rain magniludo nnins operis conipuialione nbsolTi- lor. NoTil Deus. qu.uit^ nialigiKiius est iniinicns in MnclO. Onmis ne«|uiiia no^lri u^nijtoris, el>i miilu iiuiic alnndel, ab uno faciu j>i.-.iirKala csi. Liium qurd sacramcnta Ecciesire conlemnunlur, quod &ancium ct terribilc nomen Dei snb perjiirii coii- lempln in vannni assnniitnr, qiiod sacrosanctis Ec- clesiis dcbila rcTcrcnlia non dcfcrtur, qnod cs rsi antetn Dcns de manibus conversalio nosira huic laiiio ri.alo occa>ionein pr;e- pcrscqiienttnin sponsam snain 4|uam sibi zelat, rnni ftiilisse probabili opinione pulanda esl, qt^id consilii voiuerit, liberare. Ad modicnm iralus esl, ipsi vero tiipercst, nisi ul claineinus ad nomiiiuin Dcum no- adjnviinns in nialuin. Iloc.igerc videturilla potestas, sirnni, donec iuisere^lur iiostri? .Miseralorcst cuim, ut Ccclcsism liubcal subjectani, iie sit et ipsa sub- et inuUuni misericors. Qiiid salubriiis, qiiidve ho- " jecta. Sed qiiid dicil SLriplnra ? Eteril, inqnit, $ie- oeMiiis, nisi ui vilain noktram ad ordincin revocc- ui tonutium visionit nocturnce muidludo geniium di- inus et disciplinani, et inonuiilins exiiibeamns nos- micanlium conirn Ariel{lia. xxix). S:npor cl mira- meiipsos sicut Dei uiinislrus, ui qni iios pcrsrqiiun- biiia facla sunt bodie supcr lcrram. iVrverso enim tur, el Jetreciaut de iiobis, tanquani dc malehrto- ordine rcrum luna supra soiem exaltala est, et noii ribut, viJtnies bonani conTcrsaiionem nusirain , siat in ordine suo. Sed qnid dieil Scriptura ? £?e- aeJificeiiiur ei ipsi e.\ nostro exeinplo ad pucniicn- liain ? Si eniin ipsuni Itimcn (enebrx siini, ipsx lencbrx quaiitx erunl? {Uatih. Ti.) Si iio« ad lioc consiituli iu Ecclcsia Dei, ul vita nosira aliis luccat ralut est tol, tl luna ttelit in ordine tuo. Cleve- tiirsol,et rcvocctnr in locuin suum, redeat viia saccrdolnm ad ordincm suuin : sil ordinata , sil disriplinata ; et tunc stabii luna in ordine .tuo. Ex in uperibus bonis, adbiic in leiiebraruin opcribus ttinc crit vila subditorum ordinata ei disuplinaia ; ambulamus : qnid iniruui. si sobditi iioslri ncscien- siiisque finibus conlenla. OiiiJ magisdccel ordiiiatos les et non intetligenles in lencbris anibulant, cxci, quam ordinale Tivere ? Qiinnta enim abusio esl, ct ei nusiro cxemplo magis «xcxcali? Nonnc sangnis rcrnm et noniiniim ; si qui urdinati dtcuntur, inor- eorum de niaiiibus nostris rcqiiireiur ? Nonne bea- diiiali inveiiianlur? Cuni dicat propbela, luna sla- iib^>iinus ille niariyr, qiii pro tiobis aniniain suani ^ bil in ordine suo, sigiiificat lunaui, qiix sole iiife* posuil, dcponet conlra nos querimoniam ' Nonne rior est, ordincm liabere. Nam el in vila subdilo- »01 saiiguiiiis oju» dc lerra claniabit contra nos ; riim ordo disfiprni» relicio ordinarc. pt-r ciilpaiii noslrani niortuus Cbt ? Quj*. si cnnsara Tlironus cniin Dci suni, in quibus Deus sedel, cl uiorlis non dedil, at occasionem prxsliliL Si pec- jiidicia sua disccrtiil : de qiio llirono Pater IoqLd>lis niinus:)ue nuiic per- fectis, tunc erit in xienium, sed perfecta in ordine culuni nostrum reduiidat, quod sxcularis poicstas rv i^no. Ad quam gloriani nos perducul, uiMimqueniqu«* ecclc&iasiiia jndicia sibi vindical, qiiod ecclesia- in ordiiie suo, Deus, qui esl super oroui^ibcncdictus stica aucluritate non re^itnr : quod cousibo Ccclesiae in sxcula. Amen. Mooutitur vel nitilur, &cd renititur : quod gladiiit TRACTATUS TERTIUS, DE DILECTIONE DEI. In illud : Diliget Deuni tuum ex tolo corde luo, et ex tola nnima lua, et ex ommibui viiibut tuit, etc. (Uatili. XXII.) Movcre oos pote^t, e( uoii iniinerilo moverc debct niandatiini, ct non plura. De qno scriptnm est: Uoe ^uid bibi vclil bu;c vcrboruin eii.tggeralio, hicc in- est prinium, et nidximuni iHniiddlum (Mntlh. xxii). culcutio (atn diligeiis, lani exi|uisi(a, (aiii cxacln, Cuiii dictiHii ^il : Diliges Domiunm Deuin tuum ex laiii propensa, et iu uiio uiandato. Ciiuin cst cnini luto corde tuo, quasi boc paniin sil, addilur, et es 419 !{A/-i)UI.M CANTLAllihNSIaAUCIIlElMS!: W) uila nnniift (iin, c\ ((uas) atilnjo norisnlis (licnim «li, \ sol hicci in virliiio f.iia. Siiiiili(or el 'lllcMio Dei, :»(ljiin{{iliir, ci oinnibui viiibus (uii : ci f|ii.'(si uon- iliim snirK i.iiit ()nini:i, (|iix (JicU siiut, ndililnr, at ex omni mentc luiiin(|niil ()tios(; cl sinc cans.i hxc (.'iindili^^^^iitcr sc:ii>ia siinlV y«i8 l)OC crcdit, nisi (pii iion rcclc ( rcdit ? Si folinin (lc arl)orc noii c.odil siiic coiihilio raliis, ({uanto magis verhuni Dei, el illud vcrhnin, ({iiod iittcr vcr- i):( tuand.^itoruin cjns primnui est cl inaxiiniiiu, hine l)ci ronsiiio noti diciiur; iii ncc iiniis :\\KiX ncciiiiiiiu iot;) dcl)'Mi pralcriii ? (J/«licut(r tunl tu- qircritiir, niliil iilllius invcniliii', duiuino lo a qii:c- fcr capillos cafjiiis rttei ; et coc unum dcieliquil mc rcnliliiis ci invcnienlihus id lini qiiod juljcliir. Sicut (i'<^(/.xxM\).Dercli(li a cordc, derctinqiiuntiir qnasi exislimarc possumits, obduriiiani cordis noslri cu- siuc cordc. iiitcrim nou Iiabcmus cor lotum ad dili- rnvil D<:us lioc vcrbum iam diligeutcr iuanit:ii'0, ct gcnduni Dcum : sed ncc cor habcmus ad oraiidiiin qiiasi mrtndando .nitius impriuiorc, s^iciil iieri bolct Dciiiii, ul cor nobis reslltuat ad dilii^ciuliim ciira. in duriori ligno, cui iiingcndus cst clavii.s, propicr iiiiic David in quo.i.ini ioco dicit : lineiiil tervus (Juritiam ligni non tolu$ ciavus statim iiilromiililur; inus cor tuumt ul ornrct le orutiont Itac {II lieg. vii). »cd crcbra percnssione adigilur, ct inlruic cogiliir, lii de me loqiiar, teinporc oraiinnis non iuveiiio donec lotus inligalur. Iste scrnm quasi quidaiii rla- cor uiciim. Ulii euiiu esi? iino uiii non esl ? Dum vus est, cordibus nostris init^eikdus. ^t^)i(iu>i( s/iMuiiiii4H<, rcvolal, cxcurril, discurril ct rccunil. Cuui rev(:r- ti quasi clavi in alluin defixi {Eccle. xii), qnanlo ma- litnr, iioii luauet ; diim teuelur, iton rciinelur ; dum gis scrino Dei stimulus cst el ciavus, ciiiii sit vivusi slriiigiliir, ut luliricuiu cst, de uianiliiis (cucntis cla- ct ciruax, ei penetrabiiior omr.i glaiiio aiicipiii? biiur. iionio, si uaec fortc in conle tuo 6cntis:iuio lioc cl:tvo liiviui scrmoiiis cl diviiii aiuoris voieii& quia cs Ikoino, procul dubio cx alii{UJ parie .seitiiM ; Deu^ tolniu coi' iioiurum iransfigcrc et iraiiipeiiC- f h.ibcs iii le expcrinicntuiii tui, qwod noiidum D«uiu Irurc, tlicit : Diliges Dominuui Ikum luum cx loto ioio cordc perrecic diligas . illuiu inodum pcrrcctio- corde tuo ; et ultius iuiigens adiiidii, el extoia aHiinu nis dico, quo $e vult diligi a tc. Si autem Deiiin in (H.1 : et ut inlerius adliuc adiuilialur, snbdit, el ex veiilaie diligas, cl cor tuuui, qiiantuin iii lua polc- oinmbut viribut luii : el ul ad iuieriorutti iiovis.siiiia pcrvcnial, novissiine adjungii, el ex omtii meuie iiiu; ct nimis luanduvit uuiidatnm boc quod voliiil ciibU>- diri nimis. Sed ct aSi» ralio iiuic (iisiributioni unius maudaii coiigrucre videiur. Naui quia auior uiundi ioium cor iioiilrtiin occupal, ei ouiucs celiulas cju» impici, dc loio corde ejicicudus csiauior iiuiiidi, ci ut princeps inijits luundi cjicialur jcias, cl ingre- diatur amor Dei toium cor sibi viudicans, ut iu uo- vissimis finibus cordis nostii coguo&caiur Uciis, ci rotuiniscantur et coavertauiur ad Uomiuuiu univorsi ^iaio csi, DeoofTeras, dans Dco, tiitim lacis :iiiio cui aas, illo liiuni non cssc facii ; uec pntcsl cs c liiuin, iiisi illc leceril iion esse luuni. Quaiituni auiciii dc- ilcrls Uc corde tuo, lantuni facil essc tuuni. Qnod si omaes cogil.-^liones, ct oiunes aflcctioues, onines quoque inlcnlioiies iiiimoliiliK^r pOFScs iii cum diri- gcre, el iinmobiliier iii cuiii rctincrc, ct loiis n/c- dullis igue aiunris iulerius sciiipcr ardcre, posscs quiitesn pcrfcciius Deuin luto corde diligere. Sepiendorern, cuin verc. Deus aulem beiiiijnns crcdiior esl; tl solxcnii quanltim potest, tiiiscricordiler inipciidil, ul plu}' possil. Quoii toto cordi dili'jendus sil Densin beneftciit stiis. In iiuailiipariita di.slinciionc liiijus nmidali, iina lnor nrincip;ilos ancctioiics aiuoris nubis iiisiniiun (i) Vutclur id addfndutn, I*crfeeli;isDeiiin konc diligas. 4-21 TRACT. DE DILECTIONE f>E!. m lnr, si»e qnaliior jiioili. Qnx qiMtucr afriv lioiies A aiilPin (fispli. el iiii.|iiilai .-i vjuilas. Odii «iiiiii ini- qiiii.i((;iii , el roiiteinnil viinitalein. iliiic ProplicU (iicil : Odisii oiunes qui opeianlur itnQuilalem (Pml. v). Kl ileriini : Odisti observanles vanilalet inpma- riie {Ps/il. \x). Amor iiaquc Dei a comniuni odio iiicipit, 01 conlojnpin. Nam qux odit Deos aut ron- temnil, a nohis pnrilor viili oilio iMberi, ei kiII ■ Irmpliii. Dnin ciiiui ilili^inins qiix iDeiis Oilit, rini c<«l pav nobis ad DiMim. Ti:nc anlem corde Denni diligimiis, »i Dco ro:icori:i>!> in odio mnli invcnia iniir. Cordc nenm (liligimus, si rccortlaiilcs bona qiw 3 Deo accipiiims, (t niala qnae contra Deiiin tacimiis, pio lioiiis gratias rcreieiites, ct d<; nialis )Kt>niieniiani ngcnlcs, Dco reroiiciliamur, el post disfonliain ad roncordiiiii redimus. Et bic est nri- Siiiii auieni brnoficia Dci alia miis gradii.i ainoris, convtTsio cordis a malo ad riini ad ceriiini niiineriim colligaiilnr. iiiiMiinerabi- Ifs laincn niodoriiiii (liir<.r.:nlias, ei a(Ti.ciioniun di- visioiics in se roni'nenl. Diligendiis cst Deus iii be- nt-nciis »uis, tolo cordc ; diligciidus esi in promis.».is yiiis. lola aniina ; diligendiis csl in ]n«!itiis sms. cx osnnibus viribtis; diligeiiibis i-si D»iis in prace|>lis '••■ . ex oiniii nicnie. Kx bis niiaiiior pencrilius. be- i: a^ibcei, promissis, jiidiciis ei pixccpiis, qiia.iiwril'- aiT-^iiones divini amoris Deo tiis|»iranlo Jtirmantiir iii nobi». Sirni in |ir:»>sCiili in ciealuri» suis pcr Rpccnldiii ei in ajiiigmatei^ognoscilur Dcus, (loncc plenius cognoscaiur in sc siciili cst ; ita iii iMiioriciis siiis, cl inaliis prxiiominatis, iii iincscnti diligeiidus e>l Dciis, (lon«>c plcnius el pciTccliiis liiligaUir qii.isi iu sc. bcii.-rn.io coiidiiionis, alia rcparaiionis, alii qiioii- di.iii:i: coiisolaiioiils. Biiicficia conditioriis siint, qiiod atl im ginem cl siiiiilitudinem Dfi conditi siiiinis; qnoil i» ipso tivi- vtiis. imnciniir, el sumus {Act. xvii, 28). ei cjiis gonus ^niiiii!» : qiiod aiiimam ci corpus, ei omncs scnsiis cor- poiisfi aniiiij-, innuineio siio el iniegriiale sna ipso diinattie babemus. Quidqiiid eniin boiii a condilionc baliciiius, boc Dco larfjicnle acccpimus : cl oinnia boiia iioslra niliil siiiil, nisi Dei dona. Benclicia rc- paraiionis siint sacrainciilinn incarnatioiiis , et niysieriuiii passionis Cbrisii; oiniiiaqne sacrameiila, qu.w pro iioliis Christiis in se susccpil , aiil ••» nobis boiiiiiii, a v.iiiilatc :id ^crilatein, ab iis qiix Deo displiicn', ad ca qiix plarcnt. Ilinc Propbcta desi- dcrans sibi vilescere qu;v' Dcus odit, dicil : Inclina cor iveum inlesiimonin lH(i, ci uon in avnritiam {Paal. f.xviii). El .Apnsioliis convcrsioncm corilis siii oslen- •lciis, per conlcirpliiin v.inilatis dicit : QHor ti.itit fucrnnl lucra, hwc arbitratus sum propter Clirisium delrimfiiia. Verumfnmen exisiimo omnia delrimen- lum cKsc, proptcr eniinenl,:m scientiam Jesu Chrini Domini nostri ; propler qnem ontnia detrimenium (cci, et nrhitror ulsiercora, ut Cjhrislum lucrifaciam {Philipp. iii). Prima afTeciio divini anioris noniinc cordis significari polcsl, fuiii dicitur : DiHycs Do- siiscipicinla insliluit • qu ilia siinl sacraincnlom cor- (^ minum Deum inum cx tolo corde tuo {heul. vi). ptiriset &3iigiiiiiis Clirisli, ct sarr.inieiitnin bapti.sini, ca'loraquc oniiiia ccclesiasli. a sacramcnla, qiiibns niiscrirors Dcus graiiam ci ^iriniem indidii in rc- uii.ssiuiicm peccaiorum, ei saluiem credeniiiini. De- iiclicia quolidianx coiisolalitiiiis siint, qiKX* quolidie iniscricordiier inipondil iiobis Pater iiiiscrici)nli.a- iiini, ei Dt;us lolius coiisolaliouis ; qui coiistilaliir nos iii oiiiiii tribiilalione iioslr:i (// Cor. i). Scit ciiiiif Paler nostcr, qiianlis iios indinft;: iis, ii.is, i (piani, iiuligni scrvi, sed laiiicn piT cjiis ; i;,Mia- lioiic :i filii. Ab ipsoPalrc nostro babciiius «Ic.sidc- rare, |Miierc ct oraic. Ab ipso liabemiis cxspcclare Diiiniiiin diiloriim iioslroruin solalia, omniiiin iieccs- hil.ilnm .snbsi.lia, oniiiiuiii iiilirmitatiim reiiicdia. El icclo. Pcr liiiiic iiK ipiiiiiis Deo coiirordaro, ci cor nuslnim Dco dare. Pra-sliiil illc iiobis bcne- ricioriiin gratiam; sxigii a nobis, ne pro gratia re- reramus iiijiiriam; ne pecccinns in illiim, (|iii iiobis beneficHS est. Tunc cniiii D<)uni seciiiidum iiiipcr- leclionem nosirani loio conle diliginiiis, si inaluiH quixl oilit, loio corde deicslamur. IJiiic PropIicl;i ait : Qui diligiiis Dort'inum, odite malum {Psnl. \iAf). Tola anima ditinendus Dcus in promissii suis. Tola aiiiina diligcndiis est Dcus in proinissi^ suis; qui magiia nobis (tedil, sed inajora proinisit. Pro- misiliiobisa labore rcqniein, ascrviiuli^ libcrlatem, a limore securitalem, a moerorf! consoiaiioncm, o inorte rcsurrectionem : ci in icsurrcclioiie plcunm IJiide ciiini li.ct omiiia &perciiiiig, iiisi ab ipso' Unde, •' gaudium, summum gaudiuin ci inilclii.ieiis. Dciiiqiii^ iirjiiil Pniplicla, reniel nuiilinm mihi ? Auxiltum weuin (I Dvittino , qui fecit calhin et terrmn {Psal. ci.\). Ecru qiKiiiiodo magiiilicavii Domiiius facere iutbiM iiiii. Miilliliiilinc liciKjliLioriim iijis obniit, el ;iiii(iii.iii molilnr bcncficiis cxloiqii''re. Pro ils auleiii bcueliciis laiilis el laiii iiiagtiis lolo cordc (iiligcn- ilus esi Dcua. bl moriio, ct digne , ci jusiissimc i!;uiHum csl ci, si quid ipse pctcre digiiclur. Sed di^naiiir. Ad liuiuiiiciii Ciiim ilieil : Da mihi cor tnum (Prov. \Kiii). Ex corde vn!l amari, qui corsibi pc- u: Jari. Tolum cor ii(;strnin sibi vult Dciis, iit a!> aiii04-e iK.uiidi, cl coruni qu.t snnt inniidi, retralia- lur, et ad ipsum coiivcrlalnr, iit pr;r oniiiibus iile pLu(>iil: qui.!(p:i.l ci displi(Ct, toinm disfliccal. Dci; proinisit se ipsiim, sit iit jiinivit patribus nolrls, datiirum sc iiobis {Lur. i). M;igii:e igilur snnt |ii'0- missiones Dei, et ina;stimabiles : ci pro liis cl iii his vull ainari a nobis ^lii|iio niodo. Si nioi!iin> qii.Tris, velicmciis ilcsiicniiin pioinissionis moilu<- csl amoris. Iste iiiiidus c.csci » oiioinotlo inoiliiin In- bel. sctl sine.modo, Naui (iroinissiones Dei omiifc desideriiim siipcrant. 0'">d supcratur, cxccdilur, et magiiitudiiiis su;r nncm habcl, ct in lino n:.>ccl •lione kinkc promis:iiii'nlia ningis «rii- cial. Spes ciii:n qux ililTerliir, a(11i};il aniiiiau). Ilinc sponsa di-silcriiini siiuin iiieriiis ei prccibus s:iii4:la- rum aiiiinaruiii, el ca:l<>siiuin viiiiiiunt De<> coin- incndari dcsiderans, dicil : Arljuro vo», filiiv Jeiu- tulem , ti inveneritii dilertum, tti nunuiitieli$ ei, ^uia amorf lantjueo (Cant. v). Psaiiiiista qtioqiie, qu isi paiienlcr iinh rorcns diiationcni , ail : QuemadmO' duitt desideral cervus ad fontes nquarum , ita deside- dia ; et qit.c vcrc esl inlscricordi.i, Tidealiir M»e ira. Ilinc Pro|ihcla ail : Qv.it ttipient et cuttodifi hac ;et iuielliyet mitericordint Domini^ (Ptal. c\\.) Kl de ir.i ad I)<^iiin ail : Qutt nocil potettatem ira luirt (Ptal. LxxxMii.) Dcus eniiii orculio judicio qiiosdam iialos siix volunlali perinitlil, el dimiltit co$ secundiim desideria cordis eoruni, ul eanl in adiiiveiitioiiiiius suis. liiiniii.os iiios cxnlial ei bono- rifica!, el quolidi.: bona coruin bonis cuinulat; nec cos cum boininibiis nagellal. lioc agens, npjionit iniquiiatcm super iniqnilalem eoruni, ut qui in fcor» dibus siinl, sordcscaiit adhuc, doiiec coiMpieamr iiiiqiiilas coriiin. In iioc autem juilicio abscoiidil Dcui ira:.: siian», quasi sub specie ini.scrirordide, i's rul aHimn mea ad le, Deus. Sitititl anima mea ad B qui misericoidiatn cjus in judicium coiiverluiil; nt Deitni fonlem vivutn ; quando veniam et apparebo anle faciem Dei^ (Psal. xLi.) Paiilus quoque siniiii dcsidcrio qiiasi inipatieiitcr aesliiaiis, ail : Coarclor e duobus; detiderinm hubens ditsolvi et esse cu>n Chiislo, tnulto esl melius : permanere aulem in carne, necessarium propier vot(Philipp. i). Verumlainen li c i|>sc Paiilus, qui nuiic ila inipaticns esl, ul nialil Hiuri quani diiaiione suspciidi, alio i loco dicit : Per p»i!ieiiiiam exspectamus (liom. viii). Uiide osleiidilur SJiicii ei velieinenlis dcaidcrii iiiiro modo paliciis iiMpaiieiilia, qiiia jusii in exspeciaiioiie lon^aninies cruuanliir, el non inurmuranl ; ei dum lorcr ilTos lerribilis in cou- siiiis super lilins lioniiuinn, non inleliigenlcs pro- riiiid.is Dci cogiiaiiones, de quil)us scripliim est : Quam magnificala tunl optra lua , Domine, nimit profundce facla: funt cogilationet itKX. Vir intipieut ttcn cogHotcei ; ttuiiut non iHtelligel hac{Ptal. xci). Sed quid snper eos co^itet .\liissintus, tunc inlclii< gent, cnm cxorti rueriiil peccalores sicut reiiuui; et apparucrinl oinncs qui operanlur iniquitaten, ut quijclibct adversa rorliter loicrant. lijec air-clio ^ inicrcaiil in sxculuin sxcuii. liic est enim finis iiiiui sancii desidcrii signiiicari potest noinine aniinx, cum dicitur : Diliges cx tota unima tua (Deul. vt). Ncc iininerito. Aniina enim spiritus cst, et ^piritii sancio ;>iData seniper dc.Niderat el suspirai, doncc in iiio respirel, a-J qiiod spiral. Unde iii de-idcriis Saiiciorutu expriniciidis aniinx nientio ssrpissiicc fieri solel. Hiiic Proplieia di< it : Silivil in le anima mett(Psul. LXii). Et itcruin dicil : Concuviicit ei deficit anima mea iv atrin Domini (Psce. lxxxiii). Ei aliiis propbeia dicit : Nomcn tttnm Domine, ei tHemoriale luutr. in desiderio atiimw. Anima mea desideriihil le in nocte , $ed el tpititus tneits i« pracordiis meis {ha. xxvi). Qiit>a ez omnibui viribns diligendus est Deus in judiciis stds. Injudiciissuis dili^endus cst libi Deus cx onini virlutc lua. De jiidiciis Dei jiniiciuin esl dinicilo : Judicia entm Dei abyssusmulia (Psul. xxxv). Veruiii- lamcn coiislal, aliud osso juJiciiim, de quo Pro- pheia dicit ad Domiiiuin : Aspice in me, et miserere tnei, tecundnm judiciutn diigentium nomen tuuin (Pi :i<;gravanl, de suppliciis ad siip|ilicia perducendi. Doni vcro cum a Deo fl:igeilaiiiur, alii in fla;;ellis Div*,»o/i vtique jndicaremur [1 Cor. xi). Qiri anirni x bilis fsl, ila ei oJibilis ; et titwniaiii inob.^lienli» bC ipsum jinJical, el qiiasi remn piinil, ipsc siiniil el» reus est, el jude^, ol niiiusUT juiliiis. Jnsliis judex, qiiia leum per»eii»iil(|ne digiia est oifio, sicut el ipsa mors. Pcr pecra iiiii enim iuobe- diciilia; iii hunc nmiiiiiim iiMravii innr-i. Qaoti »i inobcilienlia arqne oJibiiis cst iit mors, qub ex ea procinWi mors, cur non ol»odici»H:i jrqoc diligentU osl nl viia, qnia ex ea proce.lil viia et in ca persever»* rat viia ? Obedit-nlia ciiim Dco oliseqiiitnr, ei voiuii- tali ejus; et vita est in volnninto ejns. Cliarilas !■• lom Dei etobcdieitlia individuo nrxii scsc complc- Ctuntnr. ct ab iiivicem non disJHii^n;ifwr. Nain <|ue<| chari:as sine ol)€ilicnlia non sii, DwnHniis osieiidil dic«iis : St quii Jiligii me, lermoHem mtum tertabit {Joan. XIV), hoc est praecepia mea custoiliet, ei iii cu-lodic. dis illis aiibi obediel, Osteodil quoqwe. abundaniioris gloria; fidndani coiistitnlam essc. B ol)e revelabiiur in nobix (Hom. tiii). Et iieruiii dicil : Id quod in prwtenii moiiieiHaneum et letetri- kulaticmit noUrtv, luyra modum in sublimilaie aitr- NHO! gloria: ponJut operabi.ur in nobit (II Cor. \r, 47). JuJicia vero Dei quani di^na sint amari, iiovil, qiii ail ad DoHiiiintn : Judicia lua jucunda (Piff/. exviii). El iteriim dicii : Judicia Domini vert juri' ficala in lemelipia ; deiideritbiHn super aurnm et /a- pideiH preiioiuru multum ; et duUiora tuper mel et fuvum (Piat. xviii). Qnibus veibis Oiteiiditiir, oin- iiem jucnndilatom in possessione anri el arg^enii, omiicnique dulcedinem vii» prxsentis , quamvis melli favoque siniilem, miiioreni csse iiij deiecta- lioiie, qoa anima: Denm super amaia desideranli dulcescunt judicia Dei, eui ininns esl oinne qttoJ patitur; qa% omiie gaudium cxisiimat, cum in va- rias iiiciderii tentationes. Qnam magna moKiliido dulcediiiis luap, Doniine, quam abscondisti timcnti- bus te ! Magna qiiidein , nec dici 4>otest, quftm niagna. Dulcis es enittt in juiliciiS luis; sed iionduin illi, qni dicit : A judiciit luis tiniui Quod tola menit diligendui ett Deut in prcc- cepiii suis. Mi-iis esl, quod in hoaiinc priiicipatur, giiiitmtim Qui tuin ditigii me, i4rmcmti meos nen urtat (ibid.), Si crgo q«i diligit, obedit ; et qui noa diligil, noii obedit, consequcns est ut nor sit cbar t»« sine obe- dieniia, ncc slnecbariiatcsit olicdicntia. Obe.:iL'uii.i per cbaritatein iii mandalo Deoiu respit it, ( harilas pcr 0i»nd.itnm obedientJam al, nisi dilig t et uiaudata eju«, iii qiiibuii vQiuiita& ejus uianilesi:t- lur et cofuo&citur. Ffoinde aniori Dei semper con- jungiiur aitior voluBtaiisejus, ei amor Uiandaioruia C e^us ; adliac autem ei anwr obcJienliae. Nam qui uiandatum De>i amai ci volunlatem ejus, obedien- liam amat. lioe eium vuU Gkeus., quo.i laaadal fieri ; ei, cnm inandat tiori, Tobuuis eini e&t ut obediatur ei. Proptcrea i)iii voinntaleiii Dci, qna rteri inandai, amai, juberi amaU Sed neioo dilt^ii juberi, ni^i di- ligat ctobedire. Si eroo obed^nlia ad Ueu:n noti esi sine cbariiate, id cst amore Dei, ei si ainor Dui nou est sinc amere voluntaiis cjus quaro Geri mau- dat, lioc esi ooii est siiie amorc mand^ti, nce amMr maudati siiie amare obcdientiiC, qnij consiequi us est, ni^i ui ebedioniia ad Denin ^on sit siiie «luoie oi)«(Jienlla, iiee sine aiwore divwii uiaBdati, cutobc- dienlia debeiiir} et prxcipuum locum tenens. Sicul eiiim palcif<^ . Yideauius adliur an iia ul,el. piimum alieni'a- milia^ in domo ad arbittiiim »uum oinHia (li^peii- >at, miiiiiiieria ordinal, iniuistris iHipet.il, de oin- iiibus jddxat. volens iti oiiinibtis ei ab otiini- bus sibi Mrvth, sibii|iie obciliri; sic vi<{iir iiitnlis onines inotut et sciisiis corpotis el spiiitus ad arbilriiim suuni rcgere bab«:t : urdiiiate, jut^icare, el sollicile agere, ul in oitMiibib» sibi ubediaiur. Sed sicut mcns omnibns quf ktib ea sunt sa no- >'.t esse praelalam : ila roeminisse debcL, neccssi- late obeiiiendi se Deo fore astriciani OiMMlieii- liam sane, quam ab iiiferiore exigii, &uo svperiori aequissimo jure impendit. Vx aulem boiiiini, qui Deo noii obedi»^rit. Pocna etiiiii inobeJieuti.e eril illi pra.>v;ilciis ip«a niois. Mors .lulcm sicul leiii- Patuul. CCiV. mns iis mu nolMs insiiiiiantur ex vvrl^is Ps;ilin>lu «te dileciiuue iH:eruliun\ i;ec nou el eiercin- lione. Uedilaiioiie diligenda suut inaudala Dei, se cuiiduiii ilhid : Quce pracepit libi Dominut, kiec c.o- gitt temper {Eecii. iii). In meditatiune Ciiim dolce- stuui inaBdaia Dei, considcrantibus qiiam saluiaria sunt, quam bonesia, qitam ndeiia ; quomodo confii- •M4bc.tioiieiii est coiicta obedientia ; cst cl voluntaria. Hanc limor extorquet; illam violentus amor perurget. Si affeciio aliqiiomodo placct niibi, qiiodet Deo |.lac(M, et qiiia illi placet ; vcrumtamen non U8qiiei|uaque piacet , qiiia iuimicum nondnni libere diligo ; sed vim mAii Tacio, in me divisiis, cx pane volens, quia boouiu est, et mercede dignum, inimicum dili(;ere : ex parle auiem nolens; quia diflicile est acceptani iii- juriam non recolcre. et animum ab oinni murmu- raliune compeseere. Elqa.imvisdisposiiuin ii.-)bea:n vi:idictam nullo modo expeierc, quamvis etiam cor par:itiim babcam indigenti vel poseenii betieficium prxstare , taraen si adhuc corde mussiianieei sub- inurmiirante veliin Deuin non prxcipere, et non velle inimicum diiigi, nonduni plene et perfecie et inlentio mislim considerentnr, esl quxdam obe- y, volo, quod Dcus prxcepit ; snd tantnm deest per- fecix obedieniix. qiianium |)crfecta; rbariUili. l)i perfecta sil cbaritas, et obedieulia perfecta, quid- qiiid dignoscilur Deo placere, ut ab iiomine iial, debel bomini placere nt ipso f:tcial ; et bac caiisa placere, quia illi plucet ; et boc Hne, nl ipse illi plareai. Uniisesl eniin finis obedienti;e et charitatis placore Dco; sed in ii» qux placenl Deo. IIoc aulein addidi, qnia m»li volunt placcie Deo ; sed in iis qux dlcniia coacta ei vera, illa scilicei qux limore Dei exhibcturel in Deum dirigitnr : et hnjusmodi obe- dienlia in aliqno plus timoris habet, ct miiius amoris; in alio plus ainoris, miiiusqne timoris. Sc:npcr autem deutroque aliquid habel. Sicut enim sine liir.ore nunqnain est coacla, sic sine dilectione iiunqiiam csl veia. Est qiixdam obedieiitia co:i niandal, el cui niand.il, cl quam nian- dai fieri. Peius primani :iuc orilas ost.apud secun- dani iniiiisierium cs(, npud icriiain anioris expe- rimcndim cst. Obcdicntia ila(|uc tota Ih dilectioiw Dei tonstituilur; quia a voloniatc Dci per volun- tHtcm Dei ad voliiniaieni Dci ti iid t. ei ad vo!an< i.item Dei rcdit. Volunias cnim Dci in Dco pcr v©» lunl-.ilcni Ui'i iii Jioiniiie operalnr vohintateni OfA iii iiiandaio, propler volunlatcin Dei iii Dco. V.rg9 voluiitas Dci in Deo prinoipiuni cslct flnisobedicii- lix. Oui eniin in cbarilJte obedii, quasi ad fiiier.i ad ilium suspiral, qui ab iuilio inspirat; in quo 0 inspiralus et siispirans a Jabore quein liiigil iu prjeccpto siiie fiMC rcspirat. TRACTATUS QUARTUS, OE DlPLICl RESURRECTIONE, QU^ PER OBEDIENTl^ PERSEVEUANTIAM OBTINETUR. I*aratum cor in«i(in, Deu$, paratum cor meum ; cnnlabo ei piallam in gloria mea. Exsurge pfallerium et cithara ; exsurgnm dHuculo {Psal. cvii). Obedientia quid possii, quid vai<>ai, quo tendat, qiio perveniat, quis (inis ejus, ctqois fructus cjus, gloria Ooniiiticx resurrcclionis dcmonstral. Friictus ol>e per obedientiam Cbrisli, qui est resurrcclio et viUi. Cbrislus semcl ronriuus est, et ^einel resurrexit. Sinipl;e inorli siin]ila congruil resuriectio. Al uobis una resur- rcctio suQtcere non potesi. Iia sumus ad ima pro- sirali debito geniinx morlis, ita sumus proslrali, nl una resurrcctione l)cali esse non possinius. Cc- niiua nobis neccssaria esl resurrcctio, priina ci se- (uuda. Beaiu$, qui habet parttm in rcsurrsclione priiua {Apoc. n). Prima rcsurreclio parlis est, ani- ni£, magis quain corporis, ct laincn alqiioniodo corporis, e; quia imperfecla esi, ex parle esl. Ini« |>crfcoiioni auiem semperaiii|iiid ilecsi. Cuin auiem voneril, quod perfectum esi, ev;icuabilur qnod o.i parte esl. Secinida resurreclio absoluiam liabimra esl perrcclioiicm ; eui omniiio oiliil deerii. tlje dux resurreoliones cx verbis Doniini distinguuiilur, di- centi& : Venil hora, et nunc etl, quando morlui au- dientvocem Filii Dei, et qui audiermi, rivetit (Joan. v). Vita prxsens aelcriiilali coinparaia, «juasi nora est. Morioi suiil, qui a Oeo, qui vila est animx, per inobedicntiani scp.irati sunt. Et qunniam in tioia qiix nuncest, spaiiiun poeniieniix indiilgeliir, i|iii obediendo \ocein divinam uiidiciit, vivcnt dc nioiteresuscitali ad bcalam vilain. Nain dcsocuiida resiiiTeciionc subjiiiigiiur : Ventl hora, quando mov' lui qui in monumenltt sunl, uudieut vocem Fiiii Dei (ibid.). Eril bTc liora <|iiaiido Dominur ia voce ar- (tiangeU,ei m luba Dei descendn d« casio {IThets.w), cl dabil voci tucc voeem virtuiit {Psal. Livii).Tuiic yrocedent ri:d koiia fecerunlin reiurrectionein vitw ; qui vero niala egerunl , in resurreclionem judieii ^ {Juan. v). Erii in fuluro resurreclio vil;c, scd bo- iioruin, qu; resuscitnndi sunt in viiam .'eteriiam, oi resurreoiic judicii maiotum, qui partemnon liabcnt in rcsurreclionc primo, quin in liora qiix nunc tsi, iion rcsurguni, iii sc judiccnt. Neque eniin re» surgimt impii in judicio, neijue peccatores in coii- cilio justorum {Piot. i). Inipii suiit, qiii non crc* dunt; etquinon credit, pin judicalus esl. Picca- tores, ot.si crcdunl, quia [lerdite vivuiit, i;ou lia- beiit pariem in resur:ec'.i:.ie prinia, quia non re- surguiii iii coiii.ilio juslorom. Quod esi, inquis, consiiium jusiorum ? Audi Pro- plietam ad Dominum dioentcm :CoR$i7ii(m metim ju- sii/icaiioues /u(p (P»o/.cxviii).Caiisa nostra in arcto 0 posiiacst. Judicaii nos ncce^ssc est. J-.idicium decli- nare niillatenus possumus, aul hic judicaiidi sumns, sed a nobis, et idcomilius; aut in fuluro, sed a Deo. ci iralo,,ct ob boc gravius. Sed qiiid dioit Aposiolus ? Si nosmdipsosjudicnremn^, non ulique jndicaremurj Cor. XI). Neque enini judicat Doniinus b:s iii idipsuin. Uosurreciio itaque vilx secunda rcsurreclio est. ite • siiirei t:o vcro jndicii, ncc priiiia videlur, noc secuni!». Non prima, (|uia nuila seqiiitiir. Non secuiida ; qi.ia nulla pra;cossil. Diriusi|iie rosurrectioni^ no9(r.T, et priiiire cl hccundx, Cliristi resurrectiO' causa esl ci forina, exemplum et sacr^incntuni. Fide enim et 11111« latiom; resurreclioiiis Chrisli, rerormali SHimis, jii- siiiioiii biunus.sanolili^ ai! suinus, a mortc iesiiscll..li •umus, ui pcicalis inoriui justitix vivaiiius; iiinovi- i51 BALDl'IMr,AML'AKIE.NSIS ARCniKPISC. 45i laie viia» aiJibuIiifiies, el adoptionem rilionim D« i A < iiicliis ad o/riiiPiti oii- il.oiili;i!n, «inaii Mremiii>i tt eispcciaiilfs, rclompliotiein corporis iio.tri. tn re- wjtreciioiie enii» Sftcnntla rcfonnabit Ciirisliw cor- ptis liutiiiiilalis noslra?, conllgiiraluin corpori clari- lalis iux. Priiii.) rc}e quod \ii. Si vis me quidqii>in ag^rc, parnlum cot meum {Piai, LVi) ; si vis ine qiiiilqnun p^tti, peramm cor nieuun (ibid.); si vis iiie n^^gcilari, ecce ego in flafella pa- raliii snm [Piai. xxwii); si vis til custodiain iiiaiH multumqoe fauilanda ca^teraruai virltituin vita e^l " dala tua,paro(ii< jum, «( iion tum litrbatu$, ut cH$to- el virtus : al ipsius cliarilalifi virtii&csl palienlia , el diam mnndata tua {P$tU. cxviii). Non tic reiru», ipsius paticnliae virltis csi perscveraiuia. Ciiaritas cum iliccrel : Paralus iuin, €rsis ccdil. Paiientia sinc perseveraiil a iiicoiisians Pairi usque ad \noT\.tn\.^Pi:yanim cor eju$ tperare csi, ct ir.firma; in adversis incipil, sed le.npore de- iu Uomino, confimatum eit cor eju$ ; non commo- licit, el longa faligalione siiccuinbil. Pcrseveianlia vcro nee fingit,nec cedii, liCC de.ficil, nec sufcunibi». Cxierse virtules omnes quasi in statlio curruni ; sed lenor pcrseverantiae uaus accipii braviunu Obcd!en- tia persevcrans in (inem, in prima lesurreclione cxperilur quid possii iu nieriio; in se;:utida cxpc- rietur. quid valeal in prsrnuo. In priin» tendil quo ViHiur donec despiciat inimi,os tuos (Ptal.cu). Po»l oIjc !ientiie proritsioneiti manifestal Jesus nobis glo- riaiii siiain, diccns : Canlabo el ptaHam in glvria mca; enwge piaiiermmet cithera (P»al. cvti).,P:iai- leriiun et cilharn suul gaudiuin ei exsullaiio de resurrecU(>ne ^loriu;. Canticum et psaimus, laus ei graiiaruiu aciio, pro eatleoi gloria. Canlabil (ibr;- perveuial; iu secuoda pervenil quo autc lCRdebal. ^ ),ius in gloria sua. Hi< csi, de quo Aputlolos ait - t\. -i.-j; .•_ n.^-dl j'. • . _.. .. ■ .-• -• n : • . ..• ,i i- _v De ebedieniia Chrisii fluQc ordhiem obedienlise el persfiveratiiix el glo- riae, Qirisius ipse docnit. Mam, cuta essei in sinu Palris, sciens ipse, et iins scire voicns, quain bona s!t obeJieutia, ei obedientia: ]>crsevcraii(ia, cogitavit cl licslinavil in corde suo obcdieiili^ jugo se siib- ikre, ei babiiuui iiumiiiiatis assuuierc, et sacco se inducre, et sicui in jejuiiio aniinam suam opcrirc, ei vcsiiiueutuin wium ciliciufti poiierc, el in oppro- brtuni se dare.et obe.lienliam proiuittere, et in obe- i;ietiiia usque ad nioriein perseverare. Quae co- giiavii, ivee et fecii. t)i sicui Abraliam egrcssus esl de terra sua, ei de cognalione sua, el de donio Pa- Uis sui, in lerrani, quam poUlcitiiS esl ei Oeus Chri$!u$ ett Ihi viriuf, et Dti tapieutia (/ C«r. i). Dci vcro sapieiilia de Patiu loqiiitur, diceas : Aule- iJluatH quidquam la$eret, eram cum eo cmncla eomi.»^ nen$ ; deUclabar per singulos die$, lnden$ corum «-» omRi tetnporc (Prov. viii). 0 quale spectacuiuui i quam dulc« el iiteGfabile gaudiuui ! viderc in corlu Fiiiuin Oei coram Pulre ludeniein.et audire cactati- lem ; ubi caiilaiil et aslra loaluiina, et jubilanl om- ncs fllii Dei. Onis lidelis iii spe ta:n beaii^simae visioiiis inanibus iton plaiiibt, eorile non lri,iudiet. 111 vr»ce exsultalionis iion jubilet ?Caiilat Jcsus iu gloria. Sed cui caniat, aut quid caniai. Caniat Pa- iri, caiiial el angelis, canl.ibit et nobis?Patri can- tat sciiipiieiua iauditm prxconia, psalroos triufopba- (G>M. xij), ctfressus esl auien» ut vocj Dei obedirei ; d los, ei psalmos piacoiiialc», ei caniicum novunt. sic Filius Dci a &ummo coelo egtessus est, el de dumo Patris sui, io terram quam pollicitus csl ci Paicr, diceos : Postuta a nie, $i daba tibi geniei hce- redilatem tuam. el po$u$siOHem ivam letmino* lerim (P$dl. ii). iii Hiundum veiiiens liinica iudutus est iiiconsutili, desuper contesla per toluin, quam de- dii ei mater sua, quaui manu Si>pientine tcxiiii iu di- gite Dei. quaiu Pater ei aptavit; sed el maicr ceopo- lata est, mulier lortif, quae n);>iium suaiu luisit ad forlia, et digiti ejus apprebcndetUHl ftisiiip. (jna-si- 'vit lanam et linuiu. 9t de exquisila materia opiis fitrel singulare, novo tnodo, iiovo artilitio. tiovuiu iitiluinciiluiH, qualo iion poiesl bonio facere supor tcitam. ladulus Jcsiis babilu assuinpto, qiMSi suc- Canlicum eanticoruni, qiiod neino putesl cantare, nisi suliis Jt^SHS. Exallabo le, Doniiae, qmoniam (mi- cepisli me \Psal. x\iij. Canl&bit et illud : Contef' lisli planclum meutn iit §audiunt mihi ; coHseidi$li snccum mcum,ei circumdeUtsli Bie la^lilia, M cunlet tibi gloiia men, et uon cmpvHgar ; Domine Deus vieus, iu cplernum con^iebot tibi (ibid.). .Angelis can> tabil : Uelare, derusalem, el diem fes:um agii$ «m- nes, qui diligitis eam (Ita. lxvi). Magnus ille angeins siiui fulgiir de cceio cadens ruinain iwagnam fecit; ciijus cauda Iraxit lcrtiain paricm slelluruin (Apoc xii). Cliristtis aijlein resurgens ex inorluis implebit ruin.^s, aidificabil niiiros Jerusalcin, nnmeruin ci- viuni iii>pl<'lii ; uiulc an-^elis g:>udium cl cxsuhaiio. II 433 THACT. DE Dl Maiii si g:iii.liiiiii esl eis supcr iino peccaiore poeiii- A Ifiiliaiii :i^oiile {Luc. xv), i|iiai)(u iiiaj;is de iivillibtis iiiilliiim, qiti eis assoriamli >iinl , e'. siiniici eis riiliiri 6IIIU ? ^iirriis eiiiiu f)ei iccem MiUibiii mui(ii>iex , niillia lnaH'ium {l'tal. lxvh). Canljliil Jesiis laii- ilcin, el nobis c;iiil:ibii carn.i-ii l:clili.t>. onrmcii lie- li^rluUile. dicciii : Veuili', bi'iied:cii P,itr t mei , }>e>- (ijiile regnum pnraium iol>is nb uriijiite niundi (Sliillli. Kxv). Kiii vox iftU in .iiiribus aiiliciiliuiii, qii:isi cnr- Hieii ni4isiciiin, qiiiKl duici iiiiavitjiie soiio ciiniiiir. 0 »i nobis deliir aiitJlrc vocem isttni ' o «»i aiiics iio- tiras (ieniiilt'c:il ! o si ad nos peivciii:il ! o si pcni- iica( ! liC nliciM esse increanifr :iU aiidilionc l:iiii iHina. Convaicscil inlerim iii cortlilitis noslris >ox iiiviUiiilis Jcsii. Iiivil:iluiiiiin jam niinc nobis caiilal, ditens : yiii r«// tenite post me, abnegei tenielipsum, n gl lulliilcriicemtuam, cl sequ.itur Tne{Luc. i\}. Invicu itos auclor viix ad viiain, dc lalore Tocal ad re- qiiieui, ussii!uc cLaniaiis : Venile ad vte, omue^, qni liiborulit ei 'tncrali c^iis; el eyo reficiam tos (iliitlh. x\). Oui :iudieriiii iianc voceiii, eUimsi niorlui fiie- rinl. vivfiil. PdIiiiI vox lna scnicl dicla . Lazare, leni forat (Joan. \i), murluuiii tcrra defcssniri , el quatriduaiiuni slalim suscilare. Sx iis, qui qualri- iliiaiK) iiiuiliio suidiores iiiveniuniur, diiiii Doinrnus jd iiOS clamal ' y'enile ad me uwnet qui laboraiis, el c;viera. Cl^mcmua .id iiivicein, iiiiiiuis cxemplis c«- iiorianlcs .Vcnile, extuliemui Dommo, vaiiile, adore- Miiii el procidainut unle Deum ; ploreniut coram Do- mino, qui (ecil noi lj'$a!. xcivj : ci qui audit, dicai - Veiii. Jcsu canlaiiic, iios pariter caiiiemus in viis C Dcniini, quoniam mugna esl glorij Domini. De tpiriluali crealura. Clirisltis rcsurgeiis ex inorliiis, psalieriuni el ci- tliarani snscilat. Suscilat silii. stiscilal et nobis. Unile noLis ps.nlicriuiii el ciili.ira, nisi suscilarcl ♦ (juidqiiid eiiim in iiohis a nobis es(, laineniatioiie digiitim csl, iiiaieria lucius el moeroris. Naoi a die- hus prxvaricatioiiis Adx cilliara nostra versa est in iu..tuin, deiicil gnu:liuin iii cordc no>lro ; miserix noslrx ianscnluin convenit, el .noii canlicum. Sicul fllii iransmigratioiiis in niediu Babylonis suspeudi- muh organa noglra iPtal. cxxxvi). Secuiiduiii coii- dilioiicm prini.ne naliviiatis vox lioniiiiis hxc csl . Vadam ad poria^ inferi (fta. xxxviii). Ai si coosiir* gimiis iii Clirislo, niox in prima resurrcciioiie gloria iiubis dalur ; psnllerium et citliara 5usci(an(ur. In cilbura pliires rbordx suodispoiiunliirordine, et arle citbar(Bdoruin ila sibi coapianiiir ei conlcmperanlur iii sonaiite cith:ira, iii diversis sonis una sii coiicor- dia, ona dulcis consonantia, una suavis barmonia. Et si (|ua rurle raiicius sonat cborda.et singuiariter sire- pil, ali^rum p.iicin lurbnns, ci coiisonanliani iiiter- turiians, mox ingenio el pleclio citbarizanlis arti- ficiose intorqiieiur, ul acutius vei remissiiis sonct. doiiec ad paccm rcileal, ci reconcilictur aliis, a qiii- iiOS aiiloa discordabat. 1.1 eiiim scmper proctiral ci- tbarizaiitis industri}, ne quid absonum vcl dissonum auiliatur, quod audituin possii ofTcndcie. Iia Qt in PLICi RESUHRECT. 43* moribus nosiris singiiloniin singulis. Sui>t enim ir. iiobis sicut cord* in citiiafa sensus corperis el seii- siis cordis. Siin' senins cordis, el n»oiu8,et usut eoruin, sicut membra corporis ct motus vel officia eorum. Sunt in rorde variac cogiisiinnes. et afle- ctiones, el intfniicnes, vari.1 consilia, variaque ju- dicia, varia vt>(:i, varia desideria. Uxc suiit, qii» ia iiobis ctmsonaiit vel dlssonan'., dis.sii:i, iraiiquilia ct pacillca ; et uiii raiiuni cnnc(£ obcdiaiit, doiiec in obedieniia carnis spiriini snbje- cix, sicut in spiriiuali cithara, sit spiritualls bar- inonia, et spiriluatls Ixtitia, pax scilicei el gaudiuni iii Spiriiu sancto. Hcc Ixta con&onantia, coiisona- que lu-lilia , vox cst cillinroedorum cilbarizantiuni iit ciibaiis suis. Qni alienje paci simler, in se pacoin non liabeits,non.iuni in citliara siia citharitat, quain- vis iii alieiia ciihaia cilbarizare videalnr. Qfii sibi noii convciiif, cui ronvcnicl? Qui sibi dissidel, e( a sc «liiSiTiilit, a se se npcr dis<.urda(, el sibi scmper coiitraiins esl : ciii poieril coticordarc ? Qw scinp«r tiirbiileiidis e.st, ct inqiiiclus, siciil fervor maris, qiio.i ntjnquatii rcquiescit, cui polerii esse pacificusT A'on ex pax impiit, dicit Dominiit[Ita. XLVtii), iVo- pterea iii bai ciilura iion citbarizai uuinis iu'pfii$. Sed rox exsullalioiiiscl salutis in tabcniacuiisjusto- rum esl istacxstillalio.quibui» dicitur: ExtuUale jutli in Domino (PsaL xxxii); ei : Confiiemini in eiikuia (ibid.): incithara el voce psalmi (P*a/. xcvii). Qiiid sibi vult isla congeminaiio ? Anne esi una ciihara iu ninribu.i; nostris singitloruin singulis, et stliera in :iUcrnis nioribiis alteriiis ad »liei(iin ? Neinpe, sicut iii citbnra suiil plnrcs . b >rdx, noii au(e:ii omncs (iiordxiinum soiittin babeiit, sed pltire» soiii perroiH sonandi concordiam quasi in unuiii sonuiii coale- scuitl, i(a t|uasi iiiia citliara inuUi iios sumus, singiiii auteiii alieri ad aUeiuni, siculcborda aJ chordam.Et qiioiies s.tiicl:v M'mulaiioiiis sludio aiier alieri imi- labiiem se prxbel. vcl iii onini cliari(a(is et buniiii* (:iiis t»l>seqii 0 ani:ibiltin seexhibet, sicut iii soiianti ciilianchonLicliorilxrespondei.Necincr^analxiiiLi jiKiindior qiixvis gralissima niodulaiio, quain in col- lcj;i . s:iiicix co:ipicgaiionis giata jucundaqiie socic- las : qiix iii Ciiii:>to et pru Cliruio luuiuis studiia vicissim scse coiiicmperat, et ad p.iceni senrandaro pcr buiiiiliiatom ei paiieiiliain aliernis moribus in umnibus sese co.tpiai ; ubi iion inflalur oipcrbia, iioti Labescit iiividia, nuii cxcandcscit ira, noji litigai di- scordia, iioii mtirinniai iinpuliciilij ; ubi siiiistra suspicii non discopiai.cl oinuis turpiiudonon iiomi' iM, BALDUIM CANTUAniEN-IS AHilllElMSC. 45' naiiir i» c.i. Etcc. ii:quil ['ropiiela : Quam bonum , A vioicnlia, n»H.i UMlieii(lis, se«l i» cutlodtendis Ulin re- inbutio muUa. JutUtia enim Uomini rectw, lceti/icanlet carda (Ptal. x\u\); ei : Delectationes wi dexteru ejua vsque in finem (Pul.i\). Dtxtcra ejiis niunirica esi ei iiberulis, deleeiationes ilisiriljuit, i|u:i)es iiiundus Mon novii» et dat quam niundus d:ire noii polest oa- Quit no*, inquil Aposloliis, stpnraha a clntrnatc Chruli ? Ctrlus tum «Nim, quia ruque mort, neque vita, neque anqeli,»eque principatut, neqne nriiKei, neqne inttautw, neque futurn, u*que fnriuudo, neque alliludo, neque profundum, neque crealura alin pote- ril noi teparare a cknriitiie Ihi (ftom. viii). Puieranl Uxc oiiiiii;i, vel unuin uli<|iio aitiiiiii Jimi^Iix cun- gluiinata esl animae David , ct ililcxit eum Juiiatlia» veui; sed iis, qui noii diliguiu inuiidum. Lcce jum Q quasi animam suam. Nam exspoliavit se Jlonailias in pr^seoli,. ccctf ;atii in cvi<:enii ex parie apparel, quam tioaum sit, cl quam jucutidum, quam uiile, ot qiiam salubrc, q.uaiii suave, et quam dulce, iiabiiare Iratres iu unum (Psal. cxxxii). Scd ii, qiios a iior Ciiiisti in uaum con^rcg.ivit, mutuo sese diliguni, et vicissim silii obediuni, si mutuis exemplis ci co- boriatiotiibus ad Deuin diligendum quotidie se av- ceiMhtni;sibumero uno Deo serviunt.etlabioeiecto senipiteruiis laudes ei imanimiler oonciituni ; si oiii- nes iilem voluni, f.i idcni iiolunt ; si omnes idem •ciitiuui, ct idipsum sapiunl ; babentes cor unum t:t aiiiinam unum, nuiuie in hac spiriiuaii citbara omnes Deo jubiianl, sibique jubiiaat ? £t beatus po- puhii, qiii scil jubilalionem {Psai. lxxxviii). De sjnrituali psallerio. Iii dilucolo rcsurreciioiiis nostrae noii solum cltlia- r.im $usciiainobisCbristus,scdcipsalterium .etprius }i<.:»Uecium ; qu.inivis decittiara,quod dicendum mibi videbatur, nuncprius dix.er4ini£xiur(2e, inquil^pta/- Urumetcilhara.iPsul. LVi).\}l aterAugusiinusasse- lii, psalicriuin a superiori soual, cithara abinreriori. Ciiliara, ui prxostensum esi, Leta concordin esi, \el ad nos ipsus, vcl ad Tralres noslros. Psaiteriikm esi pax ct coiicordia ad Deum, el iti Deo De qua {lacc Aposloliis ail : Justificati igiiur per (idem, pa- ,em habeanius ad Deum (Rom. v). Per peccatum iuobedieniiue coepil iioiiio discordare a Deo, et a scipso. lili justo qiiidem Dei judicio non inveiiii pa- lunic.t qua eral indulii», el dedit caui David, el reiiqua vestimcnla lua, usque ad gl.i(liiun ct arcuin fctiiiiii, et usqiie ad batieum (/ He^. xviii^. Si Cliri- slus csl verus David, r.ur ionalbas amicus David non inteiligilur verus Chrisli afciniilalor, qui oiiiina rcbiiqiiens propter Dcuin, vesliincnla siia eidat.cui &c proSavil? Signuin red novissimum, quasi jniii in lerra defossa, ct siib pnvimciilo sepulia. Unde ciim Propheia diccrcl : Adhasil pnvimenio anima mea, siibintulit : Mviftca me stcundum verbunt tuum «em in seipso, qui noluit pacem babere cuin Deo. j) (Psal. cxviii). Tunc aulcm vivificaliir, si non caroi, llinc scriplum est : Posu sti me conirarium tibi : et scd Deo subjiciaiur; ul.! justo vere dicatur : Adha- lactus sum mihimelipsi (jravis [Job vii). Ilomo igi- sit anima mea post le. Adbaesit posl le, prxpom-.ndo :ur divisus cst in ac, qui Deo noluit esse conjunclus. sibi lc, posipoiiendo tibi se , ut le diligal plusquani Juobcijicniia eiiiiii lioini. em a Deu separai.el mors sc; nec tetaulum diligeiido pnipier se, sed se ma- esl aniiiix. Sed iu piiiua resurreclione lixc mors gis diligenilo proptcr lc, Domine Deus salulis mea:. absorpta esl in victuria. Per obedieiiliam eiiim an - llic velim or:irc, ui irabas me post le, ui sic ina vilie redditnr, Dcoque eonjungitnr. Cblinel adliaercat anima mca posl te. IIjjc conjiinciio ani- itaqiic :i!iiina niedium qiiemdum locum iuter l>eiiin, cui conjungilur supra se ; et c:irncm, cui loiijuugilur iufra se. Alioru coiijunctio vi so|vi pn- itsi, voluntate non potesi; alicra vo'uniaie polesi, vi noii polost. Aniina exiie de corporo. ncc si vc- lit, polost, nisi vi dulnris velieiuoiilioris conloria. Aniuu Deo pcrfeclius conjnncta, nulia vi, nulla mx et Dei iila aiia conjunctione louge arciiur est, et constriciior, cl quasi longe iuierior. Iii anitna enim Deiis esl, ei nuitii.t in Deo esl : auima quoqtie in came esi, se.l caro in anima non esl. Anima vero et in carnc csl, el in carne vivil, et in carne seniil. Caro vero ncc in anima cst, ncc in ea vivjt, ncc in ca scniii, quimvis ab ea accipiai, ui I 4r.7 TKAt r. UC DITLICI UESIHRFXT. 438 ci vifal, el ftenlial. Aiiima cariiei» vivilical, prx- A iicei)li;i est oiiintno iiiliibitj , leil iii lenipus visiijilis stans ei nioluiti el sensiiin. Motinii qiiiJem ad ali- qiiid afendum, «liitrqiic niinistraiiiluin iii voliiiitali- bus suis ininisterio corporis perlicicn lis; sciisum vcro, quo vel delectaiioncs vel p.issioiies siias poe- iialiter vel deloclahiliier spniire pnssit. Iljbcnl eniin qiiinquc sensus corporls, singuli secuiidnm •uaiu prtiprietaieiu, cogniiionem rcniin sensibiliuin, «l usuin eariiin cum cxperientia tlcleciationis vcl |i'riix. Ulraque autein, caro sciiicel ci nniiita, pro- pria» liabei passiones vel delecluliones, qtias in se rum delec.aiiotie vei poeiia senlit ; vicissini altcriiis Lonis vci uialis cotnpaliiintitr vel cnndelcctatiltir. V.\ his eiiim qii;C caro aiixie palitur, aniina miseralii- liier i;ilie$cii; iii iis qux cantem stiavius de- vel spiritunlis asccnsioiiis esl dilata , nl se sciret Maria tuiic vcre Jcsum taitgere, cuin iiicipcrrt divinitalem ejiis iii arqitalilatc Palris inanii ridel coiitingcre. Tactiis cuim fidei non aoluin huinani- laieni in C.liristo nppreheitdil, scd plenam ejiis di- vinilalcm pia conlrcctalione comprebcnilii. Non iiisttelum liabetiat Maria lan$;crc Jesum, nec alicii- jiis critninis nuper iii Christum commissi sibi coii- scia cral, ut prohibondam se crederet a tani ra:niiiari accessii. Ncc eo modo Mariae dicitur : Noli ni( langere, quo dicilur qiiibusdain : Nolilt tang»r» chritios meot(l'sal. civ). Aliud esl enint maliguitaiiii siudiiim, aliud dcvoiionis obsequium. In pecca- trice Maria nos peccaiorcs ulrobique consotalio.iem leciant, Islius liilarescii. Verumiamen illicitas ^ accipiimi», ct euui permittilur iangere Jesuio, ci camis deicclaiiones anima bonc;t' xinula sxpc <^uiii prohibelur tangere euin. Non despereniii» de per delocutionis aQectionein senlil, ci ab eisdcm per vcnia. Miillutii qiiidem peccavimus, ct in inultis ralioni» moderalionem di^seiilit , miroque moJo oirtMiilimus omncs (7ar. iii). Peccavit Maria, el la- quodanmiodo vuit, aui veile appeiit, quod pleiie "*^" Jesum luii^crc perniiliitiir, et iii graiiani fanii- iion vult, quia non consenlil, mirabililer ei ineffa- liariiaiis adniiililur. Ecce hic erigilur siies nosira. biliier tluin caro concupiscit adversus sfiiritum, et spirilns adversus carnem, quasi in se divisa volun- laiem spiritus desiderat compleri, et voluniatein rariiis xque appeiit compieri , iu se irislis ct aiixin, duin voiunlatem carnis perftci gestil, et a conseiiliendi coiiniventia sesc cohibol. In tantum >'oii est nohis daium, Christum iiC cariie vidissc, non niniiibus contreciasse, non lamen desperemus. Thomae eniiii dictuin cst : Dtati qni non viderunt, tl eredidernnt {Joan, xx). Marix quoque dicilur : Noii me langere. Ccce et hic erigiiur spes nostra. et ahuiidat consolatio nostra. Conire<*.tatio Thom:» eniin cariiem amat, ut vicem ejus dolcal, xgre indufia valei ad dnbilaiionem depelieudam, et aii siislinens voluntatem cjus non impleri. quam ipsa ^t>l*^»i resurrectionis astniendam.ContrectaiioMarias vult non adiinpleri. Aniina vero ,per amorcm obe- r> '«lerdictn aliqno modo nos consoiatur, quibus dieniiae Deo mirabiliter unita, in ipso el ab ipso Jcsiitn langere non daiur. Uti indulgetur, tanquain vivit et seniit, ei ex sensibus corporis sibi notis nocessaria nondiim credcnti; iili intcrdicilur, lan- qnnsi simililudinem trahens, per graliam iniiinx iiispir.iiionis Fpirilualiier Deum, queni in se sciilit, tangit per fidem odoratur per spem, gustat per charilaiem, atidit per obedienliam, videt per con- icmplaiitmeni. be taclK tpiriiuali. Tacius fidei cst. Fides eniin comprclicttdit. Hiiic qiiam noii necessaria jam credenti. Credebat oniii» Maria jam lunc resiirrectioiiem. sed gloriain Jesu in 3pq«aliiaie Patris pcr admirabilem asceusioiiem nmndo propalandam nondum credebaL Dedurentk ergo erai de fide in fuiem. Propier quod et asceii- sionis gloria jam ei piaedicilur, ut quae fuerat pa- traiae resurreciious conscia, et futurx ascensionis in Evangelio, cu.n iniilier qiine fluxum sanguinis ''^'ei praescia. No» crgo requiriiur a Maria corpo- patiehatur. se sanandam credcrcL, si vel (imbriani ""^''^ laeius, quo taiigai pedes Jesu, quos lanien vestiinentorum Jesii langeret, cuinqiiecretlcnslnngc- al'cnjits iiiysieril causa langere pcnnissa est, cum rel, el lactum fnl^i forlc. nesciensfigiirarel. Dominus "•"'"'rilius dicerel Josus : Avete (Mailh. xxviii) , seJ ait : Of '"^omprehensibilem scilicet diviiiilatem, iu qua primcreiiir,subj«iiixil.dicrn5:T< igiiHifo/i^wi^fitit/.). pcr oinnia Patri est xquaiis. Liquet ex pr.xdictis, Ei cumamnrliiis rcsariexissel, ad M.iriam aii : Moli spiriluatem lacluni ad fidem pertinere ; el hic cst me tanijere. Nundum enim ascendi ad Pairem meum ""US dc qtiinque scnsihiis, quibus aiiinia Oeo copu- {Joan. xx). Spiiitualem lactum non prolr.hnil, sed '■*'■■< Deiiin jcnlil. Qiiinquc enim modis aninia niagiseorporalem, ne ejiisoccasioncspiiilitjlis taciits scnlil Denm, ct qiiinqtic sentilur a Dco. Ex qiiinqiie impedireitir, si Maria hnminein lingcrci, ei taciui ^^ quinqiic motlis, qiiia cx deeem corilis aplatr.r ror;>or.iii nitnis creilula Jesinn .T(|iialcin Pairi non crederet. Notidiiinenim in oorde ejus iisqiij ad Paiiis srquaiilalem Jesus nscendcrai, qiicnt «qualem Palri Dundum crcdehai. 51 eitim in corde cjns ad Patrcm tunc ascendissct ; procul dubio Maria Jesum mani; fideijam lunc li ii;;issel. Scd quia futurtinieral, iit spi- ritiiatiler langrret Maria Jesiim, proliiliiius cst lactiis, qiio potcral ftile.s infirmari veliiiipediti. Nec langeiidi decachoiHJuin psalieiitim : PtaUeriim jucundum cum ciihnrn {Pt>iil. i.\\\), addilur: Cliristus rcsiirgcns ex inoriiiis seciiin ca siiscilat, diccns : Exiurge, ptalte rium el cilhara {Psnl. cvii), exiurgam diluculo {Psal. Lvi) Taiigendo senlil anima Deum, ut di- ciu.ii esl, manit fiitci, inngcndo senlit Dcus ani- main ntniin inultiformis grali.n. tangil tanquam ad laLrytiKjsaiit i>a'iiiiciiliatn, el tumorcm superbia» »"^ nALOLIM CANTLAUIENSIS ARCIIIEPISC. «fiiasi iiKnilcnt liHniilial. Kinc scriiiluiii csl : Tange X De audUu tpirituali. 4;o motilet ci fuwignbHm (l'tal. cti iii). Iii confe coolrko cl liuiiiilialo est vapor suavibsiniiH Doniirto, et iu- nius (Mulis aiiiarns l.icryiii.'iin conipuDcliuuis cxior- qiifiiis imgii lociim Ittpir. ad emujidalioncin, 7'angil et ilcniiilcet ca(ml pcr nuiltimodam consoUtionein, tangil ociik)s ;iil illuini»v;ttionein, laiigit ^o.n:\6 per roboris siilTuMtfTicui, langii co!kim, ut sil sicul /iio- iiilia, (aiigiiubcra, lic biiii sine Ia«:ie arenlia; ma- Biiin suaui initlii per fonmen, ut conlreniiscat vfnli.T ejns. Deniqiic .spoiisiis spoiisain quasi mari- lali liccnlia loiam l.ingil, niisccl rolioquia , jnn^^il escula, slringii aniplcxus. Vcruintaincn Uclns ejns «-asliasimiis est, et tangendo casi»lical ; el (luain t^ingit, lutain iiilegr.ini, LnvioJalain, inlftctarnquo Pcr audiluin seiiCii Dcus, ct 6Ciiliuir, quaiido au- dil el audiiur. AuJilur autem pcr obedicnliain : qiiod iii otjudialnr , ortflioacs, e( pot>iiilalioues, Ct 6iipplicjUoiies, voia el deaidcrM audil et exauilrl. Dicil lionio Dco : Verba mea auribm perctpe,Domirie (l'i>al. V). Ll Dcus ad nos dii il : /Nr/fNar« amrem vcilram in verba ont mei \l*tal. i.xxwi). Qui eniui audienlcni audil, non audienlein non cxaiidil. Hi«c scripliiin esl : Qui oblurat aHrem $uam, ne amdiut kgeni, oratio ejut erit extetynbilit (Prov. kxvni). De vittt tpiniuali. Per visuni sciilil, ei scnlitur Dciis. Dc jiitiis cnnn dicilur . OcuU Domiiii tujier }uttos (Ptal. xxxifi). Ll ji»6liis dicil ; OcuH mei temper ad Domittum(Ptal. ronscrvat. Sponsns cniiii esl, /.elo zckins sponsani jj xxiv). Muii aiitem Dciiin non vidcnl, in tencbri» »■1;« fide sponsatain, sicut hciipliiiu esl : Spomabo te mihi in iempilernum ; el spontabo te in justiiiu ei judicio, el in niisericordia, el in miseraiiotiibus ; el tponsabo te mihi in /ide (Ose, ii). De tpirituali oJoratu. Per oiloraiuii) qiioqiic aninia seiilitDeuin, e( sen- litiir a Deo. Odoratnrauleni snavkbalen», pcrspein el exsjiectationem Dei. Iloc esl eniin spes ad proniis- sionis conipiotioncin, quod ilos ad fructnrn. Iii flore- <;nim odor est spes et exspeciatio fructus; p- r spem anlcni exspectaiuus promissioncs Dei, qux sicut «'iiguenta fragranl, cl suave redulent : quoruin odo- rein ad nostram consolatioiieiii attrahiinus iiiter ptesauras vita: prxseniis; qiioruni etiani odore (ra- Q liiniur ad perseverandum infa igabiliter usque iii fi- Hetn, iie a propo^iio coepii itineris d«liciendo retra- liainiir. Minc S|)onsa ad si^onsniii dicit: Trahe me fost te : in odorem ungueHtorum titerum curremut (Cant. i). OJoratiir etiam .«ponsa virtnles sponsi, tanqnam unguenia ^retiosa. OJoratur autem per spem iroi- lationis. rrovocai^eniinexemplo sponsi. spcin liu- lict Testigia ejiis aliqito iiiodo seqiii; iiec praesuinit aliquo inodosrqui persp.qu si a se, sed odoreni i:o- (i ix ejus sentiens, adjttvari sporal, el dicil : Trahe vie posl te, in odorem uugucnloyum luorum curre- tnut, Quod si iiosiia viva Deo placens offerlur in odorem suaviiatis;si tiius devotionis, vel incensiiin pura? oratioRis, in ihuriliulo eordis carbonibus cba- Tilatis incenditiir, si funius aromalum in conspectu Dei asccndit^ (unc adoratnr odorcm suavi&sinitim, «ievolionem animx sancto desidcrioin se xstuantis sentiens, a qua et ipsc scniiiur. D« spirilusU gitilu. Per dileciioncm vcre, quasi per guslum, Sentit et sentitur. Cbristus eiiim dicit : Meui cibu^ tti , «$ faciam voluniatem Pntris mei (Joan. iv). Et quoe sil voluiUas Palris, alio loco ostciidens, ail : Jlwe ett aulem volunlas ejus qui mitit me, Pairis, ul omne fjuod dedit mihi, non perdam ex «o (Joan. v). Hinc .ipparel, quod amore salulis noslrx pascitur et re- liciturDcus : cujiis amore pascilurel reficilur .ini- Kia» gustans quam suavis esl Deus. :i(iiLiii.iiilc« : dc quibus scripium cst : Son propo- tuerunl Deum anle compecium suum (Ptal. liii). Ociili auiem Domini in omni locn conleinpIaBlur bonos et malos. Sed pio blandoqiie aKpcclu SHper jiistoE respiciuiit; ad malos anicm dicil : Oculi mei tuper vos in malujat, el non iu bMuia (Amos i«). Sicul supcriu^rdeioonstralmn esl, ex sensiLus cor- poris, et ex scnsiiju& animx, sibi invicein concor- d:uitibu3 per obeoienliam carnis spirilui subjectx, epiriiu^iis cilhara apUilur;ex qniiiqiie vero seiitii- bue spiritiialibui, quibus anima Deum scntit. Deo* qiie conseniit , et ex quinque modis, quibus spiri- (aatiter Deus animam sentii, aptalur qua&i ex decen^ conlis spiiiluale psalterium decacliordum : in qno Dcus (jiiinque suporiores cUordas tangens, aiiimx psallit; aniina vero quinque inferiores langens, Deo psallit, Ekum delectans, e( delcciala iii Dco. Tangit Deiis psallerium, cum graliam inspiral : spiriius enim est, el ubi vult spirat, et vocein ejus audit aniiiia (Joan. iii); ei ul cborda iiiferior siipcriori cliordx respoiideat, gralia piaeveiita graiiam referl, taiigeiis tangcnicm , odorans oiioraniem , gustans gitslanlem, audiens el conteinplaiis aiidieDicin ci ciintemplanteni, Deus auiein prxvenii et prxtinii, el ad coiicordcs inodulos quasi psaltcs psalteriiitii Uabil, dici^BS : Suiiel vox tua in auribus meis; quin vox tua dulcis (Cnni. ii). Deus enim njieratiir velle el perficeic (P/n/iVp n); i"* imciius aniniaminovci, p ul credal, ui speret, ul diligal, ul obediai. ul queiu diligii seiiipc-r videal, seiilieiiteiii senlieiis, hoc csl voluntali Dci semper coiiseiiliens. Non crgo frustra, non sine causa , Psalmisla quinquiea nionet esbe psalleiuloni, cain dicit : Pnaliite Deo noslro, psatlite; ptailiie rs'gi noUro, psalliie , qnoniaiK rex omHit terrw Dent, pmUile sapienter (Pttil. xi>vi). Aii(|iia caiisa subcst.quarc in finc adjiiiigil, iflpien.er. lni- tiuin snfieiiliai timor Doniini (Psal. cx) ; sapieiitor aiitcni psuUit, qui in Dumino exsnltal, et lanicn ruin.c peiiculum seinpcr forinidat. Beatu* enim qui semper esi pavidut(Prov. xwiii). Hiiic Propheia di- cil : Lcelelur cormtum, ul luueat nomen luum {Vial. txxxv) Et iterum . Senile Doinino i» timort , et cxtuliale ei cum iremore {Pn>ibus spiriluali!iu« liinor sopiir.iniltis iw>ii CSi .'gingulis eiiiiii adjiinclns csi, ci lotam spiriina lem coasonanli»iQ lemporal ei seival, no pcr scru- ritalis remissioncm in liiscordix pcricnluin relaba- lar. lil id iuum principiuin sernio rocurr:U , vox Chrifii obedienllani profKeniis, et ol)sc(|iien;i:iiii r>eo Fatri deferonlis, lixc esl : Paratum cor mcum, Deus, parjtum eor meum (Pial. cvii). Polesl in liac coii- gcmiiialione gemini oliedientia dcinonslrari ; aliera leciindiim animani Doo Mibjcclam, alqiie ad ignoroiniam criicis liumiliatam. Vox aiitem CliriRli de rcsurreclionib gloria essui- lanlis, liaec esl, qtiae Sfipiilur : Cantalo ct piaUnm in gloria mea; exturge ptalterium e( ciiharn (ibid.). Ila- biiil (!liristtts geniinam gloriain, geniinaniquc Ixli- " liam: alieram lie gloria aniiii;^, (|iix est psiiliorium, in quo ps;illil; aileram de gloria cariiis, quan esl iiiiiara. in qiia canial, Deo conruens in decachordo psali^rio ciiin caniico in citliara. Nobis aulcm cum Cbristo resiirgenlibus lixc prima vox secundum pri- Diaiu resurrcclionem noslram el secundam aplart poicst. Vux esl enim pocnilenlis ad obcdientiam re.leunlis, ei obedieiiiiam promiitcnlis : Paratum cot meum, Deui, paratum cor meum. Paralum ad boiia facicnda, paraiuin ad m;ila tuleraiida, para- (uni ad inchoandiiin, paratum ad porsevcraiiduni ; paraliim ad nbedicnliam aniiiif , libi, Dcus, servi- lurae; paratuui aO obedienliatn carnis spirilui sub» OiJiE t ()f:i.i:sti. hi jicicnjx-. Oboiiicali aiile:» , Deoqiic servicnli , pio geiniiia obedicnli:i gciiiiita inrundiltir l.elilia ; altcra dc oboilionlia ei p:»ce carnis ail sjiirittim, el Ii.tc dicitur citiiara ; aliera de pace et olieiliciitia spii i- lus ad Deuin. et b:ec dicilnr psaUeriiim. In liis spi- riiiialibiis orgaiiis Iioiimj per pociiilenli.tm juslinciius a l>eo, et de inorle in viiain resiisciialns, canlat ct psrillil, sed in gioria. Caittabo, in(|uil, cl pxallam in gloria mea. Habel prlma rcsiirrectio gloriain siiain, gloriain carnis. ct gloriam anim.T. Cniistilamus Apo- sioluin de uiraqiie gloria. De prnrscnli enim gloria caniis diclt : Mihi anlein abtit gloriari, niti in cruce Dnmint notlri Jesu Chritli ((•alat, vi). Iieriiin : 5^ gloriari oporlel, quir infrrniitalit mca" iunl, qlviabor {II Cor. Xi). De gloria vero aniin:e dicil : Gloria «o- tlra hoec eit, lettimouium conscienlim notlrtv (II Cor. i). Itcnim : GlorianiHr in tpe adoptionit ftliorum Dei (/?oin.v). Habebit aiiiein sectinda resurreclio gloriam Miam, gloriam animaj in visione Dci, qiiando videbil Dcum in gloria sna, ei glorlatn carnis in incorru- ptione jua, cum corruptibile boc induerit incorruplio- nem, et inorlale lioc induerit immortalilalem (I Cor. iv), bal>ebuui singuli sancti geiniiiamslolain.clsloiatt elcandidatiienentesps:ilicriumelciiliaram,canlabtiiii ei pi.illenl in gloria sua sempiternas laudesDeo con- cinente» ; et replebilur gaudio os ei«rum, el liiigtia eorum cxsultalione, ad iaudcm cl bonorem Domini iiosiri Jcsu Cbrisli , qui esl siiper omnia Deus bcne diclus In sjecuia sxculorunu Amen. TRACTATUS QUINTUS^ DE REQIIE QU.\M SIHI ET NOBIS CIIRISTIS QUiCSIVlT ET PAR.WIT. Iii illud Ecclc. XXIV * /n oniiii^Ht requiem qutPtivi, et in hitredilnle Domini, etc. Saplcntia Dei, in qua instaiiraia el resiaurata C tiiiil omnia, in Ecclesiaslico introdiicilur lo<|tiens, el commcmorans qtiacdam opera virtiitis suac, mi- randa qniilem et slnponda ; el consequeiilcr siibjun* git, dici«ns:/H hit omnihut requiem quasivi. Cliri- siiis Dei virtiis rst, et Dei snpictitia. Dciis aulem qiiaHlani siiiiima pax csl, snmmaqiic qiiios, uipoie iilcm, semperqiie inimutabilis el invarialdlis; apud qiiem nou ett trnnsmutatio (Jac. i), qnia non niola- liir ai) eo quod fnil ; nec viciasitudinit ohuntbrnlio (iHd.), qtiia non iiiiiial)iiitr ab cd quod cst. Vicissi- ludo quippe mtilnliilis stiiliis csl rci miitabilis, ct in Deum omiiino non cailit. Noa cniiii vicissim v.nriis p:«»sioiiibus anuiiur, ncc .tltcriiis permutalioiiihiis obno\ius iiiveiiittir ; scil, sicut semper csl qund est, r.t semper csl, ut semel osl. Scniper iiaque siabilis D tl qiiieius esl; ncc ncccssc liabct qiiiclcm sibi quoe- rere iii sc, qui non polist distordare a se. Ilenim dicil ; /m omnibHt reqniem qua-sivi. Ciii crgo reqiiiem qtia- sivii? sibi, aii nobis, an magis sibi et iiubis? Ita plaiic ttl. In omnibns qiix a|p inilio opcrnliis csl proptei I Ik nos, reqiiiem sibi qiixsivit, iii nobis, el in se nobis. Iii omnibus enim, qu% proplcr boniinem crcnvii, rondidit, vel fecil , lioc agebal, ut boniinem glori- flcet In se, vel sc glorincel iii liotniMe ; cl rci|iiietii multimoiis qii.Tsitam in alteriilro liabeanl, Dcu» pcr omiiia lioiniui plnccns, el humo in nullo displi- ceiis Deo. Si cursum lemporis cogilemus ab inilio, iiiveiiitiir Dcus iiuiic operaiis, el noii I a lalK>rc, sed ab opeic : iii qiia re bomini exeiii- pluin proposuiL, aiile pcccntiiin siiic laborc npcranili, el positnoduiii qtiicscendi. Propler quod lioinineiu in purnilisi) posuil, iit opcrareliir et custoiliiel illiim. Post pecratiiMi vero in perveisis Iioininum inorihus l;ihora! Deiis, el iiuii opcr.iliir. Non enim iiiiqiiilalis juclor csi, scd ilclesi.Ttor. Ilinr coiiira (|iioriimdaiii ntalonim opcra, qnnmvis cliaiii ad ipsit.is venera- lioiitMii pcrliiicre vidcanlur , aptid Isaiani dicil - I.avormi i>i:ftineni(liia. i). Et nliu loto apud cuindein 4(5 nALDUIM CAMlAniENSIS AnciiiKrisc. 41» |iro)tlict.iiii : S^mire m« [ecitti in pecculii luit, el \ perpcndiliir, ikicul cl iii alio i-tco Jicilur : ilnuda prabuitti mihi laborem in iniquilalibut tuit (Itn. XLiii). Iii advciilu vcru suo iit muiidum, op(:r:ilur Oous el laboral. Operaiur aulein baiulcin iii inedio lerrx, el lal)oral u^que ad inoileiii; per quam <;t ipsiiis laborii)iiS, ci nosliis pariter ilitis impouiliir. Ksl ergo lubor sasiineiidi peoal.i nosira ; csl el lalior paliondi propler peccala noslra. A laiiorc sii- hlinendi rcquifscil Dcus, cuni implelur iii nobis, quod per propli«'tam pr^ecipiiur : Quietcite agere jerverte (Ita. i). iii convcrsiono ettiitt noslra incipi- iitu8 sub polrnli uianu Dei humiliari et quieli esse nd Doiiiinuiii el ad sermones ejus conlrcmisccrc. IJmie el ipse requicscil in nobis, sicut ipse tesialur, liiceus : Super quem requietcit Spimus meus, nisi Dent virtuii tuw {Ptul.i.\\\\), itoii cxpritnit quid a Deo iVilrc virlnli sua; , id esl Cliriblo, mandari vo- lii<;rit; sed iitteliigiiur cx eo qiiod sequitiir, ui con- iiritieliir qtioit nperalus est in iioliit. Et iii aliu loco S(Ti|)tiim csl : Ipte dixit,ei facta tuni, ip$e mandavit, el creiita tunl {Pfnt. oxtviii). Quid dixeril, ei quid maiidaverii, ex adjnnclis osicndiuir : quod lamcQ maitircsle non exprimitDr. Sic cl iii iioc loco inteiii- giinus , Deuin Pairein Creatorem omnliiin Cliritlo pr.TCcpisse, ei dixisse, ut secnndum hominem crea- reliir. UmiIc cl apiid Isaiam dicilur : £( juttiti» eriatur timnl, ego Dominus creati Ulum (Ita. xlv). Ei Filius iioc loco Palrem Creaiorem omniiim coui- memorans, ad inlimand.im nobis pnecepli fonnam, tuper humitem et qnietum, el trementem termonfi ^ <^c ipso dicil : Qui creatil me requievil in labernacHtj meot? (Ita. lxvi.)Ei nos in ipso requies-iinus, sicut ipsc itcrum dicil : Diteile a me, quia mitis sum el h:imilis corde, et invenietis requiem animabut vettrit {.Mdtih. x\). k laliore paiiendi requiescil Deus, sicut ipsc dicil : In pace in idiptum dormiam el requiescam {Vsal. iv). El nos qiioqiie a iaboribus noslris post niorlein requiesccinus : Beati enim mortui, qui in Domino moriuniur. Amodo jam dicit Spiriiut, tit re- quiescant a laboribus (Apoe. xiv). In omiiibiis itsqiie reqiiicm qiiaesivi. Ac si dicerel : In omnibiis opcri- lius nieis rcquioni inihi qu:i*sivi ; mihi quideni in omnihiis, ci in me oinnibu^, quaniiim in me est : Yutt enim Deus omnes homines snhot fieri, et ad aguilionem verilatis venire (I Tim. ii); at non in omnibus requiem inveiiil,cuin lainen omnibus dical: Venite ad me , omnes qui laboralis, el onerali estis (Miitth. xi). In iiiis autcm requiein invenil, qui ad )iaereditaie:ii Doinini periinere prxsciti suni. Unde et subiiit : t'< in hivreditale Domini moriibor. Beata gent, cujut esl Dominus Deui ejut ; jiopulut, quem elegit in hwreditatem sibi (Psal. xxxii). Haec est h.-e- redilas, de qua scripum esl : Quoniam elegit Domi- nut Sion.elegil enm in habiinlionem sibi. Ha-cre- quies mea in sa:cnlum ta^culi (Psal. cxxm). Hanc autem hxrediiaiem dcdii Paier, ipso posiulanie. cui dicit : Postula a me, el dnbo tibi genles hoereditalem tuam, et possessionem tunm lermino^ terne (Psal. ii). Filiiaiiiem postulalio fuil inaniiiim elevalio incruce, meo. Quasi dicerol : Crcaior oiniiiuin inihi prxci- pieiido, me creavit, et in me reqnicvit. De quo ei dicil : Ilic esl tilius meus ditecius, in qno mihi bene complacui (ilatth. iii). Taheriiaouiiim aiiiem siiuia (iicit a.ssumpiam humanitatcm, iii qua fortitcr niili* lavit, el aerias polrslatcs debellavii : in qiio Uibc*- naruloci Paler rcquievil. Dciis cniin cr.it in Clirislo, miinduin recoticilians sibi. Rcqnicvit aiiteui P.iler iii Filio, ut iiiitium qiixsilx quielis consiliioret, el posl- inodum qiiscsilam requiem per myslerium incariia- lionis consummarel. Quonindo autem paraiiila sii requiesFilio ab ipso Filio in hxreditate sua.ostcn.lil cum dicit ; Ei dixil mihi : In Jacob inhabiia, et in Israel hfcreditnre , e\ in electis meis mitie radicet. Tria sibi a Patre dicta el iiijuncla Filiiis osteitdil. Ad qux Iria, si cui in.tgis sic placei, potrsi referri, quod prxmissum est : Tunc pra;cepii, el dixil mihi. Facta eniin interpositionede Inrariiatioiie sua, nuiic tandem qux pra.-ceperii, Paler, vel dixeril ci, sub- jungii. El (juamvis i^iipcrius iilriimqiie dixrrit, prx- cepil scilicet el ilixii; proplor inlcrpositionein la- nien repclit et i^ixil, nt exprimal, qiix sibi «licta Siinl , vel prxcepla, ad parandam sibi requicm iii hxreditale sua. Siiiil itaqiie tria, lides, spcs, cliaiiias, quiliut coida elcctoriini pr.Tparantur, ul rei|nicscat in eis Chrislns. Ad h.cc tria ordinc piilciierriiito periiticiil tria, qn;e hic distiiigiinntur : luhabiia, hwreditare. et oralio illa, de q»ja scriplum est ; Dirigaiur oratio n mitle radices. inhabila aiilem ad fnlcm perliuel, mea, sicut incensum in conspeclu iuo; elevalio ma- nuum mearum sacrificium vespertinum (Psal. cxi..). Ilaiic ergo h;ircdiialem acquisivit siiii Filius in san- gnine suo, Palre ita mandante ac prxcipienle. Pro- plcr qtiod niinc dicit : Tunc pra-cepil e: dixit mihi Crealor omuium. Tiinc, temporis esl, el non xierni- taiis, Ac si dicerel : Cum vciiit pleniiudo tcmporis, iil acquireiem, li.TTedilatcm in qiia inorartT, cx- spcclatiis et desideratus dixi : 1'Jcce venio ( Psiil, ixMx). 1 unc prceci>pil ,el dixii milii Creator omnium. Prxccpil quasi servo, qiiasi iniiiori scciiiidum hu- manitaiem; dixit quasi Fi^io, quasi xqnali scciiridiiin divinilatem. Qiiid aulcm prxcrpcrit, aut i|iiid dixc- ni , non manifeslc exprimilur, sed cx seijucntibus juxia Aposlolum diccnlenl : Det vobis lecundum divitias gloriie sua: virtulem corroborari per spirilum ejtts in interiori homine, el habitare Chrislum prr fidcm in cordibus vcsiris (Ephes. iii). Ilareditare autcm ad spetn pcriinei. Reproinissa eiiiin iixie li- tas iiondum videlur, nonduin iii re habriiir, sedso'! spe obtinctur. Clirii>lus aiilc.n h;!:rcdit:is jiistoniin csl, el per spein inieriin lixrcdilalur, ad qin-in I^a- ter dicil : In Israelhwiednnre, lioc csl, cslo liJ hx- rediias Isracl. El addil : In etectis meis miite radices, qiiod ad ch;irilalem pertinol. llinc Apostoliis ait : In fharilale radicali (ibid.). ilis Iribiis virtulibus ]iar.it sibi rcqiiie n Dcus in h;creitiiale sua, ol in poptilo, <|uoin elfgil iit lixrediialcin sibi (Ptul. Ui> TnVCT. DE IIEJIE COTLF.STI. iid ixiii). Pars aolem Doniini popolus cjiis, Jncub a *' ■»uin negoiia parilcr et oUa, omiics ocetipauonos fdniculuslixrcjilali^ ejus. ll;ilicergo li,el Jc populo hrael, el ile lumiero clcciorum; el liATeditaliii iii I te Clirislus, ei iixrcditabiliir a lc;oi in le iniue radicc;:, ul iii xicrnuin permaneal in le; el sicul iii lixrcililalc siia requiescai iii le. In omnihut reifuiem ifUKtm, ctc. Sapieniia Dei (|une oiniii» in onimbus nperaiur, Ciirislus csl, qui ct in nobi» 0|»cralur, plerumque sine nobis , quandoqnc eiiam quasl adjuvaiitibus nobis , quia Dci adjiilores sumiis. Ks autcm noLiscuiii operalur in iiobis , qujc nos per ipsum operamur in ipso, siiniiiter cl ea lo- quiiur in iiobis, qiix nos |)er ipsum luqiiimnr iii ipso. Opcra iiaqueel verba justorun., opcra elverba cl vacaiiones huc ^e vcrlunl, liac rcspiciuni. Saepe «linlurna (^uies vcnilur in Ixdiiim, el posl lasdium quielis requies denuo dt-sideraiur in exercilio la- lioris ; el in buiic moduin reqiiies quxrilur. el cum fiigiliir. Qu.xrilur aulem el iu laboi-c, el per Inbo- rciii, et posl laborcm, nec esl fliiis laborandi, re- quieiiive quxrendi iis , ~qui non iiigrediunlur viam iiivcnicndi. Mali ergo iii omiiibiis requiera qiixruiil, scd requiein non iiiveiiiunl. Con(ri7io emin «■ 'nfeli- ci(a* in viit eorum, el vium pacit non cognovifum (Ptnl. xiii). Jiislus auiem in omnibusrequiem quae» ril, ct ul requiem iuvcniat, primiim ubi sil requies, invenil, cl dicil : /n omuibus requiem qutttivi , elc. Ecce hicesl requics, in iixrcdilaic scilicet Domini, Clirisii suiil. Hinc Pelrus ail: Si ijnis loqnilur, quati ^ ul>' j"SlU8 reqiiiescendo immorari disponil. H;ere terinoiies Dei. Si quis niimslrat, lanquain ex vinulc, quam atlmiintiral DiUi (/ I*eir. iv). Qiiitlquid cordi iiobiro recic suggeriliir ad cogilaiiJuiii, aul oii ad l0L|ucndiim, boc Dei ei>t. ei hosirum iion csi:auisi aiiquoiiiodo iiosirum esl, oiniiino a iiobis Quo esl. Movii hoc ille, qiii dixH : Fiduciain lalem habemut per iptum ad Deuiit ; iion quod ih fficienlet simut CO' jilarealiquid ex nobis, quati ej. nobit . sed siifficientia tiosira ex Deo etl(tl Cor. iii). Hinc Psalmisia dicil : 7rt Deo iaudabo termones meot (Pm/. lv). El itcium ditii ; Nvn esl sermo in liiiguu mea {Psal. c\xxviii). Acsi dictrel : iii lingua iiica noti esl, sed m.igis iii Deo esl, ut dignum profcram sermouc:ii. Qiiidquid eiiim digiic proferlur, lioc ipse loqiiilur, qui dai ul diuis Doiuini quxn.im esl, iiisi coiigregalio san- clorum, de qua scriplum esl : Part auiein Domim populut ejut, Jacob fnniculus ha-reduaiit ejut {D*ut. xxxit). Cugilaiiiis auicm in iiXTcdilalc Dominicoin- niorari, Deus Crealor, cl ideo miscralor occnrril, qtiasi de via erroris revcrlcnli, el fugilivum scr- vum ad se rcversum suscipit, siioque Domiiio sub- jicil, ei ut per obedienliani requiem invcnial, pr.-e- ccpluin ci impoiiit. Propier qiiod dicil : Tunc pra- cepii, eldixit mihi Creator omnium. Mox iii seqiien- libus diclurus esl, qnid pr£ceperil et dixerii. Nuitc autem quxdam inlerponil ei dicil: Qui creavil me, requievit in tubernaculo meo. M:igna spes juslo in- vcniendi requiem, qiiam qiiccrii. Mox enim in ip.«o profcralur. iln «xpenmenfHin, ail Aposloius , ^uA-ri- C inilio conversionis ad Deuni, Dous ipso mclioris tii ejus qui in me loquiiur Chiistus ? [11 Cor. xm.) vil.c proposito dcleclalus rcqiiif^scil iii ccrdc con- Chribttis itai|iic l.iquiuir in saiiciis isuis, Chrislns verienlis ad sc, ul con\er&u:n qiiicsccre faciat in opcraiur iii .saiiclis suis, sicul scriptuiii esl : Do- *><*• f^o» polesi eiiim qiiis reijiiiescere iii Deo, nisi mine,dabispucevi nobit: omuia enim opera notlrn Deus requieverit in ipso, el nisi Spirilus Doiiiiiii operatus es nobis (Isa. xxvii). Ei Aposlohis dicil : rcqiiicvcrit super ipsiim. Proplcr qiiod dicil : Et Oper.ilur m vobis vetle el perficere, pio bona voli>nta:e {Philiiip. ii).Vox ilaijue.ibla ; In oinnibus lequiem qucc- $iri, sic Clirislo conveiiil opcranli ct loqueiili iu oin- iiibusjustis, ul ci omiiibus jtiolis cuiveniai ; sic oiuni- Lus jus(isco;ivenit,ul nihiloininusCiiristo conveiiial. Cuin cni:ii juslus rc(|uieiii sibi qujciil, cl (Jhriilus sibi requiciii qiKcril iii juslo, hoc ipsiHii prxslans ci,ul requiem sihi qti;cral iii ipso. licqtiies aiiiein qui creavit me, requievU in tabernaculo meo, hoc esl iii iiie. qu:isi iii labcrnaculo. Jnslus cniin quasi mansio Dci est, jiixla vocem Filii diceniis : Putcr meus diliget eum, et ad euni veiiiemus, el mamionem 1'pud eum faciemus (Joan. xiv). Vel reqtiievil in la- beriiaculo meo, hoc tsl iii corde meo. Iii tabbrna- culo si(|iiiJem tonlis liabiiai jiislus, uhi ei Dciis haiiital. Mali aiilem, qiii apud se iion inaneiil, cxsii- res qujed.iiii est, ubicuiii|ue sil, niuliuiii oplabilis „ ••'"i ^ corJc suo. Undc el ad cor revocaiiltir per proplieiaindiceiiiem : Ucdite, prwvaricatoret , ad cor (l&a. xLvi). Qui cieavii me, requievil in tabernnculo ii;itauir ; ci desiderabilis. H.rc voiis omniuin efll oniiiium et bonorum ci maloruiu dcsideriis el sus- piriiscxpclitur: hxc iii oiiiiii homiite labore quxii- lur. Oiimia siiiiiidciii omnium sludia, oinnia artin- cum ingenia, omuia laboraiiliuui cxercilia, juxla desidcrium q'Ja:iciitiuiu ad roqiiieiii loiidiinl , ci ad rcquicm se dirij^uiil; seii iioii seinpcr scciindum iiiqiiisiiionis evciiiuni ad rcquicm pcrveiiiuiil. Qiii r.griciiliurani exercenl, qui armalam militiam cxcr- cciil, qui iiegoiiaiionem cxcrcenl, deni(|iie qui varia Sludioruiii el laboruiii {^eiieia c.xerceiii, ci iti iis se Icxercciil; iii hs omnibus requiem ciipiiitil, reqiiiem qiixrunl, ci ad aliqiiid quod delci lel, el in qno '-' '- " °-'- meo. ilicc vox ctitn siiignlis jiislis couvonial, bea- lissimre mairi Dei spcciali inudo coiigruere non dubilatur, qiix Deiim sui omniumqiic Crcnloreiii inira vibccra sna bajiibns, liatic voccm siiigulari jure sibi vindicat, iit dicat : Qui cieavit me, requic- vit in tabernaculo mco. Ilomo eiiim naius est in ea, el ipse fundavii eain Aliisiimus^Ptal. lxxxvi). Juslui autem ad Deitm couversiis, pcr gratiam liabei Deum inhahilaiilcin cl reqiiiesccntcm iii se, ul inandata ejii» rcvcrenler suseipietis, eiqiie obeJiens , pcr obcdicniiam mcrcaiur in ipso requicscere. Pcr ob<:- diemiain cnim pr.creplorum rcquics desiderali 4i7 nAM)riM C\NTHA»:i NSIS ARCIIIRPISr. I>r:rparai«ir, et post l,.b(tr<'m, qiiem Dcus finxil in A ainoris roirmiiiiiionfin.fiiiTpropria stiiil singi iiivfi)iiniliir ronriniiiiii.') oiiiitinin. Ilic nernpe prn'r<'|)lo, inffrilo ol)Oiii«iili.Tolilin<'liif . Iiiriturfrgo ci, iil re<|iiitMn invftniai ■ lnJncoh iuliabiin, ir>p')- |Milo srilicol, qiieni dilcxi : Jncub cniiii dilexr, f.tan autem odio haiui {Nnlach. i). Ac 6i pe cnitn (liiiii co:iimiiiiili.-r li.biianl boni ci niali, inali (iiiiil cincndaliorcs, vcl lioni moliores el piirg.i- liin), illtc prriniiiiii , iiic liji^iira, illic veriti Inincn rit.'iira li;nc sine verit.ile; liic rcqnics ii Inr, illic perllciuir. iVrfccia enim reqiiie* ii iion polcsl iii loi.o alTliciionis linjns, in lf>c« (rrinaiionis liiijus. Exlrr» lisredilaiem nosira esi nobis jdcna rt^quics. Aililiiur ergo : /n hri rrdtiare. J.icoh ipse cst Israel, et ipse esl hir lloiitini ; cl I)ominusesl lixredilak iltiiis. Qiiii jiisins sup()lanlal Ksan, maliprnuin scilic«l,q rrairnn siiinn, iit asiinx tatis, et proptcr unam escam, semel scilicet, finiendam, jiis iixrediiarium contemnunt i diint. Oe quMihiis scriptum cst : Pro nihilo ntnl lerram desidetabilem {Psal. cv). Al ciluliiiin contenipsii, cl jiis priinitivoruin pri acquisivil, unde et heiicdiclionem hjeredilavi eiiiin Iijeiedilas dileclione Dei acquiritur. jiruileiis, ul supplantarei Esau, emens primogeniia «jua, cl seciindo Riippljiiiare'., ei benediclionem inj:ripicns(€ew. kxvii}. Net injusfe. Nam benediciio ei de jurc dcbebatur, et t.Si»u priinogenila coiiteni- psit, abiii eniin parvipendens, cuin priuiogeniia ven- didiasel; ct cuni pracnascens ad bareditaieni fo- biinatei la iiiilio, in line beiiediclioiie caruit {Ptov. x\}. Cupiens cnitn ha-reditare benedictionem, repro- balui esi {llebr. xii). Non ciiiin iiiveuil locuin poj- iiitenlide, qiianquam cuin laeryinis iiiqiiisisset eain. Qiiisquis crgo in oiniiibus siuipliciier agit, iie cui- quatn noccat, et in oinnibus pruileiili^r, ne sibi uo- ceatur, neve a qiioquam supplanlciur, neve suo jure defiaiideliir, ij^se csl Jacob, qui jus fralcrii:» , lunc haeiedilalem rcquies fruslra qnncriltir. f' sotietatis, quautum in se esl, illaesum scrvat et illi- ca rpixTemi eain dicitur : /n Israel hceredita baiuni. Pacilica crgo coiiversalio iii incdio fialruin «st, stude, sai:ige, ul ha'rediteris iii Lrael, liobis commendalur ; qux bonis quidein inler malos .*gyi>lo. "O" >"'«•■ geiUes qux ignoranl Dci iMiniis esi dutcis, sed SJ>pe inagis utilis. Bonis au- tem inter boiios el ulilis cst, ct prxduici.s. Nihil enim iu buinana convcrsatiune iucliu« dileciione inutua ; nihil dulciits sucieiate sancia. .Ainare et amari diilcc cst coiiimcrciuin, fons vilx, delecta- n:cntuu) et beatiiudinis prxniiuni. Qiio.iiodo eniin ii-ju dulcis esl liabitalio boiia el jucutida, ubi Deus luiiilal, ubiel rcquiescil? Deus eitim inloco sanclo suo.iDettS qui inhabilare facil unius moris in domo (1'sni. Lxvii). Uuilas socialis viiae ligura csl cl si- K i(icatio qu.cdam illius supcrnrc socie.talis, ubi |)er iii popiilo Israel. Sola ergo hxredilas Isracl r quxrenlibus esl qiixrenda, et p^r.^everanie qui perseveraverit usque in finem, hic salt {Halih. x). Lnde el addiiur : /n electis meit radices, Sicut cnpiditasest radix oinnium ra£ sicet charilas radix est omnium bonorum. dicitur: Vidi stuilum firma radiee, etmaled ehiitudini ejus slatim {Job v). Stnlius est, qi nis teinporalia prxponit. Ilic firniam habeir; scd secundum suam, sibiquc siinilium, rep nLin Confidil cmin in viiiute sua, cl in mutl 410 TnvcT. Di: ii.ij; r: cuLLtsn. i-ji (iiriiiariim snitriim plorialur (/*j!a/. \i\iii). Kt : Ih'a- \ (|iie i:ii«ni siiiilis. {)<\l*i ili o , ii.iMii? Iiii') iiiisc- fhm diienint putJitlHm, ruiliirc snnl {r^at. r.iiwi). Scalim, inquil, inaleirni |)"il; hril-ivliiii ojiis. IJiiic concorilal Psalmisia, tlicpiis: Dcus d^trHet tt in fi- nem, 4t trcUet tede tnbeninculo tuo, eiindicem lunm de lerra vipeHiium (Pial. Li). Nc etgo tlilcilio Uei |i4^r iiiconstaiiliain uniiiii lelabalur :n riipi(lit:ileiii UKuli ; e( ik (Jileclioprotimi alii|uiiins injiiriis e\ - agiuia reci«t«re |iossi( in odiiiin vel <.oiilcni))iiini proxiiiii, dileetori l)ii el proxiini rerte ditiiiir : ln «lecliA n.eiit milte railircs : qiiiliiis veibis infliicMir ia ntraque dileclione inoonvulsis radicihis s(:ire. el Hsque aii linein iierseverare, ut uliquandudiieie ris iiifci ioics, ci oniniiiu niiberrimi. 0"" «' '''"••'•o a niisf ria nica tain nnilci, (ain n)a|;na ? 0"O >^^6 vert;iin, n( rcqiii' iii inviiiiatn 7 lii oiiMiiLns enm rfqiiiem qii^rsivi , sed iiliiijiie qn:csit.iin nus<|uain iiivciii. 0 iei|iiie.s, iihi »s, el iilii le ii.veiiiaui ! Srio, qiiia noii iaveiia ii ic, iii>i lii vonias :iit iirilJleiii lu'.)iniilii tu rcqiiii-scis, mcvcrli,el Ji\: : In hdieiiiliie.Domininiorabor. Ilocd xi nie; tis proposilo, conlis dcsiilcrin prorcssuiiii volo; da inilii niinc, ut di- nalcal: Ei radicavi iu ;Jai;iin roquicm : qu;L- uos crebr.t luolestia- tenus odio babeam, setuiii niuucrilnis p!ac le ruu) experieHtia pene indcsinenlcr de sc co<;itare satagaiM, el pro iiiai.!) bona iciribiiaiii. ul de ra o coinpdbl. LiquielaiHiir rniai a malilia (ooif»«tik, boc pijcutuin balMKun, et »pud ciim (;r;«iiaiii iiiveni iii. esi, tolius biijus niHiabilitiitis : a niHlitia cordis, c( ad uic diligendiim ob^equiis pcilraliam. ci dc itii- itoc est profirio.- cupiL'INI CA.MUA uon erit p:it t.oWih n iralilia isln. Maiii iirc jiisruia poiiccloiuni lilHsran; cos polcsl :ib iii(|iiieia.ioiie leiiipuris, iloiicc p<;r iiiorlciii ^ltyiiiiMliir loinfa ile- rei-liis Iitijiis iiiorlalilalis, Al iii viitiilccliiiriUilisltiJL', Doniiito, iii iis (|ui a lc, perrecte josliliouli :>iiiit, pax est a nialitia lioniiiiis, a iiialiiii oordis, cliam iiuiie iii prxscnl''. Juttiiia eitiin el pax osculaiw tutii (Pinl. i.xxxiv). Al innlilia tciiipuris nondtini dclicil; seil jiisli.s siilTicii. Qtioil auletii aiiipliiis e&l, a nialo fcst, cl inaloruiii cst. .Mali eiiiinduiii vjii;>^dunt super- fliia, iliiin iioxia qua:riint, coinpedcs aggravant, ci siipor niuliiiam diei el iniscria.' coiiiniunis iiilirniiia- tis. coiiiniunisijue nccessilatis , addiinl tniseriatr. malse voluntatis, supcrOiiap cl noxix' soliiciliidiuis. Gravc cnim est, el oiicrosiini, et iniscnini, ad con- soialionein coniiinMiis tiiiscrise neeeso^ria qucerere, &cd cuinnlata niiscriu csi, iii nflliclione carnis el spiriliis ad iinililia e( iiokia desudare. iiiuc miscria prnpi ix vuiunlalis ei illus uiagis onerai, qiiiis pro- uiKNsis \;;cm;:nsc. aii A piia voluiilas niA^iii dolccl.il ; iljj veio cooKnutiis cst ncccssitali.s, ci i-Jeo Lioiiis nialii)')iic comRiiiiiis: (|ii:c vero irattii lcinporis liiijns perdurat usque iu (iiiciii, ul III ca ''xert CJiiiur iri dilcclione tua, 1>0- iiiiiic, p(r.scvt;iaii[cs iiMjtic iri fificin. Cuin vero «la- liii:i lciiipori.'. ciiin i|>.so icinpore defccOrit, pcrsevc* raiiliuni dilcclionis coronaliis perseveramia xierni- tatis : ct (|iti iii leinporc dericiiint usquo ad teinpus, tnnc plc.nc ct iinniiilalMlitcr reqtiiesccnl in le , el ultra iioii deftcien t. Th cnini idem ipte et, ei anni lui nondefieient (Pial. c«). Oltsccro, Uoinine, in fine audi poiitioiiein in».an> lianc parvtilain, inilii valde uliiem, el tibi h.nid difricilein ; audi, el non coiiruii- das faCiem mcaiii. lloc est (|no.'l pelu, ne ponas paitein incani cuiii iiis, qnibus in ira iiir^isli, dicens: Siinlroibunl in requiem meam {Psal. xciv); sed u( requiescam in die iribulatiotitt, ei twendum ad popit- lnm accinctumuoitrum^Habac. iii).iiidie derutictio- iiis inexdicaninijuuicx : Reqniesia.^i in pace, Anien. TRACTATUS SEXTUS De ^erliis Apo.stoli ; Vi»M» etl termo Dei el effieax, el penelrabilior omni gtadio ancipili elc. {Hebr. i\.} Qnanta .sil virius, ct qnanta sil sapientia in ser- nioiic Dei , cx bis vcriiis Aposioli demonstraiur ifiwrcniibns Ciirisiuni, ^ qiii csi vcrbuni, et virtiis, el sapicntia Dei. iioc vcrbnin in principio apud Pa- treni ilii coscicraum, teinporc suo apostolis est re> velaliiiii, ci per illos aiMMMHiaitnn, et in fide credeu> ^ tiuni populoruni liuiniliicr reccplum. Est ergo v ciica inilium tidei, aul circa finem. Nam (um verliuin praedicatur, noiKre- ditur nisi aliqnoinodo inie!rig.'i(ur. Hunc anicm in- tctlectuin Spiriius inspiral, el audiliis dicilur, de quo Aposlolus : Fides ex oudiiu (Rom. x\). Quod audiius pro intellectu accipieftdiis sii, idem Aposlo- lus oslcndit, ubi dicit : Qui loquitur linguis, nun ho- minibus loquitur sed Oeo (/ Cor. xiv). Nemo cniin audit, id esi nemo inielligii. Nam qni lingua ioqui- lur peregrina, non inicHigeniibus eam, (iuasi bar- barus esi iilis; et non xdificat uon inteliigentes. Ergo inteileetui neccssarius esi in initio (idci, ut inteiligatur, qiiid crcdenduin annunticinr. Esl alius inteilcclus circa fidei finein, id est, con.suinmatio- ncm, de qiio diciiur : iVi$t ciedideritis, non intellige' tis {ha. vii). <)uod quaravis aU fuiuram cogniiiunein pcriinere videalur, potest tainen sane etiain iiiiei» iigi de profectu fidei in eis qni exerciiaios babeai seiisus ad (idei ralionem pienius cogiioscendaro, paruii seniperMdsaUsfaciionem omni poscenti ratio* nem, de ea qux est i:i nobis.fide et spe (J Petr. iii). Hic serino Dei, de quc nobis serino est, vivus esi, cni Paicr dedii viiam iiabere in .senieiipso, sicui ipse vilain babet in se.^neiipso (Joan. \). Prop:er qnod nuii suiam vivns cst, sed eliaiii vila sicut ipse de se dicii : Eyo tum vio, teritas et xila (Joan. xiv). Qui cum sil vila, sic esi vi\us, ut sit vivificus. Nani, sicut Pater tusciiai moriuoset vioificai, sic et Ftlius quot vult vivifical (Joan.\). Vivificus esl, cum de sepuicro morliium vocat, el dicii : Lutave, veni jo» riis (Joan. i). Cura praedicalur bic sermo, voce prje- dicaiionis voci sua>, qua; foris audilur, dat voccm virlulis, (|tiaj inieiiiis percipiiur, per quain nioriui rcviviscuiii, ci dc lundibiis isiis suscilanlui lilii 455 IRACT. !> iLLLD : MYiS LST, ETC. 4U Abrahx. Vlvus esl ergo liic scrino in corde Paini, A Gladiut in labiis eorum; quomumquit audivilT {t'tsi liic gladius, seJ nuii ad hoc. Penelrabilior ergo illo est, qni poicst, senno, neinpe in poiestale Ecclesixconces>;^ cor el animain perdcre poiesl in gcbtnna igiiis (Maiilt. x). Roclo- rcs eniin Ecclesix iii viiiute sennoiiis Dei gladiiim habent No/iuc scripimn esl ; CladJi amn>iles in manibui eoruftif (Psiil.c\i.n.) Nonnc Sfriptum cst: D omiii ghidio ancipiti (Hebr. iv), laiii subtiiissiiiia quam verissiina discrciione oiiuiia scrul.aur, eiiiH profunda Dei. Sive ergo in virtute. sive in s pioii- tia, ancipitem gladium aUoneralur, el oslcndit po* teniium et sapientiam suam, omnia intiina pene- Xrans, ei pertingens usquc ad divisioiiein animxet spirilus. Quod ui evidciiiius eiiiccat , advcvicndum est, quod anima et spiriliis tribus modis dicun ur, se- cundiim naitiram sciiicci, cl .socuiMhini culpam, ei secundum graliam. Secundu:ii natiirani dicuntur, ubi inlelligi dobent sccuiidi:m id quod naturaliier sunt, vcl &ecunduiii id qiioil liainialitur vel ex ori- gine sua; crcationis baboiil. Cum dicitur ; i^rirnM* homo Adam factus esl in animam tivenlem (I Cor. xv). Vol cum dicilur {Sgmbol. Allianat.) : i Aiiima ralionalis et caio uiius catbomo, t iiic aci-ipilur aiiima sccundum iiaturam. Cuni Jicilur : Quis scit Iwminum, quw $unt Itominis , nixi spiriius ftomini$t qiit in itlo est ? (I Cor. ii) hic inlcHigittir spiriius tecunduin naluram cssciitix sux. Cum dicitur : 455 nALDUlNl CAML Quiodil ainmam suam in hoc mundo, in vitani a-ter- mm cuitodit cam{Joan. xii), liic jrtlcllif^ittir anitna non Boiiiii) sccuniliiiii nalurain, scd eiiaiii seciin- (luia citlp:iiii. Ciuii (iiridir ; Hecordalut ett , tjHKi enro $nut , ij^iriiui vadem et non reilieut (Ciut. Lxxvii), liic iiitclii^iliir spirilus sucundiiin ciilp:iiii. Cum iliiiliir : Qui diligit iuiqnitalem, oilit nnimnm iuum {Psul. xl, iioii sccuiiiluni odiuin ctiiiirR iiix 1- rigeiiiliini e.sl,sc(l iialurx, ve! grali.n. Cinii vcio ditiliir : Doniinus cnslodil le ab omni malo; cuslo- diat iminidm luam Dominus {Vsal. cxi), liic iiitelli- giiiir aiiitn:) secuiitliiiii naitir^inri cl gratiaiii. Cu;ii dicilur : Si spirilu facta carnis morlificaverilit , vi~ retis {Ilom. vtii), liic inleiligitur secuntiuin graiiuin. F.l cuni iuciii sil in nalnra essetitix sux anirnu el spirittis, tanieii liotMiunquam tanqu^tm divorsa sini» sic (lislirigiiuTitur, ut apuil Aposiolutn dicenieiii: Ipse autem Deus saiuiificel vos per omnia ; ut iuie- ger sfnrilus vesler el anima et corpus, sine querela in adventu Domini iioslri Jesus Cliritli servstur (/ Tlieft. \). El iii prxseitli ioto ; Peningeni usque ad dtri- sionem auimcc elspirilus {llebr. iv). Ilic aulem qiiia conjitiigunliir aniinu el splrilus ianquam divisn, ilistiiiclioneisi aiiquain «lesiiierare viUeiur ipsacon- jiiticlio. El , qiianluiii niiSii videtur, spiriius ad ili" gniorcni parlcin ct mclioieni pcrtiiiei, tecuiiduin vitam scilicci.qua Dcovivitur. Anima quidein, quia et ipsa spiritus est, cuni bene vjyit, Doo vivit , jtixt» Proplietuin diceHlein : Anima m^a illi viret {Psa!. xxi), ei liujc cst vila gniiiae. Cuin inale vi- vil, sibi vivil , qiiia propriu; votuniat! explendx in- ser-vit : cl liuc csl vila ciilf>d;. Est adhuc ei viia iiaturoe, quani aniina prjL-siat curpoii sectiiiduiu (>(rici.i membruruin, piscbeiis ci nuituni el seiiisuni. V:l:< becuiidum n:iluiam commnnis cst bonis ct iiKilis ; vila sccunduni culpani famiiiaris esl tanluiM inalis;vita secundntn graliom, qiM Deoadiixrelur, iion convenit iiisi bonis. Socundum lianc auieni vi- iaiii,qu:i Deoattli*reiur, spiritns Iiocloco noii iiicoii- grue accipilur, cuin scriplmn sil : Qui adftaret Dee, unus spiriiua est {l Cor. v). Aiiima iii pix- sciili loco non iiiconvenicnter accipilur, aut pro viia icmpoiali, secundum t{Miin naluraliier vivilur, l:im a iioiiis quani a inaiis : aiit pro vila culpabill et indisciplinaia, secundum quani iiialc vivitur, seJ ii sulis malis. Ergu duo genera marlyrii iioc loco nobis iiibiniianlur; ubi scrino Dei vivus et cllicax, ot penetrabiiior oitini gladio ancipili, pertingerc dicitur usque ad divisiuncm aiiiina: «t spiriius. Maciatur enim pro Christo nunc ipsa earo,nniic volunlas carnis conciipiscentis advcrsus spiritutn. Cuiii caro niactatur, et glitdio persecuioris occidi- lur, noiincvivuB scrmoDei per liinoreinDei ct aino- rcni pcrtiagit usque ad divisioHem aiiiniiS ei spiri lus? Nonne Cbrisius dicit : Animam meam pono pro ovibu* meis {Joan. x). Nonne et «Jicil : Jn manut tuas commendo tpiritummeum? {Luc. xxiii.) N(jitiie ct protomartyr Steplianus, cum aniniam stiain pio amitis poneiel, dicebat : Doiuiue Jefu, sincijie spi- .MtlL.NSI.S AUCIIIEnSC. 4"« A ritum miuiii '.' [Ai t. \m.; Nonnc ei P.iiilut dicit : \iii- cula el Iribulalionet me manenl; ted niliil fiorum ve- reor, nn forjio aiiininm meum preiiotiorem quammt^ (Aci. XV.) Mi; dixil, proplcr spiritum , qiii D«o ad- liXTtbal , nniinain pro|.icr viiain icniporabtm, qnam pro Deo contciiiticl):ii. 1I:kc ce soaiu pro Deo poait» qiti^quis superbiain propriae voiuntalis deponit. iixcest anima, dc qiia scripium est : Qmi utn oUii animam tuain, non poleil meus etsa ditctpuiut {Liu. »iv). Vides, quoinodo scrmo Dci p<^Qeiral)ilioromui g!acculore viia carnis coniemnilnr, ne vrla, quae in Cbristo aJjscondita esi , pcrdatur. Vorumiamcn cuin cura co«*poris servandi propier amorein Dei vel limorem abjicitur, quasi mcmbrum firmiter adliaereiis cuiii gravi doiorc abscinditur. Sic cuni propria voiuntas, qiiye pcr appeiitum, elsi non per consensum , cmu Dco comifjiiiiiter diligilur, proplcr Doum ainpula- mr, spiriliis qii.isi coiiiuncta dividil, cl cuni vi do- loris vuliius iiini;(il. De divisioHe aniina^ teorsum. Praescriplo modo perlingit iste giadius usqae ad divisioiiein aniiti;e et spinius, (iividens ab inviccin aiiiiiiani cl Si>iiiliuii, vilam r.aluialcin vcl vilaiii 4 i:,: TnACT. ln illld carnalrm , i«l \ilain spiviliialem. reriiiigil el isie g1:idius iisqiic ail Jivi>ioiicin aniinae Sforsnin, ei hs- qiic aJ (iivisioiiein sp;ri(us &iiniiiler scorsum : scil (k divisioiic ;inimx pliis occunit dicciidiini. Anima siinplox qiKrdaiii iialura est, el inilivisibilis secun- (ttiin csseiiliain, unicuiqiie curpori in nnitalc pcrsunx iinim , !^ol:i sdi , una uiti , idooque rectc diciliir uiiic.i iinici. Veriimlaincii lixc aiiiina , cuiii secun- «luin Uc.um ttili^il, (|iioin pruplor Deuni diligciidiim COgnosj'iiii{i;ii ; cl pcr alToctioncs anioiis ifl ae di>:sa, iioti soliun in coipuro, ciii pcTS0n;iii- (^r uiiiia csl, vivit : scd 4]nod:im inudo vilam ei Mnsiim cxtra sc dividil , ad illos, qnibns sc per amorein jiipgil. Propterea, nun soluiii prupria bona ^ol in.il.t sciitil; sed ad senticnda qn.v alioiia siiiit, roiigr.iliilaNdo vel coiiipaiiondu se imperiil. Pruptcr- cj gladius spiiilMS noii soluin per dolureni pro- pri« passionis , scd cl pcr compassionem alieni doUiris incidii. Ki ficri putcsl, ut acerbior sit qi:am |uiieniis, dolur coin*paiicnlis. Sarpe eniin in lan- gnorc fiiii plus criicialur inaier condolens , qu.ini filiiis dulons. Facit lioc ainor, qiii alicHuni dolorein in te «ransfirrt; cl sese ciiin angmcnto doloris, Ut plus condoloal , quatn allor doloal , qul nonniin- qiiam deiiJorat suins duleic , ne ;.lier doleat. ln paskioiie aiilcm condolendi, aniniu condolcnlis quo- dain ihodu dividiuir a s^ , et in sc. Nani, cuni pa- liltir.qni a-iiaiur, u( dulorem ejns 8ibi facial coin- iiiuncni, sc illi itidulget. ol se iransfiindil cxlra se; €t pcr obsci^iiiiim conip.issionis se iili unit.^ul vi- ccm cjus duleai ; el qnoJain inoJo pra;slar, ui cjus s:i, cui se per aCri-clnm conduJcndi inludil, lanqiiaiii vivens «pud iilum, ciijiis senlit cruciatam. Liide Bcnex Simeon, cum pruplietasset de Clirisiu, et di- xissel : Ecce lik posiliit esl in ruiuum cl resurre- ciionem muUorum in Itruel, et iii signttni, cni con- tradicelnr {Lui. ii) : niox ad B. Viiginem loi|iiciis, Siiltiiitulii , dioens : lu luam iptius auiMiani gladius l.erirantibil ii*/d.). Iluc est, sic (uam animair. , qiia^i .sit ipaiiis, pcrlraiisiliii gia.liiis. Potcst oliam (ic iniclligi : Tnam ip^ius iiniinani, lioc ost , inam prupriam aniinam pcrlraiiSibil gladius. Juxia qucm iiiodiitn loquendi, sicui quidain saiicli doc(orcs iiluiiiui, Apos(olus ail : Cum melu cPiremore veslram ipsorum suluiem operamini {l'hilipp. ti), id csl pro- priain saiulem. Malcr quippe Dei, qnx plus omni- bus dilexii, sicul e( pliis uinnibus dilccia, ita nio- rieiiii iilio conipassa esl, quasi vcre passa. Nain sccunduin magniiudineiii anioris cjus, ila el dolor cjus. Nam, cum liliuin diligerct plnsquam se, vul- iicrj qna; ijise accepit iii corpuru, in(inio sensu do- ioris per(uli( ipsa in niente : cni et ipsa passio Cbristi pro martyrio fui(. Nam caro Clirisd quo- dam inudu caro cjus fuii, lioc esi caro de carne c]us, quam a Cbristo susceplam de s« plus ainavit in Cbrislo, qu.im suani iii sc. Qu£ quanlo plus aniavil, tanlo el plus doliiit ; pliis passa in mente quaiii mariyr iii (orpure. riuinle ](loriosi marijr- PiTnoi.. CCIV. : YIVVS EST, LTC. 4:S A rii singul.iri piivilcgio pr.cri.l^t (. C;pleri iioii;; e mar(yres mariyrio propri.e nioriis cunsummati euni. At tiaec canicm de cariic siia pro salule mi!n feciiooum mirabditer ahernat, constaiuer tamcii et uouiubililer ainat ; cl duiu sc iiiuhifurniilei va* A^9 llALnriNI CANTUARIKNSIS ARCIIIKPISC. 4A0 riat, ed Dcum se ilividil. scd se a Deo non dividil ; A menle$ (l$ai. lviii). Ergo sermo Dd compngo» Uei sibi tbcsaurizant, doncc revelelur ira Dei de ca-lo supcr oiiinem in- jusiiiiam corum. Non esl ergo ncgligenda poeni- icniia, per quam vivus sermo Dei et efficax in ti- inore borrendi tremendique judicii, juncturas ve- leris vitx, ei priscae conversationis connexiones, quasi compagcs unius corporis, dissolvil, el ad di- visionem covnpagum inlantum pertingit, ul omnia peccaioruin vincula disrumpat, ne peccalum pec- caio aliquo nexu cobaereai. Hinc propbeta aii : Dis- tolve colligaiiones impittalis, lolle fasciculos depri- in amore nosiro, qiiam quod prxcipiie arnatur ? Quid magis iiitiinuiti iii Oiiinibus cogitutioiiibus t| aflectioiiibus cordis, quam quod prae caeieris cogi- tatur ei allcctalur? Qnxrenti autein quid SK, quod in(imum est, iioii atiud occurrit, ut de peccatis lo- quar,quam delertatio peccati. A peccanlibus auicm iu ipso peccaiorum tiiitio, vel processu, vel line, nibit magis desideratur, nibil magisappetitur, quam delectaiio, qux pcccando senlitur, vei scntiendo speraiur. S.xpe enim peccare libel prxier deiccta- tionem, sed nunqitam nisi medi.ale vel imniediaie propier deloctatiuiiem. Sxpe libel peccare, cum adesi delcctatio ; se i nunqoain libel percare nisi {«1 TRAtT. IN ILLUI) ut ailsit dtleciaiio. QuiJ igilur iiiagis iiuimiim csi iii pcccilis, vcl qiix iiiagis peccati iiicdtilla dirciuia qtiani deleciniio, qii? in oiiiiii |v^(Calu inaxinic qnxriiur, ctiaiu uh\ iioii iiivtMiiiur ? Ll dc pcccaio »d justiliaiii coiivertJiiuis ^crmouoiu , qtix inagis dicenda esl iiiodnlla jiislilix*, qmiin ipsiiis jiisiiiije iiiiiiiia piiigHodu, id csl iiitima deloclaiio? De iriplici pinguedine boiiorum. Si cogitcmus corpora aiiimarniiiv, ct qii.x in eis pinguia siint, apparebit qiuudam piiigued* cxterior ipti carni adtMercns, doiiKle aiia pinguedo iiiierior, el viialibus adkxrens, qux adeps dici solet.Deinde atia piitguedo ossa repieiis, qux toia csl pinguedo, et lixc est n.Cilulla. Ainma quoquc jiisii in ipsis justiiic priuMjrdiis quanulain iii se piiigiiedinein haliel, inq«aDmiiibus praesideat, et cui placeant, primum appc- tiius, deiiide consensus, deinde motus in opus, ad Q uiiimum in opcre deleclutio. Cum auiein boec qua- luor, appeliius scilicet ei consonsus, moius in opiis, ei es inotii optis, simulp!ace!ii,causan) curjf.iceaeK, ei rmem, liabeni deleciationciD, qux iii opere qux- ritur ct expeiitur. Quinque itaque res snnt, appe- titus, consensus, inotus in optis, el ex n.olu opns, ei operisidelccialio. Sed quaiuor ex bis in aniina iiivciiiuiitur, appeiitus scilicet ei consensus, ei nio- tiis in o|iti8, et o(Miris deleciatio.Ipsum autcm oiiiis iioii in aniiiia csi, sed vi cl voiuniaie anima.' vuitni- tarie inoventis corpus per ininisterium corporia exicrius agiiur propter dciecialionem, qiia; in ipso opcrc quffritur, vel ex ipso. Ex ipso autem (:ico, propier opiis quodcunque, qiiod forlc noii delociai, quod tamen agiiur propler aliud quod dclectci. Cnm D autem (ria hxc, appeiilus scilicci, ei consensiis, < t inolus in optis, simul placeuni propicr opus, ntit propler deleci.»lionem ope.ris ; adverii poicsi, dc- ieclaiiuneni non soli operi adjuticlam cssc, sed ni- bus prxmissis, qux placcni pioptcr ipsain opeiit delectationem. Appeli.us ergo suam babel delccla tionem, cum placet ipsani appclere. Quod appelilut mali non tit in homiHis potetlale. Sjepe appetunt isii, quod omniiio iiolunt, cl a quo oinnino dissentiunt ; et appotiluni mali omnino sentiunl , sed non conaenliunt. Et quein ictinciR dalur ne procedat, non valcnt compescere nc sur- gat, nee imperare ut quiescat. Appelilus eniii'. niaii in liominis potestatc non csl, ila scilicet, ut ad ai- bitriuin ejus quiescens non surgal , vcl snigeni 4CJ IlAl.briM CA.MLAIUEN^IS ArCHimSC. 4f.» (|ii)eBral. vel cliam arKiinlr.iwis iioii crcscal. Fio- A Ui'od ilelectiilionem lOiunyitieni n tpnitin Iria per- liien-a jusl;ii, clsi iiljcrins Doiiiini .sil, cl de jiigo prccati crcplds ; iii li.ic (aiiicii ptiilc iiondiiiii lil) i r.st, qiiia a coiicii|ii!>cciilia rariiiA qna; pcr appciitinn liiali iiiovctiir, noiHliini plcnc lilicralus cst. Qiiatc- iitis aiilcm liber cst, (|uatciius concu|ii.sccniiain nia- laiii lial;ct in sna polestalc, qnain pcr graliain Dii, a qiio gralis justificaliis csl,iic usqiic ad coii4cnbUin operis pcrvciiial, rctiiicic vAe.t ; lixc siqnidcin gra- tia jtistificalo datur. Jiisiinc:itiis latnci:, qnamvis in liac iilicitalc (,'ratia (>oi as>-i$icn(e cunslitutiis, icn- latus a contiipisccntia potcsl non conscnlirc ; Bed coticupisccntiani antc(|ii'din inovculur per illiciliiin appclitiim, non potcsl rclinere, iit pracdiclum ost, ise surgal ; ncc iii sua polcslate iiabel, iie ali(|ua- fictnni, lliijtis dilcrlioncm, cl illiii^i o liimi (lia pf^ificiiint , i'i m compuiigil, vj\ iii ieiii|»orc lciitalioiiissiia levilalc inaiicsril. TalefiiHfi riiii desidcriiini B.ilaam nrioii, ctim con«>mpl.«tii9 lalxriiariila J.irob, compuncliis diccrcl : UorinHir aiiiina »ifa tiiorte jut(onnn, el fitint nnrHimfi v.m liorum iimilifi {Num. xxiii^. Iliijnsmo.li dcsiilerium liabenl miilli criiniiiosi, fl^gitiosi, racinorns'/r[ui ad lioraiii inutililcr co^rpuiigiiiitur ad jnsiiiiair , qnia damii:il)iliicr redciinl ad ciilpam. Siiiit noniiiilli, qtii lchHS crescat, vel ut slatim conijuicscat. Nondum " dcsidcriuiii liabcnl juslilix cuni proposilo inclioris cuiiii gratia laiila' poteslaiis liomitii datiir, quamvis vitae; scd qund disponunt, in longiiin ili(T lciilaiione in sc Irabenlcs; seerf»-clioui accedil, qnaiilo iiiag'S iHam raiio inovetail proposi'.um boni, victrixconcu)/i.->(eu- oJil, «t hanc diiigit. lia de utraqiie siLii ^ubdita ^luriosu iriiiinphji Q^i 1 Ki% TRvCT. IMl.LUD ; a vicliice foii(Mi|Msreiili.i iic viciiisc^t, ei sic cx- A Cits, ui cam dilijjtl, Ci)nseii'iciiS osl tii (0:iru|»isce;i- liain spirilus. i{;ix c rci^ioiic cst. oilio li:tlic:U. Odil cnim jubtiiiani, odil ju>iili:c conseiitire, 0(Jil ju»ti- Uain vel conLMi|iiscere, o lit u:aiiim i:oii (Oiiriipiscorc, Odit mala" coiiciipis(Ciiii;u aou .;oii>oiUiie, Otlit non poccaro, oJitpcccat:) reiiiHiiiore, olii popnilcro, o !il verilatcin redjrguc-iitein.oilil s:ipioiitiain uiiliu siia- lieiileiii, odil disoipliiiaiii paois, odil grati:im Doi, |tauloiiiiiius ipsiiin neiinioilil; iiiio proccssii ini(|ui- laiis eiiam ip!>uni graiis odil, iu deierioru seinpcr cadeiis doiiec iticidat iii peccaliim irremissiliilc , i|uod iion remitieliir, nec iii lioc safculo, nec io fu- luro. Viclrix et duiiiiiialrix concupiscenlia ni«la siiiidiliim sniim dc peccalo in peccaium sic prjcci- pii.it, ui de amure siii p'0 lioininc corpus et anima «liscornuR- ttir; corpii* %oro t:triiemel ossa,'ot in ossibus ine- dulias liabcrc cerililur; anima anieni arb triiiiH nio- *ciidi corporis lonere crcdiinr; sic iii iinius poccali to 1'posiiioiic vcliis bonio noslor (lui noii absurdc p faoinupcco.-ili, vci tilius p^-rditionis dici potesl, con- ciipiscoiifiaio liabct pro carne peccaii, Juxla qiiod Aposlidiis dicil : Curo concupiscii advenus spirilum (Oalal. v). Consciisufr. vero, in quoil esl robur pec- cjii, siciil iii ossc robur corpoiis pro ossc baliet, dileLiationem veio pro mediiHa. Id vero pro aninia liabcl, <|uo«l in uicnlc siiporexccilit el summuin Cbi, et pr.c&iiict ei qtiod appolii, t;i ei coriseiilit, ei qt:o- «iuc quo;l (lolectnlur, cii pl:»( ire aiil displiccrc pos- siiiit appeiiius cl con«cnsus cl deleciaiio : siiic cujus coniiiveiitia ncc app tilus usqiie ad conseMSum pcr- duciiur, nec ad opcrandum coipiis movetur, nec o\ iiioln opiis poiliiiiur, iii (pio :ifloclata deloctatio quxMilur. Ciim veroqiioiJ iiieiKi o:iiiiibiis prx^idcnli oninia placenl. cl in omnibus doloolalnr, noii iu ^ solo opei e delectalio seiiiitur ; scd prxier doleclaiio- nom operis esl dolcciaiio inentis, ci in appeiilu cl coiisciisn, scJ l'inc iiiappciiiu, cuni in consensu. N.tii', cuin non libci coiiseniire. autoninino non iiiici, aul niiiius i:t>ei, appci<>.re. Cuin aiitein libet consen- lire, libct el perlicere. Ciii bxc oiniiia libeiit, in his omnibus delcciaiur. Deleclatio vero qnx esl in ap- pctiui, (juamvis ad ipsum appelitiini niagis pertincic videaiiir quam ad consonsum, id esl magis ad pin- gucdiiicni cariiis. qiiam ad meduliam ossis , tanieD ad coiiscnsum ca ralionc pertinere dignosciiur , quod sine coiisensu non omnino placct ipsc appeti- iHs. Piopicrea inlcr meduilas invoniuntur cum de- eciauone opcris d«;lcciaiio appeiiius. e» dcl^-ci.itio MViS tST, ETC. 4CC consensiis, ol ninnii delcclatio nieiuis, cnj*is molu lolmn disponiiiir, iii qiio malc diltjcl.tliir. Das au- tein niodi llas in lam obslrtisis o.ssibiis :tliiiis recoii- (litas qiiis aul ciijns gladius diviiloro poiest, niii illins, qni potcsl ossa pcrcaloriini contorere. ct cor- nua oonfiiiigcre? flic nenipi^ csl. qui snpcibdS lin- inilial usqne ad cincrem el ravillam , qui nebutam siciit cinerem spnrgit ; qui mitiit criptnHum snamsie- Hl buccellns, qui eilurii viity-tos in fortilndiue, timili' ler ecs quicxasperani, qni tiahilout in sepuUris (Psal. t.xvii). Il!c niniirum, qni morlnos suscitare potcsi, soIjs iltc praevalct omiic» noiias dciectationes iii am.^ritudinpm pociiilonti:R oonvcricre, ut totum di- spliccal qiiod malc placebai, donrc corpus peccali niodullilus consuinatnr. Et Jiscrelor cogilalioniim el iiilentionum cordit ; et non est ulla crcaturn invisibilif' in compeclu ejus! ad qnem nobis sermo (llebr, iv). Novil Domiiuis cogilaiioncs et intenliones cordis iH)Stri, liaud dubium qiiin sibi omncs, nobis vero illas novit, quas por graiiam discrelionis nos discer- ncrc facil, qnalcs sinl. Spiriliis auicm qui esl in hominc, non lolnm novit quod cst in homine, ei de cogilalionibus suis, quas consenliens vel non con- scnticiis sentil, nnn soinpcr ut in re est, ila sciitit. Et qtias anlc ocnlos mcntis ccrnil, oculis calig mii- bus snblilitcr non disccrnit. Sxpe ciiim a propria cogiiationc, vol ab homine, vel a lenlatore, snb spc- cie piolatis ingorilur, qnod pru.'mium virlnlis ante ociilos Doi non mcrotnr. Sunt enim quxdam vera- niiii virtuluiii siiniruudincs, et similiicr viiioriiiii , qux o.ulis cordis illndunt,el qnasi quibnsdam p!3e> sligiis acicm menlis ita peistringunt, ul s.rpc spe- cics boni apparere vidcaiur in rc non bor?a, el ili-m speoics mali iii r«; non m:ila : t|(i:ccst pars itiisoriu; el ignoranlix noslrx, multuni iiobis dcloii i.i, nici- tiitnquc timcnda. Scriptum csl ciiiin : ^uiit via:, quo! videnlur liomini reclw, qnarum finis nd inferna de- ducit (Proi\ XIV, IG). l*io qno vitaiido periroiitillil, et qiiia iiroaiillil. Jtislilij oniui noslra C!>1 pntpler liominem, vd in hoiiiine, nii qnoil l;i fonnutiir ;ul nnluin prjcipiemis aul coiisiiienits : spcs iiosir.i biiljri(!ilMr (, ct per piam inienlronem siinpiicilcr agit, quoiJ Jiipiic (er farientluin non cst. Recla co- gilatio errorein non admittit; pia intcnlio fictioncm excluiiii. Fljec cst «uiem vcra discretio, reclx cog^i- lationis, et piic inicniionis conjunctio. Ne iiiireris. occullo, qui el illnniinnt aliscoiidiia tcnebrurnni, nl revclenttir es iiiuttts cordilnis cogiiaiioncs. nil oio- nium visibitium vel invisibitinni non Tiifei : OmnUi eiiim nuda el aperla $nnt oculis ejnt (lltbr. iv). Mnllj sniil niinc opeila ct lecta arcanis silcnliis ct consi- His, comnieiitls ct rignicniis, frautfe e( dolo. arle verboriini et rernm , (orgivcrsaiitniibns ct cxcus.i q iod discretioneni conjunctionem dixi^ cum discrc- liunibirs, siniuriationibus ct Jissiiniiralionibii». Scd lio divisioncm indicet. U;kc enim conjunctio stne niropcrtiiii), quod non rcvclabitiir. U:i)iiia cniin q>:ae (livisione non esl. N.iin qtii lias duas res conjungit, nnnc ingcniosc tccta siinl, snis (cgtinieiuis nnit;il)il «litidii iiiier luceiiT ct lcnebras. Error eniin el ficiio serino ad qncm noliis scrmo. llii ciiiin ratio reddcmla tencbnie siiiit; jiisiiiia aulem et pietas Iiix in Do- esl, et de i|;sa rationc, cui creJita est loiius vii;<: ininft. Qiii aniem in ciectione raciendo^um, vel in nosirx orilinalio. Sic aulcm Doininus unitiscjjiis- Kiie s;»cra;idoruni, reclam cogit;ilioiieiii secuiuluin qne vias considerat, sic dinumeral grcssus, ul itc Deiini, aut piam inlentioneni propicr Deuin, a se miniitissimac quidcin cogilationcs, cjos jmlicio, >c tiivri:cin dividerc nitiltrr, qtii;i oculus ejiis aliqtram verba lenuissiiDa, (,uje ap;td nos tisu vitiieriinl, in- iKibcl parleni lenebrarum, aut in leiicbris ambulal, discnssa reinaneanl. Qnis igiltir scnno respondc;>» a»t nescit qno vad;it. lii tenebris qiri|Tpe ainbutat pro me, aut qiiam raiionein rcspondere possiim pro {inr male agrl, nesctl qno vadat, qni ad Deum no:i nie? nisi ul cum Fropb.ta dicain ; Iutellexitii ccf- tcndii. Mala iiaque nonsuiit facienda propier Dcuin, liiiiones mea$ delonije, temilom meam el (uniculutit iiec bo;Ki ra< icnJa saiit noti pro|itcr Deum. Opus menm iinesiigasii, el omnet viet mcas pravidthti, cnitn pielalfs cornimpit inienlio vanilatis, et ini- q quia non esi semo in Uiigna mea [PsoL cxxxviii). qiiitaleni operis iion excnsat pieias intentionis. Bonc Jesti, non sutGcio raliuiieiH reddcre; tu pro Omnia ergo in luce discrelionis agcnda sunt.sicul ralione oralionem suscipe, el nou intret in indicium iii Df*o, et coram Deo ; quia non esl iiila crealura cum servo tuo, quia non justilicabitur in conipeciu ruvUibilis in conspeclu cjus. Nulla corporalis, nulta tuo omnis vivens [Psal. cxlii). TRACTATUS SEPTIMUS. DE SALUTATIONE ANGELICA. Ave, gratia plena, Dominut lecum , benediela tu in mutierH>u>i (Lnc. i). Negoiium nostrx salulis a salutaiione incipil, el exordiuin rcconciliaiionis dedical annunlialio paci^. Nunlius enim salulis cl angelus pacis a Dco 0 iiiissus, el ad Virginem iiigressus, ainicus ipsc virgiiiitaiis, nova cam salutationc, et insolita, et baclenns a saecuio non audita salulat, simul defe- rens novse salutis obsequium, novxque laudationis pr.tconium. Vel novuni, vel rartini est, inulierctii uh angclo saluiari. Non Agar, non uxor .Manne ab angclo salutata est, cuin utraqiie aiigelico aspcctu ci alFaiu frueretur, Nunc auiern ab angelo mulier salulatur, nunc appropinqual tempi!!», ut ab ipso Domiuo niulieres saltitcntur, qnibus dicalur : Avete {Matih. xxvm). Cogilahal Virgo, qujlis esset isia Kuluialio. Cogiiernus el nos, qtiantum suniciinus q-.nilis sil, Non csl bxc salutalio per viam^ sed sa- >ii';tlio rcdiiccns ad palriam. NerKinem, inquii Donii- nii», p^r viam tulmtateritis [Luc. x). Si qnis adul:t(iune non ficta, et asscntatioiM; eiauda (c sibi gratificare voleiis in bis qnx vaniialis sunl, au( benevoluiu se es(enda(, aiK liiuda(orcin cxbibeat, liic esl qni te salutal pcr viani. Tibi cavc, cave ab bis qui libi dicunt, avc, Va: cttiin (ibi, si taliuin servus elliti Ti>. Vx (ibi, si doniineittur tui qui quxrunt aniinaui (uain. Nec amaveris saiutaiioncs iii furo;suflicil (ibi testimoniuni conscicniix (iix, el tcstis in ccelu Gdelis , cui dicas ; Apud te Inus mea in Eccle- titt mogna [ Psal. xxi). Dislingiiitnr sjiulatio 4 salntatione ; quia disccrnilur salus a salnte. Esi eniin vana saius, de qua scriplum est : Quia vana salus liominis {PsaL u\). Esl et vera saltis, de «|iia scriptiim esl : Exaudi lue in veriialc salulii luw {PsaL Lxviii). Hxc aulem sahilalio, sivc sit optaije salutis votiva imiTCcalio, sivi; dutj; vel damio: sa~ 4C0 JRACT. DK SALLTAT. ANGLLICA. 470 tulii aiir.iiiiliaiio, iioo riciain licncvolenli.iiii pr.x'- A bilio iiilus concipiliir, roiis pcr miiiislcnuin curpu- lCDilit siiliilaniis, iicc ralMiiii kiiiilciii prxvlir.ii Vii- g nis. Scil, siciiijesi aiigelis senipcr amici vir-^iniins, Virjtiiiem fnleli lande «onuiieiuLit, et a pleiiitudine grali.c laiiileiii iiK-lioal dicens : Ave, qralia plena. 0 saliiialio saiiililiTa ah angelo (ticiata, cl iioiiis ad Kalutaiiilam Virginem pr;eformala ! 0 jnbilaiio cordis, dulcodo oris, condimenlum amoris! Qiiis lociis iran, ubi cst pleiiliudo graiijc? Pleniludo (jiiippe graiix csinaniilo csl ciilpnc, rcparalio na- iui;e. Corriiperat ciilpa nniuram, ei provocaveral irain. Scd non conliiuiil Dcus in ira sua niiseri- cordias soas. Eflndil gratiam , ot averiil iiain. ScKuni. quciinlamiiaver.1t seiitenlia niaiedictionis in priuia Mmliore {Genes. iii), niiiic rcplel gralia rls dcccnlor ailniinislratnr. Scd iinpiirc geritiir, (luidqiiid de piiriiaie cordis noii nascitnr : OirtNif, quippc, gloua f\i\(C regis ab \i\t\it (Psal. XLiv), seil non omnis gloria cjns intiis. Ab intimis cniin sxp« proci^dit, uiidc foris gloriliceliir lex gloria*, (\»'\ iii fa;lis csi. Amat auUm ha.-c intrrior pulcliriludo pariliiaiem conipariiim. Dedeccl enim dissiiiiiliiudo, ulii iion apparel dissimilitudinis ralio. Si alilcr judices boiia vel mala lua, alilcr aliena, oculi tui dissimiles sunt. Si apud Deiim snperbus es, ei liu- niilis apud lioniiiies, facics dispares babcs. Si protinio coram benedicas, ei absenli (iclraba.s, si Deuai in prospciis laudes, el miirmures in advcr- sis, iabia liabcs discrepanlia. Tcla autcin hxo de- iM-iiedictionis, ct oleo iniserationis iii bcata Vir- rormitas dc vitio snpcrbiae procedil, qnx ina>quali- f iiic. liic cst lecyiluis olei ; bxc csl conclia Ge- lalein cl dis.fliiiililudincm in moribus semper dili- tlcoiiis rore pleiia ; bxc est iirnn auica, halicns git; sicul e divciso hnmililas clium inxqualia ad iii.iuna siimnia; duicedinis pluvi;cqiic CQDlestis. Qiiis xqualilatem reibicit. Quxriiniis in bac viigino co-iiari' tuniciat. qiiali vel qiianla fiiei ii plena gratia, qu^LMiam sil parilitas dimensionis in fjcic ejus, lam qn:p prima inter muliercs, el sola plena gralia, bona, laiii laudabilis, ut nielior ct iaudabilior non designatur, qii;e iinigcnilu;ii Filiii ii peporil, plenum giali.e el vcrititis? Frotomarlyrcin logiiiuis Slc- pbanuni plonum gratix el forliluilinis (Acf. Vi). Scd li*c lanlo pleiiior credilnr, qiiaiito graliac capaciur; (ju.t ipsiim graiix aucloicin, lain ina- Cnuiii, laiii imnicnsiim, qitem loUis iion capil or- Lis, capcre poiiiit, cordt; pariier el iiicnie. Andi- viiniis bealam Elisabeib Spiiilu saiicto rcplcl.ii>», (|u« inajorcm gratiam in \irginc asiioscens, se visitan ein el salulaiilem mirata esl, diceiis : V\ide kvc mihi ul teniul mater Domiiii iiiei aJ \»e? {Luc. i.) hcctc uluiala satutat, per qiiani sals fueial com- uiuiiicanda, ul per ipsam gr;aije aganlnr Deo, qui (iat saiuicm rc<;ibus, et inandat salules Jacob. Ad boceniai gralia plcna eKSlitil, sicut incnsura bona, «l ronferl», el toagilala, el siipcrcinnciis ; ut por ipsiiin gralia Dci abundet in iiobis. Ilaiic eiiini siii- gulariter praelegit Ucus ct gialilicavit sibi triplici gratia pr;Kditam, gritia decoris , giatia favoris, graiia boiioris ; ut Gerci spcciosa, giaiiosa , glo- rioM. De tripUci gralia Dei. Graiij decoris in boiia facic pr.eluccl. liona pos^it iiiveiiiri inicr oinucs filias Sion. Qu;cnam ieciius dicatur parilis diincnsio, quam xquaHtS:, bumititalis Cl bunoris, dignatioHis et diguitatis < Sic eniin scriptiiin est : Quanto magnut et, huMi- lia le \\i omwibHt (Eccli. ii). Si cgregius es, eslo lanu-ii dc giogc. Si iii oiniiibus prxes, noii dedigiic- ris subessc. Considcra lcipsuii), considoia el ina - gistruin tiium ; et in quo opcre sc cunritealur ina- gi:>lruin, ei verc. F.sl eteniin. Cousidera quid dixe- ril, ct qiii-: .Vccrit : Ko\ittni, inquil, minitirari, ted wiinitlruTe {Matlh. \x). lioc esi, quod d\%'U : Qui prcecetior esi, fial ticut miiiislrutor. Et qui mujor ett in vobis, fiat sicut junior {Liic. xxil). Eccc <|uid dixerit. Sciiisquid fecerit? Ilumiiia- vit se usqiie ad pedes discipuloruu) suoruui. Quis boc fccit? Iscujus esl tcrra scaliclluin pediitn ejus. Is qui dicil: £170 lum jni\i\ut et noiiititnut {Apoc. 1): priinus dignitate , novissimus biimilitatc. Ergo cxeinpluiu dcdit iiobis, ui seqiiaiuur vusligia ejus: adoraiiies in loco ubi slcicrunt pirdes ejus. Venile, adoremus et procidamus ante Dcuin, huiniliemur sub ipso ct cuin ipso, quia buuiiles spirilu salvabil; auieui facies. jusia diainiiionem U. Augusiini, cst ^. «»» scilicet qui adorant in spirilu ei virlute. I.ocus parililer diineusa, iiiculente colorala, bilarilcr af fecta. Parilitas auteni diuiensionis sccuiuluui ;vqiu- litatem, similitudiuem, coinposiliuncin, el moilili- catain ci co«nmensuraiam congruenliam parlium, uon uiiiiiina pars pnlctiriiudiiiis esl. Non eiiiin coii' Teniuot oculi dissimilcs aut inxquales , facics di- i>parcs. labia discrepaiiiia , nec universo qii:cvis pars pulchre congruil, qu;c a rcliqiix pariis coii- grueutia sua dcfurinitaie vci enormila'e recedit. Quod debii.iin inensuram iniuuit vei excedit, vel ad sui coniparis sinuliludiiiein non accedil, graliain pulchr.tudiois devenuslat. Laus verx pulcbriiudiiiis inagis csl uientis qnain corporis, ei tameii aliquo uioJo corporis. Sxpc oiiim quod caslo tordis con- adorallonis virtus csl humilitatis. liic steicruiit pedcs ejus. Qtiumodo stclcrunt? Iii bumiliiale ve- iiit, iu buuiiliiaie perseveravit. Exiiianivit semet- ipsuni funiiam scrvi accipiens, el pro scrvis Domi< iius opprotuiiiin crucis perlulit, facliis obcdiens Pairi usque ad moriein (Pltilip. ii). Qux est sumii;a buiniliiatis, si hxc noii esl? Quaitt putchra p:irili- las siiinmx dignilatis ei suiiiiikc bumiiiiatis? U fidelis aiiima : si hoc cxcmpio coiitra SDjicrbiani niuniaris, iit magislri tui vestigia por Utiniiiiiaicii) seipiaris, ilicitur libi ; Quam pulcliri suAl gretsut tui tn calceameniis, filia principis (Cant. yw). Audi, fil.a, cl inclina aurein tuain, ut buniilicris ; el concu- iMStet rex decorein Uitini. Quis r<^\. nisi qui soiui 471 l)") ni^gib |e buniilius , laoto inni^is Doiiiinuni niagMificas. Uiide qwa prj? cx-leris l:- slrx faculiatis edicere. Nar.i, cuuiomnia inca laii :c sint digna. et qiix propria baboi etqux coininun'3, speciali laude iilraque eamcommeiidaiii. Comniutii.» etiim siugul.-iriier babel, quia supercxrelleiiter pr:e ca^teiis habet, qti£ cum Cditeris habct. £i singulaii- ter est quod sola non esf Casia est, iiumilis csi, siiiivis et benigiia. Suntcl aiix similiutn virtutiun, sed iioii siiiiiliter, iion aequaliler. OiiinibiiS e:icellii ; ei in omnitius doiiiiiia miindi, ei coeli regina, homi- iiUQi el angeloruiJi , matcr Dei et fili;!, soior cl sponsa, ainica el proxima. Malcr per fccundiiateni virgiiiilalis, fili? per graliam adopiionis, soror pcr graiiari) cominuitioiiis, sponsa per fidem despoi»- S(tlioiiife, aniica per viciisiludiiiem dilectionis, pro\i- (Jafr xxxi). At qui viderit mulierem, ad coi.oiipt- D nia pcr vicinitaiem sin.ilitudinis tomnibuspulchrior, bceiidarii cam, qtiid nit>i ocutum iiubct impudicuni! Iiiipudicus aulem ocul-js impudica; laenlis esi niiii- ilos. Corrupiio ^eiisiitnii impudicua.' esl conluiier- niuin, Iniegiilas sciisuum casliialis e.^^l sisnactiliim. U*ijus aulcni virginit lanta luit iniegrilas, ct iieii- lis el corpoiis caslit:'.s, ut lota virgo fucrii, tota impollui.t, !ot;i imnuriil.tia, iiiillo scusu corrnpta, nullo seiisu contaiiiiii.ila. Toiiiiii cniiniit quo.i iiirpo est, loluiii rcprobavil qfiod niaUini esl, loUim vo- liiil qiioti piidicuiii est, lotuiii dc\ovit quod inho- ncj-ii.im ei.1. Uiv.c ost emm plena viiginilas, iii om- nibus .«ichsibus illiljata iiitCij-iilas. Omnis delibalja iolcgntaiis. (juxdam .lcflointio esl viigiujialis. Ilic s( ioCuleiiiUs COiOi. CUjiilalL, "aiuloiC Ct \i.Ti,- oinnibiis ainabilior, stipcrspeciosa, supergraiiost. supergioriosa. Dominun lecuw. Quid siiiguiaiis plo- ri« liabet , quod dictiim est : Z)oi«ijn(s /tci<»?, cinn Gcdeoui ab angelo dictum sil : Doviuus lecum %it, lirorum foriissime? {Jud. vi.) El PsaJmisia di- cit : Dominns nrtulum nubiscitvi {Psal. xlvj). Ei Cluistus iiabis dit.il : Lcce ego vobiscum sum cmni- bus diebus usque ad consunimulionem scrcuii^ilatth. )»\vju). £l de Chrislo Uaias dicil : l'J vocabiiur rso meuejusEminanuel,!ioc esl no'. isciiml>eus(/.<<(i. vii). Sed hoc dicturus pixmisit ; tcce virgo concipiet et parie' fi.!ium , et vocubitur notnen ejus Emmanuet ()/;i(i.). Quomiido eiiiin ad nos vouirol, iit e.-^sei 'to- 'nscum, iiisi quia 'i-J Viriiijiem \oiiif, quam ei piu:- i..> TRAcr. DE S\LLf vt^iiil. i:l ciim ea etset, v; inoa, cl exe;i, ci sii por A f am in nobis • Ciii!' sil suscepior intsioi l>i:!i.^ Jjioli/ Ad lioc enim nostraii) natumn cx cu -usccpit Dlmis Jacob, ut noliisciiin sil seinper, diceiis : Dc'\cia: mfiv, eae fum liUis h.ominum [Ptov. viii). Si aiilcn» (lelii'i.v Dci siint osc coin liiiib hoiiiiiiiiiii, (jiiaiitx p.ilus il<'li«.i;e cjus buiit essc ciitt) iinica sii.t, i|ii;iin pr.Tclc^it iii niiiiisleiiurn laiilariim (ieliciaruin? QuoJ cr^o iiobibcuni rsi, comninnic.tns iialur;t: no- sira*, ct coininuiiiidior gr.iti.ie sii;u. iU siiiiiis iilii cl Ii.cictlcs l>ci, fialrrs auie:» ei coli.oieiles Je^w Lliri- Sli, lijc laiu inagnuin doiiuin, laiii iiKigiiu u bu;iii:n illi s ngnlariter diciuin cst : Dominus le.cum. liiijus larit* (lis;)Ciisatiunis niii«isira el tooperatriv effctu, »;il(iiein inutidi, niibis dudit. Seore salulis uoslr.T, qtiod a plcni.ssima f^vui^ Jncbjaiiir. el ir> plenissinta pratia < oiisuinmalur, r^ piciiiiudo graliai cuniinenioralur ; et auclcri gratiy laus ascribitiir, qui Virgiiie cooperitiile auctor ope- ris ostenditur. Denediciio Virgiuis. Fosi Deuni auciorem lanti beneficii prima laus Virgihi ijobetur, ul ab omnibns ineiitc benedicaliir l'r>picr quod ei ab angelo dicilnr : Dcncdicta lu in mn.tribut (Luf. ij. El a;l eam Eltzabelb : Be- uedicl I lu inicr muheres [Uid.l. Lv.i pcr supcrbiam et iiiobedicniix culpain beiitcii!iain nialediclioitis iii se cxcepii , el iios pcr eam ni^ledtctioni obiioxii butiins. Superliiac cniin inalediclio deuetnr, quia Di'Ui tuperbis retnltl, hnniitibns nuU'>h d<(l yrniiam (/ Pelr. v). Iliiic scripluin esi : Iniiiuni omnisjiec- _ cuii tni>erbia. Qni anlem lenncril eam, adimplebilnr waledicii* (t.ccli. \). Maria au:ein sosc liumiliavi:, ci bcitcdiciioiiem nieniil. Atleiidaniii», nt possuniu», qiiatitum se lt.iiiii:iia*it, et qiiaiii benedicta fueril. Ksl quatdaiii biiniilila* siib pr:ecepli), est (pia:daiti 6ub consilio, quaeddm siib e^^eiopio, qiurdaiti siib proposilo vel volo, qiiaedain sub nialedicto. I'r;e- cepiuni intpoiiii iiecessilatcm , consiliuin excital liberam voiuiitaieni. exciitjiliiin piovocai ad u;niu- iaiioneti), saitciuiii propositum sue voiuin cuiinilai OevuiioiiCin, lualediclum addncil conrusioncm. Hii- ntilitas snbcoiisilio inajor esi, qux eslsub prsccpto. Pi.tCipiniur alicna noii rapere, motiennii propria rclin'jiio'.c. Hoc niajiis i^Oiuim, illud taincn !i«agis \T. .A.NCLLIC.\. 47« nocessai iiim. Iltud cc:i:ii>itiiii'.s, Itor rc^sti iciius. ilit* niiiitas siib cxcmplo, siue pr:rccpio ':! siitc consilio, a lyplio siipeibia: et fastti arro^aiili:e loiigiiis vide> inr abcsse. Magn;c euiin biiinititatis iiidieiiiin csl, niilln ciigeiiie, niillo siiiidoitlc, rcoto a^eniiMn sibi prieferre; '.xec dciii^nari «niiil(|iiid di^iiiitn fueril iiiiiiiilidno. S.epe aniem siuc pt.Tieplo, eon^ilii», et t,'Xotiiplo, occtilio ineniis insliiiclii alii|iiid l>(>iii |ier- eipitur, ei iii proposilum sive vo:iiiii assuinilur, qiix' csl iiiira bnniililas. .Miii:n:e siqiiil, qii.X' focundilalis expers est ? Si fortiiiditas benedictio csl, quoinodo sleriJi- las malodieiio nou esl'' Quid viryiniate sterilius, qiid ii)f<'e.iiii'iiii'^, quid iiiliiiciuosins ? Niliil oiniiiiiu. Soil anio vii!ii!tein recundam. ^aiii vr^rgiiiilatc fe- cuiid:) iiiliil tViuliinsiiis Saiietiitioiita aiite.n vii-<^i. iill.itis siipia legoin cst, quaiti niili.i lex iii pr:i?- copliim icdegit. sed ovaiigeliea pcrfectiu iii coiisi- lio liiriiiiivii , Duniiiio dicciilo Qui poinl «•.//xTt', CiJ;)i'/t [Mnli'i. xix); ol Aposiolo : De lirijinibnt prncoplum Dam\iii non habeo, consilium aulem do (/ tor. vii). Iltijiis iiaquc virjjiuis proposiluin nul- Itiin pr.eccssil legis pra>coptiim ; nulluiii ut qiiibus- dam \i(!etttr, dt logo ronsilium, nullum ex Icge eveiiiplitiii quod de niiilii-rilms niagis accipicnUuni qiiani de \iris. ;Nam Llias ci Jeiemias ct Daiiici vir- ginitalii rasiiinoniain scrvassc ii;s4iinanliir. In niu- lieribua vero, \ci aiite legem, vei sob lege, cxem- pium sei i./iu' Miuiniiaii'». Ituniiic Oic.T.e, iioii oc- ♦75 DaLDLIM C\NTtAaltNSIS ARUIIEFISC 476 r.tirril. N;iin qnoJ fllia Ji-pliii' (lijoriim moiisiiiiii iii- y^ dilioiii», post piimaiii pr.evaiira(ion^m ei vriiosuui diii'ii)s ad it«>ploraii(lam vir((iiii(a(cin su.im iinpcda- V\t {Judic. XI), v.irie iiiiiT|)rcUri poti'st. Qno ciiiiii iiiiiiiio i«l le(t.rii, Scripiiira iiofi loiinidir. iN iiii, si c.iii a Jiplor.iijK vii}.'iiiii:i(is hs:c fnii, <|iiO(l quasi slcrilis «iiie f>iii-iu tioii cskci sciiicn leliiluia iii Uiael, a |)ropo«ilo s»nct:i> virgiiiitilib lotigi' c«t liac iiifiiiis <'o;{ilalio, nl larryn.aruin iirurnsio. VcrMiii- i'c videiur, «iiiw pairi siio dixer l : Puler mi, «i ajeruuli ot luum ad Deuin, lae tHtlu quodtutt<-tJi< i.(i;f, iioc csl \iliiim condiplsct-iili.c, itiscctiiilnis iiivnil viiiota propji^.ilio; i.-i lamcii :ilii|ii:iiii iHCorrN)Mioui8 m- |i'i;riiaieHi in iiasreiiiil»iis relinel piintiiiva c(»ar in pailu, cl iu «iuibusdain steriiitas sine friieiu. Il.cc auteoi siuc peccalo conccpii, siue «iolore {icpcr.i, dc virgiiiiiate fiucluiii proiuiil. Ei qualeni friictiim ? l<'ruclunt uli- qiie singularcni, fruciuni preliosiincm toto fritclu conjugu. (juisnain esi rrucius cil iii conmtislionc pcnlit iriAiis fcmitia-ipie coniplexio lioc iii pariii rcslilnil n;i(ivilaiis ()rij;o, Virgiiiilas ;iii(oiii omiiitim ipscciitinni romniiinis inle^ri(.i8, virtutis nomeii et lau^lem iii iiis polissi- muin liabcl, qni cniii iniegritale cariiis scrxanl cadtilatem mei.lis. Virginiias aiKcm cnmis .sioe castilaie meiKis, eisi iiuu littbeal ipsa in sc crimiHis viliipcriiim, nou liabel taincn vciae viriniis \ttxco- nium. Virgiiiitai au(e:ii bnjiis benc licl.-e iuiili<'ris singularem Itubct vii tuds l.iiiileni, qiiia singnlarem olitiiict beiicJiclionis graliaiii , ciii meiiio tli<::ini sit : lienedicia lu in tnuliertbitt. Kcneoiia perdidi; per le l»a"c ei lixc tnala rcperi ; vx itbi, i|Uia per lc faciu:ii cst, vx inibi ! Ad bxc nou poleral oiunis mulier unuin respondcrc vetbum, ad bscc non poterai iiisi Adx t*osU:rilas, (ola b;cc liliorum boiniiium nume' |^ conrusioiie couluudi el conturbiliunc perlurbari. rosilas ? Nam qui i!e foniicatione nati suiii, de primis parciiiibus conjngio copulalis propagali sutil. Toliis auicm Jruclus carnalis |ierinistionis pi-a:da:!;«= nalus esi. uipous de inala jrbor.- naius, el de vi- tiosa radice corruptus; mala si(|uidem arbor inatos fi-nclus facil {Uatlh. vii; Luc. viK Qiiaenam, iti- i|nis, csl mala arbor? Concupisccntia uiique mala, eoncupiscenlia carnis, quain saiie trabuni, quicuit- que secundum lcgcm cariiis generanlur, quicuitque ex irailuce pe<-caii propag;iiiiur. Hxc esl auieni ori- Hinaic nialuin in itobis, maluPiim sctniiiarium, et loiius massre corru,it;c rermeiiiitm, el cominunis damnationis initium ei complemenlum. Ilttic origi- nali inalo lain noxio, tam morlirero, roinediari o|»oi-!.uit por ormiti;»lc bo.ium, de siatu priiiia coti- lliiic (otum gciiiis mnlierum poiuil esse exosum, el pubiica exptubraiione digitissiinum. El sic qnidcm eiat aute liujus virginis partum. Nunc anteiii iongc ylilercsl. Ilabet cnim nutliernuncquid respundeal; iiabet iii beata virgine, quod biiic exprohratioui oppoiial. llec est, qiiam diximns, absolinio jnslae criminaliunis. A qua quidem criuiinalione c( b;cc virgo libcra csslitil, et suo tnerito cajteras absul- vil. Qita: qnouiam Salvalorem niiiiidi ediilit, qui inoriem desiruxit, ct debiiam nobis damiia(iuneu) avertii, tuiuin ei posl Deuin doliemus, quod a ina- ledicto liberati sumus; quod oinni benediclione spintuali in coelestilius bcnedicli sumus, ut sicut ipsa i-.si scinper apud Denm l ctiedicta, sic a nobis $\{ ^enipcr beticdicenda. A-n TWKCT. DK VlLNEflK CIlAUITATIS. 478 Benediciut fruelus tenlrlt tui [Luc. i). A iiivenilur iii oinni Lono, quij iinnimii» exslilit »o lluic angelicx snluialioni , qua per singulos ilies oinni mnlo. Cni Spirilns ilaliis cst non ad mrnsti' l>e;i(isbiiiiain Viiginein, ea qui dalur (ievolione sa- riini, iit saliiii pnssil iiii|ilcrc oiiinom justiiiani. Oiii- iutaiiiiis , aJjicere soleinus, el len,diclus fiucut iiis biquiJciii jusiiiia sanoloiiiin Imic 4-oin|>ar3l:i in- lYHrM» /m/. Quaii; clausuKim Erz:»btitix, qnonediciiis in geiiniiie , benedicius in flore, beiie- FIus eniin ascendil de ra.lice Jesse. Usqiieqiio? Uli- «liiliis in iniiiture, beneJictus deni()ue iii graliariiin " ijue usque ad summiim, qnia Jcsus Cbrislus iii gloria nciione ei coi.ressioiic. rin islus semcn Abi.iti;t5 fa' cst Dei Palris. Elev.iia est magniliccnlia ejus super clus esl cx somine Da>id secundum cariieni. Si aulcm virgo dcsponsata Josepb de domo David ipsa fuii senien David , ctir noii Cbrislu^ pic credalur luiic facius e.x setnine David,cuiii f.icUis fnil cx innlicrc, cx qua (.iclus esi siite seniine , videlicet cx semiiic David sine seinine? {Maiih. i.) Cur aii- tcm siiie seuiinc , nisi quod virgo invenia esl in ttero habeiis dc Spirilu sanclo, miroqiie niodi. con- cipiens, ei a gigi.enie noii accipicas ? Ipsa cnitii dc coplns, ul sil germen Domiiii iii magniriceiilia et gloria , ci friiclus tertre Miblimis. Scd quis nobis frucliis in lioc rruclii? Qiiis nisi Iriiclus bcnediclio- iiis , de fruclu beiiediclo? E\ hoc Cnim seinine , gcriiiinc, flore , fiiKtns beiicdiclionis provenil ; :hI nos usqne porvrnil; primo quiJcin quasi in seminti per graliaui veiiice, deinilu qnasi in geriiiiiie pcr iiicreiiieniuin jusiili:e, dcmnm ct in flure per s(>ei>) vel adcptionem glorix. A Dco cnim betiedictus, ct &e siiLstanliam carnis minislravit ; nec c^l polliiius iii Dco, huc esl ut gloriflcetur Dcus in ilio ; nobi» cx ea cariiem assumens. Hic esi ergo seminis hene- quoqne benedictus est , ut ab eo bcnedicti glorili- dictio , ubi nuU > est |)ecc:iii obligalio, ubi iiiiliu esl ccmur iii illo , qui pcr rcpromissionem Abrahx di* ftropagatjc vel ro:iiraci:c iniquilaiis ori};o. Fonna ciain, bcnediclioiiem omninm geniium dcdii illi scrvi askiimpia «iiie conditione scrvili , el pecc:ni ininiuiiilas iii na.scen:e. geniina csl libcrias, libc- raqiie ingenuilas , qna soliis liber cst, qni rcos ab- solvii, cl liberos lacii. Ilnic aiileiii bcnediclioni qiije cst iminunitas cuIpiB, benedicin) germinis ad- jiingilur, qux csl plciiiui;!o gratia' , iierlVclxquc juslitix. Suius ciiim iiiler homines cunsummalus Dcus , ut in inuncre bcncdiclionis sii ipse nobis bcnediclus; el pro muncrc in gratiariiiii a< lione ct coiifessione laudis a nnbis seinpcr bciicdicendui. Sil eri;o i>e:iedictum nomen majtfsialis ejus iu xter- num; ci rrpleatur ntajestaie c]tis oronis terra Cat,ria(. TRACTATUS OCTAVUS. DE VULNERE CIIAUITATIS, QUOD SPONSA INFMGIT SPONSO. Vulneratti cor meum, toror mea spoma, vulnerusli cor meum i» uho oculorwn , el in uuo crine cvlli lUI {CuHt. IV). Mullis modis commendat Deiis cliaril.ttetn suani ^ socialilcr conviviint iliis, ciim qnibus h.ibitare cof>- sentiiinl. Kst ct castus amor conjngiiim (irmans et adoriians. Ainiil igiliir aqiiila voiiians super pullos suo.s;amat etg:illiiia congreg:iiis ptiiios suos subalas, el pr;i> aiiioris magniludiiie infirmalnr, plumis p:i'> riier et alleciibns resoliita. Amat paier diilrissiina pijjliiora iiatos , cl mate: filii ntcri sni ohlivtsci non poti;.st , fiaier et soror duicissima nomina nccessi- Indinis, cuiu ticissiin dicuntur et audiuntur, mor- tuos ikuscitani ainoris :iflcclus. Par aiiiicoruin iiidis- solubile jiiii^il ami* ili:u foedus, spoiisus et spoiisa doiiiesiicas aneciioiies cognalionis siix poslponiiHl, ul caslis aniplexibiis et deliciis anioris inserviunl. At liis Oiiinilitis violentior esl amor Cbristi, pro- erga nos , iiunc rebus, nunc verhis , nunc benefi- ciis , niinc promissis ; nnnc bl.inditiis et pcrsuasio- :iibus verburum, nunc simililitdinibns rertim. Si- niilitudo aiiiem snmiiur de gcncribus tl iffeciibtis amoiis iiobis non inccnis, ul metis tiosua c\ re- bus bibi iiatis admoniia semper illum cogilcl , qni lola meiilc diiigciidus csl; cujiis seuipor ineininissc dcbet; el cuin aniorcm co{;itat in his, qiix diligeie, vcl diiigi , vel naiuraliicr vel socialiler. vel casle »ol;'iit. Esl eniiii nalur.ilis anior, quo ni.turjin sui generis diriguiil non soluin Iioinines , scd qii:t(|uc aniinaiiiia , qux vim amoris in sc scniiMit, ct <|ii(i- daiii iiistiiictii nalurx Ie''ibus amoris conseniiunt. ' ;ii ci S!Oci..lis amoi.fpiocx moui on.^prixolctiionis fiiii(!ior. iniciior. iculior, pcncirabilior, compassi- *7t> BALDn.M cANTLAUitNsis Aiu;iii:;r;s(:. m l)ili'»r, (liiliior, (iriiiior, fcrrciiiior ; rujiis viin oui- Ji tnea ipontn , luliii-rii-iti tor vtrvin. Ncmp- \tr<>\»\i-r iiis anioiis (Hntp iralio nec cxccdcre iKilesl, iiec ii*iHi;«r«, M'd nt-c a»I plenuin cxpiimcrc. Noii dcili- f;in:iir laiiicn Clirislus ar)iiilx> coinpjroii \i I gul- liiiac. iii qii.-) rc comincnibtur inii;iii«la C.hrisii rli:iril;«s, iiiir:ii)vi( , ei vibi mortcni. Ilinc cjub viilncra iii cnirc suspcnsi ; bine peccaloriim nosliorum vnlncra sunl sanala; hinc iiobis salus csl niiiiislraia. Dcfiidcrium rrgo nostrx saldlis , et pro iiostra salnlc dcsidcriiim pioprix iiiortis , diio vuliK-ra .<^unl, alieniin an oris , ailssimi- d.ccl. llico(iiliis Iprrciia \ulcns, qno- iiioi!o potcsl p»ilver(! lerrcii.T copjiaiionis iion as- p^Tgi , (|ii(iiiiodo i»on lurhari? .Noii crgo Ijic ocnlos D ncc dcsidciciil lihcrari. Sxpo ainc:ii cl dcsiilcrani, sod it0!i .'.|ier,'!hi, neiini de se incliiis pn ridcrc con- fisi, vcl forte ad horam piisillaiiiinilau^ pnlsali ; d dum posl assidiias oralioncs nnii iiiip.Mranl i}iic(l insianler oranl, spcs cornm paohtiiin i.ih.soit ct dclicil ; (]iiasi iiol l Micrarc, qiii po-sil. Ilnc quidaiu ail ; Ocuii mei langneruut pnv inopia {l\\al. i x.\\\i|i. El ilcni : l)e\ecirunt oculi uiei, dum xperoin Deinn tncum {Pxat, lxvih). Dum cr^o spes dcfKii, ocu.us «c avcilil ; diim spes rcsurgil, ociiliis rt^cniri!. 11' c de. spc icniporalis consolalionis vcl lihcraiioi.is dicuim sit; qnx ex variis caiisis vicissini nui:c pio- ost, tnjus piilchriludine vnlncratiir sponsns , scl "' ''• """<^ " dcsidcrarc, nec nnquaiii despcraio. i|naiiio reriins sponsa Chrisli oimra contcmnciida ^"« ^"^S" oculus iminohiliter figiiur, uiidc nniiqiiaiii rfliiiqnil , ul adhxieat s|>onso suo? Sed qiio magis averiilur. Ihi seinper hcerel, ubi nun!|ii.im !idh.«ret. iMrcl.quam oculo? ^am nhi i.mop, ihi ocnliis. ^*"'<-" Pf^plieU ; Oculi nici temrer ud D.:iniiu>n Onilui anlcm, qnia vid.TC potcsl el vidori . indei C*»*'- ^xnv). Nec le movcal, qiiod hi oiiili dicim- cl ilUi solcl esse ainoris. Nain .siia pnkhiitudine l"r, q«asi plurcs, Cum nno ociiioruin tul.urctur ror ^•norein provocat , ct secrcia sigiiificalionc amorem sponsi. Unos enim cculus Cbt, qnia un^is amor o:ii iinniiat. Pnlrhriludinc dico fideli e( vcra , aon fii- '"'^' l*^l"s intcnlus. Sed unius anioris variae siint a - rata et ficl:i. Nani qii:e oculos liingii slihio, spcciom feciiones, qnihus niiil ijliciier dttsiderando el spc- qiiam hon h.ilM;l inentilnr ; cl oculiis ii:lciili.»nis r.mdo ad nnum lcndilur, iibi infcvocainlilcr pcnhis qui inendacio rohoralur, aiitc onilos Oci rnisca (igiiur. Figiliir aulein oculiis, cnm clande.siino < t (iiigiiur. N(m enim simulali^ virlutihus delccialiir, Q qnasi furlivo aspeclu non todiin sc ^pciions, set oculos averterc, alioqnin avolaturus est a qno so!u videri inlentiil. Iniiuii, cnm nulum dcsi- ip»e, cl diclnrus : Averu oculos luot. El pcr Sapien- " dcrii sui in humiiiiaio prccuin occiihe ct revcrctitcr loni admonebil : .ic'rtj, f/ /■tii/icra ^* exponil. Nc niireris, ocultim fingi in signincalio !0 iie icrulalus fueris {F.ccli. iii). Iiilcrduin aiiie^n ocn- hujus .inioiis, de qiio iniiic loquitur, ciim sanctns liini &e avortcntein noii aiii:it, seil rcveitcnicm ainat. amor .-iiliil fidum h.ibi'at. Nain lingcrc non seinpcr Saepc eniiii ijiiis in irihulalione posiliis ad Doum simul.intisaiunientien(is,sc.i inierduii) coniponeiilis, rljinal, ad Detim oculos levat, c\ de Iribulatioiic aul roiinaiiiis, est aiil dissi^r.ufiulis; qiiihi.is niodis, liheraius, ct jain securitaic reioliitus a!ior»nm re- con»poiiendo>cilicel,auilorii,andft {jiiidissimi.Iaiido, spicil, cl a Doinino oculuin avcrlil. Scd iiiox virgu Deiis fiiijjereinvenilurei seniiiur. Scripliim csi enini iiis^ipliiis a Domiiio pcrcussuscl custigalus icspicit, quia finxil se Jesus longius ire {Luc. miv). El iieni : ei re!>pici dcsidcrut, dicens : Hapice in me,et mite- Qui Hnxil tigillatiin corda eoruin (Psai. ii.\xn); icrr niei (iVo/. ixiv). Hiiic saepe in uno codeinquc ct : Qai fiiuit ocutKin non cinsiuerGt'' ( l'iul. psalmo scripliiin csl . Ei claniaveruut ad Uvmniuin xuii.) tl ibidein : (Jui fimjis laboretn in pracvpiv cum iribuliireiuur, ipte vero iccpe iiberaiiii eo:> [Vsul. (icii/.;. cvi). S.rpe jnsli dc prxsenti tribtdatioi.o visibilil;'r D* uno oculorum, tl uno .riw. coili. uoii libcrantur, bi(.Jl Je qiiibusdaiu sciibitui : Vulneruiti, i!)<|iiil, (:r meuir, ii uno ocuiorum *85 BALnilMCAMlAniliNSlS ARCHIRNSC. 484 tuornm, et iii uno crine eolli tui (CV/n/. n). El aiilc A ^*"! mali» Imiporaiibu», qu» ad dexKram ci ».l cl posl, iilro!ii(|iie >id<;l spoiisiis, qti.nsi rirriiiii'-|»i" rieiis s|i«ii»>jn», »|iiO(l sihi pl.Krl ; el iilrol>iijiic imilas (oiiiiiieiil, c:>pilli iii in ; alii liinc iiid«> nd atircs et (entpora. Ct in niiilieriliiis <|ii.« comam ini- trire solent, capilli compli, ci .iil piilclir.im u;<|inli- tatem deconler dcpiixi, a vertirc iis<|iie .1 i rroiitcin discriniiiitfnliir ; ct liinc iiide per aurcsad coIIuih ct lininei-os reduciintur, ubi iii «inum crincin cnllignn tur. (Jnus <|uippe crinis ex inntlis capillis <-oiligitur, vi iii uno iiudo coiiiitringiiiir, ne rapilli sine 1 -ge siiiistram biiic iiide sc dividiinL Ifi capilti ocuiis spniisi [il.uerc prob.inliir, «juia «licil : AufeiU tnalkn rogiiaiiounm veUrnrum nb ocmlit mei» {Ita. 1). Fl ilcin scribiliir : ^piriitti tanclui diuiplina e/fugiel ficlitm; el auferel te a cogilationibut, qum tiini nitt iniellectu {Snp. i). Qui securilaicin elei lii suis pr*- sljil diccns : Cnpillnt de cupile vetlio non periHl {Imc, xxi). Oinncs capilii coriiin ilii numcrati sunt, 'ju a cogiiaiio eornin apiid Allissinium. OiiineB auitiii capilli spon 3C ad collum, ubi esl jiiguiii obedienii.v, rcdiguinur, et in tinum crinem iiodu titnoris con- striog.itittir; quia iii omnibus obeiliciiiia semper iii liitiore Doi cogilanila esl, sical scriptmn esl : Qute pracipit Deut, ha-c cogiia temper (Eccli. 111). C( ileiii : soluli, et ^agi ct sparsi, iiuc illncqiie defluanl, el g Uenm linie, el maiidnla ejut obterva, hoc etl omiiit (l(!flueiido tie.leceant. llac ailc se coiiunil ei coin ponunl, qiix.cogilanl qiiae liiijus mundi siint, sotli- ciioc qiiomo lo piaccani spectanlibiis. Sponss quoque Clirisii ul oculis ejus placeat. cur:>.in cipiliorum suo- riim II. m ncgligit. Nou eniro qualicuiii|ue crine dele- ciattir. N.iin scriplum csl : Confriuget Deut capila iniinicoruin :$uorum, verticem capilli perawbulanlium f« de'iclis iuis {Ptat. lxvii). El Is;iias : Decalvabit Doininut rerticem fHiarum Sion, el Doininut crinem eaiuiH nudabil (ha. 111). El posl pauca, pro cri- spantc ciiiiec:ilvitiuni intcrmiiiutur. El Apnstolus : Nonin lortis crinibus {l Tim. u).Al ccontra rcligio ei sanctiiicalio Njzarcorttm, ei foniiudo Samsouifi iii c:ipillis esl. Subliles igitur cogilationos saiictariim homo (Kcde. xu\. l/niis il:iqiie criiiis iii collo, uiiius csl coiirordium cog Ijlionuni in jugo obcdieniis, qiias limor Dei in iinum colli^it, ei imlissolubiiiier consiringit. Ilicesl titiior saiKlus penuanens iu ue- cnluin sa^culi; non queni cbaritas furas inillit, scd qui liuiiiiliiaicin scr^ai, cl cb:tritatem coiiG.rmat. Ilic (imor quod sp.ir^uin esl colligl, quod ilissip:i> tiiin cst iinit, (|uod nialum csl CTpeiiil; qux buna suiit iiulrit, ct niitriia custodil. Hic deuique cor mundum c( iiiiuiaculaiuin f.icit, et omoi CHStodia servare KatMgit. rriiiia custodia est, ne quid mali iii opiisexeat; secuiida, ne scrmo malus ex ure pit>- cedat; teriia, ne quid mali in corde remaueat, undc as|iectus sponsi olTeudi debeal. Hiuc cor spotisi iiiiciitionum et aflectioiiuiu, de vcnicc iiicntis, boc C vnliicratur, Iiioc spoiisa laudatur, qiiia mulier ti- csl de cognitioue Dci, iu qualuorpancs dividuntur, mens Oeuni ipsa laudabilur. Sancti igitur nominis ci pecline discietionis discrimiuautur. XWie suut dc lui, DouiiitK, tiiiiorem pariier ei amoreuD Cac no« boiiis ailernis, qux ad froutcin (Jciccitdunt; nllae de habeie pcrpeiuum. Amen. itials :Mcritis, qii£ rciro rci^piciuni; alijc dc boiiis TR.\CTATUSNONUS. DE BEATITDDIiNMBUS EVANGELICIS. Beiili pauperes sptriiu, quouiam ipsonnn esl regnum cosloruir., elc. {tlallh. v). Proiiiisbiones Dci varise sunl cl differcules.sc- cnnliim luerila jtislorum, el jusliric:iiioncs eoruiii. Siiigiilis cnim ju!>lincalioiiibtis sua coinpelil rctri- btitio; ei utnqua^que virius piopriain babel laudcm, propriainque mercedeni, secuiiduiu dignilatem or- diriis sui,et (|iialila(eiu gcucris sui. Vidcani paupercs ct la:teutur. Videaul, qiiae sil pai'$ eoruin, qiialis linRreditas; nun terrciia, non cadiica, sed incoiita- iiiiiiata, iitimarcessibilis, conservnta in coelis. Vi- deaiil et iaeieiilur, quoniam ipsorum esi regnum coe- loium. Ipsoruin plane cst, liabcndum e( communi- caiiduin ; buc est, ui sibi babeaiii, ci secuui alius roc.pianl, secuiidum boc, quod scriptum esl: Faciie robis amicos de mammona iniquitaiis, ut oum defeee- rilis, recipiant vos in ceterna tabernacula {Lue. f.yi]. Uccipiunlur bic pauperes in domibus rcficiendi ad Diensam eorum, sicui mcndici et cgeni, u( ei abuii- Jautia divitum iuopia pauperum suppleatur. in reguo D coeiorum a paiiperibus recipiendi sunl diviies, ul ei al)ii(id:iiitia pntip riiiii egestas divitum supplcatiir. Noii ci)im siinicil cis jasliiia sua ad obliiieinhim rcgnuiii ccelortini. Paupcrtas via es( in crElum. Hni.c pro Ciirislo alii aiiiaiil, xiiiulniures paiiperlaiis Chrisli; el istoruin est rciinuui coelorum. Alii non aniniil, sed palienier lolenint, ei piirgantur in c.i- iiiiiio paii|ieitaiis,u(probaii ingrediaiuur in regniiui coelorum. Aiii vcro mc paiiportatem sibi amaiii, nec toIeran(, quibus non dcesi, iit ogeani; sed pro Clirislo paupeics ani:iii(, f.icilo Iribiiiinl, coinmutii- caut, et iioii sp(>ranl in incerlo (.livitiarum, sed Ibe- saurizaiit sibi fnndanieiKum bonum in Huurum, i>t apprebcndanl vitam xtcrnam; e( bi meriio pauper- tatis intraturi suiit in regnuiu ca-ioium; sed a paiK peribus recipiendi, et pro consola(ionc paupcrtnn felici commcrcio \iciss;tudiiiem rccepltiri. Scd, si ouines boiii iiigrcssuri suul rcgnmn coeloruiu, (uiii d m rriACT. de beatitud. lvang. m lii qui panperlatem amanl, tum lii (|iii loleraiii, inin A rilns a spiriui disccrnalur. Oic.tsionrm ruciliorui eliam hi qui consolaiilur cain : qiiitl silii vjli, qnod rei;niim oinnibus comnHinicandiiin, iis bolis rrpro- millitnr, qiii volunlariaiiiamplcclMiiliirpauperlalein: ii soli tules pauperes spiritn jiiilic.nniiir ? Ad liacc facil differcnliain, qtiod noii (ii< ilur t!e cis : Ihtrabunt in regnum caeiorum {Halili. xiv); scd qiiotl ainprnis videuir : Iptorum est regnnm cceloTum. N.mii, rimi oiniies bcnedicli a Deo bcnodiccndi perccpliiri siiit rcgniiin cacloruin, quoil cis paralum cst ah origine inlelligeniia; dil nobis Propliela, qtii dir.il : Juxta ett Dontinut his qui tribulato sunl corde, et humiUt tpirilu salvtibunlur (Psal. sxXiii); «t Aposiotiis, qui dicil : iVun accepimus stirituni /lUjus niUHiU: $ed S^^i- riium, qtti a Deo etl (/ Cor. ii). Spiiiliis liujus iiiundi ncn iiKoiigrue iiilcUi^iiur princeps btijns muiidi, «!e quoei iii alio liico iilem Apo>iolus dicil : Cum moriMi estflis del eiis el pecealis veslrit, in quibi $ at quantlo awbulatlit tscundum tcrciilum inundi hHJut,utitudum nniiidi. de omnibns quidetn credilur, qiied inlrabr.al priHcipempolestatit aerit liupit,tpiriius,qui uuncope- in regnum ceelonnn, de qnibuvdam lamen spcciali» raiurin (iiiot diffiilinii(e{t'.pliet. ii).lloc spirihi liujiis ler dicitur : Talium est regnum calorum (Mn.th.Mx). niuiMlicumafnaturspiri u.>lioii>iiii$ iiioi el innaliir, el £sl e( tfiuil, quod iios inovcrc po«rt. Nam cum assiiiiilatu!i ei a qiioalDatur,polesteiipsedici spiritit» cxlcrx prci)iliinr, scd quasi jam exhiliiia ambiliosns, alta semper sapicns, el humilia (0n:eni> nionstraltir: ut magis vidcnltir pnc^untis beneQcii neiis. At qui Spiritu Dei aguntiir, quanlo magis co adeplio, qi^am rulnrx rclribiilionis exspeclaiio. Ei ain.inlur, lanlo ininiis inaaniur, ei laiilu magis bu- dehisqtii persemtioriem pniiuiilur propicr jnsiitiam, niilianlur ; sicut paiipcres bpiritit, non alta sapien» simiiis rornis subjiiiigiinr. N.iin ei huiuiii el illorno) lcs, scd bu» ilibus ionseiilientos. Virliis itaqtie regnum coElorum esse pronuniiaiur; quasi jani nunc paiiperum .'^pirilu ex dLTeclu spiritus el abundaiilia reddil» sit mcrccs siae niora, siiic iinpedimcalo, spiiilus xslimaada csl. Qutalo eaim lainns habct sine dilalioae. At iiiiics noiidnm dicuninr possidere <1"'^ ^^ spirilu suo, tanlo inagis abuadat in eo terrani; lied dicilur, quia possidebunl lerrain ; el mi- Spirilus Dci ; et quo amplius a spirilu suo defuil, tericordes niisericordiam consequetttur ; i;l qui lugent e» abundanlius secunduni Spirituia Oei proficil* eoHtolabunlur; e\.qui Ci^uiiunt jnsiiiiiini,saturabunlur; Unde si quxralur, secuiidum qtiem spirilum pro- et puci/ici filii Dei tocabunlur; el muinii corde Deuin nunlieniurpaupetes spirilii, rectius videiur iiiielligi, videbunt (Matih. v) ; scd lixc oninia iii fiilitio. Iliijus secuiulum Spirituin Dti, qui pauperes facit el diuil, aulenj diversilalis aliqiia raiio qiKcreniia vidctnr. r ''"'»'''^«1 el Subleval. Nata quos facit pauperiores, Forle isiae du* justificaliones, priina scilicel el bos fatil el diliores ; ei quos huiiiiliorcs, lios facit ullinia, quarum merces iion diffeiliir, pLTfcclornm sublimiorcs, non se.cuadum alium clalioiiis, sed sunt, qui in camino paiipci laiis, vel igi.e persecit- secuadum culinen perfectioais. Si cui lamca vidc- tiohis examinaiitur, sicul c.xaininaltir argcn:um, et ''"" 'JUi^si per privaiioncm dici : Beati pauperet spi- excoqiiunlur ad parum, qiii .rdi(icaiil siipcr funda- ''"<' (^iaUh. v), quasi iiiinus habeiiles de spirilu, vel menlum atirtim el argonitim ei la[iidcs prcliosos ; qaasi dcfieieales a spiriui, siio videlicel, \el hujus ei hinc exciinies, nec ligna, ncc feiiiin), nec siipu- lam scctim porlanl, qiix in illis ardeanl ; sed niox ut liinc eiieriitt, ad cocliini convolanl, non dilali a rcgiio, quoniam ipsorum en regiiuni coiloruin. Sine aiuadi, sicut panperes rebus dicuniur, qui siib^tn- liain rerum non haLeiii : iiuc ::anx doctrin^ non advcrsaiu.'", sedper inierpretaiionum ctiin superiori scalenlia ad caindcm fcrc rcdil iaielligenliam. Ve« his autem viruilibus qtiibus purganiur, (|u.c iiifirnia ruinluiiien, prior sciilenlia piaircrcnda \idelur, (lujj siml cxierarum virlutum, (univcrsx eiiiin juslitiai huuiilcs spiiilu ei paupercs spiriiu, sciunduai eaia- i:oslr.T sicul pannus niKiisirualj- (/la. LXiv), quicua- dem ralioncm dici coavcnicalius a>sliinaiitur. Hu" que boni inveninnlar, ex aliqiia paric a-dificare milcs auUini spiritu scctiadum liabiUini dicunuir, ct videiitur supcr fundatnenluin, ligna, feiiuin, siipu- D non secunduni privaiionem, Iu.'C cst sociiiidtim $pi- lani, qux necesse est, ul in illis anlcnnl, siilvandis riluiii quein haticnl,el iioa secunduiii spirilum, qcu qnidem, sic tamcn quasi per ignem. .Nam cl qui carenl. Quod auiciii ii, qui sccuiidum Spiriiuin Dti niiindo corde siint, qiiibiis proniillitiir visio Dci, iii- proficiuat, a suo spirilu dclicianl, osteiidil Propheia, digfiil laiiien adliiic purgari. Quis enini gluriabitur qui ad Dcuia Iu(|uilur, diceiis : Aufcres tpirilum casiuin se habere cor? eorum el de/icieni, et in pulrerem suuin reverienlur. De justificalionibus marliirii. EiiiUles Spirituin luuni, el creabuntur (Psul. ciu). Duo genera martyrii, alieruin in rarae, alierum Anslcr vices suas i.onperagil, diiin a (latu stio aqui!o iii spiritu. ilis duabus justificalioaibus cnnsuiiiinari videiiUir, o^fieraruniqiie virluUnn pf.rfeciio, cuai ad cunsiiinniaiionein pervenerinl, liis merilo ascribfiida e«l. qtiia ex his perliciunlur ; cuin necckse sil, omaes justos vel in carnc, vcl in spirilu, pro Chrisio noii quiescil. Ilic in sua lenilaio nuii sibiiai, dum iii spirilu vchtmenli aquilo perdurat. Proplcr quod scripluai est : Surge, uquilo, ei vcni, auner (Cnnl, i>). De spirilu hominit. Spiritus auleai hoaiiais iribus mudis tumcvcit et pali. ut perfcclionis gloriain assequanlur. Pauperes graadcscilinse;etxquctribusmodisdeficiteldeiume- autcDi spiriiu qui siiil, plciiiui iiilcliigiiur, .si spi- stila sc.Tumcsiilcpinioiicva»a,6po vatia, cupidiialc 4P.7 RALDUIM <;ANTIARII NSIS Ar.ClllEPISC. 4SS iimm iiti|)»'ii)a O|iiiiioiic limjom il, (imi inal.i |iroxiii:i iii ir.t, sidil i.x ir.i, Kraviiis ;ic(us:il, vcl (!;iiiui:il, vel l)Oiia rjiis cx iiividia (liiiiiiiiicinlo cxlfniiai. Tn- iiiwr aiiicin spiiiliis iii jinJitio sui, vel prmiiiii, sic- i:l iiialiis, ila (lcrccliis Kpiriliis abtjlroiinc ininore^ laiid:«l.ilis csl ; cl al cl va- ruiis, lani plciiiis niliil(i,(|iiaiii |ilciiiis snpcrbix- vcnU). De oiinioue falxa. Tribtis moilis lionio iiini(^scii opinione vaiia, lioc rsl opiiiioiic (alsa. I)c snpcdiia cniin spinina sui sibi crC'l('iis, niiiic dc D^jo f;ilsa conlingii, ininc (le so ip o supcrlic scnlil, iiiiiic advcrsn.s prosinHiai lilaicin spiriins Dco placcni, cl sibi iJisplic(;iit. iiiccrl:c suspicioiiis, vcl iiijhi: cogiialioiii!i iucuin iiivciiil. I)c Oco (|iii(lcin falsa opinio pciiciilosissinie '''^ «""»"• adinillilur. Nani (\ux Dci siint occiilla ci arc^ma, Spc v;ma ^unicscit Epiriliis homiiiis, cuni (Jeju- cx iiiccrlo liiim.tiix- opinioni.s vciiiilaic non liccl ; siiii.i sua iiiniis sccnrus, siipra mtiita sua in ex- iicc aliud de Dco crcdcrc, (|uaiu ipse de sc d-gna- specialione snpcinae iciribulionis sp«in eilcn;lil. U!5 CKl rcvelarc. Ipsc cniin sibi lcslis csl, sccrclo- A pi.Tsuiiipiionc spci iii cxspcclatione supernre rc- nnn siioiuni conscios caicn-.is balicic voliiil, qtia- liibul oiiis spiiiiiis lioniiiiis deficcie debe! , i:on pcl- lcnusfidci coi;sciciilia sccxlcii(Iii,qiUL'de icsliii oniis vclieiiictiliain oxircmac dispcralionis, ncc p|(iid nltraqiixritur, non inveiiiliir. *'••<• s>PP| pfcrversac (lcsoi.Jiioiiis C8l. Qui aulcna 0;imis liuniana adinvcnlio, (]u:c piclali (iJe, for- liinore irislilix absorptus csl, ul de saluic dcspe- 111«, itc pryescriplx obvial , piscsiiiiipiioni spirilus ret, ul se diRiium pu;iia, cl indignum ini^cricordia (topnl.iiKia csl. Nam spirilws pixsuuiplioiiciii si\e judicel, el dical : Wa/or (?«i iniquiifit tiiea, quaiu ul inn.uioncin sola curarc polcsl liiuiiiliias iiJci, qtiac veniam nicrear (Grii iv); dc l.oc quuTi pii ijitt//a' suni (l'sal. xxi) : qiii de Dei rois ri- cst posl Deiim, ui lola liilucia nostra a nobis abslia- rordi.i sibi blaiidientes, ei qiiasi iii ea spein poiieii " balur, quaiiivis noslra sinl bona ; ct in euni proji* los, lanio so!il siipcrbioics, quanlo socuriores. Vera ciatur, ciijus ipsa sunl dona. JNam qui de donis Del aiilciii scciiritiis limor Domiiii cst. Ilic iicmpe tiiiiur liduciam in Deo ponciidam ad se Iraliit, Deo inju- iii;igls sccurum lacit, qiiaiii lumidum : quo caicii- liam facit. El qiioniam auxiliuin iiKJc solet iiivo- tes ei iiiibcncordiam Dei t^ilti polliceiiies ipsi sc ilc- cari, undc cl sperari, (jui a se spcrat auxiliuint cipnini, ul coiifuiidaiilur ab cxspcclalione su.i. i^on inajjis se ipsuni invocai, quain Deuni. Propieiea eiiiiii secure peccantibus, sed Dcum linicdlibus, el ii«iidum diccrc potesl ; Velociler exaudi me, Uo- pcccarc ccssaniibus, iiiisericordia repromilliliir mine, defecit spiritus mcuSi CioiisulaniusScriplurarum teslimonia super hjec.lNo- De cupidtlate vet superbia. pbeta dicil : Secundum alltiudinciH coeti aiena, Cupiditale vana granilescil aiiiiniis duobiis mo- corro/iyr/a'i/ mncricordiam suam supet limeutcs xe dis, atnon; scilicet iitendi vel babeiidi qu;c pos- (/*!«<. c:i). El : Qiiomodo misereiur puler filijTum, sidenlur, vel dosidcrio possidciidi qux noii liaben* misirlutcbl Doiwnus liiKenlibus sc (ibid.). El in aiio l'"'- Ip^um aiilem desideriiini amorqiiidain esl. Nam loco : Vrope (imenles eutn saluiarc ipsius (1'iul. desiderare esl quodam modo aniarc. Cupidilas au« nxiiv). El bcatissiiiia maler niiscricordiae. Mise- p lem esl ainor inundi, sicul cbarilas esi amor l)oi< ricordia, mi\uH, ejus aprogenie in piogeniet, liincrt' Cupidilas qu:cril qujc siia sunl, noa qux JesU libus euin (Luc. i). Ecce quomodo coiijungiuiiur Clirisii : quxrit autem sic. Nunc per anioreiu liiniir Dci el niisericordia Dei, ut sperari noii debcal lerrcnx possessionis , nunc per amorem iubncjii niiscricordia Dcisinc tiinore Dei.Sicut eiiimpericulo- fluxapque voluptatis, iiunc per aniorcm doiiiiiia- sus e&l limor sine spc miliens in desperaiionem , sic lioiiis, nuoc per amorein ambiiiosi lionoris, nuiic perniciosa est spes sine liinore pertraliens ad ob- pcr ainorem admiratioiiis, favoris el laudis. flyec oliiialiuncm. IVoplcr quod iii lege scriplum est : sunl qu;c ciipiditas coiilia Deum superbe ci iiisa* IS'vii accipict loco pignorit inferiorem el superiorem liabilitcr quajiil. Ilaie suiil quuj cbaritas propiir vidum (Dcui. xxiv). Superior quippe mola spes esi, Deum iiobililer, et iil i;a dixerim, suo superbiciuU el iiircrior tinior. Inler iias commoiiiur, quidqnid inodoconlemiiil. llabel eniiii cliariias, si fus cst di- s.iliibiiier maiiditur. Aliera auleni siiie alteia inu- cere, superbiam suain, qiia ipsam superbiaiii, «t lilis esi; eiciitii loco pigiioris accipilur,aliera per 6C quidqiiid contra Dcum siiperbum csi , nobilitcr i.ccdaiili necaccipiciiiivalel. Pigniisautemprosttcu- cuiiiemnit. Hiiic ad aposlolos dictiim esl : ForliiU' rilaio accipiiur, quia securuiii facil. Pigiius aulem dinein genlium comedeiis, el in gloria eorum super^ quale sit, Aposiolus docct dicons : Qui unxii uos D bietis (Isai. lm). Deum propler coiilemnenda coii-« t>eus,e( iignuvil not, el dedit pignut spiriius in cor- temiierc, el plusquam Deum coiilcinnenda diligere, dibut nostiif (I l Cor. i). Iloc ad Corinlliios. Ad E|>be- vilisestsuperbia, et coiiiusione digna.ClDriani a. (• n( sios auleiii sic • Signaii etiis Spirdu promiistonit muiidi pniptcr Deuiii coiiteiiiiicre, iicbilis c^l supe- sfinclo, qui est pignus liaredilniis tioslrir (Eplies. i). bia. Noliilioraiilem, si ipsa coiirusiopropierCliiisluiii Piguus ergo Spiritus sancliis csi, (|)ii iiobis vetain incoufusibililei conleiu/iaiur , qiii f rojMisilo sibi socjriiateiii pr;vslat iirconjuiiciioiie limoris ei s.iii- cUi'. spei. Naii! snie liiiiore vana est seciuitas, sinc bpc nnlla esi se<;uril:'S ; in \n> vero siiiiul vcr.i csl secunlas. Tiinor ert'0 Dei speni compriniere dcbel, ul deluni^iscal a pra.'siiiiiplione siia ; ne inaucscat in vanilale sua, elconfundatiir aboxspcclalioiie sii:). Coiisei|uens enim est, ul spirilus bomiiiis oraiido gaiidio susliiiuil cruccin coiiliisioiie Lonleinpla (llebr. \u). .Melius e»t eiijn di^nitales cl lioiioii'.s in boc niundo enibcscere, quaiii .riicciii Clirisli, quam pnupertatem Cbrisli, qiiain iMiiiiiiiianiii Cliri- sti. Qiii erubnertt, iiiquil, me cl mcos sennones, liuuc Filius liominis eruheicel, cnm venerit in majcttule sun, el %(inclorum ongetoruui {Iju \x\. I^nn est ct spcrando in Deuin proficiat; sic aulcin proesum- J^rinj major Domiio fuo [Joun. xiii). Quyc iioii eru- plioiie spci in se a sc dclicial, ut dicere possit ciim buit Cliristus prn pobis, noii suni eniboif.cnda pr»^ PiT«oL cciv. m 491 UAl.hUlM CANTLAIUKNSIS AnCIIimSC 462 rhri|'o ft Dobis. Qui pmlorft rpiiii«'hir ;«!> imiliaioiic A f<:cil ronsolalioiicm, '(iiia reccjtil bona lii vila m?. V(;l renKilaiioiic liiimililalis Clirisli, noniiiliii ndliuc reredil, l.inliun cl siip(>rl)i.T .irccdit. San- rta .iiitein pniipcrlas inn{ham, iil divitias habcani ^iciil Abr.ilcim, liahcanl ex juslis causis, liabeai I .1(1 usiis licilo'^, habeanl ad graiiani bof>piia!ilalit lilalo.iiiiini.quani ox lcniiilale patiiiiionii. Pauprrcs (xhiliendain, sicut Ahraliain. Dciii(|iic babeaiii non EpiiilH inagis diccndi siiiit, (]ui non b.ibent in.igniim bcnsnm, qnnm r|ul babcnl cxignuni ccnsinn. Mam ()ui siiporbc senlfuiii, elsi rebiis iiiopcs siini, ad paiiperc' spirito minus pcrtincnl, qiiam illi, qni sic babenl, ul siiil qiiasi non bal:cnlcs. Sancla ilaqiie pauperlas inundum ct qu.T mniidi suiit contemncns, hnbitis Cl babendis ct dcsiderio babcndi rciiunlians, cl ab omni pr;i'Suinplioiie .«piiiins sese tcmperans. Kihi retiiicndus, scd paii|tcribu> comniunicaiidas, a qiiihiis recipianiur rn xierna iai>frnacula.SabitenIin diTiluni gloriaesl paiipcrum. Beatienim pauperet tpi- iiiu,quom(imipiorum etl regnHm c(rlorum{Mntih. \), Deati mittt, quoniam ijiii poxiidebunl terram (ibid.). Proniissiones Dei varix siint cl dirTcrenlet. te- cviidiim merila jiis'oriim, ct juslincationes eorum. Singulis enim justificali^Hiihus sua compelil relri- Deo sic acccpln csl, ut dicat : /fi», oi niciiibrt peiiirgcl jiI obiciniiim A ieii»|Mire |iossiiniiiii. Ei in rfc-iio palris Iflriinruli &uiiin iii iiiiiiisiciio |>iclali» cl s:iiiiiis, iii ouiMilnit Jiisiiii.c ct iiiiseii>i aut suspriidiii>iur, .Tiit alii.i s ;pplioiii(.-tteui, tnnc iiihabilabiinl eain, el pascentiir in divii:i:» cjiis. Tena iiimiruin prjedives eril el opulciita, flueiis lactc et incile, utpote aliena ab onini nialo pro mcrcede prioris obcdienliac. Virtus siquidc» iriansueludtiiis hominis ad scipsum, ex paiicntia cotistat et obedientia, tum volunlatis ad rationcm. ii qiia Abraham placiiil Deo, per tolniii mundiim collecta, et iii f^iiiu Abralix in rme colligcnda. Iliiic Ahruh;r;, jii.xta Aposloliim , rcpromissuni esl i»t Ikitcs cssei inuodi {Rom, iv), qnia mullarum g«ri litim ra:er fnturus. Secuntium propriani speui siii- guloium (erra proniissionis est in sin^ulis lerr» cordis cl corporis sui, uBictiiiiiie in pos.sessioiieii> daia, pcr mansuetudinein in pace posai-lenda. Tcr- iioqi:o<|ite proinissionis lerra enl tci r.i vivenlium, iihi .socielas est heatorum, ubi neinu moriuir, u:ii csi Jenisulciii ill», i|iiue sediricalur ui civi(as, cujiis parijcip.ilio cjns in idipsiim : noo pcrtrunsibit per eaiii iiK ircuincisus cl iiiiinur.Jus : Chaiian:ei non habilact ibi ; hinc exclusi suiit maligni spiriius, iiun 417 TR.VCT. [)E Br.AIlTLD. EVA.XC. kH cslcis pnrs ucqiie Sors in lerra saii< luriiin. Po"- A lis, el abuiiJanlia iii Inrribus Uiis, Doiiiinc, lan- kcssio Imijiis tenx in.insnctis pruniiltiinr , qni.t qnnm iii parviilis cl liuinilibiis. Si copiuin laclis vt bcal.c socictalis p.irlicipalio in.iiistieliiJinc aci|iiiri- nitllis qii:erinuis, acc< leieinn.s gressus nuslros ad liir. Oniiiis qiiii»|if s;u»< la sociel.is p:ue st ibiliinr ; terraiii liiuic. Autlivimus cniin qnod rrg:0 isla hictii |.as vcro siiio iiiahSneliKJine iion reiiiictur. Sicnl sil cl incllis abiindans, ulpole alieiia ab omni inalo cnim jiimcnlum inquiolum in juiitli.rj non iraliil, pro mertcde piioris innoccnli*, cl plona omni bont» ted lurbat; sic immansnctiis in congicgatioac bo> iiorum pacein (nrbal, ra*ilus ainitilix ninipil, vin- cnla socielalis solvit, proximo (lctraliii, advcrsus proximuin oppiobrniin accipil ; iiiinc pii^ii:il, niiiic liii^il, iiuiic murniural, nnnc iii tlisrcplalionibus ritniiationiim cl suspiciunibus dt^ :tliis jiidic;!l, sicnt Jiivciicns inuomitiis ct ccr\icosiis iiigum delreclat; prn nierccde priuris patici)ti;c. Mansueludo ncmp« lioniinis ad pioximum cx innocciitia conslat et pa- ticntia ; crilqiie incrccs patientix sicut mcl, per oinnciii abiiiubiiiliam boni. Oe mnHiuetuiline hominit ad Deiim. Siju\i.-\ (|ti3rtuin niouuni lcrra pioniissionis in iiicns cjiis pr.-cccps ad irnm, oculns ad invidiam, Cliiisto, qiii est fiiiis promissionuin, intclligimus, lir.ljna ad coninmeiiain ; nec socialiicr vivit, s.Tpft qnaerenlibns quomodo BCniea Cbanaan babitavcril a communione .^ocietaiis stiidil siii singularilate " >» icrra illa, dilFicile videbiiur rcspondcir. Nant sc di.ojiiii{,'it ; sibi perniciusiis, aliis inquictiis, ne- qiicm lociim iiivenicl malediclio, ubi habitat gratio: goiiuin cominunis salnlis suo cxcmplo non adjiivat, plcnilndo? Cbristuii ciiim cx W:iiia viri;iiiedc Spi- sed uniiaicm t'iss'pat ; Pt sicnl praviis socitis com- rilii saiiclo conceptus, a peccaioribiis .scgregaliis, inuciicr iinpedii comnitine opus. Yirtus aiitcm man- cxcclsior coclis r.iclus, sicul plentis fuit omni gra- sueludinis sici:t ab oniiiibiis bis nialis scmper csl tia, ita liber ab omiit culpa. Al lanicn piiis invesli- :iiiciia, ita paci rainiliaris sciiipcr est, cl aniica.. gaior sibi fortc iideliter salisfaccrc possit, si sccum llnjus aulcni \irliilis pioprium cst, injtiriam iicc Jiifcne iicc rcfeirc; boc csl, non gralis noccre, nec vinJiciam cxpetcre, boc csi, nec iniinicuin csse, iicc iiltorem. .\mboauiem, el inimicus et ullor, ini- iiiici Dci sunt : qnos deslruei ipse, ul ex orc infan- tiiim cl iaclenlitim perlicioi latulcin propler iiiiniicos Mios iPsal. viti). Qni suiil iactentcs ct infanlcs, nisi iioii contcudat, Sed pie atlenihl nnitaiem capitis el corporis Clirisli, cl mortalilalis noslrae condilio- nem in Cbrisio ? >ani quia caput nosirum csse vo- luit, ul dilcclis allius commeiidarct cbarilaiem, tjua nos aictius tanqiiam niembra sibi conjunxil, pru- pler unilatein inefljbilem nos iii sc iransflgurans, catisam nosiram agit apud Pairein, ei dicit : Quiirs parvi, bumiles, siinplices, milcs, inansucli, p^licn- f, vie dereliiiuiili? Longe n talule mea verba deliclorum lcs, el non vincentes iii malo bonum, sed vincenlcs meorHin (Psiil. xx\). Tanquam sua dicii iioslra de- in buno maitim ? Inraris vcrba non' proniil, laclcns iicla, ct i;u!iis inipuiauda, sed ab illo iiobis non re- bc sugit. Atidi tamen iiirntiicm loquentein : Potui puianda. No^tra quidcm eraiit, ct ab ipso aliena. i/ri meo cutodinm, cum roiisiilerel p^ccaior adversum iw« (/*sn/. xsxviii). Si ir.alcdicitur, iion maiedicil ; si pcrctiliiur, noii conimiuatur. Mulus cst (^niiii ad iiijuriatn, ei dicil : Fucius sum sicul liomo uoii niidient, el nun kabens in ore tuo rcdartjulionet .]ui non babuil conscicntiain proprix iniquilalis, e( toiiipassioncin scnsil alienac c:ilaniiiatis, ui nosre* conciliarcl Deo ; qui non noveral pccratum, pro nobis peccatuin fecil, ut nos cfricercmur Jtistitia Dci iii ilio. Cbrislus nos redemil dc malcdiclo Icgis, (Pju/. xxxvii). Latifiilibns veio diciiur: /.>q;o»i paiieiilia priiiio pos- sidcamus animas nostrts. mox lran$rcrciidi ad rc- giiiiiii pacis, ubi (piics oeicrna pr;rparata e.ieiiii:i Deidicil : Bt^a/i su£. lu li:tc vnllc lacrymaruin, in qu.n nali suniiis, quiliigentyquoniam ipsl coniolabuulur{ibid.).S\i^'m\- co|)i«isa iiultis snppelil cau.sa liigeinli, ubi lulitin qiioj lia niuudi dicil : Bcali qui ridcnt, qiioiiiam ipsi \m\\ nunc consolanlnr. Sapienlia miimli tiiriiiasel risuin ei gaudiuiM prwsenlis viiae probal el hnidal et .'^mi;iI, quia prxsenlem aneruiil consolalioiiem ; patipcria- tein cllucluni odit ei damnat, qiiia prxscnlem de>o- lalioneiD Uabeiii. Dei s.ipicntia vitx pixscniis gau- dia vana judical ct iioxia , u4po'.e viii^^rum nulii- nienla el inipcdiinenia salulis. ranpciiuloin vero nl occiirrit, nul qtiod iniia nos est, aut exlra iios csl, vix nliud csi, quam lugendi malcria. Adco loti mi- scri sniniis, iti ntiseria iiati, iii iniseria us(|U(; inodo educ:tli, in misoria (lcincops vicinri, in iniseria de- miim moritiiri. Iiilus miscria plcni, foris niiscila tirciiiiidati. Ilinc quidam. lieplela esl, inquil, matia animii men [Pml. Lxxxvii). El : Circuindederunl me mala, qnorum non etl numerus (/*srt/, xxxix). Quid lucluni commendat el amai, laniiu:un piirgatoiia possunms iiiler lijcc mala, nisi geincre, plangere, cl viiioruin, el inierininabili« prarparaliva feliiitalis. dolcre tnala, quae indesincnler senlimus ; el desidc- Sapientia Dei et sapicntia liujiis mundi sic snis ju- rare boiia, qtix noiuliim sentimus? Aut si inodicuni diciis sese iinpugnaiit, ul vicissiin sese ju !icciil, cl quiii boiii Torle scnlimns, hoc ipsuni nos adinonct ab invjcein juilicciilur. Sapientia enim Imjus mundi miscri:e noslnir, quod raro, quod tenuitcr, qiiod stulta esl apud Ueuni ; sapicnlia qiioqiie Dei slolla noii pleiic scnlinius. Undc nobis lioec miscria lain «slapud niiiiiduin. Verbuin eiiim crucis pcreunlibiis miilta, lain inagna, nisi quia peccavimus cuni paui- sluliiiia est. \erbnm auiein paupertaiis el iucius bus nosiris.injusteegiinus, iniqnitaiem fccimus? Vi;a secundum qticmdam inoduni verbu:n criicis est. auiem noslra'et iiiiquiialesnoslroefecerunlba;cnobis. Nam paupenas, sive luclus, qiiOiJam crux cst. Sa- l)e prima causa iugeudi. pientia auiein Dei justilicala esi a fiiiis suis, ei liliis Primn ergo bigendi caiisa est de inalis comniissis, Luci& Filii autein iiujus saeciili prMdemiores sunl et dc lionis omi^^sis. Mala qux coinmisinius quis HXLs lucis iii g«nerationc sua. Proplerca (ilii sxcuU diitinnercl? MuhipHcaia; tunt, inquil, iniquilalei «l iilii lucis vicissim sese slnltos reputanl it insanos. mecr supcr ca; illos capiiis mci {Psal. xxxit). Bi):;a Illi enim respiciunl ad vanitales ct insanias falsas ; qiiJb pcrdidiiiuis qtiis (linnincrcl? Cogilavi, ait, dies lii stulliiiam prxdicatioiiis, per quam decrevii Deiis aniiqnos, el annos wlernos iu menie habui (Psat. salvos facere credenles, pro luce amani, quam ani- i.xxvi). Nam ot lios cl illos perdidimus, dies scilicel lualis liomo non p<^rcipii : siuliiiia enim !lli cst, et aiiiii|uns, iii qiiibus condilus fuit Adam boniis ct oon potesi inielligere. Hjccauiem aliercatioinier Dei C bcains a Deo, ut possel nunquam niori, et annos Mpientiam, el eam quse esl bujiis mun-Ji, incordibus xlcrnos, qiiibus donandiis cral, si non peccassct, niuliorum ipsiusfidei fundamenta concuiit, ct in laii'> 4unt invalescil, ut si (icri poiest, nioveaniur eiiam electi. Hiiic unus jnslorum dicil : Uei aulem pcne moti tuntptJei ; pene effusi iunt grcnut mei, quia jtf/aei tuper iniqHOt, pacem peccalorum videni {Psal, LxxTiii). At cuin intelligit in novissimis eorum, ad- mii alur el dicil : Quomodo facli tunt in desotationem! fubilo defeceruni, pcri^runl pro,iler iniquilalem sunm {ibid.). Judicio Sulonionis risiis condemn:ilur, et liiclua convivio anleferlur. Hisum, inqiiit, repulavi errorem; et gaudio dixi : Quid frutira diciperis? {Eccle. 11.) El ilerum : Melius esl ire ad domum lu- ut iiuiiquam pos:^el ntori. li:BC qiiidcm nos in Adam. Al iios iii nobis qnanla boiia pra:ripinius nobis! Quaiitn bona potuimus faccre, el iion fecimus ! Quot cinTiciila lemporiim inanitei- coiisumpsiinus! Qunm innuiDcrabilcs dies nobis male aul niliil agenlibns Ouxeruni, ci in dcciirsum labiles nos secum iraxc- rui:t! 0 ubi cstis, foiites aquarum, iili nunc esli«, fonies lacrymarum, ul lugere qiicam dnniim vita: incae, et damna pariter innocenrise ineaR? Ulin:tn) aperianliir Oiilaraci.'» c<£)i desuper! iitin:im dirum- pnnlur ionlos aliyssi niagnx, et inuiidet diluviuin aqunruni inulinriiin snpor (errain cordis nici, nt ftui quam ad domum convivii {Lccle.Mi). lixc Salo- disperonnt qui babitanl in ca, et proni in niabmi nion : e ce plusquam Salomoii bic qui dicit : Beaii '^ omiics seiisus mei ab adolcscentia inea! £l ccoe qui lugent , quoniam ipti consolabuntur {Mallh.y). dcfcccrunt in vanilate dies mei, 'Ct anni mei cnni Liicium et hiolum vanitas verilas(]uc disiinguit. Sunt fesiinntione. Et qiits consolabilur ine, nisi qiii coii' qui lugenl non lugenda, et idco ipsi lugendi, quia irislaliir sicut et cgo, unus et ipse poenitens, qui vanelugenl, sicul el vane crcdunl. Suiil qui pie et dicit : Lu6<}rai'i in gemitu meo? {Psal. vi.) Nain «alubriter liigent, beati fiiluri, qtiod sio liigciil, si- du:n iii bis qnx muiidi siint gauderem ludcns et rt> cut ipse Domiuus discipulis loquens ait : .'Ini^n amen dens. ei variis succcssibus applaudens, duin id ngC/« iieo tobii, quia plorabitit et ffebilit voi, laundus au' tem gaiidebit ; vot autem conlriftnbimini ; sed trisii- lia vettra verielur in gaudium {Joan. xv). Et Psalnii- sla: Eunlet ibant et flcbanl mittentet temina sua. Venientet autem venient cum extuilalione, porlaniet mttnivutot tuot {Psal. csxv). Iloc pio luctu quasi tnihre gralix coelcslis rignnlur seminn nostra, ut conipUiia uberius surgnnl ad messcin. Il^c est plu- rem, nc goinerein vci laborarcm, sicui nunc exper- luA didici, vere tunc laboravi in gcniilu meo. Nain qu:e labore et gemilu commulanda sunl, vera xsti- matione quod vulunt bic sunl. Haec enrtn vcresiint, quod illis sunl, quibusobsunt. Huec nempc scrnnot est, sero gcmenlium : Lassaii tumut in viu iniquit„iis et perdilionis, el ambulavimus vias difficiles {Sap. v). V'ilgo (lici solci, parier.iis geinitus risus auiioii^inis «OS BALDlllM CAMCAIUENSIS ARCIIIEPISC 504 Diiiii of}-) :inii>iil:irem v,W\ volcl).iiii, itgfiis 'jiio ;;riiic.- A (ibiJ-} Possum cl i-go .licere : Curii Pnnlos iiillniia- feiiit iioii laiiioii ul(;(;iiiciciii, scd iiiagis ne geiiierciii, \x inilii, ialionivi ingcniilu mi;o. N.mii qiioil < ogilavi et volui, lioc laiiorcsl Hiileinc. Tuiu:coiicc|ii«Jolon:mcl popf ri iirK|uil.ileiii ; ptoplcnniod lavjbolecliiiii dolo- rismci, iii(|uoa;ger jaciii.oi iiiiiiiuiidussccuinluiiiim- tnunililiaiii inulierib [inrliirienlis. Lcrlus duiurisc^iro infinna, dcloclulio mala, conscienlia niaia, quiniilii lavnndiis cst pcr secrcla iioclis &ilciilia, nlii Deus >i«lcl in aliscondllo, el per singula dciicta. K( qui.*) divisani gcro coiiscicnlium, (uin dc nialis qu.-e leci, tu!ii dc bouis, si<{U3; fcci ; iccliiiiicohscientix' l:tvan<:, iii qiioxger laboro, straluiii conscieiitiai ubi niibi fetravi, ul ibi rcqiiicsoerein, lacrymis incis rigiibo. Lavabo macubis viiu; incx, rigabo sleiilitalein ani* lur, ftjjo forlior suin. Iniirmilas ci,;o PjuIi adj-iv.-d nie apiid luc, ut virtus cjiis adjiivcl mr- apiid [>c!iii), iil cripiat iiie a tenl.'itioiic, animam mcimdc iiiorle, oculos incos a lacrymis, pcdcs nu'0« a l;ip»u De leida lugettdi rnusa. Praeier i»ala, qiix nostr»m viiain traculant, et niala qiix nos ad cuipam teniani, urg^Mit nos alia, qux cuipam purg:inl. Alia recte dixcrim, qnia a^a suul gcncra tctitationum , qiiibus re&i&ti(ur non consciitieixio, aii:i gcnrjra passionum ct Iribniut^u- iiuiii, qnii)U8 exei(Ciiiiir (ulciaitdo. Et qcamvis iii eisdcm rcbus plerunique teiilcmur ad ctilpam, ct exeiceainur ad ptiDnam , aliud (ainen cst. (|uud tinicinus iii tentaliuiic , aliud qmid do- iiiu.' iiie£, si forle vciui area cuinpluia gcrrainet. 'Meiiius in liibiibiiione. liic ciiipa iii causa cst, iilic Mam iniioceiiti:i pro parie malorum qux* non icci, c( pcena. Il.ibctit antcin c( bxc inal.i, quibus sciiicSt coiiscicntiu ntea pro parle boiioruni quac feci, utra- que niilii racia csl inrruotuosa, per iiiala (\»x fcii. llbi miiii sieriiere, uiii reqiiicscere vul ), ibi dolcinli iiiaictiain, ct lacryiiiaiidi caubatn invciiio. N.itn pcr ca ([uibus cuirujitus non suiii : Quid dico, ubi cur- i'U]>tiis nuii sum? (Jbi eiiim incorruptus suiii? Nani incorrupta niea saspe sic cKisiimo, ut magis cx bis corruiiipar. Qiiu; dum cojjitu, apud inemet, dico rioii ^uni sicul c.x>tcri boniiiiuiii, sicut ille vcl illc; quia talis cgo, ct iioii iile. Et dutii superiu.^ dc inc jiidiio, i>.Tpe ambiguus sum, aii plus dolcre debeam iiicor- rupta, qtiju sic elova;it, an pcccaia mea, qu* uieti- lUiuse cogitala inc bumilianl , De secuitda lausa lugendi. Cum peccata lugens lugeo, el de remedio p<»ni- tcniise consolalioneiii iiiijero, aJcsl ct alia lugendt cauga de tenlalioiiibu:> iminisbis, licet iioii admissis, (|ux me undique circuiiivailaniel circumcingunt, u( iion appareal, ubi exilus paleat. Nam niillia tenta- tionum insurgunt iii me; alix supra mc, alix inlra iiie, alia; circa me, e( omiics conlra me; e( cum iina dereliqueril, mov aiia apprebendi( : e( duin una c«?di(, allera succedit; et non 6S( pax spirilui meo in medio eariim. Nam quod video, quod audio,quod ago, quod cogito, quod voio, quod piacet, quod dis- plicet, dcnique lolum quod vivo, ien(a(iomilii est, fiicut scripium est : Ten/r/iio «j( vila homiuis $uper tribuiatiiur, iuidia siia ct lacrymas siias. Tesiis et Elias, (|iii projccit se subtcr umbrani unius juni- pcri, ct pciivit uiiiiii:i; ^ux, u( morerelur, dicens : Sii(}icii mhi, lolle auimam meam {IJI Reg. \). Tc- stis ct Paiiliis, qui el ipse dici( : Supra modum grn vr.li ivmus, ila ul ifrderet eliam vtTere (II Co: . i). 'lcstis cl Joiias, qiii dicil : Iratcor usque ad mor- tem (Joti. iv). Et de l:i:diis sic dicltim sit. Nain de {jCmitii vcl lacryniis prol>at, qui dicit : Omnis cren- tura ittyemiscit el parlnrit usque adhnc, Non lanlum illa, ssd et aos ipsi primilias spirims habenlei, f! ipsi imru iios (jemiinus (llom. viii). E( Fsaimista : A foriitudine manus luw ego defeci in increpaliov.i- t«5, propier iniquilntem corripuisli hominem IPsal. xxxYin). Et de lacrymis adjungit : Exaudi orationem meam, Domine, tl dcprecationem meam ; auribus percipe lacrymas meas (ibid.). Si autein bx ia- cryinx omnium justorum sunt, quomodo contn- rium non es( : Jbant gaudenies a conspectu concitii, qiioniam digni habiti suitt pro nomine Jesu contume' tiain paii ? [Aci. v.) Ei q'iod Paulus dicit : /.i tri- buluiione gaudenles (Jioni, \u) ; e( quod Jacobui : Omne gaudium existimaltt fraires, cum in varia» tentaliones incideriiis ? ( Jac. i. ) Sed qui inflrinl su:.t, iii Iribululioiiiiins dob'nt, qiii autem perfccli sunl, e(!amde (libulationiiuis gaiulcnt, quod virtutis €sl;el lamendoleiit, quod iiifiriiiiiatis est.Nequcenim terram (Job vii). Inier bas auteni tenlaliones tam p nullaest iiilirmitasperfeclorum.Nam viriuseorumin iiiuiias, t:iin maias, (am imporlunas, tam perplexas cl iuexlric.ibiit^s, quibus nie expcdirc non possum, sanpe viia ipsa niibi taidio csl, eldiim consolaiioiieni «Iiiacru, iiingis eatn invcnio in sancioruni inlirmilate, quam in propria virtute. Andio cnim Puuluni inme- dio lentaUoiiuiii Ua coarciatum, u( claniare compcl- l.uur : JnfiHix eyo homo, quts me liberabtt decorpore Hior/i* /(m;hs? (/iw»i. \ii.) 0 quaiita consobilio Deo dispcnsaiiic iiirtrmitali nostrae provisa csl ! Nani in- lirinitatcssanclorum interdum nos plus confortant, quuin virliiles eorum. Virlules desiJeriuni accen- (!unt, infinnilales spem erigunt. Ctim Paiilus, cui (jiclum est ; Virlus in inlirtnllale peifititur (IJ Cor. viij, ipsede »e dical, tum infirmo:, tuuc forlior ium inlirmitalcperficilur (II Cor. xii). Mirosiquideinim)- do Deussaaclos siios de inlirmiiaie conlortat, ct d? virlule liumiliat. HiiicjuMus aii: Quia rinerem lnn- quum pr.iiem manducabam, el t>o^^'''^^ meum cum Pelu miscebam (Psal. ci). Ac si diccret : Memoria iu.irmilatis c( conditionis luea', qii.-^ mc iiiciiiini ciiiercm el pulverem, panis mibi esl et rcleclio mea, coiiforians e( rol.pratis me ; potus spiritiialis iaeiiliyc, quod me laeiifical, non sine amarilnditie esi, qitia gaudium dolore temperalum est. Si auteio esselyirtus siiie infirmilate, cssel el gaudium siiio jiiceioie. Nui)<- :»i!lem ei infirmiias protecit ad virni(em, el lioc esl, ci.-i«)m Uiii-tnain puntm maij- duciiUin • el \1rl1i3 liminiilatis pcr iiifiiiiiitatciiK ti 5»5 IRACT. DE Bt. Loc csl, /)o'(im miuiH cuin flelu mitiebam. Sic qut- \ deiH sic fleri oporlel. Nam moJiciiin vinuin nobis fi«cessariiiin, proplcr rreqiieiilcs iiinrniilaiek(/ Tini. v). El si viiiuin loiiipcraiuin non cssof, i|uis ebrius noo esscl ? qiiis cipul nondolereO qiiis spiriluin vcriigiiiis noii liaborcl, quein iniscuil Doiiiiiuis iii iiiedio iEgypli ? Espeiiit ergo, u( poculuin flt (u iiiisceaiiir, ui gauiliuin moorore leniperelur, ut \ii- lus in intirniilaie huinilielur. De quarla luyentli cauitt. Si auteiu aiteo grave csi, quotl nunc nrgci, ui i:icryinns Cklorqiieal, qnanlo magit lacrynias oli- (-i;>i,quOil in postcrum lerrei? lll-ul cnini .Tlerniini csi, lioc (ransiiorium. Iloc viK, soil qiioquuniodo toloraltile, illud omnino inloierabiio. Q.iis en m pu- teril lialtitare cuni igne devoraiKe aui qiiis iiabi- ^ tabii ciini .irdoribus &.,'mpiieriiis? (Isu. xxtiii.) Oiiid orgu mirum,6i (imor isleii.tbeatlucliim snnm? Q lis eniin sapieiis, el non desiiierai cxsdiigiicrc lurrymis ignein inexiitinguibilciii? />t me Irainie- rHiil, ail jus(us, iror luiv (Ptal. lxxxvii). IIoc ait poen;im (ransiloriam, qiioe nunc urgel ; et terrores lut conlurbaoeriint me {ibid.), boc ad .T(ero.iiN, qiiac plns lcrret. Kl bcitns Job : Sajjillw, iHquit, Domhi in me suut ; quaruin indignaiioebibit tvirilnin vieum ; et lcrroret mitilnnt contra me {Jcb vi). Qnid dici(, Sagiiice Duwini in vie iunt, lioc cst iii ine Iransie- ruiil ira: luai : quod ilicit, terrora miiilan' conira me, boc esl lerrores fni conlurbaveiunl me. Ilaiic inonroris c.tusam insinuai Proplicta , ciiin diril : ^ Poculiiin mcumcitin flelu ini^cebain,ii fne tinlijnnlio- uis /K(T', quia elevans alHsisli me (fsal. ci). Vidc (|ii.u t'l elovatiu, cl (|uoc sil alli^io. Ilomo avi imaginoiii ei siniiliiudincm Dci faclus, qua ralioiiis capax cs', ii!co el bcaiiiudinis particcps esse po(c$t. Il.oc e.^t elcvatiOaSed quia poiesl salvari, ei damiuri b.ec ei^l .illisio. At brula aiiimaiilia cuni noii possiiit&al- vari, nec pussunl dainnari, i!cc ralioiicm (oncntiii rcddore, qux non sunl na(u ra;ionem b^ibcre. H^e quatuor causx mceroris, piima dc (imorc pecca(u- riim qiKt feciiniis ; secuntla do periculo leiil:rla de jiidicio dairinaiionis, qiio terremur; a Propliet.i, sed alio ordine r.obis iiisiniianlur : Circumded-nunt me dolores morlis, ei D tvrrenlcs ininnilalis contutlaverunt mt Dclores in- ferni circuimlederuni me ; prccocrupaverunt nip la- quei moriis (Psal. xvii). Dolores qiiippc niorlis suiit ilolorcs in rooriC ci anie inorieiti. qui mortem inde- siiienier aicclerain, c( sicu( pru^ainbuli mortis oam StMnper nobis nuoiiaiit. Respon.suin ciiini mor(is habcmua iii DObis, Torreiiles initjuit.itis, iiiunJaii- tcs impcius poccaloriiin, qujc sicut lorrentes iii prxcipiiium sempcr vadunt, cl nos s«'CHm trabunt. Dolores mfor.ii, qui iini, ipso corum iiomine iiiani- rcslum «»nI. liSqiiei moilis lciitaiiiiii<»s suiit, 'juas ,ii:ure aucuiiis »el vpr.a(ori» ad ciipiendas auiinis ^|i.ir5l is oiii (er.UI. Hi- qiiatuor niftiisur;* suiit, iC «lUjitiGr livt'ri.r. qu,v.'.i« ji .itj>Jaii(ur diix', cruijl \TITLD. EV.V.NG. 506 scv bydrix>, el l:ipi.'ea>, e( sinc;iilu> capiontes nie- (ret.is binas vel tcrnas, socuntliim piiiincatioiiciii Judxoruin (Joan. ii). Jiidxi ni-mpo su:il poeiii- tciilcs el conlilenies, qui siiis lacrymis piirin<.aiio- iiein Judjeorum insintiant, ((iiibus ol potiis d:i(iir ia hcrymis in inensiira (fsal. lxxix). Cl quoniam supplicia temporalia vot xlcrna nobis ineluenda suiit et liigeiida, pro tenlalinnibus adiiiissis, cl pf^icatis coinmi.ssis, qu;p volunialc cl opcre feci- nuis. interdum autem cl consueludine, idcirco Bin- giibe ist:c liytlii.i; mcirelas c.ipiunl binns v<'l ternas. El si sola voliiniaie quis |)eccai, ei pocnitentia cnm* puiicius indc liigcndi causain assuniat, nec bis d«- siiiit metreix Wwx vel tcriur. Nain appctitus cl roii^ensiis ct cons«'ntiendi delectalio si adbibeatiir, biinc vel illuin numeium elTiciunt. Lapide autcin suiit, aul pro durilia cordis haclenus lapidcl , aul pro nrmitaic melioris proposili, quae pic lugen(ibus iiecessariii est. Nani de durida cordis per prophc- lam u Domino dicitur : Auferam cor tapideum de earne vestra (Ezech. i). Dc rirniitalc vero meoli» dlcitiir : Poiui faciem meam ul pttram durittimam (Isa. l). De quinta luyendi causa Lacrymx autem noslrx cx prxdictis qualuor cau^is obortx, amarx iiobis sempcr sunt, vcl sicut aqiix insip!d.x, utpoie qux dc odio aut txdio do- loio aul timoro proceduni ; cl eornin suni, qux nul.is odio sunt, ct ixdio, dolori vcl liinori. liis cniin affecius cral, qui dicebat : llen mihi, qnia iiicotiiiut meut pro'ongatus esl ! (Pfnl. |cxix.) Sed, Ricut isU' dosccndiint de o«lio malorum, sic qu;e- da-n suiit lacryinx dulcioros, qtix crumpiiiit cx dcsilia iii affoclii l)on;c voluntalis es(| aiii iii affoctu operis, sicul incipicndbus, aul iii usu bon.v consueludiiiis, sicut cxcrcilatis. Al prq siiigiilis bis sua incrccs speralur, (lositi<:ra(ur el cxspectatur. Ergo ct lix bydrix singnlx capiiint inetrolas binas vel leriias. Oinncs autein b:v la- crymx, qux de Ixdio nialorum, %\sii ox do^itleriu bonorum manani, coiivmunes {losbuitl cssc bonis ct inalis. !Nain pro omiiibtis liis c.iusis coinpungunlur bOiii, conipiiiiguiiiur et iiiali. Ploranl buii;, itloraiit ct niali ; sed salibriler boni, iiiutiliic- niaii. Kam tsaii, iil AiJSloliis teslalui , Cufiic.i livredluiiii provtiiiioiwm , >epicbntt'.f est. .Vo/i cuiin inve lit «07 BAI.DIINI rAMLAIUtNSlS Ar.CiMcPlSC. 60S tocuri pceniUntlr, qwanmt cuin lacnjmt inquist- A crnonitiir, si iion Ii<|U";fa(;la resolvilnr n.l 8ermont*a vittet illatn (llebr. xii). C*. Judas pociiiteritia rlit- cUis rclulil trigiiiia arj^eiitcos {Vanh. xxvii) ; cl B:iiapin inutiliter ad jiistitiam coi)i|iuiiciu)orjiie spiriiu:i!i;i vi;! t''lcrna sperare ei desiderare; c.t lioriim spo vt;I desiilcria, illorum vero dolore et tiinore ad !.ici7rn:is iisrine cotitpungi, tanto steriliiis quanlu inaiiius. Qnia niilli sufllcil mala lugere, et bona spcrare vel dc- siderare, nisi adjicial pcccaia reliiiqucre, ei errala corrigerc, et bona quibus bonus fiat apprehcnderc. Aiiud esl enim bona hac sperarc, vel desiderare. cjtis (iiiat ainal, ciirn Kcriptui.i sit : Emittel tcrbum ivum , el liqi eftir.ict en ; flnhit .S/j»i/7uj ejut «I fluent aqiia: {l'i(il. rM.\i\). DWo.cio ergo lui|uciiicct Spirilii fl;iiilo, di rniiicscil qiio: atnal, cl lluuiil .Tqiiac, (iiiiliiig irrig.ilur liortiis deliciariiiii, (jui aiisdo pcrfl:itur, iit fliKint aroinaia illius. El h» f|ui.lt;m Incryin.c nii-lliflu.-c snnt. Eteiiiin cadi dis- lili.vcruiil, sliliiiilia sciiiccl, quibus Irlabiliir gcniiiiiaii.s, fi pliivi;im volt)n'ariain, quain segrc givii Dciis hrrrcdiiati suac. Hjbc auicm pluvia saepe a jtislis sti^ipciidilur, el ciitn liabelur non leliiicitir ; ciini ilcsi.kTaiur, non oblinctur. Saepe eMiiii «;erc- liili ptilsante infirmitale et vtrlute omnino deli- tesccnlc, ainariludine replcnlur, tcedio afficiunlur. aliud habere. Netno siquidem solum spcrando vel ^ in nialis labescuni, cl in siti eiardescunt, ci pro- dcsiderando, vel se habere opin^aido boua, quihus bonus sii, sed magis hacc habendo, bonus esi. Mulii invw pceniteiiliain et peccatorufn veiHam, qnibus znall essc desinant, vel se habcre putanf; vcl h;ibere posse cum voluerint, sperani ; sic charitati^m ei hu!Hi!;i;5te:n, caleraqtte bona, qnibus boni llanl ; sed YWia est spes eorum, desiderium quoque et opifiio eorum, el cor eoruiii Tanum est. Propterea noiinunquara inutililer compangunlur ad jiislitiatn, ■sicut Do-ii innoxic lenianiur ad culpam. An non bonos se putanl, qui de suis meriiis superbius ju- dicant, iit se cum Doniino judicaluros confidanl? De q!ia!ibus s» Tipliim esl : Cudenl a lulere tuo mille, ?l decemmitlian dextrit tuii (Psat. xc). Qui ergu ?!!!j'u3modi .«unt, eisi in spe sua abundantius g:>u- deafit ; ttsi desjueriis el suspirii.s »jt singuliibtiB animtc lacryitiis fiu;int, alieni latnen sitnl a pio- inissione bac : Beaii qui lugent, quoniam ipsi con- lolabuntur {Maltk. v). De peculiaribus konorum laerymis. Spes aulcm justomm humilitate subnixa cst, ct desiderium chariiaie. De hi^- auiem, charitate sci- licet et humiliiate, qunsi de fontibus S:ilv:uoris, h2uriii..iur SBnctartim aqnae laorymarum. fie eiitm pforat, qut post culpam f^aiubriter contpun' cius, ci in timore Dei hnmiliatus, iiiiquitatem de- lestaisir; et semper dolet fecisse, qiiod non coii- seniit ilerare. Hx &unt pis lacrym:c, de quibus hibilje siint pluviaede coelo; neqoe ros neque plu- via cadil super coR ; et nisi Deus adjuveiil eos, p.iiilajniiius habiiare incipil in infcnio aniiiu eoruin. Sed ijuid iiiirum, si jtjsti ad lioram i|ua>>i in inreriiiim (iesccndant, ubi ahsinliiio et aqua rellis potantiir cuin scirc expediat, unde sitit liberandi. ut plus gralulenJtir Irberati; et superabundet consola- lio eoriim ad gloriam Dei ? Descendunt , inqt>il, ttsqite ad abijssos; anima eorum in malis tabescebat {Psal. cvi). Sed iiunqiiid obliviscelurmisereii Dem? Absil ! N'am cum «pirilus Doinini super mel dulcis 3pe <^t tlesiderio iliius ha^i^edilalis, quae eslstiper mel et favum, mentem iusionim aflljveric, ei su.i in xsiiniabiii duiccdine omiiia viscera et secreta lan- guoniis aniitiae iifpleverit, tunc a superventenle gralia iiitern;» dulccdinis , iiiiimaeque suavitatis, tutuiuquodamarum cslin l^titia cordisabsorbebitur', ei flueiit aqux l.tcryiaarum sicut rivi meliis. Ei sitgG;erenle inatre Jesu : Vinum non haltent {Joaiu II ), aqiia nioiroris iu vinum Ixlitix ccBV4»rtetur ; sed, cuiu impletum fuerii, quoJ Jesusprscipit, di« cens: Implete hijdrias aqua{ibid.). Priuseniio oportct hydrias aqiia iinplere, hoc esi, corda nostra largis lacrymaruiii perfusionibus plenius saiiare, ei pro comtiiissis digne satisfacere, et lugcnda suflicientcr liigere, et sic consolalionem iniiuix devotiouis, et gaudiuiii iii Spiritu sancio intra nos reciperc, et liisiiiiam cordis nostri laHitia commutare. Main Ps^lmista dicil : Exilut aqHarum deduzerunt ocvli Q quia lugenda nojidiitu dignedefleviinns, ex hoc s.nepe viei, quia noit tustodierunl kgem luom {Psol. cwn^. Pie plorat.qui desiderio fpiritiijdi et g.iuiiio re- «oluius in lacrymasdiflluit el liqiiesciit ci reconla- lione desiderahiliutn suoiuin miro inodo intcriusse efTundit, ut dicere possil : Haic reeardatus siim, ei rljfudi in me animam meam ; quoniam iransiho in ificum tabernaculi adnnrabilii usque ad doinum Dei (P*a/. Liv). Haruin lacrytnarum iJHlceuineni cxperta est ilia amore ianguida, quia diocbat : Anima mea liquefacta est, ut dileclut locnlus ett {Caru. in). Bene, ut dileclui loculus est, qu,T. diicctus cst, quia iocuius est. Cui enira dilecius csl, mox ui lo< cutus e&l, moUiti sunl sermones ejiis super oleum, •:'. ;/'»i sunt jactila ( Pial. i.iv ). Yide, si iw.\ devoiiciiis deiriinenla sentioius; ei quta noadum solvitnus quod dc?)etnus, id quosi consolaounlur {Matlh. V ). fiagis aaieiii hoc expe.-ic-iiar el in fuiuro, qijiindo Oeiis omp.ein lacrymam abslet^ei ab oculis sanctonini {.\poc. xxt); qyando replebilur gaudio os nosiruin, tl litigua roslra exsultalione {Ptal. cxxv ) , :;d laudcm et gloriam Domini noslri Je$u Chri.sli, qni csi super oinnia Dcus benediduaj ia sxctfla Amsn B09 TRACT. DEBE.\TFrUD. EVANG. 8«0 B.ali qui eturitinl ei titiunt wstUiam , quoniam ip$i A ponuiil el .lcsideram cssc jusii ; scl lcniHus pccni- laturabutitur (ilatth. »). lcijlia; differunl, cl inilia ronvor.sioiiis suspendunl. Mulii pecuniam inagis rsuriiini, quam justUiam; l»eccaii enii» ilcleciaiionc vincli ei vicli , ei pec- ne.' ob aliuJ, nisi ni sal enlur , el saliali ducanl candi coiisu«liidine prae-jravali , aJliuc amaiil quod in bonisdics siios. Bc.ilioniin rcpiil;mlur, qui pecn- „(,,, ainaie dcsideranl i el noiidiini apprelteiiJuiil ad niaabundanl, sicul scriplum esi : Beatutn dixeruHt q„oj guspiranl. Ad jusliliaiii eiiim conipungunlur, populntn, cui liac sunt (P.*fl/. cxnn). Dixerunl, sed jucundilalcni pfcccali conpleciunlur; nialo adliae- iiiquil, aliorum opiniDncin referens, non suani sen- renl, el calore desiderii ad bonnni fcrvcnl. Plus lciniam poncns. Nan» juxla «uam scnieiiliani, dicil: aulem polesl lenor mali ul niali sinl , qnam solus Ditilet egucrunl et eturietuni (Psal. xxxm). Egue- fcrvor boni, ul boni sinl. Econ'rario in bonis cum runi quidem, quia non suflliil cis qiiod habcnl ; (eoUiitur ad culpam , plus polesl lcnor boni quo esurierunl vero, quii ins:uiabililer appeiunl quod iusUiiam rclinent ; quam inconsulms aninii calor iion babeni. Yera aniem saiieias non ex pecunia q„Q gujjjio ad malum forveni. llabcnl semper boni provcnil, scd ex jnslilia. Esl lamen quxdain salie- lenorem boni , nniic cuni fervore boni , nnnc cilra las divilum, quia scripiuincsl: Srt/uri/a» diii/ii non consensum cum fervore inali. Sunl nempc duae tiitii cum dormire (Eccle. v). Verum baec saluriias B jQn(.up5s^;eni»a», in bonis ambae, et in malis ainbx, siiperfluitus est uiendi, iioii finis egcndi ; oppressio concupisccnlia carnis , et concupiscenlia spiritus, argri, noii pxsifnclio morbi; irriiameniuin viiii, non quje sibi invicein adversantnr. Caroenim concupitcit coii:plenienlnm desiderii. Inanis est ergo isla faiie- adverius tpiriium , et tpiritut advertut carnem las, qiix esuricntes non rcficil, quia iiunquain sufli- (Calai. v). Coiicupisceniia «arni» in bonis ad pec- cii. lljte est aqua de puieo Samarix, de qna scri- candiim moveiur, sed usque ad consensuin pcccali plnm est : Qui biberit ex hae aqua, tiliei iiernm uun piomovclur ; dominalur eniin in iiUs concu- {Joun. iv). Eturieniet, inquit, itnpUvit bonis, et divi- pisceniia spiritus. Sic et in malis compunclio ad tet ditnitii inanet {Luc. i). Qui siint isii esurienies, jusiitiam seniitur , el ei non conseuiiiur : doniina- qui boois impleiiiur, cl ideo plene ei beiie satian- tur enini in illis concupisceniia caruis. ^Emulaiio lur, nisi bl de quibus scripium cst : Deaii qui etu- aulom boni in nialis cum proposiio ei dcsidcrio ri«n( e( 5i((un( ;u<(iii/ini .' Aut qux cst jusiitia, qcae uielioris vilx quxdain gralia Dei esl , scd gralia beaiilicat elsaiial, nisi Cbristus , qui factusest intcrnx vocaiionis, et non jusiiflcalionis. Jusiilia uobis s.^pientia a Dco et justitia ? Ua.'C cst niaiirum eniiu non solo afTcctu xslimanda est, sed couseusu. sapientia qux di'jil : Qni edunt me, adkuc eiurienl; f^ Qua: , inquit Aposlolus , parlicipalio juttitia cum ei quibbunt me, adhue titietit {Eccli. xxiv). Cbrijiiis i)ii<7ui(<3:« .'' (// Cor. vi.) Non igilur justilix consen- nobis factus cst justili:*, gratis nos juilincans, gra- lii , nisi qui ab iiijuslitia dissenlit , uisi qui ^caro (is justiliam tribueiis, et per jusiiiiain in nobis ma- descril, el incuncianlcr rcliiiqnit. Qui autem justi- iiens , nuctor miiueris cum rauncre siio. ipsecibiis tix conseulii, iani amare incipil, jani justitiaM esii- Dosler qui jusiiliain da(, el oibus nosier esijustiiia ril, jatn digno dcbidcral, iiec oinnino uon babet quain dsi. Iliiic ipse, qui iapsus jusliiiam perdiJii , quod desidcrat, sed desidcral ut plus. babeat. Jam et perdiiam dcflcvii, Oi^/irui su»i, inquit, comedjtrt pcdem posuii in via reciu^etiti ea ad interiora panem mevin{Pial. ci) ; er iiKreuicuta justlix scniper inv.-ilescil ct guis incremoiiiis , cl disposilis gradilius ordin.aur, crescit esuries, quaiulo flniclur, el salielas qiiando cnnseiisu , alfeclu , cO^cclu, usu , liabiiu et fructu. invciiielur? Uespoudeat Propbela , et dical : Egp Incipit ciiim justiiia a conscnsu. Mcns aulcin cum fliiicHi in juniiia apparebo contpcclui tuo; taliabor oilium iniquilalis ciMiccperit, el justili* pcr aiuo- cuni appartterii gloria tua (Psal. xvi). Eigo tsuries reiii boni oouseiilire coeperit, aflicilur ad bene ope- prxsciitis tcniporis csl, salietas vero fuluri, quaiido raiiduiu. Ei cuiu airectuui sequilur cifccius , bouo <|ui nuiic csuriunl, saturabuiitur. Al qui siiiil , qiii opeie dclettala sauijjit bonis operibus assiiescere ; iiiinc csurinnt? aii oranesqui jusiiiiam dosider.iiit^? deiiide consuctudineui perseverautia coufinuare; e» aii soli qui justiliaui amaiil ? Aliud nempe est, ul- jmer lixc, el magis posl bxc, dulcissiniuin delcelal cuiique dcsiderare, aliud esl ainare. Yernrulamen jusiitix frucium parlicipare. Frucius autem JHSiiti;» anior siiie dcsiderio nou esi; at desiderium ci ame simplex i.on csi. Esl citira fructus fuluri teroiMris aiuorem esl. ip^a saiielas qux bic rcproniittitur ; e«i et fruclua Sunt cnim nonuulli adbuc quidcni mali , qui pro- p,xseiilis lcmporis quxdam pndibaiio fumr« dti!- I 8JI BALDLIM CAMUAItlLN.^lS AKtHlKIISC 511 cedinl». qvx in Jelecl.lioiie jusiiil^ intoiini pcrci- A vivifical cl b lilical, filj.is csl el puiiu.CHius esl il. Ta- tii emm decebot, ul esset nobis ponlilex, sandut , im- liiacubins, impoltulus, segregalus a peccatoribus , et exceiiior ccrlis fuclus {Uebr. vii)» Per liunc el nos ^igitavit Dctis , «.icnt scripium cat. ' Signatum ett tuper nos Inmen vultus lui , Domine {Vsal. i\). Si- gnavit anlem iii dic condilionis nostrx, qnundo tios ad imaginein et siinililudinem suam formavit. Si- gnavil iii die redemp'.ionis nostra", quamlo r.os se- cunduiMSuam iniagiiiein rcfonuavii. iniquitas qiipi e el r.iors iiiler Dcuin et lioniiiieni diviserunl. Deus autcm odit iiii(|uilaiem , el homo niorioin. Iloino iiiitiu quodainn.odo imniorlalis eral , ul per jnsti- liam conservaiam possci non mori , iu liac parle, scd ex parle Deo siinilis; niinc autem similis jumen- lis insipienlibus pro condiliune moriendi , sed la- fcrior obligaiione peccati , el pcricnl,» pereundi", eisdeni lanto nunc abjeciior, qiianto prius dignior, iniquitas ergo xqne odibilis est, ut i-iors, cl magis qnain isla niors. Expedil eiiim inagis mori , qnaiu peccaro, Pcccaiuni siifiinlus csl moriis , el aculeus usque ad iiitcriiiiin viilnerans. Sii|ienilium peccati nior» _esl , el inerces iniqniiaiis perdiiio. Peccaluin iiijuria Dei esl , iii pruvocaliuiiein zcli, judicium inortis, scnloiilia Doi esl in condcninaiiunein peo- c.tti. Iloiiio vero peccalor juste niorti addiciinr, e( iiiullis miseriis irainDci experltis, vix de dileciionc Dei vel tcnuilor sperare iwter.tl. Po;uii eniiii ct sna cogiuilio siiggercre , utdicerai: Quomodo iiia cretiaiii a Dco diligi, qui sic me aflligii ? (Jiiid boni ab eo spercin , qni indignaiionein suam supcr r.e effudii, et «ec a morte niihi pcpercil? Si me dili- geret, non sic cuo judicio me preinerel ; iion in iit sua niisericordiam conliiieret, si.'(l iiiJignalioneni quani demerui reniillerei, veniam donjret, cl a decreto raorlis me absolveret.Visns qiiippe esi Deui lioiiiincin odissc , cum iram inferrct, cuo) .«lenleii- tiiiin mortis in euiii ferret. Visus esl dik-xisse, cum pcr abolilioncin peccali el niorlis morlom sufreriel. Mor^ ergo signum odii cl anioris exslilil ; sed odii intantnin odit inorlem , inquantuin diligil vilam. p adversus culpani, quam boino comniiait ; amoiis Quid auicin in vita duicins esl ipsa vila , qtiidvc Qmahitins? Qtiid morie amarius, qnid odibilins ? Quid igittir iniquilaie delestabilius, per qiiain vilae iuoundilas est perdenda, cl moriendi necessilas esl ;iobis iniposita ? Quid magis ainai i poiesl quaiii vita, maxiiiic aiitcnt immoriaLs vita, el pruniissor cl liir«i«or ipsius Dciis fons vilu; el ipse viia '' Jusii lia aiUcm, sicut sitniie quaui vila, pcr quam acipiiritui, ct sine qua etga naluram, qiiam Dciis condidit. Per morteni lioiiiini illatam cffudit Dens iram et indignaiioncnt suam supcr omnes gentes, sicul scnpliim esl: Qat" cavi eos iu furore meo ; el conculcaii eos in ira mea. (/srt. 1.XI11). Per n oricm pro hominc snsceplaiii efliidil Dctis misericordiam cl -dilcclioiieni suam su- pcr omncs gcnles, sicut scriplmn cst ; Detts n.mer Deus saivoi' faciendi, el Domini Oomini exitus tncr- tis {Vsat. i.xvii). Ergo mors ira osl el misericordia; judicinm ti bcncliciuin, condcninaiio el atscrifiio, oj3 TUACl. J.N ILLUD : /'OV/: ilE C f SK.y. •;ii itMligi:.i('o ct roconcilijlio. neiis aiiiem rcpnialionis i:os!rje reiiieJiiini sic ilispi-nsavi», ri sic leinprravil ul furorcm suae iiniii^ii.itioiiis coiivcrtcrel iii sac ra- nienliiin reilenipliuiiis , et .iu\iliiim lilKM'.ilionis. Uiule c-l dicil : Salvatit inihi bincltiutH wenm ; et iHdgiialio mec ipta auxiliata e$i unlii {Jtn. L>iit). Ergo iil omiic os obslru.i(ur, e( »iibJi!ijs ti;itoiniiis muiKliis Deo, non «licai nunc oniitis Iioino: Non me «iiliuii Deiis, qui milii a iimrle noii parcil ; seii dii-ut fxiiius, c( obsinpescnt : 0 quam mc diligii Did-^, i|wi iil iniiii p.»rccre(, sibi a iiiorie nonpepercil ! Coin- parenius ergo nior(eni ciim dile. tionc; el appiirebii, <|ui.i foriis eiiiijbiliir, qiiandi> dieeliir : llbi en uion atkleui luiit? Vbi etl niort confiniio lua? {/ Cor. IV.) Fords C8( ul inors dilcciio, quia niors mor(is e»l Chri:)(i dileclio- Propier qiiod dicil : f.ri) tnott inii, e niors; nturtus luus ero, inferue {Oie. xiii). Dileriio i;uoqii'\ i]ua a nobiii d.ii|;iinr Clirislu}, el ipsa foriis e>( ut mors, ciiin sii ipsa quasi qnid.im inors, u(po(c veleris vilsft exsiiiiciio, el viliornin alioliiio, et morluorum oi^enjm depositio. H:ec ati- tini dilertio nosira -.id Chrisloin, qii5ed:im viciibi u.'o j^l, qujiuvis iii par Jileciiojiis ipsiu:> qnovU aos, el I. ^ coii),.ig!|,ala sintiliin .'o. lp->e eniin pri ir dilexii nos, ei I e;- ex<*iiipiiiin amoris quid nob s propo,»!', faciu» c<>t nobis si^naciilum, qno cfli(-i;iniur coiiiorniCi ima;.'iiii3 ipsins, iin:igincin lerrcni deponentes, e( iina^inem ciHcstis |»oi(anles, sieut dilerii sinnus, sic e( eum diliijeiilos. Iti lioo riiiin nobis reliiiqnit evemplum, ut scquamur vesiigid ejus (/ Feir. u). Propier quod dicit : Pone ine ul tignaculuin mper cor Itti.m {Canl. viii). Ac si diceret : Auia iiie, sicnl amo (e. ILibc inc iii monle (iia, in memuiij tu:i, ir. dcsdeiio (uo, in snspirio luo, iii gemiiii e( 8in;;iiltR tnd. Memcnio, liomo, qu:\lem (e feeeiiin, qnahlum crcniinis cxieris te prxmlerim; qiiali di^nilate (C nobili(averiin, qnomodo gloria e( lionorc (c coroi>a< veriin, qno moilo paulo niiiius ab angelis le mino- ^ raverim, quomodo sub pcdibus liiis omnia subjece* rlm {Ptal. vii). Meinenlo, nun soltim quanla libi fetcriin, scd qnatn diira, quain iniligna pro le pertn- IiMim ; c( vide, si non iniquc agis conda mc, si non amas me. Qiiis enim (c sic amai, u( ogo? Ouis (e creavit, iiisi ejo? Qnis (c rcdemi^, iiisi ogo? Qnis dcfi-n^or vilne (ux pcriculum duclli subii(, uisi ego? C( ergo vicissilud nein amoris iiiihi rcpcnd:is, cserft bracbi.i. viros oxeicc ; pone me u( slgnaoulum su|km- bracbiuin (nuin. rii;i;na pro me, sicii( ego pro te. ^e milii siiiiul;tloria adiilaiionc blandiaris, ut dicas ; Domiiic, amo le. Si auoas,os(cnde, qnia amas. Aina, noii veibo e( liiigua; seJ opere ct verilale. Ego vici inundum, pngnaiis pro tc; selvcrsalur libi, aihcrsalur c( caro, ul cuin his p(ig;tes pro inc, ntagis aiil»'in pro ic. Tuuin cniin puricultiin vcrlitur, pngiia esl de anima lua, desnhiic tu.i; nec vinci poieris, iiisi ex le; ncc vincero, nisi cx mo. Pioiiide iion confidas in (e, sed in mc. Non ciiiin iii gl.idio itio oblinebis hostem, ct bracbium dnim non salvabit (C; scd dextcra niea, e( bracliiuni mcnm, c( illuminado vuldis inci. Si posiieris me quasi sign:u'iiliiin supcr bracbium tuum, libi violoria ccdet. Sic piigna, iion qiiasi acrcin Tcrl)eraiis ; casiig.i corpus titnm, cl in scrvilutriii redige (/ Cor, is); ab oinntbus absiinc, siciit qui in agoiie conlendil. Si tibi durtini vidclur linc, qnid accnsari polcs coiiira nie? I£( cgo cus(udivi via» duras. Si me velie xmuiari, sci(o, quia dura esl 0 sicu( infornus .XMiiut.itio. Opovtei bibere c:iliiniiialioiiis i>iu- ('.iiiin volcns ine imilari, to seiiscris gravari, ct ijnasi iti inferno cruciari, lioc C:>( quod a (e exigo, linc < st quuJ iiioneo, hoc es( qiioii consiilo, u( ad niodictmi crucieris, qua&i in inferno, iic siiic fine cruricns in iiiru>~no. /T.muialio cniin quasi iiilerniis esl, stinilis loeo [t(T.tmii]ie.i[ liJeceslvia, qiixdui;iladiiitroilum te- giii. Oporlei eniiii lia.'cpaii, et sic ad vilam ingrnti. IliMc cl manyrcs veii mci xmuI.itoie.«, «nt:»c oon.pariicipc-i ivgni ; scd prius, abjccUs oorporilHc» e( ossibu» siiis sujier lcriatn u.or-te, ei p: «.-> nn r e vuiituuicli.i adecti, diccntcs l>ii»iynhi swJ o^^O 81S flAI.nUIM rANTUArUF.NSlSAUC.UIKPISC:. m no$tra .vchi iiifcinum {Pnal. cxl). Viilc qnomo In iiio cliiiim, 8i(;ntini eitt Jileclionis, qii.x inius esl. I)ii« ain;tvtTiiiH, qiii mc sccns ihrcrnuin beY|iii vuiiieriiiit " rilia veru liiliiilaliunissignuin o.a xiiiiiljiiiiniii, riiis d ab inrerno degliiliri noliicrnnt. Si ailvers.i pntc- fyfis est. Ikec Miiil signa a signaoulo iniprc«s.i. ris, ct ob lioc acslinKilione alioriim pcrcalor et iii- Doinine, qtii tlicis : Potie me ul sigiru »l;jiu supcr ferno proxiums rojiuiaris; iialics, iii iii(.miiiii dircro ctif liiuin ; fnc f|iiO(i jubes. UikJc enii» uiilii, iil lo possi» : liepletH es( maiis aiiimn ntca, cl nlu mta in- ferno appropinquavit. Alltlimatus mm cum uetcendcn- tibntinlacum(Ptal. Lxxxvit). Poncuic iilsignaculum fiitper cor luiiiii, ut me loi.i viriulo dilig.is; pone nie siiper bracliium tiiiim, ul qux inilii phtcila sunl, lola (lileciionc pcrlicias. Poiic me Siijici: cor luuiii, \i«»r afreciiun amoris ; pone inc siiper hracliiuin, pcr effecluai operationis.Habcnie iii cxeinpluiu el adju- loriuui purc siuccreque diligcndi ; in excinpluiii ct adjuloriuin bcno opcrandi, ct forliler palicndi* PoiiC ponam supcr cor nieuiiiT Quuntodu lioc (losftuiii? Ycniiiitanien ni^i iioc aliquo uiodo poskeui, kic ta<- iiieii qua^i pcr ic, non milii dicercs . Pu.ie iiie. 0 di- gnaiio tiin, Doiiiiue! o di^nilaset libcria» luea, I>o- iiiiiic! Non dedijjiiuri» eniia a «eivn luo poni Biip'jr cor scrvi tui ! *l inc iaiii dignun» rejjitlaali, cl libo nim arbitriuin tuilii di:di::ii, quo possciti rtjiiobare, qiiidqiiid tibi disjiliccl, et eligere botiuin, quod libi placcl, et per electioneu) boiii liU piacere vci adb«« icrc, te pariicipaie, le in ine babere, le supra n>e. ine supcr cor luuiii, snpcr oinne quod co-itas, qiiod ^ sicut dignus es, amare I Aufer a ice, Domiue, cor nmas, qiiod libi cordi est; ul oinnequod cbaruin cst posiponas, et me se:npcr stiperponas, ct iue se.iiper ])lus diiigas; non solum quaiu quod cxlra le csi, seti et plusquam quidquid iiitra (e est. Oei:ique plu&- quam ic, ut te diligas pioptcr ine, nun soluni ine propter le. Sit amor lui secunduin me iii suiumo cordis, sit amor mei supra suniiuum cordis. Qiio- niam aniem probatio dilcctionis exliibiiio est cpe- ris, poue me super bracbium tiium. Sic pugnes, sic le eserccas operando pro me, ut opereris ex nie. Ego sim spes tua, ego riducin tiia, ego fortiiudo tux, ego paiientia tua. Mihi dicas : Domine, spes mta e juventute mea [Ptal, l\x). Mibi dicas : Diltgam te, Domine, forliludo mea {Psal. xvii). Miiii dicas : tapideum, aufercorcoagulalum, aufer cor incir*:uni- cisuin ; da mibi cor novum, cor carneuni, cor mun- duiiil Tu cordis muHdaiOf, et mundi cordis Q:n«ior, posside cor lucuin ei iuhabila, continens ei impiens, bUpcrior suinnio ineo et inierior iotimo meo l Ta forma pulcbriludinis et signacuium sancuiatis, signa cor nieum iu iniagine tua ; signa cor meuni >ub nih* sericurdia lua, Dcus cordit meitet part Deut tc£at in cctermni {Fial. lxxii). Ainen. De miuria el ege&iale liomtnis ob culpam liomo per cuipani inobcdiei.tiae discedeiit a eo» re^tius sui justtssimani pcenam luil. Deficicns etiiio ab incomniuiabili Deo, deiicit et ipse iii se, ct per suos dcficiundi gradus velerascit jiigiier el scncscii. Quoiuam tii et paiientia mea {Psal. h\\). Mihi dlcas : C doiiec novissinta morte dissni in divisioiie affe- tiqiiaiurei senescit, prope inieriiuin est. Receden* honio a Deo, qui semper est unus et idem, divi&tiK est ;ib ira vultus ejiis; divisus aulcni in se, ae siU aii seiDper uiii;» et idcm. sed sempcr alius aique alius, et impicalur illud quod scriptum est : StuUtu Kf luna tnntaiur {Kceli. xxvii). iia eniin a sc dissidel. et disiat; ita dissentitei diicordai, ui vix alicr ul- leri magis coiilrarius qttcat inveniii, quaai unug bomo ipsesibi. Vuitenim el non viiU; idem vicissiui odit et amai, iraciat ei retructat, probat ei damoat, quaerii el abjicit, ciirat et negligit. Sxpe post cob- ptum ncgoiiuin coepii iscdet, post facium facii poeni- tei; vota sua et dcsideiia, sludia et consilia, cogi- alTcclioaes et inieniior.es, quasi seiiiper mullipliciier inulat, el in bis omnibus ipse auualur. SaiiC, lir duplex aniino inconsiant ett in oniiiihus viis suis {Jac. i). Quxiiam esl pax ini- scro Itoniini iii tanla inuUlionuin vicis>iiudine, iu taiila inconsianiis animi iuviiaie? Nan esl pax impio, dicil Doitiinus {Isn. LVii). Perversus animus Deo {«ibiqHe conirarius ip>e sibi lortor estet tornrienlum; puciias a se sumper cxigil, ei scmper solvit ; et qui Deo adversaiur per reatuui culpx, quaoi Dei minister esi in exaciione pociiae. Vide, quomodo mali ab ir* vuUua Dei divisi sudI, qui eiiain sibi in lantum a.l versantar, ut sese persequaniur, quanium Deo con trarii, lanlum «liam sibi, ut qui In sua vulinitJtf paeem non inYeoiunt, quift io voluniale Dci olTea 517 TR.VCT. IN ILLLD : VKTUS IIOMO, ETO. 51 ft diiiil. Sc(J niiiiqnid soli m;tli tlivi<;i siin:? Qnid iiicns A c.is; cl sxpc qiii extorijiicnl ab in\iii!(, siniilia pri- jtuU, qilx iii roruiii le'i)|>oriliu.ii tiispcns.ilioMC oc- linnliir iiivili ; s;r|»r cl iioli-iilcs d;ml, qii.T acoipiuiil cupula csi| el iiiul(itii(liiic (uranin) (listeiiUi, cl iilco a holciitil;ns. A( qiii diviii.is ii:ibci)l, tiCi- dispciisanl. D«.'u n)inii$ inicnl.i, noniie cl ip>.i divisa csl? iNuiiiie D(] Martbain dicilnr : Murtli i, Harilin sollicUa ti. el lurbarls erga plurimnl (Liic. x.) Qiiid sil>i vu!l iala congCiiiinalioT Aiinc satis iion t>i':il di cic scniet, M:)riha ; nisi pcr rfpc(i;ioiicin diccretur, Marib», llartha? An divisioneni signirical isl:) rcpeiilio? .Marlha, inquil sciiiel, cl itcriiin M:)rlb:i. M::rlb:i ccrlc divisa, Murtlia stdbcita, Mariba liiri>ai.') ; lurbata pcr proridenlijni fuluii icm}>oii$, lurba:a per curain in« sianlis nccessilalis- Solliciln cs, cl (urbaris crga pbiriina. Plurima qiiidcni lurb:«iil, iniscri cnim bO' quia eas scinpcr scrv.iias csse volunl. ne cgiMnl, lii in.-igis cgcii(; qiiia cl bis qnx liabcnl. ci b:s qii.x' iiort babeiii, xq»c cgcnl. Murbns enini illuriim suo r-inr- dio scinpcr aiige:iir, cl irrenicdiabili'» csl enrnin ne- ccssilas, qiioriiin incsplebilis rsi cnpidi:as. Nf*c«ssi- (alcs bas, qiMs p:iiiunlur bomiiics misiTi ei misera. biles, facil ainor rcriiin non nccesKxriarifm ; qui in miillis non ncccssariis cnnsobilionem qujiriint e( nou invciiiunt. Porro unum est teeetsaritnH (Lur, x). Vcre nnuin cst neressariiiin, sinc qno nli I Cst i:cccssariuni, unum suininiim cl roininuiic bonnm. niiHis pluriuii suni Hcceisiutes. Ms.iic quippe iioc unuin omnibus poie,t SHmcerc, sine qno noii scinper ncccssitas cobapiol, ei scinpci iiidigci i|ui B omnia uni possiini snmcere. Pioplcr boc uitiini Pe- niiser esl. Necessilales vero bominis (.1111 iiiiiil;c sunl ei variae, laiu irextricabiles el pei piex.T, iil in tola tit« iioininis CKpediri null iienus possint. Ui:runi el temporum indcrcssa mulalio sein)>or novaiii aflcrt oecessiiaiein, novainr|ue pari(S4>llicitiidiii^ui; cl duin oiia necessitas dccedii, altera succcdit. Altcr.i eniin necessitas altcrani ad se irabii; 01, dum seqnens okiruJit prxceden(eiii, ipsa sc iiiinidil in .ilieram stfqueulein; cl, tluin uiii occurniiir ct siicciirritur, alia luox suborilur. Sicut qiii muluum ab alio acci- pii, eJ alii solvii, iiide se obligai, unde se libcrat. Sic io lola vita boininis duin nodus necessilalis sol- vilur, atiussiriiigitur; et niiser bomo qui sc seinper trus rcliqiiit omiiia, ut in uiio babcrei oinnia, ne carens uiio, nec unuin baberct, iiec oinnia. Vnam, inqiiil, petii n Domino, hanc requiram {PsdL xxti). Qiii liaiic unain inquirit, non miiliieluroinni liono. Qui b.-)nc unaiii iion babet, scipso carcl, et iniips nientis ncc ratioiicin snnin posside(, iiec cor suu ii in potoslalc sua babel. Qiii autem mcnlis iiiops csl, quid b.-)bct, ciiin seipsuiii non babeai? Si vcro is qiii D.uin non babet, cuin seipsum nun babcai, ^era rationc nibii, nisi peccata babcl : niiro Uci juJicin ajitiir, ut iiiiquiis, qui sua xsiiina:ione inutia hahel ibi vcrc sit vacuiis, ubi sibi videtiir plcnns; et unde sperai abundantiam, indc putiatur ogest tcm. N01 solvero nitilnr, seinper seipKiin ligare ingcniose ^ ^^,^^.,1 soj^.j S,., jj,,,,^.,^ q„.T; jc Dcoldqnitur, diccns: niolitur. \\x siquiJcni bominis slralo: sunl spiiiis In btinc nioduni neressi(a$ semper fugiiiir, ei sem- per oHendilur; et pro V!(anda neccssilate abiindanlia seinper quxrilur, ct egesias invenilur. Mani dc ipsis divilibus, qui in inulliluJine divttiaruni .«.uarum glo- riauiur, quid aliud sentienduiu esi, nisi quod Scri- piiira loquilur : Dwitet eguei^ual et esuricrunl? {Psal. x\xm.) Sempercnim qui muUa babent, moliis indigcnt; ei ubi sunl mulue diviiix, raulli suul qui coiaedunl Ksurienies implcvit bouis et diriiet ^diinisit incnefi (Luc. 1). E( alibi ifcripiura de divitibus dicit : DoT' mieruHl somnum suum, ei nihH inteuerunt omnct viri diviiiarum in 7uanibus suis {PtnL l.\xv). Si diviles dormiuiil sumnuin suuin, c( snmuiaiit sc intiltj ba- bcre in in:iniliiis stiis, iiibil taincn diviti^irum ba- benlcs; clsi vaiia opiiiione dcludiinlur, ut bonos >;c aestiineni, cum ini^ieri .sini, nunquid sanc nieniis sunl? TRACTATUS UNDECIMUS De verbit Apotloii, Velut homo noster cr^cifi.tus est, clc. Velut liomo nosler crucifixus esl , ut deslrualurcor- pttt ptecali, ut ultra non servinmut peccato (Rom. vi). Dc triplici cruce : Cliristus passus esl pro uobis, relin- (juens nobis excinphnn, ut sequamur vcsliqia ejus (/ Peir. 11). Passus osl auicm in cnice, iil lior iny- steriurn crucis virliis palieiilix conririnelttr in no- bis. Nos eieniin paii oporlct, ul digna fuclis rcripi.v iiius. Uiide el nobis crux porlanda iiiipotiitiir a Christo, qui ait : Qui lult venire post we, abneget teinetiptum, et iollal crucem suam, el sequatui me {Luc. IX ; Haiih. xvi). Suxin, in(|uit, cnircin lollai, iifin mcam. Ebl ciiim crux Clirisli corporc de>lica(a, qiiau) soUis CUristus ascondii, solus inter moriuos ^ liber; qiii iiec peccato obligaius, ncc debiio moitis aslriclus cral : in quo is qui babcbal niortis impc- riiim, nibil omiiiiio iiabeb.')!; se>l ollalus csl^ quia ipse votuit (Isa. liii). Crux iiaqic Clirisli oriix iiiiioceiilis cstetjusli, noii pcr cnice n inundati atit jtistiricaii, scd per ciuccm >iiuiidaii(is cl Jiisiirican- lis. Esl alia crtix, iion bominis Dci.scd bomiiiis rci, niurmiiraniis et im|ia(iciilcr patieniis. Vm adbic alia cnix liotninis rei, sed poRiiilenlis et ro:iriteiitis ct aiidiciilis : Hodie mecum eiis in paradiso {Lnc. xxit). A iicccssilalecrucis tollci)d:pnemo ab^olviiur, ncnio cxciisalur. Pnrtaiil iii:ili (niccm 8).iam : MuUaeni,n flnqdlu veccaioris (PsaL xxxi). Porlanl ei boui ciu- U9 FIALUIJIM CA.NTLAUir.NblS KRCIUKVI^C l(i cvtu'..t\:\\n : Uulla: en m Iribnlatiouei ju$torum[Ptul. j\ itiimiio» nieot? {ftil. vi. Qm »(ii:l iiiiniici •■jm, kXMii). rorCiiit mn!i crncein surim, ii(>n(itjiw|(iam volciilcs, cl l;eli, ci liilaret. Njin pro rcbus vai.i», i|ii.t8 v:iiiissitnc .iiiiant, qd.-Mciidis, niigoti(lis, con- s«'rvnii(lis, Kponlc sii.sci|ii:inl lahoics niuit^ts ct iiia' gKos, irilHihdiuiics iiiiillas el inal.is. SinI (|iiia iiia- liiiit ;iaii |>ro itiittiiio, (iu.nin pro C.lirislo, iiiaiiis est eorutii paliciilia; ci apiid Deiiin ticc noiiicn nicriti linhiMil, ikm: spctu pia:uiii. Coiilniio eiiiiii et iiifeli- ciiut in viit euruin, el vint pucit non raijnfjVerunt {liom. iii). Ui <|(tiilcin feliccs es»>eiii, &i (oiiverlcrcnt 1(1(1 vcrilaiciu, quod diiiponuiit ad vanilalcm. Nuitc .iiiiciri spotilc itiiseri sunl : cl lanlo miscriorcs, <|ii;4uio se »!slimaiil beaiiores. Nani qiiia bealos Sd pitlaiil, niiscriain qiiain spotile pcrferuiil, >:on vi- iiitcr qiioi vcUTavit, ni»i doincstici cju»? Novus ccrtc lioiiK» Cui.Icni liabcl floincsiicos ci aiiMeo", qiii siint rivcs sanriortiin el doin<'»liiiantil;ij.4 Ccdar; sci) illos itiiniiros inagis nunc dico, qui in nie stiut, qui inliabilant lcnaui cordis mci , ci lcrrain cariiis tiic:n. N.iiii CliM an.Ti, cl JcI,u-.Ti, ctriiciczti li.i- lilant ibi, ct iniiiiici facli siint mitii. Et C(,'0 iii^e lanquaiii iionio nialus ci vir iniquus, tiiiliiiiiC:ipsi iiiiinicus sum, iit rcctc sicut pro mc, iia et conira mc orarc possim, ct diccrc : f,"rt/.« me Domme, 4 caino el freiio conslringualur, (|uia noii appioximaiil ad te, Dcus, qui III igiicm doJici(*s eos in tniscriis noii sulisis;;eriis ad niiserias rurriiiil, et suppliciis supplicia mcrcaiiutr. Tu, Domine, tcTva- bit nos, ei cuslodics nos a generaiione har in aler- num {Psal. xi). Portatil ntali noniiunqiiani crutein suam in angaria. Fiageiiati enim a Doo coiitra slimulum caioilranl c( iiiurttiuraui, suo judicio scse cxcusant, cl Dci jtisliliain accusant, cl liicul sei'> •quem tiirnTc ilchcain posl le, qtianiiiin nc. Quis cnim ila insidiaiur animaE nica', ut cgo? Quis i-a advcrsatur saiuli meac, tit cgo ? Quis ila in;,'C'iiosiis esi iti exilium mciii», ul cgo ? Qui iia .'■cduclorie blandittir inilii , ul pcrcam , sicul ego? 0iii6 ita qiia^rit aniinain incnm, iil nuferal eaiii? 0'iidiei ine, quia Altissinitis esl. Dicair' jniqitilates iiieas Dco, qui gialis sanclificat in.piai.i. Cotiiiiebor Dcniino, ftil TUAr.T, IN II.I.UD : VETiS 110)10, ¥AC. lii quoiii.im hoiuis {Ptnl. cwiO. Siciil pujniioiis ilolore A r*''-'» l»oniinis. Pi-alinista osloiulll, dit eiis . //t)H;o vuni- coitipniirtiis lo.jiiar iii aiinriluiliiic aniiiia! tnc.v; dii;in) l>€f): yoti vie coiidcmtiute {Jub \). I, se me jn- (li(-alK), tpse ine (uinklciiiiialio. Nnli m, DoniiiiL', ine «-OiiiltMiiiiare. Sine me bliorarc i» Iiac pario. Si-- iiici lal:orasli pro sallile nosira, lalmreni «l dolit- roni ron^idcr.ins, iil Uatlcics nos in niaier- sns a Deu, vaiia ililigcns ei vana lacieiis, ipsc qiio- i|iie vaiiiis, imo ipsa vaiiiias enicilnr. Qiialia sunl opora ojiis, lalis el ipsc opifex. Qntilis esl lioiiio exira sc, in opcrc quotl facii, la'is esl apiul se iii ronlc, iilti faciciulu (Jis|>oni(. In opere enim siio (|itasi iii spccnlo aucior oxpriniiliir. Eral auleni iii lioiiiitie antc peccalum imago , scilicel Dci . (|ni csl vcrilas. Posl poocatum vero deformala cst in Iioniine imago ^criiaiis, cl iVpda osl iii eo imago vaiiilaiis. Vanilali ciiiin simirs facdis csl , Ivt tiin cgo ium [Pml. xxxiv). Aiiima nica, i|iiamvis ct qnia hi vcrilale non stclit, dics ejiis sient uin- iiiullniii sis rca. et pru mulio reain niuhnni pavi(|;t, Lra prxleieunt. In imngine «'nim peilrantil homa 'inniie lilii arHilel spcs vciii.e iii diilcissimo noiiiinc ( Psal. .wxvni). Nonnc vidcs qiiomodo lcrrcniis UMii^c.issiiiii JcMi? Qiiid nmMorc coiisunieris? (|uid D liomo avarili.un scci:.t;is, postposita iniai;itie Dci, in aiiiariludine tulicsois? Nunijuid consiliaiius iioii csl tihi? yHiiquid resina nvn est in Cnlaad, aut me- <»r<'h» uon ett ibil {Jer. viii.) Qunie Iriitis es, aniir.a liiiu, cl Quare conturb(ts me? Spcra i»i Ucu, qno- niiim adliuc confilebor ilh , saliilaTC ruliut mci ct Ihut iJicid {Ptal. \L\). Duui me consolaii desitlero iii solil0(|iiio ineo, suspendium elogil anima iiiea. cupit amarc iinagiitem nnmini.ciijns pteliuiii in criore el slulla liominuni opinionc consislit? Nnm- miitn nntem imaginem ot supcrscriptif^nein lio- itiiiiis coniineiitem. quasi nd iinagiiictn et siinilitii- diiieni hominis Tacit homo, ninlaiis imaginem iii- corriipliliiits Dci in simiiiiudiiicm curruplibilis hotiiiiiis, servicns poiius creaUir.-c qiiam Crcatori, rl n;orteni ossj riea. T^edet Chiiii a.iimam iiic:ini pcr errorem pl)ilargyri£ qua: est idnlorum servi.* viti' ine:r. Nec niiriiin. Yila iinippc mca niala cst, C. ogo velus honio sum, el niorli vicitius; lioino :i:aiiis , ct vir iniqnus; bomo lcrrcntis, pnriatis !iiiagitieiii terroni ; hnmo carnalis venundalns sub p-.tc:-.lo ; Iioino aiiimalis.non^pcn ipiens ca qiix' suiit ffiriius Uei (l Cor. ii); liomo reiis niorlis, et crncc tiis {Hphes. v). Qiiid snnt cnim argentum ct aii- ruin, pnlilica: moiiel% characlere signata, nisi qnae- dain siinulacra regum, et opera manuum hominiim? Ili suiit, avare, hi sunt dii tui , quos tolo cordot tota anima, tota ntonlc diligis, quos prxcipno ho- iKue colis, in quibiis conlidis, in quibus totam cSignii$;ncc una lanium cruce. Aiia eiiim criix dc- ^ spem in omni ncccssitate ponis. Uhi enim eit bctur lorrcno, alia caniali hoinini , atia animali» Et cgo uiius iiomo oroncs isti ; ct omiics isii in me uno: 01 adversnm me omnes cogilalioncs moDC in maium. inliabiiabuiit et absoondeiit, ipsi calcaneuin mciiin observabuiil {Ptal lv). 0 dura ct gravis, o miscra ct miscrabilis Itumana condilio ! Ininiici enim iio* siri vivnnt, et oonrirmaii sunt siipcr nos ; cl iiiimici i.oslri ipsi nos snnuis, icrreni, cariialcs, aiiimales ; i.cc pax, iiec securilas esl nobis a nobis, donec in llictnurut luust ibi esl ei cor Itium {Mnlllt. vi). Erit au!cm tompus, qnando dicctur talibus : Cbi sunt dii corum, xfi quibvs habcbanl fidv.cicmf de quorum viciimis comedebnnt cdipes et bibebant vinunt liba~ minuni. Surgfir,: el /)j;iiu'enluf vob''S, et in necetiilaie vos froicaant {Deul. xxxn). Conversatio aiilcm ter- reiil hominis non in ca^lis esl, sed in lcrra. Non enim respicil coElum, scd oculos snos staliiit de- cliiiarc in lerrani : ifcrram lingil, terrain comcdit crtice appcnsi simul cum Clirisio crucifigamur, iil rtmnibus diebus vii;c suae; conglulinatus e.sl in in nobis deslruatur corpus peccati, ul ulira non terra vcnter ejus; infixus est in (imo profuncM, scrviamus peccato, sed pcccalis mortui juslitia* vi- cl non esl SHbsianlia.Non onim sl.ilnil siipra petrani vinuis {I Pelr. ii) ; ol «iie limore de munu inimicorum pedo& Slios. Scmper irlrot in iiireri<»ra lerra', donoc f.vslrorttin libcraii, sertiamus iUi , in tanciiiaie el q fiegluiiahir a lcrra , sicnl Dallmn el Abiron; jhtli.ia corum ipto, omniLits dicbut nos'rit {Luc. \). pro terra litistal, pro tcrra piig!;.i>, donec fodia- De liomiue terreno, rrimo oruciGgeii.lus esi in noliis lerrciiiis bomo, ('.einJfc carna!i>i, posle? anim.ilis; deintlc induendiis csthomo.qui secnnduin Deumcrcalns osl. Aposlolns tnr ppccniori fr.vea, ct donec ohrualiir icrra re- soiveiuliis in terr:^ni, qui iactus csL do lcrra. Ve- rtuni.amc.fi lola vita sua supetbii in pioriam suani. Aliotic idicitali invidcl, lam alienns a ciiarilaie. deterrenohomine loquens, sicaii : Primii» /lomo de qiiain pieiiufc cupiditate. Non csi benignus, non cst lerra terrenut.tecundut homodeccelocceletiis {I Cor. paiicns; scd esl ambitiosiis, el .Tmiilalur, cl agit xt). Et ileruin : Sicul poilavimus imnijinfm lerren!, jisip.-irtm^quKrilqiia^sua sunt, non qnac JesiiChristi. loitemut et iniiiginem caelctlis {ibiA.). Tcrrcnus crgo Cor ejiis grave csl ; diligil vanilalcm, ct qu;rn! velus bomocsi.Copiienim «diebus prxvaricalioi.is meniiaciuni ; os ejus abuitdat inalilia, lingua ej.is Ad%. Hujus im;iKiiiein porlant, qui icrrona sapiuiil, (|Ut lantuin cogiianl (\\isi sunl mundi, qnomodo p!a- cetiit mundo, qui nimis amaul icrrenam snlis^aii liam ei terrenam gloriam» Quce sii auicm imB«*o tei- eonciiinni dolos. Do lorra cst, cl de icrra lo scinpcr 8tL)i proniiliit, itoncc diialiir ct : Stulle, liac nocle auimam luam repeunt a tv; eaaHlemqua; paratli, cujui eruni? (Luc. xti.) Hic ergo runi inicricril, non .«sumel oinnia, ncc (Jesccu- (lel ctUB eo gtoria cjns (Ptal. XLViji).llic lioiiio uini- ciis muiidi es4, ei tnitnicus Dci coiisiiltiiliir. Hic csl )>ccv.li) (Hom.\\\). (Jiii vciiiintl.iliis sttl) pecraio csl, sciviis :iii(|nt) niodd, cl iioii plcne lihcr t;sl Noii e:iiiii tpioit viili IjotiiMii, lioc f;i( il, «i;d qiioil non Tn!l ina- lniii, lior a^'il. Kl si nialiim prnitns tiiU, et maliint f.itii. jani sorvus C9l pcccali, qui» ipsc \ac.\ pccca- Inm. Omuis cniin ^tci facii peccalum, servut ett pec' ciiii (Ji)(,n. viii), jain pleiic vciiundrjius esl sul» pt e- ra (), pto rop.scnsu voluiit.ilis ncripicns niinnniini ilicilae ilclcel.itionis. Fassione» sif|ui(lem peccaioniin opcr.Tiilitr iii ineiiibris' noslt is, ul fruclificenl inurii : enini, qui coutra Cliri8lnni claniat, ditens : Tolle, ei has qiiidcni passioncs nos onnics, sive boni, sitc loUe, crucififfe eum [Joan. xi.x). Tcncni iii;ni|>e mali, comiiiimilcr, quamvis iion icqiialiier, scnii- cranl, qui diccbanl : Si diminimus eum sic, omnes nuis; sed non omncs liis conseHlinuis. Qni anien» credenl in eum; el venienl Roinani et lollem noUrum goiilil, el non consei:til, non oii.niiio imniiini.s rsl a cnlpa. M»liHn enini qiiod noii vuli, illii(f lai it. locum el genlem (Joan. xi). Nonduin iiiviiiui tcrreni iiominis conlra Clui^lum quievii. Persequinir crvim Chrisluin in nobis, ne vivalCliristus in nobis. Si quis igiiurClirisii esi, annel se zelo vindicisnconira per- seeulores Cliristi. Claaicinus ad alteruttum pio Chrislo conlra inimicum Clirisii : Tolie, tollL-, cru- cifige euni. Sed quam accusalionen» affereinus ad- versus boininem hunc? Ecce homo, qui non potuit Nam scnlicndo- passioncm concupiscenliae, in..lui» conciipiscit, et noii vuU coiiciipisierc. in:iluiii. Kj< il iiaqiie malum, quoil noii \ult : nam nialuin coiicu- pisciTe, makini esi. Qiii aulem cwicupiscK nialoni, cl non consentil, maluni racil qiiodaiiiinodo, in qiiaii- lum fOi:ciipiscil ni.Tluni : ei, qnia non ct>iiseii'ii, aliqiio moilo noti opcralnr iUud; qnia tentatii» » DtKtn ttdjulorem suum, sed tperavil in mulliludine concupisrentia, qiiasi invitus patilnr q«od pa»i noi# Yuil. iiinc Aposloliis conciipisrens ci non ronscii- tiens, ulrumqiie dicii, se ricere maiuin, qund non vull, et se non operari i)IU'J. Quod nolv, iiiquil, iikj- lum, illud fncio, hoc esl coiicnpisco, rt coiicnpisceie no!o. Et jam non ego operor iltud, ted quoU habilat divitiarum tuarum , el pra:valuil in vaniiaie tua {Ptat. Lt). Tolle, tolle, crucifige eum. Si hnnc di- miuis, non es aniicus Dei. Sicut fecil, sic fiai ei. Crucilixit, crucifigatur. Dignas e&l enim crure, ei reus est inortis. Qua;nam, inquis, e&l cnix bominis istiiis? iEslimo, quia conleroplus muudi. Quae qni- ^ j»/ me peccalum {Rom. vw); quiisi diccrel : Cwicu- deoicrux quasi exduobus lignisaptaiur, couleiuptu piscere iioJo, el conciipisceiilhE non conscnlio-; sed scilicet lerrense subsiatiliae el conieiiiptu tcnen;e legcm peccati qnae est in mcmbris meis, ioviiiis glorix. Amai nempe terrenns boino duas res; qnia seniio. Movetureniin in me, ii» ut a me sentiaiur; (XNiiidii in viriuie sua, ei in iiiuUitiidine diviiiaruin sed non n:e intantvm movei ut ei consemiatur. Ju- (iiaruni gloriatur. In loundo contsdil ; riberel cum, si slus itaque cum teutatiir a concu^scenlia sua, nlH iwtesl. A conteniptoribus mundi extcniialur iii crucc, quain babel eicusationem, qiiamvis noii suniLieniein, el tolus extendatur in iongum el iii huiim. In con- ul oionino inimiinis sil a cwipa. Rcqnisilus euim nir ttemptit lerrense glorise, hoc est in volunlaria vili- tiiillationem cariiis in curne scntiat, cuin hoii co.'i* tate, ezteodatur altitudo ejus.H2ec est auiemaltitudo sentiat,-habel qtiod rcspundeat. Jam ivon ego opercr ejus, lerrena gloria, in qua quxrii exalinri. In «)ti- iilud, seJ quod habital in nie peccaium. Sentire au- lcmptu leirenx substanlise, lioc est in volunlaria lem vel iion sentire passiones membroruiii , non patipertitle, cxiendatur latitudo e\»&. Hxc est eniiii semper est in nosira poiesiaie ; consentire auictu iatitudo ejus, lerrena substuntia, in qua qir^rit, sive sic est iii nostra pciesiaie sicul noii esi sinc no- ad dexierani, sive ad sinistram, dililari. lu bac sira volunt:ite. Aliquando vero qiii seniil , el iiou cruce appenJatur terreuiis homo : hic cxleniialur, ^ conseiitil, fuuni haitei in conte omnino nun consen- ttl extensus moriatur, et morluus sepeliaiur, el noii tire ; et in desiderio liabei, teniaiicnem omuino non adjiciat, ut resurgal; sed desiruai euni Deus iii fi- nem, et evellat euin de tabiTnacMlo suo, et radicem suatn de lerra viventiom (Psal. u) ei di&pcreal de lerra nieiiioria illius; pro to quod non estrec»rdtttMs seniire : sed quod senlil, infirniitatis esl; quoJ non conscnlil, virtulis est ; quoJ desiJerat o.iuiino noii seiuirc, siii.lium pacis ei securitatis esi. Ahqu.imlo vcro Qiii disposiiiiin habet non consenlire, vult ta- facere misericordiam, et pertecutus esl hominem ino- men hiijiisinodi p.tssionein sentire, quia ex ipsti fim ei mendicum (Ptal. cviii). De homine carnali. Est aiia crux, in qua appeiidendus cst liomo car- iiolis. Nam, quainvis idein homo sit lcrrcnus ct cur- nalis, secundum causam nominis tanieii ei difTercn- liam aiHoris aliqnid iiiieresse videlur. Aposlolus de tcntatione aHsisianl. l^criculosumestaulcra hiijiismudi leniationrm sponte kge peccaii, qu* csi in iiiembris, loqucns, inier appctore, ei ciiam venicntein» quaienus datur, uon g5S TUACT. IN lLLUD:V£7rS //OrO, ETr.. 556 siniim repc.lcre. Sccmii.s csi ci.itii non lennri . A ilis noslri scmper l.aliial. ul en.Jiomur inea; n (|«iain niin lculaiioiic congreJi. Varius esl cnim evciiliis 1)el!i, ti anceps csl vicloria siib iliscriinine IMignaiiili. HiiiP nos Uoiniiins sic Jocel orare, Ji- cens : Ornie, ne intretis iii lenlalioncm (ktatlk. xxvi). Nain, «iiioJ Prophclo Jicil : Probn mt, Domine, t» tentant(PsaL xxv), ad illani lenUiiionein periiiiet, <\»3 leninniur jnsli a Doo, qni teiual eleclos suos, H( invenial idos dignos sc. Qui auiem a carne icii- uuir, ei (eiiOlioiii ceJil, )iic es( qui passiunes sen- lil, rl omniiio coiisciilil; lai;lo niagiscarnalis homo c&t, qu.tnlo inagis curani caniis in desidoriisperficil, nun <'piritui consciitiens coolra cariiem ; sed cami aLqiiiescons, qux coicn8 pacem super pacem, paccju a consensu, p.i- airpl-.iis li.ibei Je univcrso laliore suo, quo laborai «'" » sensu; non jam accinctus in prailio, sed di- fiil- solo. Ouis si( niiis carnalis hominis. inparal;ola evangelica do diviic e( paupere oslendiUir, ubi di- cilur : Uortuuf est aulem dices, et sepullus est in iiiferno (Lue. xvi). Et de Babylone scriptum esl : Qttanlum exaltnvit se, et i« deliciis fuii, lantum dait ei lormcntum ei luctvm (Apoc. xvin). Melius eigo scim-Uis in iriumpho. Non glorielur, inquit rei israel, accinetus ccque ut discinctus {III Rcg. xx). Sed quis gloriabitur castum se babere cor? Si dixeriniu$, quia peccaium non liabemus, ipsi nos seducimus, tt veriias in nobis non est (I Jean. i). Sicut vero cou- fusione dignus esl, qui ab infirmilate vincitur, sic nohis est, lnijusmoJi hominem in inlerilum carnis ris ainlinlal, iieH:il quo vadat, obscucidini cst iiihi|iifns (or cjiis; sa- pieiiliaiii D<-i iii iny^t-rio :ibscoiiditair. sii:liiiMin rcpiilat; sapieniiain lii bat; bonuiii dicit nialum , ct in.iluni bonuiii ; poiiit (enebias lurem, el liircm lcnebrjs; poiiil ilulce in aina^iiiH, et ^iiiaruni iii dulrc. (Jui animalis esl alT. ^ ciu, sine a(Tcc(io:ie esl, div ni ainoris airceiiiiii iii ."-e iion scntit. Diiro eniiii ct imloinabili cl insinsiljili corde anl tepel , :iul rigel, uut torpet, aiil siiipct; spiriliialis inilili» eicrcilia aul odil, aut f.iblidit, aut conteinnil, aut iii>((ligit. In principio vi^ilirniii sus enim in volunlate enl, el voiuntas consenircns R suaruin non consurgil aiite conspecluni Doinini l>ei in aninia. In spiriluali qnidcin liominc sic esl, in quo sensualilas ralione re^itur, ct suo superiori quasi inrerior subjicilur. Iii cnrnali aiiiem boiniiic lion sic ; versa eniin vice, el pcrverso ordiiie vo- iuntas spirilus coiiciipi.scenli^ carnis el consen- ticndo subjicitur, et infeiior inveniiur «juue coiis-i)- tiUqunmcHi conseniit. Concupiscentia cniin movet aniinam, ut seniiai qiiod prius non scnlicbal : enin vero moia sentil, commota conscntit, a sua digni- late degenerat, ei locum suum deserens inferiori •110 se subjicit, et quasi intle vivificatur, unde ino- velur; nec j.tm rigit ut spiritus, sed patitur ut caro. L^ndo et oorpori non iniHierito as^iniilatur. Pcr lc- gein vero disciplinx conscnsiis refrenatur, ei cor- sui; cor siiuin sicnl aquam iion cfrnndii; .ignilus eompniictioncs, el arcanas jubilationcs iii cordc lion seulil; non anliclat saiictis suspiriis, n(Mi xstuat piis desidcriis; non in lege Dci dclectatur, noii saii< clis niediiationibiis iiiflaminalnr.noii coiite>npla(ion« .suspcnditur; noii sedct solitarius el laiilns, iii « leiet se super se; non pelit ul accipia', iion quaeril ut in- venial, nm pulsat vn apcri»(ur iHi : divinis iauili- bus non occupatur, non loquitur sibknet in psaliiMi el byinnis ct caiiiici» spiritu;«iibii$ iiiier caniaiiU;» ct psallcnlcs in cordibus snis Doinino. Sicul aeg<^r bngiiel stoinacbo , ct ore amaricaio fastidil cibuni spirilualcm , cibain qni non perit, qui permanct iti viiiiin £lcriiam. Oinncm eseain aboinHialur aniniar pus peccali destruitur, caro casiigatur, ut non niens ^ illius ; appropinqiiavit enim- usqiie ad porias mortis. carni in legc caniissubjiciaiur, se^l a cariie in lege iiientis inenii scrviatur. Hinc Apostolus ait : Ego eosttgo corpus meum, el in sgrvilutem rediyo {1 Cor. ix). De carnali autem boniine ii%: dicta sini. De animali homiiie, Animalis aulem bomo quis sit, ex verbis Aposloli innotescere potesl ; aiienim sic : Animalis liomo non pereipit ea quK $unt spiritus Dei. SiuUitia enim es( itli, et Hon potesl intetligere , quia spiritualiter exanii- natur. Spiritualis aulem judicat omnia : et ipse n ne- fnine judicatur {I Coi. ii). Cariialis Iionio a lcrreiio liomine amoris proprieiale diflferro vidcliir. Anol enim ilie lerram, amat bic opcra carnis. .Aninialis Homo aniinaiis magis secunJum aiiiiiiam, quaiii se- cundiim corpus agnoscilur. AniTtiale eniin curpu:^ balienl in hac mortaii carne degcntcs, iion swhii» animaies, scd cl spiiitiialcs. Corinis eniiii nostriiii» sccundiim prxscntem starmn boc accipii ;.b aniin.i. ut sensiricet{ (/ Cor. i). Illi quippe, qui crucciii non credii, \er- biini crueis slultilia est, quia :inimali<> cs( &eii>u, iii vaiiilate sui sciisus aiiibulaiis,-el obs (!Jiri- est etinm cori.us spiiitnale (I Cor, x\). Non eslc.e- dentlMin, id eiiiii dubit.indo di.xiisc. Non cnim er:v: Apiislok) iiiccruiiu, quod nulii debel venire in du- biuin. Conslal»enim,corp«s essc animale ; cl eonstaio di petra nrini>.siiiM durabi- lur, »{l omneni ransaiii Ijesionis et viiileiitiuiii p.is- siuiiis o< viin leulaiionis in-.pcnetrabiiis cl inacccS' !>iliilis. E>it auifm corpus spiritu.ile sua viriulc gfo- riosuni, lcve el agile : nou jam ciiio iRdlgeiis, ul post pccciluin el »nie Qeccalum; sed ab omui servituto corruptiouis cl iiece^silalis libcfim; noniii spirilus n.tlurain versmn, scdiii suiiiina lilK^rlalfalisquoomui co iradiclitMic spiiiiui siibjccluiii. Iiileriin aiilo:n corpiiiaiiiiDnlc eomiiiuiiiler habei.l liomo animalis ci liomo spirilualis : ct magis Sfcundum statum iii«iilis quam curporis alicr ab allcro disceriiitur. tii corJe eiiim auimulis homo a spiriluali spiiituali- ler crucifigilur. Criiv aulem esl aniulalio Deiseciiii- (liimscietiti.iin. Scieiiiia eiiiiu ei jemulaiio arma siiiU mV.iiifc mosiro; iton earn ilia , ted po!eiilia Oto, att deUruciioHem mvniliornm; qiiibiis iios aimarnnr, de$truentes contilia el 'tmnem aliiiiidinem exiolleulem $e wlvertnt tciemiam Dei , et in captivilatem rediyett- let omnem iniellecium in obteqHiam CUritli (II Lor, «). Adverie iu illis verbis Aposlcli allitudiiiciH ad- *ei6us sctentiain Dei exloHi. Quat esl aulem baec al- tituJu, iiisi dc qiia dicitur : SoU alium tapere? {tiom. XI.) If.TC est alliludu niiinialis homiiiis, qiii iii vaiiiiaiesui seiisus amhnlat. Allitudo aulem cru- cis M-ieuiia Doi «st, qtix iii capiiviiateni redifit oiniiem iiilt:Ilcctuiu iu obro cru< is esl aflectus lievoliouis iti hiiliidiii(> (haritalis. Suiit aulcm iionniiIli,qiii Xit.u- Jaiioiiom Oci liabcnt, nuii sccuiidiiui sciciili.im, :-.lii {iuU'iii sciciitiam Dei iiabcut, et non xaiulatiuiicm. Yerum, ut ex duobiis ligiiis cnicis slaliira compin- galur, jiitigcnda cst scieiilix xmulalio, ci sricaiia aNiiiilaiioiii; ne sil itidiscrcta devolio , vel iudcvola ilisciciio. Miitidiim siquidem aniiiial est, rjiiod et rii- Miitiai, el ungidaiQ tiiuiit. Iiidiscreia dcvolio a leii- B AD SACERDOTES. I.o.» A latioiie rcnim iaipossibilium plcrumque Dcum Un- ijl, ct igiioraiitia rcrum ulilium aiil pntsiiinii. (tnod noii e\|iedil, anl qiiod cxpcd>l. prxtermiitil. Al iii- dcvota discretio licei noti errei in cogniiionc reiiiiu uliliiim, crrat tamen lu oledione. Vidcl incliora . probatqne, drlcriora sequcns. Noii minor crror csl cligcre qnod est dcleriiis, quaiii igtiorare quod nle- lius. Stta sciileii:ia scse condemnat , qiti clcciioiic proliat qiiod judicio reproliat; ct iti alterutr.i parte siulliliu: se argitit, qui cilra necessilalis ▼iolcnliain aliler etJgil, cl uliter senlit. Ad aliquum visibiloin specicm conleiuplandam non sunicit Inlcrior liit oculorum siiic udmiuiculo iucis exterioris, sicul ncc isla versa vice siue illa lux lucem adjiival, iit irs vibiltilis videri qiicat. Noii videl orulus claiisus in mcridic; noii vidct oculus apcrlus in leiiebrosa uo- cte. Ilubet aliquid btiic similc discrelio sine devo- tionc, aul dcvotio sine disoretione. Ad conlcmplaii- dam specicm iuvisibilis Dei perduci dcsideramus el speramus. Duo ociili neccssarii nobis sunt, quos illuiiiitiari a Domino pelil, qui dicil : lUumina oculoi meot, Ne unquam okdormiam in morle {Ptal. ui). Oculiis discrctionis sine luce devotionis, aut oculus devulionis sine luce discretionis.miiius vidcl : siiit ociilus qui in luce clauilitur , vcl iu lenebris aperi- liir. Jungcnda cst ergo discreiio devoiioni, et devolio (liscrelioni, ut abuudct in nobis charitas cum scicn- lia, et scienlia cuui charilale, juxla consilium Apo- sluli dicenlis : Charilas vestra magit ac magit cbun- dcl in scientia et in omni tentu ; ut probetit jwtiora , ut silis sinceri , et sine offensione in die Chribli {Philip. \). Qiii vero scienliam habel et charilaiem iion Itabet, liic iiiratuntiis csl a scieiilia sitp. S>ni cliarilate ciiiin iu'C inagitiludo scientix, nec coulvui- pliis mundi , ncc casiigalio discipiiux , ante conspe» clum Dci aliqiiid est. Sola charilas gloriain crucn sibi vindical, per qunni nos gloriari oporlet in crucu Domiiii Jesu Chrisli, qui est supcr omniu diligeiidu» cl benedicendus iu .sxcuia saicuiuruui. Auicu. TRACTATUS DUODECIMUS SEU EXnOHTATlO AD SACERDOTES. lo illud Acl. XX : Attcndile vobit el unirerso gregi, cic. Altendite vobit ei universo gregi ; in quo tot S/i- riiut tanctus posuil ejnscopes regere Kcclesiam liei , quan acquitivit sanguine tuo. .Aposlolicus sertno ad vns dirigitur, 0 sacerdotes Doiuini, minislri Dei no- t.tii. Vobis dicitur : Atiendite vobit et univerto gregi. IViinum vobis, dcindegrcgi. Ilubeuda esl raiio salu- lis propriae, his qiii negotinm procurant salulis :tlieiix. Casiigatis nioribus decet eos vivere, qiiibus credita esl ccnsura nioralis discipiinx. A se debciit iiiciperc, et sese non negligere qnos primuin ujKtr lel pro $c rationem leddcic, Anendite, iii]Mii, vubis. f. Atleiiilile, quiJ eslis secundum naliiram infirmx roiidiiionis , qiiid secutidum functionem injuncix lcgaiioiiis, quid scoundum digniiatem accepi% po:c- eialis, quid scciiiidum huniiliiatem debiix scrviluli«. Atlcndiie, quid eslis cum aliis, quid propler al o$, quid suprr. alios, quid deniqueinfra alios: Cum ali 9 quidem quid cstis, iiisi liomincs similes aliis, pa-si- biles, iu peccalis coucepti , moriendi necessilalc aslricti, elsi per gialiam de peccaiis liberal» , iinn- duin lcniationibus iiiaccessibiles, noiidum insupera- bili s? .Nam ei teiitari poicsiis adhuc , ct a teotatiu- ...4 551 nALDUiM f.ANTL'ARir:.Nsis Auriiimsc. s iiiliiis supcrari, iitpote iiinrmllate circiimilati , iii j\ Dii entis ; et lilii i^xcelA owins {Ptal. i.wttt}. I'oio- |)(»^silis coinp.ili iiiriiii)il.ai!nis nlicnis. T:ilcs CMiiii si.is voiilra «lc < a?Io csl, nit cx lioiiiiiiihii^? !Si»ii <•« •!cccl essc ponliricos, rjiii noriiit cssc coiiipassiliilrs, lioiiiiiiiliiis, scd cx Dco csl. yii s (•iiiiii pol> :>i |icc- co qiioil siiil cl ipsi passibilcs. Krg<', (|tiia lioiiiiiics cala (liniillen', iiisi sodis Deiik? L*l lanieii vobit il.ii« eslis, Infiniii cslis, sicul lioiiiii;cs, &ccii:Hliini iialu- esi polC8»as (limiliendi peccal.i, «jiiia Deiit ilcormii tani iiifirniaR condilionis. Scciiinlum riiiiclioiicm in- junclx legalioiiis proptcr alios, angcli pncis eslis, in quibus posiiil Dcus verbum rconnili.iiioiiis , ul cum Aposiolo (liceic possilis : Pro Cltrifio legnlione fungimur, tanquam Deo exhorlanie per noi. Obsetra- mus proChrisio, rcconciHamini Deo (11 Cur. vi). iNaiii quod aiigeli sitis, Malacliias Ojlcn.lil, cnm ail : L't- bia sacerdolit cuslodiunl scienliam, el legem reqnircnt tx ore ejus , quia angelus Domini exeiciluum est {Mtttac. ii). Si auiein aiigeli estis, in coclis est coii- Dorninus lociilus cst, el iJixil : QuircuiHjue tolteriiii super tcrram, erunl soluta elin coelit [Nall/i. xviii). Iii bnc aiilciii poieslale vcslra Deus rcpr:i-senl:itii.- in terra a vobis, qui reprxsciilfilioi.e uniusveii Dci dii iiuiiciipaiiiini el dii eslits, ut pcr vcsirum iniiii- sleriiim Deus scmpcr pr.TsciiS »il qiixrciilibiis ciiui. iionsoluiii prxsciilia majcslalis, scil i'cprxsciil.iiioii(2 su:c ."uclorilalis cl ptilcslalis. AUCiitlilc, «|uaii(ii!a bonor debealiir illi a vobis. qui lam bonorabilc iio- nicii dedil vobis, In lioc enini iioniine liniciuli esiis versatio vestra. Non enim esiis in carne, scd ia spi- B gi honorandi. Tiineiidi ul judices, bonor.in li ul pa- rilu; sicnl adininislralorii spirilus in niinisterium :rcs.Timcndipropoteslate,lionoraiiilipros:iiiciilaie. iitissi, propler cos qui lixrediiatem c:^piunl salutis. Si cuivesirumsancUiasdocsi,qiiodabsii! tiincai ille, Missi aulein a Dco, qui facil angclos suos spiritus, quoKiaiuDcus judexesl.Tin)eal,qtioniam Di-usslclil et ininislros suos ignem urenlem. El vos quidcm si€- iil mlnistci Dei , non solum sicui igiiis ardens, sed ci ignis iirens recte liuncupamini ; ardenies sicul serapbim, sicul viciiii Deo, ei nrcnies, ei illuminan* )cs subditorum corda, ulcalore igiilti cloquii pariler {irdeaul, et a calore ejus non sc absconddnt. Depii- in medio dcorum, in niedio aulcni dco& di.u iicai. Dum enim di.scernit coelesiis reges, boc esi qtii .sc el alios regere debcnl, deos dijudical. I\o\il ciiiiii qui sunt i'ju&, nec latere possunt anle oculos cjus. qui quo^runt qux sua sunl, non qiix Jcsii Cbrisli. Nain, qiii amanl priroos rccubilus iii C(£iiis, el pri- lali cstis singuli ad cuslodiain mullornm, el nemo mas calbedras in synagogis, el salulaiiones iii roro, subdiioriim sine anj^clo cusiode est, qui praesit ci, ei vocari ab bominiiiusRabbi, qiii suiii mercciiarli, e( cu^o.diat eum in omnibus viis suis; siciil de Deo qtii sunl fiircs ei lalrones ; qui non inlrani per os* :»d virmn juslnm Proplieia loquilur, dicens : Quo- liiim, qui sunl nuinmularii, qui vcnduiii colitmbas iiinm angclis svis mandavil de fe, vl cuslodianl le in „ in 'eniplo, qui sunl cancs niuli, qui siiiil oj)crarii vmiiilnis viis luis (Psal. xc). Verumtamen, cum sa- mali, qui suiil percussi ccrdotes Domini pro siinililudine oflicii angelis as- fcimilarF, angelique possinl dici; sicul bononiin nngelorum semper est socieias alTeciaiida, sic nialo- ram angeloriini simililiido semper est fugienda. Mall pcrcussorcs, qui liligiosi, qui tiO!i subrii vel casli, loium boc genus deonini iiiier fal- sos dcos computandum videlur. Siinulacra enini sa- cerdotuin sunl, ei sicul imagines. deorum aul idolu abominationum in lempio. Qucmadmodum cnitii iie:iipe snccrdotes cum boni angeli non sinl, nialis unius veri Dei cultus per idololalriam idolo inJebile iingelis recliiis coiripar.Tiifur , qui de coclo lapsi in e>;!iibetiir, ila bonorcin diis, id esl sanctis saccrcb»- vciilale non stetcruiil , ci bonorem angelicse dij^ni- laiis perdiderunt. Cceli^stis auiem conversaiio san- ( lonim saccrdoluni si caMo comparari potesl, noime <|ui de suiditni vilx saccrdotibus digii:tf , ad indigiia vilioris vilx dejecli suiit, sic (orruisse videiiliir, bicul angeli cadenles de c(cIo? Qiii elsi in illo siibiimi niliiiine virtnlum nunquamruerunl, iocuiii iamen ni- Vibus debilum, indebile sibi usurpaiii, qiii sibi sn- inuiil bonoreni, non vocali a Deo taiKiuam Aaron. Ad b«c pertinerc \idelur, qiiod scriptum cst : Qui houorem iribuil insipienli, sicul rjui Uipidem mitiii iiv aceivuin Mercurii {Pr.ov. xxvi). Veruniljmcn ia qiiocnnquc sacerdote saiiclum cst Diinisleriuui, et liOiiorabile saccrdolii sacianientum : ncc licel iiobi& |iiIoniinusiIIumpcrdidcr»til,(iucm babcre poiueniiil D clnistos Domiiii langere, cl judices a Dco coiislilu- fil dcbucninl, sed iion mcnieiuni. Iiideeniin excidi^se \idenlur,ubi esseiii, si niali non csseiii; ei ubi suiit, qiii lales non sunl. Proiilerea ad eos laiiqiiam lio- iiilnes, nec jam angelorum nonijne dig-.ios, pcr- tinere videlur illa proplietica rommiiialio : Vos auiem sicut liomines moriemini; et sicul unus de principibus cudeiis { Psal. i.xxxi ). Cecidit unus de priiicipibus cui inulli adhccserunt , sicut una ?)icmbra uni capili.Ne ergo el vos cadatis, sicul unus de principibus, aliendile, quia non solum angcli esiis propJcr alios, sed et dii estis supra alios; ct boc seciuuium dignitatem accepta? potesialis. Ueiie ergo Propliela comminaturus malis ruiiiam fuin angclis m;>Ii:;, dc l^nii's prxinisil : f-f/o dixi : los judic.Tre. Esi qui qu.trai ei jndicei. Deiis esl eniin qui deos dijudical. Oninia quidem vilia per su ci iti se publicae repreliensioni siini obnoxia, uipote divino judicio praedamnata ; sed non passim permil- litur personas pro ipsis vitiis, vel viiia in ipsis pcr- sonis, palam arguerc, vel pubticc condcmnarc. Vos aulem sacerdotes Domini, qui sicul decet Cbristi minislros, potestati diviiise reverenliam eihibelis, iii omiii juslilia el sanclitate ailendile dignitaieni vestram, quanla sit. Nam plusquam bomiiics eslis. qiiia angcli Oci, el quasi messores angeli, ut tollatis de rogno cjus omnia scandala, Adhuc aiilem plus- qtirm tingcli cslis, qnia dii sicut noniine, ita ei ho- ntjic prKicIbi. :;r.3 tXllOHTAilO AD AMen lisiis di^iiitalem, ei qiiia siipr:) alios eslis; A nil-Mulite niiiic, cl irprum dico, allCii(Jilu li(iiiiiliU)- Ji'.n ve-lr;>in, cl S'Tvitiiti> iieccssilalcni, cl qiiij iii(V;i :i!ic>, rslis. Si viilus ;»ii(liie, «!ital piiiisrro- |ilic:,i, lic v«; is coiiiiiiiiciiosiis viiicar, qniit csiis; i)iiiii (11)1 loqiieiis .lil : Df fruciii 0 etum tnoTum mliabifir It-r a, produceus (eiiutii jumiiiiis, ci licrbiim scrrUnti homiiium [Psut. Clil). \'.ccc qnid cslis. Jiiinciua el servilus !ioiiiiiuiiii. Dc luin allo in ::«tn iiiiuiii ilcvdlnti esiis, sioul soi Jolinii csl : Asccn- iluiil usqiie ai calot, et descenduiU usque tid ubijssos {Psiil. tvi). N;(in el in alio loco scri|>liiin esi ; (ij- /; nics tjrmuiit sub a(]u''s, el qui liubiluul cuin cis (Job. xxvi). Yos siciil ijigTiilcs proccrioris slalnr.-i: prx CTlcris sccuikIuiii pia^cniiiicnii.iin (tiginlatis, sr.b :iq''iis ;>o]iu1oriiiii goinilis, iniiliipli«.i cura el sol- " l:( iiuilitse dcgravali. Sicnl exaliaii siiiil u£ll a lcr- ra, sic e\.-llaii siiiil Jii a jiiinenlis, id csl vos a vobis. Yos (iii rcctoies aniiiuiiiiin, inter coitcra quu; ;iiicii(lenJa sn:il, lioc siimniopcre aUcii(Jiie, qiiani st rcs (linifirs aiiiinas regere.el moribus singulo- rinnscrviie, omnibuj» scse coiiror.-jiare, ul oiliii dif- rT:iiil a servis, tirii siiit doinini oniniiiin. 1'ioptcr «jiio.l qui in.ijor c: sirand;noris. Omiiis siqnidembonoris proinolio, (|iixcuin soo ordinc proccdjl, ab lininilil;ilc incipil, el cxaliaiionc coiisiiiiiituiUir. Nam qiii sc buinili.il, exaliHbitnr, duinniodo se non bumiliei, ul cxailclnr, sed magis se bumiliet, r.e ex-iltelur. Dico in mnmlo Gxallc-tur atilem in Deo. Nam qiii vere liuinilis cst, jion ambil bonorem ; cuiii lioiiorem accipit, non pcr anibilioiiem r:>pii lionorem, scd propler buiiiili- laieni rapilur at? bonorcm, ne sil ipse prjcdo boiio- D i^is, sed quasi prxda ipsius bonoris. Ilumililas ciiiin siiic bo:nrc ipsa sibi suflicil ad bonorcin; Iionor autcm siiie buniilitale scsc perduci'. ad conrusiuncm. Sicul ergo bumililas dignc prxvciiil boiiorem, cl sic el dignc cusiodii. ViJeanl ilaque qui iu bonore sunt, ul se buiniles in omiiibus e\bibeaiil cxcmplo Chrisii ; qui sicnl magister buniilitatis, cuin csvet precessor, faclus esl sicul ininisiralor ; cuin cssct prinius, raclus esl quasi novissimus, inclinans sc usquc ad pcdes discipulorum. Lxcniplo hnmiliialis bux sicul molc gravi preniil vos Christiis us(|U3 ad litiinilia, ul subditi silis ciiain siibdilis. Iloc crgo sculilc in vubi.>, quud ei in Clnisto Jcsu. Cuin c.<^sct SACEnDOTKS. SM ille Dcus in rorma Dci, scmctipsuin exinanivil fur- niam servi accipiens. E\ vos dii estis. cxinaniic vos- motipsos, el scrvilcm rornijin assuiniic, ul iiitcrini cHiiijinin! sicul lioiuinL^s jiroplcr boinincs, inlirnii piopler itilirinos, oiniiium iifccssitalcs ct inlirini- latcs in vobis ipsis suscipicntcs, sicut illc qiii dicil: Oiiis infinnulnr, et ego non infirmor ? Quit ^canJa- liiutur, et rgo non uror ? (// Cor. xi.) Oporlcl vos omuibus plus laborare, quia pro onmibus. Prupicr qiiod iioii soliim scrvi bominuin cstis, sc I ct scivi- ttis bomiiium, siculbovcs iriluranlcs; siculjuinetili*, <|(i:c ne( cssiiaiibus hoininuin laborando dcscrviunl. Tcrra plcbium subjoclarum, si daluin quanritis, fe- iium et bcrbain vobis producil in lcmporibns, qujc vobis dcbcnlur, cl qux' babclis ct possidclis. Si friictnm qiixritis, ct non datuin, cum Apostolo di- tente: Son quccro datum, ted quaro frucium(Philip. iv), abiimbirc debet fruclus jnstitiie in lerra veslra, sicnl in agricullura Dci. Tcr ministerium vcstriim. fcnum cl licrba vobis dcbcntiir ; ai vos quid dcbclis? Priminn quidein oninia vestra, dcindc vosineiipsns, toium quod polestis, lotiiin quod estis. Ocniqne animas vcstras pro aniinabus vobis commissis, et libcntissime, sicul ille, qiii dicit : Libentissime im- pendnm, el superimpendar i;ite pro animnbni vcsr i {II Cor. xii). Lrgo dcbitorcs cstis, non qtiasi tini parli gregis coiiiniissi , seil universo grcgi ; sicni univers^s, ila el singulis, sapicntibus ct insipicnii- bus. Proomnlbus eniin rcddenda cst ratio. Proplcr- ca nnivcrso gregi atlcndilo, in qno vos Spiriiits sanctiis posiiit. Ad illos cniin pertinct bic scrnio, qiii iKMi sibi suinnnt bonorcm, scd vocaii snnl a Dco lauqnam .^aron. Ifi cniin cnin gpiriiu biijns n:!;ndi aguiilur, a S^iirilu sanciopositi non siinl, ncc a Dco el«cti suni sicut Aaron, qiicni elcgit ipsum; scd ipsi vocaveruiil nomina sua in icrris siiis. Qua'nam sunt illa ? Nomiiia forte bononim, nomina digniiatum. Arcbiiliaconus, cpiscopus, arcbicpiscopus, cxlera- qiic similia, niagna iioiniiia suiiU .Mulli bxc nomi- na iiondum babcnles, ct babcre cupicnies, noiiduni sua, vocaverunt quasi adsc, ui essent sua. Vocave- runl autem clamore valido, forle obscquiis, forlc niuiicribiis, forie asscntalioiiibus, vcl aliis modis, qiiibus vocare solent, qui ad bxc vocati nun suiit. lii sunt qnos agital spiritus bujus mundi, spirilui» vcriiginis. llos Deus non vocavii, et ideo non justi- flcavil, ncc gloriilcabit. Nam ab bominibus gloriani quuirunt, noii gloriam qna: ex Deo est. Etsi coraiii boniinibus gratiosi ei gloriosi inveiiiantiir, coratn Dco confusi sunl, qiioni.iin Deus sprevit cos. Vos autcin non sic, quos Spiriius sanctus posuit cpisco- pos icgere Ectlesiam Dci. Nomcn veslrum et caiisa nominis vos adinonet ollicii vcslri, ut nibil ncgli- gcntLT agatis iu cura vubis commissa ; scd satis siipcrqiie allenti el intcnti sitis rcgcre Lcclcsi:iin Dci. Iii boc posuit vos Spiritus sanctus. Iloc est eiiiin ofTicium vcslrutn, sccuiidum geininum rejeiidi moJuii) dirigcrc cl corrigcre iii jnsiitia elju<.'kio ; b55 HALDUIiM CAMLAIUENSIS AKCIIIKIMSC. Iiis onim virltitibiis scdcs Dei aiit prjep;iralljr, aiil A tieruiii nux siiiil in Kcclchia, ibi viJenl aiil su.t; corrigitiir, sicul scripliiiii csl : Jusiilia el judiciuin pr(rparatio sedi$ luee (Pmt. i.xtxviii). Ki alibi. Ju- slilia el judicium correciio scdis ejus {i'sal. xcvi). Catlicdra eiiiin vostr.i, sivc sedcs veslra plcbs sub- jecia c&t, cui pra;si«lclis, seJ ad (em|>us: sicul vica- rii Cbrisii, <|ui vobis pnesiilel, (el iii eis sedcl, sic- Vt iii scdc 6ua. et vos in illis sicul in sede vesira, fccd iiiagis illiiis. Ergo sedctis sicul scdcs in judicio, quia justilia cl jndiciuin prjpparalio scdis ejus. I'cr "vesiram enim jusiiiiam ct veslrum judiciniu ^ix- l>arai-.da cst sedcs Dci in direclione virlutuni, gialia ipsius cooperante, cui dicitur : Tu parasli directio- nes (Psal. xcvni). Pcr veslrara justiliam vcslruin- quc judicium prx'paranda est seJcs Dci, in bis qui pulcbrilutliiiis giatiaiii, aiil derorinitalis niaculani. Ibi vidiMit (|uid iiiiilaii ileljcaiil, cl ciii coiifunuari cupianl, dcsignatui vila subililorinn situt cera inul- liur, ut iiiiagiiicin accipial signo saiiclilatis expret- saiii. Diligilt; crga jiistili.uii, (|ui jiidicatis terrani. Si Cbristiiin diligilis, cl jusliliani dili({i(i:. Ipst; eniiQ lactus chl nobis sapicntia a D. n el juslilia, quando, cuni iion nosscl pt^ccaiuni, faclus esl pro nubis pec- catiim, iil nos cfnccrcmur gralia Dei in ipso. Cliri- Stu.<) (acUis csl boslui pro |act ato, cl siciil buiiUii pa.» stur iiiiimain su;)in juisuil pro ovibnssuis, vubiii rc- liuquciis exemplum, u( sequamini vestigia cjus. Cbristiis Ecclesiam sangninc suo acqnisivii, ad os- lensioiiem niini:« cbaiilalis sux qua dilexit eam. nondum sessibiles se Deo sessori praebueruiil ; liuc ^^ sanguinem suuin pro ea fudil, el sic cbarilatein esl in bis qui nondum Deo per obedientiam siibjc^"(i csse coepertMii : prscparanda csl et in iis qni ccepe- runi, ne defici.int, sed inagis elproficiani, donecquaj LtMie inchoata sunt perficiant: pr.-cparanda est ta in iis qui lapsi sunt, ul Deo juvanle erigantur, qnia Dominus supponit manum suam. Ad vesiram jusii- liam vestrumquc judicinm ocqli amninm respit;iunl. Inde pendet salus subditorum etviia muliorum. Viia \estra speculum est sanciilalis, boneslatis exem- {lum, JMSiitiae signaculuin: personse muliarum la« edudil. Hanc sic acqiiisilam, tam cbarara at.^iic lii- leclam vobis conuncndavil, voUis comniiail, quasi confidens de voljis, u( per vos coiiHdal in ca cor viri 6ui. Propterca, sicnl dHigilis Cbrislum, ct sicut de vobis coiilidere potesl, sic custodiie sponsam ejus iti fide vcsira, zelanies eam, non vobis, sed illi ; at exliibealis eam virginein casiam sponso sup Domino iiostro JcsuCbrisio, qui cst &upcr cunuia Deu» beoe» dicius in sxcula. AmcD^ TRACTATUS DECIMUS TERTiUS SEU SERMO De verbis illis : Cltaritas Dei diffusa esl in cordibus nosliis per Spirilum nauclum, qui datus e$t noliis^ {Hom. v). Cbaritas Del, qoa nos dilexii anie imtjidi coiisii- C lutioncra, et elegit in liilccto Filio suo, ipsa esl fons et orijo omnium bonorum, qux iiobis collaia sunt in die crealionis noslrae el in die reilei-npiioiv.s no- strae, el in dia jiistibcatiosfis ei sanciificj^iionis no,- slra: iasnper aulem el enn:m, q':ic nobia confe- renda sunl in die glorificalionis noslre, qnun lo glorificabitur in nobis Dci:', et nos in iila. Noii le- luiiier dllexit nos Deus, iion mediccriter, non exili- ter^ sed ptenius^ sed plnguius . non siniuiaie, non ficte, sed pwre et sincere ; non specieienus, non forinsecuSj quasL in superOcie, sed Intrliisecus ct nicdullitus ; iion yevln ei Singua, sed onere et veri- laie. Si liabiludine attendis, pinguis esl isia cbari- las el medullala. Omnes enim riiiaeratiotics Dei su- per nos unde processorunt, nisi dc inolita «jos be- nignitale? nisi de mera libcralilatc ? nisi de pura gratia 7 nisi de nlenissima bcncvolentiu ? Quidqiiid eniin possunt merila noslra, boc ipsius esl grali;i ; oi quod snpra merita esi, ^xc est gratia snpergra- tiani, ulpoie cumulans et cumulalior gratia. Si di- Micnsionem qux-ris li»'ius cbaritalis, quia niagna esf , apud illMm quidein mensarabi^s esi ; apnd nos im- inensa ct imme.isijrabilis. Si «juo auiem inoilo pos- f iiijus comprcbeailere cum omniba> s>nclis. qn;e sit D dimensio ejtis, quanla tamen sil. comprehendi vix potesl, aulomnino non polest : supra id eniin quod possumus, aiii dicere, aut cogitarc, alta esl et pro- fuuda. ioiiga nibiloininus el lata. AUiitidoejns sublitnltas giorise, quam prxparavit Beus dnigenlibus se, hoc est, quod oculus non vidil^ uec ouris audivil, nec in corhominis asceudit^lsa.txiy), Profunditas ejus exinauitio unigeniti Filii Dei, ct incli- nalio vanijen.ajcslatis desinu Palrisusque ad oppro- brium crncis; de principio viL^e usque ad finera vitx, a suinmoad imum, de coelo usque ad tiirernum,a fine nsque ad fincm. Quis aulciu suQicit cogitare finem ct fii:eiii?Quis polcstcomprehendere de qiiam allo venit, aiii quantum jiUersit inler summuin unde. descendit et inmin quo dcscendii? Aliitudo ergo hujus chari- laiis esi bominis provectio, profundiias ejus Dei esl inclinatio, e(, ut dictum cst, a siimino usque ad imum, ab iaitio usqnc In finem. At longitudoejus iine initiu est ei fine. Nam dileclso ejus erga nos sicut nec desinil, sic ncc incipit. ilfisericortita enim ejut a^ i!ci iliiiiiiinavil. Al tuiic difTuba esi. quaiido ;fiinu> laiionis propo>ilo, ei iniiiaiionis dcsideiio, et vicurix dilcciionis stiidio ainpliali cordi« ialiludi' iiciii iirplevii. lixc est (!i!Tiisio, qua spem nostraiii tOKnrmai, ut non nobi:; limeiida sil confcsio. Sjiea, inqnil .\posloliis, non coufuudit ; quia charilat Pei ittffuta eil iH cordibnt nuUrii {Roni. v), qux Dci csl «•I iios. Uanc eiiiin ilio iii loco comiuendat Apos o- lua; sed per iianc dilTiisain diiTiisa cst el iila in cordiiius noslris, qu:c esl a nobis ad ipsiini. Sic :iulein diCrnsa cst hxcpcr ill;ini, et in illa, siciil liix ociilorum qui a sole illuininantur, diflundiiur iii luce, pcrqii.iin iiluminantur. Aii.li a'lenlius tiujuscompatationis si i.ilitiidineiH, iil de corporuli luce ad spiriitialem ratio dcdiicitur, ^ Kst |iix illiiiniiians, qua quid vidcat vci vi(!e.iliir. Kst iux illuminata, til videat ciijusquc rci species; «st !ui illiiminaln ul videat. Lux illi:miiians, nt qitid viiieal vcl videalur, esl iui isla solis, quap iii i^^a palpcbfJ diiuciili iiifi:i' litur, lu ipsa priuttiii) vidc:-.lur; deiiide Litiiis dilTundimr, ui iii ipsa vi- diaiilur varix rerum species , qua; cum colorihus v! ''onnis el Ggtiris suis nculis nostris cxhihontur. LiiK iiiumti):>t.!i ul vi.jcaiur, islo: suiil \is;hiiiuiii tpecies qux, duui iii lenebris suui, ibi videri noii |iossuiil; sic quasi tenebrae suni indibtincia coii''^- siune informes : qiiaiido autem in luce sunl, qiiasi qux-Jam iut sunl illiimiiiata, ulvideii possil. Nani, utA|)oslo!us ait ; omne quod manifetlalur, lux eU (tlpliet- v}. Sic autem visibiiis spccies \idelur iu D tit(;e ul, siinul vidcutiir lux in spiriiii; ci (aiiio clariu.<, quanto cljrior est lux, quam spccies. Lus illtimi- lula utvideai lu\ csi ociiiuruin, qiije lalc dilTuiHli- lur iu luce difTusa, ciiin lale paient oculis, qii:t: i luce diirusiure illuslraiilur. Lux auiem spiriluajis, (^uxocutos noslros illumiiial , chariias Pei osl ad 110». Bciielicia aiileni Uci multa ei inagnn nobis , exbibiu ei prxrogaia, lucem cbariialis quasi in se excipiunl, cl ucuiis noslris osienduni. ]ii ipsis eniQ) apparel, quanlum diligal , el diligi dcbfal Dcus. Nam, diim inagnittido iienencioruui ejus anie oculos nostros so evpandit, immoiisa Dei riia riias I.iie paiciis palatii innol-^iit, et iii cjus ''oniiiniplaiioiie asj^ecuis qiio-juc ii.e!ilis nosii>> nss : CU.inilAS DEI, tTC. Iritiiis 5C diiriiiidil ; cl, diim rinril -s qtia nos(iilii;il Deiis s(>cun.\- (ix dclectalio. Hanc diffusionem cliaiitatis iii dib- latis cordibus nostris opcratur cliaritas Dei, Pair s sciiicei vel Filii, opcraiur autem per SpiiitQu sanctuni, qiii dalus cst iiobis , (|ui et ipse 1'atris el Fiiii amor esl, aiiibonim coniiexio. Ill r:elera Dei bciieiicia ad prxscns icticcantiir, <[uaiiliim est ad cxigendam a nobis ciiaritaleui, qiiod uiii^cniln.ii Filiiim suiim dedit nobis, ut nos in co sibi gralinc i' icl, iiec non el Spirilim sanclum, qiii cor iioKlntm pncjiararei, '.o scipsuui dal Ipse aiu- i.cris aiiclor, non f u: linciis divt
  • tl uobtt{iiom. viii), Ai (|ui scrmoiicin s;ipieiitiae babel, vcl sermoneiH scicnli:i',vclgcHOra liiigu.)rum, vel iaterpreiatioiieiu Bernionum, vcl i;r:iii:iiii ciijtispiam adminislratioiii^ vel operalioiiis, quamvi^ Ii3*c dona sinl Spirtiu:^ sancii ; lamcn, si ciiariiaiem iion habet, lain uoii b.ibel Spiriiitm sancium in sc, qiiam vcrum esl iliud, quod scripludi esl: 5;»'r>(Nj sanclui ditciplimg effugiet (ieium {Sap. i). Ciiariias auiem cnntrarii& moilis cor noslritm el angusl:il el dilaiat. Sx|)«) seiilire potes quoinodo slomaciius ad cibus abomi- nabiles, quos icspuit, sc angustat et arcial. Vi\ CMitit slriciis faiicibiis ingrcdiiiir, qiio:l iioii lil>cn- lor acfi^-itiir. Niliilomiiius scnliic pulcs, quoiiioda B59 HAr.hriM CANTC a./ (''1)0? (los'(I(!';i!iiI('S sc ichixal ol dilaial, cl f|iia fiicrilaic fMiililiir (|'i()(l niiii ni:i;;ii;i ;i\iJil ilo |i>-r- iu ciipid las suaiu uitiiudiiiciii pcr aflcclalam .siucN^^is AnriiiF.pisc. r.40 A liononim aiiiljiiioii^^iu ; li.".!icl soani pvoruiiiliiaicin pcr &iniul;il.ini liii;iiiiil:it(*(n, vcl arrcclal.im etalla- tioiicin ; liahct cl liiiif:ilii Ihici.i, \>or irrr^voraliilcrn coMliniialioiicni ; lnl)ci ci i:tiiiuiliiicin pcr inc\plc- \>\\ctn capacitat(?m. Nos igitor, qni iiiitndo rcnuiili.T- Tiiniis, q:ii iion ^|iiiiliim liii]iH miiudi acicpiiniis, &cd spiriliiiu qiii cx Dco csi, ii( rliaritas Dei iii rordilius noslris difTusa pcrmaiical, Bicul decetreti- {;onc'ni iiostrani, dlligamiis Dcnm lolo corde, tota ani- iiia, tola virtiile, ro:iein Spirilu inliift opiTaiiie, ipii csl siipcr oiiiiiia Deiis l>ciiedictus iii sxciiia. .\uic:i. TRACTATUSOUARTUS DKCIMUS SEU SERMO De vcrljis illis : InlroduxU mt Ut ceilim vinariatn, ordinavil in me chariiatem; futcile me /JoribH$t tlipale me maHs; (fuia amoye langueo {Canl. ii). Aiiiorlangiior est d iunrmiauimi passio. Adquaiu BSed, si amor Dci ciiaritas cst, cl cliaritas irirliis vcritatcui asscreudain si iiidigua ci miiius idonea vi.lclur auctoritas poel.^ , qui dicil : lleimiln, quod nultit amoresl medlc'tl>ilit herbis : npiid ixligiosas menies si:(riccre debci vos s|M)iis.'c, qii£ loquilur quod sentil, ct dicil : Ainore luitgtteo. Yiileaiiiiis crgo nn oinnis atnur Ijnguor sit. Esl ua- luralis amor, quo parenlcs se Uiliguni ct libcri ; et iii briilis aniniantibits vim snani obiiuel. Nacn et li;rc siipcr felus suos varie airiciuiiliir. Ursa qnippe cuiulifi suis bbnile mt)rniiiral,el galliiia snpcr pulios s:ios inrirmaiar. QuiJ nisi amor cITecii, ut plangc- rcl Jacob, et diceret : Fera pessima comedii fitium tiieinv, beslia devfjruvii Joicpli ? {Gen. xxxvii.) Quid iiisi amor iiiipulii David, til plangerct, diccns: Fiti rst, el intcr virtiites suiiiina cst, quoiiiodo amnr Dci luiguor csl? Aii amor Dci vel rbarilas infir- init:is csl? Et virlus languor, cl sunilas niorbus ct incdicina. Quomodo s:iiiitas vel incuicina non est, pcr qiiani ab aegriludine curala est? De quu ficripiuin est : Ditnissa s nl ei peccala multa, ijno' niatn di.exil mulium (Luc. vii). QiioiiioJu cbari- tas saiiilas non est, qux Iangut:utis aninije vul- ncra cural, cl operil inuliiludinein pcccaloruni? Si autcm cliaritas sanitas esi, quouiodo ianguor csl ? Cl si Iniigiior^ quoinudo incurnbilis langiior noii csl , cwin scripliim sil : Cliarilas tiuncjuam exiiiiii ? (/ Ccr. xui.) An air.or aliier babciur in (le^tidcrio uieiidi, aliicr in usu desidcrii? Ila pla- mi Absaloit, Absaton fili mi ; quis milii dei, ui ^^o C »«5. •"lerim quippc amor iangnor cst, dum qu.-« vioriar pro le, Absalon , fili mi , fili n>i Absaivn? (II fleg. XIX.) Esl sociaiis amor, quo aniiciiia; fcjede- r.i juiiguniur : qtio quidein amore David ct Junallias Bcse diiexeruni, cnjiis dolore cruciabaiur Da\iJ, cum dicercl : Doleo super le, frater tni, Jouuiha, decore nimis, el amabilis snper amorem tnnlieruiH : el sicut maler unicum amal filium, ita te dHigebain [I! Reg. i). Est conjugalis ainor, quo scse caste tliiigiinl sponsus cl spoiisa, qiii plcruinque ainuriiis scparanlur, qtiain duloius copulantur. Esl inccslus .imor, vel alias inipudicus. Ilabcl liic anior passio- nes su.ts, cl dolorum angustias. Probai Ainnon di- ligens Tliamar, ciii loctilus esl Jonatlias : Quare sic niacie altetiuaris, fili regis, per singulos dies ? :-.iiial, a;sluat, anbeial , el suspiral ; duni noi: babeiur, (luod dcsiJeraitir; dtiin cnicialur, qiiae a cupitis spoi;Si ninpiexibus dilTcrlur, et quia di.Ter- liir. Sed, qiiisanai cmncs iniirniiiatcs taas, o sfoii- sa, el Iiunc ianguorera luuin curaiiil, ciim se vidcn- iiiiin ad babendum et rruendum pra^bebit cponsus;. i! esi qiiaiido vidcbis enm siruli esl, ociilo ad ocii* brii, facie nd faciem, seniel ci jiingenda, et ab pjus co!ioquio, visti, oscu!o cl complexu nunqunin d's- jiingonda. Exlunc cxcidel Inngiior luns, scd nun- quam atnor luus. Non cril, ut tnnc diccre po$sis : Amore tangueo ; scd inngis : Ainore gauJeo ; el indc libi gaudiuin, quoJ gaudcbil sponsus super spoii- sain, cl gaudcbit supcr te Deus tuus. Ilic riiiis (// Reg. xiii.} Probot cl Sicliem, qui Diiiam dilexil, ^ bntguoris, sed iionfinis ainoris. Intcrim aulemquid? el aggii.lin2;la est animx cjtis anima illitis. E»l vanus amor, nmor biijus miiiidi, quo diligitur qtiod ^d vitam beaiam obesse polest, el prodesse nou po- tcsi. Que:n aniiirem coaiguit Propbcia diceris : Vilii liominum, usquequo gravi corde, ul qnid ditiijitis vaniiatetn ? {Psal. iv.) Hic vaniis amor, sicul et iin- pudicus ainor, non soluin languor est, sed et vilium aniinx, et mors. Estsancius ainor, qiio Deiis vere, rasle pnreqne dili{;ilur, qtii ct ipse langiior cst. ^oc ciiiin anvie Uboral, <\\i.\'. dicii : Amure Inngiuo. Spo;iS;igraviiis inrirmatur, cl languida leclo leiictur Dominns opcm fcral ilti super ieilum doloris ejus {Psal. xl). Q.iitl opis, quid consilii, qiiidvc soiatii d;ibiltir illi? Nam dc rcmcdio ainoris non nunc agilur. Procul eniin cst, ctullra fincs lerrje, el sub coclo uov. inveniiur. ipsa aiiicm quae clamat, et vlm sua: passionis seniit, quia remedium lioc teinpore vcl loco spcrarc iion potest; solatia sallciu a do- incsiicis suis posluial, qiiilius consolcntur eani, doncc iiaii,>oai iiifiriniias. S?d cl inorc langiien^ I S4! TflACT. iN ILLID : liuin piijno ili(!.uat iniliiiii», ci rniisnni, ol proffs- 611111, «ieiiule rc.|iiii:i solaliiiiii ; (|iiia noihluiii sperut r«Mie(Ii;iin. qiio;l iiovii ali.;ii;miispcr dinerciuliiin. Clii.isi rcqi cellain vinariani, iil cibataiu poUirol pociilo aniatorio, qiiO(< (ii>proin|)iuni do coll.i vinnria niiscuil inilii, rl (.uui |;is a>siis esl), cuin sponsa lii- bcrr, aticndilc (piaB sil colla vinnria, ut introdtica- iniiii iii eain, Ei.si vnllis audirc, cclla cordis ipsa osl, cella vinaria, ubi esi viiinm aiiioris. Colla, iiiqn.iin, cordis, scd eoniin qiii convcrliinlnr ad *or. Nani qni cslra se vaganlur, niiibulanles iu dc- ^ideriis erroris, loiipe facli a cordc suo, lanqnam vecordcs, qiii respi:;unt ad vanilalcs cl insanias l:rlsas, lii cxtra oellr.in vinariain siinl, qui ad se rovocaiilur per proplieiaiu dicci.lcin : lUdiie, prava'' rlcatoret, ad cor (/«/?. xlvi). Forlc nou omiics qni aJ cor reJcnnl, staliiH in cellaui vinariani inlrj- diiciisiltir. Spoiis:» ciiim prins seJet sub nnihra, el ilcsiJ«^ral, el frucins dulceJineni lau.hd, cl pos.i in- lroi.Jcilur in cellain vinariain. Sunl iicinpe iniiUi, qui prius liciie uiuniur lioc niundo, ei scdeiii sub iinibra, cl dcsidcranl, el suavcni fruciiiin jiislili;c iaudanl, el de via perfecliouis secnm iraclaiil, cl i;raiia Jiviiix inisoratioiiis compuiicti, dispuiiiuil proplcr Cbrisium omnia reliiKiucre, ciqin; Sirli in oiniii pitrilalc cordis adljjerere. Qul collain viii;iri.ii>i Itiiic inirant, ciim propier ClirislUMi oinnia ccnloiii^ ncnda jiidicanl, et a corde suo alienanl. Ncc inlrat spoiisa qua5i per sc, seJ iiil;o;!ucitur; quia noino viain pcrfecliouis roliiin iiiuhdi ainor miiiidi de loto cordc lolus exciudiiitr. Propier (juod iiilroducta, el oiuiii ciipidilale poilpo- sila, ct per vir.uin compunclionis soliri^c inciilis :ib.iIioi)alio!ic juin mundi oi)lil:i, nihil iii sc iiisi chnril.ilcia scuticns, dicit : Ordinavii in me cltnri- lalem. Utramqnc hic intcllige charilalem, cl Dci et pro- jkinii. Na ! , ca qux cst proximi rcducitiir u:l cliari- (aiem Doi, cum proximus non sit dilipendus, iiisi sccundtim Dcum, in Deo, vcl propicr Dftim. Chari- las aulcm ordo virlutis csl ; sed virtus oido ainot is esl, difforcnlcr laincn. Sic ciiiin virtiis ordo airoris cst, nt ab amore ordinctur; sic charitas ordo virlii- lis cst.ul eamordinelipsapriusordinaia.iilordinarc possil. Ordinaliiraulem charilas xstiinalionc, ffiiiii- lalioue ct clcclionc. jtslimalioric qiiidcm, ciim voio Judicio nieiiiis omoibus mclior, dignior ct nroiio- IMIiOUVXIT ME, F.TC. &ii .\ sior .Tslinialiir. Dc 3esliii;niioiie<'liaril:ais ^posi(>'tim cnnsiile ; i|;se iiiii dicol qiiani digiie ct iiiagnilict? xstiinanda si(. Adlinc, inqiiii , crcellenliorem vinm vobis demons(ro(l Cor. xiii). E( i:cruin dicil: ^une aulcm manent filcs, s;:es, chariias , Iria licee. }hijor autcm liorum est cliuriias (ibid.) F( ilomiii : .Srire eiiam supereminentem scieniia.' charitnleiu Chrisii (l'l\thet. iii). Parutn cst aiiiom do ciiari(a(c sic seii- (irc,ei sola aestimaiiotie omnibiis eatn prxferre, nisi ct alTcotione a*muljiionis omnihns pra>|»onalur, iil anlo omuia cl siipor uiii:iia (lc»i;lcrc(ur. .\d qiioil atlmoncl Polrus, cuin dicit : .\ni< omnia anlem ihm- /i(((»i in vobismeiipsis charil,:lem conliHuam iuihen' ics (/ Petr. iv). Ft Paulus, tum dicit : ALmulamiiii cliurismata meliora (I Cor. xii). El iterum : Sityer M omnia hac chttritalem httbetc (Coloss. iii). Qiiuiiiaiii aulciii iioiinulli charilateui xs(iina(ioiie vel ^iMnula- lionc prohanl , cl clcciionc vcl seclalioiie nou p:o- bani, urUiiianda cslct clRctiuiie, qualcnus sic quao- ratur , ul liabcatnr ct tciisl, abstiiicre, ut perfcciius habcatur. lloc cst cu:is'!iiiiu, ut cupidilas oniniiio ahjiciatur, qu:itenus sic c!.a- rii;is acriuiralur. Uoc coiisiliiim iiisinuat, qui ditil: Si dederil homo omnem substaniiam domiis titft }>ro dHeciione ; quasi nihil des;,iciei enm (fJcNf. vili). Do spccliune lal;Ciilitiiii atiiniriiur atiior a.>(criio uin. Contcinpiu eopiditatis cniitur aiirutn charilalis.O»i- via , iiifiuil Aposlolus, delrimenltim fccifei arbitra- Q Mis sum ul siercora, ui Christum lucrifacerem (Phi- lip. ni). Charilas aulem primo loco cordis tui juJi' cio digiiac isiimatioiiis, el lolo dcsiderio a;inuIaiio- iiis, cl omni sludiu seclalionis coI!ocal:i, suu loco coiisliniia cst , ideoqiie orJinaia. Is oloiiiin lo us ei dehcliir. Ipsa vcro sic ordiiiala otniiia ordi.iat, iil secunJiim ordiiicm onmia (iant. Cum eniin Apo- sioliis dical : Oninia secundum ordiiicm fiant in vo- bis (/ Cor. xiv); et ipse idoin dicat : Omnia vesira in chnrittite fiditi (/ Cor. xvi); coMgi polcst, sccttii» (!u;ii ordii!Cin ficri (in.^c in charilalc fiuiii, el cxlra OKiiiieiii ossc (iiioi in chariCitc iion fiunl. Cliaiilas angclos ordioiit in clliciis cl tiiiiiistcriis snis; ordix i:ai \ilas cl niorcs jusl(irii:ii io piofcssionibiit e( silidiis suis; ordinil agmiiia virditum in $taliunibu$ s» nALOLIM CANTUARIENSIS AUCIIIKPIS:. stiiH, iil vlrluliim flioru» ortlinrUU'^, iil csJ CJSlroriim \ sill.iiiimilaiiii olmislil, libfre clijjil et bcclalur qumt itciCs unliiialj , :«Ij liosliijuB irriintpi neqia-jl, vel turliari. In cliarilati; ordinala csi Ux per angelosJn ii^ariu mctlialuris. Kailiante cnitn virtule Clirisli in cliarilatc, rjuam in noliis «r(asrle- ctionis, imo olcctio melioris aiiqtiomodo impediiur, ordine prxpostoro, ordinc lairirn, iDscipit cliarilas qiiod neccrKilas iniponit, ant iiirinnitas sug(;crit. Cliarii.-is qiiijipp, cum siia lilieriale utitiir, accedit mcliori; ctiin ncccssilati ccdit, atit i:iGrmil«tj coii- ccdit, sulijicil sc bonu inrcriori. fiidc, curn xmu- lalur r|uuil mcliiis est, el aiiqua vi aclionis urgelur ad id qiiod i:ifiTiiis csl, noiiiiiiiiquam electioiie bai'- sil.»t, ei qiiidclijiat, ifjnoral; scd quid magis appo lul, iion ignorai. Uinc Paultis magis desiderans esse cum Chrislo, iniilto enim inclius ; el necesv^ habens propter fr.itrcs iii carne maiiere, eleclioti s ainbiguo arctatnr cl dicil : Ei qnid eligam ijfnoro ud fuinram glorinm, quce revelahilur in nobis (Itom. B {Philip. i). In omiiibus aulem justis, sive in liis qni viii). Ordinavil cbaritasinyslerium rcdemplionis iio- slrfl^, qux Dcum dc loco digniiatis sux quasi dupo> suit, et in loco dignationis suae posuit, ct paulo Hiinus ab angelis minoravii, e.t hnminem iiiter lio- inincs tollocavit. Ab alerno, iiiqnil Dei Sapienlia, ordinata^um {Prov. viii), haud dubiiim qtiin xqtia- lis Pairi, ul-jure sii siiper oinnia , per qiiam facta fifunl omiiia. Seil aliintfil u fiite usque ad finem (Stip, vm); a finct qui est funs viix, usqiic ad inoriem , qu« cst fiiiis vitx ; foriiier quidem, quia niortein inoriemlo deslruxil; ditpoiiens oniniu auaviter, \n liMnilttate ei chariiatc omiiia ordinavit; paciflcans. uieiiora iib^re eligunt, sive in iisqiii inferiora boiia suscipiuut, ipsa cliaritns semper ordinata est ; %tm- per prima aesiinialione, xiiiulatioiiP, sectaiione vel clectionn. Ncino enim inagis boiius cst, ncmo miiius bonus, dummoilo bunus, qui non ipsain cliari(»lcni cxleris antcponat, etiamsi dilcciione prcponenJa clcctiune posiponat. Ciim aulem cliarilas fucrit or- dinata , cumqiic ipsa ordi-.iavcrii, et qii<>€uuqu« nvido ordinaverit , omnia parilcr ordinala euui, Ipsa eiiiiQ ordo est gerendoruin; et cxlru ordinnu non sunl quxcunque in charitate fiunt. Sponsa au- lem jam inunduin coiilemnens, jam ordinaiam cUa- ritalem habcns, jam prx ainoris iiiagnitadine x&tus el reslilucus, el componcns, ul sibi subjecia sioi Dmiiia. Tunc eniin omnia ordinata sunl, cum sub ^ su> pectoris fcrre non prxvalcns, ({uibus putas pas^ t. Ordinem snuni deseruil, qoi sionibus angitur, quibus dolorilius crociatur ? Quo- t!0 Kuni, a quo sun loco suo siare renuit, voieas Doo per xqualitatciu coesse, non per humiliiaiem subesse, dicens : £ro iimilis Altitsimo (Isa. xiv). Oidinalione lua, Deus, jierteverat dies {Psal. csvni); tuu quideni, non pro- pria,cujusque sua. Piopiercu iile non persevera- vit, quia ordinationcm turbarcprxsuinpsit, jninime altendens , quoniain cmnia tervtuut libi. llinc an> gelus lucis, qui crat sicut dies coeti , faclus esl princeps lcncbrarum , ci caligo noctis. Chariias vero, qux pcr obediciiliam omnia Deo subjecii, buo arbilrio cunctu disponit : el nunc consulit quou pcrfectius cst, nunc prxcipii quod nccessa- riumesl, niinc periitittit quod illiciium non csi. inodc lorquelur inter scandala odio et txdio, qtiaiii graviler suspciidilur dilalione et exspeclatione, u spe ci desideriu ! Quis explicare queai omnes angi»* siius iangueiitis spons:e, qiias pro dileeto paiilur, Ciii iniiitis est oniiie quodpatiiur? Ad bngnoreiii ejus pcrtinet , qnoJ ipsa dc se dirit : Noliie me eonsiderare , quod jutca tum : qaia decoloracit me tol (Canl. )). Sed nunquid iibi passioues Cbristi abuudani, coiK^olalionesChristi iion :ibundaiit? Iiiiu abundanU llubet ergo sponsa consolationes soas, luni iii suis boiiis, luin in alioruin, seJ bonornm, exeinpiis. ViJcl enim in iiiiinero bonorum alios iii- cipicQtes, et quasi initiis virtutum fli)reiiies; videl nunc cligit quod niciius est, iiunc suscipit quod ne- D ct alios inaturiiate niorum aJ culnien perfcclionis cessariuni est. Licei enini liberlas atijuncla sit charitaii, ceiiit tamen charitas necessitaii, dum nonnunquam prx- (emiiltit quodmelius est, ut ileTltetquod dcterius esl. Sxpe enim duin xmuiatnurlionuin qnoJ meiins est, diguiiis et perfeciius, impedimur auctoritaie «inperioris potes'aiis. aut vioicniia alicujus diHicui^ lalis, anl iinbecillitaie propris infimiitalis ; undc cveiiit, ulquod xmulaiione ruerit prius, eieciionc ct sectatione sit posierius. In disponendis iiaque ii« qux facicnda sunt, uliiur charitas nunc ordinc lilicrlatis cl digoitalis, nuiic ordinc tlispcnsalionis ci neci;ssiiatts. Nain , ciim ncc vis majoiis auclori- talis, *el cuj^ispiaip. difiicullalis, nec Ircpidalio pu- Dcrlingeiiles. Qiiid sunt aiilem ainantium , et aniore langucn- liuin eseiMpla, in iniiiis et complementis viriit- tum, in priniis rudinieniis ci matiinoribus paiientljQ cxerciliis, iiisi flores et frucius honoris et iione- statis ? Gaiidet sponsa iucipientea prxredcrc, gau- dcl cl fortiores xquare. Gaudet ilios babcre subttis sc, ut tanquam ^Qoribus sulliiltj mollius quiescat. Gaiidei ei illos habere ex laierc, ct juxta se, ut quas> malis stipala et circumsepta, nec ad «fettc- ram. nec ad siaistrain se veriat; sed incfccfina- bililer et forliter ad furlia tonvalescal Propter qiiod dicil : Fulciie me (loiibus; siipaie me malis. Tan'itiain tlicerci doincblicis suis; : 0 iniinii I R|5 TRACt. DE VlTA sensiis ei :)ir>-ciiis me\ . consolamiiii me, ei liuc A tgilc in me, iil siibsiratisnoribiis moliiusiiicuinbani; (H ut circuiiiposilis inalis siipala, aliorsuiu me iion Terlam. Juval sic irgrolarc , diim iiiilii pro solalio siiil, qui mociiin parilcr doleant , el siiiiili mucrorc langncscaiit. Hab<*l pnrlcrca sponsalaiigiioris sola- liuin dc merllis snis, el meriioruui prjemiis. Attc::- (lil siipiiiJem Iria in prxminm sibi rcproniilli a Do- niiiio dicciile : Semo est qui reHfuerit illa vcl r/.Vi propter me, el propter F.vangelium, qui i.on accipiat tentieM tantum nunc iii lemporc hoc cum perseiUiio- tiibus, el in firxe iCLXuli vitnm w.ernam [Marc. \). roslquain pcr incrcnicnla \irlutnin diu profcccril, el circa sludin spirituaiis discipliiuE sese slreiiue cxcrcucrit, Innc demum ceiiliipliim iiivcnii iii curdis pace et irani|iiillilalc, sereniiaic el eecuriiale, de- lcctatione JMStitix et inenarrabiii spirilualis juctrn- ('italis dulcedine. Hxc Miitt mala, Ui snnl fructus jiisiili£, qui et floriiius iuclioat j} discipliiix.prove- Hiuul. Noii soluiu autciii Lxc^ sed el mala tribula- iionum ct pcrsccuiioniini, qna> ad e\empluin patien- li« nonnnn.,:iain prrrogal Deus drsidcrniilibus pro Honiiiie Jesii pali, vel eiiain inori. Unde et patieiis Job dicil : Qui coepit, ipie nte conleral. Sohat maniim aiENoniTu:.v. 546 B siiniM, el *«vVttum, qiii est supcr omHia Dcus benediclus iH sxcula. Aincit» TRACTATUS OUINTUS DKClMUS DE VITA COENOBITICA, SEU COMMUNI. Cralia Domini iios ri Jes* Chrisli, ei charitat Dei, tl commvnicalio sancli Spiriius, sil temper cum 9mnibus vobis {II Cor. xiii). Insiituiio vii£ communis oon parva, non levi, non mediocri auctorilaie snfl^ulta est et subnixa. In vil.t cominiini primiliva fun^L-itA <>st Ecclesia ; a via eoinmuni nasrentis Ecclo.^^i:*; ca?pit inf;>n- siuiiis patrocininm, s(M.'i sux rinnnmeiittiin. Apo- sloli, qui a Dlo consiituli sunt principes super «inncm terr>m; principes populonim, qui congre- gati sunl cuin Deo AbralKim ; dii fbrtcs lerrx, qni ▼ebemciiler elevali sunl ; .imici Dci, qiii niinis lio< Doraii snnt, ct niiitis conforlnlus priiicipattis eo- rain; sonaiorcs cceli, judiccs mtindi, quibus facla esl reproniissio scdere stiper dno>declm llironos, et judicare duoticcim iribus kra«l ; palres conscripli, 4}uibus duti sunt gladii in m:inil)us coriini, ad fn- ciendam vHidiclam in ii»lionibns, el iucrepationes in populis; ad ailigandos rcges eonim in compedi- bns, e( nobiles conim in manicis fcneis^ ut l9<.iatit in eis judiciuiQ conscripitim : lii laiili \»ri, lain poteptes, tam prxclari, induli virlulc ox allo, in- stinctu Spirilus sancli viiam ronuniMioin obscrvau- d;tui susceperuiit, el cxemplo siio coiirirni.iveninl, «I suis moribus comptol>avcruiit, iiobksqtic servai»- C dam iradiderunl; «I in lerr» posiii, per CJmmiin^s vhx similitudinem incipiamns angelis Dei conflgu- rari, quibus suinus in .xlcma vita sociandi, xquaicfi similcsquc fuinri. Yiia communis juxta excmplari) coelesiium instituta cst, de ccelo iraducta, de coe- lcsti conTcrsaiionc sanctoruin angeloruin ad rrns usqne transsuinpla. Si ad commcndationeni vitx communisp-^rnm cst, qnod ad nos iisqiie ab nposio- )is, a ntirc loiitior fonlein, dc qno scrlptuni est : Apud le eM fons viiw , et in lumihie tuo ridebimus lumett {P),nl. \\\\). Vita sanc comnuinis quasi qiiidani spfctiiloT cst xtcrni luininis, qiixdam emanatio vii:r ^ ;ctern.T, qii:isi qtixdani tlcrivatio dc pcrenni foiile, nnile manaiil aqiix viv.e salicnlcs in vii:iii>. :cierti:im. De communi vita Palris el Filii cl Spiritus snnrtil. Dciis viln cst, saiicta cl iniiiAiilna Triiiit:is nm vila csl. Non alia vita Palcr est, fl alia Filins, ct nlin Spirilus saiictns; sed lir tros iiiia snnt viin; cl, sicut utia csl eorum coinintinis cssenlia, coniinuiii«' que nalttra, iin nna esl eoniin cominuiiis vila. Non csl eiiim Deus singotaris ant soKtaiius, qiiia Deits Irlnus et iinus csl. i\ec vita Dci ihmi coniinntiis esi, quia tribus persoiiis uiin cst, individna el indiflc- rens vila. Vorie sa!va pielalc lidoi nlicni videri |0- lcril Dei essciUi-» ve! polcntia siii;:i;l..ris, Tcl iinjp»» j;47 RALDlllNI CANTUVRIKNSIS AHCIin:i'!SC. ?i« l;ui.s sa|.ifiiili;i. qnia inrouM>:w.l.iIi:er supcrcminni» A !•. i.rofusionc l.irj.ir:onis, finasi |)cr amorcm comm.i- nionis, ronriliar<; sal:i;^il coinniiiiiioiicin .nmori'». '.»n;p '»81 cniin Itcnignilns .iinoris, si Ijon:» ?iia silji so»! rcliiicre vellt, ei coii.ni.n.itare ncn velii? Ant (]it:T> e."l consolntio nm.tiiiis, si soliis non amelnr, cl solns ar el? ScripiMin c»l : Vce soli '. {Eeele. iv ) Amor solit:»rius ipsc sihi cnirialiis csl, ci )]uo(tam- nioilo seipsnm oiJil, cnin oinnii.o nolit esse so!:ta- riiiH, ne non sit mtituns : ei, sicui non pnte^t sna l»cn.';..itaic snaqnti n:ttui'a privari, sic non polest non nrnnrc conitntinioncm Ijuni, communioncinqne sni. Clinr*t:iti ilaqiic, (jna: in noliis csi, du3D res, (|iiatitiini .nJ (lcsidcriam ipfcius cliaritalis, iiiscparO' biliier niinexsD suiit, amor commnnis cl comninnio amoris. Si uutem alicrutra dcsil. iionduit) bcaia esl cliariins, qua: nlliit nisi hc.iiitudiucin (|i!:cril ili conimunione boui ct connTtiiiiione sui. Scil, si bo- luim coniniiine adsit, ei amor commnnls noii adsil, nli(|uid charitali d^eil, quod ipsa velit ade.sse. 9{ amor cnmmDnis sil, ei bonuni coinmiuic d(;sil, ali* (|uiil cliaiil.ili deesl, qnod ipsa noiii de< s»e..ll.cc sic se lial;e:tl i:i ea clinrii:iie, qii:c nos.ra csl, el in jio. is est, et inior nos esi; per q'i:irn cbari:aieni iioiidtiin plenc bcali siinius, sed in fuliiro beali'* ficandi bunius, n coniinunionc siimmi iioiii, qnod ouinibiis puleiil suiTiccrc, cl in coiiiniunioiie annoris niuiui, per (|ncin nobis niliil iioii coitiiiiui:e. Vido. niciis iiica, ct tonsidcra, quoniam expericiitia cha* litalis libi iioix idipsiuii libi de nalurn Oei dcmon* csl, cl supcrcKccllcns, idcoqttc cniii cominums sii, t|ii .si sii.iiiil:triter coiiiiiimiis, cl idrirco (|ii;.8i sin- Kiii;iris roil(j ('xisiiinaliilur. Nc siib vcrbi :iiiib pui- li.lc iitiod (0111; III csl in dtibiiiu. rcvocclur, indubi- laiiicr constul, Dci \ilain noii iia cssc singiilarcin vil:.iii, ut coiiiiiiii:iis nuti s\lf liuia s(ripliim csl : Sicul t*itlcr liabel viliim iit ieitiiiiiiso, $i: dedii et Filio tilain hubere in titneii, so [Joun. m). ^imi dixcriiat l)t;titii solitariuni cssc, iion co.igr.icb:it ilii,'iiilaii iju , (jloria; bcat:C(i;ic vi'a: consortcm i.oii halicrc. Jtixta ridciii saiK t iruin rnlrtnn vera (idei profcssio, vi;ia :issertio, vcia csl proicstalio, Dciim itinuin ei uiiuiii cssc, uoii soliinrium : ct in adjntcrium hujns fidci ipsa iinslra ratio quodaininodo assurgil. Deus eiiim ^ (|ui hubiial luceni inacccssibilcni, nc onin no ijjno- retnr, etpcr ignoranliain noii niiiciur, (]uudani siia liice, liccl tenui, in cor libus nosuis ."C niiil.ii; ctcx ca paitc scsc niagis nobis aperil, suanique iiatit:ain uobis prudil, qua nobis niagis oxpcdil tiaturaiii cjt:s cogiiosccie, quain pro niodulo cognilinnis iiidiiltai dcbeiniis toto corde, tota anima, totaqnc viilute dirtgere. Dens nutcm chaiilas est : ct, sicul ail Apo- stolns : Citarilas ejus diffnsa esl in cordlbus nosirs, fer Siiiriiiifn saucttim qtii ilnlus esl nobis (Rom. v). Charitas auleui, qiix pcr graliain in nubis cs', ali- quo niodo iept'.-csental iioiiis, qualis sil il!a incoin- |ti'ohcnsibiiis charilas, qi>% Dcus esl, cujus natura sive cliaiiias, sive bcnigniias csi. Natiira cliariia;is Inccesl, siculquodam ii.liuio scnsu ipsius charilatis C ^"■^'' 'l"'"^ ^^"^ '^""^ '^^ *^ P^*" era»'am fi^iei re- velai. Poieras quitlcm, o nieiis, si peccato cnnteite- bt'at.n noti cascs, Deiun in ipsa lui nalura, sicut iii inr.'.giiic s.a, qiiaiii rainiliariler cognoscerc. Nunc ajtein pcne exca;cata e.i, ut iiec in le, nec per te, vel Deutii vel te valeas pervideie. Quomodo ergo caicus uon suin?'Fateor in hac parie, quaiituin in nie est, cxcus sum ; ut vere vox mca sit lixc : Dert' tiidctas, et duce indigcs, quia cxca es. Si dncalum fidci sequarii, non abcrrabis; scd in ipsa luce fldei jani nunc videre Deuni poicris. Scd nunqnid in sola fi.le i^ \idctur Deus. Nuuquid non in chariiate? imo ei in iiobis niedtiiiitus iiiliniaiur, cl aniarc, ct velle aniari. bicui ei!:iij iguis non poicst non ardere, sic ei clia- ritas iton potcsi noii auiare. Ainor enini ignis csi, eC aniare hoc esl ardere. F.l siciil ignis non scsc (-uiilinet iulra se, sod in hoc nioveri \i:!etur, ui Miinper attiiigal qtix incendat, ne m se lantuni vivat, 8vd ciiioreni siiutn, his q.io; vcl atlatta vcl incens^ fueriHt coinniuiiicel, sic ct ainor quodam scnsibili roiiaiu ge^til scse iransfutidiirc, ci bnnuin quitd hai.ct, ad allerun), qui pliMi.i ililci:tione diligitur, iransiiiittcre, el in conimuiic deduccre, et in com- niniiem susn posscs.ci iii semclipso, liaiir el Filio ilarcl liabcre i i semctipso, nt uiio vil;i sil cuui Pjlie Filiiis coxiualis Palri, ct consors palernx {>l(>ri;e iii oniiii |)!«Muliidiiie xlcriii lioiioris, el i[.Jiviilux potesialis. licata enim charilas siiic Cx>n»orle iioii esl, nnde iicc siiic comiminioiic esi. lieatJ aiiloin charitas boaia viLi esl, et bcato vila beaiiuiiio e;>i; et beaiiiudo sunnnuin bouuni cst. Suinmuiu aulem bonum iialuralitcr communc csl. Oinne eniin bonuni, eo ipso «juo bonuiu est, et laii- dabile csi : (|uod si ei bonum cst ei commune cst, cuinuLliorcm bjbct glti.'-iaiii el boiiilalis el coiniiiu- nionis. Siimnia cnini boniias boiii ipsa coinniiiniu cst. Proiiide summum boiium cummuniunis laiide privari non polcsl, ne summuin bonum non sil, si ei lanlj virliis laudis, cl laiis virtuiis desit. Sum- muiu aulcm buiiuin ei pieiiiiin el peircclum boiiuin esl , cui omiiiiio iiulla digiia laus boni Jeessn pos- &iU Unde et nalural lcr coinniune csi, el per graliain coinmunicabilo, siciil fons cl oiigo omiiium boiio- rum. Hxc esl auiem viia u^tenia, viia bcaia, viia commu:iis, cbaril.eo csl cl Dcus est, quxdain rcpr;vsentatio esl cumiminis vila aii»e- loiuin, quam in sumnia pnce concilial Spiriliis sai;-» (lus, sicul ainor, ct iicxiis, ol coiiiimmio. Verho eiiiin Doniini cali (irinali snnl ; et spiiilu oris ejui omnis virlus eorum [Psnl. xxxii). C(L'li aiigcli siiiii, iii cujiis ;iinore coiicord.lcr cl fclicilcr vivuiil, Amaiil eiiira singuli univcrsos, ct iniivcrsi singtilos; otiincs idcin volunl, ct idcni noliiiil ; qnod uiii pla- ccl, niHli dispiicet ; qiiod iiiius vufi, iiiiilus noii viill : utia est oinniuin seiiteniia, niia voliinias; oinnes i I- ipsiiin seiitiuiil, ct idipstiin sapiiinl. Ubi noii iiiflaliir supcrbia, nmi labescit iiividia, noii cxcaii icscil ira, noii liiigal discordia, noii niiinnur?.! iinpaticniia, iioii dotr;iliii liiigua dolosa. Oiiinia ibi pacifica sunt, omnia composila, oinnia Iranqiiiila ; niliil iiiordina- iHin, nilkil indiscipliiiatum, niliil urdini vcl obcdien- tix contrariuin, occasione babctidx proprielatis nihil i(i ecculio reposilum ; scd omiiia m.iniresi;! Eunl, oninia clara; et qux singuforiiiii sniil pr(3- pria, per coinmunioncm amo:-'!s c'l aniorem coin- iiiuiiioiiis, oiiiiiiiim suiit ci^mmiiiiia. Omnes iii niio lemplo in cominune Dco jtibil;'.iil in iibro vi.ae oin- nes siiiiul logiiiit, meditantiir ei contcinplinriir ; aJ iiiiaiii mensam oinncs coinmnnilcr r( iui.tur. Iii loco cxicrntt' quietis siii.ul paiisaiil, iiiliii a q-ioquaiil siiigiilariiei' agilur, quud coininiiiicm paccni, vol oliciiioiiii.nm, vel oriiincm, tcl liirbare valcai, vel Filius, quam habol ei TaUir; quia uiia vila ett ip-c q c.ffeadei-e. T:tlis csl illa jiicundissima et folicissiiiia cum I*alre. Ycrumtanicn, vitam, quam habct F lius in se, qiiia vita est, non hal el n se, sed a Paire. Quidquid oniin sccun.lum substantiam diiiuir Filiiis »el essp, vel habcrc, lioc conimuniier ciiin Patic (sl, ei communitcr ctim Paire lialei, boc csi a l'alre liabet. Hoc a Patre haboi, iil viveiis Detis sit, Ul bcalus et omnipotcns el s;ipions sit, ul ipsa viia, et beaiiiudo, et virius, et sapiiuitia sii. A I'.iii-c ciiaiii lial)et, ut Filius sit, nec habere coepit, qiiod a l';ilre accepit, quia nascendo accepit (|iiod Palcr gigncndo dedit. Coxieriins est enim Palri, ei cuu- subslanlialis, et coxqualis, et per omnia similis; Deus de Deo, lumvn de liimine, splcndor glnriae, et ligura »ubslaiilix ejiis, et iinago Dei invisibitis. s c cias suprriioruin civium coinmiiiitier vfveiitium; qtioriiiii coi)Vcrs:itiu a iiobis aJliuc in (crra po.^iiisc comniunis viioc siiiiilitudine semper rcpnpseiitatida csi, lil laiiio /amiliaritis illoruin cotisorlio mcre.^imtir ailjiiii;;i, qtiauto vicinius dcsitper itobis (!;iliini fuoril iltoruiii viiam iniitart, per graliam Domiiii no^lri iesu Chrlsii, ct charilatem Dci, el cominunTcatio- noni sniicti Spirilus. Ainen. De coinmnnione naliira:, citi anncctitnr commuiiio culjKe. Viiam commnncm coinmiinio fa. ii. Est aiiicm quxdam coinmunio naliirc. qn:vtlaiii cotiiinutiio gra- lia: ei qiiicdam communio glori.-c. !n communjone nnius nalurse loluin gentis hiiinaniiin coliigilnr. Paier auleni qui Filio dcdil vilaiii halicie in seiiiel- D quod de nno parenlc cuin traduce peccali propag» ipso, sicul ct ipse vit:» mniius tjns (Joan. iii). Ipse quoque Doiiii;ius iterum Inqui- tnr, diccns : Pnter diligit Filinui, et omnia dcmon- Urat ei qux i\)se [ecit {Joan. v). tcm csi, tolaque honiinnm nunicrosiiaie longo l.t- lcqite disseminatum esl. Iltiic (onimiiuioni naliir% btinexa esl qtixdam commiiiiio culp:i^ ot iroi. Naftit.i cnim iu radice vitiala ctim ipso vitio ptopag.iiwr ciiiii originali culpa et ori^inali ir^. Natura eniin rilii ir;ie siimiis. Otiincs cnim nat' sumus el maH ct niiseti. I..iibe peccati ila itifecta esl liiimana natura, ul iicc iiitio, nec Iierba borith, ncc ullo geiioie ahiiitioiiis vrl muncfationis pingjiri nossit, nisi fn .swigiiine Oomiiii nosiri JcRu Chri.cii, in citjusmo'te. bipiizati stimus. Quoiqtiol etiitn hapiizaii stimtis, in niorlo ipsius bop!iz:iti suinus {!(om. vi). Ira au~ leiii iiidijjiiationis Dci ilc occiilla jnstilia, siciit s:i- gilta (lo phareira pro liens, liuu):iii'T nattirx altiui cnt lULDllM CANTtAlllENSlS AncHlF.flSC. iiifiij P8l. Cl ail iiilcrioniiii iii(iiii:i |n;rvciiil. el i«.i A lirip:ml, qiii virliiifii. «nrramcntonim mJignis mo- nriui(er iiilia-sil, iil niillii \i, iii^i v:iiitriiiis Dri, cKrjlii possii. bt* linc sagidJ |ier |ini|ilM-l:iiii ili-iliir : tiium jihuieirw iulil iinm. ll.cc iiubis iiiiinln csl ira, ciijiis iiaiiira lilii siiiiiiis. Ila;c cst niia |iliarelrnc, dc occiilta Doi jiisliti I (|iiasi dc pharclt-a dcpt-ompla; ilii concepia fst, cl liiiic iii iioliis iiala, et iioliis iiinaia, cl con- iia:a lilia pliarclijc, scil ijiiasi iilcrina soror noslrne iialui;». ilanc in rciiilius siiis ilicit proplicui. Ui-cle qiiiticm iii roiiiliils. liii cnini csl seJcs coii(-iipi.>ccii- li:i% tiiiile propog.ilur laiig lor iialune. CommiMiio i::i*c viiial;c natiir.c, iii qii:i iios oinnes uiiius ii:iUir:c rililis iii .scbcc\a«i(:iiil. rioiiuiC) qiii iii fidei confe»- sioiic sariamciiiis comiiiiiiiirnnl, alii :il) aiiis, sicttl boiii a iiiaris ab iiiTicein divisl sitnt. In liis enim iiu» iiicr:iri possiinl si liismnlici, qni cannnc.R ol>edieii- ti:c jii);iiiii i!i;lrci lant. ncli(|iic rralres, qiii liiimilita-' tem Cliii9iian:r prorcssi(;iiis iria;;is siniiilanl qnam scrvaiil. OinniiiM) nntein jnsloruin, qiii in fide et oliedienlia fidei congrua crrlcsiasiicis sacrainentii participnnt, iina cst peciili:iris spcci.tlisquc com- inniiio, ciii iion coinniiiiiicit nliciiiis. Scd iiic alie- tlis irtMimUiiical, qnisf|iiis in liac cominuiiione iii- vciiihir, ulcuin Proplicia dicere possil : iVon coni- mun.riibii c«m eleclis eornm [Piat. r.xt). H:rc autcin ('OinuMinio jiiJlonini iiniias csl Ecdesi.e. qiijc ill CiUisorteSf cl peccalo olmoxii, el debilo iiiorlisic- U omnilMis mcniliris Ciiri.sli scrv.ii iinilaii;in spiri|»/s iicinur aslricti, triplicem necessitatcm nobis inipo- liit, cliaritalis» buniiiilatis et pictatis. Di!ige$, iii- quii Duiniiiiis, proximuin tiium, »icul leipsum (Deul* vi). Si raliu diviiiorunl maudatorum huiii:inx curiu- sitali rcildt'iuia est, qiiainvis sutriccre debcat ad om- ncni curiosani inqtiisilioncm conipesccndain, Donin tnaiidasse, ciijusoninia luandaln ridoiia sunt, faca iii Tcrilatc et .xquitatc, soilicito lanicn ciir [>ciis hoc niandatnm vclil custudiri iiiinis, iion decrit qiiol rcspoiidcat fides. Novil Gdei conscienlia, Doum di- ligere sibi ioiisubslaiilialcin, iiatiira;que sum con- Korteni. iioc exeiiipio re.spoiidere potesl botuini : Fac ei IH iinnliler {Luc. x) ; diligc coiisortem iiatiirx in vinciilo pacis. IIjtc cst Clirisii lunica nKonsnti- tis, qu:c non est dixisa, de qua Ciiristos dicit : l*ar- tUi tunt venimcnia niea tibi (Jodn. \i%);el tupe^ vcttcin inemn miseruiil toitem (Psal. xvi). Sul) iinius fidei profcaSiDne el «acramentoriim parli« ipaiioiic, aliiab aliis, iii diciiim esl, dividmuur, qiiasi vesti- niciil.i(Jnisii particiilos. Ecclesiaslica eniin sacra- niciitn alii diijiie, alii indigno pcrcipiuiil, ci alioruin fidcs sinc opcribus mortun est(Jac. ii); jntlnt iiu- lem ex fide vifit (Hebr. t). Super veslcm vero, qna; pon csl divisa. sors iniuilur. Qui cniin ecdesia- sticsc .sotlelali iii tJhrisli Charilale et ol.c.Iicii:ia scsC adjuiigil, ad illain sortem perliiici, de qiia tuae, fulurum purlicipein repromissa; tibi gioriie. p .scripunn csl : iSon relinquei Domunn cirgnm pec Diiige naluram tuain, dilige quod natiis es, ne non (tifigas te, iiun dilii;cns in altero uulurain, qux cst iu te. Ad diligenduin itaque nalura; iioslrx consor- l4;in, ipsius Dei cxemplo Irahiinur, auctoritate prx- cipicniis urgemur, commiiuione naiuroj constringi- inur, ct pro comniunis infinnilaiis conscienlia iii- Ticem nos oporlct hiiniiliari, iii\icciii niisori^ri. iic superba gloriatio dividal, qiios uiia condiiioiiis iii- rirniilas xqiial. Noiidum seipsuin novit diligorc, qui cominuneni iialiirani iii altcro pra;suiiiit conicii)- iieic : el coiiditioiii sitx injnriam facit, qiii jiis ^uum in Dci iinnginc non ngnoscit. El biinianx so- cic:alis jiis violat, qiii comiiiunioiiein iialuru! in pruxiino iion luiiiotat. Miscricordix aditiim siiii caioTum super »oTiem jusiorum (Psal. csxiv). Jusii autem uiiicunque sint, siye singnlarilcr, sivc coni- inuiiilcr vivanl, pcr unitaicni ecclcsiasiic.r. pacis per cumtiiunioiieni olipdiiMitiff'. ct chariiaiis, qtiasl membra unius corporis, divisionem iion adniiiiiinl. Aves eiiini non suiil divisa;, liirliir scilicrt ct co- iHiiiba, cuin loilcrct Abraliain, Doniino jnbenle, v.iccam ct c;:prani cl ariclem, dividens ui.sstuiiis censeniur, bonos malosve, in una iidei confcssioiie el sacramcntorum pariicipa- lioiic gcncraliter coiMpIeciens. Hic esi ager in quo dcscuoi z,iz:iiiia cl iriticuin (Multh. y\i\). Ilaec est ure.i ha!>ens grana permista cuiii paleis. Ilxc c^t sagena in qua sunl pisccs boni in vasa cligeiidi, iiiicjiqiic furas niitiendi. ll:cc est arca Noc, in qua i.ni)l aiiinialia niutida ct immuiida, cl corvns cl cu-> uniba. Fidein enini habeiit, cl qui opera fidei con- j{i'.iciitia non habcnt; et sacramenlis Kcclesiae par- vidiia comes esl, siciit idem ipsc lesiaiiir, dicens ' Si quis dil:g,l me, termunem meum servnhii (Joa" xiv). Ei : Qui non diHgit tnc. serniones meos non seivat \il>id.). Uiiius iiaqiie Domiiii oiicdieniia, nna l:des, uiiuii! bapiisma, iinam eRlciuiil coii.munioiicin jiistoruni. Qiii.sqiiis iii hac coinmiiniune permanse- ril us(|ue iii ftiiein, inter eleclos »oi'S illius cril, et ile pnpnlo Dei non pcribil. Vcintiitaincn, mulli do hac coininunione, quia remist^ius el iiidiiigcntius, sed non perditc vivunl; qitin iion siipcr fundamen- lUHi, qiiod est Chrislus, xdilicatit aurum, argcnlum ei lapides preiiosos ; scd lignum, feiuim, slipulam, nierilo fundamenti salvi criint, sic l-amcn qitasi pe.*' igiicin (/ Cor. iii). il53 TRACT. DE VI Jc qua iitinc diclum es(, etsi necossaria *il ad ean» viiiiiii iiisiilneiiilajn, qiie romniunis dicijolel; sola Luiiu-ii ad comniiiuis vitx rfligiosuin prupobiluni siiflicere iiull^ilciins poiesl. l)e communioue gTulii(V faril vilam communem. Esi adliuc qua?(laiit conimiini') eor.ini (Hii, coin- liiuniler >ivunt, lie qutlms dic(uf;i csl . Mnliiludint credeniiiim eral cor uimm el auimn una : nec quts- qunm eorum qute pouidebat, aliquiJ iuum esie di- Cihui ; ned eranl ilHs omnia rommuuia [Acl. w). Vi- laiii lUqiie *:omiuiineiii ericinnl cor iiikiiii cl anima uiia, r( communio omciuni. Mxc iti lerris, qnanluin l>«Tiiiiiiit liuin^tiia iii(irniilas, angelornin vilaiu re- prxiieiilat. Ilabcntes eiiiin cor uuuni el aniniain iiiwiiii, oiniiijt^ue coiiniiuiiia, iii oinnibus coiicordes cl iinaiiiines, publicam utiliiateni el coniiiiiine bo- nuni privatis commodis seinper prxponentes, iii- laiUnin sibi suisque renunlianl, ul quisquis in bis fueril, si tamen CK liis.sive in jiidiciis, sive in cun- siliis, non prxsuinat propriam scnlciitiam pertiiia- cilcr defeiidere, iiec iii desidcriis cordis sui pro- priani voliiniatem inipeluosius atlentare, nec pro- prieialis :ioiiiiiie vel inodicuni quid iiabere; sed iiicut servi Dei sub nianu coii. : \'idua quw in deliciis agii, viteut morlua eti (/ 'fim. v). Illo autcm vcre vivil, qni voluntau Del conseniit ; quia vila es( l, bonc odio habrri, qinin nialc diligi, sicut inelins csl beNC odissc, qit?.m niiiie diligere. Bene .luicm diligerc c( bcne odisse, iitntmqtie boniim ci iiirumq>ie proximo debelur. Uiidc el iiiiinicos jtibiMiitir diligerc, et amicos odio liabere. Sic sic prTcipiciidtnn fuit, e( oninino sic jtibcri oportuii, ne voliiiitas noslra in odinin inimi- roruni et amicornm gratiam niinis prarciips, uiro- |ii(|uc modnm sux affectionis cxcedat, et ad incon- ct^ssa pronnl, ct i-n immensnm se exicndal. Ami- coriim cnim gratia oidio temporands est, ut non laudclur peccator in desideriisanimaesna; (Piu/. x), qiiamvis amidis sit. Neino enim proximnm Lene «tiiigit, nisi qui bcneodii. iii dileciione autein Dei longe alia ra(ioes(. Sicui enim (0(0 corde, loia ani- ma, loia mente diligendus es;, sic c( ipsc (otiisdi- ligcndus cs(. To(us enim ainabilis est, to(u8 deside- rabilis; nihil inveniri iii eo poiesl, quod oiUo dignum sii, vel amore indigc^um. O bone Deus, o bcnigne, 0 .imabilis, oamande, 0 desidorabilis, 0 ainor Dens, 0 cliaritasDeus, 0 dulcis naturx Deus, qiianta ini- quitas est in illis, qui le odeninl, ei gralisl non cniin deineruisli. Propler qui\l irrjtavit impius 110- men luHm?QuaB utililas, quid commodi, quid ciiiu- Iiimenti csl irritaiitibus iiomen liiumT Pax uliqiic niulta diligcntibus nomen (uum. SeU qui teodcruiii, quid oderuiil, nisi viiam, nisi salutein, quid nisi benignitatem, nisi misericordiam, f,uid deniqiic iiisi C iliariiaieni? Quia tti, Deus, cbaritas es. 0 qnain longe est a salnte, qui cbaritalem odit, et qutni ip3a cliariias cdit! 0 quanla iiisipieiiiia cst, ihari- tatein odisse. lloo est enim ipsani sapienliainodisse. Tu, Doniiiie, summa sapicnlia cs, ctle nosse scitsns est coiisuiiiinaius; sed nossc per anioreni, quia ainor ipso noiitia esl : et qiiisqiiis te non diligii, jioii iuin sicui oporlet novil, qui lu sis. qtiantacun- qiie Uorontis cluqiieiiiiie gloria quis sujierbiat, quanlactinquc reruiii niirabilium SLientia sc exiol- !al, ^iiaiilacnnqne reruin desiilcraliiliuin opuiciitia pereiDiial, siuKus cst ci insipiriis, si te iion diliKil ; egciis est ct pauper, si le non diligii. Diviiiic cnim salutis sapienlia et scientia ; .>ed illa '.apicniia, qiia sapit, qiii te diligit, qiix' prcliosior cs( cunr(is upi- biis , cl omiii;< qua; tlcsidcranliir, non valeiil ci comparari. tustodi nic, Domiiie, tit pnp.llain ocuJi, cuslodi rne a gravi pectato, «(iiod val.lc liiiieo, ab odio amoris (ui, ne peccuiu in Spiritmu sanrliim, qiii cs( amor ei nexus, unitas cl pax et concordia, 110 dissiJeam ab uniiale spiriius (ui, ab unituie pa- tis lua:, pft;cans pecc.aium, qiiud iion reniiUctur l;ic neque in fuliiro. Cunscrva iiic, Domiiic, inter fra- lre!> meos, ei proxiinos mcos, nt luquar pacem de (e; coiiserva ine inter seivantes unitatein spiridis in vinctlo pacis. Kraircs dilcctissiiM.. quod ad pn.- fossioncin vila; coinmunis pertinei Uitita aganius; iiiiilaicm spiritus servauleg iii t.u io pacis, ]tvr gratinm Duruini nostri Jcsu Cbrisli, el . Iiarilatcin IS D nALDlIM CAMl AIUKNSIS AliolllEPISC. S5« Dei, et co.iinniiiicaiionem siuicli Spirilus. Ex ch.iri- A eni'" oliaiilns coiiiniuiiiscsl. el flrnoris roiiinnniione late Dci uniL-is spiritiis proccdii; cx grutia Doiiiiiii iioslri Jesii Clirisli viiiciiltitn pacis ; cx comiiitini- cationc sancli Sj)iriiiis ooiiniiniiio illa, r|ii.i; roin- iHunilcr vivenlihiis nl (.oiniminiter vivaiil csl nc- ccssaria. Charilas Dci nnilalcm spirilns npcralur : qiii eiiiin adlixrct Deo, uniis spiriUis cfTicitnr. Clii- ritas Dci, iila srilicet, (|iia (liligcndiis est Dcus, alio <]nideni inodo necossaria est singnlarilcr vjventi- I)us, aiio veto niodo coininuniter vivciitibus; cl Oharitali qnx Dcns csi, siniilis csl cliarilas, (|na: viiae congruit coininuni. Dcns cniin jiistili.nin diiigil, el majorem jualitinm ni gis diligit, iniqiiiiaioni quoque odit, ci niaiorem iniqiiiiatcin ni.igis odil. Temporalia vero, in qnibusel pro qnibtis liiiinana superbia gloriari solel, maiignitab inviderc, cupidi- las Iiiigare, voluplas deliciari : hsec, inqnam, lcm- B non (aicl. 0 lac nulein tnulua est , lianc ct (uiiii- niiaiii e>.se oporlet ; alioqiii vinciiliim pacis non cril, iiCc rK;xiis anioris. Conlinna csl qn:e vi;ntatc soli- dainr, qiijc iicc odiis, ncc snspicioinbiis iittcrruin- pitiir, (|i>:e iiiutui.-. obscqiiiis. innliiaqiie p4lien'.i.i seinper fovetnr, niiirilur, et, nc delicial, dili^cnler ct canlc cnslodilur, ot nulla siiiiuF.ilioiie adiiiniira- tur. Mxcaiitcm cliarilas coriiii esi, qni sc iii Clui-to vere diligunl, non verbo in-qne lingua, sed op>;re el veritale. Ilanc cliarilatcm Cliristos contibiis no^tris altiiis imprimit, infigit, inscribit verbo et excniplo, 6\c.eni : Hoc est prweeplum menm, ul dilitjtttit iiiti- cem, sicul dile.ci vot {Joun. xv). In Uac aiiiein chari- latc, sicnt iii vinculo pacis, nnitas spiritus sorvaiur. Usc csi ergo lex vilx communis, nnilas «.pirilns in chariliitc Dei, vinciiliiin pacis iji innlDa et continua poralia prse amore et desiderio sctenioruiH , Deiis clr.Trilaic fr.aruin omninni , communio iii omnibn» vult a nobiscooleraiii magisquam ainari ; tainen ad bonis comnnMiicandis,omni oicasione habend.x pro- iisum moderaluin, prout human.n necessilas exigil, prjetaiis a sancuc religionis proposilo procnl rele- coiitempto onini supernuitatis liixu , a nobis hac gata. Ut hxc in nobis sinl, et in nobis inaneant, penniltit assuini; odii nimiruin observunies vani- lanquam habeiitibns cor nninn et Qiiimam nnain laies snpervacue. Si autcni cliarilas Dci qiia e t in ei omnia commimia : Graiia Domini noitri Je$u Bobis, chariiati qua nos diiigit Deus ila concord;.! Chrit t, el cliiiritas Dei, el coinmunicatio iancli Siii- Mt ea diligat, quse Ipse diligil; et ncrfe<:iionis acinnla rf/««, iit cum omnibus uobis. Amen (f/ Cor. xiii). sfe.nper meiiora sectetur, prcbans poliora ; el in peccalis etiam levioribus vitandis semper sollicila, « quje Deus vuii conleioni, es qnoque coiitcmpti- bilia ducal ; tnnc h%c ipsa chariias Dci nnitaiem De muiua cliuriiote inler comniuuiter vivenles. Consulamus snper inuinse charitatis concordia ipsam naturani noslrain , naiuram corporis nosiri : ipsn enlm admonel de pace servanda. Miilti qnidem Spirilns operatur in nobis : et, sicut nnigcniius Films r nn-mn corpns surnus, alter autem alierius membra. Dci cum Deo Patre in unil.nie Spiritus sancti vivil, Unnsautein spirilus loium corpus nosirum per inem- unnsestenim Spiritns Patri cum Filio; sic ct nos lira et jnncluras et compages eortnn vivifical, pa- lanqiiam lilii adoplionis snb Deo Paue in nnitaie ceniqne ir.iiiMam condliat, in qua rpsa unilas spiri- spiritns vivimus , in qiio clamatini.s ; itfc/irt Paler iusconservalur; conciliat anleni in miiluis obsequiit {Rom. \iii). Clainamus quiJem tanquam de loiigin- Kiembronim, ■iniituaque patienlia. Atlendile el vi- quo, ntpoleinferioies long»; lalcqne inoeinalcs, sed deie, (ittoniodo quae singula snnt propria, toii ulili- lamen aliqiio modo sinii^es; non sicul nnigeniius lati desi^rvianl. Oculus non tanluin sibi videt, scd Filius Dei, qui esl ad dexieram Palris pcr omnia peJes (liio'ii in gressibus suis, el manus in opeiibns aequalis. Ipse cniin invocare magis dicilnr, qiia:ii juis. Os non tanlum sibi convedit, ncc stomachus clamare, 6 cut scripium esi : Ipsc invocabit me, Pa- digerii, .sed commune negolium gerilnr, cl qnod ter mius es lu {Psal. lxxxviii). Ilyec autem unilas, loli corpori nutriendo ct sufl.ciai et proliciat, ore quam in nobis efficit chariias Dei, servalur in vin- sumilur, stoinaclio Jigei itur. Nonne liiigna , si qua culo pacis per graliam Domini nostri Jesn Cbrisii. pars corporis iLedimr, quasi affecliini coinpalienlis Ipse est pax nostra, qni lecit iitraqiie ntinm; in ct vocem palienlis assumens, conlra laidentein cJa- cnjus nalivirate concinnni angeli : Gloria in excelsis D mat, qnid inc la-dis? INonne corde comninni iiliiilaie JBeo, et in lerra pax homuiibus boiia' voluniaiis {Luc. sollicitnin consilia disponit apud se, ita ei pio aliis, iij. Qui asce.isurus in coelnni discipiilis ('ictl ; Pn- cem reiinjuo vobis, pacem menm do vobis {.loan. xiv). Qux-nam est Uxc pax, qnae a Chrislo noI)ib dalur, in cujus pacis vincnlo nnilas spiritiis srrv.itnf ? Il;vc est tnutua cliarit:is, qna iios iii\icem dili{?imns, qnac noii ruinpitur, si idipsum dicanuis omiies, ei non EJnt in nobis schismala. De liac B. Pctrns admonel, (ticens : Anle omnia muluam charitalem cominuam habentes (/ Pelr. iv). Qn.ne est miitu.i clKirilas, iiisi siciit ct pro se? Nonnc maiius ad niinisuanduiu natye, el ad serviondnm (ie\ola;, ul qnotidiaiia do- cel experieoiia, ad obsequium pedum iiese humi- lianl? Qitiii si m;inus, nt nonnnnqnam accidil, alicru ab alleia \nliiereiur, iiun juid qu;e I.csa esl, zelo viiulicta) ar:nalnr, ei pciciis&a repercuiii? Noniie illa qux Ijesit, quasi reatus siii couscieniia, et quasi dolorc por^nileiili» conipiincta, velnl saiisfaclionis nomine soiori i;esffc nicdebm curalionis, (|iiaiii ine- quaj mea est el tua, ut de ea ad ailernni, qneni di- liorcm pcicst, adliiberc feslinal? .Noiiiie ipsa obse- ligo, loquar? Si auiem dilig.nn le, iion dilcctns a te ; qnii Iiumililalc pro vnia supplicat, cl nt sibi ignos- vel si dilecliis a le, non diligain l« , nondiim cliari- calur, exorat? Nonne devola scdnlilaieel sux beni- tas innlua esl, qnx vel mca vel lua non ost : niulna gnilatis sKid o o ■ ncm maligiiilalis suspicionciu 4 557 TR,U:T. DE VITA COCNOmTICA. .ViS cxcusalT FM et .Tliti.l, qiiod nos a^tlificare pttssil. Si A Dcmn diligil ncc Spiriiu Dci vivil, se)i siio spuiiii, pracscnserii ociiins Miin.TCcni glailiiini iii capiil fe- qiiia j.im sil)i vivil, el noii Deo. riiMuljm vihrari, mox qnasi inconsnilo anl :inioris 'f^'» de communiotic grutiiv. »iil riirorisraloro ni;\ims >c iuicrponii, ol gl.ulio op- Aci dilcciioiioin proximi coniinnnio porlinol, el ponil. aiil eli;\in otTiirril ; ol in snnm poii. iiiiim nhi plcni esl (liioclio, plena esl commnnio ; |.|on.i fosiina. dmn o;»piii inelnil, sil)i iion ineiiii! ; cl iil (omnMinio non csl. qnam omniiiin comiminio, vfciii prcauir capiii , non parcil ipsa sibi. Fialics. in SMiplnm e»l : Ernnl omuia communia (Act. i\}. Scl LliristoaiManlissiini, qno nos Iralinnl lixc exompla, im-veic iios polc<;t. qnoil seqnilnr : Diviiiebalur tir,- nisi a»l inninam pniionliam , iiMiiiiam hiimilit.iieo; iitqne ouines iios simul per nnnm ex Deo, nlius quidem $ic,nlius rero sic (ibid,). El ilc- spiritiim qni babilat in nobis in nnitaie spirilns iiim : Divisionei grtitiarum sunt, el divisiones mi- vivainus. Il.ec auiem uniias spirilus. qu.e in cliari- nisiralionum snnt, el divisiones opernlionum suyit (aie Dei inTciiilur in nobis, perdileciioncm proxinii (1 Cor. viij, Qiiomodo crgo potest esse communio serTalnr in iwibis, iit mancamns siiiinl in dileciiono omniuni,-iibi lot sunt divisiones graiiarnin, ubi suiU Dei ; et mancnles in iiac dilcolinnc mane;Mnns iii propri.i dona singulorum ? Ad iK-ec qiiij diceniiis? Deo. ct Deus in nobis. In dilcclione Doi innolescii, Et ad lixc qnis iiloneus? iloc labor est anie me. ol convalescil, el coalescit dilcclio Dei. Dens qiii- Yideamiis tamen, si iiodiis amoris, qni solvi nou dcm seipso conlentns ossc pulesl, et in omni bono ^ debei, solvcre possii iiodum liujns qnxstionis. Vo- ipse sibi suiliciens est, et bonoriiin nostrorum non li-si ntique. Novii eniin ciiaritassnoarbilriopropiie- cget, ncc ei qui$(|ii.-«m noccrc polcsl, si iion ain:il, tatem ad communiuncm reducere; non ita lameii nec prodcsse, vel prxsl:irc, si amat. Proplerea ciim nt propriclas non sit, sed iia iil propriclas ad com- omiiia beno recorimns, ilicendinn a iiobis esl, sr^rvi Miunionem condiic:it, ul commiininni non obsista:, inutilessumus {Luc. xvii). Qnidquid eiiim boiii reco- ut cominunionis bonum non impediut. Divisio vel riiniie, iiobis prodesl, mngis qiiani illi. Vcriiinlamcii proprielas, qiia; communionis boiinm impedil, ti ipioniain diligciidns o~l Deus, non vcrbo iioqnc lin- cbarilale aliena cst. Cbnritas cnim coinmiinioncni giia, sinit dilexcrnnl, de quibus scriptnin esi : Di- ainat, amal (jnoqno propriclatem, qu£ ad commii» lereruiit eum in ore sun, el linyun sun meniiii sunl iiionis boniim profi':il, vcl communioncm non iin- ei (Ptnl. Lxxvii); Dous qui beneficiis in se nnn in- pcdit : cnmmiinio cnim sinc propriolale osse noii riigei, quasi delogavii nobis fr;ilres cl proximos polcsl ; (|iiam\is siiie boiio commniiionis esse j ossii. nostros, qui imligi iil. nl vice ipsins bcneficia a i.o- 0"">'"oJo ciiiin erit aliqiiid oommnne, si proprieias bis pr.^esianda snscipi.nil. Nomo igitiir dc dilerlionc «"u discernat alleruin ab allcro, qiiibus sit n!ii|nii| Dei sibi blandialnr, nenio se decipial , pulaiis se commune? In illa etinm snmma et individiia Triiii- :in);iie Dcnm, qnom iioii amat, si proxiinuiii noii D '^te cst uiiica unitns, iiiia a;teriiilas, una viriiis, nici amal. Si iion babct oinnis liomo iinde expeiiincn* 8apicnli:i, nna viia. unn esscnlia, Iribus personis lum capiat siii, nndc fici|<>nm probel ; si iioii dilisil commiinis. Proprietalo vcio persona a persona d s- proximuin qiiem \iiiol. (pi(;in pr.fsentem b;ibel, ccniiliir, qnibns Csl nna bcaliliido conimiin-s. Nec qiiasi .n Ueo sibi deleg.»tuin, cni cbarilalis dcbiinm commune lioniim impedil, (piod solus Paier palcr solv.ii ; Dcuni, qneni noii vidoi, qni se pr;rseniem esl : Paler enini noii sibi Patercst, scd Filio, qiiem non cxhiliel, qnippc qni iion iniligcl. qnoinoilo uo- de siia siibsianlia geniiit. ct gigncndo de.lit vilaiii lesl diiigerc? Qiioii.im al.o modo poiot Dcd Ijonc- liabere iii somciipso. Et ul scrnionoin ad ca, qii;i! ficia piaesiare, nisi iili prdestando, in quo Dcns in- nobis magis iioia siint per consueludinis e\perien- digel, qni in se non indigel ? Deusonim in membris liam, converlam ; proprietas qna hoino paler esl, snis pctit el accipit, diiigitur el conlcmnitiir. In communioncm lnimana» nalur.-e non inipedit, scd dilcciione crgo proximi, sicin per iicxum amoris ct pcr generaiionem haiiira dc alicro in alierum pro- vincubim pacis, cli;iril;is Dui '11 niiiias Spiriliis leii- pag;ilnr, ncc commnnioni natnra; prnprictns gciie- nelnr a nobis, et consorvalnr iii nobis. Qni cr.im rationis prxjndioal. Non miiior virtns est grati*, non diligil fralrem, nli nnilale Spiriius rccedil, nec quam nalurse ciealac. E.\ccllen3 aulcm gralia cha- »:^ nr,!) •IlAI'!)i:iM CAMlAIHKiVSIS \UCilIIJ'JSC. &(M> rilas csl. (|»:b in cordilins saiHUvniiii tiirr*iihliiiii . A sigillalitii siiif^ijii.x .Ijiiir, per coininuiiionem .«maiit Spiriliis ciiim g:iiir.lii>k, }i€r «jiieiii «;li:iii(;is «llflfimli- COiiiiiiiiiiiler i>«,s4 ileinr. t'.ir, uirnsioiieiii .ini;il . h:\ih cl t('S«; ofl"Miielere nolii. Liljeralis esl enim charita», et fuj;il.tn8 lilium, non (jiKiTii qiia: llem ile coiHinmi oue graliv, et dt commtiiiicne fflcriie. Spirilus s.iiirlus cottmninio p«l, ct coinrnuniiincm in luiitum »m»i, nt vclil ipsc «i.iri. Ip^a enini I cMi- Bnil;»s esi. Wec coiitenlu* cst »»» «hire, it it. Ei vero «|ni nrtn halK;!, «I ijiKtJ viilcliir haberc, auferetnr ab co. Gr-iiij Dei cr«-«lita el accepta, (pi.isi in nouicn et niisam mtHiii erMUMl. sua suiil, noii vult jntiicio conteiKltrt', obi ir,s:\ cha ^ Arcipi«nlCMi enitn obligat D«^o cl proxinto. Dcoqiri- • ilas periclit;Hur : iiiavttlt framiem p.^li, qua.n ip-a periic ; pali dainniini, <|njm (lispciKiiuin sui, Ctir «onlcniiose repeierei, qu;K non habet, iju.t prompia fst ilarequx' habci?Nani pro|>riuni cnjusfine «lonuDi lf;iliit a«l continunionis bonLMii, ni qnotl unius est propriclatc accejiti «loni, allerius fial ulilitaie coit- iiiiinicaii boiii. Ilitic hcalus Pclius dicil ; Vkitm- quisque fticut accepit yralium ad eferwn admini- iitmle\. Si quis loquUur, quasi sermotKS Dei; si quit miniilrai , lanquam tx vtriw.t quatn adininislral Oetis, ul in omnibus honoretur DeuB (I Petr, iv). P.uilus qurHjuc dicit : Uiiicuique dala esl manifesla- tio Spiiilusad ulittialem(I Cor, xii). Qua; est iitaii!- d<;in, ad gtoriam reshknilam ; proxiinn ad |;r.iiiaiu coinmiifiicjind.-tm. Qui «rnminnnical graliain, nii-.«- retur proxinio. Qui reddil, fihiriam l^-ibnil Dco. Et bic csi Ju^:tiis, qin iniscretnr i:t Inbnil. liiju.vUU cnim ess.i, si debiia.n non Golvcret; sicontra li(le:n Conveiiti:«iis, el coiiira tationcm crciliii ct accejili veiiirei. Hiiic scripiu:ti esl ■ Mulu^ibilur p^ccaior,et non solvet {Ptnl.[\xx\\). Mnltiaior, qtiaiitlo accipit; non solrit, qnando non reslitnit. El on «olvii, r{iii< proxinio iion ci/ntmiinicni, ncc Dcum glorilical. Exigii ciii II Deiis de colbLi graiia el qtioil nondum doderil. CiMiiam enim rcqui it , ct nioiit iibi non rosiatio Sjiirilus a«5uliliialein dala, iiisi donum gra- p seniinavii, cong^-egst qtisc itun sp;»rsii. Mctil in in.n- tix' ad proximornm ulililalem inanifestanJam, el (jiianiiiin decet publicaadam ? Qui sapicns egi, non sibi sil, se.d dicat : Siue ftclione didici , sine invidia commimkavi (Sap. vu). Qui habct, commtinicct non h:ibei:ti, sicui inonet , qoii,. Ad m;i!os in rtitf nii>s>iriis esl iiies$«>ie.s a!i«*elO'.., qr.os ue bict o non reportalo coiideinnabit, quaiido coiiigeni angcli eisaiiia, et alli^abunl ca rasricuios aH)J ipse (fe! qiio.i (le inalis (liciuin cst. Si autein uiriimqiio de 8|»uil viros r«;ligios«)s vit;c coir.munis piofessorcs, D nialis intelligi potcsi, vel ulnimqHe «le iioiiis. salva raiio cotniiuiniuiii:> iii oiiinib;is cst hubenda, in oin- iiibiis pricferciida ! ulqui sibi bonusesi, :ilitsqiiO(|ue l>Oiiiis sil, el uon gravis; qui sermonciii ^ajiientix vel sc.ieiilijc h;tlj«l, qui graliam opcraliotiis vei adininistralioiiis Ii^Imm, qui aliain quaincunque ma- Joroui vel iniiiorcnt gtatiaui habel, sichabcat, quasi piopier alios a Oeo sibi dalaiii; .sempcrqne liiiieat acc< piain gratiam sibi oliesse, si non sluilet cx ea ailcri prodessc. iii vacuuin cniiii craiia Dei ;icci|)i- tur, si ex ea gloria D<-i, el uiiliias jiroxinii non qiiicratur. Tiinc sanc gniiia Dci convcrtilnr in gio- riani Dei, si propriuni ciijusqne a Deo donuin Joiiu- «iiur iii coiiimiiiic boiitiiii. El coiuiiiuiiic;ilio santti Siiirtios Uiuc vcrc iiobiscuiii e;>i, cum doiiuai (juod p^etatc D(i\, aliqtio uiodo osteiidcndu» est dnrus csse Dominiis, qui ad suiim (htriii:«m in alt«?rn, vci iii uti'0«|nc «ieinonsiraiiilain, dtio «licil : ffeio ubi nan seminavi ; eongrego, ubi uon fpmni {Matth. x:-;v). Eigotic Dcos durus csl' Dominns? 0"'* hoc .Tiiile:it l: rLRir.oTO MONACFIO, 56? »»coij;iiila!e cl cbariinlc Dci 5i>rmoncni Ihsliitii, a I A nioiiem clinrilaiis mTng.iri non pojsenl, ponJuH tJeiHoiisir.iiirtaiu (.luiiliiiii) iiulijjiialionis Cjiis ctuitm in.'>l(n>.S'rmont.iii rci 'Vi. Stul e\ coniraria roilaiione V(>rilus iiilerMuin nioliiis clarescil. Naiii, ciiii) srri- |)liim si( : Uenigiiut ett S>'iri(i(s tafiieiitiff, ei noii U- Cerabit ninUdicivm n labiit tuit{Snp. ij, iie l)Oiii;^itit:is l)fi in occ.Tsioiioin ol gciiriijiinm ptircan li afcsiinaun , qiiiisi n.Hi Tilii piccaia Jisiricie piinire tioc pnciiii^sn, ItiTHignnt eti Spirunt tapieniia', sive ;i(ljiiii.'iiur, uoii hbtiabit maledLiluiH a imhiis tuit. Deiiigiius esl aHleiii iis qni commiiiiilHliti siudiu lionum coi!;uiiMis .niiuiii ; liciiigiiiis «sl i(ii, (|ui boiiiiiii ({Hioii liab -1, ftlieri liai»el; benignns e»t el illi, qui b'jniiiii qiiod iNiii lialtel, aitial in allero, qui halici. Daohiis inoiJis divisiones gr:ili;ir(iiii ad coniiniiiiionem reJuciiiiuir, 'livi:ii jiidicii fiiiis possii pornio' N.tni fl iniiiiulnioii noslr.i' iiHilliv siinl oi iii i;.^ii;c, oi IVopheta dicil . Si iiiinuiiiitr^ ohstrt^vsitt. homine, Domine, qui* tnsti- uchii? (/*.ilili:p nosirx sicm p:in- niis monsJrnai.r. Kt, sioiit scripliiin osi : Nou suut coiidi(iTi,c yatsiout}, linius lemporii ad futuram glo- riam , qua repelnhiiur in nobit {nom. viii). t^rKono dciper.ibiiniig? Absit oninino, .tbsii! Qiiia Detts clin- riias ost. 0 Dciis cbaril:is, vlni p;ilior, respoiidepn» inc, qiittl dicain, 9iil qiiid rcs|>oiidebi( iuibi? Aiit si a-latoMi b:ibco, inio quia b;ibeo, ul pro ine loqiif debcain ; ore piohleor, qiioil corde crcdo. Credo. Doniino, in Spiriliim sancUiin, sancium Eccle.si:uum uimis (Psnl. cxviii). 0 lata cidilataiischarita», quaiu ut et coiisolaiiones eonim communes siiit. Qui ciiim ^, „„„„., f,^^ ,,„„„„ i,,^^ g, „,jj(,,„ j^^,,^ p„sse8.sionii! iiovil |)Cr affeciuiii cbaritatisciim fleiilibub norc.novii ct ciitii g.iuilcnlibiift gaudeic. 0 (piatiliim abundnbat affeolibiis amoris, cl vi&ceribus cbariiaiis Aposloliis, rnDiilirerel: Qiiitiii(iima'.Hr,etego nonin(irnior?Qiiis uandaHialur, et ego aon uror? (// Cor. xt.) Et qnu I ipsc fjcil, hoc monel es&e racienJum, diceus : Alier ulierius oiiera portan {Calui. vi) ; nec slbi oljI- liiionim rnluri tcmporis est , oomiiiuiiio scilicet gloria*, qti.T revehbilur in nobis. Ciim ilaqiic ires commutiiones sint, commuiiio natura% cui niinc\£ sunl communio culp»;, ct cummiiiiio irx; litera gratix, toriia glorix : per comiiiiiiiioncin quidcin gi.ttix incipit rcparari commuiiio naturx, et exclu- diiur communio ciiipx; per commiinioncm vero glorix perrcciissime reparabiiur commitnio natiira>, cl ouutino CKcbidctur communin irx, quando DcitA sperai.iiis, ci me.ilisct procibiis sanclorum 1«05 D .,,„^^,^^1 omncm lacrymam .ib oculls ssiiclorum . aiiiamus, et a quibiis aiiiari desideramus, ad conse- qiiciidani veptaiii pcccaloruiu gloriaiiiqiie pronier*:.- dani apud Deuni uiagnam fiduciam obiiiiemus ; ma- niine si tnerita eorutn rccolefiies, ftdein, charilaiem, paiiciiiiani, pietaiem iiiiuenies, Kelauius, amamus, si ad X'mulaiioneui provocamiir, si ad iinilaiionem viriiiium acceiuiiinur. Si ex propriis merilis quis iudicaiidus e6soi,ita ut aliena meriia pcr coniinu cl tiiiic omiiiiim sancloriim cril (jtiasi cor unuui et aiiima uiia , ct cruiit iliis oninia comnninia, qiiando crit DeusomMia in oinnrbus. Ul ad lianc communin- iicm omncs perveniamus, et in unum convcniainus; grilia Domini nostri Jetu Chiistt, et chnrilas Dci^ et communicutio tancti Spirilus, iii temiier cuin om- nibut nobit. Amen [II Cor. xiii). TRACTATL^S DECIMUS SEXTUS PerlnclorunG rtiigiosorum encoi\iiiim conlinens in illuJ . Condidiora nive, nitidiom lacte, rubiciindiorei ebore antiquo, putchrtores sapphiro {fhren. rv). Puiclintudiiicm Naiarfleonim describit sermo pr(j- iii Nazara^.is candoicm, tandai cl iiitorcin, Ludat et («lioliruj, qiiam niiiii laiidibns offerl, miris proeio- ruborem. Cumquc Ijsec iria ad piilcliriiiidincni pci- niorum lilulis exlollii cl Siipcrcxiollit. Lusdal eiiiin tineani, ti graiiani pukhiUudiuis augoaiti, poslrcinu JdS nALDlIM CANTUAniK.NSIS AnrmKPisc. %l l:uii«-n ip^am ))iilciirilii(fiiieiii noiiiiiuiiiiu Ijmhii. Fa A i'C;iz;ir£i. Naiii, qnl (cmpnre (egi« li:c<: oiiinia lau(i:il, iion siinpliriicr, ,<-t;il cx (Oiiipa- ruciutit Njz:ir'jei , [>f>niiiio i>aii(:lili<:aii , i:i fit,'iira rationc, nl cx coHationc reriini iaiulaliidiiii) inagis Clirisii |irx'cesst*rniit , ol rntnros Ciirisili iiiiit.ilores iiia^isque clarcscant ; non ex (|iialilatc parililalis illis collata, sed prxcclleiitis digiiitatis lioiiorc |>r:i:- lala. Ciiniulatior cst gloria lauilis, cuin id (|no(l ciniiict, prjceniinel ; cuin quod exccllit, pr;nccllit ; |)eifcct;i(iie gloria laudis lunc csl, cuni n^s (jnue sna virlule propriis(|ne mcriris .sulinix.'», in sc lau- (lal)iiiter consl:it, ipsa cadeni (.Tleris laiiilc digiiis lauihibilius prxstat. Laiuialur in Na/.anci-. pulcliri- ludo, non corporuiii, scd monini ; non {;lori:i carnis, scd nicntis, seJ virliiiis, sed tionestalis. ilahct qui- (icin glori.1 carnis nottnnlljiu graliani iii ocuiis car- iiis, sed v.man», sed faltacein, siciit scriplum est : ahsliiiciilia sua et nioribiis cxprcsscrniit, aUtiiiMi- tcs a viiio el sicera, el omni (piod ineliriare polctt. Scil Cl lilii Joiiadal) ;iljslincl>ant a \ino. rreccpil eniin J()iijdal> 'iliis snis, ul non Ijiberciil viiiuni. l'A illi qnidcin voci palris sui oliedieriinl. Propterea iiscc dioil Doniiiius : lion deficiel de tlirpe Jonadab cuiiclis diebiis slant in compeclH meo {Jer. x\\y). Si ji:xla voicni Doinini cuim lis dieliiis non dcflcil de slirpe Joiiadal) staiis in conspectu ejus : ergo c( liit> diebus noslris sunl iilii Jiiiiad.ib, iinilaiores Cliristi, stanies in conspeclu Doniiui. Cbrislns ciiini veru« cst Jonadab, in omiii o!)e:iieri(ia spoi>tarieii« ct vo- fnUax giHiia esl , e.t vana pulchriludo {Prov. xxxi). B |„ma,ius, quod sinial noincn Jonadab. SpoiiUmens esl, qui dicil : Volunlnrie sacrificibo libi {Ptal. lim). ISazarriis ei spoiilancus csl, ciijus illa vox psaliui esl : Et refloruil caro mea ; el ex voluniale mea cun- filebor ei {Pial. xwii). Qiiod dicit,ex volunlale m:a, ad Spiriluin perliiiet ; (jiiia nbi esl Spirilus, ibi li- be:tas. Quod prxuiillil, el re[loritil curo mea, noii perlincl ad pra&scntem gloriaii) dclicaUc cariii», qii;r est flos reni ; seJ ad spem gloriosac resurrcclioniii, el ad (lorcni sanclificat^ cariiis, qux cum viliU ct coiicupiscentiis inorlincalur. De eandore Nazar^rorum. Abstineiilia Nazarxorum el niioruin Jonadab m- crauieiilum fail, et exeinplnm, et signiim. Iltis qui- dem fuil sncramentiiin ad sanctincationem, noliis exempium ad iniilaiionein, et signum ad erudilio- ncm. in hoc eniin ad tripliccm abstinentiain spiri- tualiler infortuamur. Tria s.qnidem i>anl , qii:c meitles boniinuin eliriosa oblivione el obliviosa ebrietatc ab aiiiore Doi atienani : amor aiiiuije, ^inor carnis, anior inundi, boc est anior propria; volun- lalis, amor carnatis voltipialis , amor niundaaae vanitalis. Anior inundi vaniis est, amor voliiplalis dulcis est, amor propri% voluntatis perlinax esu Tanto enim perlinacius et pervicaciiis aninia scip- sam amal, et sibi qiiodanimodo liserei, qnanio diili- ciiius ipsa a se avelli vei separari potest. Vixenini quidquam aiiiina plus amare polesl quani proprijtii volunlaiem , proprianiqne sententiaiu. Propteica Qiiid est vana pulcbriludo, nisi pnlclira vanilas? Aiit quid esl rallax graiia, nisi grala fallacia? Grala «fit, sed rallacia ; fallacia est, sed grala. Cernentibus qtiidein gloriose placet, sed spccianics fallit, et iiiluenlfirin ocnK>s quasi quibusdain prscsiigiis illti- tlil. Nain, si interroris oculi acumine intiina lnuiiani corporis penelranlur, quid est pulchrilndo carnrs, Drsi vctnmenuiin lurpitudinis? nisi prxlextus quidani lalentis ignominiae et confiisionis? Sub gloria enim caniis lateni occulta dedecoris, qiiae pudor esi no- iiiinare; sed el ipsi liomini liorror cliam cogilare. ?!o!iio siquidem putredo esl , el filius hominis ver- niis. Quod si ita est, iino quia ita est, qiiid esl pul- tiiriliKio frlii homrnis, nisi pulcbriliido vermis? «iurdve ptilct.cr liomo, nisi pulchra putredo? Quid (tenique supcrbus boino, nisi vilissimae corriiplionis geiierosa p-ropago? qui cum bealo Job diccre possit pulreiiiiii : Puter meus es, maler mea el soror mea vermibusf{Job. vii.)Corporalis ergo pulcbriludo.eisi gloriam habeai apud liomines, sed non apud Deum, qtiippe quae viriuie meriii caret, ei spein prseinii ?)Oii baliet. Iniernus arbiler I»eus, cordis inspector, iiileriorem amat pulchriludinem. Filiam regis allo- qtiilur Propbeta, diccns : Concupiscet rex decorem timm {Psal. xtiv); ei ubi sit decor illc, rie quem la- (cat, quia intus est, subinferl : Oinnis gloria ejtts fiUw retjis ab inlus , in (imbriis aureis {ibid.). Naza- raconan vero dccor inlus est, non foris. Qui sic cogiiominati sunt a flore sanctificalionis, iion a fiore d cuu» a propria voluulate relraliiiur, qiiasi a se fciti, flore carnts. Omniscniin caro fenuin, et oniiiis aviilsa velul i.nflicto vulnere cruenlalur. Ainor pro- jjloria ejus sicui flos feni. Scripium est : Justus ut priae voluntaiis vinum esl mentem iiiebri:iiis, et palma florebit {Psal. xci). El iteruin : Piantati in omnes sensus ejiis perlurbans ; ut puia audituin, domo Domini, in alriis domus Dei nostri ftorebunt ne audiat obedientiam ; ociilos discreiionis, ne vi- {ibid.). El atia Scriplura dicil : F/orelc /lorcs, /jurtJti doanl veriiatem ; cacierosque sensus officiis surs lilium, et fronde:e in graliam {Eccli. xwix). Vbi Ro- desliluit, in incdio eorum miscens spirituin verti- rel lilium? CbrislnS in Nazarclh concipilur, flos in ginis, Non esl boc vinnin, quod nioerenlibus jiibc- fiore virginit.dis et sanctificalionis. De Cinisto enim sic Pater dlcil : Suitcr ipsum aulem efflorebit sancli- ficatio men {Ptal. cxxxi). Kt CJirislus de se : Bjio flos cumpi, el liiium convallium {Cant. \). In tibio S;*picnliat; legilur : Florele (lores quasi lilium (Eceli. sxxiM) Ciuistus dicit : Sancii estoie, quoniam ego samius tum {Levil. xi). Ilujiis iilii odorem spiraiil cl (ur dari. Mierenies ei propria; vebjnlatis peccaM iiigenies inebitanlur vino compHnctioiiis, ei po- tanlur a vino quod Ixliflcal cor bomiiiis in repro- inissionc el spe venioe. Bcali enim qui iugent, qno- niam ipsi conr.olabuKinr [Mlaltli, v). De luijusniodi diciliir : Dale vinuin moerenlibus, el siceram iis qui amaro sunt ammo {Prov. xx.\i). Cconlra dicitur : s$s TRACT. Dt: l>ERFtCrO MONAC.nO, 566 Koli regilui. Lunivel, uoli reijlbut dan vinutn , quiu \ caiididali stiiil ; sed qiii inmuio iion ultinliir, caiidi- nuilur.i $ccre!um e$t, ubt regnnt cbrutas, ne furte bibnul et obliviscantur juiticiorum Dei [ibici.). Vimiiii |>rv|ii-i£ voliinlaiis e!i(|i!:ilniii est, et cxpres!>iiiii iii lorciibri iiitjlieilu-iiiii'. ile tiva acfrba, <|iiaiii coiiic- (lcriml |»alies iiosiri, et (lciilcs filionim olibitipiie- riiiil. Ailain paler iiHilieJiiMitia; viiniin liocpiopiia! voiiinlatis inisciiit. el puculiim iiioriis solus snis pni|iiiiavii ; qiiasi diceicl : Bibile ex lioc omnes (Wfl////. xxvi). Ei adliiic qniiiein liibiiiii ex eo oiiiiies peccatores : Clirislns econira, qui iion venil facore voluiilaiein snaiii, seil Palris, calicein obedieiilix iiS(|iie ad inorlein propiiiavii, nobis dicciis : liibile e.v hoc omnes. Ex i:oc, iii({uit, qnod e^o iiiiiiisiro, tion quod Adaiii ininistr.-ivil. Jiiilc csi priiiia, iixc csl prxcipua abatinentia Na- i:\rxoTi\m. Sicera vero carnalis voltipiatis, el ipsa expressa csi in torcuiari iiiobeilienti:!', qnasi dc pomo ligni velili. Vidil eni:M nmlier, qiiod cssei pulchrum visii, ciad vebccndum siiave (Gen. 11). Ibi naia csl voltiptas gul.T», concupiscenlia carnis et coiicii- jiiscenlia oculoruin. .\ sirera abslincnl Nazarxi, qtii curam carnis non pcrliciunt in desidcriis , D diiccre. Tcncrius, credo, circa ea infirmantur, aJ qiii per abstinciitinm el coiilincnliam el Jisci- prniam , mortificatiunem Jesu iii carnc sna cir- cuinferunt. Abstincnt et ab omni qiiod inebiiaie polcsl, quia inulliplices vii« s.xcnlaris crrores fii- giiiiit, rebus pcriiuris fiilcm non liabfntes, et om- r^m gloriam mundi quasi sul) pcdibiis caicanl , cerneiites lerram de longe. Iii hac perfeclione iriplicis abslineiitix coasislil candor Nazaijcornm; et hic candor super candorcm nivis. Nix esl candor abstincnlium ; scd di>.cerniliir abslinens ab absli- nenti, et candor a candore, sicul perfectio ab iiii- Jierfeclione. Ilinc scriplnm cst : Dum diicernii coe- leslis reges, super eam uive denlbabunlur in Selnion (Ptal. Lsivii). Qiii iiiundo liciie ulunlur, qiiasi iiivc qn,«> lolcranda scipsos iiilirmos sentinnl, el qiiast domeslico cdocli exemplo pauperiati amant pro Chiisio compali. Alqtii animas proximorum perfe- ctins qiiam corpora amant, eos susiinenl pro Cliri- sio paii, Deo zclaiit, circa spiriluales neeessilalc» afTccliiosins movenltir, ciim infirmis inlirmanlUT, pro scaiidalum paticiilibus urutilur. Inter sccieias iacrymas, el secrela cum Dco colloqtiia, pro iniKii- ris oranl et plorani ; pro alicnis peccatis doienl ei Ingeiit, cl in visceribtis cliarilalis, ct iu iiilima me- dntla pietaiis proximos siios qni igiioranl el crrant, Dco cui in Spirilu sito serviunl, lacrymosis snspr- riis commendaiii. S.xpe lamcn circa corporales nc- ccsjilaics, quas' duri el siiie alleclionc vidcntnr : et rc7 nAI.nillM CANTl' forie fjnli» f auperlaltim lii RPspoiU»- paiiiiniiir.miMub r\ iri iiliis ronipMliniilur. Noo paiipcrlKlcin liiisniain repiiUMit, bcd salulis vi.ini ; ecniriusquf; cxisiiiiianl uieflinnriu-r cgcre, qiiani snpcinuis iiliiiinlaro; cl inibcraliiliorcs j\i(lio.int divilcs iii mm ainiDil.-uilia pereiinlcs, qinni paiiporef aJ leinpiis 8:)lul>nt<'r egenlcx. Vcr.i auteni iiiiscricOMlia ulriu^jqiie ihmvs- eilaiis compassioiicni lialjct, sed ni.ijoiis in.'ijoreiii, iniiiorisf]iie ininorcm. Ma(;na iniscriconlia ost oon- rfolcre proxiniis, eo (jiioil egennl ; sc«l longc major esl cnraro nc porcanl. Magiia affoctio csl iniseii- eoriiiae dolerc ile malis qii.'R patiitnlur lioiiinios. flriiisqne misericordifc excmpliim in se Chri^tns cxliiliiiit. ViJcns enini iiirliani propc (lcncioni um riixii ; Misereor $u]ter ttiibam [Marc. viii) , ct miil- tiplicAlis panibus corporali i>ciiericio spiritualis gra- I X niyslerium iiguravit. Al com vitlcrci civilati-ni icrusalcin, Hovil siipeream, dicens : Qnia si cogno' titnes el lu {Luc. xix). Kl cur ipso (lerei, vel cur illi ilcnduni essot, subdidit dicens : £( nunc quidem ui dic hac, qua; ad pacem tibi. Cum (liiceictur Doniiiins ad pa&sionein, conversus ad mulieres, qu.T prsoseii- les adcranl et flebaiil, dixil : Nolile jlere tuper me, ted super vos, et jHios vesiros {Lnc. xxiiii, Major ergo csil zeUis animarum, qnam pius alTeclus circa pi>ssioiic!> corporum. llle i;iior lactis esl, iiic olci, quod omnibus iiqiioiibus siiperferlnr. llie quasi ex- ierior pinguedo esl in s.''crincio ; liic esl adeps in- lerior. Klc divilibns familiaris cst, sua misericor- dilcr Iribuentibas ; Jiller Nazaraeis maKis esl ^ccom- modus. Ibi eniin iniima mcdulla sincerx dilcclioiiis aJ proximum. Ad quid eniro magis diligondi siinl pioximi consorles uiiiiis nalurae, nisi nl s-nl par- licipes communis gloriac? Proindc Nazarei zehim animarum praeferenies, ei necessiiaics corporuni nuilomodo coiitemnenles, qnasi gemino nilore prae- iiitenle, al laclc candidiores, nilorem graiiae el gloriic apud Deum semjier iiabonl, qiii ait : Beati viisericordet , quoniam ipsi misericordiam come- (fventur {Matlli. v). Qiii communem vilam prolessi Eutit, quibus in fulura vita umnia commiinia fuluia sunl, sic 'iilerira sua comnuinicant, ul nil velinl sibi supcresse, quod aiiis possit prodesse; ei lounn repulatii siiperfluum, qnod in communionis graiium non fucrii deduclum , nil libeat babcre pioprium, sicul nil iicet usurpare alionum. De rubore iSazarworurti. In dcscribenda facie Nazaraeorum coior folori ap- pingilur; caiulori el niioii nibor adjungitiir, ul :>il iacies eoriini per gratiam candoris liiciilcnie celo- rata, pcr gratiam ruboris hilaiitcr affecta. Riibor in facie caloris aut piidoris indiciuiii pr.-eferie so- lel. Kubicundi siiiil Naxanci calore devoiionis fcr- vidi, et boneslaiis rcvereulia pndibundi. Zelo enini zeiantes in lege Dei. ncii soliiin fcrvent ad sMidium virlulis, sed ardcnicr amaiil piiloliriltniincm lione- 6iatis. Dciicati suni sensus eoruiii, mI oiiincm lur- liitiidinem erubescunt. Omnc qtiod iidioncsium csl. sboininanlur; ad omiie quod non dccei, ^erccun- \mi':Nsis AP.CHiKmc 50« A d^ntur ; piidiri ol vcrocnndi siinl «Jonsus e<»ruiu. Piiilct ii.liDMcsla vidcrc, piidoi iion do se bulum, »cil et dc aliis tirrpia aiidirc'; pndct liirpi.i dicere, |>u- del ot cogilaro, jmia qiiod .'niidain ail . Pepiifi ftp.dns cuni oculis meis, «< ttt^ ro(friurem ifuulem de tirfiine {.lob xxiti). 1'iiilot ot liir|ii.i fcii^so, si« iil do qiiiliiisdam Aposlol»'» .'>it : Qnem (niclum fiabumit Ihnc, inqnibnx nunc e'nhe*cilii? {Itoni. \i). i'ariiin osl ad laiitleni Nazaia:ornm ul rubicundi dicaniiir, nisi 01 obori anliqiio pr.iferanliir. t.biir. iit .liuiil, os olcj)haiilis est. Klrjiba-» cst aiiimal rissbis cvslri:- cliiin. robusluni ol rMiimin, .idoo ul kudiriai Ixdli inaoliiiias ot .Tdificata desiipcr pro|Mignacula susii- ncrc. Talis est fortiludo sanciorum, babcns siciit ebur inlor ossa excolloniom ghiriani solidiiaiis, fir- ^ milnlis ol pulcbriliidmis. ISi c.-ro iii(irni.i esl, «l inrirmitateiii satictoriini poesil ilesi^nire, cnr noii o< virliilom eornm pra:dioarc possit? bv. illis iiiiii-uiiii scriplum esl : Cuttodit Dominns omuia o*saeoriim {P«a/. xxxin;. Ebiir .inliqunm foilitniio jusionim csl, qiialis fiiit in ai.li(|iiis jiii^tis snb le^c , qnalis 1 1 nunc esi in iis qui sunt imilaloros ooiiiii:. Fuii tn antiqiiis magiia moriim graviias, ningn.'s triainritas, iiiconriiss£ meiiiis niiigna tonslantia, ii duris el indigiiis pro lege s»i:< loleraiidis iiis.iporaliiiisanMMi robiir imniobile. Nulia ciiim rorum ;dvei>iiaic, niilla liomintim pervorsila!c, nnilis iiijnriis, niiili* contiimeliis, nullo lormn', nullo pudoie, a terc li- col, qiiid fecisli noliis sic? 6pcrali:inuis (\\m\ in iiiiiiiiliiin vciiiens levarcs oikt.i, niiligares iram ci»iii)-niptii sese (lcspiciiinl, diiin de^^picil (niindiis a (|'io ipsc dcspicilur. Vcriiin qiiod nuindus dc-|iicil, (a-tiis stipeibi^ esl; qnod despicitnr, hiimilitaiiii iiohilit.ii est. Vera eiiitii «lintiiilil.is Clirisli noi)ili>i Kiipcibi.u lypliuiii In so videlur lialterc. Dcdignadir eiiiin snb jiigo peccaii s^rvire, onuiemque vanitaiis rasiuiii ci ininciitis sti|)crlii:e enlla propria viriiMe auilel cnlcaie. Perfocins eniin Clirisii aeinnlator lii.Tin. cl laeliis lionio liuniai.us licrcs, vel soliio neiiior coiidilionis su;r, in qiia racliiB cst ad iina- liuiiianior. Nnne aiileiu oiins oneri ;.dJis, el gravi- ginem el similiutdii.ciii Dei, incmor qiioqne prctii, lius gravia siipoiponis. An iion soiis gr.ivcs eranl quo reiletnpHis €*! a Filio I)ei,pro reverenlia dijini- manusMoysi» Aii ad lioc vcnisii, iit scorpioiiilMis talis siia; conira snpcrlifam, quje oinni dlguil.nc nos caUas? An non, ui jjjgraves jugum nostnim? indigiiaest. noliiiilpr snpcrliil, el iiidignuni sua Aiiinoa non liooi diHgere, c: inim.co-i non litel nohililaie judicai, mundani honoris vanuaiem aiua- udis-e? 0 novanim lejjuin Conditor, quis polesl '^ •"«. ei pr^"»»'S»*«0''-s Ooi, qua- omne desidcrium su- fludirc scrn.ones iiios' Ai. occasioiiem qnsris, »i pciaiil, non amare. flinc de Kcolesia scripniin cst : uos pordas .' Nonne Jesus csl nomcn iuiim? Nf.iiiC Pouain te in tupcrbiam saxulnrum (/««. i,v). El ih. Dcns tiosleres. lku8>a!v(iS facitndt? Ergone per- oiinistris Dci dicilnr : ror/i»<. "« toncotoft.|.Ja, qti;c,i..dii;nu .1 eral vel li^que ln maiiddiii mandala tua cuslodiri miint i":"«il»'S aHrcolari. Vox Vclri fM . Aroenlum et ati^ {l'tal cxvim) r '^"'" "*"' '*' ""'" (''^'"'- '")• f^'?"^ ">x priiicip;tl.i Ui veruinf.iiear, ego imineinor beoefieiorum esse ' p'in<-'pisaposinionim, principis Ccclesiae. Qti.d Pc- |>ussuiii, al ii.juriarum ess« non pnssnni. ila naliira sum liiius irx, ul noii possim noii irasct. Al tu, Josu, iiatiis cs, subquo mihi iioii iicct noc .«.isci. nec con- tra iiiiutioiim vt;llev!icrcoii:moveri, vel ii. '.onle ntus- &itaie? Ciide iioc mihi, ul i'.a titahiliaincor. ut 011.11:110 non co'ninove:ir, el ad oiniies iiijurias inst^iisii^itia fl.iiii? Liide nobis ui ijciaiiius qux a iiobis iicn vis, ci paiiamiirqiixiiosvelisp, iii»i niiu ^eriinua ii. cli:i- ritatc dtiiccdinistux? Cui eiqux .iiiiara suiitduicc- souni, elquje dora siitit inilescunt, iti 'jua sula jiiguii] t;iiim -iiavt! osi, e' oniis Uiiiiu leve (ifattU. x.;.Amaiiti tro, ot argei.to vel aiivo '* ^rtnne Pcirus dicit : llrce »0» redfinmus omiiia, el xecuti sumus le? Quid ergo eiiinobis? {Mnllh \\\.) f>e merccile rein.iienii non argeiiiiiin repiomiililur, noii aurum. Iiiii Heo, fi angelit, ei hoiviuibus itbid.). Hiil i- ctindi ertro ISa/;ira'l pcrfooti Cbrisli discipnli, praj- euim qui.J est dlflJoile: QniiJqnid cuim duiriolius ^ cohf.isione duplici el ruborc et ehorc anliquo t.nio i.ijiii.giiur, mii.us esl a devolione djaril;ilis. Pa- lieiis eslcnim cliarilas, foilis cst eharilas, iiec iU'» iioic faligaiur, nec sarcir.a depriiuitur. Omniati.f- lerl, oiiiiiia sustincl, ei cuin s.«iiOti pudoris sibi coiisoia sil, laincii reverenier quasi inipudons esl ; eruijostit qnidem lurpiajied 'loii sennones Chrisii, n(:e improperium iJbrisii, nec exempium Chrisli. Clirisiiisqiii perfeclionem logi addidil, qtiod lacioii- (iiiiit rubicui.dii.res, qiiiiilo antiqnis jnslis perfe- ciiorcs; laiito forlioiTS, qnanio magis Cbrisliaiiae discipliiiJt facli suiil veri ;eiiiiilalorcs. De inieuiione NazariTornm. Adlinc laus iatidi adjicilur, el i.onor honore cii- mulaiiir. Sappliiro, inquil, piiloliriorog. Ordine pnl- chcriimo pcrieclionis piilchriludo commcudaiur. Prinius gruilus peifoclionis est, ab ciiiiii corriip- diiiu dooiiit, quaiiium ducuil, iii se implevit, el litiiie viix pneseiiiis iiiiir.aculaluoi sc ciistodire , soipsiim in exeiiiplum proposuil. Quiili|iiid aulem .]iiaiiintii perinillit hiimatia fragiliias. Sooitndus Chrisius el ipse fecit, el facicndiim dociiil , elsi gradiis esl, eiiram proxiini omnino non iiegligere, niiindo coiileniptibilo videaiiir, veri lamen boitoris qirintiim suppeiit vel aiixilii vel eoiisilii f.iculias. Ijraii;. carere iioi: polesi. Paupertas Clirisii el hu- loriiiis gratins est iti t.ilore sanol* devoiionis, ct ujjliias ejus niumJo \ilis esl. Quii)p3 nam el paw- cuin rubore s;tncii ptnloris. dura ot iii»ligii.i fortilcr I 871 KM.nUIM CAMrAKIKNSISAUCmKHSC. 57i liilcriire, qiiniiliini siiiit liuinniin infirii.ihis. Oii;irliis A iiiihliorK^m rioii recipil. Qui pr.T c.rleris, sifd cmn };r:i(liis osl iti l)Oiiis ftgciuiis <;l iii iii:ili'i jicrr(;r'Mi(lis c:;rlr phiri. Sic pia reclaque inlenlio cum spe ccelcsliuni laelatur iii operibus suis. .Mutuo crgo aspeclu sese ei desidcrio, iii :iliis liahel piiriiatem s.ipphiri.coeli aspiciunl, cl niuliia visionc jucuiidanlur. Naiii Pro- speciem imilaniis ; in aliis vero majori ptikhriludine pheia di( il : Oculi Domini superjuslos (Psal. xxiiu). imrilalem expriniil piirissimi coeli. Suiil enim.qui Ei juslus dicit : Ocu/i mei«ei»i|;erad />oni/HmM (/^i«'. Deum purissime diligunt, non qiiasi cuin cxieris, xxiv). Ecce jarn iiunc in praiscnli Naz.iraii quod.uu- sed prx ca^teris. Alii vcro pr:e caeieris, sed cum inodo Deuin videnl, ocitio ad oculum. Ecce iinnc catteris. Iii his aniur soltisesl, in illis summuscsi. fiilur% gaudin visionis aiilicipanl. Ecce iiunc fuliiite Suinmus ainor alleruin iioti cx<'ludil, solus amor saiieiaiis piiiniiivam diilcedinctn degiislant, plc- altcrius amoris consoriiuin iion adinitiil. Puiior nius saiiandi, cum npparueiil gloria Dei, <|ui csi eniin est in sno gcnerc, qui inferioris generis ad- siiper omiiia benedictus in sxcuia. Aiiien. BALDUmi CANTUARIENSIS ARCHIEPISCOPI LIBER DE COMMENDATIONE FIDEI Oniiiia loed;Ta sociclalis htimnnse ct amiciua; 0 ceritale firmanliir el firninia scrvntilur. Oiniies lej[Cs, ul sua siabililalc constare possint, tidei sin- komincs fldeiii sibi scrvari vohint, etimn ii qui eaiii 573 Lin. DE COMMFNOATIONE FIDEl. 574 servare noliinl. Fidcin exiiiiiril nii)!cus ab aniico, A ciisios ftdei, qii;i flilelis est homo lioininl, iii oiiiiii torius a socio, tloiiiiiiiis aseivo, iinpiMalor a niilite, gciiei-e coiivivciidi el coiivcrsalione coiiiinuiii. Iii niariliis ab uxorc, oniiiis qiii vivii al» eo ciiin qno iis qnippc, quae fidoliler tlicnnliir vel geriinliir, noii vivii, Sine fiile nec guberiiacnl;» reriiin ininishMri, eveiiiii boiionnn vel niaIorniii,(iii;« nccidere possuni, nec honiiiiuiii oHicia vel ininisleria dispensari, iiec fides est a-sliinanda ; seil simplicilale conscienli;p, ainaiitium paria valent coinbinaii, iion regiia, non qiia sihi ctmscii suiil fiileliier loqnenles cl agcnle'*, civiiatcs, non siiigiilaruiii doinicilia laniiliariiiii, se vi^lle cretlcre, iioc fallcie, ncc nocere. Fides crgo itoii qiiicunqiie caMiis majores vel iiiiiiorfs lioiiii- nitiiqiiani vcrlio vcl ojierc fallcre inleiidil, ipsain iiMin socialiler vivenl'um, siiie fide ptissunl coii- siarc, ct in slalu sua; felicilutis |ieviiiaiiere. Si fi- il)>in de mcdio lollas, vinciilum Jilectiunis riiiii|)e- tiir, cl oninc foDdtis pacis dissolveiiii . Noii eriiiil, qui sc inviccm diligaiil, qui inler se pacein ha- lieaiil, iiisi siiit qui sibi invicem credaiit. Iii onini laincn f.illi contingit. Hoc aulcin accitlil , pro co quotl non scinper iiiiilur verilatis jiidicio, sed ali- qiiantlo opiiiionis incerto. iEslintal enim quo;i igiior;ii, el aliotl pro alio crrainlo probal. Iii liis qiiae liceiiier vel cxctisabilitcr ignorari possiiiit, ciim ignoraniia veri tpiis decipitiir, iit alieri faciar. roininiinioiie socialis vilae inter homiiics graliam quod sibi fieri non vclil, simplicilas cordis crraii- ililectioiiis cl pacis fides melia concilial. Inier do- icm apud Deum aliqno niodo cxcusat , qiKiiiivis niesliios et servos slalim qnoeritnr nl ridelis qnis Dco facUnn ipsuin dispiiccal. Unde Dominiis ve- invenialiir, el fainiliarilale et laude tlij^iiiis liabc- niciis ad Abitiielecli per somninm nocic, qiii lii- lur, cnjiis fueiil fidcs experimeiilo coinprobala lcrat uxorcni Abraliam, miro modo ciini factuiii sinccra ot vera. Siiic ainiciiia vera nunqiiam pax argiiat, aiicloreni exciisat : iiam facluin aigucns, vcra ; nain ciim falsa pas prceiciidittir, cl fides pa- cl pocnam iiileiitaiis, dicil : En viorieiii , propiet riii r fingiliir, et aiiiiciiia sinuilalur. Qiioniani au- tnuderem, quain luliiti (Geu. x\). Aiictorem excu- icin boiium pacis ciim honiinibus et iiiler liomliies s>a'>s cl a peccato conservans, subjungil : E30 sc/o, upt biie esl, et ad lioc boiium per veram fidcin et ^«orf siiu;)lici corde feceris ; el ideo cuttodivi le, ne aiiiiciiiam rectissimc perveniliir : nionemiir ex lioc peccares in me ; el iion diinisi, iii laiKjeres enm, »i ad pacein Dei, quoe exsnperat oinnem sensniri, H;nc, qnoe iiiler nos est, inuiua sociclas fidein re- pcrtingerc speramus, fidem Deo servare cl ainici- qniiil, ritatcm el pnccin, Aposiolo hoc edoceiilc lem cui crediliir, fideni servare ilebel sibi crcdcii- r,ui ait : Fidetis auiem Deus, qui nos vocavil in so- t' '■ q"W qnidem fides siinpliciiate conscicnlisc xsii- cielulcm Filii sid (1 Cor. 1). Wanc etiam ciiiii Filio suo iiianda est. stKietalem consliluil fitle, charilate el pace qii:e- Quod Deus non fuUil. I rcniiam, babendam et sine fine rcliiiendani. Fide A Deo autem neino faliiiur, sicul et ipse a n> aulciM Deo placueriiiu ei quoiqiiot a dicbnii anli- minc ra!!itur.MiiIla laiiiCii Deiis occtilla dispensaliorie qiris amiciii.c cjiis parlicipcs elTccli siint. Abs(|ue facit ei dicil, miilal el dissintnial: quilius acciilil fidc ciiim impossihile csl placere Deo (//e6r. xi}. occnIt;e dispenaaiionis ignaros falsa pro veris et De fide ad proximuni. inccria pro certis opinari, el sic sednci. Unde Jere- Fides proxinio debelnr , nl cum co si-nplicilcr n\\:\s audet cl d\c\l : Seduxisti me, Domine, et se- loqtiaiiiur, el in oniiiibns simpliciter aj^aiiius, ain- ducms snm ; (orlior me fuisti,tt injuluisli {Jer.xx). L.ibiiles sine malilia ct do'o, Iioc csl sine vo'iiii- Sancti Diniirnm pro|ilit;ia; , qii;imvis ad qnxdain late noceiidi et iiitcitione fal!eii 'i. Duo bxc, ini- videnda ve! pnevidenda a saiiclo Spiritu illiiininati quitis et doliis, sincerilalcm lidci, quae in sociali csscnl : lamen, sicut homincs, iiiulia permissi suirl vila servanda esl, corriinipunl, el qiii ex proposiio D ignorarc, qiiac Dcus ab eis qiiasi celabat, quia non satagit pro\in:iini fallere vcl nocere, jn.s liumanaj revclabai. Uiide saepe spcrabaiit et (^xspectabanr, socielaiis viclai, dum lidem conHiii.-fii rr.ilcrnitali qna; non cvenicbanl. Ilinc idcm propheta dicit : dcbilam noii observal. Jiis autein non violandjc so- Exspeclavimus pacem,et non est bonum ; el tempt:$ cielatis hoc esl , quo cuiquc 'lUtiTaliter iiii.imatnm cKin/ioiiis, et ecce Inrbatio [Jer. viii). Et Elisetrs Icsl, alii non facere, qnod sibi liori non velit. Qui propheta, cum mulrer Sunamilis morlwo lilio, .'rd «xcnsabili ignoranl a deceplus, in .^.riiplicilate sua cum accedercl, dixil : Aninia ejus in amaritudine: diiit aut facit, quo alius Ixtlilur nul lallilnr, iioii. est ; el Dominus celavit n me, et noit indiciivil mihi iuteudens ut eum ketlat vt-f faH;ii : do Iioc iliceiuluin (/ V Reg. jv). Quid aulem mirum, si prophetae per- e!>t, quod fiitem non dcseril, dum sinipiiciiatem niissi siiiil alii(nid ignorare, ct in aiiquibus aliler coidis custodil. Qiii vcro agil iil fjiltat, qiianivis ati- exislimarc, qnain iiiiic erat, vel postea futnrum qiio casii iinpcdiliis non laltal, hic li .Anriiimsc. na Dc(i« auiem niliil In tlolo iVu.il aiil f.icil ; «c.l jiislo A J""» loiifllriiir, moribiis j.ro/iioliir Qh\ rnrdii ci jii(iici'o alioqnc coiifciliiaiitHi qiii liigni stiril decipi. Ciii;iiiii voliiiiii(i<; H(Ti|)liiiit 08l, (Jicil : Quii tnihi deapiel retfexn Aehub ? (lll IWq. kxii.j Kl Isai^is aiJ Do^iiiiiiiiii : iinare hos errarc (i-ciui, Domltie, dt vnn tui»? IvdHraUi cot noshwm^ne tinuamm le?{Un. l.vili.) Et iliTUiii IsaiaH «licit tic. iCi^yplo Ioi|up:i.«i ; bomimu niitcuil in metlio eju$ ipiiilhm vcrtitjitiis, el errare fecit .li^gtjfUum (Ita. xi«). El 1's.iliiiista Oe |iCiTa:ur(ltus ;ilIov;uis el >, ail : VerumiameH propler dolot posuitti eis. Defecitti eot de Doiiiiiio livjiiens, (iicil : Qui immiiiat cor principum populi ti-na', rt decipil eos, ut fruttra incedant per invium ; palpant quasi in teitebris, tl tion in luce, et errare facii eos, qnitsi ebrios (Job xii). Iljec ;i»t<;m cl si- n.iiia, i|ii;e in .sacra Scrijiiiira iiivcniiiiitwr fier|i:cn- ter, ad juditiiiTii disliictioiiis, vel consirnim di.spen- salioiiis rcffieiKla simt. II;cc aulem Dciis faccre dicitur ; qiri:) sic judicat , siul sic distiitfigiil. Cuiii aiitciii, Di>o jiidicanle aut di»|iciisaiil«% inali in l.'i- <]ucum crrtiris devciiiiini, aut t\\\x. a Deo &|iera:iiur, Ijoiiis vcl inalis non cvciiiunt : juhtitia Dei liarc cst vel iniseiicoiiliii, in i{u.i noii esl iniiiuilas el dolns, <]ui in omnibiig (iin)[tliciler loiiuilui' cl siiii|ilic!lcr agit, fidelis in oniniijui. vcrbis suis, ut saiicius in onoiilMis Oiicriliiis suis (ysai. CKiiv). Quod duttbus uiotiis fuUs Deo debeiur. Fidcs erfeo Dt;o debcliir ; quia nec fallere novil, iiec falli. Verilas eniin cst , el s.ipicntia. Voiitas noti fa)!it, sapicnlia iioii f:il)ilur. Fidcs iltiobiis ino- dis a nobis exigjlnr. Pihiho (|«idein in verbis ipcius ad nos ; deinde in verbis noslris ad ip.«iiin. Verbis Dei (ides di-belur, qua digiie creduinus i^e Dco, et do iiisqux Dei suut, C|u% ip.se in Sciiplnris sacn.s rcvelare iilur, <|urr> mnriu.i est ? Fides auiem sine oper.bus damnationem, quia primain fidem irriiam fecirunl '♦ morlKn esl {Joc. n) ; qiiia nec molum !iabt?t , iiec s< (isum ; (iu:c tio» n^ovelur pcr efiei tum boni operis, noc senlit per ^ifTociUii! Jilectioiiis. De fide. quir pcr dileclioiwm oj^eratur, Jusius nuiein ex fi-le vivil [llebr. x), noii quideni cx ea quae njortu:i est ; sed cx .'ide qti:e pcr diletii»»- nein oper.Hiir. Ilaec esi eniin quic vivificat, b;ee csl qu£ vere et digiie njes dicitur, qua fil q'Jod dici» lur, inipiclur quod promiiiiliir. liaec vera fitles est Mibiiixa verilale credulilnlis cl verilate sponsionis. Haiic sacra Scriplura summo studio cotnmentiai ; haiic tola vila jusiorum coivfinnal. H.inc Deus a nobi.s requirit ; banc oblaiam gratanler acci|iilt Ficia est fides bxrelT.orum, qiii de forde suo fiii- giiiii quod creili.al. ritia quoque cst fides eoruin, (I TuH. v). Qui fidein leclx spotisioiiis nialc vivendo irritam faciunt ; quamvis credanl, vcl ^.redcre > i- «lcaiiiur, rideiium noiuiiie iiidebile censeiilur, sicut scripium cst : Lingua sua meniiti suttl ei ; cor ou- tem eoruin non erai recum citm ee, ncc jideles liabiii »Hnt in teslttmento ejtis (Psal. i.xxvii). Qut autciii fidclitcr crcdunt. el obedicndo fidelilcr serviiinl, lii reciissime uaelcs tiuncupaiii.ur ; fideut iialxiiites, qiia recte crcduiil ; fideiiKpie serv.anleo, qua fid«;- liler obscqutiniiir. Fidos, qua Dco creditar, ad sa- lulcm oblincndai'.) anle omnia est necessaria ; sed per sc nou suOicil, absque fide promiss' tibscquii, qua' 'lliesa servclur , vel jicr pijeuitcnliau) !a'sa lOJii-l^^grclur. (}iii crodil el scrvil, lidfii) (]U'.ti)i lin f>r7 LlLl. DE lOMMK.ND-VTIO.NE FIOKI. 5V8 qui ialsum ^poni1'?r.( obseqiiidin ; qui prt-iuiiiu.it, i^ (/ /f.-gf. ivO. Ei rursiim p^ co qnod diril nd Jerw- el oon f.«':iuiit , vot:i olferunt, ol iioii solviml Ki.les imain : .Si tleiema Hoyici el SutHuet cornm m«, avlt^m <]iii- por (litccdoiiein 0|iL>rotiii , 0(1.1 iioo e<;i , »/o>i esl uuimu meu ad pojinlitm ititnu {Jer. \v). qwia scn|iliiiii esl : Finis prcecepli chnriias cxt, (to. Erce r;iiiliis orH [tro $e, el non esi ex:iuJilH^ ; eorrif f>nr»», fl cotnrieulitt bona, <•/ fi(U uon ficla Saiiniel oi Jcreniias |)ro atiis onuil el noii snnl ct- {ITim. 1). KitlfS aiiteiii lirc, (|ii.v Oim^ ptarcre com- amlili. Qtiotl cKuu.liuiilur cum se iidii cieJani ax- proli.iltir, crrorc c;uel, ct fictini.c, el h;fsilr.l;oiie. aiidiri , osttnililiir ex eo qmul bcaliis JdI) dicil : Krrore <|iiidein H liciionf , qnia vi'iit;ilt aci;tiie.scit, Cum tmocanlem tne exnnMeril , uon credo qHoil ct in SMiceriUlc obctlit. lli«silalioiio vero , qiiia <'.ra»n/».r/< rociin meam (Job \\) Quod aiileii) jnslt milhHt in)|iiaiii dul)it;iiion(>m .i.liiiiitil . st^tl in snu: ali4|it.iiitlo igiiuraitl,i'ut,qui secuuduni D-fiitn jior^lMlai pro sanctis. Sci' ufflutnier, el mm iinfroiiirat. l*ostultt aulem »« fidc, Jii/ii nwem , quonintn tliliijriilibHs Deuui omuiit Htkit liasiinnt. Qui enim hcrsitat, timilis ett fluclui coviierutitur in bonn;u, liis qui tecuH.lum proposilntH murit.gui a tentu moveiur (Jac. i). De tursitaiiouc in fide. Ihrsilalio dc iiiiuicUiic iiasciiiir , ciini de fidci anibigiiiii vcnialf, vel dc Dci pGrniissioiie diflidi- ini. biiinplniu iiOn tlillidciidi iii .\braliain propo- tvcait tunl sancti {liom. viii) Oiiod aiiiein Aposloliu dicil : C''''^ oiemiis, sicut opoHet, nescimus [ih iL), iioii dc niniiibns fsciicraliier videliir ititclligiMtdmn, (|ii;i: a sanclis pustul.iniiir. 1'o.stiilanlnr cniin, qna' per sc lH»na siinl, et sainlcin opcranlnr in viia:n niinr : de (i'cHial, et ^iniilib c.^i flMcini nians, ncc plene '' (Ciitatione lolicnda p;isliilant, iioii agnoscunt fniciiiiii cunseiilietis , nec plciic disscnlicns. Sicul aotcin iic<:ossitalis vel lril)iih)li()ni.s , vcl piov<«iiiuin lenia- qui a fi(!clibu3 cniitraria opinionc disscntil, lon lionis. Ig!:0ranl eiiiin, i|iiitl eis ntilius sil ad salu- credcre dicendiis esl ; ila el is iion credere jndican- leiii. hjbcio v«;l carerc iis qna: tlcsitleraiit. dub esl, qni dubiiationc vacillans, cnm fidclil)US Veniintanicn tjnia dnas volunl;itcs bal.ent, iuiain non conseiuit. Ipsa cniin veritas per se dicit : (?!(i inrirniilatis , alleiani virlniis; unain, sccuudniii non est mecutii, conira mi esl {Luc xi). Qui ergo <|<'od caro toncopiscil advcrsiis s(iiti!iini, aUciain, diibitai , in fju;Mitum dtdiilal, non credil ; quia non secundmn <|iiod S|iiriius concnpiscil advcrsus car- sunl, qiKc finnissinie cre- iorma, i|nando dicanl : Vciwijiiawt// non sicui ego tolo, ted iicw lu {Muitk. Xivi). Il.mc siijunleui vo- lunialcin virtiilis , <|«x Cst becuoiinin spiriluni , qiia Dei volotitalcni pi;tfei r! voliiHi ei MilnnlaJi; q!i;t est scdindmn Ciiriietn, sir^gcnl el ^i".'rjlnr derc oporlCL ; ila iinpia iion esl illa diibilalio, qnn (lutiia smit , qnte igiiorare licel. Illa auleni ha'si- Uitio. qns in periciilis ircpidaiiios, vcl in orando uon cxandiii lifriomiis ; ei sappe lniilo iiiagis time- nins no.: ovandni, quaiilo nugis deHderaiKU» cx j^ S|iirit»s sanclus : propier qnod dicil : Spiritui nd~ jarai infirmttalim nostram [Hom. viii). AdjiiviH ;ui- teni, siciil se<)iieiitia dcclarani, cum dcsiirilu saiic:u alDaliis, el ip>« mio iiiodo iiif)rii.ii.ttcni a.!- jinai; <|uia noii )iro lis i)iuc iii!ii'.;iil;is desiderat, dcliiiile '!iat, seine e\))cdiat, ficri pnsinlat ei de.sidt'- ral. Ad liot. pcrtineie polcsi, qnod li. Jub (licil : riiMj iw.ocaulem me esaudieril, tion credo luotl au- (/if)»< i'Oct'»ri meani {Job i\) \c si apeile dica : cuin ^xaiidieril spiriiutii i)osi.ul;^ueiii sci^uudunt audiri ; illa , iiiquam , dubitalio iioii seni|>cr de daiiiiial'it impiciatc , scd qni dal cui vull, el qnaiituni vull, cl quando vnll, cl (|iioiiiodo vuil| el caiisain ct iiieiisurain donalionis siise, H iiioilum pctenlibiis iion scinper revelai. rroplcrea cam sa- pienliam a Deo, cliarilaloin, liumiiilatem, patien» liam, meiitis tratu|uilli(alcin, quai ccrtissime pe- tciida suiit, postiilaiiius; scicntes qiiid petaiiKis, uesciinus lamcn qiiid pctamns , sicut opiimuin esi iios acciperc, vel illum dare. Nam ct Pauliis in re ccrla lixsilai. Scieiis eniiii quia mullo meiins esl ciim Ciirihto vivere, qiiasii uiaiioie in carnc; aiieii- deiis taineii, quam iicces.saria csset pixsenlia ejiis in canie iis qiiibiis Iot|ucbalur ; ignorat quid eli- gal niagis orandum , inagisquo secuiidiim lempus oplandiim ; an ciimCbrislo csse, an propier fralres li( ilu: i(,'iior.iiiti:e ad viiidiet:i[ii ct cubtodi.ini liuiiii- lilatis jiislis ncrcssiiria ndci picialein non de&lruil, iicc niciilis conlideiiliaiii dcsiieratione subveriit; scd, sicul piuin cst imlubiiaiitcr credere qiiif Deus credcinla nionsltavii, iia iiupitiiii iio!i cst ea sinipli- ciier ijjiiorarc, ct de liis simpliciler iliibit:irc qii;e Dcus iioii lexTlata alii^coiiilil.Miilium auiern rereil tii de polenlia Dei qiiis dtibitcl,an de cjiisvolunlatc. Dc potenlia visiiscsliiavcitint ii!i, qiii dixcriiiil : Sunqnid I oterit Deus parare mensnm in deserio ? {Psul. lxxmi.) De voliiiilaic, cl iioii d(; poleiilia dubilavii lcpiosii<, qiii upiid Maltbauiii dixitadJcsum : Poniine, si vi», potes me mundare. Qiii inox andivit : Vo/o, mun- dare {MuiiU. \iii). Aiicndilc liajc : Qui de sola vo- iuiitaic (lubitavit, cerliinilinciii Vdliinlaiis ( uiii (cr-i- lia curalioiiis acccpi'. Al qwi dc polciilia dnb t.ivii, el dixil : Hi quid potes, mox ad se dicitim aiidivil : Sipotes credcre , omnia possibitia sunt credenti {Marc. xiv). libi oslendiliir, gratiam qiiicsitae niisc- ric!)idi;e do lide oiiiiiijiolenliie ejus peiidcie, qiicin dubitavil iii bac parle aliquid possc. De hasilniione in pcriculis. Kla dubitalio, qiia in periculis luiesilalur, ad iii carne maiiere. Proplcr quod dicil : Milii vivere c diiiiitMilionein fidci peitiiiere videtnr, ex co, (|iiod Chrislus ett, ei niori lucrum. Quod si vivere in carne hic milti fruclus est operis, et quid eiujnm, ignoro, Coarclor autem e duobus, desiderium habens d,tr.ol\)i, et esse cuin Chiisto uihUo melius ; permanere nutem in carne, neeessarium propler vos {Philipp. i). In lanta caligine iiiccrlitudinis el iguoraitli;e , qua ncsciunl, se jusii exaiidiri, vel quid a se, sicul oporicl, debcat peii, iidirmilaiis sit£ ccrliludiiiem habentes, et jiisliiiie siisc nduciam plcnam iioii iia- L(3iiles; quaiiivis de miscricordia Dei consianler coii(idaiil, lanicn pro fiagilitaie sua trepidant cl liaesilanl, nec sine limorc speranl, siciit eisinc<men diHideiiiia li:rsiianl. Iliijnsmodi eniin dubitalio, qiiaiii et Aposioliis de Abraliam Jiegiivil, ciim diceret : Non ha-siiavit diffidentia {fiom. iv), seiiiper pericnlosa es!, vera^que fidci conlraria, et a lideliler orantibns sentpcr aliena. Quis cnim orai, el nua sperai? Credcre ergo et spcrarc oporlel, pie tamen limeirt ei dubitare licct. Diiridenli.i aulem hxsilaie in promissioiiibus Dei D Domiiins pcr increpalionem ad Petrnm dixit: Mo- diccB jidei, qnare dubitatti? {Mattlt. xiv.) Dubitassc argnitur ; vel qiiia dc saliite diibitavit, cum videns vetiluiit validuin veniciiicm limiiit, vel quia dc Salvaloris prxsentia turbalus dubitavit. iNain cum siipra niarc ambiil.ins, iis qui vjderaiit tiirbalis, et diceiilibus : Quin phanlasma esl (ibid.) , el praa tiinore (laiiianlibiis, Duininiis diceret : ligo sum {ibi.l), iion (lebiiit Petrus de praeseniia Salvaloris sese prodentis, ei adesse prolileiilis , diibitaiv-, maxiiiie ciim dicerct : Unhete /iduciam, nolite ti- mere {>vid.). Pctriis cum csDleris jussiis ndiitiain habere, et non limcre, jiissus cliam, sicui i:r-e putieral, ad Domiiuim snper aqii;is anibulanictn venire, ainiiulans ei ipse super ariuas ; inier lol ndei et sccuriialis pisesidia tiuierc noii dei.iiit. Tiitiuit tanicn ul bomo, iion (amen oinnino dcspc- ravit, necomiiiiio iidcin peniidil. Dixit eniiii :Domi- ne, snlvum me [nc nbid). Qnomodo auteiii invocaiel, in qiiem non crcdidissel ? Petri uliqiie dubilalio ta- lis luisse videtur, qttx conndendi consiantiam lur. baiet; sed ndcm omnino noii exstingueret. Sicut apiid Matibxum Petri aiguitur diibitatio, sic qiio- riimdam limidiias apnd .Marcuin iiicrepatiir. Cuiii euini facts essel procelb magiia, et Doiiiiiiiis iii puppi super cervic.il dormientem excitareiit,diceiiles : Mngisler, non nd je pertinet,quod perimus, exsurgens di.vit mari : Tnct', ct»?JK/e«« ; el facla Iranqnillilaie 581 I.II5. DnCOMMENDATlONE FIDLI. tiS-J dixil • Quid limidi estn? Secdum fulemhabelli (iliirc. \ ifispensaiilp, jusli cl .soruri snnl, el in sc limi'li ; iv). ynoii aiileni (lixil : yecdnm fidem habetis, sic sirul, ol eoiloin niiiahiliier (lisponsanle, ei in lieo lnl<'liigi jxilosl, qiiasi intorrog.iinii» (liclnin sil; ac l.flanlnr, el in semeiip^is conslrislanlur. 1'aiilus nil ti Jiceielur nd eoniin (iiicin c.\cil.tnila:ii : An uoii- Piiilipponscj scribciis, adinoncl (iicoiis : Gtiudete in dum (idcm lubeiis? Cni conconlal, (jiioJ .Tpml Lii- Domiuo teiuper; ilerum dico : Vnudete (fhilip. iv). ram, qnibusdani (ru-enlibns : Pnicepior, perimus , Idoiu in Epistola scciinil.i ad Corinlliios scriltcns dc Doniiiiiis logilnr respoiidi>sc : Ubt etl fides veslrn? sc ditil : yvlnmus los iynornre, fratres, delribulit- (Lmc.mi:). Si aiiioin apnd Maroiiin, i|niiins incre- lione nostra, qu modum grnvnti sumut, itaut laderet roteliam viieie rogando, seJ astniendo diclum esi : Necdum fidem {II Cor. i). El Ps.ilniisl.-i dicil : Aniina mea exsulta- habelis;vMc nobis niclneiidiim esl, (|ui in periculis l>ii iu Domino (Psal. xxxiv). Idciii dicii:/4/^inei/yji('>i lrepi>crip(uin csl : cnlo coii.siiiuii, ciiin secum liabuoruiil, prxsenleni- Qui coufiduut iu Domiiio, sicut mons Sion ; nou cnut- qiie \i loriiiil, cl iJci) liinore non dchuerunt. Quo- movebiiuriu wteinu>n qui Uabitnt inJerusnlcm (Paal. niodo aulcm cl iins, qui iii periciilis Iropidannis, cmv). Sx'pc aulcin liniore pnlsanliir, adeoque oon- iiioropaiiili non suinus ; qui scmper Ooniinnm, clsl cntiunlnr, ul el spc inGnnontur, ei in pericnlum nnn pcr prxscntiain carnis, ul illi, laincii pcr pr:c- despcralioiiis pauloniiiiiis inclinenliir. Dcns qiiippc, »enliain divinitniis noLiscum manerc conlidin:us ? Qiii clt^clos probat, til invoniat eos dignos sc, sicul Liidc et ipsc Doiwiniis de jus.o ilicit : Cum iiiso sum .ndjiiior osl in opporiiiniiniibus in Iribiilaiionc, sic in tribnlaiione : eripijin euin [Psnl. \c.]. l^lin E an- dcspicit Jn opporluiiil,".tibiis rn Iribiilaiione. Tunc g^Mo: Ecce ego vobiscum sum omnibusdiebus, usque, anlcn dcspioii, ciiin inler niala non rcspicil, cuin ud coysuminationem sa-culi (Unith. xxvtii). Qnanta clainanlom in Iribiiiatioiic ad voliim non exaii.Iil. uiiom de DiJiiiini prxscntia noliis deboai esse fn.u- Hoc aulom saluluiter fii, iit jusii sibi dcrclicti ex- (ia o-lciiiJil, ijui dioit: Etsi ambulavero in medio pciiantnr, (|iii(l iti sesinl.Ctiin aiilcin iiiinio limorc u:nbra; inortis, non timebo mnla, quoniam in mecum supra nioduin giavati, sxpe adoo inlirnianinr, ut es (Ptal. xxii). Ei iteruin: D(»niinMf t//umi/<(({tii mea, viciiix desperalionis, nisi gralia Dd ccb.rius subve- et talut mea : quem liniebo? Dominus protector vita; ^ ni-jil, discrimen inciirrant; lunc ad eos pertinel ir.ecr.aquo tiepidabo ? (Psal. xxw). Si :iuiein Yox inciop.itio ilia : Quid limidi esiis ? necduin fidem justoruin tixc est : Noniimebomala, quoniam lu me- habeiis? IMarc. iv . Dens vin» ocoulla dispcn atioiie cum cs, qiiid sibi viill illa \ox in psalmis, niliilo- jnsios iioiiniini|iia;n, ui ni:igi-s liuiiiilieiiinr, cl IVn- nii:.u> iu lorniii, »iVv marlyruni : Exnudi Deut,ora- tioris resiiig:nil.iisqii''aii iiiorcdulHalis leiliim, file tionem meain, cum deprecor; a limore inimici cripe infirmari porniiltii. Unilc iii lihro Numoii scripliim aniwnm mcnm ? (Psal. LXiii). El in alio loco : Cor csl : Cvm elernssel Moyjes mn>nim, pfrcussitiiiga bis siHcein : el egrcssir sunt nqncr lintjisi^inKv, iin ut bibe- ret pojiulus ct jumewn. Di.tiiqnc Deus nd Motjsen et Anron : Quin uon credidistis mihi.ul snnriificoretis H.e cornm filiis Israel, uon introilucelis hos poputos in vieum conlurbatum est in me ; el formido inoilis ce- cidil supcr me. Tiinor ct Iremor venerunl tupcr me , et contexerunt me lenebra; (Psal. liv). Scd scieiidum nobis esl quod jtisti nunc per ex- ccsium contcniplalionis Siiprasc lcvanlur in qoani- terram, quam dedi eis II nx est aqu:t conlrndiciionit, daiii nicniis sccurilatcin, «l fiJuci£ consiaiiliani ; ubi jurgnii suiu ftiii Israel coram Doniiuo \t\'unt. xv). iiiide nincia niala prxsentia, niortisqne pericnlii, in Ecoc nttomoilo a honiino .Mov^i cl.^aion incrcdiiliias Dco (!espicienda cognoscunt, el cognoscendo dcspi- exprobialur, el punienda nioiisiraiur. Ilinc rursns (iunl. Nnnc vcio proprix infirniitati diinissi, siciil D pcr Isaiam ad popnlnni Israel Dominns dic.l : Pnler liomiiics, inier poriciila metuunl, ci meiucndo pro- '«"« primus peccnvit, et inlerpreies tui prwvnricnti pnain infirinilalom quanto bnniilius, lanlo veiins sunt in me, el conliiniinavi priiicipes snnclos (Isa. I iCCignoscunl. Ilinc dc illis scripiiiin esl : Ascen- Lxiii). QihhI diciliir : Pniei tuut primui peccnvii. de dum usque ud coelo , ef detcenduf. usque nd aby.%sos Abraham intrlligi poic.>-t, si forle et ipso (liihit.ivii, (/'Ifl/.cvi). Asccnduni per cxce.";umcoiiteiiipIalionis qnando Doinino lerram proinisKionis pollicenii rcs- .et sotnriuiis iii Doo; ilcstcndiini pcrexcc siiin pavt- pondil : In quo rdam, quod possidebo eam? (Ccn. ns ot piisillaniniiiaiis in senKli|isis. Iliiic Elias ngi xv.) Vcl l.oc inicllijji poii-st de palrihiis in (lo.-«crjo, Adiab qnasi inlrcpiilus oici rril (III fieg. xviii); oi a qiii inalo locmi siinl de Dco : .Vfji/^uid/inMefn poieril facicjezahcl noii sliic liniore anriigit (/// Rrg. xix). dare. i.ut pnrnre mensam intoliliidine?(Psiil.i.x\^ti.) Ilinc clJacobciim aiigeli) Inctains, cum ei dicercliir: Dc qnibiis cl sciiplnm est : Quin non rrediderunt in Si coiitra Deum forlis fitisti. quanlo niugis contra ho- Deo. ncc tperaveruul in snlutnri eju» (ihid). Qnod di- P(iii«/)i(i't«/e6Ji((i'fn. .\x\ii) ; l.inion in tiniorcor:ivil, clnin csi : Interprelet tui pratarictiti sunl in me diociis : Erue me dc maiiu fralTis mei . quin vnlde (/sr/. i.\ini dc Movse Pl Aaron rctie intolligiiur, qui r>H5 UAIJHjINI CANTLAKIENSIS AIlClliKIMSC. 5S1 ■«liftiitit. Cr>nia;:ji4iavi( niitcni Dcik principcs san- A riirb. S^^il non ei qnx fnuiri temporis aliquoiiioiln Cluti occiillH ilispcnsulioiio «uiitainiiiari pfrnntlleiis- coiiriTeinla. ilxc esl aiiicin scienlia Kalulis , qua* JuslO(|iic judiciu conlaininnios OHlfiiJcns. i'ossiiii( illiiiniiial cl 6.ilv;il , ih; •pia scripUim Cftl ; Prn-ilfii luilcni jnsli ciira pciiculuiii (liici, cl •Jclriinenhini einm unle faciem Domiui i.iiTarevim ejut. Ad dandam spci, in qnibiisii; iii pioveclis (anieii c( pcrlcclis , qui finiiissiine cl cettissitne credunt, cl raiionc fidci pcr inspiratio- iiPin aljuiiilantmris gr^iiia; plcnius iiilclliguiil , coj(- nitio pcr fii coiuprciieiisio cst incoininutabilis ipsius verilalis auclorilate fir- inissimc roborala. Quatnvis auteni (iJes sensu vel latione cx aliqna parie posiii adjuvari, ut in se- quenlibiis oslcnditur, fides iiioflcnsa ultra progrc- D diens procedit, quain vel scnsus vel iuiaginatio, vel exisliinare sc dicat ; sed ad conscieniiain stitniiai el cciiiiudiMis : quae cx Epislola ad Coriiuiiios comproljnlur, ubi sic dicil : Scimut, quoninm si ter- resliit domut notlra hujut habilationis dissotvalur, KdificQiioiiein ex bec habemut, domum non manufiic- lam a^isrniim in ccelis [!I Cor. v). E ce Aposloius, qua; ad statum fuiiiri leuiporis perlinent, et exis- t.imaic se (licit c( isciie, nt exislimaiionera Gdei a 6cicnli;c certitiilque quanta sil cjus Hliiitas, pnelcr- pcrvcuire. Lumcn quippe ratiouis, quo tnens natii- mitiero nolens, de ulililaleprsmiitens ceriiliidniem laiiicr illuminalur, ut inlclligai , incomparabiii subjungens, sic ait : Fidcs csl siibsiantia spcrnn- clariiaiis splciidore snpcrai lus gratiae, (fiia mons darum rerur^ , argume?iii:m non uppareniium {Hebr. illuminalur, ul non intellccla crcdat, doncc qtioilain ^i). Berinn sp(;randr>rum Iria gonera sunt : boiia ordine graiiae quic nunc crcdil inlcliigal. Qnapro- pler cuui leruiu coniprebensibilinm vera cognilio fccientia dicalur ct sit intilio inagis incomprclicnsi- Ijilioin vcrissima coj^iiiiio , Dco tevelanle , nobis indulla pro siii cerliludine ei iiifallibilitate sciciitia m dc len^poralibiis atJ us-.iu liujus "ilje fieccssariis dicil : Hitc omiiia adjicienlur vobiM {Udtih. v>). De sjjiriiualjbus ditil : Paier vesler de 685 LIB.DECOMMENDATIONE FIDEI. SM ea!o dabil tpirlium boHiim peteulibui te {Lhc. \i\ \ nis infirnia discerncits, nlrnqnc, sive infiriun. mv« rcr spiiilum qnippo, (Iniida spiritualinm clurisina- liiiii niun<^ra inloliigii. iEiern.i reproiniliit , cntn in rfgiio suo l>Oic oninia ineiito fidei obiiuentur. Uiide cl niiliias fi lei reclc ostcndiliir, ciiin dicitnr Fidei eti lubtlttulia rerum tperaitdnrum. ^M\or cn autem fidei snbsLin- lij , qiiaiii lerreiia 8ulistnnlia , qusiii pcciinix' thc- sauri, qiii velerasciiiil et deficiunt. Fides cnini c:iusa esi, per quama Oeu obiineniur, vel in re, vel iii K|ie, (,nj^ ab ipso peiotida suni, spcranda ei desidcraii>l:i. Jiisius iiiiiiiruin ek iide vivit, liabens cx'eii 0M.nc:n Tiijc sufricicniiam, cl virlulum graliam, et prteniio- rorli.i , Dei cssc conspicil , quia honiiiieni Deuni agnoscii. Ad hoc aulem scnsus v< I ratio nullaienii* aitingii. Quod fides tensu oJjuvatur. Fides lanicn novit, qiiain scnsu adinvalur. Cniii eniin Thoinas condiscipnlis suis dixisscl : Nui vi- dero, tion credum {Joan. x\). Doiniiio poslea appa- rcnle el ad vidcndiim et pnlpandum eum invitantc, quia vidit, crcdidii, sicnl Uominus leslatnr.dicens : Quia tiditti nie, Thomn , crediditli : beaii qui noH videruni, ei credideriint {ibid.) Qui aulcm lardi sniit ad credciiduin , visionc signorum perdacnntur »«l fidon). Qnodostcndii Doininus, cum sccundam Joati nem ad rcgnluin dixil : iViji si^iia et prodi^ia viilt' runi gloriam. Jusliis aulein csl, qnem fides jnsiilical B "''«, non creditit {Joan. iv). Proplcrea prxdicanlt- eo ipso qtiod in Denni credil. Quid enim jnstins cst, quain in illiini credere ; anl cni magis del>el credi, quain illi ; qiiidve ccriius esse debel , quam qnud illeilicit aul pron.iilil' Fides ergo non hum^na ni- tione nilitiir, ul ac(|uiescnt veritali , sed veibis Dei a3:>eiuiens, ipsa sibi suiHcil ad ecrliiudinem verila- tis : propterea argiiinenit.in dicilur esse reruin nun appareniium; quia vera ei certa appensione non app:ireiiiia approliai. De argumenlatione fidei. Aliiid esi arguinentuin, quod esi ipsa fides; aliud ect argiimeiitnm , quo astriiitur ipsa fides. N:ini Chrirlus in miiltis argiiineniis per dies quadragiiila jkpparens discipnlis {Art, i), ei fidein resurrcciionis bus aposioli?, scrmonem, corum seqiu'niibn.s siguis Doininus confirmavii ut, visis signis, ctcilcrent, qni sinc signis non credereni. Sed niulii signa videiuni, et lameii non crcdidernnl, siciil et miilii signa hom vidernnt, ct tamen credidernnl : Populnt quem n<:>t cognovi, servirit tnihi; tn audilu auris obedivit mihi {Ptnt. xvm). Potest erge fides esse sii.evisu, wruin- tameii non sine aiidiiu. Ilinc Apostoliis nd llunianot dicil : Quomodo credent ei, quem non audierunc {Rotn. x). Et infra : Ergo fides exauditu; eudilus nutinipee verbum Chriiti {ibid.). Vcrbuin auien» vci forrs au- ditur, cum prxdicaiu*' : vcl iniiis :uidittir, cum Spirilu revelantc crc litnr. Quod fides cogilationibus pnevenitur. su» :isiriiere volens , niiilta argumcnla foris exlii- C (ji vcibum credatur, incns, Deo inspiranic, cogN laiioMrbns pr:pvenilur, qnihiis ad cre lenduni niira- biiiicr inclinalur. Dum eniin cogilai vei epera Dvi, vcl jndicia Dei, vel pnrcrpla Dei, vel pro.i.i»sa Dei, sccuiidnni qnod ei a Spirilu sancto suggetilur, iii se inrbninr, ct a.lminiiur, ei admirandocontieniiscit ei crcdit. Adinirando et liniendo ingred^lur (idcs, et credendo limor. Sic incipit cniin creJere et tinicrc nt credondo tinieat, et tiinendo credat. Nec prxoc- cupat ftdes, nec aniicipal titnor, sed utrumque ini- lium esi, nam de limore scriplum est : Initium <«• pienliee timor Domim ( Psal. cx). Ei in libro Sapieiitiaa de timore el fide ila scriptuin cst : 7imor Dorniiii initium dilectionia ejus {Ecclt. xxxiv). Fidei uutem buit, qiiibiis discipuloruin corda ad fidcin suae divi- iiilatis el resurrcclionis ex inortnis mirahililcr inruriiiavii : itnde rjcliim est nt qnod foris mirabi- li:er esl c.xhil)Uuiii, argiiiiiciilnm csset fidem rolio- rans ; e( nihilominus ipsa lides argnmcntum cssct , infjliiltili asscnsioiie non .ipparenlia cumprobans. De noH apparentibut. Non appaienlia aulent intcHige, qnx vcl scnsibus corporis, vel iiaturati incnlis ralioni non apparenl. Qux auioin lide conspiciunlur, non ."^pparentia di- cunlur , qtiamvis fide pcrcipianliir , ea videlicet ralionc, qwod nec sensu,nec raiione coinprehen- duii'.ur. Cum auieni exdem res eensu vel raiioneet fidc percipinnlur, ctiam tunc sccundum qnemdum |v initiuin agglntinandum esl ci. Fidci initiiim intillige ninduin fides non apparenlia comprehendit, quia fidem iiiitium. k fide incipit juslilicatio iiostra. Mee (illius se erigit, quo scnsus vel ratio non assurgii. djcmoncs conlretniscerent. nisi crcdercnl. Crcdiint Per visibilia enim iiivisibilia conspicit, cl circa ipsa aulem ci contrctniscunl, s-ed eos nec < redulilag ju- appjirntia non a|l|iarenlia comprehendit. Nam , cnin slilicat, necsanriifical limor. Nobisaulem, quos fidos liiiro iii criice Dettm confiieretur, passioncm homi- jusliiiciU in liniore simcto, iiirumque a DeodoivAin.ii I nls vidii, passionein Det agnovit, qttod scnsus vei ralio non vaUiil : eademqne passio, qnae Dei et lio- minis fuil, sccundnin quod Dei erat, oculs fldei, ap- pariiil, et oculis rarnis non apparuit. Ila ei opera ChrUli. qna) mirahiliter in carne gessit, et infinna qu.T pertniit, et hominis erant , virtute Dei tnir:«hi« liter opcrjniik, et Dei erant, in infirinitute boininis n/ii-ahihUT p.Uientis. Fides auicm Cbfistum Deum ci huininein coniprehendens, Deique forlia el hOHii- Pa-iroi CCIV. esi, limere ei crcdere, in jusiitia ci sa iciiiaie. Noi eniin suflicimus cogiiare iinde Dcnm tiinednius, vel in cum crciiatiins, nisi nohis dainm fticril de'Ui>ci. Propter qnod Aposiolus dicil' : Fiduciamauiem itilem Uabemut per Clirulum ad Deum : non qucd tufficien-m tet timus cogitare aliquid a nohit, quasi ex ito^it, led suffuienlia nottra cx Deo ett (/ Cor. iti). Fides crgo •^x auirunesi. uiiditus auiemper vorhiim Chrisliruni \erbiiiii prxilic.iliir e( aii.iilur, rt Dco snggcrealO 19 687 IJALDUIM CANTUAUIE.NSiS AIUJIIKMSC. >88 fl agcnlc, sic cogilaliir iil crctlaliir. Pniplcrea fiilfb A l"f. apiiii,sqi!e |tr.i.'pnra(iir, «|ii.inIo cx lii«. qiian aiidil Dci iloiiiini e.st cl opiis Dci Quod fides (loniim si( Dei. Qiiod (iilcs l)«w (loiiiiiii sil, (.si.ciiilii Aposloliis in rpislol;! :iil EpUcsids, (liccos ; Cralia enim (^f.l s •.,,il- viili)jetfiJem, el hoc non ex vvbis , Dci enim ilonum #-»', nonex oerilmx, ul ne (luis glorielur. I]nxui einm iuvius \acluru crcali in Chriaio Jcsu in operiOut 1'onis , qnm prwparavit Deus ul in illis ambulemui (Ejihes. ii). Kl ilcruin :u\ IMiilippciiscs : Vohis (lonn- lum esl pro Cliristo, non solum ut in eum credads, sed vl eiiam pro illo patiamini {Pkilip. i). Ex liis inimi- rcstiim esl, fiden» iion nieri(o operiini praecedcnliiiu», sed sola gratia iiobis iJari , ut iie qiiis glorieiur in iifes&ioiie el professione oris et npcris ad discipiilaliim Chrisli accedit. Per Gdcm ad (^brisuim trubimur, cum judicio sensus vel f.ilio- iiis reluclaiilti, nuins virliite verborum Dci sutsi- gnoruiii aitonila admiraiioiic slupct , et jam sibi crcilere noii ainlel, jamja:nque sibi (niodaniniodo HCuiiuHans, ad gratiam filel lanlo magis iiumiba- esl ul sit in cordc; et (ain prope esi, quam facilc lu poies credere. Propc est, nondum prxsenti mi- liiaie, sed credendi possibiiiiate vel eiiam faciliiaie. Fides quippe pr;elerquam in his, qui viiio suo insa- nabiliiercorrupii suiit, iion longe esi a naiura no^ stra, qnse rationis esl capax; et jusiiiix, et beati- (udinis per fidem parliceps essc polesl. Qnod auieni quidam non possnnt credeie oslendit Doiiiiniis, cum in Evangelio Joannis dicil : Quoniot/o poiestit credere, qui gloriam ab iiivicem accipiiis ; ct gla- riaiK qu(e a solo Deo esl, uon qutirilis ? (Joan. v.) Et iterum in eodeni : Qvo cnjo vado, vos non y(^ teslisienire [Jociii, viii.) Adgloiiam siqiiidim ib;il, ad (^iiaui venire iion po!erani,(iiiia in errore toiidc- 580 LID. |)K COMMEiNOATIONE FlDEf. 690 fiisli oredere noi) valeb.^^nl. El if>>ic Jo.tnKcs diul : A Clirisdiin nnn dcscciulissc : liic qii:uittim in sc est iWopterea non poternut credeie (Joan. xii); qnia ilcrum dixil !s;iias : Excaaivit oculoi eorum, el indutavit corda eormn, nt uon rideaut oculii, et inlelli(jout corde {Isai. vi). lis aiiloiii (|ui crcdere po.isiiiil, prope csl vcrlnim, «oii solnin crcdcndi pos- «U)iiilutc, scd «;r:Ui:« prxp.initionc. Lex eqtm per }loij»ei: dala ett; (jrntia ct veritai per Jesum Cliristum {ucia cii (Joan. i). Pro-paraH sunl oinnia, quae ad \o( aiioiicin geiiliuiii cr.iiil iieccssaria. Veibuin caro f.ii liiiii esl , carnalis ohscrvaiiiia legis abolila csi. Evaiigi*lium muiido prxdicalum cst, lioslia pro saliile iiiuiidi oblala csl. Nil rcsi:il, iiisi nl verbum fidci coide susripialur, pcr qMaiii bcaliludinem perve- iiialur. tndc apud Maiilij;um scriplum csl : Omnia Clirisliim ex moruiis rcvool, cum iinpia volunlatu impiaque negaiione eum pro libcniiidis justis iioii (lescendisse coniciHlal. lloic aiilcin verba Aposloli de Cbrisii ascensionc, cjiisinc dCiCC;:s'one, non solnm ronlra iiiiidclcs, nt iiuiic diclum C;?!, scd eliam pro (idclibns, ul post dictuiii est, pic possunt iiilelligi. Siciii eiiini impii impia voliinlale et nc ■ gaiionc Clirislntii deducunt, seil dc coclo; iln jiisii pia fidci devoiioiic (;t confossioiic Clir slum dcdi- cunt, sed in ca'luin. ncductiiinein :iiilcm iii bona ii parlem accipi posse, oslcndit I'saliiiisia dicons : Tenuiili manum dcxleram meam, et in volun.ate ti.a deduxiiii mc,et cum gloriasuscrpistime {Piat LWit). Scd lioc dc iiicnibris Clirisli. Uc ipso autcni Cliri>ti» yttratattiHl, venite ad iivpiiai {Matlfi. xxii). Reclc B acriplm» esi: Deducet te mirabiliterdextcra lua {l'sal. XLiv).Si ergo iioii dixcris in corde tiio : Qiiis asccndil iii cocluin, (lacc esl pia dcduclio. IIoc eniin non dicerc, qiiod impium est diccre, csl Cliristiin: pie dedii- ccre. Ergo qui justificali sunlex fidc, Clirislum iii coeliiin asccndenlcm pio favorc dcvutionis pros<.'- quuntur, ei prosc<|uendo iii coeluni deducuiU. Se i qui non credui.t in ccBluin uscendenlem, odio ni:i- iigiiilatis su:e perscquunliir, elpcrsequendo de coe'o dcducunl. llorum pia devolio, pia esl dcdiiciio ; illorum iinpia ncgalio, impia dediiclio esl. Siini- lilcr qui iion dicuiit, quis descendil in abyssum, el Ciirislum descendissc crcdunl, pie Cbristum ox inorliiis rcvocanl, qucm a niortuis lesurrexisbe credunt; iinpie revocanl, qui resurrcclioni coiilr;»- dicnnl, et desceiidisse iicganl. De eo (juod scriptum est iu Jeremia : i Quisas Quxrenduin est auiein quid sibi vclit, quod iii libro Jeremia^ de sapientia scriptuin cst : Qui$ ascendit in ca!uni, et accepit eam, et dcduxit eam de nubibui ? Quit iransfretavit mare, el invenii eam, et attulilillam super aurum electum? (Darucli. iii.) Quomodo coiiveniiint : Quis Oicendit in ccelum, el, A'c dixeris in corde tuo : Quis asceniit in cce'um ? Sapieiitia dc qiia lixc dicnnliir, Clirisius csl, Dei virliis et Dei s:ipiciitia, ile qno in eodein libio posl paiica siilijungilur : llic adinvenit omnein viam ditci- plina: ; et dedit illam Jacob puero suo, et Itrael elcclo cigo iii Deuierononiio scripluin esl : Prope est vcrbum m ore el in corde tuo {Dcut. ix«). Non cir- i>:tlia Judu^orum, non siipersliiiosa Scribarum ct rii:irisjcoriim roqiiirii Dcus, sed fidein : fide corda puriricaiis, piiril.ilciii cordis diligil, qux nobis siif- iicit ad s:iluiein. De eo quod tcripium al : iNc diseris iii corde tuo : Qiiis asceiidei in cocluui ? id esl, Cbr-stuiii dc- (bicerc. » Fidci autetn geinina ulilitas csl, inferni suppliiia viiareei ca;lcsiis rcgiii doiia obtinere. Quod osien- dit Apostoliis, cum in Episiola ad Romanos dicit : Quw autem ex fide csl jusiilia, sic dicil : iVe dixeiis ia corde tuo : Quit asceudel in calum "> id ett Cliristum deduccre; aut : Qttis descendet in abyssum? hoc est, Clirisium n mortuis revocare {iiom. x). iloruin vcr- Lorum raiio lixc est : Justiiia qux ex fide csl, lioc suggerit cogiiandum, firmiterque teneiiduni Cliri- siuin ascciidisse in coeluni, ct descendissc in iiifer» iiuni, jusios de suppliciis infcrni liberaturum, et eisdein caiorum prxinia largituruin. lioc autem nulli esl ncgandum , biiic iiulli esl dubilandum. rropier quod dicil : Ne dixsris in cordc tuo : Quis utcendet in coelum. Si eniin dixciis iiullum asccn- dissc in cocbjin, coiisei|tiens cst ut dicas, ncc Cliri- luiu asceiidisse ; si autcm dixcris Cliristum non nscendissc, quanlum iii tc csi , Cbrislum de co^lo diuluiis. Li, sicul quis pro inipia volunlatc rcus esv.'l, el djiiin;ilionc dignus, si vclicl Ciiii(>liim dc D *""• ''**' ^'^'^ '" '«'''''* visus est, ct cum liominibtit Ktlo dcducere, cum non possel ; sic, (jui ncg;ilCliri- siuiii ascendissc, certa daninalione digniis csl ; cl (|tius. invidciis glorix Clirisli, vtilt eiiiii ibi iiun esse, ubi iif>gal cuiii csse. Omiiis eiiiin iinin nutlorrm fkdei et con$Mmmtr lotein Jetum (Hebr. iii). Auclor auiem fidci et coiisnmmalor recle diriinr, qui ipssm Btleni itt ua- bis operatnr, iiiclioans «t consommans. Miracub aulem, qux Chri.stus visibiliter oper;tius esl, ut l>ienliam. Dei crgo sspientia ncc snbtililale liumanse fitles divinilalis ejus reciperelor, ip!>ius divinitatis ralionis in alta se crigentis inv^stigatur, nec laborc poteuliam indicabanl, et ipsius fiJci virtulem 6gu- rabaiit. Nam illumiuaiis oculos cxcorum, el ape- rieiis os muloram, aures stirdorum, dirifens gres- sus ciuudoriim, xgios curans, lcprosos inunlans, mortuos suscilaiis, pcr bacc higna virtuum fidei si- gnabat : qiix ociilosmeiilis .-^perit ad iiiieHigriidtiui, aurcs aperii a:l obeJicnduin ; ot re£erai alesta6 noii naiuro: esl, sed graiijc. Crcdcii- A auli^m nosira (ol:i C( lU carn.ilibus bonis, el in 9pi-< ruualibus donis, de munere Dei provcnit. In spiri- liulibiis vcro donis. quae salulein operanlur in noLis, primum lociim oblincl ipsa fides ; proplerea. initiHni sub:>(aniix Jicilur. Substnnlia aiilem noslra sunl el iiaiunlia bona, qn:c iii condilione suscepinius, el: graUiiia, quibiis iii rcparalioiierenovamur. Iii Evan^ gelio apud Lucaiii ilinil adolescenliur firius aj pa- lieiii siiuiii : 1'altr, dti milii portioutm tubtlanliiTt qute me conuugH {Lu.c. xv|. Qua? cst ergo subslanlia nostra, nisi natura nostra, quam a Deo accepinius; vcl gratia. vol gloriii, (|uam aeque ab ipso accipimus, sictil scripliini esl : Graiiam et gloriam dubit Domi- nus? {Pial. xx.\iM.) Gioiijin auleni subslantiani dici piisse, oslchdil J\poslolus, qui in secunda EpislolsL tibus auleiii sic daiur poiesias filios Dei fleii, ui ex D ,^,\ Curiiidiios ait : Quemadmodum dixi, parati tilit: Deo uati sinl. Qiiod per fidem ex Dto nati tumus. Qiioniudo :iuloin e\ Deo mti siul, osiendit R J >- Ciibii«iliLCiis : \oluHtuti: ettim genuit not veibo viri- taiit, ui timut iniiiuut uliquod creaturce ejus [Jac. i). liiitiuiii aiiquod crcalurx diiil. quasi aliquoiuodo iniliuin creaiuix, nuvo scilicei el singulari, fre- qiieiis iieiiipe c«i, ei coinmunc, per crce aliquod iniliuin creaturx Dvi. ll( hoc essemus, vuiuniane geiHiii iios Deus verbo verilalis. Yuluniartc quidcm. ne cuin veneriiti Macedonet mecumf et iavenerint vei iiuparatos, erubescaiuus itos ( uf iion dicaufus voi) ir: hac ivbslanlia gloria: {II Cor. i\). liorl:ibalur Apo- sli liis CoFiiKliios ad opern cliaiitaiis. Gloriabatur do corum cliarilalo .'tpud Uaccdones. Substanliaiii iiaque glorix dicil ipsam icrrenam subsianliair. charitaiive erogaiam, vel crogandam, quae erai glo- ria ipsoruin in Doniino, vel Apo.sioli pro ipsis apu.i Macedones. Vcl ipsam gloriam dicil csse substan- liam, quia bona gloriatio, vcl Aposloli pro ipsis, v^l ipsornui in De<>, spirilualitcr vera subslanlia cral. lierum in eadcin Episiola scipsum commendaiis, ci prxfcreiis se illis, qni gloriabaiitur secundum car- quia gralis, non merilo noslro. Genuit autem, iioi: ncm, sic ail : Quod loquor, non loquor tecunduui «.'••• - 1 • 1 • I t • r\ i ....... I siciit Filium sibi coiisubsiantialein, quem non fccii sel genuit. Nos auiem quos creavii de aon filiis p.er fideiii Ulios fccil, el sic geiiuit. t^nde ciiain illud in Deuteronotnie : D^um, qui te fecit, dereHquisd , A oblitus es Domini trealorit tui {Dettt. xixii). (leiiuit iiuteiN verbo veriiaiis. Verbuio siquidcm Dei quasi semen in co:de, si per assensionem mentis fidei admisceaiur, ad divinatn proficil generationem, ut lilii Dei simus, secundum itlud : Ccniis enim Dei su~ mvis [Aet xvii). Quod si sermo audilus fidei noo adtiiisceatur, nun profici^ nd novx geucralionis csordium. Unde Aposiolus iii Epistola ad llcbrxos de qii.busdaiii iiou crcdciitibus dicil : Sonpro\u\l il i» teni.o audilus, ei non adiiiitlut fidei {Heb. iv) Quod fidet etl iuitium lubttantia ejui. Fides ergo nos cfGcit aliquod iniiiuin crealurx Dci; ideoqiie initiuin, qtiia i|)fia esl initium sulisl.in- li:L- e]iis. (7nde Aposioltis in Episiola ad Hebrxos' Pariici;)et einin Clnisti faeii lumut : it tamen inilium lubnauiiLe tjut usque ad finem firmuin reliueawut iUebr. iii) Iniiiuin siibilaiilix ejus fiJcin dicil,qii:c esi iiiiiium oiiiiiiuni boiiorum, el siibslanti;! noslra a Deo ; subslniitia scilicel reruiii sperandjnim, nl prxilictuiii esl Substaiilia noslra dicilur, el qnoJ sunius, cl - stanli.c Dei cojjnoscendoe : qua cogiiitione iiihil est bealius, niliit (liiicins. Quomodo fiJcs sil initiuiii siib- slaiilix eiii««, viJttlicel Dci, lioc csi ei lilius subslan- lix, quu! ii:iiuia Dci est, qiix iii se noc iniliuui ha bcl, noc finein, ulruiiiquc bcatiis l'e(rus in Epislola secuiiJa ostendil, diceiis : Omnia nobn divina: vir- tu is sutc, qna- nd licni «l pialattin douuUt sunl pet (otjuiuoMin ejut, qui vocavit nos propria gloria ci tiiiute . pei quem matinia el preiioM nfuinitsa uob'! S05 nAl.bLINI CAMLAIIIENSIS AUCIIIFJISC. -M ilonnvit, ul per hoc efficiamur iliviinr consorla tintn- \ ostPixiii IVlnis iti Kpislolj scniriiij : Vii$ iiu>ein cn- nr. Iiiqientea eju\, qucc iii mumlo ni, comuiueentite ccrruiitioiicut (II l'clr. i). tx liis vorliis iiilrlligilc, per cogniiionein cjtn qut not voctivii, iioc «:sl |»»T ii 'eiii Cliiisli, oiiin a iliviii.r viiliilis cliarisiiiala, (|ux iio- Lis a I vii;iiii iii riiluro obliiitiiulaiii, cl ad |ticl:iieiii in |ira'seiiii conscrViiiid;iiii, sunl iiecissaiin, jam iio- )) s (iiiiiat:i ; cl |>romiss:i !>ci iii iiobis jaiii csse com- |ilct:s ut per lixc i-IIicianiur tliviiu! coiisorCcs niiiu- r.c ; coiisoites (|iii lcin, non in uiiilale siibstaniix, sed parlicipalionc gralix. Quocl auicin personani iniiniilal (ijiciis : nobis promisna donavil, scilicei Ju- (lx-:s, ui vos gciiies, pcr lixc efliciainini )Jivtiiae con- sorics nalurx', pcr Itoc indicalur, proinissiouem in Judicis coiiipleian!, sed fruciuin couiinunem cs&e et gciilibus. Quod fulcs cil fundamenttim et tignaru.um. Fides aiiieni, qiix ii.iiium esi suLisiantix, us(|n< .'td liiirm firiDiicr tonendj est, ut sil el ipsa nrmuin lijiulaiiieiiinin, (]\iO(} nullo inodo possil subvcrti. Ilinc Ap isioliis iii Kpistola seciiiida ad Tiinollicuni ait : Snbverteiunt quidam fiden» . Sed fumum fundanien- luin Uei sla', Itabens signaculum Itoc {11 iim. ii). Kieus, ci iion homo, ideoquc Dei dicitur. Hoc esi iunJanieiiluin, quod noino mutare polesl. H;ec est peira, sujier qiiJin fundala est Ecclcbia. Huc esl fun- diimenlum afostolorum el propheluriim, in quo omnis < difictttio conslrucla crescit in lemplum sanctum in /Joniino {Ephea. n). Huc fundamenlum liniium stal. rom oinnem tubiiifcrenlei, ininitlrale in fide vetlra virluleni, m virlule aulem tcientiam, in leieuiia i,u- lem absliiieniium, hi ubiliiienlia aulem paiienlion', in putieniin auiem pielatem, in pielate aulem amorem fraternilutit, in amore autem {rulernitatit eharitulem. Ilaec enim ti vobiscum adbint et tuperent , non vacito», tiec tine fruclu vot conttiluenl in Domini nostri Jetu Chritti cognitione. Cui enim non prceito tunl hcec, ccecut esl, et manu lenians, oblivionem accipieni pur- gationitveterum suorum delictorum {II Pelr. i). Yerba isla diligeiili medilalione pensata manifesie decla- rani, quod de flde, quasi initio et fundainenio loia spirilualis xdificii fabrica consurgit. Elhuc occurrit Ezechiel pioplicla, loquens dc aedilicio in nionie £ conslilulo, cl dicens : El in oclo gradibut atcentut ejus {Ezech. xl). Quam parabolam Peirus edisse- rens, octo virtutum gradus hoc locodisiinguii : Fi- dcm, virlulcm, scienliam, abstinenliam, p£.iienliam, pielaleni, fralernitalis amorem, charitaiem. Mini- strale, inquil, tn fide veslra virlulem {II Pelr. i). Non generaliler hoc omneni inleiligere debeinus virlu- lcni. Nam scienlia cl abslinenlia, el cxterx qux sequunlur virtutes sunt ; sed specialilcr ea virtus hic iiilclii{;enda est, qux primos conalus nostros adjiivat conlra priora delicta, ne riirsiim cunlra nos pncvalcanl, ne iicruin vineaniur, nbi vicii sunius. Virlus ergo Iiic specialiler dicilnr, non qua; sola viriDS esl, .sed <|u;c priina esi. Prin:uin aule:ii esl iii iiova conversalioiic fii^'ere eam, qux In niuudo rum advcrsus oinn: s tentaiionuin impnlsiis peise- C e&\, conciipis.entiaD ('orrnplioiiem. De qua fugipnda \crandi conslanlia inconcussa permanet, ct cilra (inem non habet. llabcns , inquit , signaculum h: c. Consianlia Gdci ipsa csl S'gnnculuin, quo nos ^igiiavil Deus, el discrcvii eleclos a reprobis. Pro- )iierea qui ad icinpus creuunl, cl in tempoFe tenia- lioiiis rec(H!uiit, lioc si^naculo signuti nonsunt, sed ni;igis iili, quibiis dicilnr : Vos aulem eslis, qui per- viaimslis meeum iu teniutiouibus meis {Luc. xxii) >';iilum cnini ccrtius signuni s;il ilis iii iiobis appa- r'io fides iuitiuin sii ei fundameutuin, manifestius D i iem Apostjliis in proximo pncmiscrat. De hac vir- l«te i-cri|)luni esl in psaliru) : El prcecinxisii me vir- luie ad bellum; et supplantasti iuiurgeiiles in me sublus nie {Psal. xvii). Scicniia hoc loco intelligcnda est, non ca quse bonuin inlelligit et negligit ; sed ea quo; poiiora probal, elsalubria elii^il. Hjec scienlia .ipud Deum laudem habel cl inerilum, cl pis-l viriu- lein recle ordinalur; qiiia reprobare m:iluin el eli- gere boniiin, virius esl tt scicnlia. In aboliiione qiippe vctciis v^lae opus esl viriuie : in inchoaiioue iiova; conversalionis pcrnccessaria est S' ienlia, qiia discanuis posl hipsuni caiilius ainhulare. Hiiic aiijuii- gilur abslinenlia, ea videlicct, qua eiiivm a qiiibns- dam licilJs lemperauius. Nam illa abst ncnij, qua :>b illiiilis abslineiur, ad viriuleiu pcrliiul, de qna pricniisSHin est. His adjungiliir paiienli;i, qua in.ila vitae prycsenlis aeiiuaniniiler porianlur. Has quatuor virlutcs nobis debemus ad custodiam nosiii, ul maU vitantcs, el boiia faciciiies, ct hoc niundo temperan- ler nleiites, et in adveisis patieiites, immaculali cusloiiijuiur ab hoc s.eculo. Duas viriuies quae se- quiiuiur, pieiatcin vidcliccl et amorem fralerniialis, proxiiiiis debenius; pictaicm quidem iis qui noslro adjiitorio in liger.l, amorcin auiein fralernilutis et iis qiii iiun iniligciit. Airecliis ciiim ainoris ad omnes d latalnr; pie;alis .vlaiiieiitiiu) iuimobilitor sua nruiiialc •Ubiliatur. Dc jrobaiioiie fidci. Ul •tabilialur, oporiel (iilcm proliari. Dequa jiro- liatione Pelrire in epislolu prima sic :\\\ : modicuin rnitf »i oportel conlritlari iii variis leiilalionibus : ut probalio vestr(e fidei mnllo pretiosior auro {quod per igncm probatur) invemalur in laudem, el gloriam, el S( ripiiim esl, Jafobiis oiiii'1 sif, ail : Vrub.ilio (id,i vi'iir(f patieiiliiim operutur. Vullcnlin aulcm oi>us jcifeitum liiibel (Jiic. t\. Paulus vero iii Epi^lola ad Koniaous sic dicit : Tribulatio patieninin o^ifialur ; pnlienlia autem probcitioncm {liuiu. v). Qitod Jacubiis dicil, Probiilio fidei veslrie piitieniiam operntur, lioo csi qiiod Paiilusilicil, Tribulniio paticaiinm opefalHi. Tribulalio quippe pi'oli;ilio fiJei csl. Vasa ciiiii) Ci^wH prubal rornax, el viros juslos igiiis tribiilalioiiis. Qiiod vcro Jacobus dicit : pnlieniin opui perfectum //o^c-^, proficit adiioc iiilelligenduin, quod Paulus Ait\i,paiieniia operatHr probalionem. Cuin cniiii pa- lieiitia laudein iialRMl pcrfecti operis, consuuiniuli- que laboris, pcr palientiain probatus oslentlilui'. honorem, in recelalione Jetu Chrisii (/ Petr. i). Pro- ^ qui in iribulatione fidolis iiivcnitur. l)atur auteni fldes lenlalione, ul innotcscal qii;:lis et quanta sH ; vel abis ad exemplum, et ndei tcsiimo» niam, vel ipsi qni lentatiir, ad sui laboris solattnrr, el »pei firmamenlom.ei perscveramli siudiuni. Aiile tenlationem eniin iiec ipsi boniini iiolaesl lides siia. liinc scripluin esl in libro Sapieniije : (^»t non esl teniaiui, quid scii? (Ecrli. xxviv.) Et posl paiica : Qui non esl expertus, pauca cognotcil (ibid.). Deus atitem, qui iion pcriniitit nos tentari siipra id quod Quod fi !es el fidcles sibi inviccm lestimonium dent. Qiii auiem fidoies invei)iuiitur, bi tcstimoiiio fidei probaii dicunlur. Uiide Paulus iu Epistola ad lic- brxos dc leiitationibus anliqiiornin justorutn prx- mitteiis, suliinrerl, ^licous: lCi lii oinHesle^liiuonio/idei probali snni [Uebr. xi). Ct iu cadciu de (ideloqucus, dicil : Inltac tcstiinonium consecnli suntscnei (ibid.). Fides quippe lii lenlationc probala, lcsiimouium (kt perscvcrantibtis, quodjtisii sunt, ei inerccde digisi. possumns, Tacit ctiin lenlatione provenlum, ut pos- £i nibiloniinus iestinionium daiit ipsi flilci, quod simus sustinere (I Cor. \). Proventtis autein est vera sil, vereque tencnda,el in lcmpore tribulaCioiiis inultiplex uiililas ev loiitatione provenicns. Nam, iiullai<'niis descreiida. cum tesiimoiiiuni fidei in trhbnlaiione per constan- Quod fides el oralio se vicissim ndjuvan:. lijcrirtutemreddiliir, proxiinns :?ililicatur; in nobis n Fides autem in tribulalione crescit, el paticudo et aiis, qiii iuajori \ii(ul«; lidci |>o- li-iiliiis cl iiiirj|tiiiii.s traiisrciiiiiliir, <|uaiii iii visiUi- iiiiiii iiioiiiiuiit iiiiinciis.c iiicile:) «lc .suisscilil>ns(iaiiS' ptHicrciilur. .Moiilcs. «-igo suiit alu Tiliorinn cl C tlivcrso cxcds.i viriiiluii». MoiilCs cniincii' , (jii.iles ^niil a{kos(oli, cjetcriquc niuriio sancliuiis prxcclai. Monlcs qiio<{iie suiil honiiaes, vel inali aiigcli, qni iiiniorc cl.ilioais supcrexlolluntur. Circa hiijiisnioi'xdicalu el rcceplu cor crcdcnlis el poinitcnlis ilcscrit, el aliuin in niuiido, qiicni ninre sig'iitj(al, iiivailil, lunc virlnle fiilei inons de loco Si*o lr.iiisla(ns iii inare sc jactal. Cuin is qni viridi- iatrm Loiii operis baberc vi«tcba(ur, prx-dicata veri- i»te«t non reocpta infiuctuosus invenitnr, vcl ina- «nreslc «ieioiior eiiicitur ; (onc nciiliica sinc frucdi lii aridiiateinvertitur. Taiis crai Synagoga infidelis, qiice Iruclutn noii Iiabuil, cl nialciliclione digna arutt. Uirobiqiie aittein virlns fi.li-i agi^Oscitur, el rucn liculueaiii non rceopla daiiinai , ct ciini rccepla iDOnlein iii inarejaclat. PtilclMe auicni in ii.s Do- inini verbis posi (icuineani daninatain virius lidei B ICM) ll.t c aiitcinnprraliir rnlc^iiKonvcrsioiiepca"»- (oniiii. Li niitrario iii avcrsioni- l>oiioriim aicidrre lo let. Nani, (idf, inlciit3(ioiicili;licicntc,qiii iiivrilii prJt- cclsi \cl suiil, vc-l cssc piitniitnr, iii prona dilabMiitur, c( itc loco sno iraiisrcrunlur. Ilinc ct Jnb ilicit : Mom$ cndcni deflnit, et *axum de loco tuo IrantferturiJob xiv),ciuii rrpe'iliiia tcnt.itione propos tiiin sanclilatii dcsi-i itiii. Iloc anteniqiioildenioitte trau>r>;ieniloper virtiitcin riiiei Doininns dicit, e% aliqoa parte siniile csl illi loco Isni.c, uhi scriptUHi cst : lionne e|iu> latic nionlis in salluin, nisi (tdei ci inipielatisin cir- eunicisione ct prxpniio nltornaut vicibsitudineia ? (jiiod eciin duiluni per iiiti.k-iilateni prTpuliuinruil, Iinc nnnc circuntcisioest. Quod liinlnnt circuiiicisio ftiil per (idci piclatcui, hoc nunc prTjmtiuiu est |>«>r fi.Ici comfiinl.niioiioin. Scrnuiluni llicioiiynininsu;:er IsaiainLilianiis iiions rha-tiicis est. C^rnictus qui ILhraicc iliiiliir Clicrihcl, iii confiiiio l'at;c^tinx at- quc Phwnieis rioleniaidi iiiiininct. Alius qnoqne in Scripluris sanclis nioiis Carincliis «ppellatur, iii qiio fuit Njhal Carir.ehH Uursiissnpcr Is^aiani ideni ilicil : Idiomn Scriiiturnium eH, quod teinper C«r' inelum momeni oiitiniuin nl/jne wcmorojmn. ijui Plo- lemaidi imn.inei, el iii fjHO ortttii Kliat, feriUitali et abundahtia; conijKirel. Jljec ergo corversio Lil)aiti tauia moiisiratur, quic possii inonieist iransfcrre, in Cherinel, et repiitaiio Chcruiel iu sallnin, iu quia per (idem .iposloioruni niundo pnrdicandain Judaea eratexcxcanda, o( tnonsdc I<»co suo irans- fercndus, hoc esl dlaboius de gentililaie<>]iciendus, ita quideni, u( se jactarei in niare, hoc esi in pro- fuudum Synagogx,qii£ dudum (erra erai, nuncaii- leni inare, sicul geniiiiias nunc esl ierr:4, qux fuii inare. Qiiod autein iob de Domino loquens, dicil : Tranttulit moiitet, et nescietunt ii, quos subverlii in furore siio (Jvb ix), de apostolis intclligitor, qni iitontes suni, siciit scriptuin esl eut montes Dei (Psal. xxsv). lios ninnics iranslu- lii Doniinus a Juda-is ad genlcs : qwoii nesi icrunt JiiJ^iKi, qui iii hoc subinersi suiii, pnlanies sihi gaii- prxputio et circumcisione socunduni fulei cominula- (ionem, ut dictum csi, accipieiida esi. Vbi *num abundaiil delictum, nuiierabnndavii et gralia (Roni. v). Uhi liinc fertilitas» tbi uiiuc slcrilitas inveniiur. Qnod viriux fidei alitfuando per malot miiiifiratur. Taiiia csl virius fiJei, tit moittes (ransferre, ei ('xnionibus iinperarc, ctiain pcr iiialos pr0(io ad prob.iliuitcm noiuii).iiiins ilzniflnihiis iiiipcr.irc ; nec eoriiin (iJei lioc ascribi polesl, siDoii creditleruiil, qiii hoc feccrunl. Votrnlia fidei cx inrredulitatit p«lentia moniiralur. F>)U-niia qiiuque iiilei, (|u.'c fit conira dstnoiiNin maliiiain , ex contraria incrcda iialis im|M>lenlia Oolendilur; ubi apuJ Matihxiini paier lunaticum (i- tigiionim siiie fulecoilala esl, el coDferenda, qtiid tilii viiU hTC coinincndalio fidei lam magna, lain valida? Setl aitendendnm quotl oratio iii plerisqii« locis similcin habel coinmend.-itionem. Dicii Duiniiiiis tfiscipulis siiis : Amen amrn dico tobis : Si quid pt- tieritix Piilrem tfi itomiiu m*©, daHt tobii [ionn. »vi). E: iii Evangclio scrundiiin Miircnm : QHacuuqut orantes pf.itit, crediie quia accipietit, el evenient vobit (Marr. \\\). In Evangciio vero MaUhxi : Si duo liiiiM offerens, dixit ad Jesum : Ol>iuli ettm difcipulii " »*'"'« ^outeHterinl tuper lerram de omui re, qitnm ttiit, el non poluerunt (urare eum iLuc. ix). Qiio petierint, fiet illit a Patre meo, qui in emlit ett Ciiralo tixmonioque (■jo('to,ciiii)(]iia:rereuldiscipuli: (HuitU iviii). Ex his alleiidcqitod diviiia peneira- 0/;ai « /lot /ion por«, diiil eisJesiis : ^ biiiu siiiil oraiili, sicut omnia dicinilur possihilia credciiii. Fidcs enim et oraiio similem virintcin hahere nolei odjuncia tit. Dominus iii plorisque iocis sic fidciii comiiiendal, qiiaiti ti serapcr polesias sigiiorutu racieniiontm in- st^paraiiiliter adjuncla sil. Nam iii quodam loco di- cii : Si polei credeve, omuia pouibilia sunt credeuti {Httxc. Jx). Iii alio loco ap«id Marciim dicit : Signa amem eot qui crediderini, ha-c uquenlur {Unrc. xvi), ete. Rursus apud Joauncm dicil : Qui creait in me, optra, quai ego faeio et ipte fuciel, el Hiajora horum C faeiet (Joan. xiv). H3r>c et his similia, de virlute fi- dei sic a Doiniuo dicla vid«nlur, quasi omnia po&sit qui credit, ei quasi non credai qui non oninia poS' ■ii. Stid manircsiuiu esl ci fido dignum quod fiHes muilisdaia eii, quibus poiestas miraculorum daia iion esl. Naiii iiiiilii propheiariim signa non fece- ruul, inierquos fuii Juaimes Baplisia, noii soiura proplu^la sed plusquam prophela. Dcquo in Evnn- gelio Joaiiiiis scripiuiii esl : Multi veueruntad letum, et dicebnnl, quia Jonnnes nullum qnidem fecit tiguHin (Joan. x). Qiiod quasi adtiiiraiulo dixisse videiitiir, qtiasi magna adniiraliune luisscl digniiiii, virum lanLE sancliuiis signuin rcciiise iiulluin. llusles vero fidei fuluri potcslalem signoruin liabituiiiuouslran An HOilrte potsikililatit lit , eirea impostibUia uoH kaulart. Sed dicet aliquis : Quis poiesi dicere sine hasi- tatione huic mcnti, toltere, ct niiilcre in marc? Noniic seque impossibile videtur, super hoc iioii Itj; silarc, sicut el hoc faccre? Si antem olrumqne, ct hoc facere, et super hoc non liaesitarc, non nosirae possibililalis, sed diviiue virtutis esi, poierii videri Deo iudigna talis promissio, qna proiuiitil monlem sola dictione trant^ferciiiium, si nou fueril in di- cciido lia'siiatum : cutn ipsa hxsitaiio, quauium i*i iinsira poicslate esl, ila sit immohitis de corde ro- siro, sicut et hic inons de loco 6110. Quid cr^o di- ccntus ad boc? An osieudere voluit Dominus, vir- lur. cx coq.iod Domiuus in Evangelio Maiihxi di- ^ ^"'* ^»*!*' ^t oraiionis j)osse fieri imoossibilia, si cil : Surgent pscudorlnisti el pstudoprophelce, el dabuiit signa el prodigia, ita ut in irrorem inducaH' tur, si fieri pulest, etiam electi (ilatiht xxiv). Apo- siolus vero iii Episiola ad Tbessaloniccuses de iUio ptTiliiioiiis loquens, ait : Desiruet eum Dominui it- tuitratione adveuiut tui, eum, cujut ett adventHt te- \^euuduiHoptrationem Siiluno', in onmi tirlute, et tigHii, tl prodigiit mentlacibut, et in ottiHi teductione iuiqui- talit(II r/tdts. 11). Iii prudigiis iiicudacihus ilii:liitn est, qiiia id sctlurenduiii rieiil, iil ciedalur tiiruda- cio; vel quia non veru sigiia eiiint, sed appareiilia. ■■Foriceuiin signa qiixdani lals.i racluriis tsi,itl(|iio- cuiiqiicinodoscdiicat. Ilocexeo vidt^-iur, quoJ Ajiosii)- lus adjungii, diceiis : In omm seducOone iuiiiuiiirti* II non obsislat ha;siialio noslra? An el ipsa tixsiiaiio, etiaiu de re impossibili, post proiQissionem Dci, noii sine culpa noslra ei>l, si et hxc durilia cordi» nosiri esl? .\n impoientes sumni ad lacien.la im- possibilia ; quia fidc lardi suiiiuii ad ca credcu la? An poslqu:ini a Dominu «ticlum esl : Omnia f,unt potiibiUa credenli, el uihil impotsiiiiU ett ei (Mure. ix), lanla debel esse ceniludo biijus seriioniH iit qii;eJain in.p»Tfectio lidci dic^nda sil, oinnis s;iper hiijus sernioiiis vcriiale lia:siiali«? Si li.tsiiatio ('i-ra iinpossiLilia iiuperfeclio fidci csl, qiianio inajri» circa possibilia? Si ha^silatio fidci tirca impo8>il»il'a iiiiperleclio lidei esl, qiiis saticiocuiti csl, ii: hac iiianintalc •.ainiscons.ilulus, qni diccrc 110:! possif U05 DALDUIM CANTIAIUKNSIS AncIIIKPISC. COI Creilo, liomiiif, adjuvu incrediilitalem meam? {Mart. \ leneiuur conressioiicni fiki Dpo ofTtrrc, oi pro ad« IX.) Quis csl, qni inlenliim non lim-silel? Quis, qni jnvaiida iiitrcdiililalc iinlcinonicr Rnpplicare. di- .silii /ijrni anyicri non in(li},'<'ai / .Nain el .npnsloii ceuU^a : Credo, I)omiiie, adjuva incieilulilalem mecm liiteni Kibi augcri poslu!.il):inl. Sic cniifi scripliim (Wflrc. ix). Sic anlcni ilidnm esl, A..^ .1 • I .• r I • B Fides ilaque a Deo semper poslulanda esi. non si eit diceieiur : Kecte dcsideraiis fidem augen ; ■» ^ k k . • qu-a si aiigialnr inlcr scandala, ui sil siciit grannm, Qiivd polestat tignorum muciitulcm non facii, tci[ ostendit. quod aiirilione plus polcst, virlutc «jiis poteril liacc arbor eradicari , ci Iruiispiantari in niarc. Un(!e certcin csse debei, adversus eam scandala pi:ev;i. lere iion possc. Mysiice aniein arbor Iiasc, cujns fru- clus saiignine rubel, Clirislum designarc potcst, sanguine passionis rubricaiidum : qni , fervenie persccuiione, conira fidem aposioloruin insiar si- liipis atiritionc angendain, dc Synagoga ad gentili- Utein translercnduseral, sicuiarborde terra cra- dicata , ct inirabiliter iu mare Iransplaniata. Ut ItSBc iraiiS()lanlatio ficrci, necesse erat, fidein apo- Klolonini awgeri contra scandab, qu*, sicul Doiiii- potesias signoriiin. Fides cnim nos jiislilical : at poleslas signorum sancliialcin quidcni aiirjmndo o.>lendil, sed sine fide nuiiqnam facil : Qiii crednnl, cl signa non faciunl. non cx liot fnisillaniincs fianl,. cnni scriptnm loganl : Jvannet nullum signiim feiU {Joan. x). Qui signa f.nciuiu, non inde siipi.-ibiinr, cuni Doniinus dical: Surgent pseudoclnisti, el ptew doproplteta et dabunt signa magna (Malili. xiiv). iNon glorienlnr, qiii sigiia 1'aciiiiii , ne f(;rie el;ili , in jiidicinni in( idaiil diaboli.Attciidaitl.qiind in Evaii- gelio Lniae sciipluin esl : Reversi siint sepiunginia duu euin gaudio, dicentes : Domiue , etiam damonra subiicinntnr nobis in nomine luo. Et ait illit. Yide- ,. ..... ^. bam Satanam juctst fulgur de calo cadenem (Lnc. i.Hs pise.liscrai, unposMlile erat lion evcnire. Sic ,,,.,. . , , ,. , . . , ,., . , , t. x). Ei nifra : IH fcoc HO/i<«fl/onflri, fluia inimiij jti*. znlein Cliristns per hanc arboreni moii scipsuni ,. . .. .,■,. »7 « Jiciuntur vobts {ibid,}. per nanc arooreni moii scipsu Cf-ijgna;, sicui per baiic peirain scipsuin designavii, tiiin dicercl : Tu es Petrus, et tuptr lianc Petrum tcdificabo Ecclesiam meam {Matih. ivi). Pcr hoc tcaipliiin, cnin dicerct : Solvite temptum lioc {Joan. u). Excmplo igitiir aposloloritm odocli, qui coiilra ycntura scaiulala poslnlabant sibi fidcin augcri, ne- ccsse scniper liabcmus el nos, dum per fidam ain- De vann securitate. Is auiem qui lenial, qiii el per superbiam lapsus esl, quos decipere non valet lixsitalione pusillani- inilalis, scducere inoliliir priesumpiione seciirilalis. Piopicrea ninlii non fidei pietaie, sed leinerilaiis securitaie, audaces ad ardua, iinpos-.ibilia teiilanl, bnlamus, orart^ ct dicere : Domine, auge nobis fidem ciiin scriptum sil : !ion tentabis Dominum Deum {Luc. xvii), ne h:i!silalione leiitali dcficianuis : qua lenlatione pnlsalus est Moyses ad aqiias conlradi. itiuiiis; pnl.sali sunt et aposloli , qui dc Iiinatico pi-opter iiKrcdiilitalcm snain daenionium cj cere ne- quivcruni, ciiin dala csset cis a Dontino polcslas luiim {Deui. vi). Hiiic esl qnod pericula qux vilare possuni, viiare iiolunt, duin digiios, quibus inaia non iioceant, ie arroganter crcduiil. Et (|ui3 tnagna volunt.de voltinlale vi;'liilom inelienies, el i:inrmi- Uilcni $u.\n) non agnosccnles, sc posse crcdnnt , iiifiriuiis curandi, ei dxinonia ejiciendi. Hac ten- q qnod se vello cognosctint. ilinc et Pelnis iiinrniit.v laiione pnlsamur et iios, qnainvis noii circa signa teni suani non iniclligens, et volunlateni buani ai:cu- facicnda, ul illi. Pulsairuir laincii hxsilationc lenlali liiier nnilias nrgentcs neces^itates, qiiap nos iinpcl- lunl ; inlcr innllas diiriciiliaies, qiix' a boiio iios ru- Irabunl; inicr innlta boiii propusiti sanciive desi- derii iinpediinenla, inier niulla vit£ el salutis no- Etrx diacfiniina. Qnainvisenim Dominus adjuloriuin suuin noiiis reproinitlat, quamvis nec capilluni de dens, pra*sunipsit el dixil : Elsi oporiuerii mt mori lecum, non tetnegalo {ilallh. xvi). Postca tininil ct iiegavit : uirobique loniaius, Iiic hacsilalione pUbil- laniinitalis, illic prxsuinpiione niniise secnritaiis.. Utraiiiqiie tenlalioaein fidei ct r.os ipsi inira nos ex- periinur, nunc vanc liinidi, nunc vanc sccnii; nunc pusillaniinitaie deficicnies, nnnc securiiaie prxsii:- capiie iiostro peritnrum dicat, et ad huc dical, ul incnies. Mira Dci di»pensaito b.ec, qna perniiliit sccnros tios faciai; qnis taincn osqncquaque fide firnins, et ubiqiie secnrus csl? Qiiis scnipor silii consistii! Quis aliqnaiido iion tiltibai? Qnis niin- quam Iixsital? Proiiule qni vix niodicam fideni hu- i>cn!us, fidcm nobis angcri indijjcmns, scnipcrqno electos suos ad horani cadcre, nl furiiores resur- gaiit, ulcautiores fiaiit, ul de se niinus conndanl.ut infirinitaleni suam pericciius agiiosc:int, nl Dco lii- iniiis lixroanl, nl graliain cjn«, sti:C quo nibil pos- suiii, (Oinincndatiorcin habc ni. C05 LIB. Ml COMMENDATIONE FIDEI. 0' ff Q.iomodo onihia possililia $unl ciedcnti. A Oiioil tliclnm esl, Majora horum faciet, tlii.ibiis iii<>- Oiioiiiiiii :i!ilem iniilli noii croilciiieN, liaesilaliono tlis iiilfllisi polcsl, vol sic: Qnx niuxiiua fiMMlabis |>osliilari.Omnia ergo possibilia sunt gna faccre, inter vitxlinjiis corrupiiones sine lua- creilenli, quanJo virius fitlei et oraiiouis poieiis csl ciila vivere. Pliiaest, aurum non concwpiscere, el ail oninia , qiix justc dcsiderantur ct s.ilubriier ciipiditalem txculi in se exsiinguere,quam iiytlropi- posliilantnr. Kl qui rre tii, ad tixo omiiia potens esl, cum sanare. Plus est, leprain nientis, ct animi vilia iu co qui oniiiia poiesi. fiide Apostuliis in Epislola «leclinace, quain langiiores corponim curnre. rius ad Pliilippeiises, ait: Onnitn poisum, in co^utMeroN- est, peccandi consuctudine inveieraliim per poeui- f»rlnt (Philip. iv). Omiii.i ergo possibilia suut cre- lcnti:ini rcsiirgere, qiiam qualridii:inuii> a morluis deiri : i|uia in D<'0 oniiiia possunl creilentes Non suscilare. Il.ec spiriliialia sigii.i per fiilem op^raiilur soluni aiilcm, sed el Deiii omuia potesl ciica cre- omnes jusli : qii:B corporaliltiis si^inis conip:iiat:i, dc!,ie;>. Circa infidiies aiiiom nnn sic. N:iin l>e:iencia inajora inveuiunliir, et tnajori admiratione digna Dei iioiinuniiuani p>'ocaio inridelitaiisiinpediuiitur a habeniiir. FI.cc aiilem et illa operalur Dciis , niira- l)ci>, ut qijothimiiioilo dicatur Oeus iion posse, qiiod bilis in sanclis suis, qui sempcr iioc vcl illo mtitlo (ibsla:ile iiilidclila'c proliilieliir facere. Unde in mira facit , innovans signa cl imoiiitaiis mirabilia. Evaii;;clio M.irri str pli:m csi: Abiit Je-us iupniriam Quw mirunda siiil ciria ftdem. »unm ; ct uoii poiu.t ibi lirlniei mulias fuceie, uisi Ipsa autcin Odes iioii Iiiiniaiix possibilitalis, sed /fnitco* iH/frnios, >»/po(i/i5iN(.'Jii<^u.>, runnil ; e/ mir^:- C diviiiu* virtntis et volnnlalis opiis, inler niirabiiia baiur proiner lucreduliiatcm eorum {Marc. vi). jYon opera Dei magnam facil admiralioncin. Qiiisciiim iii- yoiuit, iiitpiit, qiiia pecc.ii:! oruiii graiiaiu Dei ab coinpreliensibilin fidei mysleria liile iiiliiens, etdili- cis proliibiiciiini, juxia qitotl Jeiemias tlicil : Pee- genler perpendcns, noti mireliire;i posse eretli. oum ciita no%ira proltibuerunt boiium a nobis [Jer v). Mi- omnem senstim suporenl, oinncinqiie buinant' sa- ru^n/ur, dixi:, qui:i iiobis inirandiim Oblendil, lan- piciiti:e ralionem trau^ccn iaiil ? Qiiis lixc l.im l.iiu coriiin iiicrcdiilitatciii fuisse, propter quam iion mira, lam profunda, tam inscrulabilia creilcre po> (M)luii ibi si^na facere. test, iiisi ei dalum fiierit desiiper ul crcdere possit? b'e eo iiaod scrip um est: lnr aliis non tlalur; et qiiibus daliir, aliis per signa Ilocauiiin quod scriptnm esl : Siyiia cos qui cre- datur, allis siue signis dalur? Simililer aulcm qui- diuerin , hirc seiiueiitur {Maic. xvi), si lilieraliler bns non dauir, aliis inter sigiia iion dalur, ali s sine iiilcllig;ilur , iion geiier:illier ad oiiines crcdenles signis noii tlatur. Alii sigiia vidcruni et crcdiilcrunl; perliniM, si;i! speciaiiier ad quostlam : maxiine aii- alii viilerniit. cl noii orediileriinl ; alii noii vidi'!-uiil, leui ad illos, quibus datum usl iii initio nasoenlis ct croifiderunl ; alii non videniiil, ncc cretlid.ruiit. Ectlesije virtiites facere, ui per signa fiilein reci- D Cumqiieomnia signa fianl aul pcr fidem.aiit pioi.lcr peroni.iiuis ncsighisad fitlem non venirent.Sio enim fidein, ipsissignis, qii.x-circa iiosant iu iml.is fiunl, oporluii, ui nova facerent, qui nova pr.cdicarcnt , mirabilior est ipsa fides. Est aulein cl lioc luirabile DoiiiiiioconperDi.teetscrmonemooiinrin;inie5ei|'ifn quod sigiia quibusdam exliibila sii.it qui viJoiunl, tibiis signis. Fitle autem loiige l.ileqiic roccpia, ct el ciedere noliieriinl ; aliis aiilein oxbibila non novitaiesigiior.iincoiifiruiala,signa lanqnam miuus sunl qui.si vidisseiit,oreilerepotiieruiil. Ilinc inEvati- necissaria, cessarc (cppenint; et mnlliluilo tcsiiniii, el tebtiiiTOiiia popnloruin siiccesserunt , qu;c pro sigiiis ei |»r.c signis ail asseriio:iein (idei siiirueic poi.ieriiiii. Hino Aposloliis in Epistila primi :id Corinlliios : Liuquivin siguiim su-il,nou fidrliltnt sed inftdeiihus ; prof.heticc nuleiu iion infutelibus sed fidC' Ilibus (/ Cor. xiv), lllud quo(|iic spirilu;ililir iiiiolli- ■enduin esi : Qui cvedit in me, oyxra qun- ego farin, gelin Mallli;ri scripiiim est : Tuiic rceyit expro- biare ciuituiiliut , in quibus facla nuul plurimic rir- tules fjus , qnia uon egisscnt pcnnilenliam , diceus : V(r li!i Coroziiin, kb libi Deihsaida : quin, ni in Tijio ei S>done fncla; esseitt virlutet , qu:v facliv suui in vob't, oUm in cilicio el cinere ptmiteniiam egitsenl. Vfrumtameu dico cnbis : Tijro el Sidoni remistius erit in die iuditii, quuni vobis. Ki lu Caplinrnanm , nunqtiid usqve in coelum cxaliaberis ? iujve^ in in- 607 BAI.DtlM CANTLARIFNSIS ARClIlEPISC. <0i (ertium dr.readei. Qui» (i in SoUoniii fncla; fu Hent A «likil J -Mit . Crediiit, qniu koc ;.'(>»i'Mn fmcei* evAijT wiriutct, qnte fmctit $tiul in le , furle maimttent Niftr^ ti tiiinc itiem. Vernmlumen dito voki», q»i* tfirm Soilvmormm rentiniui tiit in die jndicii, qjam tiH. [thiiih. xi). Qnis in hlf non niirclwr (•ccnU lani l>c) ittsiiiiain ? Ad bxc iiivettiganiia qiiiit i(to< iicat? Sr.i •iiiiiUtniut inauirere, quoJ Dent noliiit retclan*. Quomotlo Dominun quorumdam fidem commenlat. Iliij t nuuiii aliendcndum etl qnoJ qiioriiiu(Jani H- dciii Cdiiiti (■luial iH)ininus anie kigiiuni cnratioiii» ; ^- firuiiKi.itn veropost ractam caraiioitcm. Aliquando Tcio Adciii, vel etiani confessionein lidei e\i,;it aiiie ci'r.iiion<^.ii. Qiicdain eiiam tigna facii iiieriio fitloi alicnz ; qiixdam merilo fidei proprix. Fi 'e.u reiH Oicuntei. Ulique, Ooihiue.Tuuc icti^il ut-vloKeonini, ^ici »% : Secuiidum fiJdm veiln.m fiai wbit (Malih. u), et apertituiil ocnii eorum. (io. m loco a cre- dcntibut coiifekkioiicia fi.lei ciqiiiri-. Qoaaudiia, «cciuidiHn Sdem eoruin ei& fitri pru:«'i|)ll. 4d inulio- rein Cliauande a liic , quud fiilt nia- tfis filia taiulur : cujus QJc^ mu^oa itrxdiculur, tccuiidutii eain raliunein, quam dc liiie ccnluiiunis tupra |w>siiiiHU«. Apud Lu^ain a I pinici^iu Syit;i- gogx de filii niottua dicil : l^olt limeie; crede ttu- tum, el $Mlt9 erit {Luc. viii). Iln ixJcn) eiquiril, quain solaiNi suflicerc osicndii, ut sulu» bcqui postil. inrionitconMnendans, ait: Son inteni laiuam fitiio fidei et intercessionis alienae. Scd qii«;i-viiduni oc« urrit quotnodo Dontinus dixerit, se i.O:t tnvcitissc taniain fidcm in Israel. Qiii.'« eiiiiii li «m ceiitiiriotiit prscfene :tuJo:«l Cvk-i Jaoob et p<ri'e auttc:it fidei Jonunis 6a- pii&t»!, ant bc: al fiJein venieus, fidein gcn« liuinp-xfiguraliat. F^ 'es ergrt centurionis ipsa est tules gcniiuiii, quu: fi i<-: Isracl coinparatn, in lioc mnjor invei.i ur quod oi vocatione ntii-»bilior est, el nuuierosit:iti; credciitii:n) copiosi«r. liinc esi, quoJ evattgirlista pneminil : Andiens Jetus, miraiut eit {ilare. \iu). Ctaddiiiit : 'Sou inveui tantam fidem in Itrael {ibid.). AJ boc uimiium Jcsus roiraliis fuissc «e-^cribiuir, ut ex ejtis adm!! aiione vocatio ccniu- rionis sive geutium in:igna aoiniratio:icdigiia nuLis otteiulatur. In Mattba;o de paralylico, sic scripiuin est: Offenbant ei paralyiicmin, jaceniem in lecto, Et mim : txtende ntannm tuam{ilarc. iii). A|judi-uttide.ii cum uitusde Uirba diccret : Magitter, aliuli ftimm NtCKm ai te, habenlemtpiritum muluin ;et dixi ditci- pulittuii, ut ejicerenl illum, ei non potueruut (Mnic. ix) ; respoiidens eis. dixit : 0 generaiio iacteiula , quandiu apuJ eot ero ; quandiu vot paliarf {ibid.) Ueriim apud eumdem «liciiur : Recuiubeniibut illii unlecim apparuit : et expri.bravil incredulitaitm eorum tt duriliam cordis: quia iis, ^ui tideram tui» returreiinte, uon credidcrunl {ilarc. ivi). Quod fiiei es' temeu. Kx parabolis, in quibus locutus est Cbrislu», fi- dei virius , profeclus, el dcfectus, ct credeniium tiden,Jetutfiie,Hillorum,dixitparalytico:Confiie, D divcrsiias. nobis per siinimudiuera demoiisiraUir. pii, remitluniur libi peecata lua {Malth. ix). Auemle Exiil, inquit, qui leminat, leminare semen tuum (Lur. viii) Semen auiera est verbum Dei. IIoc csi vcrbnin fidei. Scmen sscus vi:»m, quod voluores cwli coine- duiil, lioc esl vcrbiim HJei cuui praMlicaiur, el iton in Iioc locr, r,uid prssil fidit lides piopiia. .Siiiiititcr apud Lucain ad iiui- liereui peccalrieem in douio Fbarisa^i diciiur : Fidw «tia te sauain fecit {t.ue. vii). Ad diios vero cxcos t:laivant<.'S •l 'li(cn:es - iii erere noiir'>, fili Daviu , rccipitur, diabolo agenie, ne credalur. Semen iiipra peiram, quod naiuin aniii,fides esi eorum,qni ad tempuscrcduiii, eliniempore tentntionis receJunt. Semen inter spinas, (ides esl eorum, qui spinis sol- littlu«!lnum pro diviliisetvoluplalibus viljc suffocm- tur. S?men ir. lerra bona, fules osi cnm paiieniia in Coru\t rjus [Malih.xnt). Semina vrnit, qiii de rura s^icnliad cnrtin lui redil. lii« venium abscondil, <|Hi (.-x linc soii Deo plarere in- (endil. iinivcrsa vomlil, ei ^^■riim cinK, <|ti| ne;;o(»a- lione 6dei omni.t relinqiiil, <'i cnr ftiium ■ se poisi'- dcndiim reripil. Sic r|iiippc cor siiiiin cmil, net qui pio iiiliinis suis diligil. Ilinc ^riplnm eil iii itoaiiiinni, planijliones scilicel quas non pluntavil Ecclesiaslico : Nihit eit iniqniut, quam nmare pt- r^ier culestis. iiis couiparaia aimplicilas fldei con- (etiif(it»ilis vide(ur; sed, ciim crevcril in miillilii- Hinr liuir per inysieriiiin crit'- cis, bicii! art.or. :ii iuLiiioil iu proieciioiie rjijs. Quod fiJet ttl firmeHlum. Fiitc!) csl (eriueniuni diviiix- jiii,li(':e, qu0d aece- pOw tHuiien abiroiiiiii in faiina' taiit ir(»iii, donec fermentareiur taium (i6ii/.). Mulier bcc flilelis anima iuielligitur ; fjriiix saia Iria sunl Iria dona, quc ia coutliiioiic uosira,Deo doiunle, accepituns, |K)ss« lionuni, scire boiiuin, vellt; bo.uio. Ex his touflcilur panis viio: et iiiiollcclus, uinlc (niieiitnr, qiii esu- riunl jusiili:iin. Ilxc anlcm in noliis labe peccati quasi rermci;!o iiiuiilia; cl ncqiiitije corrupia siinU Naiii puiisii)i!iias boiii siiic dilEciilt.-tle, ct ccienlia n cuniam. Hic euim animam tiiam tenalem habet, ifuo» niam in tiia tna projecil iniima lua {Kcch. i). Ajjri» euipto ihcsaurus in agro .iliscomiiiDs possi.etur : qiii;i |>osscssioiie cordis acquisii.i, pro ihesiinro pe- ciiiiix reliclo meliurilH-saurut in iniimis liahelur. hoc est boiia iiiargarit;«, qux oinniHin fe»di.i(in« acqiiiriuir ; qiiia conleinpiu UTrenoiuin ainor Cliri .li pcrflciiur. Fides qnoque el Ipsa (hesaurui abscon- diiiis esl, el boiia inargariu, qu;e uninibHt Tendilis acquiriiur, quia qnanio pcrrcciiiis reltnquiiur quod lialjelur, tanto pr rfecliiis ei ipse habititr. Quod tccletia, live fnlen, $Hgena e$l. Sed, quia iion oiiines, qui aliqnoiiio«lu fidem ha- bent, (iiiKuin fervoreni ei vigoreni fidci h^ibenl, ul velinl oninia reliiii|uere, cuui mulii %\.ii, qui aolitit eiiain iHicitis letiunliare, i^.lcirco reganui coeloruii*. boni al)Si|iic crrore, cl voiuntas boni sine (cpitrc , quo.l esi Ccclesi:i, non iiuincrito $.igeti:e coiiipara- ciica caqu.c iiobis bona suni el uiilia in conlrarium lur : qiix in tnjre hnjus s;eculi miss:i , snk Hiiint iinmuuiue suul, aui privaiionc, aui iuitniiiulione. fidei CiMirossione, eiClirisli.mi itnininis profossione, Privaiione qnidem, circa ea bona, qu:e es infirini'- bouosoi ni.ilus siiniila 1 lilins, hoc csl ad liiieni viia lale cjriiis oinuiiin tion possnmus, vc! e\ cxciiaic ^ lr;ihit. iii Eccleaia eiiini sunlhoHi sive luali quiciin- inenlis onitiino ignoramus, vcl ex pcrvcrsiiate vo- quo fid.%B habcn»,ei qui salubriter hah.>nt. ei qtii luntati:» otnnino iiuiuiuus. linniinulionc vero circa malo suo haOenU Uui iii:isingeril.Proplcr recaletcat , donec loium fcrinenleiur » Iei loliicorde Clirisliis dilig:ilur? Qmtd Chrislut, ii»'e fides Clnii>ii, llie*aitru* rsl, et bonn mnrijntila. I aliud oinnibiis reiiuniiare. Ptiinum pi-rfectomm cst, qni cniii Apostohi omnia detrimenliim facinnl pr<)plcr Cliiisliiin, ul Qirisluir» lueriijciant; qui 9 licilis .-ibsiincntos, et in boc mundo niliil halnte ciipienics, ciun Peiro direre possunl : Kiee no* p,li- quitHui oiiitya, et tecuti tunius te(lliit h. xix). Hiijitft perfeciionis viain nrri|)ere volenM diciinr: Si t.t perfectus esse,vade, e: venle ortutia qua: hnb.t, et da paupeiibut (ibid.). Ciitii dicit : Si vit eue perfectui^ voliinlali permiiiil, non ncressiialeui iniponit. Sed, cutn dicil : Qui non renuntiatertl ommibue qute pci- sidet, non potrtt meuteise diicipulus {Luc. xiv); iir- cessitaic nos arclal, qua cunslringiniur omitibus. renuiiiiaro, si voluiniis eitis ossc discipuii. Ergu <.i- fili DALDMM CAMl \il<'-), )|iii jiixl:* (-oiiMliiiiii Apostiili iioriiiil noii sii p«'ili iiiiiiiluriiiii ('.lirisii iioii siiiil. Ideo oiniiilius rciiiinli:«rc iiil< ili;;ciidi iiiiiil, (|ti:iiiivis iion :id oiiiiiia. Oiiiiiiixis ciiiiii rciiiinii.iiil, r|ii:iiiliiiii :iil illiciliiiii qu:i;hliiin, uliliiciiiiin iibuni, qiicni iii onmilxis d:im- iiui.l; (|iiia iie.>niii)riac iiirulvlil;ilis, (|uo iii Cbri-^tuiii imii creiiitur, jiisiiiia rcclo ('ledciilitiiti, qii:i; a i.On iini- taiitibus cunieinnilur, juJicin;!) di:ib()!i, quo I ab ia- c:c iulis liOii auendiaii. lloc csl auiem judieium, de .AIIILN.SIS AllCIIItHSC. GU A '|iio 'Ciipliii:i csl : Snnc jidiiium cst ntundi ; intnc piinfcps liujns iruiidi ejicielur forat (Joan. x\i''. ln loiivcrsioiie :iiitciti :id liditii princeps iiiiitidi jinlic.i- inr, sivc a (>!iii,lo, ;i (|mo loris cjiricitir, .s:vc ;ib ipsis, qiii coiivciliJiitur uil (itlcin, cuiii di.ibolo Otii- iiiiio rciiuiitiatur. Viia nutcni jttbli.el cj<:cliodi;iboli, pro liilc leslinioiiiiiin d:iiil, qiiod vera sil, IJeo'|iic afcepta, dialioloquo conlraria. 0"od iioii all.';iii!ci:l«;s increduli condcinnandi sniit, iioti soluni cx rc.-ilii liiijus delicti, quia iion crcdunt, simI cx icsliinouio fiJei, lioc est, vila jusii ci (•jeclione dialioli, qnilnis iion crediint. Sicut cnim dominalio di.iboli in inali>, eoruiiiqiie injusliliu, qiij ntale viviiiit, boiioniiit nic- riliiiii aiigol, qui bornm cxcinplu iciit.ili ad iualiun, non seduiuiitur; sic (-jeciio di.aboli, ci jusiitia pio- " rum, jitdiiium maloruiii ad inaluin augci; quoniain cxeniplis ad inclioin provocaii, justus iioii iiiiii.initir. liijustitia m:iloruni ipbis iiiali& obcst, el boiiis pro- dcst. Teniaiio ciiini bonorum csl, qu:e vincilur, cuia conlemiiilur. Jiisiiii.i c diversO liabeiitibits prodeil ; iion imiianlibus obesi. rrovocatio enim cst ad xmu- lalioncm, exeinplutn ad saluteiii, jtidicitim in con- demnatioiicm. Hinc scri|)tum esl apud .Matlbxum : Yiri Niniviiw turtjent in judicio cum gencraUoue isla, el condemnabunt eam ; quia pcenileniiam ege- runl in prmdicatione Jonrc, et ecce plusquam Jvnus hic. Heijina austri surget in judicio cum generatioiie ista, el condemnahit eam, elc. ; el ecce plusquam Sa!o- mon hic {Mntih. xit). Yides qiiod muiidiis argiiiinr de juslitia. Si de juslitiu, crgo cl de lide. Juftiiia eiiiin ex fide est [Rom. x). Scriptum est eiii n : Jut!u$ ex fide tivit [Rom. i). IIoc Cbriblus insinuare < uravii, cuin dixil : De jusiiiia vero, quia ad Putiem vudo, et jam non videbitis me {ioan, xvi). Ac si diieret : Subtracta corporali visione mea per asccnsionem ad Pairem , restat ul per eamdem ascensionein iii mundo credar requalis Pairi; qua fide xqtiuliiaiis nnese cum Patre jnstificandi sunt credenies. Fidcs eniin jcqualitaiis Cbristi cum Patre, qux per ascen- sioneui innotuit, esi causa jusiitix, qua in Cbrisi* pie vivunt, qui iii eum creduiit. ilxc auteiii justiiia in (estinioiiium crit conlra illos, qiii lidem Cbrisii conlcmiiunt, vel jiisiili:iui qu^c (..v fiJc c^t iie^ligui.i. Ejectio aiiteiii diaboli, (|iiaf^ jtidicium ejus est, iinio- D lescil jior coiiressioiieiii Cbrisli, quam qiii rcspiiuiit non treiieiiles, de jiulicio di.iboli argiietidi suni ; qitia in ejus judicio, qtiod esl ejus ejetiio, iion aguo- scuiit boiioreni Cliri^ti, ei coiirusioneiii dia oli Ligo judiciuiiidiaholi.qiiodconfessionecredeiiiiitn niuiido prupalalutn esi, in lestiuioiiiuiu eiil iion crodcnlibus, ul recte argaanlur, qtii aliis credentibiis credeie noluiil. Fides ergo viiicit muitduiii, cliani in iis qui noH crcduiii, vel qiii credcnles niale vivunl; qitia Spirilus P;«racletus arguei eos pio eo quod fideiti iion Itabcnt, per quam iinpiiis juslifK.aitir. ct diabo- Iiis (jiciliir. Vincii auicm fides iiiunduin, iii lis, (itii niiiiiiuaiii fuiem cxpiigaiil, (luiin sc!iii>er iiiqmgiiaiii. Omnes eiu-ti conaius eoruni coiitra (id. m iVtiSlraiilur, et in iiiiiiUiivi redigiiiitnr. Quia 613 LIB. DE COMMtNDATIO^t FIDEI. Of4> lwrlirinferinonpr(rvalebuiilailicr$uiseam{iliilih.\\i). A siiiil qni cretliml, el iiiulii (jiii noii «leriunl. eveuil (.■.•4.x/ ftues ex comparalione unpieltilii laudcm fiubet el ijluriam. Qnoiiiain aiiU-m bona beinpor nialoiuin coll.aione wvAgM clarcsciint. seciiiuluni liaiic coiiijidtMalioiicii) fiilcs appeiisa liabel noii soliiin ile propiia vinnlo laihlis gloriain ; sed ilc iinpielatis coinp.iralione .lUiiiiil.iiiliorein coiniiicmiaiionis grali-in. Sic coeli scrcnilas s»a pulchriliKline placel, el posl liorrorem 6XV;c leinpeslalis pliis placel. Lux diei posl lclrani caligincin gralius cnilcscii. lii caeleros qiio;no corde xsliniani, quod ignoraiit; de siio scnsn fingunt, quod excogi- tanl; el, dmn alii aliiul videlur, a se oisscniiuni. qui contraria seiiliunl. Iloslos vero fi tci, dum sibi invicein adTcrsantur, dnin iniinici sunl ininiicis nostris, pro nobis raciuiil, cl nobiscuni pro verilatc pugiiant, cuin nobiscnm cx aiiqua parle fulail;>len» daiiinani. Veru.iilaineninqiiaiiUitncrrani, cxs)dveiM> piignanl. Sed et in hoc, qiiatnvis ne&cienles ei U!>- luipieias crgo non solum infidelibus obesi, sed l««ics, profeclibus nosiris serviunt; qiiia fidcs pcr- ciiamcreilcnlibusproilesl; cl cumaliisexislalcausa secnlione proficit, iribulalione crescil, conli;idi- perdilionis, aliis converliliir in occasionein salulis. ^ clione lucidius clarcscit. Qiio forlior esl piigna, glo- ilinc Aposiulus de Jud^is, qui in Christuin offende- riosior est vicloria. Quo niagis inv.tle.vcit Cxnteittio runl, dicil : !^unquid iic offenderunt, ut cuderent ? infidclium, magis Ct.itdaCit gloiia credentiuin. Duai Ab$it! Scd illorum deticlosalus est gentibus (Rom. xi). advcrsanlur hxMClici, exerccntnr noslri, probaiili>r Ac si dicerel : Non ud huc lantuin valuil eoruin elccli, ul probali inaniresii fiant, el noii lateunl. delictuni, ui ipsi ofTendcndo cadereui; seJ etiara ad Ilinc Aposlolus ait in Episiola priina ad Coiiiithios : hoc, ul per corum casuin genles crederciil. Dcliclnin Oportet hareses eue, ut ei qui probali sunt manifcsii euim cornin diviiix sunl inuiuli, el liuiinutio eoruin fiant in vobis (/ Cor. xi). El Psalniista : ConrjTet/alio diviiije gcntiuin , el aniiss.o eoruin reconciliatio taurorum in vaccis populorum, ut excludantur, qui csl inundi. Miranduin qiiidem cur Deus, cujus na- Inta boniias csl, alios excaecal, indurat el duinnat. MirattJiiin et hoc cur, qui oinnes justo judicio pcr- derc possei, alios illuminat, ei a dnritia cordis iiii- inulal ei salvai. Sed utroquc phis mirandum cur probati sunt, argenlo (Psal. i,xvi»). Utilis esl ergo credentibus conteniio adversns fldem. £x liac eiiiiii credenies prob»iitur, et prob;ili manireslaniur, iil probali et manireslati, digni ct indubitati fidei (estes inveniantur ct liabeantur. magis hos qtiain illos dantnat vcl salvat. Sed in ^ Quod ires leslimoiiium dicum iu ca:lo , el ires in laiiia pioruiidii.alc lani siupendx adinirairDnis, quid lerm. aliud possiiinus, iiisi cuin Aposiolo cxclainare et diccre : 0 ailiiudo divitiarum $apieniiiv et $cieniia: bei 1 quam iiiconiprehensibilia iunt judicia ejus, ct iiivesticiubiiei viii ejus{ibid.j''. Qiii anienidivisil lucein Tesies auiem fidei ct cotuin lestin.onia, si iii incdiuin prodiicaiiiur, ct diligenlius oxaniiiicnlitr, quanla sil lidci aiictoiitas, quain ct-rta, qiiain firnia, quain solula sil cjits viril.s, eviilenli.isiiiie itobis 3 teiicbris, ipse uovit, cur niagis hunc qiiain illuni ostendeiil. Juaniies in canoiiica Episicl i sic at: dainnnl, vel salvat. Nobis aLUCin hoc scirc iion dedil, iiec investigarc concessil; scd in sacris Scripluiis nobis crcdenduni rcvelavit, ({uo>l cuin lola iiias^a liuinnni geiieris cornipla sil, cl debiuo damnalioni obnoxia,nullusindeliberalur, nisigraluitaniisericor- d a, nulliis (lamnalur nisi xqnissiina juslitix' ceiisiira. IDe leslibus cunira fidcin et ;"o ftJe. 'Ires sunt qui tcsiimoniiim dicunt in arlo : Pulc'\ Verbum ct Spiritus smictw^f et hi tres unum «iinf. tU trcs svii/, qui lesiimoiiium dant in terrn : Spirititt, aqua et saiujuis (I Joan. v). l';iicr testiinonium dal in corIo, qui olim loqucns palribus iii .priphi tis, novissinie dicbiis islis liiciiliis cst no^iis iii Fiiio. Tesliinoiiiiim dal, onni liliiiiii revelai in Serij)tiiiis ; tesli:iiOJiiuui dal> ci.m Filiujn iii uobis rcvelai. Da 013 UALDUIiM CANTUARIE.NSIS ARCIIIFJISiJ. Clf (|ua r«;v¥fa(*./ri& Pauiiis ilicil : Qut me ifgregavU de \ o«e ftinc tesiimonio Pairis. Uiiile el mox snltjiiHKii : uieio nmtn» meftf et vocavit per gradam lunm, ut rrvrlaret Filium $uum in me (Galal. i). El Dominns ail reliiiinail: Brntu$ ei, Simon Darjona ; quia car* et $nnquit non revetuvit libi, $ed Paler meu$, qni in cali$ e$i {Blallh, xvi). Caro, inquil, et sangiiis non rcvplavit, ,lioc esl iion parnUnn tradilio, matris viiiclicet el p.itris, non sapicnii.i carnulis, non liomo .tninMlis, scd Palcr cccieslis. Nimiruin per caniem inater signi(lc;ui polisi, per sanjcninem paler ; qnia p:iler scinen niini.slrat, el muiier caro viri inlelli- giiiir. UikIc esi iilud in Evangclio : Qui non ex tanguinibui, nec ex voluntate carni$, nec ex voliinime viti (Joan. i). Potesi ci per carnem c.irnis seiisus, id esi iinicuiiquc corporeus sensus signilicari. Quo Aliu$ e$l, qui lenintonium perliibet de me;tl $cio^ quta verum e$t teilimoniur.i , quod perltibel de me [ibid). Tcslinionium ddl Filius, iifmiinenie irorie , vciilalcni rion negnniJo. Linle Panlus in Epistnia priin:» ad Tiniollieuni ail • Pnpcipto tibi coram Dto ^ qui vivificat omnia, el Chriuo Jciu, qui le$limoHiuim redilidii sub Puniio Pilato, boiiam con[ei$ionem, ut $enes mandnlum tine macula irreprehensibite , uMjue ad ndventiim Ooinini nostrt Jesu Cliriiii (/ Tim. vi). Teslimoniniii dat Fi iii« reiurgendo, el posl rcsnr- reotioncui iii inuliis argum£ntis sese manifestatulo. Tesiiinoiiium dai Filius ad Pairera ascendendo, et ;)d Palrcm redenndo discipulis viiler.tibus , sicut srriptuni csl : Videnlibus illis , ekvalu$ esl {Act. i), 1 niaiii aiiteiii anima in sanguine est, non iinmeriio " Tcstimoniuin dai Spiriius s^inctus, cum ab iniiio super aqiias ferlur, aquas posl sanctificaiurus, cl peraquas naturx sanciiflcationisaucior ipse fuiurus. Tcsiimonium dat, cum |iroplicia:s inspirat, cutn fii« lura prxniintiat, cuin my:>ieria praefigurat. Vocilii:s enim proplietarum et figuris renim signilicavii, viani saiiclorum nonduin esse propalaiam, sed suii tcniporibus propalandam. Tesiimonium dai, cuin rcjjes ei saceriloies eligii et ungii , regnmn Clirisli et s;iceidotiuin pr;i'.monstrans. In Novo Teslamenio lcstimonium dat, cuin B. Virginem supervciiiens sonciiflcat et impraegnal, cum S'iper Chrisium rc- quiescit, et quasi columba de coelo super enm dc- sceiiditet matiet. Tcsiiinonium &i\., ci!m sii|>er disci- per sanguinem anima, vel seiisus animx iniellgi potesl. Mysterium auiem fidei non experieniia scn- suuin peicipiiur, non sensu animae coinprchcndi- lur;sed, Patrc rcvelanlc, .iguosciliir. Proplcrca recic dictiitn csl : Car* tt tanguis non reieltivil, $ed Pater qui in caetis e$t. Paier lcstimoniititi dal, cuni Jcsu liapli7.2to et asccndcnie de aqii.t, aperti sunt coeli , et vox de coelo audita est dieens : llie e$t FUius meus ditectus , in quo milii complacui (Matth. iii). El iieniin in Transfiguratione ; Hic e$t Filius nteus dilecluSt in quo mihi bene comptacni; ipaum uudiie (Maith. xvii). De qua voce Peiriis in canonica Fpislola sic ai( : Voce delapsa ad eum Itu- fitsceniodi a tnagnifica gloria, hic est Filius meu« p pulos apparens igiseas liiignas dsperlii.et dilcctHS, in quo milii complacui. Et hanc vocem no* '''-•-• '- - -• t -•: ■- - • • - nudiuiinus, cunt essemus cum eo in mojitc saneto{ll Petr. i). Ipse quoquc Dominus de leslimonio Pairs 111 Evangeiio Joaniiis sic dlcit : Qui misit me Patert tpc testimoninm perhibuil de me (Joan. v). El Joannes «11 canonica Epistola : Si testintonium homitium acci- pimus, leslimonium Dci majus est. Qttoniam hoc est lestimoniuin Dei, quodmnjttse$t, quoniam lestificalus tsl de Fitio stto {I J^an. v). Tcslimonium da( Filius docendo, ct sigiia operando, el seipsum, quis essei, nianifesiando. Uiulc, cum diceret : Ego sum lux tttundi , dicenlibus Pliarisaeis ! Tu de le ipso le- tlimoniutn perliibes , teslimonium tuiim non esl verum, rest>ondii ct Jixil : Etsi ego tesiimonium pcrhibeo de nteipso, veruin est testimonium meum, ^Mirt j^ pcrhibeal oinnia doceutlo, ei vcritalem suggorendo. in unilaie ndelium linguas uuii. Tuf tiiDoniuin dai, cum fideii- bus ipsc dattir, cum cbatismata graiiarum i|isc distribuit , cum unusquisque fidelium propriuiu d<:- i)um accipit; alius quideni sic, alius vero sic; CMtii secundum divisiones gratiarom', el divisiones rni- nisirationuin, ei divisiones operaiionum, atii quidem per Spiritum datur sermo sapieniia; , alii serr,;o scienlia; secundum eumdcm Spirilum, ntleii fides in eodem Sf.irilu, nlii graiin sanilatum in uno Sptritu^ alii operalio virtutunt , alii prophelia , alii discrclio spiriluuin , alii geiieia linguarum, alii inierprclelio sermonum. Ilwc autein oninia operaiur uuus atque idem Spiritus,dividens singulis proul rutt (/ Cor. xii). Tesliinonium dal, cum millilur, ut lestimoniiini scto , unde venio , aut quo tado (Joan. viii). Et iterum dicil t /n tege vcsira scriptum est : Quia duotum hominum tetlimonium terum esi. Ego sum, qui leslimoitium perhibeo de meipso , ei testiinonium perhtbel de me, qni misit me Paler. Qiiod autem dicil : Si ego gtorifico meipsuin, gloria mea tiihil esi (ibid.) ; sic intelligeiidiiiii est null.nm ejus cssc gloriani , si sine icslimonio Palris , siciil pleriijue lioiniiium soleiit, seipsuni gloriiicaret. Quod ne dc ipso credaliir, mon subjuiigit : Etl Pater meus , qiii glorijicat me ; quem voi dicilit, quia Deus nosl.'r eU,el n n cognovislit eum (ibid.). Simililer illiid in- tclligendniii esl : Si ego testiinonium pcrhibeo de me- tp$o, teiiiinoiiium meiiiu non ett verum (Joan. v}, lUi- et qiiae ventura suni annuniiando. Htnc Clirisiuii diiit iii Evangelio Joannis : Cum venerii Paraclelut, quem ego millam vobis a Paire, Spirttum veriiaiit, qui a Patre procedit , ilte teitimonium perhibebit d* me (Joan. w). El rierum : Paracleius ouiem S;>i- ritus sanctus , quem miltel Pater in nomine meo , illc vos docebit omnia et suggeret vobis oinnia, qumcunque dixero vobis (Jonn. xivj El ileium : Cwm autein venerit ille Spiritus verilatis , docebit vos omnein ve^ riiatem. Non enim loquelur o semeiipso, sed quarcun- que audiet toquelur, et quw vcntura sunt, esnuuniiabit vobis (Joan. xvi). Trcs crgo sunt In co^lo, qui ic&li- nioniuni dant, P.itcr, Verbum et Spiritus sanctu'S', ct lii ires unum suni. tiium quideui in unius naiuriB C17 LtB. DE COMMENDATIONE FIDEl, 61« es»enlia, onum in «mus conlcsuiionis concordi;». ^ 8rri|iur-B lesiimoniijt , qunmodo dapmooia JeMiiti Unum eiiira el iJem concordiler loquunlur , ei con- filimn Dci, vel Filium Oei summi, ^cl Dci Ahissimi cordiler ojjeranlur. Tre$ iuul, qut lemmonium datil profiUnUir. Et siveiurn dicunl, non solum suspi- in lerrn; Sptniut, fi^ufl, et tunyut (/ Joan. ▼). cai.lur, sed magis sciuia, quis si(, Sanclus Dei. Al- Oskeiisum eel «|iK)modo Creaior Spifiuis leslimo- lenJc flttomodo causantur adversuseum, qiiod anie niuin dai, qui semper Cbi in c«lo, eiiam cum ad no« lempus fcueral se lorquere ; qnomodo a.ljuraiii euni miitiiiir de cobIo. Crealus aulem »pirilus lesiimo- per Deuin , el obsecranl nc lorqucal. Aiiende quo- nium dai in lerra ; cum adiiiiiiiblralorii spirilus «n modo comminabatur cis Jesus, ne manifestarent miDisWrium miitunlur , propier eos, qui lixrediu- ei:m, el quod incrcp ns non sincbat ca laqui. Qirira lem capiunl Mluiis. Tesiimonium djui angdi iivVc- amem increpnbai, nlsi quia indlgni erani, qui veri- leii TesianieuiQ, cum ad 4)aire*iuiiiui»iur; lesiimo- t.ilcm anriiiiiiarcni? Peccatorl eiiim diiii Deus ; nluin dalGaorici c Deo iMisiUsad bealam Virginein; tesiimuuiiim danl ani;cr apjareiis illi el coiifarLjns eum ; testimoniiim dant veriii\leaiCli:isius aiinunlictur, peroccasioiiem qui- aii^eli, cuiti resurreciioncm Domini mulieiibus an- dera ?. malis, pcr veriiaiem vcro a bonis uliiis cst mjiiliant ; et cum in Asceiisione, iHirantibus disci- sempcr confL-H.io veritilis, ctsi non ipsismaiis; pulis , et iu cwlum aspirieiiiibus, Jcsum venlurutn scmper lamcr. bonis, qiii veritati cougralulaniiir pr.iMiuiiti.iiil. De malis aiigeli& quid diceudiiiii esi * ciiiii el :ib iHim{<.i> suis Clin.sltis anuuniiatur. Aii«l lii pio Sde le>limouium danl. tflatliixHs scrt- llomo jutiiu. seu eiiam malus. spirilyt dici polett. I»i4 : Cum veuitselJetuitraHh frelunt in reyioneGerate- Si unlcm spiritusqui teslimoniitni dai in lerra, bomo norHm.occurrerunici di^o liabeHtet da!moHia,(Jemont juslus, qui spinliialiier vivil , inlelligi potest, Scru- exeuniet , tccvi nimis, el exrlaiuantet dixeiunl! Quid i^mur cx Srripiuris unde lioc approbari possil, et co/^if el tihi, Jetu, FUi Deif Venitli tnle temput p^)' cenfirmari. Paiilus io epislola priiua ad Coriiittiius, n bale svirilus, si ex Deo tunL In lioc cognouiiur tpi- Synagoja eorum iu spiriin iinmundo ; el ezclamavit ritat Dei. Omnittpirilui,quico>i(iretur Jesum veniase dicens : Quid uobis el libi , Jesu Nataiene? \enisli ' in carne , ei Deo tst. ICl omnii, tpirilus , qvi solvit dnte lemput perdeie uos? Scio quii sis, Sanctus Dei Jestuu. ex Deo non est (I Joan. iv). iloc loco adnio- (Ifiire. vii). El iterum dicit : Quolquol habebant pla- gat et spiriius imniundos, cum videbani illum, proii- debant ei, et clamabant , dicenles ' Tv es Fiiiut Dci. El vehemenler comminabatur eis , ne manifetiareni eum {ibid.). VA ileruui diiit: Occurril homo de mon.e net nos bcalus Joaniies, probare spirilug, si ex Dco siiii;ei sigiium osteiidit, qiio agnosci possit, quis spii iius ex: Deo sit, ei quis ax Deo non sit..Siiniliier insinuat, s[iiritiini dici. iion. soluin.qiii coiifiieinr Jesuiii, eiex Deoesi, sed eieuni.qui sotvii Jcsu:i;, in tpiriiu immundo; el videns Jesum, adoravit eum, el e^ Deo nor. est. V^uis est auiem, qiii solvii Jcsiini, 4t clutuavil toce maynu, et dixit : Quid milii et libi, iiisi qni neg:)l Jcsum , et ncgando srparal? Sed di- Je$u, Fili Dei lummi^ Ajuro le per Deumi, nc me tor- vtrsi diversis modis ucganl Sunl eiiiiii qui ncg^inl queat (ibid.). Lucas aulem dicit r In Synagoga eo- eiim vorum Deiim essc, et diviuiialem :> sc ciisMjtliiini, U-sics vcrii;i(is A tores nrilioiniin , nia;.;isiri pflpulorum. Siib iioriitii eunl; scd {)ccc;)lorcs, (jiii [tosi li:i|iiiMiMiin i^ipsi^ pcr paxiiiciuiain rcdciinj, cl aqiia pii mojroris sc iihliiunl, ip&i qiioqiic Clirisluin cotifiicnlur cl lesli- flcaniur, ({uoiiiiiin Clirisliis csl viTilas. S;uij;uis ti.- f^tinioniuni (tal. Tcstincaniur lioc inarlyrcs, qui pro Ciirisli nomine sanguinciii siium riiJcrunl, ot vcri- taiem (idciusqueadmoricin (lefcndcre gloriosissimc siiscepcrunt. Spiritus crgn juslorum, ci aqiia pcc- Yiiteniium, cl &an^uis inartyrum icstimonium daiit in tetra ; quia omnes JMSli, sive pcr jusiiliam suam, sivc per pa^nilt^riiiain, sive pcr consiantiam, nos cerio* faciuni.quod v(irain esse fldom crederent : ex (jua jijstft vi vcreiii, vs : Fsot, inquil, taiildni hnbeiiiet impoiiiam nubeni IfiHinm. . . . cunamiir, ud proposilum nohit ceilanien : asj^icitntet iri auctorem (idei el cotuumma- torcmJesum (Hebr. xii). Ex Scripluris otlcnditur, qui tinl lcttet. Tesles crgo verilalis sutit, de quibtis laaias diciC : Vere uoi le^tet mei, dtcil Dominut : el tervui nieut, quem elegi; ut *ciati*, el credatit niilti, el inulligniit, quia ego ipse tum Hta. x). Tcstis vcrilatis Joainies aposlolus, qui dicil : Quod vidiniut et audivimut, annunliamus vobii (/ Joan. i). Tcslis el Peirus cuin C de se et aliis apostotis iticfl : Hunc Deut xutciiavii a Paler ergo, el Filiiis, et Spirilus sanctus, necnon morluit, et dedit eum manifestum fieri non omni jHh- Cl angeli Dei , el omnes Iiomiiics jiisli tesiimonium pu\o, scd lettibus praordinaiit a Deo ; nobit qui man- perliibcnl li'lei ncslraj, quod vcra sit, el ficla non dncavimus et bibimus cuni eo, poitquarn re*urrexil a sii. H;rc aul«m nnillittido leslium quasi nubes a Deo siobis iinposita lios proiegii ct obumbrat, ne stoxius calor impiclaiis circa mysleri:) Clirisli el Ec- tlcsioD nos urat, sicul scriptum esl : Per diem solnon iirei le; neque luna pcr noctem (Psdl. cxx). Cliristiis so! est, qui Incc sute sapieniiK vitam apostclorum ci propSiclarHm quasi diem iiluminat , Ecclesia ca- tholica ipsa esi !uua, qux ignorantiam simpiicium mortuis. liuic omnes jiroplieioi teitimonium perhi- beni {Apoc. x). Quw »nt tetltmoma. Qiioniam aiiiem audiviinus, qui sint lesies ridei: audiamus, qu;ungeiiz(iiiini esl , anailiema sit {Galul. i). Si crgo mr. Uiiic de aposiojis scripium esl : In omnsm coaira iidem nostramferveai peiseculioiiiimicGsum, lerram exivii sonus eorum; et in fines orbit lerne Iiaijemus nubet\i leslium a Deo nobis iinposilam, verba eoram {Psat. wii}). Qnod enim v:iiuii verbuin qu* nos ab «stu refrigerel iii EccJesia Bei vivi, quse doctrina; apiid cos, qni aposiolos viilerutit, l;oc va- esi columr.a et finnanicntum veriiaiis (/ Tim. iii). luit sonus famae apud eos , qni dc iliis feudltTun'. Te ergo, Chrisie, auciorom fidei mea; oonfiteor, ci Tesiinionia fulei suni verba Dei, quse ab inilio io- scio, quonium non conrnndar, le pastorein sequens. cutus cst, el opera Dei quaeab iuiiio operalus est. Iij Juv vera, o.iia; iiiumina.s omiicin liiimincin veiiien- leiii in biinc munduin {Joan. i). rropiicla; iiii ei apoiiiyii filii lucis sttnt. Si illos posl le non seqiior, ecte nulioncm filiorum luorum repiobavi^ {P&al. LJtxt!). !li iuiil lesles tui, pnTcones veiit;itis, duces <;;;i;ci!rum, luinen eonini, (jni in tcm sacnr v;c.7,W«r«- A pore sgo i.npleU suiu; ul diJalloa.^. flJes proLarctur. reducuutur. Opcra niitem Dci , qiiai <){K!ralus csl cmwia crcand^), cl quop operalMS esi tios reJinuiuio, ci qii;c oporaliir nos voranJo ei juslilirainio, in saow Scrip\t!r!C s.:nc j)«r ordiiicni digerunliir. Ibi ci veifca Uci, q»ie per se, vel pcr ininisieriiim angelo- nim vel lioiniiium loctiius csl, fiJcIissiiiie disponuii- liir. Liide constare deliel quod iiiuiiinienla fiJoi uo- sirje ad auclorilaleni sacroi Scripiurx* reducuiilur : qunj si vera est, veri sunl lesies fulei, veca sunl ktslinioiiia iidci, ei coijscquenl^r vera esl ipsa Jidcs. {\\\'\i aiilcui duljilel sacrain Scrii)tur:iin vcrain esse, (A consia verbum/}>u>d in ea coiuinelur. Dei esso, vcl &j coiiiiei cus yui scripseriiiu, in Spiriiu Dei lo- ex i«ni4olinnc vra inonslrarciur, et ad iiiajora cre- (lonJ:« , loii;Jusque fulura , paralior iiivenircliir. l'r:cdixii Uous iNoe de dilnvio 1'uluro. Praedixil Abrdiain aium cognaiioiuim jcrrc in ipso , el dc peregiiniiiione seniinis in y*:svplo, ei de reversioiie cjus de .<€lgypio. t^raedixii pcr angctuni loiu<^Riem .-^d Agar de Ismaele iiasci- turo. Pr;pdisil-ei de 1s.i:k;. Praedisii el de subver- sionc Sodoiuw el Goinorrba'.. PraeJixil aulem el Ja- coli piUriarvha, Pco rcvtlaule, quac eraul fulura in novissimis diebus, diceiis ad filios suos : Congnga- mini, ut niinuHliem vobis, qii(s fvlura tunl diebus iiovisiimis {Cen. \i\\). lu fidc autem promissiouis avl Aljr:iliaiii diclx, prnedixil Joscpli qiiod fuluiam cuios Juisse? Quis e5l eiiim qui non credal quid- D cral.cl locnius csl fralribussuis: Po«( fMortm »i«um ba lioc, iii- qiiam, mibi, el nulla cuucLalio eril, qwui »'.ali;n tretlam, el confessionem (idci reJdaiu. Ad lioc quid cHceiidurj esi? Talia sjquidem credeiui, si qua iligua responsio iu ipsa sacra Sciiplura, Je qua nuijc agiiur, reperiri poiesi, reiiceri noii del»ei, cuui Pclriis iii cauouica epislola prima dicai : Domi- visiitibii ws Deus, et nsceudere faciet de lerra ista ad tcrrdm, quinn jurevl Abraham, liaac et Jacob. Afporlaie vobtacum osjh tnea dc toco iilu {Gen. l). fisedixit l»oniinus Moysi niirabiiia quce faclurus ciat iii .(^^gypio, ei in inari Rubio pro liberaiione poputi sui {Exod. iii) ; iiraedixil el multa quaj fjclurus cral in descrlo. Padixil quoque inulla quae faciurus eral in lerra proinissioiiis per manuiii Josiie fiiii Nuu, ininistri Moysi. Post mortem Josue cxciiavii i)cus judices ad liberalionem israei, inul- laqiic praeJixil qu« per eos facturus erai (Judic. i) : et, sicul locuius e>l, impievit. In diebus Samuelis n.ulla prxJixil Deus de Heli el Saiile et David (/ Reg. ni). Per Nalhan qiioque propbelam fiUura ■ C .... num Jesum CJtrisluui ianclificale in cordibus vcstris : ^ pr;cdixit de ipso David et filio ejiis posl ipsii m re- parnii teuiper ad taiiifacliojum omni poscentt vos ra- tio:uui de ea, qua in tobis est spe {/ Ptnr. iii). Quibus modis olim Deiis se manifestaveril. Consideraiidum igilur csl, quod sicut sacra Scri- plura loqiiiiur, Deus muliifarie mullisque modis auliquis justis sc olim maiiifeslavii {^Hebr. j), vel giiaiuro. Ei de aliis regibiis per alios propbclas niulla prajdixit, ei de captlvilate populi Israellici sub rcge Babyloniorum, et de reversiooe ejnsJein popiili : ci, siciit locuius esi, sic et iniplevii. Hax aiiiem opera, aliaque mulia qu;e operalus est Deuy a diebus antiquis usque ad Chrisii aJvcntiim, a qno visibili appariuoiie ci praesenti alioculione, vel iii potueruiii pr«sciri el prxdici, nisi ab ipsoruni ope- visiouc, vd iiomiiiis sui expressione, vel virlute si- j{iiuruui,vel oeculla inspiralioue, veiJuturorum prae- tliciionefctimpletione; elsi qujsunlaliin)0di,quibus inuotesct-re ^oiuil lils, quibus se ipsuro dignalus csl ic\el;»rc. Quibiisdam eniiu in sj)Ccio, quam ad lioc eJigere voluii, apparuit, ci locuius est, ui rum, auclorc Deo, qui iiovit oinnia anteqiiam fiant, vcl ab ipsis quibus Iiicc revelarc dign;Uus esi ? Illi autem quibus iocutus est Deus, iiiJiibilani(r scire poiuerunl, non homiiiis, sed Dei e^se verbiim, qiiod ad cos faclum eet : qiio quidem verbo iia illuminati sunt, ut divinorum mysleriorum fiereiit coiiscii AbraluE el Moysi. De quibusdam scriplum est : jj el futurorum prasscii : unde proplieiai vel vi- Tuiic iocutuzeil invitioneaanclis suis{l*sal. lxxxviii). OiiibusJam auiem loqueiis, manifesiavil se ipsum :]ii.isi ex noioiiie, dicens : Kgo tum Deus omn-yotens, \d • Fyosumijui iUin {Ceu. xvii) , vel : ICgo sum Deus Atiraliuiit iJUod. iii). Dc \irluie signorum scripium esl ; Hementote tnirabilium ejut, quiv ferit, prodiijia ejus, el ji.dicia vris ejus (l'sal. civ). De occulia iii- «piralioiie scriptum csl : Audiavi, quid loquatur in nu Di.miius Deus (Ptai. Lxxxiv). Miilia autem opera qiuc facturus erat, anleqiiam fierent, futura Itraediiil, ut el aucloritatc pr^ediceiilis dicla cieJe- rtMiiur, credenlibiis fidcs dicii rum ad jiibliliam re- piitaretur. Prxditla aulem antequnir. implereniiir, pci dli^hvid lciKpua liii-ia, ci poal diiaiioiiein lein- dentes nominati suni. llli aniem quibus propbeix a Deo mi.ssi locuti suiil, prop!ieli.F verbum quod eis prajJicaliim cst, Dei csse verbum indnbitaiiler crc- dere debucrunt ; tuin ex sanciitate vitie prophel.i- rum, qui tan(|ii-jm viri fiJeles iigt A lus eniin onini;i Krulatur, eliam prorunda Dei. posl »f;ntura proj»lu-iis i>rj'f»cs reruiM a consiiMti^ne mtindi »iinuntiare poiiicriMtl. tndo Isaias ad Algypluia toqoens, ait : IJbi tunt nuHc t«- pieptet i.tn? Annumtieni tibi, ei indirenl qttid co-jita' verll Domtnu! ex^trciiuum tuper ^gyp:Mm {ita. m). Vinefc, Q«o modo priis i-nal» quxvcniura errnl snper .Ci^ypinm, insiniai sa- (tii^rttiiius, qui hxc annniiiiare el iiidirare nciuivc- propliela essc Doniini. Es eo scilio«i .•JgniUi.s ost, |< fun»! l ruiit, nuniiatc, el iionetnus eor nostrujn Ac si 'li- cerci i Priora qax fuerunt ab initio sxculi, nv.n nondum essetis, nuntiat^ nobis, si potesiis : quoJ 61 feceritis, ponemus cor noslrum, ot pro diis tola- mus vos; ei i-c* piiora nobis nuniiaia fcienius cadii; quiu per evidi.nliam lalsiiaii? iiluc relabitiir, C (lovissinia eof.iin, priorum sciiicct, id esi qini; unde per artem contlcix faisilatis, vel per coojc- cturam faisa?. opinionis egreJitur. Erjjo verbum tv lerrain cadit, cum ad auciorem suum vacnum *e- veriiiur, ei terreni hominis verfaum esse invenilur, Fcoptra, Dominus dkit Verbum quod egredidur de ore meo, nou reverietur ad tne tacuutn (/*«. lv). roiesi Jiiiietn ei aliler isileliigi quod di«iiiiii esi ■ Non cectdi'. sx omnibus cerbii t-jus tr terram. Qii<>- ni.irrt ittim propheiicx comuJiBaiiones .Samufclis contra d»nium Heii ei conir;) domnm Saul, qu^si quaiibm «^gilisc eranl ad feriendiim iiii&«;e, pro siir.ilitiidine saigitiarum qu«e. feriuui qiicJ ;ip(>'-iuiii( nec frusira in terrain cadiini, reclc iJtciuni (!sl : post priora in iiovis tiiio Tcntura suni, nobis nou eruiit- .^i prioribus nuuliulis, el bxc fiieritii nobis nuiitiata, Adjnngil propbeio, et dicit : Aniiuiiii.iie nobis qux veiiiurt suiit jn futuruui, et stieuiuit quia dii ostis vos : qntbus verbis osiendit, aiHuiu- liatione fulurorum verum Deuin posse agnosci . cujus est oossc leoipora vel inotnenta. Umle idiMU propketa ev persona Domini dicil : Qnce prinm fue^ tunt ecce venerunt; nova quoque ego anniintio, unU- quam orianiur, audita voiis fmiam {Isa. tLii). Ac si 'Jiceret : Milii credite qu? implevi qus pncdixi. Qiiod manifesie aoparet, qrclr»iio , uec hiimanac voliiniaiis adintcnlio. pofisuut, e( ego possum; restal, ut credsiis, qiiod ab«f|ii« nie non esi Dcus. Quanium autein a>i cogiiiiiorem veri Dei habendam, ei ad iidem sermo- ouHi Cjus lencndam, piofioial fuliiroruni prxdioiio ei impleiio, frequenler apud eumdem propbctuii iu6iuu«t Do:iiinus, laiiic ad se «uper futuris iiit<;r- rogandiim inviiaus, iiunc se non iii aliscoodiio io- cutuni proles(an«. nuiic pncdicta et compteta com- ntemorans, vel futuni prx-nuntians : Htrc, inquit IsaiaS; diril DomiHUi : Venlura inurrogate ou, super (ihot wf<>05, cl suptr optumanukm meurutn mandnte MiAi. Ego feci lerrtm, el homiuem tuper lerrum cr^ati rfo. (Itai. XLVJ Ar si dicerel : A inc, et iion aii aiio, <}M! omiiia posaum, qux fjicturus suin, interrufale ; quia op<>ra mea roe non possunt laiere. Ueruio di- rit : tgo ium, ei non eil aliut , non in abtcondiio lo- cMiut tMm, in loco itrra leuekrotc (ikid»). Ac si di- c*tiei : De coelo vobis iocutns suni, iion in al>scol iinn cr:«t faluriini. Nec suiricil ei, iii failatur, nisi el failere n)olt:ilur. Acccdcns onmi (enlator ad niulicreio , dixit : CHf ^rav^/»'/ co6i$ D€us,ntnoH comederelit de omni liguo paradiii '.' Cui ilia : Dt frnctH liqnornm 'qn- snnt in paradito tesiinv/ir ; de fniclu Vi-ro ligm, qaoU esl in medio paradisi, prtece- pit uobis Deus tic comcderemns, et ne innQeremut illud, ve forte morinmur. I)i\il auieiii serpens: Nequafinam moricmini , scitCHim Deut,quod in qna- cunqht die comederiiis ex eo, apenentur oculi vestri, ei eriiis ticul dii, tcientes bonum et malum i(ien. Deut, el n»n csl ultra me Dems, nec est timilis mei, C . n j- . n . . • i . . ' ^ uii. Prxdixit Deus inoriem sccutuaam, S! iiomo non annuniiant ab exordto novtsnma, el ab initio, qua tucilum facta sunt {Isa. xl^")- Et iterum : Prwdixi ex Imme.CHtequam venireni, irrdicavi libi, nefortedtceres: Idol* mea fe^erunl kiec (Isa. XLvin). Ac si direrct : Yerb:i inea priu!> audislis e( opcra mea postea vidi^tis, uteadem epera niihi tribuatis et nou idoiis; quia opera nca 1101) poiueruntprjedir^re, nec similia facere. Ciun constel e« prcdictis Spirituiu saiictuin per Moyseii ol prophetas futura-praedixisse, coiisequen- tcr conslare deliei eosdein vera scripsisge , et de prxteriiis quj^ pnrdicla et fact:t a Deo ilocii retule- runt, et de fuluris, qux pr^cdixeruiil, et posie) cx- hibila sunl ; ei de fniuris, qii:c pra>dixeruiit,ei iioii- duoi iinpleta suiit. Coiistaie oliam dcbel quud iidein 8cripiur% aucloritas Spiriuis sancli conririuat, ut certum esse dcbeal, illuui nianifeste Splriliii saiicio eoolradiccre, qui prophclico sermoni prxsumpscrit Obviare. Hinc U. P.<:lru8 iii Epistota aii : Uubelis ftrmiorem propheiicum tennonem , eui benefacilis aUendemtes, laiiqham lucernce lucenti in caligiHoso loco, Spiriiu saiiclo intpirnate lockli suui sancli Dei homimet (II Peir. i). rroplitlictis senuo lucorna esl, |iixta qiiod P$:iiiuista d.eii : Luccma pedibut .neit terbum taum (Ptat. cxviii). Ilaec liiccrii:i m caligi- noso ioco lucei, lium:)n£ ignor:iutiaB leiicbras iliu- niinaiis, donecglorifio.tius in niuudo, sicui diesiili»- Cesc:it. el ilonec idem Cbrisius per (ixit,ui honio obedien- du moriem vitarei,et immortalitalcm iiaberei ; dia- botus autem immortalitatem proiniiteus, ut pcr fi- dem fais% promissionis immortaliiatem auferret, dixit: yequaQuam moiiemini, Et promissiuncm pro- niissioiie cuinuians, addil : Apericntur oeuU vestri^ et eritit ticut dii , tcientes bonum et malum. Qua promissione videiur ei promittere prsescientiani tu- lurorum, occurrcns ignoranlix muiieris, quse duiil- iaiulo dixisse videlur . Nt fortemoriammr. Ac si dU cerel : N« dubiles, quasi ignorans , quid futnruia sit; sed certa sis, quod cum comederilift, aperientur oculi vestri in cognitione occultornin, et habcbitis scientiam divinam sicut dii , qua prtetcietis bona, D qux vobis ventura sint, vel qux niaia ventura non siiit. Hoc autetn scire Deum dixil, qiiod dixisse vi- detur, ui invidix suspiciouem contra Deuni susci- larel; quaoi niaitgoe proiiibiiissei bomineni ab r«u hujus ligin, pe viilelicel iinmortali» iicrel, et $cien- tiam boiii et mali liaberei. Diaboius iiaque, iii sibi trederetur,. se prxscium iore futurorinii suadera voliiil , cl falsa prxdiclione fuiiiroriim niulicrein soiitixit, ei ii>ipieiateiu inlidelilalis, (|ua Deo iioii crciiiTetUf; induxii, Quod in crc prjphelarum et apottolorum ttat verbuni fidci. Deiisvero insnliis malignilaiis cjus comp«^leiiiiori modo nccurrciis ul impiclalis nialuHi deslrueret, ei vcra fiituroruni pcxdictioue lideiii solidarei, pru- 627 UALbUINI CANTUAniFNSIS KHCm.mc. 6%9 pbelits inspirnvit, qnos prrninisit iii miiniliim, aiilc- A diebus el (ribut noclibus, itn errt {'iliut fiomiuit i» quain ipsc vcnircl.ul advcntiiiii ejiis prtMiiiiiliaront, el de operibus (|u.x ia iniimlo faclurus cral, lcsii- moiili^m pfMliiJ)croiit. Ipsc vcro iii miindnni vciii^ns aposlolos clc^'il prophclannn siicces»sorcs, qni ntin- tiarent implctu qux' a propliclis diKlutn riici.int prscnuntiala. Qiioniani antciii uniis '^piritus proplic- las et apohlolos lcsiesClirisli iinpfevit, rcclc in ore eorum stal verbiim fitlei, siciit scriptiim csl: In ore duorum vel trium letlium stal omiie verbum {Deiii. XIX ; Mallh. Kviii). In ore inquit, qiiasi in uno. IJno eniiTj orc loquunliir , qui coiicorditer loqiuintur, t|ui verilali concordant , et sibi. Alioqu! lcstes non sunt, si divcrsa scnlinnt, et diversa proferunljpro coquod vcrilaiis conscii nonsnnt. corde lerrcc Iribin diebut et Iribut noetibut (Marc, xii). Hiiju9crciiiiir, loiuiii invcnieliir cousoiumu» qii(»d iii iilroque Tcslamcoio de ClHislo scripuiu» esl; nuilaqiie poierii coiilrari(:l;tle iiilirin.iri, ^uod tam concordi lc.slificiitioiie dignoscitur robcrari.De bac coliaiionc scripluru est : Martu autem contertoh bnl omiiia verba lta!c, conferent in corde tuo {Lue. ii). (^iix siinl enim qux confcrebat in corde suo, iiisi qux ipsa videnl, et audieral, Tel a propbetis De concordla (estiitmet leslimoniorum , et de colla- |] pr:cdieta, vcl abangelis pasioribiis iiuntiaiik, vei ab (ione dictorum et fccctorum. Concordia aatein lestiilm concordia esl tcsliino- nivrurn; cl concordia lcstiinonioTiim conoordia esl Verborunj et verbornm, sive operum cl operum, Mvcferborurn el operum. Haec enim sinii lesiinio- r}3,««, praediclum csJ, verba vidolirel et opera.Con- cordanl autcm terba proplietarnrn ei verba aposlo- lorum. Hi enimi nunliaverunt iinpFetuin , quod ilii i|>sis pasloribus uiiis propalala? De l»ac coUatioue el ipsa dieit : Satcefiil hrael pueruni tuuttt, xecorda- tus mitericordiai suce , ticul loculut est ad patret mo- slres, AhralKtni, et semini ejut i» taculu {Luc. \\. De bac coliaiionc Pelrus, in Aciibus aposioloruii» dicil : Deui qui prcvnuntintil per ot omnium pro- ■pUetarum, pali Chritlum «uuoi, implevit tic{Act. iii). El ilerum dicil : Omnet propheia; a Samuele el dein- pr:£d!xerunt fHliinnn. IJnde Chrisius in Evangelio ceps,qui iocuii sunt,aHnu)ttiaverunl dies itlot {ibid.). Joannis dicii : in lioc verbunt verum, qiiia alius e$t ijui secninat, aliiis est qui meiit. Ego vos misi metefe, quod vo$ rion labrirastis. Alii labomverunl, el vos in labores eorum inlroislia (Joan. iv). Laboraverunl propheifc, aiios docendo, alios inonendo et incre- Quod ianla concordia letlium til a Spirii» sanclo. Tania concordia propheiarura, qni diversis loci» diversisque lemporibus consoaa de Chrislo prxntin» ti:«veri!ntr 3 qao, vel quooiodo poluit procurari. pando , ct ab incrediiiis persecniionem p.Tliendo. «-■ nisi a Spiritu verilalis : qiii unam veriiaieni sic Laboravciunt aulcm , iil siiperbtiiicnein deslriie- cos docuii ui de Chrisioideui seiuircnl, dicerenl ei rent,et erranies .^d culium veri Dei revncarcnl: scribereru , et ab iuvicein non discordarenl? Qui cujus laboris fruclus Apostolis est reservatus, qui quidem Spirilus de apostulis eip revciavit, qiioJ wetcnles fruclum b.boranlitim prophelarurTi, geiites posl eos essenl ventnri : et (|n3B al) rpsis prxdicia in Sde eongregavcruiit , sicul prsediclmn fiicrat a fuerunt, nuindo palam prjedicati*ri. Idem Spirilus yrophctis, Ipsa euim vocaiio geitiiam per apostolos eis scribenda diciavii, ui Scripiiirae porpetuiuite ad a prophelis pr.eauiiliala fuil : quicum priedic.i.reni iiostra lempora pervcnirenl, quye a prophelis fuc- jmpieiuin qnod fuerat praenitnli.ilum , concordant p;inl pradicla , cum per aposlofos iiobis iiiiit- \efba apostolorum verbis propliciarum , ct opeia liaienlur iinplcta. Proplerea leclio Isgi» ei pro- impielionis verbis praediclioiiis : qua coiici^filia le- piielarum nobis iiccessaria , slU(iios:>que medila- fcljuin vcl leslimoiiiorum constat veriiin esse verbum lione digna csi, ut qnud nobia siiggereliir creden- proplietarniVf ct apostolorum.In hoc eniin siat ver- dum, innoiescai dudum a Deo fuisse revei:iiiiiiu buiJi, ir> quo conslat csse verum. Ul constct essc fig UHs qui legem ncgliqunt, nut in Scripluris verum, Irfa concurrunt, conscientia verilaiis , rox ^ Clirisitim nonintelligunt. testaniis, corscordia contestantis. Proptei-e:! pro- pfielje eiAposloli veri lestos sunt, el coruin lesU- iiionia €onvenienli:i etsullicionliainveiuasiinl; ntiia ea ipsi, spiritu docenle, veritalis conscii facli , el jpsara consianli confessione proteslali 3uni, «>f in oninibus concordiler iocuii suni. Concordia aulcin Iliis ergo, qui legere vel audire neglignnt, ut sint ii>ex('iisai,>i!e3,dici!ur : Habent Moysen et prophetas, eudiaiu illot (Luc xvi). lllis auieni qui Moysen et prophetas feguut, el non iulenigunt, dicilur : Scrn- tainirit Scriplurus , qnia vos putatis in ipsis vitam (Tternam luibere : et illa sunt, qua: lestimonium jer- verborum ouania sil, ex eo osleirdilwr, quod apo- hibent de me ; el tion vnltis ad meveuire, ui vitam fitoli prtedicalionem suain diclis propheiurum c.in- firmarunl. Concordia operum manifeslc apparebil, i>\ ca 'iu;e priecesserunl in iigiira , iis conferantur, qii?e in verilale niinc suiU cxliihiia, juxla quod Dominus dicit : Sicut exallavit Moyses serpentcm in tieserto , ita exallari oporlel Filium honiiitis iJoan. »ii). El ilcruni ; Sicut fuil jQiias im vcnlrc ceii tribus hiibeatis {Jocn. \j. Sloiienlur scrnlari Scripliiras, q!i;e lesuinonliim perhibeiit de Chrislo, iil iii eis ChrisUiin quaer-^.nr, ei inveniiiiii, el sic vitam lia- beaiil. Clirislus niininim \\\ Si-ripluria crcdentibus rcvelalur , .■) not'. credeniibus vero abscondiiur. Propicrea in Sciipiuris errant, qui Chrisliim igno- r.inl. Lndc el SadduCcDis liui 'Jicum resurreclioncm 6n.l Sabbalum , sed el 1'atiein suum ilicebat Deum, aquciem se faciens Deo (Jcan. v). Qi.idam Hic ncn cjici! dwmoues, nisi m lieeizebub principe da;tnoniorum (Halih. xii). Quidani dixerunl : Aojine mater ejus diciliir Maria, et fraties ejus Jtir.obus, et Joseph, et Simon, el Judas; et sorores ejus nonne omnes npud nos snnt? (Matth. 7.\ii.) Audivil Hero- des iclriircha famam Jesu, et ail piiiicipibus suis; Vvio cuin videronl quod fcceral sigiiuin de quiiique C Ijjc esl Joaunes Baplisla; ipae iurrciit a morluin panibus el duobus piscibus, dicebanl : Qnia liic esl (Matih. siv). Christo autem discipuios suos iiilerro- vere propkela, qui reniurus est in muudim (Joan. ganle, ei dicente : Vos aulem qiiem vie esse dicitit, vi). Quidam aulcin dioehaul : Sonne liic esl Jesus, respondeus Sinion Petrus dixil : Tu es Chrislus Filiui Josepk filius, cujits novimus pairem el mairein ? Quo- Dci viii (Mnlth. xvi). Ceiilurio vero ail : Vere Filius mo^lo ergo dicii liic, quia de ccelo descendi? (Ibid.) Dei eral isie (Maitli. xivM ). In Evarv{{clio vero relrns auiein dixil : ^os credimus el toguovimus, Marci, sic scriplumesl: Convenit ilerum Ivrba. ilii anem manJucare, Et cum au- aiiiem eum in die feslo, el dicebaiit : Lbi estiile? disscnt sui , exieruul leuere evm : dicebnnt etiin' El iHurmur mu'lum de illo erat in luibn (Jnun. vii). Q-iidam nuteiu diceban! : Quia bouus esl ; alii autein dicebanl : Non , sed seducit Hirbas (ibid.) Qiiidam luirabanlur, diceiilos : Quomodo hic iitteras scit, cum non didirerit (ibid.). Alii aiitom dicebaiil : Quiain furoreui versus\esl (Murc. iu). Scribis, qai urf Jerosolijinis desccnderani , dicebanl : Quoniam BeelU' bub hubel(ibid.). Qtiidam dixeruiil: Nonne isle est fabri filius et Mariiv; fraler Jucobi ei Joseph, el Juda', el Simonis? (Marc.M.) Apnd Lucam , sic Chiitlus cum veiieiit, nunquid plura signa fnciet , ^^ scriptum csi : Miiubanlur ui verbis gratics, qum pro quam hic facil? (Ibid.) Cum audisseiil sennones ejus, dieebaiil : Hic est vere piophela ; alii dicebaut: Uic ist Chrislut. Quidtim uutein dicebant : yuiiquid a Giiilfva Christus venii? (Ibid.) Alii dixerunl : fkunquam tic locutus csl hcmo (ibiu.), sicul i^te houio loquiinr : alii aulein noii credideruiit, qvia Puirem si» diccbal Deum {Joan. vni). Alii diveriinl : Nonne beneiiicimut nos, quia SamaritauHS ts lu, el danio- niuin hubet? (ibiJ.) Aiji dicebaiil: !^on est hic homo a Deo, qui Subbalum non cusiodii. Atii diceianl: Quoinodo potesl lionio peccnior liwaignu facere? (Joan. IX.) iierum dixeruiil : Nos iciinur., quia hic homo lecrataresl yibiU.) DissCiisio itiriiiii facta csi iiiler Jud^tos, pioiiicr 30iiaO!io.> «'jus. Diccbnul nujcn cedebaiU de ore tpsius : et dicebant : NGiine hic est filiuA Joseph? {Luc. iv.) Quidani vcro dicebanl : Pe- uidittus qiii vcnit rex in nomine Doinini; vax in cceh, ei gluria in e.rcelsis (Luc. xix). Qitod Chriilus jiistus comprobulur. Alicnde ex superioribus, qunm varia; fiicic opi- niones de Chrislo; aliis dic<;iitibus, quia boiiusesl; aliis, quia non esl. Diversis divoisa sciilicnlihus, el pioiil seniicbaiii diversa proferciitibns, Cliri<>i!is boiius, cl jiiblus coiiiprobalar cx vila stia cl du- ctiiiia. Iiicipicns ciiim lacere el doccre, verbo ci cxeiiiplo quicqui; saiicla, qiKcque ptidica cl houesla, qiuequc Doo piacit.i, el bouis inoribiis ronv';uiBiili.i, sic ajfobai c( bic |i!jcdicabai, ul iiilcr iiisidias inJini- «I DALDIINI CANTUAriltNSIS ARCmKPlSa CjI tOPiim flui cnni obbcTvaban», milh jiis'sr; repioliCfi A Ciii icspomJil Jesiis : (?«»eu» (Luc x\iii). Deu» auleiii iifbienii» poliiibsct iiivi.iuri. (Jui^ liumiliiaiciit, ct cssciiliiililcr lioiiufc «'st, (iijiis naiura l>oiiilat e^l r pnllcnliain, cl tlitrilaKiu, d loluis sain liUlis for- cui lior i*sl fs»e, quofl boiiuin csse , ^ii« qiiiilfiii ftiam in opcriliUB suib ila cxliibuil, el ila »trv;ivit, mo lo solii» ipse Iwnus ei>l. Chris»us aulem «ecun- lit illc? <}iiis j>crrc<;(ior 3*miil;ilor bniicl* paiipeila tis, el eoiitciDplur lorreii»: vanilatis, mu^h (|uain ili« ' Quis su|icrl>iaiir, iiiviiliaiu, uJium, iram, cu- piililatcm , avariliam, Inxuriain, {.Miliiu, iniiiiiita- lem, falsitatcm, crimimim (1a;;iiia, cl omniuiii pfC' calutum gciiera ila perscciiiiis cst, ul ilio? Qms xolunlatem f)ei in oninil>us lacere curavii, ri quis Oiini nalurnm assumpl.tn: lioino t:&(, el singubri modo lioiMi» csl, iniiuis ci dc t>ui»- versionc civitaiis Jerusai<-m, et de iis, qn'jc post c]us ascensionem in inuiido futura erant, sicui p4(t iniplcla siini, verissime prxdixit. Aute paKsioi.eiQ qtiippe de seipso prxdivil, dicens discipulis Btiig: Ecfe atcendtmns Jerotolijmam, so implcla Tide- rjsi bonus el justus cssct ? Qui cum accusaiTtiir runl, qtii etim ipso prnrsCHles fuerunt. Miilieres ntH ainte faciem Pil»li, quasi reiis niorlis, hi qni pcr tem qii;e vencrunt ad inonumcnliini, sicut Luca^ jnviiliam tradiileiiint (>.um de confcsiioiic vcrilaiis rcfeil, ciim duo - i«i slarcc.t sccus iiias >n ve^ie «juasi de biasphemia argitebani chi»i. Ki ciim mm fuigenli, admonii.ii sunl rcrordari., qr.aiiier Domi- habcrenl qood ei oiijieeTent, aiii quoH pioliabililir adversiis euni confingcrenl, vcra; 2ccus.itioin8 de- feclu, et verisimilium mendaiiorum inopia, com- pulsi Mint diceie ; Si tion essel hic malejaiior, tton tibi iradidiKemiiS eum (Joaii. xviii). Chiasi tiialiis cssel, (fiisqiiis illis non piaccroi. Scnilali snnt ini- nus locuius sit eis, ui per recordationem prxdiciio- nis riiicm iiaiiereiit iiniiiiai;e siiii resurrcction»&. Qui4i iiua'Tilh, iiiquit, vivenlem eum moriuiil nom est hie, sed tnrrexit. Recordamini, anatiler loeutut tit tfobis, dtcens : Quia oporiet Fiiihm hvmtuit tradi in uiOHUs peccatorum, ei trucifigi^ et die leriia retur- .1iii!a;cg, ui invenirenl qnid ei objitercnt; sed de- gere (Luc. xsiv). El recordaiae sniit veri)orutn quf, feceniril scrutanles scrulinio, .:uin uo\i liaiicrciil, el regressa) a inonuinenlo, nunliavcruiit Ii.-ec omiiiM wnJe convincerent. Sugitta; pmvulorum fuciiV suiu illis niuiccim , ei c-aeicris omiiibus. (>c hac praedi« p(agja eornm , infkrmutie $unt c&ntra ilios linguo! i Itone pi incipcs sacerdotum el Pharisxi at Pilattii» €o-um {Vtal.hxxu). Accusationes eorum vacujL- et dixcronl • Dominet reeordaii tumus, quin neduclor irriiac fact.x suiit, ita ut judex dicerel : Mullam in iiledixil,adhucvitens,Posl tret dies resurgam{Mttllh. eo inwmo causam {Joau. xvin). A judice cigo ab- xxsuiu; accedant, ei uuut&cum dkant, quiu bonus esl. nec nicdiocriter bon;iS. sioul (jeteri, ;jni boni dicunliir, siiril ; nfc .«it bonus, ul pi-iasse videlnr, qui dixil ; Muijisler bon* f liuid i.i ((,m, w :iier ejus recordaciooem fides implotionis proinptius a.iintlta- lur. Uinc Petrus recordatione pnedieix siyr iieg.i- tioiiis ad pftRiitenliam rcvoiatnr, sicut Mauh:eui scribil : Recordalus ett Petrus verbi quod dixtraf Jftu.t : Ter me neoabit , el egressut foras fievil jmnre {Hadh. xxvi). Cuin DomiKusdiscipulissuis a&ce-isi>»- nem :id Pairent, ct futiirum adventum !>kium prxdixi.v» be\ ad iiieinuriam prxdictionis conrimandDni, qnv pra;di)Leraii, replicai, et conf^iqiienier pra>.di(:tioni9 veriiatem ^d fidem iinpleiioois vaierc iieinon»lrai. ti.idiilis, , "orfa a venio ud C3) LIB. DE COMMEMMTIONE HI»EI. C34 vos (Jotn. JIT). E< post |iaiica suojiingii • Et m:nc A prcFdicari tn vohhic fjus paeiiitfiiiKim ei remitsiotum dixi roHt, primnuam /i-i., ut, cum farliim fueril eretlaiii (ibid.). A«rensio qu;ppe pjus onilis rtibci- ptiloruin »i8il»ilic esl cnrpus nieuni, qttod pni vobis tradetnr : hoc fmiie III menin commentorniioiiein (/ C.or. xi). Ecrc l>:»*c Oiniiia, III ;« Ooniiiio prjc>li«:i:i siinl, sic in ooiispottu omiiinii) gonliiiiii .iditnpiel.t siiiit. Qiia» riini pr.iMlicc- reiiliir, el prcdicla scrilicrciitnr, poler.in( adliiic im|»os^rlMlia ei iiiccdiljilia viicri. Qtiis ciiiin iiinc, iiit>i a Ooo nd iior vidfudum iiispii-.itiis , crcdere possci, qiiod vinincs gciKcs ciillibiis dxmonionim dediiu; iiiuia sita al)jicereiit , qiiod nnuin Deuin vcniu! cojtnosocrenl ; fjiiot! Jcsuin Naz.ircniim ciii- cili\iiin, niorliiiiiii ol xopnlMini :) iiiorlnis rcsurro- jkisve, ei iii tonitim asrciidis^e crcdoienl, cuimine siciil veriioi neiimiiak: scrmo- nis, non in |>ersijasi{)iKbii6bumanresapici»lise vrrbis, non per fonia et alta itujus miiadi, ui noti eva<:tie- ttir crux Ciiristi ; sed at': baec facienda clegii Ocus suilia el tfifinr.a et ignoliilia Iiujus miindi, od fides Cliristi in mundo recii)ienda essel, D ominiim nostrnm Jesuni Cbrisluin: lisec auleui niulntio lirca gentes cntii- motio lerrae csl : de qii!« Psaliiisla dicit • Affene Domino patricc gentium, afferte Domino glorinm el honorrm, eic. (Psu/. icv). Ei posl pauc? : Commn- 'ealitr a (acic (^ii* uutteriiii lerra . drrtte »n qeniibut • 035 !i\M)llM CAMI \Uli:.NSIi AIU.IIIEIMSC. 036 qui'! noniinut ieg>iavU(l'tnt t- \).l\.iicmu\:a\oiOfT<'.- \ voniii'- filiii^li, fx <:a iiivcs;ig;iri (lclK-nl xigna :iil- (lio oibis csl, io iioIhs, |iro|>liPia Doniiiii, qiix SMitt niira- i>ilia qiix Tecil l>oiniuus ? Snhuvit ttbi deTlern ejut. tiir : niysiicc lanie» aCciiilciida sntit li:pr, ct sii|>er ei biarliium sanctiim ejin {ibid.). Dic ailliiic mani- liac coniinotionc lerrx, ei conectiunc orbis, S|»iri- (cstins : Nolum fccil Dom:nHi lalulare xnuni; anie tuali cr iiitcHgcniia. Coiisitierenius iioc e\ siniiiiun) contpectum (fentium rfvclatit jntii'iam tuani. Hecor- COinp:ir:il 0: c. In Mal.ic!ii:i piO^iiicla Duiiiinns loqiii- lur, «Jiceus : Ecce ego miliam vobit Hiam jnuplie' tam, et converlet cor pntrum iid filios, etc. (Malac. iv). Kl »pii(l Liic.iiii an^jcliis ad Zudiuriani ile Joannc Soqnitur, (licciis : Multos fiHorum hrael coureilel od dulHs esl mttericoruia: tuw, et icriialit iiuc doniui hruel. Viilerunl onmet finet lerrK Srtiulare Dei no- tlri (i'jid.). Ilxc siiiil iiiirabilia, qiix (ecil Dotiiiiiu.0- conla viiieiicel convcrlere a.i Douiinuni. Ex lioc iii- leilige, iiaiic ipsam caiisaui essc uuvcnltis Oiiristi. qai in Itttticariuniluin venll peccaCures salvos facGre, el per ritietn ct pcctiiionUam aJ Doininiiin Deitni ipscrum con^erterc Venit auteni in liunc '.nunduni, sion nt j'.:dicei niuiiduiti , siciU iii novissiiao dic juiiicaiunis esl ; sed ul s.iivelur inuiidns per ipsurn. \ciMl laineii iii hoc prinio advcnlu saivans, ei alirjiio iisodo judicuns ; salvansiti iis uui nrediinl in advcniu eju„-, jui.lica!is in iis (|(r. no» crfcthiiit. C^usa erfro advenlus ejus mi.sericordia e.sl e* jnilicium. ninc .'labaruc propliela di>lt ; Respondit mthi bominus et dixii: Scribe visum, ei exylanu eum super iubntas, ai percitriQt, q:ii leyerii euni ; qtda visus procul ; el appurdbit in finem, el iion meniielur : $i tmynm (e- ceritf e.xspecla€um, qnia veniens veniel, ei non lar- d bit. Ecce qui incredulns cdI , uon eril recia (inima eJHS in temitipso ; JHs(us aniem in fide sua vivel puloruin, ir-uii prinix ina'eJi' liouis avcrtcns, gra» liain ro.slilueiis ir. illniniiialinne pcr (iileiii in ad- vcntu Salvatoris ; qnein nl:- liioniiim ojntiiiirn gciilium, qno, siciit de eis proplie- iaium fucral, dc enorc idoiotairije el poleslale dia- bo!i se iibcralns esse conliienlur, agnoscenles SaJu- lare Dci, (jnou' Deus in conspcclu oniniuin genliuui revciavii. De Judaorum exewcniione. De Judironisn exCcecalioi:e Psal.nisla dicit : Of>- scureHiur oculi eorum^ne vi-.lefinl (Psal. LWiii). Ob- scuraninr aiUein ocuii cornin circa legcin, qnain noii inlcliigitiil ; circ;i Cenipus visilalionis sitae, qiiod (Hnbac. n). Vide et con.si(kTa qiiani nianife.ste pro- »»on cognoscnut; cirea suain ca^cilaien;, qnain non pliela pra;dicit eos, qui non creduni iii advenlu ailendunt. Spiriiualis quippe legis inlclligcniia a Chiisii, iion juslilicari , eos aulen', qui juslilicau- Jmixis ablala est. Ilinc Aposloiiis in secunda ad ttir, ex fiile vivcrc. Iliiic ipse Doininus in Evangelio Corimiiios Epislola ail : Usque in iiodiernum dieia ioannes liicit : In judicium in Itunc mundtim veni : cum legiiur Moyses , velaiuen esi positum snper cor ul qui non videnl videanl, el qni vident cwci (innt eorum (il Cor. iii) Isaias vero dicit : Eri( tobis li- (Joan. IX). Judai, (jni .iniea .:;i-edi«!erujit, moiio non »«» omnivm, sictu verba libri signuli , qttem cnm de- crcJuiil; gcnes vero , qiirc aniea non cre.;i;leiunt, f^derinl scienli lillerai, dicenl : lege isium. El resj^n- niodocrednnt Jiidici eigo lioc csl contra Jud;eos, ifebit : !^on po&sum, signalus esl entnt. El dabiiur quornni glorialio exclusa esl, et ccnira dicinonia ei idola, qiioruiu veneratio aboiita cst. Undc nobis Cbrisium confiteniibus cxsuUanduin esi, siciil scii- ptum esl : Ei exsuiiavernni filicc Juda:, proplcr ju- dicia tutt, Domiiie iPsp.l. xcvi). Ei ilerum : Tuitc exsiiltabuni omuia ligna silvnrum a fucie Domini, quo- niamveniljudicarc letram (Psul. xcv). Nobis siqui- dcm ex gentibus vocalis, qiii (luduin sicut iigiia siSvaruni fuiinus, in lioc exsiiit.-indinn est, ei supcr hoc Domino conliiendiini quod , J(id;i'is oxc«calis d.efnonibusque ejeciis, pcr fiilem illuniinati suinus : per qitain inlclliginius, ipiod dii geutiuii! (l:eiiioiiia ; Doaiinus aulein coelot) IVx.t. Cog:.ita crgo c;;usa aU- liber netcienli liiteras (Isai. xxix). Qiiibiis verbis nianifoste osienditur quod lex non intelligenda ab iis, quibus data esi; ti'aiisrercnda ^il ad gentcs. qni- bu3 :ib initio dala non csl. Iteruin dicit : Admiralio' nem faciain populo liuic, miraculo gramli e: stupendo : peribit enim sapientia a sapicnlibus cjus,el inlelleclus prudeiUium ejus abscondeiur (ibid.). Miraculiini grande cl slupendum dicii, quod periit sapienlia ab eis, ei iiitellecuis absconditus esl ib eis. Ei ilerum : Nonne utihuc in mndico et in brevi converletur Liba- nus in Chamiel, ot Cliurinel in sallum repuiabitur ? Et ttudient surdi verba lihri signuti die iUa ; el de lene- b)ii el catiqinc oculi ctvcorum vntcrunl ? (liid j. Ilis cyr MC. OE rOMMENDATIONE FIDE4. Goft verbl5 siguific.K coarcrsionem pr.rpHlii in circtim- A miniis iiiiclltgnnt, q'iam si ijiJtlligirenl, piTCaHiii» cUioiiein, percoiiinuiltlronem (ii!ei, el cir«'iinnisio- iiis iu prrrpiiliiiiii ; cl graii;iiii l<-gi3 inliMIigeixi.nc noliis (|nuii(iaiii stirdis el cJ^cis iihtiilliiin. El il<>riMii: Non motio coiifiiudelurJarob, nec tnodo vulius ejiis erubncet : seii, cnm viiieril fitiot tuos opera mamium wearum ;« medio sui sannificantcs nomen menm , ei 7"f« dicins, videmut, peccatum vestrum manet{Joan. non lial)ere l. Dmlecnin I>oniiniis tiixisscl : tn ju- ilicium vetti in .iuudnm ; ut qui nou videnl videani, ei qui vident fieci fiaut ; amlienlibiis Pliarisiael», et iliceniibtis : Nunquid et nos cceci sumus ; respuiitlil : .St caci esselis, non liabercti* peccntnm : nunc nuiem $ancti(is(ibuul snnctum Jucob, et Deutn Jstuet pruJi- cuhHHl : et *cienl trrantes spirilu inielleclttin, ei mus- siiiilores disceni legein [Isai. xxis). Tempiis srjjiiifi- c:il V04-.111UIIIS nos!rr, in qno luiiic suiniis. Ecce ciiiin iios «le {jeMiilms creJcntes, qiiomlaMi ernuues, ei niu^sii.^ttores, ici^cm aj tios lr:iiisldlain discimus, el pnitilemitr nos cssc Itlios Jacob, sed spiritii , el •ptra Isricl prccilicnmus ; qnoi] esl rubor ci coufu- i\). Noii (si i)inl)igoiulum, c|ii«nl verum sii, qiioil Vcrit-.is Jitil. Si eiiim suo jiiJicio c«ci essent, el cu-cilaleii) su:im hnmiliier ruiilitcieniur, lilttniin.i' loretn qu.Trcreni, el peccalum c;i:cilalis Jeiiiccps iion Italicrent. SeJ iJco ni.incl pccc.iliiin eonnn, qiiia, cum cjcci ess»Mil, s<; vUiero ilicuiuut. rropicr quoJ iicccatiiii; in luiu orlic Jispi^rsi siiai ; el Je pristiiia Jigiiitaie, qwam pcrJUIeriint , ciiih iii.igiio »10 eorutn. El ileruin : Ibi esi litierutus, ubi verba *^ conlusioim sii.t. oppr«brio ilepoiiii. Dc qiioruui Ji«- hgispunderans,ubidoctorparvulorum? (Isji.xww.) Fr^ioiie ct Jcposilione rstilmisla Jicil: Detis osien- Jercniias vero Jicit : Populus aulem metis non co- «^" »"'" «"P*'' »«'»"'«<« »*«''''' . «« occiilas eM : ue- gftovil judiciitm Domini. Quomodo dicilis, napienles q»i"ido oUiviscnniur populi mei. Disper^e Wos in »01 sumus, el le.x Dotmni nobismm est ? Yere men- i">'"'e '««. «' depone eos, proUclor weus, Domine dacium operains en slylns weiidax Scnb.irum [Jer. (''<«'• «-^"O- *!^'"8«* tJeiccli siint in iialionibiis, cl «li«- viJi). Cyeciiaicu! JiiJu:oriim clrca lempiis visit;.iio- P<"»"si sunl iii rcgionibus. PerdiJerunl tenaiK saii- iiis suae arguit Dominns, Jicens aJ civii.itein J ru- <"l»«n *'l civitalcin sanclam Jiirusalein, locuiu 8u« saleui : Non relinquenl in le lapidem super hpidem, ii;'bitalioius. P.nliderunt alJare, el teinj>lum , lo- «0 quod non cognovisti tempv.s visilaiioni» lutv {Luc. cum saciiiicii el oi;uiouis. PerJnlerunl unclionem XIX). El in tvai.gelio Malllixi aJ Pliaris.c-os el SaJ- regni et sacer.lutii. Denique per.liJerunl et legem, ducxos, leiuantcs el rog^nte.^, iil sigiiiim de ccelo 1"^'" '" lRS'i'»'0»i«»«" couira s« pojiaul. et iioii »cr- osleiulcrel eis, rcspoiideiis, alt : Fucto vespere di- ^'^"^- Ver.jmtaincn nobis e:»in servant , ut nobis eitit, serenum erit, rubicundum e$i enim cjelum ; ei strvaudo servianti ul sciamus cl per eos, qiiia lex a mone, Ucdic tcmpestns : rulital eiiim iriste ccelnm. C '^''® '^^^^ ''*•» •" ^"^ gralia toslilicaU esl , qiiae ill Facietn errjo roe.i dijudicote noslis; signn uulevn tem- Chrislo nobis d;ila cbl. porum ncn poieslis srire. Gensrr.iio mala el adul.er.t ^*^ voculinue geitlium, cl idololnirlo; subversione. ligiiun: qncrrii; el sigiium non dabitur ei, iiisi signuin *^^' gC"»'U'>» voc;uiOiie, siinul el Jiithfonun abje- Jonftr;;r<;p/jer Dens Vdcavii pef gialiam £U;»m, sprcti» munduin veni, ul qui non videnl, videant ; el quivi- J"Ja;is, a uiiilius el ipse spreius est. Isaia» vero Je denl, cwci finnt {Joan. ix). IIdc aulcin jiiJiriiim pro iliiiruinaiioiie goiiliuui Jicit : Populus qui /mbulabat Uflbis esl, e* coiitra Juilneos. Kationi-iii aiitciu liiijus •n leneiiris, i:idii lucem mntjnam{lsai. i\). Elitcrum: jadicii, itt qiiaiiluin (Otiir:i JnJxoscst, A|iuslo!us iti Parum eH, nl sis inilii servus nd sutcilnndiis iribMS Epistoia aJ [ioinfttios ciiisserit : Genles qna' non ^ Jacob,el fttce$ Israel convtn.endas. F.cce dedi te in teciabnntur JHslitiam, apprehendcritnt jusiitifint ; ju- tueem gentium ; nt si* salus mea usque ad exlremum ititiam auiem qiifv cx fiile est. isract vero seciando terrw {Isni. xi.!.\), El il«Tiiin : Qnwsieruiu me , qui legem jusliliiF, inlegem jusli.iiv non pervenit.Quure? "»te non interrognbanl : imeneruul qui non qucesi- Quia ncn ex fide, ted quusi ei operibus. Offenderunt eiunt me. Dixi : Ecce etjo, ecre ego, ad genlein, quan enim in l(ti>id«m olfensionii {Riim. n). El Infra : non iHCoeavit nomen mcum {Imii. txvV Et ileriiin : .•Cmiilalionem Dei Imbent, sid uon secundum scicn- liiint. Ignoratuef enini Dei jusliiium, et suam nufc- rentes siatuere, justilitv I)ti nou sunt sui>j''cl.. Finis Inim leijis Chriilus adjuniiiam omni crcdemi {Hom. ;). In Clirisliim i^ntiir oflTcnibMites, ct sitafii justi- iam coKbiiiiicrc volt:iile.s, iil iion soliiiu jiisij viiic- ejilitr, seJ et anciorcs jiibliiia: liabernilur, jiisio I Millam e.r eis qui salvati fuerint ad genles , in mnre, in Afiiciim, in Libium, tendentcs tngitiain : in llu- linm el Grivcinm, ad insnlns Ivngti : ad eos qui non andicrunl de me, et non viderunt gloriftm meam. Et annuv.tiixbnnl glorium rnenm gentibu» {hai. lwi). Dc iJololairix siil.veisione, el iJoioniiitjriroieclione, scribil ls:iins Jicens : /»i illa iHe idola penitui rvn- ei jiiJicio c»c3Rcali siiiil, et judiciiiiu I)o uini iion irrcntitr {hni. n). hl iloiiiin : In die Ula prnjiciel 0S"0Sc;jnl, lanio cxtioros, qu.in'.o sna-ii CvC.il.^lem /(y;;io ido'n anjeini sni, el simulacra avri sui, quai *!5J BALDtlNICAMlJA fcrentt $ibi {hai.v). Gt iicniin : /n die illa incdnabilur lioino ad facl»reni tmvm, et oruli ejui ac tanclum hratt retpicUHt : el non inctiuabilur ad mtarta, qm(t freerumt mnnm» ejut, et quK operaii $unt digilt ejut . ftofi retpieitnt luco$ et delubra {Itai. xvii). Ki t erum : Kcc4 Dominutn%cendei tupi;ruubem levem,et ingredielHr Atgyptunt ; et tncveliuntur timuluera yEgypti c iiiSliuaioMC Ciirisiiiin% rcligiwnis, qiia h.'M% .i(i()r.tt(ir, iioii iii f arnalibiis iegis observaniiii, seJ iii spiriln ei veriiHie, scribit Jeremia? ex per^toiia Doniiiii : Dabo legem meam in titceribut eorum , et in corde tormm tcribam eam, el cro eit in beum , el ipsi erunl mihi in pooulum. Et non docebil uniis» quiniue vir prvximum smmin, el vtr fratrem tuum^ dicen$ : Cognotce Domlnuin. Omnes enim tcieitt me a fHt/iimo utque ad tHugnum dicil Domiuui {Jer xxxi). Gl (le aiioliiiiiiie ornalium sac>°i(irioru»i tdout (liccl ex persiHia Damini ; Vl qnid mihi thut de Saba afferiit^ et citlamum $uave oienlem de teria longiiiqHa? (Jer. vj.) Uoloeausta vesif-i non sunt ac- cepta; et viciifita; veitiue »on placcnt mihi {hai LVi). Ezcclticl vero «iicil : Dabo vobis cor nofuiu, et $yiriium novum p«nam in medio vestri; c.' fuetnm, til in pra-eepli$ ineis amlmUlii {Eieck. ixy.xv (saias vero ex piTsonn Duiiiini dicil : Ai (•nem le-^/.hiaiH, niti ad pmpercutum, el coitiritnm s^'iri:u, ei tremeu- icm sermonet meos? Qui immohl bovem, quati qui iaterficit vtrwm ; qui marlal pecus, quati qui ene- rehral cnnem; qui ojferl oblaiionem, qiiati qui tuH' fuinem tuillum offerat ; qui ncorda^ur lliuris quasi qui benedicit idoio {hai. lxm). Qiiibiis vcrbis oslen- dii D<;u8 huniilil ileiu ct contritioncm s)>iriius, cl limorcin sauciuui, iioc ekt |>uri(ati:ui cortJis $ii»i piacerc; nun carualia Judxorum Sdcriricia,qiixsibi accepta nou suiit. ilx'C, ei alia quainplurima de excaecatione Ju- (iieonjin, et illuniinatione Gentiuin, de aboliiione vcaTdui , ei instiuuione novorura , in it;gc , et RitiNSJS ARCIiimSC. GiO A proitliclis, cl psaliiiis, lam m.iiiir(^te Mript^ Mitrt, u( a Jiiilxiii iiull.iteiiiis iiegari , iinlistLriui pOAtent iguorari, itibi maliiia cnr corum niirabiliier e< ini- bcrabililer excxcassct. V(*ri(a» inslillaiur auribtm conini, el iioii aiuliniit ; vcritas ingcriliir ttcuiit eiirum, ei iion aliciidiml ; lcgom Dri, nicul C3*xi , luceniam portanl iii iiiaiui, ct viam iieMiuut. 0 Judaee iiiipic, inviiie, <]uid glorix Dei iitvides , H saluli geultum? An Jiidxoruin Deus lantum? Nonne f gcotiuni? Aii « solis jMd{iiu>n qe;t'ct deprecacuutur. {l.-iut. iu). Et Joel proplifia liicil , ^iitnij nut in- rocawrir iiof»i*fi Domi^>i, fahu$ eril iJoel. ii). Te- siis esl liaias, quod domiis nraiior.is co;aoi!.'ols esi ei genlibus. Dicit Ciiiin c^ per^ona t)ouiini Do- mus mea domut oralionis voeabfur : «c(r 'jentibut (/*a». LVij. An nonesl allarc Do«iii'i t. Jerusakni? Isaiasdicit : InillH dte eiii aliare Doumi tn medio lerriK ^gtjpli , et litulut Domim juxla lerminmm P ejus, erit in signuinet ia tettimonium Domino exer- citumm in ierra M^ijpti {hai. xix). Ergo cuilus Dci ci uiisericordiu Dei cunHiiuiiis e.-.i et geii(iI>us.CoR. clusit eniiu Deus omnia iii infi.lclKaie, ut omniuni misercalur. Omuos peccaveruni et egenl gloria Dei. At impleiuio est in Judais, quod .leren.ias dicii : Itac e$t gen$, quK non avdivit vocem Dotntnt Dti $ui, nec tecepil ditcipliuttin. Periil fUet , «/ ablata est de ore eorum {Jer. vn). f ides autem de or« eoruiti ablala nobis daia esi, ut creJamus el con- rneamur, quia Domiuus Jesii». CIiri>lu» iu gloria es( Dei Pairis. i«a>»an C41 UD. DE SACHAM. ALTARIS. 64« BALDUINI CANTUARIENSIS EPISCOPI LIBER DE SACRAMENTO ALTARIS SEU £PISTOLA AO BAKTHOLOMEUM OXOMENSKM EPrSCOPDM. I AiHinlifistmo domioo ci Patri. B., Dei graiia A Oxoniensi ef>iscopo , Iralei Balvuinbs FordeuBis luonasierii scrvus , xleruaiii in ItoiBiiio mIu- ifin. Keverenda noinina in«gtslri, domini ei Palris , KinguUi ju6 suiini in iiie viiidieant iibi : el maltiplici nect>ssitalo oiiedit^ndi pene prsrripiuiU me mHii, at niens Qon sim.sedluus; cni posl i^enip ilci>eo id oin:>e qiio<^ sum, et qiiod {«ossMnr- Vemm 'eJio voliinlali. Timor eniiii et a;nor, ci ex uiroqnemisl^i revercntia.j^nipriileni obtinueninl cor meum , ut deliberatum haiierem, oon ncgare, qiiotl velles; non recnsare , quod in- jiingercs. Veninilanien cum auciorit is tu;i nie pie- incret, el charitns itrgercl, lU de iii:rstiniahili sacri- ricio veritalis aliqua scrbeiida ('.ciarem, et diclaia kcriiierero, ad xdiQc&tionein fidei prulutiira ; in di« ceptatioiie cogil'Jlionum inearuiu iia inenle divibti? siini, ul timens nrm oLf dire, multo niagis tn: "rrni eiobedire. Utrinque eniin cerli periculi metus me arctahal ; sed quod magis mibi periculosuin , iioc el niibi magis miraculosum. Res enim m-^fiiia est, et Innge supra mc , et quoniodo peierc ad eani ' Pioriin('uin tacrameniiuii sacr''^ el: niine rectnm, C ineffabile, incogWabile , iDComprehensibilK ! excursus. Iles autcm inipos sihilil^ti proxiiiia e^i, omniA verba diligcnti ctu» lela ohserv.ire, ei ontnes sennones in tlatera judlcli librare , nt niiiil eseat in drcnnispcetHm , nihil suspectiiHi. Dniis antem sermo in re law sancta itt- caute prolalHs, vel noii pure iutetlectus.citra erro- rem non nuiiquam ingcrit suspicio.'iem enoris.Pro qno periculo vilaiido , citin voii:i(iii', uloi(liiielurTci>(:iiitcn- Itiiii iiovjv gralia» siipcr s:ivrilifia, tl, liiiiiiiie vcril:iiis jn.Tr.Tiii.Mnic, ictirlirc (igiirarum r;i!'ctraiil , ci fa- riliiis Iiniiiiliiisfjiic cl;ircs<:aiil, jiixta r|noil scrpliiin csl : < Quoiiiani tii illiiiniiias Iiii;iisnieiis illiiiniii;i(ci)cl>r;is iiic.is^/^Ki/.svti).» Natn iiuva vc(rril>iis iioiiniiiiqiiani |inc|ionuiiil:( csse iAsinnai, qni «lii il : < Oaitiis sciil>:« docdis iii rc^iio rocloriini siir.ilis esl iionciiii P.iLri ianiilias, qni pto- fcrt (lc llicsauro sno nova ci veicra {Muttlu xiu). i El vox spoiisfc coflcoiiJal dir^nUt : < Oiniiia pDina iiova el vclcia sorv;ivi iilii {Cunl. vti ). > 1'riino scil ;«;icrna |i;i'rcilii:ih ri'[iroiiiiliiiiir , non ilivil.hii» »|iiila; i» panc «t viiio nobis sil eKitibiia ; postretno qno- niodo in :igi:o cl in^tiina cad. isi verilas olini sil pra-ligurata. lloc siijiiidem or(.ii!ie sci v.Uo, niaiii- IfSliiis viilebiliir iniago iii verilaio, qiiaiii Dlint vcri- (as iit iipagisie. ElijU! disit dc lciic!iriss[ilc»dcsccre {iiceni, facial et ips.is tencliras splenduscere per isices», sicnt srripiinn csl: < Nox sicnt dies iilii- niiiiai>il»r (Pirt/. cxx.\viit) » Scio eiiiiidein , qnod HiS aoc Sion esl sernio in lingna luea , sed sicut Apostolus ail : < Fidisci.isu (aleiii liab itins ad Demn, 110» qitod snnicicnlc» sinins cogitare aliqnid poiciilis iii lixredit;ilein patris deruiicn iiiituciiur; iii signiiin pos.scssioiii8 aut vcslilurx, aliijnis pul- clicrrinius raiiius de arbore cui» poiiiortin) frncli- biis dari potcst ; el si dciur, iile quia udliuc snpit ul i)arvnlus, cl cogitai ul parvuius , prxsenii piil- cliiiiiidini |ioinoruni, el voluplali gesiicns aggr;>l»- i;itur ei arridcl; qnaRta vero sil pos.ses;>iot«uti) fa- culias, et accepti honorls dignilas, xtas imliscreu Coglarc non novil.Rudi itaque adliuc popuio israel, ei coclcstiiim proinissionuni insueto ab idoloruui culiura pauluiini leiraheiido lentpcralia boiia e( pioniibsa .suni ei daia, ul ex rebus kibi per cspe- ricn!iani notis baljeienl uliqnatn consulaiioneui ; a siobis, qiijasi ex nobiu; .sed SHfllcicntia liosira ex r et qni nequii.aut cajicre coelesiia , a Deo pOiitu i>w e&'- {li Cor. hi). i Qaa: in Veieri Tesiameulo coniineaniur, JsiKta AposioH (.estiniotiiut!), qni secunduni legcm ofTerani inunera , exctiipiari et uinbrai deservitinl eOBicsiiaiji» Ciiiistu» aiuens « nielioris iestameuti isietiiajof esi, qiiodl in ineiio! ibns rep ciDSsionit.us sanciuini esl {Ihbr. viii). 5 Gojng lesiaineiiti coii- .siinitualio abeodem AjwsltUo dumonslntur, suni- plo «ic ieretni;*; prop!>eUa lestitnonio : f tccc dies vciiiam, djtil Doniinus , cl icriam doinni Israel cl doiuui Juda foeiius novuni ; tion secuiidum paclUMi Qtiod pcpigi cuni patribuscoruii? , in die qna appre- lieiidi i!i.isi!itn eorujr!, ui educoem eos de leira iEi.'ypii {Jci: ssii). > h\ veteri Teslatneiilo quaisior qicini ab idolis desiderarent el petereal (crreiia. ita Dcus C4)iisuUuni esse voiuit ii.iiruiis de popuJo siio. Perleciioaes aubein qui luuc teinporis eraiii , pru: desiderio cogle&iium bona leniporalia contetu- nenda duceban' ; el ii! proinissioiiibus Det aliquid iiianl, < quod oculus doii vidjl, nec auris audivii , nec in cor boininis asceodit (/ Cor. III. > Ex quibus unus quasi cmnium juslo- ruin suspiria de imo siii cordis iralieus, ail : £cce, i qiiid niiiii esiin c(£ic, et a le quid voiiji sii|)cr lerrain ? > {Psui. LXXii.^Quibus nuleni dicis eraiil pio- niissioncs, oiiiues defuncii sunt , uon acceptis re- promissiotiibiis, scd a longe eas asnicieniea et salu- laiiie», el r.onfilenles, qiiia peregrinj ei liospites piiiicipalitt.'r cousidor3iid:i snnl; pioniissa, iudicia, D sunl super lerram {liebr, 11). Qui dicujil Laec, pia;i;cpla, sacraitietila. Hacc quatiior, quja impcr- ««( la craiii, ei nuinis iiabenlia, per iiovum Twta- nsentuiii mniari oporluii, aut pcrlici. Dc Uiutudonc piouiissi >5i!n!! priiiic uicendiim vidctur. Jbe }nHii:tione promishionum, iit novo TcslauKMilo scriptum est : < Reali pau- lieirt^-s spiril.il, qttoniain ipsornm cst rcgnum coclo- fmu {Matlli. v). > its veieri Tesl.inicnlo dicilur: « [Mit iliis iegiones genti^tiu , ei iabor<.'S eoruiii jxissedcrniit ^Psa/. iv),. » il.i in di.strilimioi)e agro- riiiO, in abumi;u)tir< fniusenii et viai ei oiei , in &(lltiK>uiia ei giori:> bonornts) tcnipoi aliiim , in rore cuui cl iu pingiiedine lerriC, merces divini cnlius 4-«isi.l'.wi vi.lcV'.' > biC vero, in ih>".o scilicci, Tc- sigiiilicant se pau iaui inquirere. Cl Eiquideu) illius nicaiiiiisscni de qiia exierant, babcbanl ulique tenipiis s-evcrlendi. Munc auletn melioreni appetunt Jeru:salem cjelesteni. Meices Itaque divini culuis , lidci sciiirel ct. obediei)i.iiE prsemium, nou esi hiijus tcmporis, sed, < cuin dedeiil d.iectis suis scmnuiQ , eccc iijcredilas Domiiii {Psut. cxzvt). 1 Fiiiis auteni proniissiounm Cbristus cst, in quo oinncs promissio- iics Dli cOiisummabiinlur , omnisque spe^s et e%.- bpeclaiio et Jesideria jusiorum complebuniur. De mutaiione judicioriim. Sicul de pro!ni<;sionibus, sic ei de judiciis sen- lienduni est. In novoenini Testainenloscripiiimesl : •, Qiii i):alj ci^Ciiiii, ibtiiil iii i^iicui ccteiuui» [Jouh. «45 LID. DE SACnAM. ALTAniS. Ci(j v). » In vclcrianlcin TeslnmeiUo lcmporalos poeii;Ti A di«''is «imor iiioiililiir, in pra^ccptls oliciieniia rc- iransgressoribus coiisiiluunliir, sel in iliis jelerna qniTiinr, in samuieiilis };r;»li;i occiilUlnr, el in lii* poRiia figtiraiur. V.i sioul novac promissiones in- oninilxis (^lirisiiis npiiraliir. CiTisius cn ii) cmor CPmp:ir;ibililiT nu-liorcs speranlur qnain ^elorcs, noslor csl, |tr(»niissor ipso, ci promissio iioslra. Cliri- sic lcrriljiles novi Teslainenli coinminalioncs longc siiis liinor noslei esl, Ic^ifcr nnsler, cl judcx nosle»". longcqiie gravioros (.tk(IoikI;« siinl, siipcr oinuij jii- Cliri-.liis f >rma csl obodionlia', el muniiatiim Palri», dicia poBiiarum, qiiac in priori Teslamcnio inlcnlan- qiio I iioliis inandavil aiiiliciuliiin, siisoipieiiiiiiin, i!i- ti)edioli(iiiem el De.mnlaltone prcrceplornm vel tuperadilWtone. vilam. Hiiic ipsc ail : < Qui misil ine Paier, ipse Niilaiis promis^ionibiis in mclins, jiislum fnit milii mandaliiin dcdil, qiiid dlcam, ei qnidloqiiar : o' cdieiiiiain augeri, ul ancta nieroede divini ciilliis, soioqnia mandala ojns vila xlorna csl {Joan. xii). i ponsum qiiOi|ue divina; scrvitutis angerelnr. Obe- llic ipse Christns niiscricordia nostra csl, in qno dicntia aiilem in pr.cccplis csl, oi Iioiior divini ciil- oiniiis gralia \ice el voriiaiis, el omnis spcs viiscei lus iii observanlia maiidaloriiin Dei cnn>islil. Erani virliiiis. Doiis cnini nos graiiHcavii in dilccio Filif» anlem in lege Moysi nii;cdain prccopt.» moralia, ul : siio, omnisqnc gralia in sacramcntis abscondita alt I Ilonora pairem inum, el inairom Itiani : Non oc- ^ ipso revclalur, el ali ipso datur, qiii virlus esl surra- cides. Non facies fiirlum. Non f.ilsiim lesiimonium monioniiii, cl s;^iuii(icniio ciniiii. Lex enira pcr dicfcs [Exoii. \\)\ > el caslora liujismodi, qii;p mo- Moysen dala est, graiia cl voriias per Jesnin Chri- nnii simplicilalem el formani lioneslalis p!.x>cri- stuin ; scd gratia a lcgc icsiiflcaia csl, qme per gra- buiti. Mi-c inNovo Tcslameiilo mulala non sniil, scJ liain niiita a c^i, sccnnduin slauiin boaiiuis per aiicla. Nnnnulla enim ({ii.T: pcrrectioni (leerant sirat graliam (leinutati. supciadiiiu. Lo\ enini nomiiiein addiivii ai perlc- i/> mvtntione l(>gh clum. Alia vcro eraiii mystica ad riiiis sjCiiricioriim Sicul liomo oonsiat '„'.x caincct Dnima, ita lex et solemiiilatem cseremoniarum periiiicniia, qn:E consislii in lillera ei spirilu. Hoino aulcm aJliuc cociesiir.in sacranienioniin mysteria suo leinporc -siiic lcge carnalis eral, vciuindatns sub pecoalo, sij- propalaiida lypis fignrarnm adumorabant, cl per pcrstriioni dedilus , ct ve.rx rellgioiiis IgTsaras. inysiicam signi!ic<^tioncm spirlliiaiis int(.l!igoiiri3e '--«'c''- ii»'oepl;i ad Ycra>« religioneiii coppii jnit'itj? : ]giali:ini inlerius abscoiidil«ni el clausain comiue- C' sicnl ordo correctionis exigfbi>t, jiis-jns fii Deo banl. Cxreinoiiialia aiilcm, qua uinbrao futuroruiu oflerre, qn.e prius consueveral idot>« immol.-ire, iil servicbanl, a suo siatu traiisiata Siint ul a nioiio non Dei injisriam vcrterel m hoiior8i:>, siioqHe jiuKcio cognoscamns lilieiatiir.iin, sed itiliocaiiiiis iti po- ^ rectissiiiie s-r' d^iir.r-arel, (hiiw reprobr.rel, qi.od aa- leiilias Domiiii ; ci moriciiie iillcra ne occidat, spi- (ea proiiarat, crrorcm snuni ipsa tiiijiation6 cnn- ritu viveiilcs spiritu et ainbnlcmiis : iicc jam in fessus. Al qni .niite legem acccplsm ftdsin «:.lii» rv» carnalibus ct figiiralibus obscrvaiiliis colcndtis cst habebant, ct iilolis non immoialianl, iii si post te- Deus, sed adorandus iii spiritu ct veriiaie. Tales gcin supercrani, tHiclorilalc Icgis conifrm.iri poie- eiiiin quaril, qiii adorenl euin in spirilu et veri- rant, i» ch> qnod oespera»!! perseverijre. Procorabat tale. iiciiipr! ni;t- e\t)ibiiio verilalis. Mnlalis igitttr promissis, ci jUiJi- nifesiissinie declarjiil. Uiule vcro linec opinio imes- Ciis, el pr.TCPplis, ct sacraincnlis, oportuii lct,eiii scril, vel qiUMUodo uhdcciim|iiC iiicipiens, nsqiio uuil:>ri iiuvuniqiic Tfsiaiiiciili:m iOii<-ii!iimari in ple- avl rcligiitncm oinninni Cl Judicornm el goiiiiiini nitudiuc foriK.T, ei exhibilione verit..tis novis pio- missis et jiidiciii, novis pvxccp^is el saciaifcijtib. 1Qi:od (.hrhius {inis >|J proinistiori.ui. : '• """^"' '■ jinucsscril, iioii «.'si prompliiui i.(liccie. Veruin res 'Jiligcnlitis coiisideraia volicnientiMii addiicil ad'i!i- rnlioncm ei sinporcni, Deo niirabiliier dispcnsaoto, ut 'v'0)niiii:iii:> opii.io on^i.iuiu ti(/nii:sutii spen* hua: 6i7 nAl.DUIiSI CANTI \n!ENSIS ARCmKPiSf.. m ululis ia sarriftrniidi rcligioim coiistitiicntiiitii nilii- A n<<3>>i ninrie viraria pro liominc mnctalis, dcnion- rx dispeiisiilioiii eerviiet, valiiura pobliuodtiiii ad li«lciii oniiiiuiii niorio ijiiiiis lioslix do iiiorU; lihcrnn- duriiiii, iioniiiii in inelMih iiiulando. 031.1 rsl U-x, f.t i|isa iii iiiclii.>c niuiaiida, qnjc r^rnuli lioiniiii sic «-otilcnipcniia eMr.l coiiforuiaia, ut iiifirinilali (jiis cood«S(*enderel, cl qu.isi cuio iuiirino iiinrn!:ircuir. iionio «'miii secunduiti ranieui uiitlMihins, <(ii;i6i taitluni caruerai, carnalia sapiens, cl e;« (|iiae epi- rilus (Uiit t(;uorans. IVr lcgcin auleiu deducctidui «ral decamali eiensu et rarinli aflct:lu ad spirilua- teni Kensum el spirilualeat ufrecliiin, ul qiii c.tro eiai deuin rediret, ct Hiinquaiii disci-dens ciini D<'o s«iiipcr cssei, di- ceiis : < liiflaniiiiaiiini ctt cor mcuNi, ci ro.nes mei cominiiiaii s jul ; »41 iiilHluin rrdactus ftinM et nc- Ecivi. Dt p<;cus faclus shui apiid ie, el i^^c fiemper lccutr {Ptul. LiKti). • Qtiod Milciii sccuHduui al ain transl:>tioiicni usiluiiiis diciinr, i Dl jnraeutuiu (a- Clii$ siiiii apiid le {il)iil.)y t illi tocu pstliui coufcouat, uhi srripliitr) C8t : < llomo curn in lioiiore cssct, nno dc !itfer!i in spirilutrt. ii>. litlcra aiitem, hoc esl in iiitetiexii; ci>iiiparatti$ csl juinenlis iii^ipicnii!iU3, et c^inialiliiis obscrvanliis ad iiilcraiit perlinciiitliiis, cotitetnpcrala est le>; iuiirriia hotnini infirtHo. Seii cuu» de iiiririi(!ls!e sita coiival^iscerel hf)iiJo, niulaia Mi Jcx iii uieiius, cuni prolicienie prolicicns, ei dc ♦ii:o ad aliiora coisscciuieiis, siciit scripluin csl. « Gun? cicvaretiiur .tni 111 ^-.ru» de leii';i, clcvubauiur pariicr et rotx' {Ezerk. i). ♦ De mystica nqHificalione legalis houio^. Nysiic» legis sigiMficaiio ir» carnalibus sairificiis Iria priucipaliter tigurabal, houiiuis cu!p;im, ei pro Guipa pa'iiain, ct iiiit-raiiotiis graiiiini. lu carmiibus eiiiui sacrificiis dctnoiisu-aliis csl liomo sibi, qualis siniiiis ia^tiis est illis {Psal. kLViii). i Nun Bolum auieui ad cogniiionem condiiiotiis su:c crudiri po- leral iiauio iu (ri;«cialis pro sc liosiiis, seJ el forina pcsnile:i!.i;c ct omeitdatio viix; ei latcuicr iusiiiuala est, et (ie m.orie aniin^diuni, et naiura eoruin, qnae- dam siiTiiiiluilo splriitiaiis vile, vcl spirilualis ntor- lis ei iiiliinaia esl. Moriis (luidcni, ul iii w luaci.-i- rel vclereui vitaui, ne deinceps essel lastivus ci peiulaiis til liircus, iiiui delicclans ju^-iiiii oliedicn» tine '' pecuale iii sc liabcus, sed oiniicni irratiouabi- |>occ:ifuin, Nain cuiu jicr inoliediculiae culpani esscl icus «i»rlis, elper Dci sotilcnliaiu inorli :td»licljus, ct i !eo dcbitor morU:}, pcr legciii laincii noit csi i-.l iitoniius scipgutn ccddcrc, iioti pciisioncni propri:c luortis quanivis debilani exsoivcre, s(!d jiissus est hoii 0 quasi prcliuit» redeuipitonis suae offerre. Digue .•vsiiniasus esl sii-ul avcs occisianis, quia pcr insi- picutiam pecudi siiuilis erai, ct uiorte ilignus iniigis q:t.iiii pccus, i|ti()d pro ipso octidebalur. Videsue iiviiio, qui ad iuia<>iiictu el siuiililudiiicin Oci factus t;s, qiiaiiium dcpiciiaiiis es, quaut vilis f.iiluses? Si ad iudigiiiialcin, in quain a facic oculoriiiii Dei piojeciub es, respicias, quasi digna :csiiinatio, jit- sluitiquc pretiiim tuuiu eslhirrus vel aties, vcl aliitd letu seiistim etbcsii:ilei!i afrectuin iu semciipso mor- ndo Mi.ielaiis. Excnipluffi quoque spirituiilts dia aninialiuiii homitii proponebalur, al per disLreiioiiem uiiguiam rinderei, sciens quid sil iulcr deyiram ct sinislram, qiiid liceal, iiuid deceaL, quid ext>ediat, cl (ter dcvotioiienieicusludiain maii- datorum Dei seiuper ruiuinaret quasi cibuin suum iegein Dei sui, ei iii moribtis suis componeudis, de siir.piicitale et ntaiisucludine, c.ilure et paiieiitia auiiitalium, fonuaretur ad siiuiiiuni iii se sludia \ir- lutum. Sic sic post pcccalum subdidii Detis homi- nem magistorio brulorum anintalium ad verecun- diaiu ejus, ut quasi in .schuia nescienliuin ordiiicm vit:c addiscat lioiuo vitam cumponere, et mores or- auimtil, dummodo muiidum sit. in hoc enim uiodi- j) dittare. Hiuc ad scholam foruiicx miilittir bomo ad i-iim quid honohs libi forlc delalum est, quod ii.un- dum animai juheiis ofTcrre ; an magis ei iioc ad luum confusioiiem pcruiiel, qiiod auimal pro lc oiila- liiti) diciiur ntundum, ctim sis ipse iininuiidus? Nam p..r s:>'rri(icium idco purgari indioCS, qiiia imiiiitn- dus es. Quod si ad pristinam dignitalcm priiti:e c^udiiionis tu:c respicias, uonjam erii prelitnn tnurn iiircus vc( arics, quibus pcr insipientiam assitiiilaiiiti •es, ex quo priinum deformatus c» ; scd unigenitus Fitiits Dei, per qiieui Dei imago in tc roiinata esl , i|ige enini erit pretiuin tuum, citjus s:t>>guiiic reJi- iiiciidus es, ul rcformeiur in te iuiago Dci per eum- dcm FirHitii, qiii est imago Dei iiivisjliilis. hi pecu- dibus ergo insipieniibus iiondnis vice obiaiis, ct diNCCndaiu sapieniiam, apiid Saiomonem dicenlem : ( V:ide, pigcr, ad lormicaiP, el considera vias ejus, ct disce sapieiiiiaiu » eic. ^Proti. vi.) Sic sic bomi- nem bumiiiavii Deiis, qui esl anie sft;cula. Ab iniiio qutJem gloria ct ho:«ore coronavil eum, ci coiisli- Uiit eum super opcra tiiaiiuum suaniui. Omiiia siil>- jecil sub pedibus ejus, oves el boves universas, in- snper tjl pecora campi [Psui. viiij. Niinc aulciu per- riidileu'11 coiifiisioiie, etqui pauloiiiinus niitiuratu:) est ab atigeiis, nuiic pecoribus canipi inferior iiive- nitiir. Jubelur homo pro se agnum immolare, ad flgurandaiu gratiam liberaiionis, et misericordiam liberaioris. qui pcr mortem baminem a culpa et morte liberaret Homiiiis enim insipicBlia, id esi ri9 I.IR. DE S\CU.\M. ALTAftlS. f-W culpa. c:nm morlis osl. in oo auteiu qiiod .igmi» \ «^l itc iji.ilrc intns est s!no pjlre ; qiii c»l prJiicipium jussiis cil noii soliini in.^clari , seil ei mandiicari , e» flnis, siiie iiiiiio (lioniin el (ine. prxiiioiisirnbaliir, qiio«i <:iirisius «cipsuin dalirm esicl nol)is el in prcuum «l in cilmm. Quonnoilo sc i;i cibnin dederil, lum e\ verliisqiiaiuor KvanK«:li(v nim, luiii ciium ci vrrlus Apoiloli iioltis coiisi.lc- ranilum rsl, incipicniibu*, iil onlo eiigii, a rerltis Msuhxi CTaiigelisi.%, qui dc iiisliluiioue iiovi sacri- licii iia scribil : Ex Cv.ingelio Malihii : i Coenaniibus anicm cs, actcpil Jcsns p.-^iicin, ei bcncilixil, ac freiril, ilcdii- niie iliscipulis siiis, el ait : Accipiie«l conictlio; lloc esl corpiis mciini. Et accipicns calicem, graii:is p;,'ii, el dedil illis, ilicci>f : Bibile cs boc omncs. llic csi enini sangiiis mens novt icstamciiii, qui pro De ritu sacrilicandi /..i qnx oliliilil Melchisedecb, pania sf.iliccl cl vi- niim, s.icramciil:! ru>^riinl sacr.imcnionim Chrisli : cl hiinc riliim s.ncrifi. .tikIi, sciliccl in p.ine el vinco oblulisc in sacri- ."AUlcm vobis: Non biham .Tmodo de hoc genimiiie \iiis, usque iii Jiein itlum, ciiin iiliid bibain vobis- cum uovuin iii rcgno Pairis nioi {Matth. XJtvi). • be vrtcribus projiciendis. Ooii.iiius ncslcr Jcsus Cbristus piidie quxin pa- t«:rcliir, voius el inyslicum pasclia cum discipulis siiis rite consiimuiavit, lcgalibiis insliliilis tciiiiiiium ponciis, cl qii:u liinc eraiii tjnicnda, elcxtuiic pio- i;cienJ.i, ad iiiiem siium ruui bonorc dediitens.Ccs- sarc sanc o^K)rluii, qiix ad plonam cnieiuiationciii {icr se snincerc noii v:ilebaiil iil radianie graiia ci xienia rcdcir.piiorie iiivcnia, unoque vero saciificio pro iniihis his figurtlibus inlrodiiclo, ccdcrcl nii- iiicrositas uiiitati, figura verilati, iiiiiUr:i luci, vetus- ^ lasqiie novitati. Novis enimsupervenieiililius, vclcra erani projicieiida, ci vetiisiissini* veicnnn coiiie- dcnd:i, ul paiiciii angctoniiii manducarcl bomo, cicut a dicbus aiiliquis in dutccdinc sua paravit pmipcri Dc»i3 Qua: sunl vetmlitsima veieium. Vcier.i snnl Veteris Tcslamcnti sacrificia, qiix Ici Mojrsi jdbcl offnrri, qualia obtulil Aaron cl (ilii ejus; qiii pro pccciuis lioniiiium consuevcrnnl jiigulare tilios arie;uin, ol fiiiidcre sanguincm liircorum ei vitiilorcm. Vetustissiinn vcicrnin sunl, qux oblulil Uelcliiscdccli, ngiirans saoerduiiuin Clirisli ; de qno Ueus Paler juravii , diccns : i Tu es sacerdos in nriitii), sciat in canoiie posl commciuor:it;« inuncn puori Abei, et sacriftciuin patriarchae .Abrabx coiii'» iriemnrari ct)nm,qiiod obiulii Mclcbisedecli, sancliiui sacrificium , iinmacnlaiatn Itoslian.. iloc idcin cl leclio ctiani Gcnesis manifesic tloclar:il. Cum cnini iiiducitur Mclcbisodecli rex Salcm, profcrcn.s paneni cl vinum, statiin subjiingitnr : < Erat cr.iin saccrdos f)('i Allissimi {Geii. xiv). i Iii rofcctiouem quideiii potiiii isla proferre, clsi saccrdos non essol; scd sacriflcandi raiio demoiisiraia csl, et bono.liceudi. cnin $.icerdo6 csse dicatnr; ad cujus o(riciu:n per- tiiic.a sacrilicarc, ct bcncdiccrc, et dccimas acci- perc. Probatio ex verbit Ainbrosii. Qiiod superius dictum csl, por vclusiissima vclc- riim ea iiitclligi, qiix obtiilil .Mclchiscdecli, ex vcrbis sancti Anibrosii (cap. 8) probari jiolest, qni iii tractalii De mysleriis, iUi ait : < Anliqiiiora «uiit sacramcnl^ Kcclesi:r, qu^iin Synagog;r. Synagoga eiiim ex legc M>:ysi prim-ipiinn sii npsit, Abnibnni vero longi? an- tiiiiiiof, qiii dtivictis liostibus el nepoie proprio re- ccplo , ciim potirelur victoria, liinc ilil otcurril Melcliisedct h, el proluiil ea qux Abrabain vcncra- tus acccpil. I In bis vcrbis Ambrosii isla dilignitcr nolnnda sunt; ei qnod Abrabam vcn«^r;Uus sil ea, tanqiiam s.tncia, qux proiulil Melciiisedech : qiiod Synagoga (iriticipiuiH sumpsil a lege Moysi ; ct quud nntiqiiiora sunt fiacramenia Eccicsis, qnam Synago- xieniiiin (Ptal. r.jxj > Er-t aiiiem Mciciiisedech sa- D g* : ciim anterior fucrii Abraliam, qui prohita ac- cerdos l>ci Aiiissitni, el rcx Saiem, qui obviavii Abraha' rcgrosso a cxile rcgiiin cl < profcrens pano m el viiiuin, bcuedixit ei et ail : Bencdiclns Abrnbam Dco Altissiiiio, qui ereavii ciclurn ei lcrrarii, et de- dit ei decimas ex omnibus {Gen. xiv). > In lectione uoiem Genesis subito induciiur Melcliisedecb qiiatii SMie pjlrc ct sine niatrc, nec inilium dicriim, noc Cucm viix babcns, qui inierprciatiir rex jusiiiioe . el diclus csl rcx Salcm, quod csl rex pacis. Et Epi- stoi.i ad ||t:br«os. Aposlolo inlcrpretanie, manifcsie apparet, iixc oinnia Ciirislo convenire; qui cst rex juHlitix ei rcx pacis, sicut de eo scripluin cst : < Oriclur in dicbus eju;: juslili.i et abundantia pacis (Pinl. nx!;. » Qui de palre naius esl sine m>lrc, Patrol CCIV. cepit a Melciiisedecii. Ecciosiam iiem antiqniorcm esRC constal, quam Synagognm, cnm a prinio jtislo •flcpcrii. Ea vero qux obtulii Melchisedcch, vetustis- siina veterunn possunt dici, comparala sacrificiis Synagogae , qux coepil a lege Moysi. Vcrumtamert iinn ita absolute vciusiissima veteriim possunt diei, qiiasi iiulla muiiera vel sacriOcia prxcesserint anli- quiora , cum dc Abei Scriptura sic dical : < Abet qiioquc obliilil de primogcnitis gregis siii, el dc adi- pibiis eonim {Gen. iv).» Oc Noe scriptum csl : < >€ldific3vii anicni Noe altare Domino, el tojlens de ciinctis pccoribiis el voiucribus miindis, obtulit su- per ait:irc iiomino bulucaiistiim ; odoralnsque esl DoiTiinns odorcm suaviialis {Gen. vm). • Ex prxdi- 651 CAi.DlJIM CANTLARIF.NSIS AnCHIEPISC c.W clit apparcl, novi» snpervenienlibm, veluslissima a N.im ip^a «arr.iment.i slgna qM!rt?«m «mif. Rrge» ei veleriini sic csse comedemla, ut iri oblaiionc novi sacrificii, cl coinmuiiionu coeleslis niciisx, ei parii- cipalione spiritunlis aliinonix, rcnovetur sacrili- cantli forma, qm; a sacriftcio Mclchisedecli ccjepisse dignoscitur, lcgc anliquior, ct lc{;ali sacrinoandi ritu longc dignior. Hcprobaiis ilaquc carnnlibiis sacriliciis, el lanquam vclcribus loiige projcclis, panis ct Tinum f>icut vetiistissima vctcrum a nobis sunt olTcrenila, et spiriiiiatiter comcdcnda. Caenanlibus auicm eh , accepit Jesus pnuem. Post inlcrrogationem ad Dominum ab aposlolis factani : < Ubi vis , p;ircmus libi pascha (Matth. >xvi), ) parantibus illis el jam coeiiantibus, eisi non sulTiceret cibus illc, paravit Dominus cibnm illorum; saccrdoles InMn^imus, tiiiis adolciims, in «qiiU abluimur cl sanciificarnur, vinum olTerimus el liba- miK, iifc laincu judaizamus, nec boc ai^entes jo- daizarc inlcinliiitiis. Ncc ideo isla respticiid» huni, nc Jud;cis favrrc vcl conscnlirc Tidcininr. De eo qiiod in ,\utos tcriptum ttt : t SacriQcale de rcniiciitato lauilein. » Qiiod iii Amos scripium c»l : i Sacrific.ilc de fer- nicntnto latidcm {Amos iv), i iiec pro Cra-cis fatit, neo noslrae consueiu.lini advijrsaiur. ?ro l.iiidc rer», iit dicit It. Hicronyiniis, eucbai-isli;tin, id c»l gr»li»- rnm aclioiicin iiiterprclalos c»l Aqnila ; quasi dicat : Immolalc dc fermciilo eHcliarisliam. Hoc aulcm non praccipiendo, sed qiiasi exprolraii I», a f>i>- qHOiiiain ita csl pracparalio ejtis. Paravit aulem sic. D inino per propheiam dici maoifestuni esl, lum ci Accepil cnim pancm,el bcncilixit , e(c. Acccpit, sicul ii) Canonc missx scriptum cst, quamvis iii iiiillo Evangviiorum lioc legainr, < in sanctas ac vc- nerabiles manus suas. > Vcrbum < Acccptt,i pro- prictatc siise signiricaliunis, qiiasi nianifcslc indicat, cum munihus accepisse : sic enim accipimus, cum inanibus qEiidpiam cnpimus. Quid acccpcril, osten- ditur ex eoqiiod subiuiigiiur. Paiicm uiiqiie accepit, ailhiic ante acccpt!o:iciii specictn et substanliaiii panis habeniem , panein iii vcram Cliri.-,ii carneiu polcnli virlule mirabiliter mulandum. Sicut credi- tur, panem azymum acccpit. Nain qiinrta decima die primi mensis abjeclo fermenlo agnus immolabatur .id vesperam. llinc consuevit Ecclesia pnnein azy- lenore eorHin, quac praemissa sunt el sequnnlur; lum eliam ex lcge Moysi. Fermeniuin enim, jiui,i pnrcepliim Moysi, Deo pcnilus non o(rcriiir. Iu Amos auicm sic scripium esl : « Veniie uJ Beiiicl, ei impie agite ad Galgala ; et inultiplicale prjtvaricatiouem {ibid.). I Impic agere, et multiplicare praevaricaiio- neni: venire ad Belbel el ad Galgala, omnia h«c niala suiit, el ujagis probibenda quam prKcipienda. ficthcl enim et Galgala loca erant idololalriae. Per Osce eiiim loquiiur Doipinus, dicens : « Omnes ne- quiiix conim iii Cjlgaia {Ose. ix). > Et rursunt in codem : t Frusira erant in Galgal, bobus immotan- les (Oie. xn).i In Beiliel autem posuii Jcroboani vituluni aureum, a populo adorandiim. Ycnire erfo iniim, non fermentalum, offerre. Dicunlur tamen C «d Belliol el ad Galgala, adorandi aiiiino, malum Grspci fermentatum, el noii azymum, iie judaizare vidcantur, offcrre. In azymo aulem pane (igura eral veriiatis, sccundum quod Aposlolus dicit : < Itaque epuleniur, noii in fermenLo nialitisB ei neqiiiiiae, scd in azymis sinceriiaiis el veriialis (/ Cor. y). » Fi- gHra autem,prout Graecis videri cxistiinalur, vc- iiiente veriiaie cessare debuit, ul azymura non offe- ramus , ne sicul Judsei , in azymis pasclia cclebiare videamur, Contra ralionem Gra'corinn. Romana Ecclesia azymum offorrc praeelcgit, exeuipium Chrisii sccula : qui novum po.scha in- choaiis, novi sacramenii myslcrium in azymo pane iiiiiiasse exisiimaiur. Nec praedicia raiio Giaecorum eam babei violcniiam, ul nos cogere possit fermeii- taiura offcrrc, ne, scilicet post accepiam graiiam vcritails, uinbris figurarum una cuni Judaeis inser- vire videamur. Quamvis eniin veriias jam advencrit, iion omnis lamcn signorum ei ligurarum religio usquequaque in Novo Teslamenlo ccssavit. Nam ignis el aqua, ihus, vinum el olciim, iincliones re- guin et sacerdotum, ei multa alia, quae in Veieri Teslamento in usu erant, aliquidquc mysiicum tigu- robnnt, nunc quoque, ad magniiicandum divini culliis honorein, rerumqiic spiriluahum virluiem sig4jificandam, sacramentis ei sacramentaiibus ad- hiberi solent. El donec sacramcnta nobis ncccssaria ftuiit, Qgui'% el signa non oiiiuiiio reprobari possunt. enil, ei quasi cuin indignatione pcrmilieiitis el prohibere noleniis dicilur ; < Veiiite ad Belhel : > •,josl qiijedam alia mala, quae in Amos propbcia nu- meranlur, et quasi piaccipi videntur, subinfcrlur : I Sacrificnle de fermcnto laudem ; et vocaie volun- larins oLI-tioncs, et annuntiate. Sic cnlm voluistis, filii Israel, dicit Doininus, Unde et ego tledi vobis stuporem deiilium, in cunciis urbibus vcslris,el indigeiitiam panum in omnibus iocis ve&tris (Anio» iv).> Nonmmqnain aulein in prophclis per tisiper»- tivum modum aliqiia quasi imperaii \identiir, qua» lamen non impcrAulur, seJ ex circumsianliis Scri- plurae, ctex ipso modo loqucntii , magis proliibenc};! qnam f.icienda nionstianlur. Tale esl illud quod ad J'i.lam dit^^iiur: « Quoil facis fac ciliiis (Joan. xim).i Talc est apud Isaiain : < Iniie consilium ei dissipn- biltir; loquimini verbuiu, ct non fict (Isa. viu). > Talc csl quoque illud, de quo nuitc agiiur : « Sacri- ficalc de fermenlo laudcm. > Sancla iiaiiuo Romaiia Ecclesia forniam conficiendi in azymo pane, quani Chiistus crediliir introduxisse, mutare noii prx- snmpsit, sed eam, taiita auctoriiale subniKa, immo- bililer servarc voluil. Qucedam a diuersis diverse prcponunlur. Apiul Mali.liaiiim legitiir : « Accepit panein et be- nc lixii ( j/a/f/j. xxvi). » Apitd Liicam vero sic « Accipto pane, graiias egit, cl fiegit (Luc. xxii). > In Epibtula ad Corinihios, sic : < Acccpit paueui, ei ^55 Ull. r>E SACIIAM. AI.TARIS «i4 gratias sgcns, frogll (/ C i. xi). » 1» Cnrione vero A g':tii.iS egisse. Unlo iu ordiiio miiif«, pane «ctepio. kic : « Elevalis ociilis in toeluin, (•ralias •."geiis, l)C- Hedixii ei lifgil. i In eo crgo qnod Mallli:riis ilicii, const.tl Jesiim hencdixisse : iit eo qnod Liicas dicil, cui el Pauliis concordai.conslal cmu (•ralias egis^c. Uiide ulrtiinque rcclc copjungilur in C.tuo-ic. ul dicalur : «Grati.is .igcns, bciiodixii. » Quod anle u in Canone adjungilur : i Elevalis oculis iu caduin, » iM boc loco apud iiulUim ev.m^^elistain, in irniisl.i- 4ionc«qua nos uitmiir, invcuilur. Inaliisauleiu loci^ «■|p\alis oculis lcgilur or.issc, vel gralias cgibse. A|)iid Joaunein sic, ouin La/.aruiu crat rcssiiscila:u- riis.: • Jesiis auieiu, clcvalis sursuitt uculis, dixil : Pater, gratias ago libi , quoniam audisli nic {Joaii. xi). I Et itcm in alio loco : < SiibJcvalis ociilis in calum, diiil : Paier, venil bora , clarifica Filiiiin luum ; ul Filius luus clarificct te {Joan. wii). • tl cum quinque panibus et duobus piscibus qunsi qiiin- qtie niillia booiinum esscl saiurniurus, sccuudum Liicaai respexil iu coelum, el bencdixil {Luc. vi). Qiiod vcro caiioni inscrlinn csl : « Elevnlis nciilis iu coeluin.» ei fldc ct usu Ecclesix digne reccptiiin osl. '.anqiiam a majoribus tradilum : quibus iiidu- bilaiitcr lioc iindeciiuquc iuiioiuit, licet iiobis cdiccrc proioptura iu>n sii, uude boc eis innoiucrii. Noii iviiim oinnium q»x a m:i|oribiis tradiu sunt, ralio -i nobis, rcddi poiesl; sed coriim quae prxler raiio- ncm Ir^dWa Don sunt, ii>sa m:tjorura aiictorit.is raiio 4)obis esse dcbcl. Nam ipsn Hdes iioslra, siiie qua K n in atiari posilo, si.niliier et calice, posl •ecreUiH oraiioncs conflcicndi sacramcnli soleinnilas a gra- liaruin aclione jiirc sumit iitiiinm, sacerdote in- cUoaiiie : ( Gralias ngarnus Duuiino Deo noslro, • el choro rcspondenlc : < Dignuin ct jusUiin est. • Deindc sacerdotc proscqticnlc : i Vcre dlgnuiu «l jiistum esl, I etc, usqiie ad laudes cum angclis a iiubis Dc-o siitc line dccaiilandas. Jitnedixil. Solcul niinc saccrdules, verbo cl s.giio crncis CKprcs.so boncdiciiones darc, el qux ab cis consc- cranda rne: int, benedicerc el sanclilicarc. Crealura eniin Dei, nt aii Aposioliis, i per verbum Dei san- ciificalur et oratioiicm (/ Tim. iv). i Quod voto Cbrislus in danda bcnedictiooc S'gmim crucis ex- prcsseril, Scripluia non loqiiilur. Octisaiilcm s.rp» lcgititr bcnedixisse, et ad bencdiceiidum qitxdaui vorba dixissc. Naiu, cuin cicas-et oiunein aitimam viveniein :i(i|ue moiabilem, quam pro.Iuxeraitt aqu;c Ih spccics suas, ei oinnc volatilc svcnudum gcnns siium, bcitcdixit cis, diccns : < Crc.-.cile, cl rnulii- plic-aitiiiii, ct replete aqnns matis ; avcsqiie iniilli- pWceuliir sitper tei ram (Gen. i). > El cuin creassi:t masculum ci romiiinin, bonediKii eis, et ait; iCre- sciie, ci miiiiiplicaiirmi, cl repleic terram {ibid.). i Posl diluviuni qnoquc bencdixil Moe et filiiis eJH^, ci dixit : I Crcsciic, et itiuUiplicamiiti, > etc. {Gt». \i). Legitiir etinm Dous bcnedixisse. c-t niliil dixissc. impossibile est placeic Dco {llebr. xi), aiiclorit:ile (; nl ibi : i Dciiedixil Dcus dici scpliiiio, ct sanclifi- mngis iiilit ir quam biiinatta rationo. Ciiia ( iim Peirus dicii, dc fide et spe qux in tiobis csi OMini posccnti reddendam esse raiionem , noit occiirrii quje poiior raiio de fiile rcddi possit, qiiain aucio- riLis .ScriptiirariiiH, vcl aucloritus m.ijorum ; sed c«riiin qui circa ipsam fidcm in nulio errn.ssc iiiveniuniur; scd ex ipsa Dco placuisse noscuii- tur. De avcejitioiie culici». lu acceptionc caiicis scribil Mattltxiis. DoiiiiitiiKi grntias egisse, ct 110* cxpriinil eiiiit l)cncdixisse, siciil in acccptiono panis scribit,€uin bencdixisse, ei iioti expriutit, eum gratias ogissc. Sed (|uoniarp rii nrcepHone pniiis iibi MairliaMis jiouit 1 Ueiiedixii {MiiUh. xvvi),»el Maiciis, « Boitodicens, fregii (J/nrr. xiv), » ibi Lucas tncito boncdicendi vcrbo, poiiii < Grntias cgit {Lhc. xxit), t cl Pauiiis, < Gra- lias agcns, fregil (/ Cor. m) ; > alicui vidcri potest, idein esse boc loco, gralias egissc ei bencdixisse: ul cunt dicrtur: « Accepit Jesin panem, ci beiiedixil, » inleUigaiur Deuin beiiedixissc. Iioc esl Doo grntias cgisiie. liic quidem iiilelleclus planus essel, si dice- ivltir, ( Bcnedixil DoHm » aui 1 Doininuin, > ant ali- qiiid bujusntodi ; sed, quia pr.cntillilur, < Ac et mo\ subdilur: < El bcnedixil, etfiTgii,> iitagis videlur, iil accepi:iiii pancnt boiiedicerol, cl iii beuediceiido, vel posl beiicdictiononi fraiigorct. Constat aiilpm cx teslintoiiio Luca; ct f*auli, quod uc£ Uuitba>us ei .Vlarcus dicii, Jcsuiii .iccepto panc D cavil illum (Gcrr. i) : > el iibi Jacob loqiiiiur ad Labaii, inicr cxlern, sic diccns: < Bctiedixit tibi Deus ad introiium meuin {Gen. xxx). 1 ei cum quin- que pattes muliiplicarei in lieserio diciiur : < Ke- epexit in rceium, et bonedixit {Joau. v). » El i» iiarralionc alierius miraculi de soptem panibus, «l pisciculis paiicis , dicilur : 1 Ipsos bcncdixil, cl jusstt appoiti(Jlf(irc. viii). > Et cuin, videnlibus iri» scipiiiis, ascendcret in ceeluin : 1 Elevatis manibus suis, ben.edixil eis ' el faclum est, dum Itcnedicoret illis, recessit ab eis {Lue. xxiv^). > In coena vero lta>c verba dixisse refcrlnr: 1 lloc csl corpiis mcuiii {Naiili. XX vt). > Qitibus verbis aut pancm subtiaa- liaiiter mutavit, cl niutatum ostendit, aui lanlum- modo muialuniostendit. Sienim anicqtiamChristns bacc vcrba dicercl. ul revcra, si voliiit, potuit, p.v nem snbsianlialitcr mulavit, sive anle fraciionuin sive in frangcndo, eu luco tibi cvangclisla ponit : > Beufdixii, > quod inlelligi potest < mutavit > lunc bis vcibis non cst facia miitnlio, sed taninmmodo priiis factu mutationis oslcnsio. Si aulcm idcni ordo fuitin rei gestione, qni babcliir in evnngelica narratione, ut per ordinem et distincie aliud per aliiid fncinm inteHigondum sil; tunc acceplio panis bcnedictiunein praeccssit, cl bonedictio fraclioitcn, ct fiaclio doiintionent cl verboriim diclioneni. Quo coiiccsso, si liis vcrbis facia esl miiiniio, liinc fractio prreccssil iniUalioncm, cum iii altarc coii- sccralio piu>cciliit fractioiiom, iion fraciio consv* «5f{ BALDUIM CA.NTL cralionem. Seil dici polest, qiiod potueriiit oinnia, vel qiiaedam siiiiul fleri, qnod iion polueril iiisi disiinrte dici. Ordo aulem verbonim, quo ulanlur Maltheiis, cl Marcus, el Aposlulus insiiiuaic \idetur mulaliunem factam esse uiitc dictioncni lioruin vcr- Loruii:» ( lioc est corpus meain, t vcl < hic est san- guis meus (ibid.). t Apiid Matlh.xuni (luippc prx- uiillitur : « Accipiie et comcdile; i quod utiqiie accipieiidum csl de eo quod Dominus accipi voluil, cl coincdi. Apud eiiindcm prxmittitur : « Bibite cx ]ioc omnes : > dcindc subjiiiigitur : < Ilic est cnim sangnis mcus. i Cum .luiem dichnn sil, qiiod a di- scipuiis Doniinus hibi voluil, apud Marcum prneinit- lilur : « Sumite [Murc. x\\) : i deinde subinlerliir : < Iloc cst eniin corpus mc;im. > Apud eumdern de calice bic ordo vcrborum cst : « Acceplo calicc, {jraiias .igcns, dcditcis : ct biberunt ex iilo oinncs. El ait illis : Hic esi sangiiis meus. > Apud Apo^io- luin praeniiuitur : «Accipite el manducate (/ Cor, %i) : > deinde subtnrertiir : t lloc esl eniin corpus nicum. > Quouiam aiilom evangelislx et Aposiolus ordinem rernm et vcrborum, quo nsus cst Christu» mutare poluerunt &i forie ciiravcrunl tantum apc- lire, quaefacla suni et dicta, ct non quo ordiiie sint facta vel dicta; propterca diOicile cst prob^ire qnod Christns bis verbis niuialioncm focit, scd indubi- taiilcr crcdeiidum esl Cbrisium ba'C verba dixissc, ct p.^^nem ct vinuni, aul CHin bxc rerba diccrci^ vcl anieqnandu voluit, el sicut voluit, sub:>tantia- liier mntasse. A saccrdolc aule:n, qui tanta; muta- (ioais minislcr cst, non stuctor, $ine verbis Cbrisli inysteriiim consecrationis nullalenus vaiet ndiin- plori ; siciil baplismi sacramenluin sine solenini forma vcrborum nnlio modo valct adminislnri. Aitendc, qnania sit vis divinac benodiclionis; ai- lcndc, qnanlum mirabitilcr cflicax sil virtus ejns. Yahiit bcncdictio Dei primispareiitibus, ad niulii- plicandum genus humanuin in recunditatc sexus illis collata {Gew, i). Valuit Iienedictio Dei Laban ad ejus bona niuliiplicanda. Yirtute benediclionis Dei quiiique pancs in se mirabiliter niuliiplicari siint (Joaii. v). Verum haee bcnedictio, dcfiua nnnc agiinr, non paneai in suo genere mnliiplicavit, non in numero vel qnantiiate auxil, 6cd majori adnii- raiiune non muiaia forma substautiam mutavil in aliam siibstantiam : non qux tunc esse inciperct, sed qiix et anica cxtilissel. « A Dominu factum cst Itiiud, et est mirabiie iii oculisnoslris (Pial. cxvii);> sed in oculis cordis, non in ocnlis carnis. Nam ab ncii!is carnis abscondita sunt baic ; oculis quoqne bumanae raiionis sunt ciaiisa ; scd solius fidei oculis inirabiliier conspicua, Stuporis magniiudo etvebe- nicnlia admiraiionis cnni sine aliqua fide csse iion possioi, ipsam fidem sic permovent, ni pariier boc niiretur a Deo fieri, et ab boinine credi. Utrumquc eiiiin inirabile est. Sicnt enim a Dco niirabiiiier cdicilur sic ab boc inirabililer crcditur. Uiidc qui non credunt lioc fieri, plus admiranlur lioc credi. L'ir;u!s(iue auLem rei^ viddicclfacli quod crcdilur, AIUCNSIS AKCIIIEPISC. Ct^J A et fldei qiia (•rcdilin, uiiui f»sl aiirtor Deu», ulro- biqiic niirabilis, et in virtiitc facli, ei iii gratia Q- dci. .Novilas .Tiiicm lain miraiids, tanupie sliip^n^ia, qnia snprr lniMi.inam csf,'niina raiione possel crcdi, si aliiis taiil.x iiovilais auclor pr.xdicaretiir, (jiiain is qiii facit mirabilia inagna sulirs; qnid aulcin noii polosl, qiii oimiia polcst ? Qiiid non potc>sl, cui sii- liChl, riim voliieril, posso? Qui vocat ca qiijp nor. sunt ; qui convcnilca qii3K siinl, in ea qii.e vult, et siciit vnll, per iMniimcros convcrsionuin modoft ipsius voluiilati snbjr.rios. Qui convfil ( mare in aridam (Pjai. Lxv lOi) ; qni pcrriilicns .rgypiioi convcrtit iii saiigiiiiicni fliiniina eoriim (P*a . lvxvii)< qni coiivertit cor eoruin, wl odirent populom eji » {Psul. civ). Qui coiivcitil \irgam Moysi iii serpcn- " tem, cl serpenlcni in virgain rrsiitoit (f arorf. iii) qui convcrlil peiram in siagna aquarum, et rnpein iii fiinies aqiiaruni (Psul. cxiii), ille esl, qui paiicm bcne iixit, el divit . « IIoc csl corpiis iiieinn (Maitli. xwi). Moii rclinqiiitur nobis lociis ambigendi, vel dovirlnle f.icicnti$, vel dc fide facli, vel de veritnla dii li. Poieiis est eniiu opere et scrtuone, qaj fecit» et disii. El freffit. Si virlute bcnediclionis niutatio panis in corpns Christi anle fractioncm facta r:iil, recle in allari, secnnduin morem ecclcsiasticiiin ^anis prius benc- diciiur, ei posiea fraugiiur. Fraciione aittem cer- pus Ron niinnitur, sed iniegrttin in sua plenitadind « conscrvaliir. In veriiate quidcin dividiinr, sed in sacrainento; tamcii iiidivisum manci in semctipso ; cum per pbircs fractionnm parliliones piuribiis distribuitur, et in siiigulis totum invenrliir, et a siiigulis tolum percipilur: ncc majus esl in majoro vcl in miiiore ininus ; quia in majore parle vel minoro toium paiiier coniinetur, nccmajus, neemintis. Hu- jus rei ^ignum oliin prsccessit, cum pluercl DominiiS filiis Israel nianna ad mandticandum. Nam qui plus collegeral qnain gomor, nec qiii minus paraveral quain gomor, nonliabuit amplius quam gomor, nec reperii iniiMis qiiam gon.or. Sic eniin scriplnm est : « Nec qui plus collcgerat babuit ainplius; ncc <}iii niians paraverai, reperit minus (Exod. xvi). > EtAposJoIns ad Coriiiibios : « Qui multum , non nbundavil, et D quiinodicum non ntinor.ivil (II Cor. viii). > De j>raemissk : ♦ Accepil, Benedixit, fregit. > Sicut placet iria baec, acccpiionem videiicet pa- nis, benedictioncm ct fractionem, ad mysiicam sl- gnificaiionem, sive ad Cdei morumve sidilicaiio- nem irahi, singula per ordinem repetenda sunt, ul tnla series rei gcsla; sanclificalioui lioslrx profiiiat ct erudilicni. De panis asceptione. — Nalurse nostrs! suscepiiu non incongrue inlelligiiur quasi quxdam panis acce- piio. Accepil Ciirisius, unde nos pasceret, cum per Incariialionis niysteriuni boniinembibi uniret, iiostrx carnis fenuin vcrlens iii mimentum , ut nos cibaret cx adipe fruincnli, ctsaliarct de mednlla tritici. Nobis faclus cst graiiuin ttiiicl in corde LoDoseminanthim 6-7 LiU. bt SACRAM ci iiljcriiis niiillipl.cnihliiti). FaclMS osl iiobis pniiis, \ qiiiror lioniiitis coii(irin:iiTl ; paiii^ iii rilio Ju«.li iiix p.tiiis iii «-xeiiiplo vilx , panis in oiiini (ioiiospiri- iH.ilis );r:)ii:P, pnnis in oniiii consolalionc nosiix iniserice; j»aiiis vilnnt nostraiii Misienlans, el ifi la- l»ore viae nos coiilorians, iil iii ojns foiiiiUiliHC por- veiiianius ad inonlem lH;i iloMb. DebeuedktioHe. — Ilic accepil bcncdiclioncm a Do- iniiin; el beiicdictioncin doncilicios sii, st^il iii bciic- dicere possil onincs, (|i>i bciiciiiverinl ci, ijiiia b<'ne- ilicentes ei baireditabnnt lcrrani. Benediciioneiii eiiiiii omninin gentitnn dcdililliOeus.Ct leslamcnditii pro- missionis sux conrirniavii siipcr capul ejus, in qiio spiiieani coronatn porlavit, ut fierei pro nobis m.ilo- diclum, sicni scripliini csl : < Miilcdicliis omiiis qui " pendet iii ligiio (Deul. sii). i Ab boininibus ergo inaledictiis esi, el pro lioininibus, scd a Deo benc- (licliis. Sic eniin scripliim csl : i Malciliccnt el lii bencdiccs (Psfl/. cviii). i Tcsl;tn)Ciiliini qtiod dispo- siiit Dciis ad Abrab.^in, coitnr.'i>aluin cst iii isto : < lu s^Muine Uio benedicciitur oiuncs gcntcs (CeN. xii). t ut in illo bcnedici poSkiiit omnes geiiies. Ulc pr;c c.t^leris bcnediolus cst iii onini ploniludinc gralijc : ct m cxposttil. Ibi coiifrcgil polcn- lias arciium ; ibi coitfrcgil capita draconis, il>i con- freg-t omncs iniinicos nostros in ira sua. Ibi ,con- ricgil secnndum queioJ.iin inodum tabulas prioiis leslaincnii ne siniu.i sub iego. Ibi confregii jugum cap{i\itatis noslruc. Deni^iit: loiiim frcgit, a qno Kus frangehainur, iii loiuin qux in nobis fraetum erai solidarei, et dimiKerel eos, qui coiifracti sunt, libcros. Nos enim vincti eramus in meiidicitale et ferro , et adliuc, botie Jesu , qiiaiovis irain 'uam fregerij, quanivii paiiciu uoIms in uoilra mendicj- ALTAUIS. 05S lalo frogoris, l.T:ncn ogcstalem adhttc paiiinitr, e* adlioc csurimiis. NiMiipe lu dixisii : < Q li cduiii inc, .idltiic esuricnl (Eccli. xxiv); » ailliucquidcm, donoc iraiisoal inii|tiilas. Nondiim ciiiin non csurinnl : cril <|i!atido iion csttnonl, iicquc silieitt ultra. In- lcriiii autoni dic qtiulidic (Vattge csurictiti paiicm iiono. Ilodie cnim et ipioiidie aliquas mioas colli- giintis, el qiiolidiaiio panc bodieqnc indigouius. < ranctii iiostrum qiiotidiaiiumda iiobis hodie {Luc, \i). • Nisi tu dederis, quis dabit nobis? la omni iiieiidicilalc iiostra, ogeslale, paupcrtale, ncccssi- laie, Iribulatione nun est qui nobis pancin frangal, i>ou cstqui rciicial, nisi tu, Duus itoster. Inomnibns consoialioniiuis noslris ttiicas fracti panis colligi- iiius, cl utiiitate sciiliuuis, quam stiavis est miscri- rordia lua. Adhuc t.-in.en indigenius, ci pcr gits'a- lain siiaTiiateni quasi irrilala fauce magis niagisqnu csiirimus. Kecapituttiiio, — Si accepiio panis iu coena, ct lienedictio ei riaclio secundniu mysticam significa - lioncni inlclligi debenl, juxta pixdicttim inodum Chrislus pancin acccpil, quando liuminem sibi uniyit bcnedixit, quando propier bomincm scipsi:ni souctificavii ; fregil, cuin gratiaiii sanclirio.ationis iiominibus coinmunicavil, jtixt:) qiio i ipsc dixil : < Pro cis cgo sanciifico nicipsuui, ut sint cl^ipsi sanclificati in veril.ilo (Joan, xvii). i Nuiic scctiit» Ad edLMiduiu sicut ipss i:unc dicii : < .\ccipiic et oomedite. > Ad oITorcn- duin pro nobis, ct a uol)i9. Pru iiobis oiTerciidiini per amaritudinem pastionis ct uiortis; .\ iiobis olTercudum , per commemorationeui cjasdcm pas- sioiiis ei inortis, sicul ipsc inslituit, diceiis : < IIoc facilo iu meam coinmemorationem (/ Cor, xii). i ilic aiilor^ini suiit rmligni. Et Ait, AcciriTE. Vcrha pra-niissa : « A vcrba stint cvanj^crisia- [Malth. \X\\) , r|iiil)us rcrcr- liir qui(J fcccrit Jesiis: ei rtiox siilijitngiiur qiiod dlxil: « Accipilc, » in(|uil. Ilfi rcclc dicuiilnr actipcro, cum pra-missum sit, ctiin «Icdisse. Uiide cnin lioc sacramenluin dispcnsaliir inilignis, m;»giscapiliir, quaiii dalur rquia accijticntli licciitia eis non prasiatur, quibiisaccipere non licel, Non enim liahcnl polcstalem accipiendi, sicul scri* p!um esl : i HabcmusaUare,de qtioederepotosiaicm iionliaheiit, qni laberitaculodesci'viunl(//efrj-. xiii). > Vernmtamenscciindirmquomdatn modum dicipolcst, ct indignis dari, el ab indignis accipi : sed accipi, ^icii! gladiiini accipiunt tlii, de quibus dicitur : < Oiii- «cs qiii gloditiin acceporiiil, gladio pcribunl {Mal h. xwi). > Qiiiciii!que eniin poleslalom judicandi, qiiae pcr gUxlliim potosl significari, non sibi tradifam a siipcriori poloslale, scd per se, id est sua praesuni- B iii cor cjiis coj-iiiitioticm, qna liadcn-l r!lii l'.|iim. i Ll inrra : « Nunr aitUtn post pancm inlravii iiirnin, iion ad hoc, til alieiiiiiii lcnlarct, scd iil prnpriiiin possidcrcl. Non auioin, iil piitanl qtiidnrn noglig»;n- lor logoiites, liinc Jiidas Clirisli corptts accopii. In- lolligciidiiin cnitii, quoil jain orniiibiis eis distrilm^ral Doininiis sicrameiitutii corporisei san^j^iiini? siri, ii1«i ci ipsc Jiidas crat, sfcnt divus Litcas eTidontissime narrat : ,?c (loitidc ad lioc vcnlniri esl, iibi serundunt iiarraliancin Xoannis, apcriissiinc Dommiis pcrr birr- celhiin liitclain alqiic porreclntn soiim cxprriiiit lra:lii(>rciii , forlassis por panis liiiclioncni illius sigiiilioaiis rictidnem. > Pioplcr Ircs cansas prjcdi- cias, sive qiiascunqnc alias, esiis vcri Agni pojl inorlcm Clnisti in Ec( lcsi.i rivqttoniandiis, ante ejiisdem morlcm est instiiulns, ci ipso uleinfi niodo qno utendiim csl, mox inusum assum; tus. fiiso au- lcin naliirx ordino, cl qtrnsi vescendi lcge, esii!» typici agni niortein ipsius lioslix qiiam pr.necedcrff non deliuii, quia noc poiiiit, secutiis esl ; et liosliain jam morluam conicdcre, noii soliini scciindiiin na- turnm, sed cliain sccundiim legem, soletnnc eral. El qii:unvis ojus mors libcraloris morlein porssef sigiiificare, non poicral lainen vcl inors vel esus cjiis, qui morle cl esu coiisumebatur, vcl viljm dare, vcl a mortc libcraro. At esus veri Agni, noii secuii- diiin ordiiiem vcl lei;is vcl naturx, sed secundutn quemdam urdincm giMli;r, cjusdcm moriein praeces- ptione accipiunl, liigla Iid pcribunt; qula acccpiionis q sit,ut lioslia adhuc viva , et mov worilura, deniio- pnrsumplionem in judiciiiin sibi convertunl. Et comei>)TE. IIoc sacriliciiiin a Domino insiilu- liim csl, non soliim ad oircrcnciiiin, sed el ad co- nicdendum.Proptorqnodnuiic dicitur: < Comedite.» Nain de hoc offerciido apud Lucam el Aposlolum (liciliir, qui dominuin rererunl dixisse : « lloc facile in meani commeisioraiioncm {Luc. xxii; /. Cor. w). Typicus agnus prius occidiiur, quam comediiur, inorte sua et csii vcri Agni inorlein significans, et csum. Verumlanion venis Agiius coiiicditur, prius- .At in rerum crcarione dixit ct recil. ^'am cum creanda esset Inx, dixil Dcus : « Fial lux, el facla esl lux wari. Al ubi velns sacrificium actepit lerininum, ^ (Cen. i) : > facl;iqiie Iiice iion legiiur dixisse, bxc niox novum debuil s«;e institulionis habere princi- pium. Anle passioncm ilem Cliristi, virlnte bujus, sacramciili numicndi crant disciputi, qiii scandaluin in morie Ch:isti eiaiil passuri, ne fidos coiuinoni- nino defKcret, tic lcnialor, qni eos cxpeiivil, quasi •vicl-or de viclis liriunipliarei. Denique, Jiiin adlinc Judas inlcr dlscipnlos erat, poncndum cral exein- piuin in posleruin valituruni, de malis iii Ecclesia lolorandis, dtini occulli sunl. Nam quod Judas a Domiiio loleraliis.quia noii esi accii6alus,8acraincn- tum corporis cl sanguinis sui acccperil, manifestum esl, tom ex verbis Lucae evaiigelisioe, tuin cx verbis lieali Augusiini, qui in sermcne 62 super Joannein hxc verba ponii, diceiis : « Posl panein lunc inlroi- est lux, nec cniin oportuit, quia virtus dicentis ma« iiirestala est per evidentiam operis seqiicniis el ob- sequeiiiis, eralque veibnm occullum , donec palani ficrcl pcr apparenlis indiciiim operis. Cuiii dlccrct ul ficrent, repenle exsiileruni, quae facla sunt, et in rebiis faclis innotnii; qiiod racliiriis dixisset, qitr potcns eral, ul dicendo faccrei. IIoc enim modo invisibilia Dei pcr ea qiia^ facla siiiit inlellecla con- spiciunlur, seinpilortia qiioque virluscjiis (f{o»/i. :;. In rebiis ilaque crcalis virlus Dei, qua praecipll ipse ul fierent qu* facla sunt, iiileUigilur, el quo- dammodo conspiciiur; in hac aulem mniaiione lam iiiiranda longe aliler est. Factum cnim tam occnl- mm, el ab humana cogniiionc lain leinoinm, non Wl Lin. DE SACnAM. ALTARIS. M3 polnil manlfcslnri, iiisi pcr veibiim. Pio|)ier quoJ A sibililcr facl.T, maitifeslo scnnone declai^la rioo liciiedixil, cl di\i( : « lioc esl oorpiis iiiouin. i Qiio quidem verbo Vcrbnni Dei oniiiipoiciis viiiulis suk iinnni opiis maiiircsiavii, q«ioJ iios oniiies niiraniiir. Kecit eiiiin el dixil, u( cnni dicluin fnerit, credilur. Licei Ciiristus per simililuilintin dicatur sive vilis, ti>'« agnus, siv« pctra, sive aiiqnid biijiisn)odi,q(iud |»«r s'gi>ilic.ilioncm ci convenire poiest; nemo ta- mcn aestiniet iianc lociitionein per stgiiilicaiionem .nb ipso figurnri, ciiiii dicilur :« Accipite ei comedite: lioc est corpiis menm. i liiud sane qiiod acci]>iendi;m (t comcdciidtim dicil, non jtcr sigiiirtcalionem, et SMnndum ralionem siiniiitndiiiis dicitiir , corpus Ciirisli, sed secuNdiiin verilalem pi-oprielatis vere ost corpus Cbrisli, qiiod pro iiobis datur, sicul ipse esset, lides locum non baberct. Niinc autcin inior obscuritalcin facti, ei dccl.iralioncm verbi xdiftcala Cbt fldcs, ut in verbo Cliristi, quod creditiir css« vcrbnni Dei, vidcalur pcr fidcm invisibitc factuni, qnod in sc vidcri non polcst. In laiituin autcm vi- deiur, in qiiantum crodilur. \irlus eniin Dei reve* iaiur cx fidc in fldcm ; quia de fidc liominis dcbet proocdcrc fldcs bnjus sacramcnti, cuin vernm esse crcdiuir quod dixil, qiiia Deus crcditur esse, qui lioc dixit. Fidcs crgo illuminat fldem, ut procedat fidos de lide, sioul candor lucis dc luce. Diligciilor iiitnenlibus quid acccpciit Jesiis Cliri- }.tiis, ct <|uid dedcril, miilatio paiiis fjcta demon- siraltir, pancm qnippe acccpil, re cl nomiiic paneni; apnd Lucam d xiise reforiiir: « Iloc c^t corpus ^ el lieitediccns ct frangeiis, corpus suum dedil. L'nde iiieuin, qiiod pro vobisda4ur (Luc.xxii). Quod crgo ciftdilur secuiidnm piclalem fidei, mnlatio paiiis Chrisms dioil: i lloc esl corpus menm, i expressa facia, olsi ipso mnlalionis noniine ab evangclisla veritas est, ei non fignra, JIoc verbuin verilalis, „en sit eipressa. Et quoniam cordc crcdiiur ad qnod non auferalur de ore mco usquoquaquc, ligura jnsiitiam, orc aniem confcssio flt ad saliiicm {Rom, obscurari noii opoituii, sed f\„mx legis flnem po- x), ul, sicul mulaiio vcre facla firmissime tcnetur iierc debuit. Nec in vcriiaie qujcrenda est figura verborum, ubi soiis vcibisopurlet manifeslari, qiiod Iiacteniis lutebal in figi;'a reium. Nc quis ergo su- spicioiie figiira', aiit alterius sigiiifioalionis oblcne- Lrescat in iipiiiione sna, sicul qiii palpal in mcridie, otqni uini^ram qtiaMil in luce, ca inteiligenlia in liis verbis Clirisii, ul el iii facto , profercnda esl qna; ccolesiasiicae intorpreialionis esse digiiosciiur; in fidc cordis, sic con^^lanter tencalur in confessione oris; coiifiteliir Ecclesia, sicul ex tradiljone ortbo» doxotum Palrum indiibiianter npparei, quod panis viriiiie divimx; bcncdiclioiiis offioilur corpus Cbristi, vei fit corpns Cbrisli : el iranssubstaiilialur, vel n ulalnr, vcl coiivcriiuir iu corpus Ciirisli : muliisque iiiodis aiiis loqucndi mclius fide instilnlum explicat. Et cutn in bac fidei confessione iiiullasil verl)oruni (inain oilliudoxoi-nin Palrum anclorilas robora!, £ diversilas, nna est tnniiin fidei piolas, cl individua quam calbolioae ei apcslol'CX. Ecclcsiye fides com- confossionis niiilas. El quar.ivis liaec nomiiia, • mu- ir.endal. Ciiristus eiiiiH supra pclram fidei Ecclc- uiiio, oonvcrsio, i cseteraque simil'a, nnilaiioneiu siam abdificavil; Cbri:>lusEociesiie coelesiiuin sacra- vol conversionem imlicantia, qiianlnm ad banc fidei mcniorum mysieria rcv-elavii , ul Eoclcsiam sibi ar- coiifessioncm magis novae invenlioniscsse videantur, (lius unirel iioo saciamciitiim insiiluil ; Ecclcsix quan.-. evangclicx vcl aposlolic* iradilionis; sanclis liujus sacramenti fidem iiispiravii, bujus sacramenti lanien doctoribus, quos dedit Deus in minislerium Gdein veibis inslruxil, el verborum inleiligenliam Ecclesix dcdil, ut cibarct eani paiic viix ct intclie- clus (h^ccli. xv), jnxla eloqiiinm s*.:'jm dans illi io- lellecltiin. Siciit ergo Eociesia credil, el sicul iniel- iigil, sic Ciirisliis intc/ligi voluil; sic Spiiilus veri- fidci, in consummaiionem sanclorum, placjil, o'j piam fidei confessionem, hujnscemodi verbis uti. Ncc judicanda esl profana verborum novilas.qiiam indtixit sanclornm P.ilrum auclorilas, ct fidei pieias, el ipsius confessionis necessiias. Aiiquo nimirum lalis, qni sugger it omnem veritatem iiluminavit; et modo oportuil dici, quod omnino debuit credi. Non illa i.c accepit; et sicui ab eo accepit, sic et nobis gine oxemplo esl, quod loqnimur. Nam boc nomen iradidii. Accepit autcm in aposlolis verbum fidei, bomotision ofxouortov, et lioc nomen < persona, » alle- qepaiatur a fide facli. Mox enim ulaudilur \erbum, in verbo creditur et (aclum. Factum autem invisi- bile est. .Mulaiio enim panis in corpns Cliristi invi- sibil.ler facla esl; sed quaiito oLscurius factum, tanlo ciarius dictuin esi : < lioc cst corpus meum: i sermone declarante quod occullum eral ; qnia de- claratio sermonis iiluminat, ci iiiiellectum.dat ptr- vulis (P$al. cxviii), boc esi bumilibus, qui de sui sapienlia non tumesciinl, seJ quie fidi i sunt pi^^sen- iitmt. Si \isibililer faota cssel HUitalio, au- si invi- nomcn < persona i apud Isaiam inveiiitur, ubi de Cbristo loqnilur, diocns : < Judicium gentibus pro- feret ; non clamabil, noque accipiet pcrsonam (Isai. XLii). » Sed hoc inlelligitur de acceplione pcrson» in judicio, nisi quis forte verba prophetae aliorsum trahat, quasi Fiiius Dei hominem assumens, non personam assumpserii, scd natiiram. Et ACCiPiENS cALictM. Calicoin accepit, non sinc vino quamvis evangelista non exprimat de vino : nisi forie inlelligatur c.vpressum in proximo, ulil a5 B.\I.DLI><1 CAMLAniLNSIS AI\ClllLl'LSr,. M,t .Ikil;« Noti l>?)ama mo.Io i!e boc m-nii..c \iiis A Si< ul ci.im Kiliu> Dci digii.inoi.e fili.is hominiicl . {Malth. xxM),4fU:. Calici-. :iii;i'ii> Mcccp!i'i, pcr n y- «licnm Ki};nificalioi:ein rei rimx fiiliiia', inli^irigi po- lest niorliii periVreiidx' promjilj (lcvdiio, voliiui.i- ii;M|iie siisc^piio. Di; «iiio c. Iicc Doii.iini.'» iiiicrrojjiil fil t>s Zf!lic«l3ei, il.. filiiis lioiniiis pcr gi^iiriui Fliiis Dci esl i.om si c l;imcn, qiiasi lil us aJoplivii^, vcl 4|ii-jsi dc nort iiiiu in niinni mi!o|>i.iius, se.T, kiciiI Aposlolus ilicii : « I»i«ilcsiiiialiii> filius in virtiite (Hom. i). » Qnibns vcrbis |,'r;uias cgcril, aiit pio iioliis. anl pro «;, ii'm :.pp:irftl ; quia cvaiigeli.'»(.i noii exprimil. Si crcilcii accepii, qi:ia nionem spoi.lo 8u;,ccpii. « Obbnis <'ii'>' «"Rl vtrbis enin gratias cj-isse, aul liis ipsms est I l ilo. (Juo'l aiitem nois ulcit : li;biie buin-, ^cl e\ l.oc,quasi(|U0(l p;irli3 esl in.licans, lef. rri polosl a<\ partilionein graiiaruin, t. M.rs lioiia biijc ab ipso i.oliis si:ii contereiida ; scieiis -^ i!!i cst, q»ticiin<|iie non liibit ; cl, ut ;»il Aposiolus, quiiqiie quaiilaiiiaia iiiox abipsoprDRobispcrrcieiiiij, jii;li(ii!in esl illi, quicttn(|ue in'ligiic bibil. (Jiiid pro uiraquc causa gratias Patri agit, videli< el pio ergo fomicatcr facial, vel adulter, vcl quicuuqiK» bcnis praesiaiiiiis ei pro nialis lolerandis. Ltraqiic isorlali peccaio imprcaius esi, si inJigue bibit, vel eiiiin noUs prosunt. !n taiiiiim nos aaial Jesus Cbri- si onuiiiio noii Liliil? lirobquc peiiculum moitis .stup, ul pio (losiiis boiiiv gralias agal laiiqiiaiii pru esl, quia ipse morluus csl. Quid crgo faci.it? lloc suis, ci boi;a iiliquc noslra noK .siint nisi ejus d')iia, enim , qui ejusniodi sui.l , inquirunl. Coiisilinni ipse laii.en qni doiia tribuil, gtati.is agit, sicui so- salulis iii promplu esl acqHicsceic volcnti. Conver- b t, qui accipit. Fteputat cniin sibi dari, et a se gra- laiur el vival : et inlcr gcminuin inoriis periculuni liasdcberi, cnm iiobispr;eslatur. luslar enini mune- vilain i.ediam clgal, seipsum probans cl diju.li- ri:> ii;ii)ei acccpissc , cir.n dedeiit. iioc autcin facil intima illa eharitas, pcr quain nos sibi jungit, iit mcnibni, et, ut accipial in nobis qnidqnid deJeril iiibis. Propler qiioJ ad ipsiini, qiii dona dedil ho- 11 inibus, Propliclu loqiiiiiir, ei dicit : « Accepisii Cans ; et sic dc paiie boc ed.il, cl de caiice I; bal. BIC EST SANGUIS MEUS NOVI TESTAMENTI. llic osiendilur, quid dederit, et sicut catboii(3 credit Lcclesia, inieiiigemla est mutatio facta viiii in sanguiiieni Cbrisii , in saiigniuein uv:r> mera- ^^iiiitcn) suuni in potum, u( rcpleat in boais d^sideriuin Koslruii) , d.ins sei|>suin in preiium, ul redimat d>^. iniciitu v.ilam iioslrajn. Gratias crgo Mgil pro nobis, ul pncdicluiu csi. Quid crgo est? ^oiiii'; .»,1 pro se, cui dalum sil mmidiim redimore, n; in .ioiiiino cjus oaiue geiiu lloctaiur, coelfsiium, lirr.sslriiim, ct iafornoriim {Plnlip. 11)? Quid enim b.Tbft iiiiam Glius Viriiinis, quoa uon acceperit? liircurumaul vilulorum.qiialis in vcteri Tcslainento, niagis rundisolebal,quam poiari: al < liiccsl sangiiii meus novi TesLaoienli. » Marcus similiter dieit : Lu- cas vero . « Hic esl cali.\ iiavuin Te»lainciitiim in luco saxguine (Luc. xvi!}. 1 Paulus peno similiior : # Hic calixnovuai T.ii:uncn!um esl in meo saiii,'tiiiitf (i Cnf. xi). .► Ergo secuuduiu MaUb;euiii <;t Sl.ir cum, « hic csi saiiguis iiovi Tesiauicaii ; » se- ttC5 UB. DE SACnAM. ALTARIS. 6i C ciinris struvi (cclnliiin iiietim f Job. xvn i. > Aliu Tc8taii)eiiiuiii. > Cnosideraiiduiii esl lesUiiDcnluni «liversis modis III s:tciu cl<»i|ui(i arcipi. Apo^klolus : < Iloiiiinis (e<>(:i- iiioiituiii liciuo s|ieriiilaul superorJiual (Cala/. iii].i tii iit ulio loco : < Test.imeiituiu iii iiiortuis conrir- iii.uuiu e^l {llLir. \\). > Hic dicilwr (eslanieiilum {.uletiiiiib orJiiijiio tcsiuloris, iu quu plcruniqiic llt iiisliiuiiolixTCtlis. Oiciiur etijiuiesiaiixiKiiiiiparinin tjuod fuil inier Jacob et Lubun pru pacc iiiter se Tce icranda. [>icitiir<|iioi|ue testainenlum, quod inler (litit : < nes<.<*ii(laiii aJ lijiuin incuin liigetis aJ ii> lcriiiiin {Cen. xxsvii). > Va ilcin : < Dcdiicetis ca* iios nieos < uni ifoloic .i Njni <|iii (liiil : < Lxtalus siini in liis, qiix dicta sunl niilii, in (loiniim iHiniini iliiinus (Ptat. c\ii), > ds ciijiis viriulc ('(inlid.it, ostcndit iii sc(]iicnli!iiis, ad auclorcin saluts, i\m slatnit iRStanicntuni paci» dioeii» : < KiiK p:i\ in viriiitc (nu (ifri:/). Ipsc cniin e>i |Ki\ iio>lra, <|p()suenin((aiiernaculalduinxoruMi ci( : < Uclcbi(ur TixmIus vcs(rnni cnin inot.^; el ci isinaclilje (/'« Novnni tcsl;inieiilnni leslaincnto iiiforo- cliain cuiii iituiido : qnoj >o, usque in xtcrnuin praeparabo sc- nieii tiiuin ( /'{'//. liixviii). i Siiiiilitcr paciuin ad Ai)i:(liaiii, sicnl i'i>i . < .Mcnior fuil iu sirculiiin lestU' inciili siii, veibi qnod niandavit in niille gcncralio- ct xicrii;i' liXTcdilalis rcpioinissio conlirinala est. Trius crgo icstaiiicntinn qiivd in iignra pixccssit, ob niysticani signilicationcm linjiis sacramcnli iioii sine sanguinc dcdicaiuiu cst. Nain ul Apusiolus lics, quod disposu l ad Abrabani, el juranieiiti ad p dicit : < Lcdo oinai niandato legis a Moysc niiivcrso Uaac (P^al. tiv). » Ilinc colligi potcst, lcgcni Dti popiilo, accipienssanguii.ein vitulornni ct hircoruni icctc (!ici tcatanieiituin ; qnia bxicdilas in C3 nobis icproniiililiir, ct <|iii sinl liXTedos in niullis locis •isieiidiiiir : cl quia coniinct promissa Dci el |)ri£- pacia aJ brnian- dain ainiciiiani inlcr Dcnin el boiiiines. Dcits siijni- dcin spoiiic quasi so obligal, ciijin siil) jiirejniando ad rcddcnila promissa ; bomo c.x iicccs>i(ate lciic- (ur ad impKiida prfccpta. Tesianiciitnin intcr dia- boUim el liomincin peccain bominis vcl inortc qiia->i cuin a<|ua cl laiia coocii.ca el lijssopo, ipsiiin quo- quc libruin et ontncm popnlnm aspcr^^ii diceiis : llic saiigtiis ic-siaineuii , qiiod inandavit aJ vos Dciig {H(br. ix). • Eccc quam proprie praudicil Mo}ses verba, quibos ii.siis fSl Cbrisliis in cojna. > Viile, qiiomodo vctus Tcslainciiluin liittc iiide rcspicit no- Yum Tcstatncnluin, ci ICsl.iinentum iiifcrorum; alte- rum per signiri;-alionein niorlis boininis Dci, alietum por i'( pr.L-sctilaiioncin muiiis boniinis rci. Nain (noi'& tangiiine coiiliriiiatiini esl. De ipio testanienlo Jici- lcgalis liosiiu:, qna denionsiralus cst iioino dignus tur apiid l^>aiam, cx porsona (piorumiiain : < Pcr- moi lc, rcprxscnlal 11:01 lcin lioniinis, qtii per pc-cra- cossiinus focdnscnin itiortc, cl tttitt infLTiio fcciiiins tum dignus csl morle, ])er grjtiam tamcn lihcrundu» p-ictnm {liui. wviii). > Diaboliis antein niors di(i- a inoric. Ipsa ijuoqnc ninis boslia' (iru^iiignrat inor- tur cl infcrniis. et ((cdns ciiin co peictissinn tcsa- 0 tetii Clirisii , pcr ijnam libcraiidns cral bonio a nieiitnm est iiilcroruin, qiiod lioiniiii dcinonstraiiitn inoitc. IMoiUcrca uliiiniquc tcstjinciitiini,^c(ns sci- csl. Iloc auiem te>taiiicnttini, iit pricJiikimns, inorlc liccl cl novuin, valel ad dcstrucndum lesiamcnluin iiominisi coiiliriiiaittiii csl, sed boc ({uanlnin ad ip- infcioiuni , allcnim per sighilicutionctii , allcrtin» sutii liomincm. Nulla etiitn sna virltitc .int sapieiiiia pcr vcritalis cxbibiiioncm. ilic crgo saiignis Cbristi ||M>lcst bonio :< inortc IJberari, 1 dutn noii c^t qni nuvi lcsluincnli ilcdicator esl, (uin secun>iuin nova I rctliinal , ncqnc i|iii Siilvntn faciat (Piul. vii). > l'iopieiea noii sudicicbal Abel itiitucentia sua, iiec Noe jiisliiia siia, nec .Vbrab.c lidcs sua, ncc MnVsi niausuciudo soa, nec Job palieniia siia, nulli deni- 4|ne siincioniin sanclilas sua, ni a inorie liberuri, cl tcstanieiiinm iiilorurunt di^»ulvere posset, sioe morie, vt-l ante niorieni mcduioii.-'. Ftoplcr qiioii «liusdicil i YaJ."iniaJ poita» iiilen ^/a n. xxxvm;,i Aljus dicit : < Inlernus dor.ius mei est, ei iu teoc- ptomissa; qitia piopter itititiain ciiaril.iiem qtia dilexil nos Deus, qu.ini ei iii saiiguine fro nobis fiisocorainenJavil, occuUis muiibus itispii-antis gra- tix inciiLibus nostris iiigeiilur, el quasi viva vik 0 ipsiiis s.iiiguiiiis snggenltir, ct pr.xcepla cjtts inc- dullitus aniaie ct (ideiiier pion;i.ssa sperare. Qc ?P.0 «ILTIS F.l K'..NtitrLR I.N Rr.MISSiO.Nt.M l'F.C- c.vn,i:m [Miinlt. xjlm). Oiniiis ini|>i.c (liibitaiioios oc<.a5io aiiipuiaiur. diini viriias fidci ^psius orc ()f»7 nAI.DI IM CANTUAIIIKMSIS ARCIIIKPISC. m vrrilulis n|)eritur. Ne quis piilcl pci hi{;iiiricalioiieiii A Alx:) (lletit. &ii). » Pro illis taitr, qiii acces&t- iul. u Clirittlo (lc aliqiio«lici : « llic csl snrigiiis iikmis, • iiiaiiilesU; al> i|>so oslcndiliir, qiiiil ilixcril , (|iii(J iiiicHcxcril, qiiiil a nobis crcili voliicril. Ncc liccl iiobis ((u:tM per siiiiplicitaieii) igiiorare qniil intcl- lexcril, cuni nocessc iiobis sit, cl id croilcre qiioJ iii liis vcrliis iiilcllcxit, cl id connicri qiiod dixil. Iii hoc enini coininnnis lidei uriiculo ci pnblicu: conrcssionis tcsliinonio noii siinicit siniplicitcr cre- dcre, vernm csse, qiiod Clirislns liis varbis dixit. |(iqiii eirusuK aJ reinissiuneiii peccaioruin, scii iniillis. Proplerea dicluni csl : « I'ro ntulli» clTundelur iii rcinissiuueni piMrraioruiit ( Muitlt. xvvi). I Noii le niovcat, qiiod scri|iiiiiii esl : « Pjuci siiiil elccti {ilallh. xv), > qu;isi noii pro niultis rnu- datur, <|iii solis prosil elcctis. Licel eiiiin pauci Ji- canlur cledi , coiiip:iraliunc iiuiliitudinis peccato- quidqnid in liis intellcxeril, noii iiitclleclo sciliccl runi ; iiiiilli laiiioii sunl, el su|»er arciiaiii uiultipli- quid dixerit; sed iiilciligcnlia et lidcs verborum caiidi. Nain siiii, expressius.quodcrcdi oportcl, .1 Cbrislodicitiir. Res Isaac, ct Jacob iii regiio (O^loruiii (Mullh. viii/. • ciiiin licel occulla, ut in verilale est,'ila paiidilnr hem : « Elliiiideliir, iiii|i:ii, in reiiii&sioi:cin petca- el inculcalur, ut ignoranlia oinnino noii liabeal B toruni, i Qui sanguiiiciii Chrisli fudcninl, noii boc excusatioiiein , el impictas vix invenial erroris oc- agebanl , iion hoc cogitabanl, ul tolljreniur pcc- easiuneiii. Dixil cniin : t ilic csi sanguis meus novi cata mundi. Qn:)iiiiiiii enim in ipsis .''uit, migis leslamenli, > ei inculcat, < qui pro vobis effundelur opcrati sunl suam perdilionem, qiiain iiOstrani sa- in remissioncm peccatoruiu (Lnc. xxii). » -Ac si luteni ; magis sibi damnalioncin, qu;im iioliis re- dicerel. Iloc quod vobis do ad bibeiidiim siib specie vini, secunduni naturam viiiuui non esl, sed se- ciindiim verilalem meiis s:iiiguis esl, el ilie ipse san- giiis, qiii pro iiiultis cQiindeiur. H;«c sii cigo lides noslra, hxc sit coiifossio no- Stra : iliiini eiiiiidcm sangninem iiobis dari in po- tum, quem iiidubiianler, credimus pro nobis fuisse elTusuin Lucas dicit : \ Qui pro vobis elTundetur, » niissiuncm. Aliaii.cii s:.liiiil<;iJL' dispensalioiii iie- scientes sorvieriiiil. Salus enim inunJi, qux secula esi, nec eorum viiiuiis fuii , nec voluniaiis, nec inlcniioiiis, iiec operis; sed Dei virlulis, et volun- laiis, ei inteniionis, ei operis. Iii i!Ia eiiim effu- sionesanguinis non solum operaia esi perseqiieniium iniquitas; sed operala esl el Salvaloris cbaritas. Sed iniqiiiias cffecii opus iniquiiatls ; cliaritas lanquam pro solis discipulis diclum sil. MalUiieus perfecil opiis cliariialis. Non iniquitas, scd charila» dicil : « Qui pro mullis effundelur (Matlli. xxvi). > ^, operata est saliitem, iniquilas lameii Cbrisli saM- Quac quamvis videanlur (iiveisa, iion suiii laiiien guiiiem fudil, el sese effudil, ul scirel liomo, quan- adversa. Pie enim crcdi polcsl, Chrisium iilrum- lum diligerelur a Deo, qui proprio Filio suo non que, dixisse, vel alierum separalim posl alterum, pcpercil (Hom. viu). t Sic eiiim Deus dilcxit miin- vci allcruin ih aliero intelligetidum. Qiiodain eiiim dum, ul unigcnitum suura darel (Joan. iii). > Qui iiiodo dicitur, quod iii dicie iiUeliigiliir. lllud mo- qiiidem unigeiiilus oblalusesl, non qnia juJxus, po- vere nos potesl, quod Aposlolus dicil : < Cbristus luil, .sed quia ipse voluil; qiiicum dilexissel siios, pro omnibus moriuus esi (Hom. vi) : t cum (11(^1, in finem dilexil eos. Finis esl mors pro inimicis non pro omnihus, sed pro iiuillis sanguinem sniini suscepla. Hic est fiuis omnis consuinmalionis; fl- fiisinn iri. Sed alter videiur attcmiere eventiiui dc- nis consummali amuris. Majorem cniin charitalcm finitx iililitalis ; aller suflicieiiliam iiifiiiila: virlutis. nemo habet, ut aiiimam suam ponat quis pro aini- Nam qiiantuin in ipso sanguinc est, tain poiciis est cis suis (JoaH xv). Ilaic Clirisli charitas in inortc ad redemptioiiem, ul oinnibus sufficere possil ad Christi violenlior fuil, qiiain Judaeorum iniquilas, salutem ; tam incomparabilis ad preliiim, ut eo re- nec poluil el iniquitas, nisi quanlum permi.sil clia- parari possil totuingenus hiimaiiuin. Prctiosior est rilas. Judas Christum, vel Judseus morti tradidit, el eiiim oinni xstimalione rcdimcndorum, el qiianto- D hoc maligna iniquitalc. TradidiC Paler Filium, tra- libec numero captivorum. At qiii male vivendo san- didil et sc Filius : et hoc ex charilale. Nec tradilio- guineiii testamcnti poilutum ducunl, quia sacia- nis rea est charitas ;sed innocensest, eiiam inmorte nieiitum rcdemptionis vilipciidunl, communis gra- Cbrisii. Soli eniin cbariiati licet , quidquid iibet tiae bcneficium non pcrcipiunt. A Chrislo enim iiou impune. Sola Dcuiii cogere poies), quasi imperiosa redimitur.qui a commuiiionc genera!isgrali.Tsponle charitas. Iljec de ca'lo Deuiii deposuil, haec in cruce exiinitur, sicut scriptum cst : < Qui confidunt iii pnsuil ; hxc tam innoccnier, qiiain salubriter, saii- virtule sua, ct in aiiilliiudiiic divitiaruiii suarnni gnincm Christi fudit in reinissionem peccatorum. glorianlur. Frater non rcdimit (Psa!. xlviii). > Qiije Ergo tota graiiarum attio pro salute mundi chari- ergo utililas in sangiiine Clirisii, his qiii desccn- tali debelar ; quae ila iios urgel violentia sua raiio- duiil in corriipiionem ? Bonuin eral illis, si nati nis, iit par sil, nos tanlumChrislum diligere, quan- noii fuissenl. Boiium eral illis, si sanguis Chrisli lum Judaus potuil odisse. Humanum forte dico, effiisus iion essel. Erit eiiim sanguis Iiic in tesii- propter inrirniilalem cordis nostri. Indignus est mouium iltis : « Acccssistis, inquit Apostolns, ad eniin aniiciiiomine, qui minusdiligii.quam inimicus santuiuis aspcrjionem , nielius loqnentein quain odit. Indiguus cdI rcmisfcioiic peccaloium, qui sic 6r,t) LIB. DF, S\CR\M. ALTAR1«. 070 uiniiili vi.issilJiliiieiii ^tiiioris rcJ»m:iii(lo non red>lii; A Hiioi, nec vaciibt njos ETnngcIii : «liiiniiioJu iii:lii- m!«J qualein polesl , ne «licani 'pnrein. Nani p;ueiM qiiis poiesl ? Noii sil iiDbis prclinsior s;uipiiis pro- prius, quam amnrClnisli. Naiiiut iios libcrarculosan- gurnibus DcusDeus salulis uosfrx*, ipsc prior diietil nns: eliavil nos a {tccc.itis nOAltis in saiigniiic siin. ( Diro aiitoiii voliis, iioii liiliaui ainolode b )C gciiiiniiic viiis, doiiec bib.un iiiu«l vobisrum noviiin iii rfgno Palrls inei (Unilfi. xxvi). • 0 ligoiiler lioc loco conslderandiiin ost, (|iioinO(!o Liicas cvangcli- sta a duobui aliis, Mailb.To scilicet , ct Maico, dissnnarc vi lelur. Quod ut inanircstius .npp.trc;»!, ei Evangclin IjIiox ipsa vorba Cluislo siio ordiiic ponainus : ' Desiderio desideravi iioc pasclia m.-in- ducare vobiscuni; aiiteiiuam patiar. Dico eniin vo- bil.ntilor oitcdannis qiuv racla vol dicla iiarrnnliir. EvangcliCdC cnini namiioiii iiccessario fiilcs di bo- tur, iioii ordiiii voi lenipuri: nisi cuin lia:c inscrta suul n.trrationi. Dico AUTEM voBis. Non siint pcrrunciorie cogi- laud:i, iicc iicglii!ciiier aiidienda verba, i|nx lioc lo(0 Cbrisliisdicii : miuimc ciim pr.Tuiitiat. i DicO aiitnii vobis. » ILcc eiiiin prxinitlons , aitontio- ncm vidclnr roquirfre, ut atteniis aiiribus audia- iniis, qiix eldicil, e( dicere se dicil. Cum pondere aiiioui co;;iianduin csl. « Dico aulcin vobis , • ut pcn.soliir verborum poudiis, cl dicentis aticlurilas. < Noii bibaiii, iiiquit, dc hoc ger.imine vilis , doncc iiibam illud vobiscuin novum in regno Patrisinci. i bis, quia es lioc non ni.nidiirabo illiid, «ioiiec ini- " Tria statini occnrriint intclligenda iii liis verbis : ple;ilar iii.regno Dei. Kl lu-cepio c;ili",c, gratias egil, 4 1 di\it. Accipite. el dividitc iiitor vos : dico oniiii vobis, qiiod noii bibam de goncralionc viiis , douoc regniim Dei voni.it {Liic. xxii). > ilxc Lucas. Lbi HOlatidum, qnod posl lypicuin pascha, vcl iR tiiio ejut,ct aiite veriiin pasrlia, Dominns duo vidctiir divisse : allerum de noii niandiic.iiido, ubi dicit . < Ei lioc iiOii ■iiaiulucalio illnd ; > ;illcruiii do iiou bibeiido , ubi dicit. < Noii bibam dc geiicratione tilis: > qux diio Doiiiiuum dixisse qiijsi antc vcrutn pascha cclebratum, soius Ltic.is coniincmorat ; et de bis qiix ad voruiii pasclia perlinent, bxc verba •nbjangit, i £t acccplo paiie, gralias egii, el frcgit. el quod uoii iiibcl dc lioc gciiiinine usquc ad leiu- pus, et qtiod iUiid luiic bibiturus esl in regiio Pa> iris : ei anle lixo diio, quod de boc gcniuiine vcl tiinc, vc) aiitea biberii. .\inodo eniin innuere vide- tiir mutatioiicin vicissiludiiiis, lanquam anlea (w- rit, quod aiuudo uon ruliirum esse oslcnditur vel laiiquaiii .... no lctnporu non Tucrit, quod amodo ruiurum cssc niunslratur. Quis cniiri dicit, amodo iiou raciani iioc, iiisi qui fccil, vcl facil, deinceps non facturus? Quis itcm dicii, amodo faciam, nisi qui aliquo tcmpore non fecil? Ralio cniin liujusin- telligcnlix noii sulum cx communi usu loquciidi colligitiir; scd oi consucludiiie ipsius sacrx Scri* C, dodil eis,diceiis : Hocestcorpus meum, quodpro £ tnix tcstiiiioniiiin babcre videtnr. Nam quibus Domiiius dicil : < Nuii ine videiiitis aiiiodo douec dicatis : Bcncdiclus qiii veiiil iu nomiiic Doiniiii (.Vul.li. xxm), » sigiiilical, eos sc viderc, vel vidissc, vcl solis ociiiis cainis, pro parie iiilideliuiii, vcl oculo lidei, pro parie fidcliuin, qui tuuc erant, vel aniea fiicraui iii populo illo, deinceps auiem po&t subsiraciam prxseniiain suam se illis non vidcii- diiiii, doiiec auferatur velamcn do cordibus eoruiu, el veiiisse eum agnoscanl : beiiodicoiiles euni, qui vcnii in nomiiic Doiuini. Nisi morosum essel, non esset diffitile, plur.^ exempla iii inediuin adducerc; sed quia rcs pcr- spi( ua inultiludine exemploruin noii indigcl, inagis nobis qiixrcndum esi, de qiio geiiiminc viiis lioc dicat; an dc i::ilice perliiienle ad Veltis Teslainen- lum, dc i]uo dicil apud Lucam : i Accipiie el di- vidiie intor vos (Luf. xxii); » an de calice pcrti- neiite ad Novuiii Tostanioniiiin, do qiio dicit apinl eiiiiuloiu Lucaiii : < llic csl calix iiovuni teslaiiion- tuui iii sanguiiie meo (iUid.) ; > lioc ost, an de viuo, quod credilur fuisse iii calicc pcr.iiionte ad volus s.icrificium; aii, de ipso sanguine, qitom posl|tiain coenavit, sub spccie vini, qiiasi de geniuiiiie vili» propinavil in calico perlinentc ad iioviim sarrifi- ciiim. Ad baiic auiem iiiqiiisilioncm valcrcarbilrur, si prxuiiilatur, qiiali cibo et qnali polii Chiislus ulaliir, ct ulendo dolcclclur. Et de cibo qiiidom qiiis sil, aperie dicit : < Mcus cibuse8l,ut faciaiii >oli;iiialein Pairis niei (Joori. iv). i tt «pix kil vobis datur : hoc facite iii inean) ronimomoralio- nem. Siiiiiliier et calicem, postqiiam cocnavll, di- cens : llic esl calix iioviini lestamonluRi iii sangiiiiie raco, qui pro vobis ruiidolur (ibui.). » Uiic usque Lneas , qui sulus de non maiiducando Christuni qii.-iedani dixisse commoinorai; ct illa qiiasi aule verum pasciia , ut pra^dictuni est. Yerba aiileiu Clirisli dc noii bibendo, qiiamvis non soius ponal : iii hoc ab nliis varial, qiiud oa ponit anle vcnri) pascba qiiasi aJ typiciiin pasoba pertinoiiiia ; Matlh;cus (Ciip. xxvi) vero et Marciis (Cnp. xiv) verba Cbiisti de iion bibendu, iii aliu loco, vidoli- ccl post voriim pascb.i ponuiil. His diligciiler con- fiideratis , consiat , MaliliaMim ci Marcum verlia Chiistide noii maiuliicaiulo, omiiino prxlcrmisisse. |. El qiioniam vcrba cjus d0 iion bibendo ponunl, sot alio loco qnam Liicas, altcnilrnm e diiobus ( onjici poiosl, vel DoiniiKim ulroipio loco verba de non Libendo dixisse ; jI ubi sohi-. Lncns poiiil, sciiicel atite iioviim p:.3clia celebratum : el ubi M.illhxus ei Marcus ponunl, scilioct post novuin pascha cele- hratiiin ; vel si Cbrislus seiiiel lanliiin verba de iion b.beiido dixil, uniim cx ilfis, vcl duos , ordineni narralionis miitasse. Ordo aiiiein narraiioiiis prx-- poslcrns veritati rei geslx iion prxjudicat. Non csi autein impinm dubilare, quis ordinein mulavc- ril, si laincn nuilatiis esl ; vcl dubitare, an cbrisliis seciindo el iierum verba de non Libendo dixerit. In hujnsmodi dubitalioiiibus iion periclilalur piel.o 671 BALUIIN! CANTlJAKIfc.NSIS ARCIiimsC. 67) .olnntas Palri», alio loco diuU. . ILec e,t voI.m.i., A rio «alo.is nos.r* m.o ..r.line .Ii.p.n..u Yolunu. P.ilris inei.(|ni inisil ni«. nl oiiinisqni vi.Jei Ki/i.mi, clcie.lil inoiiin, ln.bfal viiam aeicrnani {Joan. vi). i Ergo cibiis Cbrisii .saliis.esl ninitdi. Ihnc enim esn- rit, hanc clsilu, giiia polus fj.is csi. Piojjicr (jno.l «■iim scdcrcl snpor fonleni. ail Sam irilmx-: > O.i iiiilii biberc iJoan.iv); » el nt osicni'ercl I'..iris csl. C.ljiis Christi boc Csl (|.)o sed nondumvinum noviiin,8icut esl dulciu», sed sicut csl hahcns dulccJincm cum austcritate distipliiiie, qnam adbuc scntio. Supcrcsl hi amoio, posl instantem scilicct passicncm, non bibani dc boc gCHiminc viiis usq.ie in diem iiluin ciarihca- tioitis tncx, cum illud hiham vobis. um novum, i.i- bil ausleriiatis hai)ens, lolum dulcedine plenum , <:t boc in rcgiio Pairis mei, id est in corpore mco glo- rificalo, vel in regno coelorum, et vobisti.m. ^ani ei vos meciiin bibelis, cum dc lorrenie voliipiaiis nicc vos poiavero. Per dicn. illuni jiilelligcrc possu- iriiis gloriam resurrcctioi.is el clarificationis, (jui dics nncm non hahct. De qiio diciliir : i Ii;cc esi dies qi.aiu fccit Dominus, exsultemns cl Ix-tcmur in ca (/'«a/.cxvii). i In claritalc eiiiin Christi csulia- bimus et kclabitnur, cum curpiis huiniiitalis nosl.u: cor.ligurabiiur corpori clariialis sua'. Quamvis e.go gl.^ria. Primnm Deus Paler mandavil saluies J;.coh ^ ^'""'^'"^ primitiaj sil donnienlium, ei piim.is rc- jn repromissiotic Salvaloris. Deinde dcdii saluicm rcgibi.s, i icst omnibns justis in adveutu Salv.Ttoris. Ail uUi cuni cotisummavii negotium sai.iiis iii rc- surrectione Salvatoris, niJignificaos 8.tlt;les regis eiiis, clfuciens ii.isericordiam Christo siio Davjd.ct se.iiini cjus iisqiie in saecuic.m. !Ioc opus noslnc sa- I.itisopcralus est Christus. iiicipiens a .liebus anli- quis. Toia dispensElio icruui el tci.iporuin cjtis itttKieramii.c ad huiic finciti dirigehalur; ct in om- jiibus qu:e ad iiai.c causam conJuccb:ii.t dclccialus €Sl ipse uiictor omiiium ; ei hoc ad gloriam siiam sicul scriptain Cbt : € llciiovaljis faciem tcrrye ;sii gloria Doinini iii sscculum; Ixlabitur Dominus iii «perihus suis {Psal. ci\i). > Non solum auicm dc- « lcctalus est in iis qua; lecit .tnlc adventnm, ve! in adveniu suo;scd in inun.Iom vciiieas (L.gelia ini- quitalis nosira; la'liis exccpit. Lu>lus, dicam , an liislis' Sed uirmnque rectitis dixcriiii. Nam de illo scriplum esf : < Exsullavll iit fsigas ad Ci.riendam vi:u»i {Pmil, xvt!!). » !^i ipse dixil. « Tiislis cst auimaHwa usqne ad mono!!. (.'/«n/j. xkvi). » Ndii sol.iiii aiiiei»! dolorem cavnis scnsii in antaritudiiic pnsstoiiom, e. asperilalc laboriosa; disciplinur pro iiohis Miscepta!, sed in aniina veram Irislilinm ha ^urgens a mortuis hoc i.ovtim vii.u.n bihc.il, di.sci- puHs non staiim bibiliiris, tamcn \cn.m c&l, .piod dicilur, el sicut dicitur, qnod Chri^lus noii bibcrit dc l.oc gciiimine usque in dicm ill.im iiilerii.ii.al>i- lem f^iorios.e ciariiaiis sux, in qiia videnilus Cbl :ih eleclissuis, ul exsiiUent in coiispectu cjns, cl d<-li- clentur in la;iil!a. Quod ergo dicil : i Mon liiha.n amoJousqucin illum diem, cum vobiscum biham, i ad iractum spaiii relerei.dum csi, iioii ad iniliu.n dici; ut sic inteiiigatur, cum vobiscum bibain , qn.isi diccretur, quo die vobiscum bibam. Si ai.tcm <|tioil dicilur, i iii illu:!. diem, > referamus ad dicm le- surreclionis trdDsilorium, habci.lcm maneetvcs- pctam, difficiie erii inlclligere, quod dicil. « Noii hiham usqiie in illuiii dicm, cum vobiscum bibai.t, • cum discipuli illo die bihituri non esseiil, nisi s ui- plicilcr cogitelur, < Non bibam usque iii illii.ii diem, cum vobiscum bibam, i iJesl cum vobistum bibendi consummala fuerit causa. Compleia emm rcsurreclio causa csl combihciidi vinuMi hclili.c, qiiodam loquendt modo, quo qua; posl fulura suni, essedicuniur, cum causa cxsliterit quam sequan- tur. lloc moJo intelligi potesi : « Qui credil in me, habet vitam .•Eiernam {Joan. vi). i El illud . i Bcali imit, sed bbeus. Gaudcnsenim vuluit veic irislari, paupercs spinlu qnoniam ipsorum est rcgnum iicc sinc gaudio erai iiislitia, cui gaudiuin eral de c.cloi-itin (.Wjtt/i. v). » Sic mulla alia qua; fumra ipsa lii>iaia. I'iv.pler boc dicil : < Destdcrio dcsi- tnini , ainiopaiilur, uiesse dicanlur. quia pixexls- deia\imand;icartthoc pasc.ha {Liu. \\n). > Opcra- lcnto causa , qua luut, nou reslal , nisi ul sint. 6-5 Lin. I E SACn Ouod Cliristus «iicii, so, non hoc, se>i tle liflc geniininc liibere, bibi(iiniti) nuiem non ile illo, sed illnti, g:iii(lii pr;rgiisl;ili ruluram pl(^niliii!in(.>m sigiii- litare polcsl. St-eiuKiiim rnlionein prvmislorun) «lu^iTcnli , (te qno geiiiii:iiie Clirisius lo(|ualiir , «t(> vino scilicci prinii caiicis, aii secnmii, respoii- (ieri polcst, loculionotn dc gtMiimine fi^urnii, iit qnotl dictnmcsl, iiitelligatiir ile .-illtTius significalo, et (le .-tileriiis L-ireclii, el tie ulrinsqiie riiie. Sangiiis eiiiin Clirislo operalur noliis gnudium xlcrnx s«- iiiiis, quod est viiinm lxiiti;c ; qnu.l ciiani in viiio prioris caliris si;;niricniiir (]u.i(lnin ralioiic simi- Iiin(1in>s. qiiia uiinin lt:liric:«l cor lioininis (Psal. r.iii). > Gaiiiliiiin ergd u-leriue .snlnlis alterius cali- cis signiliraliiin est, el nUerins (tflocius , utriusqne aiiiein finis, et ulriusqiic fruclus. Propier qiiod Do- miiiiis iii aiicrius coiisiini:nation(<, ei allcriuv insli- Intionc bguratc loqnens ct ngnrx lcf,i^ alluilens, noii iii sol.) siiLsiilulione novi sacrniniiui fiiiem con- siiliiil velcris sariificii; S(*il nlriiniq':c nd unuiii rineni dirigil, nltia qiicm niiilus cst rmis. Ciim eigo dicit : ( Dc lioc genidiinc, > qiiaiHvis pcr lieinon- slralioiicni vcl digilus vel ocnlns in uvn pr.TseiUeni icndatiir, iil iiiliil alind videjtnr intelligcndnin , qiiam qnod ociilis exliil»eiiir : tamcn aliud inlclli- gciidniii suadet inaniresta rci verilas, el fi^lci piotns: ciim iioii sil digiiuin ruie, qiiod lioc ipsiiin, iiisi in suo eirectu vci signi(ic:ilo in regiio coclornni a Clirislo cuni discipiilis sit l>iiiendnin. Sic aiitem in lioc geniiiiine, qnanivis per poculum vel digilum denionslralo , aliud viiiuni, non insolenter poiest inlcltigi ; sicut iii uqua, cnin demonstralnr, nlio aqiia sigiiincntiir , Doinino dicenle : ( Qni l>ibcril cx liac aqiia, sitiel ileruin (Jonn. iv). » Pcr lianc ciiini aquani niulicri Saniariinr.j; doinoi)Strat;iAi), inlelligiuir nqua su:cnl:tris vulnptatis vel cnpidiiaiis, qii;e siliin iioii cxstingnii; cni opponilui aqiia sa- pienlix salularis, de qnu DiMniiiiis dicil : < Qni Uiliciit cx aqiia quam ego dal>o ei, non sitiet iii xlrriiuiii (ibid), i Suininopcrc oavcndum esl lioc loco, nc scrnpnlum lidci racial in vcrbis Clirisli dif- fci^ens positio deinoiif^lralioiiuiii. Nam cnm superius dicerel • « Iloc csl corpiis nieum, > ct deinde r« Hic s;iiignis meus {Matik. wvi), i ulrobique demon stravit.quod soliiin intelligi voluit. Mec tmmerilo Ibi enini fidcs liujns sacrainenti eral xdificanda, el Cormn fidci ct confessiAiiiis ))o.>tr;e siiic vclainetilo Ijgiiix planL verliis pijescribi debuii. Cuni diciliir uulcm :< Ainodo non bibam de lioc gcniinine viiis,» iu geniinine qiiod demonslrari videtur, aiiud iiisi- Bual inlcliigcndniii, qiiotl in lioc geRimine fignratnr ; sic cniiii ficri opnrluil. N;iin (juia ulriiisi|ue Tcsta- Hienli plciia consiinimatio (lemonslranda fuit verliis nolis, qnatuvis minus propriis, rcbus quoque arqut: sotis, et ad lein pcrlinenlibns significare voiuil, qnod ncc oculns vidil, nec auris andivit, nec iii cor bominis asccndil (/ Cor. ti). Non sit ergo niirum, locnlionein ligurori ad cam rem (iiioquo niodo in- lclligenduni, «inx nulia verborum propriciale vnleal \M. ALr.\RI5. 6;4 A cxprimi, ol qiiani ncccssc sit aliqtiomodo inteliigi. Alio modo unde supra. Vorba Clirisii qnaji ul cra lactc rodiind iiilia, «nirt magis prc.sanliir, ubcriu^ lac fiindunl. Vinuin posl viiiiiin eliqiial uva pressins calcnta. Ilabciit divina oloqnia sua pruinpinaria, el plena, enioianiia ex lioc in iiliid. Ilii iiivonitnr viniim l.rtiiin, diconlc David ; < Vinnin Ixlificct cor bominis (P^a/. ciii). • Do boc iiiliit ClirisHis, bibilnri suiil ci oinnes, qni sniil Ciirisli. Invenilur ibi et vimim eoiniiunriioiiis, dicenie eude:n David : « Ostendisii popnlo ino dura, potasli iios viiio compiinciionis {Psal. lix).» Vidoa- miis, an Cbrisius de lioc vino l'iborit, qiiia de eo scripiiim ost, contra perseciiiorein ojiis vel Jii ani vel Jiidxnni : • Pcrsociiius esl hoinincm jnopom cl B mendiciim. el compiinoium corde niortificaie (Psal, cviii). I Corpore qiiidem compunctns csi, sicul scriplii:). esl : « Videbiinl, in qneiii coin|»nnxoriinl (Aci. ii). I Scd qiioinodo coinpuiirliis ost corde. iiani dc pcciiitciiiibiis in Aclibus aposioloriim scri- pluin osl : < Conipiincii sunt corde. » Qnx qiiidein coinpimciio iii Cinisiiiin iioii cadit. Sod !it!n<|nid iri solis pQfnilonliiius osi coiiipcnctio ? Neqii.iqii.un. Naindc inipioniicnliiitisol diiris cordc juxla ."\^slo- ium, scripiiMii esl : < Dedil illis Dcus spiriliini e. m- puncli"M«i3, oculoh, nl :ion vidoaiil, et aures iil non au(ii;(nl {Itom. u}. > Malis enin,* sxpo inolesta suiil bona, 01 ira vel odio conira jusiiii.^in ei conti-n vc- rilatcm compnngniiliir. Ilabel ciiim iniquiim odinm. p sliinulos snos ; ei sioul csl bona conipnnciio cx amore et devoiione, sic esl ei inala cx odioei ini- qniiaie dcscendciis. Esl auiein, nt prxlibavinitis, qiuxdain coinpnnciio ex dotore peeuiieniice, qnx omh- v«ii:l poccaloritMis a conipiuKtio cx asperilnlc «lisfiplinip, qnx ciniiiliiis jiisiis per inullas tribnlaliones a D(^o jinponitur. Miili,e enim tribulaiioncs jtisluruin : ct uon cst jusliis, qni iion patiiur. Pcr liaiic disciplinx com- piinciionem, qnasi per inrusionem viiii, ctiraiilur, si qna snnl, vulncra jiistorum, ci sanalur infirinitas aiil cnsloditnr htimilitas, aut exorcelur paiicntia corum. iloc esl vinum coriipunctionis, vel seciin» dtim aliamlransljlionem, vinuin siiiuulationis. Qiiui- quot eniiii justi snnt, qiianquam in Ixtiiia et cxsiiN D i:tlioue Dco servianl, qnia spirilus prompins est, larnen qtiia infirina esl caro (Marc. xvi), in iriliu- l.iiione nialoruni cl doluic ingeiniscunl el pnrliiriuiit usqiieadliuc; iiisudorcvuliussui manducantcspanenii siium , pano Lacryinat-um cibantnr,, c( potantur vinn conipiiiictioiiis. Pa.res enimnuslri coinodcninl nvain acerbam,*el dcmos filiofiim olisuipescunt. Dc bac ina accrba, iii csl d(i luiiiore proprix volnnlalis, cxpressiim esl bnc viinxn : cl lie lioc gcninuine viiis lola poiinlita!:: nostrx morialii.alis proccssil. Cliri- stus antetii el ipsc lactus particeps niorikiiuiis> noslra: dc lorroHlc in via bibil (Psal. cix), ct disri- piina pacis iioslrae snpcr eum, quuadusquo bibiMcl calicein passioiiis, fiiieni poners su* disciplin.e (piam per!niii,ci uoblr.c ii:iscri;e (jnani sanavit. Qtii 678 DALDHNI CUNILAUItNSIS AUCIIIf.PISC. 676 )>lbcnscaliceuipasb)onis, bibil viiiuincoiii()uiH:lioiii« : A Isuias : • Viticu ineri Cinl.ibil ei llift. xsvii). i De- «)iiia iion ftoliim coin)Min<;lu& cs( in <'or|>ore, se^) do- iore conlis intriiisccus, qiiia puRiiiluit eiiiii tioiiiiiiein fecisse. Ergo Pitler otlcndit ei «lura; nec eiiim pc- percit ei, tloiiec resiir((ciis a niortui.s, C(tien(i.« lempora sua usque ad passioncm (lirisli. Ocindc siictes it iiova «ibediciilia , no^noiio ju>iitia, m«jori prrfi'- clioiic magis Dco placitiira. P;opler qood nunc di- cil : < Non bibain amodo dizit et boc Moyscs : « De vine.') Sodomorum viiica eorum.et de suburlianis Gomorrae eral, nt pro^genimine viiis bibcrcuir caiix nassionis» Novumerat, ul pro agno imniolareiur hoioo. Bi- bani iiiud vobiseum novuni , quia in hujus novilate caiicis ego deleciabor, el vos dcleclabimini : et pro hac bilaritate menlis « iiilarcm enim datorem diligit DeiiS (// Cor. i\). * Obedieyiia auiem «sque ad morleui inlelligenda est ncn iri sola inorie carnis. Uva eorum uv? tellis, et botri amarlssimi. Fel dra- p sed quodamnioiJo i« omni perfecta mortificaiionc coBum vinum eorum, ei veiieuiim aspidum insana- ei casiigatioiie corporis; maxime auieci in omui liile IDeut. xxm). i IWa fellis, fel draconum, vene- perlecta rer.untiatione proprix voiunlaiis. Nam se |-ium'aspidum iiisanabilc, iria liaec quid sunl, nisi ip&wm roactat , qt»» propriam vobinialem iugulai. impielas, ct diffidentia, ei odiuiii inexorabilo, ve) 4|ii3ecunque vilia tam pessimis rebus similia ? Qualis «s( bxc viiiea, taie et vinuin ejus. Acetum £sl, de quo dicit : < Et in siti inea poiuvcruni Jiie acelo {Ptal. LxvJii). I Viuuin niyrrbaium esi, quod cum gustassct Dominus, uoluit biberc. Gusiavit quidem, f)cr expcrientiain probans, quanta esscl mulilia corwn; »ed noluit bibere, quia non approi>avii; quia respuit, quod displicuit. Fidelis autcm Syna- goga, quffi pcr obcdicnliam placuil Deo sicul ger- nicn delcclabilc, el sicul vinea elecia fuil; de qua qui ab iJlicisis dchciis se piopier Dcum aiisliaiiit, aiiiutam suam propter Deinn odit, et in lioc inundo odii^udo perdil, jicrdendo in vitam xteniam custotiil; qui in lU.ariiate inentis et dnlcediae clia- rilftlis propria vobjiilate postposila per judicium discrelioni» fialiis vol-.iniatem praeponii; bic pro fiatre animam ponil. In omni gcncre marlyni est obedieiUia usque ad vnoriein, sive nos occidat gla- dius pcrsetuloris, sive gladius spiriius, quod cst v.rbom Dei. Ha^c esl pcifecla obedicnlia, qualis iu K-go um crat ; quia k\ iieii;iiicm adduxil ad per- r.n UR. DE SACIIAM. ALTAIllS. 67« rrcium. Iloc esl noviim vinnm, quod Lil>il Jesns A •"«'Bno Pairis siii. Oijcipiili eiiim de morie cjtis con' Chrittus riim ditcipulis snis. Qnicnnqne li.tc iii oUe dicnlia deleclanlnr, conbibilores sunt Jesii Clirisii, et d« calice ejus biJiunl vinum condilura, el niusUiiii malornm graii:iiorum. Ul sunimaliio qux diffii. Mandu- cavit quidein posl resurrecliunein cuni discipulis suis , sed non inaiiducavil ex boc, nec bibil ex boc : id esl, ncc pnsclia mamlucavit, nec viiiuro libavit, sicut in sacri.'icio fieri solcl. Mandiicavil larnen, ad aatrucndam ridem resurreclionis, et credenles disci- puli, novo gaudio rusiirreclionis pcriusi sunt, ul qiiodam niodo noviiin viniini liinc bibercl cumdisci- pulis 8uis,id esl novum gaudiuin babercl cuiu illis Fn gloria resnrreclioais suoc; el iii se ipso, quasi i« forinaui scilicei ct maleriam, sive spcciem cl sub- staiitiain, praecl.nra pbilosopliniiiin siidavcrunl in- genia ; cl subtiiissima iiubigationc iiivrsiigarc co; iiati sunl siiigiilorum iialurani, et iindc essol, et qiiid es^el, vcl noii essel, et ubi csset, cl qiiid dc- iiique possCl; ct qiiod sibi vii'el)alur, secunifuni coiijecliiraui biiinan.e raiionis, qiiasi dininitum ba- liebanl ei terluin : el arlilraii siinl, scoiindiiin acunieii ingcnii siii, lcgeiii nnliirx ccriis lerminis concliidere, cl indubilalis dillinilioiiilius limiiarc; qu.si a^vcrilale discordarot, quulquiJ ooruiii dilTi- iiilioiiilius («bviarcl. El qiiidein sccundiim solemnoin ordiiioin cl cursum naturse mulla ab cis liim iiiira- biliier, qiiaiu mulla nticlilcr edisserta suiil; sed 671) nALliflM CANTUARIE.NSIS AUCllltlMSC. ft^n nnilu pio!».l.ilil«r elahnrilri, «eni(lf|ni(l ergo conlra fidci voritnlcm, «•t piclalis foimam (lifnniltim hahchanl cl aflirma- h«iit, lioc illonim cral, hoc a se dice!).ml, d dt; projiriis lociili siint ; cl ignari ca;lcstium sacran.on- lorum, ignoranlcs sapieiitiam Dci in inyslcrio ali- scoiidiiani, < evaiuicriiiil in rogitalionihiis siiis, ct ohsciiraium csl insipiens cor coriim. Dio,rn'es ciiiin sc essc sapienles, slnlli racti sunl {Roitt. i) i : nij- roquc Dci juilicio, qiii inler homincs supra hominos a^stiinali sunt, quasi sol: sapientes, vel pra: cxteris sapieiiics; imac pne cxteris apparent insipientcs nohis, per gratiam Oci, qui tie lenebris nos voca- Til in uJniirabile Uimen suiim. Venis siquidcin cst scrmo , qiii :.criptus csl : c liirjtuaiiis est omnis homo ab sapicniia. » Fidcs ilaquc noslia veibis ipsius Dei, iniinohililer rundaia , incerio hum;ma- luui opituoiiuii) non jactauir, sicnt nutabunda el fliiclnaus; scil veriiatc subnixa, et 6ii|*er (irma.n pctriia diviiia; aucloritaiis solidala , tnconciisita coniitit ot inconviiUa ; cl si quid dithniUonihtis plii- fahililor, cl incomprcliensihiliicr. Iiiiliibitanler cre- dimiis, qiiod il.i rnt : qnomoilo aiMcm hoc sil , adhiic .siin|i!icilor ignnrnmiis. Noidnin de mO('o S( iiniis; sciomns aiiiiMn posiea, onm virliis hiijus niyslcrii in iioliis (Kfr.t roiisnmii ala. Consiimma- li(.n»>m iiiilical ipsn oonTorsio panis in corpnsClinsli. Myslica cnim ot; sigiiKicans graliain ipsam, qiiant opcialnr in nol.is. De tiiy^lica niguifiratione multitioniz pnni$. Allendaiiiiis ilaqiie, qnid sil panis ante loitvor- «.ioiicin. Qaiil sil anlcm, qnotidiana iloccl cjporioit- lia. Su^lcnlatio ciiiin viUT cst, scd Irausiiuri.r : noc niani'1 ipse, itec vita qnam siistcnl.it. Illc nsn i>iio dcflcit, el viia dcficion.Io praplcril. Non valct >il:iin xteinam pr.Tstarc, vix valel viiam leiiiporakiii ad modicnm lcmpus suslcntare. Propierea opns rst quolidiana rcfcctiono ; diurn:i viia divinx refci tioni dcbctur, Qui quolidic indigcmiis, vix ei Tgre nsqne ad diem lerliiiin «nslincmus. Corpus noslruin in- (irmuin ci fragilc mullisqtie corrapiionihiu ci in- ririnrlalibus obnox^um ilum rcUiiiur, defK-ii; ci qnoiidie dum instanralur, faliscil; vita^^nc niorla- lis diim et ctl>o siisteniutur, praKlerUliitur, ol dnni niilritur, minniiur, ct in mortein «cinper prxccps rnii, duin qiioli:!ore ii! «•ricil in nobts, ut S4nius aliqiioil inilinm creatur.e f)ei, et qiiasi nova ctealura in Clirislo; proplcr qiuul 1'ruplicia «licii : i Et dixi. iiuiic Cffipi : liaH: ^ viii). » Amor autcm juslilia; boiiam vitam iiifor- C8i » Tinicre Deuni sapcrc esl ; scd (iinor sin»', aiiioic noii.liun saporein vini hahet, scd cst sicul ai|iia insipida. Timor etiim p«nam habel, et qni tiiiiel., quodan^modo ipsam p«euam seniii, aul prxscniit, quain nietuit. Amor aulem justilix vinam l.i:tiiix cst, quod ixlifical cor koaiitiis {Fial. cni)' lusiitix cnim DomiDi rocl»'. Ixtificaftics corda. n.TC a^itcm conversio in ntiptiis fil, (iiiia ifi lide ct jiistiiia despousata est Ecclesia Deu, illa uiiqiic justiiia, qux ex fide cst Cbrisli Jesu. Qiix qiiidem jusltlia amoris cst, non solius linioris; siciil jiislitia lcgis. Propler quod Aposlotds ait: < Non accepislis spirilnm scrviluiis itcruin iti limorc ; scd accepistis spirilnin adoplio- nis Cliorum, in quo clumamHS Abha Paler (Itom, uiutatio ilcxierx Kxcelsi (Psat. lxxvi); » quid luDC crioius, quid, iiM]uam, crimus, cum absorbcliitiir qwhi moriale est a vita, cum revclata fac ie gioriam Doiuini spccdlaiitcs, in eamdem iioaginem transfur- ntabiuiir a clariiale iii clarilalem, tani|U3m a Do- mini Spirilu ? Filii rcsurrectionis el npquatcs ati- gclis Dei iia nobis dissimiies erimiis, ui penc nihil niinus exislitnari possimus quam nunc quod sti- Buis. Virtus iiaque liitjus inyslicx inuiationis con- ftummatio eal beaue viix ; sed quoniam ad coi»sum- maiioiiem bealx \1ix rcciisMroc perveniliir per consummaiioQcm jnstilix, id est bonx vilx : ipsa quoqiie consumnuiiio l>oiix viix per conversionem »ini iii sanguincm nobis suggerilur : el si adver- ^ lere dciectat, salitbrilcr intimatur. Quod iit niagis eluceat, ad viam inieliigcntia; prxsiruciulan), de aliis convcrsionibus adjiingcndHm est. Pe myitica tignifUaUOM mu,lulioHM vini. Lcgiliir qiixdam conversio aqnx in s:iiig«iincni, &ed apud A)gypiios, sicut scriplum esl : « Kt coii- vertil iii ganguinem flnmina eortiin {Vsal. Lxxvit). » Legiliir alia conversio aqux iii vinum iu niipliis, f)ii.x facix kunl in Cana Gaiilxx. Lcgiliir ei lia>c lerlia vitii in &niigiiinem, qux faclu csl in cociia Doiiiiiii.ci qiiolidie iii IDccicsia frequcfllaltir. Priiiia conversio lioc iiidicare poiesl, qiiod aqua morli- ferx sapienlix, qiix est sapieiilia htijiis mundi, vd prtidciiiia cariiis, iii sanguinein, boc est iti iuoitcin ntai, ut bofla sit; sediion consuntmat, nisi perfectus sit. IQux esi cnim consummatio, qnxvc perfeciio, nisi iila, de qua dicitur : < Majorcm charitalciH neiuo babet, ut animam suam poiiat quis pro ami> cis suis? (/(1/1)1. xv). » Vinum ergo in sanguincm convertitur, ciim justitia deleciat, et in lantum de- iectal, ui conlm injusliliam usque ad sangiiinem resistere deliberalttm sil. Hxc est eitim perfectio justiiix; nam de imperfeclione, qiix t diverso est, Aposlolus scribens ait : < Nondiim tisqiic ad san> gninem restitistis, advcrsus peccatum repiignant^a (Hebr. xii). > Si ergo justitia converlatur iii judi- cinm, si justus contra tentaiionem sive persecii- lionem euper femur suum gladio accingatiir ; si iiiiiius judicet inori, quam a jusiilia deditiare, sf dicai : I Mclius cst incidcre in mnnus hominum« quaia dereliiiquere legem Dei mei {Dau. siti);> si cum Aposioio dicat : < fionum est niilii magis mori, qaam ul gtoriam meain qiiis evacuet (/ Cor. IX) ; » si r^iratn liominibus jtidicandus pro confeS' siOnc veritalis vcl defensionc juslilix, (idelis inve- :iialur, cuni Clirislo in futiiro juilicalurus ; si xmii- laior passionis Chrisli calicem Cbristi sitiat et di« cat : < Caliccm .saJuiaris accipiam (Psai. cxv); » jam tunc consunimata est virttts hujus sacramcnli, ei viaum iii saHguinem cunveriitur; ct qui cjusinodi cst, mariyris noniice dignus eel, et ic»lis fidelis iiivenitur, testimonium dan« in terra, quia ircs eis vcrlilur, qui anibiilanl secundum carnem, aec D ^""^ 1"' teslimonium dant iu ifirra : spirrtus, aqtia. fi.npiitiil ca qux sursiim snnt, sed qux supcr ter" ratn. Nam sicut scriplum est: i Prudentia carnis inors esl; ei sapienlia cariiis inimica esl fki^Rom. viii). t llndc per iiicrepationcm prophcla dicii: < Ei iiunc quid libi \\» in via .^gypli , ul bibas aquain turbidam ; el qitid lil>i cum via Assyriorum, ut bibas aquatn fluminis? {Jer. ii). < Onitiis lerrena sapieiilia odibilis Deo, de qua biliunt ./Cgyptii , id est iiniici liujus iiiundi, (pii wtit ininiici Dci, aqua vf!gypti est. qux in saiiguincm vertitur. Saiiguis euim ejus supcr euni , qiiicnnqite biberit ex ca. Setuuda conversio, qu.'e esl aqnx iii viiium , indi- laic pulcbt conversioiicm liiiioris iii aniorein jusli- lix. Esl cuini aqua sapietili.c ialularis, et i iniuuui rAittOL. rxiv. ct saiiguis (/ Joati. v), » Spiritus jiisiorum, aqua paenitcntiuin, ei sangtiis martyrum. Qnomodo sa- criricium vcriiatis a Domino sil iiislilitluui ck Evaugelio llaitliaQi hacienus adnotavimus; coiisc- 4|uens csl, ut ejusdem sacrificii itislilucndi uioduui ci ordinem, cx Evungetiis Maici ct Lucx cvaiigeii- s'.ai'um altendamus. Ex evattgelio ilarci (cap. xiv) ; < El raanducaiiii- biis illis, acccpii Jesiis pancm, el betiedixi:, » cic. usqtie ad illud : < Non bibam de genimine viiis. > Proeoqiiod Mnlthxus dicil (cap. xxvi) - < Accipile et comediie, > Marcus dicit : < Sumilc, » pro duo- bus iiiiuni verbum poneiis, iiec iinmcrilo. N.uii q4ii accipii, sumit; ct qui couicdii, suinii.Cxlora oiiuiia 22 GM m liALDLINI CAiMLAUIK^SlS ARCIIIEPISC. nptid Mallliricum cl Marcuni nofi i>oiuni o;(J«;iii siuit, A {ibid.). » Ueiii(Je .idjungil : i Qiioticscunqne eiiint irianducabilis panem liunc, ei calicen» bibeiis, rnor- b iisque »d illud : t Qui pro vubis fuiKlclur. i Dcsidcrionovi sacrilicii inclioandiilcsidcral Donii- lem Dornini anniinliabitis doiicc venial (ibid). * « lloc, iiiqiiil, f.K.itc in incam fommcraoralionera. i His vcrbis rios Clirisliis insliluil ad .se offi-rendnm, ad bc manducaiidiitii, ad sc iniiiaiiduin. Qiiasi dicc- rcl : Offeile vos, quod cgo oITero, mandncaie quod niis vetiis pasclia lcrminari.: proptcr quod cxaggerans cgo do; dtiii ,uc f;icile quud ego latio; sustiiicie pro ni.-igiiiiudinem desidcrii sui, dicit : < Dcsideiio desi- drravi lioc pascha tnaiuiiicarc vobiscum, aiilcqnnin patiar, i Volcns siquidcm consumraare, ipioc anlc passioiiein coiisummanda craiil, quasi feslinal ad passionem, ui nosiram accelerei saluiem. De veteri ergo sacrificio intelligonduin esl, quod ditii: « Dcsi- derio desidcravi, i elc. Cujus vclcris consummaiio- mc, sicul el cgo pro vobis suslineo. Corpus vcsiruin cl sanguincm veslrum pro iiivicern dalc, el :iiiiiiias vcstras pro invifem poriile; sicul ogo corpus vobifc, ct sanguincm rneuni do, cl pro vobisanimaiu meain poiio. Juxla qii;c Salonion ail : « Cuiii scileris ad iiiensjrn divilis, diligenlcr allciide, quae appoiiuniur libi;cl imitidc inaniiin luain, scieiis quod lalia iiem el mnialioncm oslendens, dicil : i Dico eniiii B oporicl lc pra'p;iiare {Prov. xxiii). > Sequilur I..u Ex verbis itaquc Maillixi el Marci vi- delur, qiiod inicr couiianduiD vel inaiidiicaiiduiii p ncm dederil. Ex verbis Lucac apparel, qiiod post- qnam coenavii, caiicem dedii. Maithseus ergoei Mar- ubi Matlliaeus ponil (cap. xxvi) : i Dcncilixil ac Ire- ^ cus sigiiificare vidcnlur, Dominum, panem et cal> gil ; I et ubi Marcus ponil {cap. xiv) : i Benediceiis ccm discipolis dedisse, adhuc cis coenaniibus, quasi f legil, I ibi Lucas ponil : < Gratias cgil et fregit adliuc de ca-na reslarei. Et lioc quideiii recte dici (Luc. xxii), I el Paulus cum Luca concordans po- nil : < El gralias agens Iregil (/ Cor, ii). » Quod vero Lucas poiiit : i Quod pro vobis datur {Luc. xxu), I nec Matthaius nec Marcus dicit : pro qiio Pauius dicit : « Quoil pro vobis tradetur (/ Cor. \i). i Simililer quod Liicas dicii : < Hoc faciie in mcam commcmoralioiiCiii {Luc. xxii), i nec Malih%us iiec Marcusdicil; riisi pro eodcm accipiatur : i Hoc l'a- inr, et recle inteliigiiur, si pro coiiia una babeatur esus lypici agni cum percepliorie subsliluli sacra- nienii. Lucas vero, qni solus duos caiicos coinuieiiio- ral, qiiasi coeiiain cum suo calice lerminal, ubi Doiniiius novaiii cumsuo calice ccenaiu inchoal. Lrgo quod dicit, postquam coeiiavit, sic inidiigi poiest, posiquain veieris sacrificii solemnia complevit. Jloc Itaqiie dicere vidctur, ut Dominicam ccciiam a pi ioii cilein meani commeiiioraiioiiem, i quod Lucasdicil coena disiiiigual, sicul caiicem a calice dislingiien- (cap. xiv),et I sumiie, I quud Maicusdicii(cap, xiv), dum insinual. Sequilur Lucas, el dicit : < llic esl < el accipite el comedile, i quud Malthieiis dicit calix novuiii le^laineiitum in meo sangniiic {Lul (cap. xxvi). Sed quia Paulus iilriinique ponil, vide- xxii), i Ut snpiadiximus, apudMaiili;A:uin et Maicum licet: I Accipilc eimanducate ^/ Cor. xi), » pro quo {cap. xxvi) dicilur : < Hic esl sangiiis meus iiov^ Maithxus dicil : « Accipite cl comedile (cap. xxvi),i tfistamenti. » Ad dislinciioiiem ergo prioris c;ilici» et boc quod Lucas ditit : < Uoc facile in meaiii (liciuni videiur. quod Lucas (cap. xiv) Doiiiinui». coniniemoraiionem, » iiinc vidctur aliquid intercbse dixisse commenioral. Aiium enim polum, sivc li iiiier lioc, quod Mailbseus dicil : i Accipile et come- diie,.» ei lioc quod Lucas dicii : < Hoc facite in meain coiiimemoralioncm. i Ad commemorationein ilaque Domiiilcae moriis faciendam, ct in Ecclesia frequen- taiidam,«eiiui» cst bcc perlinere, quod scriptuin esi : < Hoc faciie in meam commemoraiionein. i Aposlolus eiiim hoc declarat, qui verba Christi de eodcm vase, sive iri alio, Doiiiinus aiite propinavcra» ^(\c quo ct (lixil : novum testsmenlum iii iiieo s; nguiiie, » el ea qu* calice lo- qnoiicscunqiie bibeiis in meam commemoraiionem reniiani dicli,qu3eramus in similibusinoduiu diccnJ' m IJD. DF. SACftAM. ALTARIS. 686 ei raiionciii inlelligcndi. Aposiolus :k1 Hfbrx-os lo- A Qinndiii? « Omiiibiis diobus vii;ie mex(i6i(/,). » Qtio . ' . III '..... . i.n^ /..■/« r..ii.-i.i 9 . iii ;..ii.>i.;ir>i.> in .I/mi.» i\,..^.:..: :.. qjieiis, et eorum palicnliain collainlans, iiilcr caMcra sic dicit : c Rnpiiiain boiioruiii vestrorum cum g:iu- dio snsccpistis, cognosceiiles vos halierc meliorcm el maneniein subslanliam (Uebr. x). » Qiine sit ;ui- lem meliorsubsiantia, paucis inlcrposiiis osiendcn<, hne, (|uo rriictii ? < Ul iiiliabiiem in domo Uomini iii longitudincin dicnim (ibul.). > — < Hic est, in(|iiit, r:ili\ novi leslamenli; » nc si dicirct : Ilic coiisiilui.'* osl causa el virlns ol ralio implondi (iii.ne in Novo 'fesiamenio procepla suni, el oblmcndi qiiac pro- ail : t Esl auieni fides spcraiutarunt subslantia re- mi>ga sunt. Hic esl finis et consnmmatio legis. Hic rum (Hebr. xi). » Qiiibus verbis signilic.u, fidcm o«t pleniludo graliae el veritalis, liic esl mystcriiini esse causam, cujus virlute el mcrilo a nobis ol)ii- lidti, firin:»menliim spoi, lestimoniiim diledionis neri possit subsianlia et f;iciilias ct sunicienlia om- nosii^a;, esempbim ftboilienli;o nos;r:i«, pi;;inis h;erc- ^ium bonoriim, lemporaliuin el spirilualinm, pr;c- diiaiis noslrxj, sacraineiituni i(inoT:iiioiiis nosliae, sentiiim ei fiiiiirorum, qnic nobis necessaria suiil, et i oiilirinaiio religionis noslr;v. Novum oiiiin Tosla- qujc a Dco posuilanda sunt, ei speranda. Dihjfiio iiieniiiin osi iii moo s^nguine confirinatiim, niiHoqiic quoqiie iliiiliir pleniludo legis, ol qiiod legis perfi- lim deincops inulaiidum, iil sil lcgiliiniim sempilor- eiendx' caiisa cl virins in ca consisi:il, sine (|iia ^ num. ilic ( alix amaloriiim poruliim csl, quod noliis iiiliil dc loge salnbriler impletur. E\ liis evcmplis colligi polesl, (pia raiione digiic possil iiitclligi, quod a f>oii:iiio dictom esl : « Hic CA C:ilix noviiin le$l:i- iiiontum, » novuin fane lesiamentum nova lex esl, ooiiliiiens noviim pactiini, iioniiuii(|uam promissum. £x voluiuale viri, et nondiim cx Deo n:ilus esl nc iDoncm : illa esl vita x'iana posl inortem. Fide :>ulcm liujns «'alicis (ligii:rqiie peiceplionis adjiiva- nitir et conliniiamur ad liaiic olK^dienli.iiii implen- d.uu, ei liJiic proinissioiieiii obliiiCiidam : et ulrins- qiic rui causa et virlus iii boc calice con^iilula csl, ut vcieilicliim sil : < Hic esl c.lix novum tesl:imcii- tiiiii. > Obediciiliam usque ad iiiorlem rci|uirit a ccsse babct dicerc : < Libera mc de sanguinibiis, Deiis Deus salniis meac (Psal. l). » Jernsalem sub specie mnlieris apud Ezecliielcm dieitnr : < Tian- sicns pcr le, vidi te concnlcari in sanguine liio; el dixi libi, oum esses in sangiiine liio, vivo. Dixi, in- qiiam, libi iii saiiguino iin), ^ive » (Ezecli. xvi) fu iiifia : < El facia cs milii Itcderaia, cl lavi lc aqua, ci , V,. ..... .^, „.,,„,, , iioliis saiigiiis Clirisli, (p.ii pro nobis passus esl, iio- C emund.ivi saiigiiinem liiuiii ex lc (ibid.). t Et Isaias l)is reliiiqneiis exeiiipluiii, ut seqiiaiinir vestigia ejiis < Si ablncrit Doiiiiiins sordcs iiliaium Sion eisaii- (i Pelr. n), boc esl, ul moriamnr cl commoriamur guiiicm Jernsalem lavcril de iiicdio ejus iii spiriiu ci. Vicis.>ilMdinem pro vicissitinline, et morlem pio judicii el spirilu ardoris (Isa. iv). t Saii"uis auieiii ro iric e.vigil a nobis, qui morteni averiit a iiobis. 0 rem iiiinindam et obslupendaiii ! Iiide obligamur Qsque ad iiioriem obnoxii, uiide per morlcm diinil- tiinur a tr.uric liberi. Iiule debilMin niortis conlra- Liiur, unde dcbiluin nioriis absolviuir. Jaiii er^o e\ peccaloris inquo jnsius lavai iiianus suas, non est sacranieiitum ablniionis, scd exeiiiplum judicii et timoris. Sangiiis voroClirisii sancius el sanclificans, juslus et justificaiis, dc pollulis sanguinc et concc- piis i\c iinmuiido semiiie miiiidos facit elcandidos; tiov;i causa debilorcs inorii^ sumus, quamvis cx -'•ed illos singniariler et praecellenlcr, nui calicciii ?.eie.-i culpa, nibilominus ex nova graiia. Sed mors passioiiis bibiint, el pro s:inguiiie Clnisii fuso san- pecc.iinruno pessima debilse p(en;c quacdam est exso- guinem siium fuudunl, iiiier (seteros lam spcclabiles liilio ; sic taincn ul ingralitiidiiiis milla sequainr qnam mirabiles, ul de eis dici possil : < Hj nui a1>soInlio. 1'retiosa mors s:iiicloruin, pro mori.; ''^"'«^'i siint stolis albis, qui sunt, el unde vencruiii* riirisii qua\damesi gr:4iarum aclio, ei vicibsiiudinis Hi siint, qui venerunl ex magna Iribulalioiie, et ja- iionnulla simililudo. ^emo quippe sutlicii luiinilitaii veruiit slolas suas, el dealbaveruiil eas in sant^uine ad a>qnalia rcspoiidere; sed quia benignus est, snf- agiii (Apoc. vii). » Noii in siio saiiguine , qnamvis I licil ei pro graliarum actioiio nualonKunqii" mi:c miindo, qiianivis juslo, sed iii sanguine Agiii, quj •iioriis siniilitudinem oblalam accipere. Si cniiii l*'"'" Pfccat;i miiiidi. Nemocnim sanctus credilsuaiii toniplaiilali facti sunius &imililudiiii morlis ejiis, j"!^li'';"», suanive passionem sibi sullicere ad oimiii. siniui ei resnrrcctionis eriinus. Hj^c auicin simililndo djiioneni ; sed quoiquol santti si.ni s;iii"uiiie Clirisii luoriis obedieiilia est usque ad morlcm, perlinens sanciincati sunt, el oidinanl leslainenliim ojiissu- I ad Liinc calicein, qui liic dicilur novum tcslamen- per sacrificia. Hoc esl testaiiieiiinm pia;poneiiduiii tum. Hinc Propbeta dicit : < Quii/ retribuam Doini- omiiibus sacriliciis carnalibus Veieris nstaiinnii IiJO, pro omnibus qna; ietriLi.it milii ? Calicem salu- omiiibiisqiie sacrificiis spiriiuajibns Novi T.slamcnli. laris accipiain (Psal. cxv). t Ad liunc eumdem ca- Hiiic esi enim omnis lauseorum, binc omnis virlus Bceiii perlinet novae reproinissionis adeplio, quie est corum ; liiiic debelur justitia, qij;« nuiic dalnr i.obis. hiijus novic obedicntiae relributio. Hiiic idcm Pro- Ilinc .speranda est gloria.quje rcvelabiiur iii nobs- plieta dicil : < Calix meus inebrians quam praeclariis ui et in obtinenda promissionc oidineliir lcsiamcii- e6i!EiiDi8eri«)rdiatua8ubsc(iuelurme(r«(i/. xxii).» lum supcr sacnficja. « .^oii sunt condigiuc passio- fiR7 HAF.Dll.M CA.NTIJAUIENSIS ARCIIIEPISC m iies liijjtis (cmporis ad fiiluram ['U)n:\-<>, r|ii;c rovcin- A ihmiCs iii nos, forlc vi\os tJrglnliBscia iios {Pial. biiur in noi.is (Itoni. vni). » Si qiia csl orgo lidcs ctxjii). • FU iicm : i Non ilir.uil in cordil.iis suis: nostr.i, si (]ii!i sp.ps, si qiia charilns, si qiia palicniia, Kngc, eiige aiiiina" nosirT, nco dicanl, devorabiiiiiis si niia liiimililas; si quid grali.r., si qiiid virtiiliH, .si f|iiid laiiilis corani beo in nobis esi, lotiiin dc Imc calic.e pro|)inaliii. nincciiiin mnnal oiiinis grnlianini ilivisio ; linc ci{;o rcde:il oinnis graiiaitiin aclio. Ex Evanftelio Joannis fcap. vi) ; « Oper:iniini noii cibum qui pcrii, scd qiii pcrmancl in viiain a.-lcrii:iiii, (|iicm Filiiis lioiiiinis daliil vobis. Huiic enim P:iler sigii.ivii Deus, » clc, usque ad illa vcrba : « Qui crcdii in me, non siiiei iiiiquam. i De eibo qui ptrii el de cibo qui non peril. Oiniiis crcaUira qux* viiaiii bal>et, cibuin qnoqnc viuc Atix coiigrueiitcin babcl. CoRsiderate cuncta aniiuanlia, cuiicla(|ue genninanlia iii lerra ;quomodu vivu.nl, quontodo nulriiinlur, quotnodo singula de niilrin;eiito sibi accomniodalo qiiasi (ie cibo sibi con- lemperato piiscuniur. Igiiis quoque, quamvis vilain ;i«ii l;abcat, iindc pascitiir, undc nutriiur? quod con- suinii el dtivorat, pabitlum ignis csl, jiixia quou propbct.i ail : < Veslimeuliim mislum sangiiinc crit iii contbu.stioncm, ct cibum ignis (ha. ix). i Sensuft qaoqiK^ corporci siiis «ieieclalionibus pascnnlur. Species dcsidcrabiiis e(. puichiitudo conciipiscibilis «icsiderium est oculurum, ncc galialiir oculus visn, iicc anris audilu. SensuB inentis suas babonl dciicias in obtectaiinnibus mh, pr.netcr illas deicciaiioncs qiias ex scnsibtis cofporeis iiaiiriuiu. Meiuoria, iiitcll!- li ciim (Ptnl xxxiv). » Illi qnoqiie, qui pcr invidimn ct conlonliiinciii se lareranl cl carpiinl, viciuim &e roniciiuiit. rndc Aposlolus ad Galatas att . i QuoJ bi inviccm nionfclis ct comedilis , videte nc ab iiivitcin consiiiiiaiiiini (Galat. v). » Talibtift mcis, iniqiiitalc sciiiccl cl maliiia, nulrilur ei confortatiir vila maloinm, vila nialj. Viia vero bouoruni viu boiia, qiinin longc cst nb iiiiqnitale, ei malilia, tam dissiiiiiiibtis aiimcnlis su^tentatnr ct roboratur. Cibus eiiim Justoruni ctt, tom justitia, ticut scri- plum cst : « neali qui esuriunt el siiiunt jiisliliutn (Matth. v); > tiini ipse ju^tillx auctor Cbri&iut, qui dicit : « Lgo siim panis vivus [ioan. vi).i liunc pancin comcdiiiil omnes jtn»li, iit jusii sini et ju&ie vivant; sine quo nulla e&t vita bona, ntiUa beata. ilii ctiam qui verbo vel cxemplo jnsiorum Cbi &iu lucririunt, ei in partem juslorum ccduni, cibi Kuiit eorum, pcr quos ad Clirisiain accedunt, juxia qiioti Petro dicluin est : t Macta ci manduca (Aci. x). * Cibus auiem lemporalis, qno corporalie vila Mikien- taiui» vires et scnsu» corporis, nt valcant et vi- geunl, conlorlat ct conservai, sed usu coiisnniitur. Spirilualis vero cibus vires animx et scb»ii8 corro- borat ct conserval, nec usu consuniilur ; scd qux bona sunt nulricns ei augcns, contraria, id est viiia et pcccata consnmii. iJnde justi, quia in ei» gcntia et votuntas, nn tc nuiriiiulur cl pascunlnr, r> cl ab cis pcccala consumuntnr, ca quodaininudo unde dclecl.ininr et conforiantur? Ouuiis autcm lationaiis creatura, sive arigclus bonus vei nialiis, iiive lioino bonus ve! maltiB, ciiio suo pasciiur, sC' cunduin qualitaieiu vit:e, qiia feliciter vel infelici- tcr, tiene vcl inale vivil. Pascuntur angcli boni biude etamore et visionc Dei. liapc est eorum vitaUs i-cfcctio, vilain eorum in Kternnm couservans : qii£ scniper rericii, et nunqnam dcticit : a qua accipiunt, ui ci ipsi nunquam dcficianl. Cibus vero angeli apostaix' iniquiias ejus, secuudiim que« modum et ilbid in bcnam partcm accipi poiest : « Dedisti euiii csc^ni populis. Ipse vero a maiis glutitur, cum consiiium suggcslio- iiis cjus in iniiiui sensus venire rccipitur, sicut scripium esl : < Dedisti cum escam popiilis i^ibio- puiii {Ptai. Lxxiii). > Ei quicunque niatis accedunt iiitracli. vct fruude deducli, tum a diabolo, liim ab tpsis nialis deglutiuniiir. iliiic Psaliiiisia aii : « JNisi quia Doiiiinus crat tn iiobis, dicai nuiic isracl, iiisi qiiia Doiiriiiiis erai iu nobis : Cuin cxsuigcrciil bo- trans mare dixerunt ci : t il:ibbi, qnando bitc ve- nisli? Responoit Jesus, et dixit eis ; Aincn, ainen dico vobis : Quxritis iiie, ncn qui:i viilislis sign.t, sed quia manducastis ex panibus, ct siiuraii estis [Joan. vi). > Signa quidem viderant, qiiibus poie- rant divinitalein ejus ccgnosccre; sed, quia occa- sione iemporatis refectionii», non devoiiuuc tidci, eum scqucbaiitur : banc ipsam eoruin inleniionem cis apcricus, ut vel bic Dcum cognosccrent, inox osteiidit pro quo et quali cibo niagis laboraiiduin sil, diccns : « Opcramini, non cibuni qui pcrii, sed qiii permancl in viiam ictcrnam. > lioc inli-lligi |iolcsi de juslilia, cujus ainoic pasciuiiiir jiisii ; (jiiaiii gr:iu$ dal filius lioniiiiis, gtatis jusiilicaiis C89 LIR. DE SACn \M. ALTARIS. 690 inipium. Jiisliii:» auloii) prrmanel in vilain .TliMiinm, A <>!"'';>'' '"'" valoliaiii, Inviliinlnr 3ii fldem , <]»x s^^ciintliiin iilutl :/ Jn^liii.i ejus nuiiel in STCiiliiin ueculi {Pial._ cxi). i £l illuil : < Jiisli aiitein iii perpe- lunm vivcnl (Sap. v). i Cibnni operanlur, qni pent, qiiicunorantur iiiiquilaiein ; el qni prnclor (iUem Clirisii qu;^ bon.i pulani, opornnlur , el qui |>er occasionem, et iion por vcril.Tlom, C.Iir^istiim 8cquuiilur. Cilius aiitein qui noii peril, jiisiili.i est; ca qi>a:cx li«lc esl Cltrisli Jjsii, et i[is^ ihitor liii- jus justitije Josiis Clirisius : qui cuiii csst'1 »pii>I faireiu panis angetorum, intcr liomincs lioti-o licri Yoliiit , Dl paneni nngelornin nianiliicarct lionio. Itnns aiilcm fitlem, qux per (liK-clioncin oporntiir: il;ciiiqne soipium <)at csi opiis Doi, ul vidolioet in esiin cre«lant, quein iiiisil Dcus. Iiilciligcnlos illi Iioc ali ipso ile se ilici, ilixcnint ci : < Qiioti crgo tu facis signinn , ul vi- ■.loamus ct crcilamus tilii?Qiii(l opcraris? > {Joan. yi.) Ccce Jiulxi .signa pctniit, ncc surTicit eis signum «te (|iiii;qiie panibus. Pnrum ciiini est lioc tit credaiur Cbiisliis tani poleiis , ul pof^sit d.irc cibum perma- inMileni io viuiin .a-teriiain, qnia dcdit pai.es liur- dt^.tccos. Quia Moyscs l.iiiia non proinisil, per qiieiii inanna do ctielis datum cst eis. Comparant ergo sigiuim pcr Moyscn fi>clum huic signo de quinqiie panibns, lanquam majiis minori, quasi ndc indignuni- sit, quod dc so dixcrat. Dicuiit il.^^quc : i Patrcs noslri nianna inanducaverunl in dcscrlo , sicul nianducaiidum, nobis awtcin «ipcranlibiis dai. Pro- '^ soriplum esl : Paiieni de coelo dedil cis inanducaic (Hiid.). » Ad boc quod dixerai, panera dc coclo p.alribiis daiuin , rcspontlet Cbrislus , osteiuleiis veriini paneni dc ca'lo non osse datum per Moysen, sed nuiic n Pairc. Dicit crgo eis : i Anicu, air.cn dito vtibis; Non Moyses dcdil vobispancm dc co;Io; sed Paicr meus dat vobis psncm dc cqbIo. Vcrus euini panis est, qui de coelo desccndii, ct ilai vilnni nnmdo {ibid.). » Patcr meus dat vobis panem ve- rmn. Panis enim Dci csi, qui desccndit dc coelo, ci dat viiam nnindo. Illi vero carnaliicr hxciniel- ligenles, ilixerunl ad cuni : « Domiuc, scmpcr «la nobis paiicm bunc {ibid.). » Qiiomodo mulicr Sainari- lana, ciii dictiim esl : « Qiii biberit cx nqua, qunm pier quod dicil : < Operamiiii ; • eliam cum otnne nicriium nostrum pr£veiiiens , gratis dai. ilinc Aposioliis aii : < Gratia salvi facli e&lis pcr fidfin, ct hoc non ex vobis ; Dei enim «.'onmnesi, n«m cx operibus, ne qiiis glorictur {Ephes. ii). > Cibum Auiein pcrmancnlem in vitam rctcrnam (ilius liomi- iiis (lat per sacramcnlum dispciisjtioni:;, qua ficri vuluii filius iioiiiiiiis. Nec dare non potost, quam- vis litius Iioiuiais est : huoc cnim Palcr si^navit Deiis. IIuiic quippe ralcr, ut cibuin lalem nobis daret. prnprio signo singularis sanciilatis a c.cieris discrcvii, ungcus eum oleo exsullaiioiiis pre par- liiipiltiis suis. IIoc aiitcn; qrod diclum cst : < Si^tia- vil Pjttr. I sic exposilum sil, iecurulum betliim ^ ego dabo, non siiiet in acternuin {Joan. iv); i con- AiigUbtiniim. Cxterum secunduni bealum Hilarium linnoboc secuiidum corpus accipicns, cl corporaH si cxposiiio requiritui, ipsa cjus verb.; in siia siii- iiuligentia carere wlons : < Doniine, inquit, da mihi ceritaie porienda suiil. Dicil ilaque iii libro ociavo l.anc .nquam, ut non siliam, ncque veniam hue Dt TriHiiaic: < Uiiigenilus Dci, el pcr sarramen- iiaiirire {ihid,). » Sic cl isti : < Domine, da nobls tuin saluiis nostru; hominis hlius, volcns proprie- hunt paneni, » videlicet qui reficiat, el non defl- latis nobis palciiiu: iii so signiiicare speciein, signa- cial : propler quod niiraculiim de quinque panibiis !um sc a Dcc Palre ait. Et boc ideo, quia viue xiernx escain filius boniinis essei daiurus, ut pcr hoc poitsias in eo danda: ad aeicrniiaieni esc3e in- lelligi possct; quia onincm m so paternai foriuae eum regem lacere volucinni. !psc vcro revorat cos ad se, ei quem pancm dixit, cviilentius apeiil, dicens • < Ego sum panis viiae. Qui venii atl iiie, nonesurici; et qui credit in nie, non sitici uii- pleiiiiudiiicni signanlis Doi coniinerel , ut quod qii;un (iofln. vi). » Qiii venil ad mc, hoc esl, quotl sij;n.i»scl Deus, non aliud ex se, quaiij (ormam Dei ail, « et qui credil in me ; » ci quod Oixil, < non signaniis jiflerrel. » lii eo quod dixei-al Doininus : csuriel,» hoc intelligcndum est, ci non siilel un- < Operaniini cibum, qiii pcrmanct in vitam aeier- quam. Ulroque eniin signiiicalur aetcrna saltelas, nain, » iniellexerunt illi, sc adnioneri ad opera Dei Q ubi nulla est egestas. Sapicniia lamen dicii : « Qui ficicnda. Qu.xriinl ergo, qiiid faciendo opera Dei etlunt mc, adbut csuricnl; et qui bihinit me, adhiic Viileant operari. Uespondit Jcsiis, el dixit eis : sitient (Kcc/i. xxiv). » Christus qui esi Dei sapieii- « lloc esi opus Dci, ut credatis iu cuin, qn. m tia in prxsenli non manducalur in sntictalc dcsi- roiMl ille {Joam. vi). » Qua:rebani crgo illi de ope- derii; scd iii desidcrio 8atietati«, et quanlo plns ribus, quasi de inullis ; ille respondet de opcre Dei, qnasi dc nno, ul ostciidal oniiiia opora bona ex uno procedere. Cui siiniie est, quod Psaimista dicii : « Opera manuum noslrariim dirige siipcr nos , ci o|ius manuum nostrarum dirige {Psal. Lxxxu). > Fides vero operans per dilecliouem ipsa C)il opus Dci, ci iiiiiiiim boiiorum operuni iii nobis: « SiiiC litle cnim impossibilc est placerc Dco (IleUr. ti) » QujLrciilibiis crgo eis, quic siiil opcra Doi, ; ■ *"■ ~ ppis suavitas guslatur , tanlo niagis desi.leriiin» irrilatur Propterea qiii cdunl nie, adbiic csurieiil, doncc veniat satietas. Cum auicm in bonis reple- tum fucril dcsiderium. tunc nec esnrieiu. iieque siiienl amplius. Poiest etiam secundum fuiurum staiiim inieiligi , quod dictum est : « Qiii eduni me, adbuc esuriciil, ► clc. tsl oiiiin iii illa anoriia saiielaie qiiasi qu.xdam csuries, non cgcslalis, sed fclicitalis ; ubi sciuper inanducare appcmni. qui niaiiducaie nunquaffl noluiii, ci in s.uielaU' nui>- m KALDllM CANTUARIENSIS AUaiir:riSC. 6Q! qiiani rastidiiinl. Gsl ciiiin salielas sine fasliilio, cl \ tcinpns vitnm scrval. ilic aiitem vita fH, cl Tilara dt'sidcrium sinc siispirio. Christus cnim in dccorc 6U0 sempcr admirabilis, scmper csl el dcsideralilis, in queni dcsideranl aiigeii prospicere. Krgo n ciini thi, et vil.iin scrvat, quse morii moriis(|iie causae niliil debeat. Iiabetur, desi(ler.ilur ; cl ciiin iciiclur, qiia;iiliir, siout scripium esl : < Qna^riic faciein ejns scmper {Psal. cv). » Sciiiper enim quanritur, qui ad lioc diligilur, ul sempcr babcalur. Itaqnc et qui inve- niunl, adbuc qiixruni ; ct qui edunt, adliiic esu- riunt; et (|ui bibunt, adbi>c siliuul. Sed lixc in- qiiisitio oninein solliciliidiiicin tollil, sed hicc csnries oinnem esuriem pcllil, sed Ii%c silis omncin siliin exslinguil. Non esl egeslatis, sed consunimal.'»; fcli- iilatis. De illa cniin quac cgesialis est, diciliir : « Qiii venii ad me, non csnriel, el qui crcdil in nie, iion sitiel unquam. > De ea vero qux felicilutis B nierilo, h:ibel iii spe, liabel in pignore, liabel unde Amen, amen dico vobis, qvi credil in me, habel vi- iiim aleruuni, clc., iigqiie ad illinl : Qui nur^ ducal esrhoc pane, vivet m (eiernuni {Joan. vi). Clirisliis csi panis vilx , crcdentibus in eum. \n Christuin crcdere iioc csl pnncni viix mandu- carc, lioc cst Clirisiuin in se habere , hoc esl eliain vilam aelernani habere. lioc oslendere vo- leiis Chrislus dicil : i Qui credil in me, habet vi- lani seiernain. i El quid dixeril declarans, addil : t Ego suni paiiis vila {ibid.). > Conipendio dici po- iiiil : Qiii credil in nie,habel me, propterea viiani X'lerfiaiii babel. ilabel qiiidem in causa, babel iii C8l, dicilur : < Qui eduiit me, adhuc esiirienl, el qui bibunl nie, adhuc silient. r F'ossufit auleiii pio eodeni accipi csuries et silis, sivc in egesiatc, sive in feliciiale. Qnod si disliiiclio aliqiia reqiiiriliir, occasioiiem dat Psalniista reqisireiitibus cam, cum dicll : < Panis cur hominis confirinat, et viiium Ise- tificai cor lioininis {Psal. cui). t Christiis in se credeniibus cihiis esl elpotus, panis ei *iiium : panis, c:im confirmal el solida), de quo Peirus ait : i Deiis oinnis graii#, qiii vocavii nos iii ieiernam suam glo- liain iii Christo Jesu, moiiicum passos, ipse perficiel, cjiifirinabit soliJabilque (/ Pelr. v). > Poliis vel vinum esi, ciim laetificat. Ad qiiein Prophela : < Lse- tifica aniniam servi lui, quoiiiam ad le, Doinine, liabeal. Deiiique qui Chrislum habel iii se, viiaiu .'eieriinin habel iiotidum revclalam in se , sed iii Cltrisio abscondilam, quem liabct in se. Viia eiiint nosira abscondila est cuin Chrislo iii Deo. Haec crgooplima gratia, quae nobis in Chrislo reposila est, jam habetur in Cbrisio, ex eo quod Cliristus habelur hiijus graiia: repromissor et daior, custos- qiie fidelis , b.diens eain pencs se dcpo^iiam, el reddilurus eam in die revelationis glori.e filioruin Dei < Ego siim. inqtiii, panis viix. > lloc prius dixcral, el liiijiis repeiilio confirmalio est, vel forte miineniin ejus dislinclio, ut ulriusqne \\ls', et iiliiis, qiix iitinc boiia esl ; el illius, (\\\Ji fuliira esl beaia , unus ipse dator iiitelligaiiir , et animam meam levavi {Psal. Lxxiv). > Quidquid in C auclor : < Paires vesiri nianducaveruui manna nobis est lorle et validum et firnium, laeluni aul jucundum, in mandatis Dei faciendis, in maiis lolerandis, in exsecuiione obedieiiiiai, in defensione jusiiiiae; loltim boc lobur est et firmainenlum hu- jus panis, aut ixlificatio hujus polus. Beali qiii fortiler ei hilariler aguiit. El qiiia hoc a se nemo habel, l;eali qui aviiic desideranl, qiije jusU el lionesla suiit, seclari ; et iii omnibus ab co con- foriari, el exbilarari, qui dicil ; < Beali qiii esu- Tiunl jitstitiam {Matih. v), > Qiiod si Chrislus se- cundiini praseiilem jublorum fortiludiiiein el laeti- liam panis esl et potus , quanlo magis in fiiiuro lioc erit, secuniluin qiiod jusiis lunc erit? Iii su- perioribus Ciirisii verbis adverti polesl , cibiiin hunc qui pciinaiiet in viiam xtcrnam, dici panein de ccelo, panem vcrum, panem Dei, panem vitae : et ejus ut litas oslondilur, quod vilain dal mundo, ct qiiod esiiriem el silim iii perpctuum exchidit. Paiiis ergo dc coelo dicilur, ut ostendalur, unde sit, et dlscernaiur a terrcno pane, qiii perit. Panis veius dicitur a ivianna, qiiod in figura bujus verilatis praeccsMt, Panis Dei dicitur, ut discermitnr a pane, qiii artfc hoininis pisloris conficiiur el paiaiur : hic eniin a Deo paratus et proeparalus est, sicul scriptum csl : < Parasti cibuin iiloruin, qiioniam ita esl pracparatio ejus {Psnl, i.xiv). > Panis viix dicitur, ut discernatur a paiie hoc corrnpiibili, qiii nec vitsc, esl, nec vitain dal, scd vix el .rgre ad D iii deserlo, pt moriui sunt {Joau. vi). > Uoc de inorte spiiitiiali inielligenJitrn esl. Quare inoriui sutil? Qiiia quod videbanl, creilcbanl; tt quod nou videbant, iion iiileiligebant. Ideo palres vestri, quia siiiiiles eslis illorum , ei infidelium filiorum iiiiideles patres. Quantum periinet ad nioriem istam corporalem, ei nos moiimur, qui niaiidui.a- nius pmein de coelo descendenlem ; quanltim per- tinet ad mortem spirilualem, manducavit inaniu Moyses, manducavil Aaron, manducaveruni et nitilii, (iui Dco placuerunl, et inortui noti sunt. Quare iion sunt moriui ? Qiiia spirilualiier iiitellL-xe- rtini, spiritualiler esurierunl, spiritualiier gusiav^- runl, ut spirilualiter saliarentur. < Hic esl, in(|uit, panis vivus de ccelo dcscendeiis, ul si quis ex co iiiaQducaverit, iiou morialur {ibid}. > ilic ipse patiis, id est Chrislus, qui infideiibtis loquebaiur, significatus esl per manna, sed pius potest quaiu maniia. Manna eiiiin ipsuin nec fiJelibus nec infide- libiis prsesiare poiuit, ut spiriiuabier non inore- reiitur, sed Christus qui iu manna significatus est, qiiem inlellexerunt in manna antii|ui jusli, ct iii ipsum Tenlurum crediderunt, omnibus credentibus in eum pruestat, ut spiritualiter non moiiantur. Prupterea dicit : t Hic est panis de coelo descen- dens, ut si quis ex ro manduoaverit, nou moriatur. > Hic nunc intcrra, niiiic in oculis vestris, noo cor- dis, scd farnis, cst panis dc coelo dcscendens. ti 69: LID. DE SACRAM. ALTARIS, 691 inox se csse liunc panem, aperit. diccns ; i l^go a <^ai« *"uil idem osicmlii liabcre iliitm,qiii ncinilucai. 8um panis vivus, qui (lecoalo descenJi. i Ecce nunc panis vivus diciuir, qui paiiis viue aiiica diclus esi. Yivus aulem panis csl, quia vilam habel in se Hinnentein el qiiia potesl spirilualem niorlem ati- Cerre, el viiam conferre. Nam de morio aureretula pr^miitit, ilicens : i L'l si quis cx eo mandiiCMveril. uon roorialur. * De vila vcro conrercnda, suhjiingit : I Si quis iiiaiiducaveril cx lioc pane, vivel iii xiar- num. > Et |MNi« qneni ego dabo, caro mea ett, elc. usque ad illiid : Aisi iHanducuverili$ carnem fiin liominis, el biberitis ejus iahguiiiein, tion liabebitis vitum in tohis. Vcrlium Dei aliis dat fscam, aliis ipsum esi csca. Escam enim dat, sicul sciipl'!in est : i Oiniiia a te exspeitaiit, Domine, ui des illis Cicam iii icinpoie (Pifl/. ciii). » Et jtcrum : i Ociili omuiiiiii in le Rperjuil, Doiiiine, et lu das illis eicam iu lempore opportuno. Aporis lu in:innni lu:im,et iinplcs omuc anim.il benediclione {Psnl. cxliv), i Ralionali au- tom crealurx, qiia; sola jusiiii:v ct beaiiludinis par- ticeps esse potesi, si pcrpropriam volunlatcm ab ca uon est aversa. sed per amorem obcdientiai ad il- lura conversa, ut non sibi, seJ illi vivat, sic cibuin dcl, iinde vival.ul sii illi cibiis, ciijiis participalione bcne el beaie vivat. Posiquam ergo dixerat sc esse panem vi\um, qiii de coelo dosceiidil, et qui vilam xiernam dare polest, in quo sii^nilicavii sc Deiim esse, et vit.1111 angelonim et liominum ; conscquen- dicens : 1 0"i maiiducat meam canicm, ct bibit meum sanguinein, Itahet vitam xiernam. • J.imiMiiK; liabet, sictil pr*Ji\iiiMis, vel secunduin spiriiinn, cisi noii secuiidiim carnem. Spirituscnim justorumDco adhx'- rcnie-i.ab ejusdilectione nunqunm separabuntur; el idco seniper viveiit. Unde et diciiur : < Noiicst Deus mortiorum, seJ viveutium (Mtiith. j\ii).i El iiertim scriplum csl : 1 (Jsi siiiil ociilis iiisipioniium mori, illi aiiiem sunt in pace (Sap. 111). • Ex lns veriiis polerant illi cogitnre, non esse ilium monturum ciirporali morte, qiii liaiic cariicm manducaret. Iliiiccogiiatioiii occurril, dicciis : « El ego resusci- labo oum.i Ouasi diceret : Non nego eum corporaii morte moriiurum, qui carnem meam maiiducat. Q Morielur quidcm sccuiidum carnem, sed resuscilabu ciiin, ul iiec caro viia aelerua fraudelur ; sed lioc erii iu iiovissimo dio. Mox ut osiciid.iC, liiiiic cibuiir sulliciciitem essc oinnciii indigeiiliam tollere, ct vitam, ct omnem sutricieiiiiam prxslarc, adjungit : I Caro enim mea vere esi cibus, cl sanguis meu.s vere esl potiis. » Cum cibo et potii id appetani ho- mincs, ut vivantel non csuriant, iieque sitiaiil, hoc vcracilcr noii prsestat nisi isle cilius ei poliis, qui oos, a quibus sumitur, immorlalcs el iiicorruptibi- les facil. Hic ergo vere est cibus, qui vere priKstai, quod in cibo appetitiir; uiido carni el animx vitam et omncm su(ricionii:im prxstare poiesi, ui nuUiiis ullra iiuligeat. ilinc pro iitriusque indigcntia toU lcnda Proplicta clamai : 1 Silivii in le anima mea. ler, ut plus mirenlur, ostendii, assoinplam carnem C ^„3,,, mullipliciler tibi caro mea {Psal. lxii). i cibiiin esso vilalem, ct a se dari pro muiidi viia, diceoi ; 1 Et panis qiicni cgo daiio, caro mea est, pro iiiundi vi;a. 1 Corpus Chrisii caro est secun diim proprietatem naturae : et panis dicilur, vel qiiia sub spccio panis offerlu»-, vel qiiia per panom pro siinilitiiJine virtiitis siux nonmiiiqiiam signili- caiur : < Liiigabaiit ergo J-.ulaei {Joan. vi). » lloc quando capcrot caro, qiioJ dixit panein carncm ? Vocatiircaro, quod noii capil caro ; et ideo iiiagis uon capit caro, quia vocatur ciro. Hoc eiiim cxlior- rucniiit, hoc ad se mulium esse dixerunl, hoc non posso lieri putaveruiit : iinde et litigabaiit ad iiivi- tem, diieules : i Q loniodo potesl liic carnem suam dare nobis ad manducanJiim? (ibid.) 1 Quomodo Qui UANDUCAT MEAM caiim:»]. Christus duobus mo- dis manducalur ; quia duobus modis pitrticipatur. Uiia est participatio per fldem : non eam nuncdico, qiia; in moriuis, id cst peccaioribus mortua est; scd eam, ex qua justus vivil, de qua superius dictum esi : I Qiii credit in mo, liabel vilani xternam {Joan. vi). I Hi£«; auiem (iJes siiie charitate iion est. Per fidem autem jusiiricamur, et pariicipesami- citi.T, Dei efTicimur; per fidem habitat Christus iit cordibus uostris,et scnobis coguosccndum indulgct. et pariicipandiiin. Verbum Palri coxiernum, tinum cum Patre Deum verum cognoscunt angeli per spe- ciem ; per fidem Unigeiiitum, qui esl in sinu Palris, de coelo ad nos missum, et piopier iiosiiicarnaiiiin, nuncpiaiii inqiiisitioiicm significai credentis ut ild : D pjpg,,, vivum, qui dc ccelo desceiidit, manducamus < Quoinodo Qct istud.qiioiiiain virum non cognosco ? (Luc, 1) I Nuiic iinpiam negJtionom non crcden- lis, ut Uic : I Dixilorgo eis Jesus : Aiiien, ameii dico vobis. I Ar. si dicerel : Elsi ignorctis, otsi credcre d«troi:lelis ; tamen vcruin ost, quoJ iii.si iiiaiiduca- veritis ( arncm filii lioiiiinis, iioii liabebilis vittim in vubis. Uoc inlclligendum est de spirituali vita qua jusie vivitur, et de xterna qiia boate \ivitur. ^eulram vcro habebit, qiii non nianducat. IQui manducat meinn caruein, et bibit meum sangui- nein, hubet viiam iriernnm et ego resuscilabo eum in uovissimo die.t^aro enim mea vereesl cibus, ei saiiguis m(us vere at jiolus (Joan. vi). Cognoscentes per fidem cariiem pro nobis acce- plam, nobis in cibum datam, carnem Christi maii^ ducamus. Est ergo fidcs unitaiis, ei fides unionis, (i lides communionis. Fide unilatis credimus F.liuui ununi esse cum Patre, sicut ipse dicil : 1 Ego et Pater unum sumus {Joan. x). 1 lluic fidei adjuncl-') est fides Trinilatis. Non eiiim fidem unitatis in Deu, id est unius divinilatis, plone habel, nisi qui cre- dit, singulas Irium personarum esse uiiiim Dcum, ct omnes tres simul non csse nisi unum Dciim. Mysterium cnimunitaiis iii Trinitatecontitieimysic- rium Trinitalis iii unitatc. Et iiiie fidc Trinltali.; Gdcs unius Dci plena non esl; quia Trinitas unu& ^5 eALDlLNI CAT^niARIENSrS ARCIIIEMS<;. C98 Deiis est Fjde anionis crcdimiis, q\uni uni^^cnUtis \ jWwI cM gangnis. Qiintitiitii ad lacrainciiliiiii iH;r- Filius Dci ii(ini.'iiKun inttiram tti nnilato |i(Msoti:K pei mysteiitini Ino.irnaiionis sibi lial>et iiniiaiii. IIuic fidei adjiincla cst (iiles iiniutis, (|iia cicdiinHs, «nam csse pcrsonam iit dualms nadiris. Noii ciiiiii |)lc»»aiM (iileni lialicl lnijtih iiiiiunis, qui cr<.'ilii du.is ii.ituras in una pcrsona iioii iiniri, v;! porsonam in duabiis Maluris diviili. Fidu communionis ercJinius sacrosanctain Clirisii cnrncm vi\i(icaiiicein ei Rflnciificalriccm tio!»is dispciisari, ci coinmunicari iu rcmissionom pcccatoruiu, Dco mirabiiilcr dispen* Mnic; qtii iK>c ipsnm .t nobis votuil i:i alimoniam sumt, <]uod .1 sc voliiii pro nobis, ct dc iiobis nssu- ini. Hiiic fiil*, caio Clirisu sitli jif>ccie pauis oldala scipitaiu rq>r.««;uiat aUh ut<»tt» iu crucc oblalan»; ct s:«iigui9 &nb («{leeic vini oblalui •»ri|>»iiiM rcprj>s«tt(at de forpnre Cliristi iw crucc f(i qiiisanguincin ftHuin fro naini fn lii, aniiirim ttuaui pro n«bis posuit. Nji», moim in i.i»s «ignirtceulur, et (iiver- B sis modis sesc reprxsfn^leot, m» tanen uiriwsqutf viriiis cssc ostendilur cx co qno^ dicil : « Qui man- ducal c»rnciii nieam, el iHbit ntenin &aiigninem, ba- bei viiam xternam ; » et et eo i|uo(l p«stca additur : « Qui nianducat iTieaiH caPB<;ni, et bibit metim saa- guinetn, in me nianet et ego iii eo. » Quiaiaque Te- ro {i<)c Incaniationts et passiouis Cbrisli vivificaltr, iil juste vival, id est ul non sibi, sed Cbrislo c( m Cliristo vivat, Uic carnem Cltrisli orc (idei man- duc»t, ct sanguiiiem Ciirisii bibit. Nec inanUucalar taro iii Tirtute Adei, uisi ct sanguis bibalur; t ee bibitur sangui.s, nisi caro mandncctur, quia un> est viritts utriusqtie, qua utrumque pariicipatur , ci una ulriusque ulilitas, qnx in utroquc {>er lidotn obiiuelur. Credenli cnim vila anerna datur, sicut «juo uno Ires modi distingui possunt, sectinduin (i- ^ Cbristusdicit : « Qui creditin rac.babelviljm acier- iiam. > Manducanli ei bibenti datur, sicut ipsc iie- rum dicit : « Qtii mandurat naeam carncm, elbibit weum saaguiucm, babci viiam xtcrnaui. > Qtiod auiem fides ciiain ad poiuin pertineat, osiciiditi:r, ex eo quoddicit : < Qui credit in me, noii siiict Ln> quam. » Per fideia ergo manducatur caro Cbri^tt, ci por (Idein bibilur sanguis Cbrisii, Fide eiiim vc- neramur reinedium saiutis nostrx, ei ia caruc cl h\ sangiiinc Cbrisli, iiec dividuntur iu fide, qax 1100 separaniur in virlute. llscc est fides, i|ux jiisii(icat et vivificat, de qua Apostolus dicit : « Justiti.i Dei pcr lidcni Josu Cbriaii. in onines ei snper oiones qui credunt {liom. iii). » «iom uiiilatis, unionis cl commtinionis. Aliud esl eniin credere do divinilale Cbrisli qiiod dignnin csl, aiiud dc bumaniiate ejiis qtioJ vcrum esi ; aut se- rundum gratiam dispcnsalionis, qua se voluil de uoslra cariie vestiri ; atil sccuudum graliam dis- pcnsationis, qua nos volutt sua carne cibari. Ye- ri!miainen pturesmodi ad unum niodum gencratem eolliguntur; quia una est fides caibolica mysleria coiitiiicns divinilalis Cbristi et Incarnationis, et .sacr% cuinmunionis. De quo niodo beatus Aw^iisli- iiusdicit : « Crede et manducasti. > Alius vero iho* diis est, eum Cbristus non tanium fide et virtuie sacrx communionis ui corile nostro suscipitur, Tcl susceptus babeiur ; sed esu et usii et perceptionc q In Hi': maxet, et e60 in illo. Stipcrius osteoJit tpsius corpons ct sanguiais sui intra nos recipitur, at sit in nobts non tsolutn per piaesenliam diviuitaiis, a qua conditi sumus, sed etiam (fer pra^sentiant cor- poris, quo redetnpti su.nus, sieul ip«e rc^rotoisii, el dixit : « lixcc ego vobiseuin s-im, tti»qtic ad con- summaiioncin sjecuii {Ualih. xkviii). » Dioil i(at|uc : * Qui mandiicat meam caritt^m et bibii meuin saiigiiineni, iu me inanet, ct ego in illo {Joan. vi). * T siBiT MEiiH SiNeuiNEM. Sicut caiG Cbristi diio- bus modis manducaiur, sic cl sanguis Cbristi duo- I)iis modis bibitur; baiistu scilicct ipsius sangui- iiis in sacrainentu ac viriute ftdei, exqua justns vi- vit, qu.ie esi Hiani virlus sacramcnli. Quanium ad jiropriciaiem subsiautix perlinei, aliud esl caro, qiiantam coureiat ulililulcin caro Cbiisii, si man- dticetur, et saitguis ciiis, si bibaiur ; uuue aulcto ostendit quan^am ratuiliarttatis ct boitoris couferat gratiaui. tioc ei.im praestat, ot ilie sii iii Cbfisio.et Cbristus in ilio qui manducal. Magita cst butc el itixstimabiiis gratia, utunsionem »11 Cbiisto babcre, et inansionciTi Xbristo prx>bere. Stcut crcdcndo fnanducamus,sic persevcrantor Jiligeudo iu Cbrisio niaoemus. Deusenim cbaritas cst; el qui mauel iu cbariiaie, in Doo manet, el Dcus iii eo. Ilinc ipsc Christus dicit : « Manele iu dilectionc mca {Juan. >;v). > iii Cbristo ilaque nianct qui in tcntatione «lon recedit, sed in omnibn» forliter agii, vincciuli nducia, el pcrseveraiidi cousianlia lliiic ebl liu- 69'< LIB. DE SACUAM. ALTARfS. C08 clus jiislili* qui rr.anel, quem affeiunl jusli, A ii>o;!om niouin scnr.ibil (/onn. xiv),» iJ osi persc- qnia in Christn maiiciU, s ciit ():\i:iiiics in viic. qui non possunl fruclum hcere, nisi mausfrint io vite. Fhl anicin diteelio, (]ua a Deo (liligiaiur, et e&l lii- iectio, qu.-) Deinn diliglinus. lu uiraquc ni.inemiis, ti Ciiristum ililigero |tersevcraniui. Ciislodit euim Doiiiinus (tilii^eiiies so. Est ciiim qiK«(l;tni (iileciit), qiia rralics ct pioxiiuos iioslitJS iu Ciiristu diligi- iiius, sicul ineiiibra Chrisii, el corporis ejus, quoJ eslKccIesin. Ownia hujiis corpnris nienibra uno Bijirilu TiTificautur, viilelic«'l Spirilu saiicto, sioul oniiiia meiiibra iiotninis viTiint de iino spiritu lio- miiiis. Qui autcni de spirilu Cliri.sti non vivunt, hi «le coipore ejus noii suui, nec mcmbra cjus sonl, ncc in Clinsto luaneni. Al )|ui servanl unil.-i(em spi verabil sorv;)re. P;»riiiu est eniin si servai, si noiv ct6erval)ii. Laus ciiiin r.on fliigcntis, iiou sibi Iilaii» dientis, non lcpiJc aul leviter anuntis. sob e«t (tor- sevcrniiiia. Hinc (*ropii(>l.> ait : c Dilig.iut le, Do- niiiie, » id est diltgeie perseverabo. QuoJ iit raci:«iii, non iiiilii sinc le suflicio, sed lu es « fortiludo ui^a {Psal. xvii). I Paler, tinqiiil, niciis dili*el eum,i id cjt pcrsevcrrniteii) obedire pcrsevcralut dili;;ere. Nonqiiod dilcctio Dei ievis sit c( iniilabilis, qui clcclos suos dilexit antc nnindi conslilutionem : et Cbristus, ciiin dilexisscl suos, in (iuem dilexii cos, sed persever.-intir diligit, qiiot in sua dilcctioiic inansuroscusiotlii ; et gniiiam suani ci sulilrabii, qiii se gralij; ipsiiis inJigiiuui facii. Diccns ergo rilus iii vinculu pcis ; qui jiis fraternitatis el spi- Ciirisius : < Qni uianuducando courortatur, ut iu f.bristo maneal, doiicc ad vit.tin xternatn pervciiiat. lliuc jusius orai : (Coiirirnu boc Deus, quod oper.aiis cs iii iiobis {Pial. livii).* Ilic ergo cibti5, ciiin (i]«>iia lidc ct digi:a voneratione manducalur, jusiiiiaio d.tl ol |>ci$cvcraiitiaiu, cl vitaiii xte.fnani, ut justificaii pcr fidom et in cbari- tate radicati, in eo securi maucamus, «|ui faclus cst uobis in doinum refugii, et iu locuni muniiuui, quia iu nobis siue iinc maiict, sicut scriptum est : «Lxtentur ouiiies qiii spertnt iu tc; iu xieruum rituaiis socictatis inviolabiliicr servani , qui ab ccclesiaslica uuitate^nec per haerescs, nec per scbis- niaia, u«c per vitx vel morum vilia se separant, iii in corporc Ciiristi el in Cliristo niaueiil ; qnia vcre Cbrislum parlicipanl, el parlicip:indo inandu- caiit. Proplcr quod dicit : < Qiii manducat meain rarucui, in me iiiaitet. • Et addit : < tiit ef o iu illo (Joiin. Ti).> Nos confirinavit, ilto jiigiler in nobi.s opcralur, ul uiaiicamiis ct conGrmemur iii iHo ; < quoniain coiiliriual.-i est snper iios miscricordia cjus, ci veiilas Doiiiiiii inauet iu xternum (Ptal. cxvi).i lliitc ipse dicit : t Si quis diligitmc, sernto* iiein iiiciiiu scrvaljii,et Pater nieus dili|et eoui, cl ad eum vcnicmus, et mansioucm apud euin facic- p exsuliabunt, et babitabis iu eis [Ptal. vj. i nius {Joati. xiv).i Qtii dicil : < Ego diligeutcs mc di- It^o {1'rov. viii);» in bis qui perseveraut diligere, uiaiisioiicm facit Deus, ut nianeanl, luaiiens ipse lli inaiicnlibus iii se. Scd quid esl, qtiod dicit : < Si quis diiigil nie, sermoiicm uicuin servabit, et Paler tiiciis (iiligcl cum : > quasi prius Ciirislus a uobis diligauir, qtiam iios dilignmtir a Palrc, vel quau) ad nos vcniat, el luansionem faciat Fiiiiis una cum P;ilre, ciim Joaiines dicit : < lit lioc cst cliariias, iion quubi iios dilexeiimus Deiiiii ; scd qiiia ipse prior dileximos? » (/ Joan. iv.) Faciiis aulem oc- ciirrit rcspunsio considcruniibtis qtiod el dileiit iios, ei elcgii iii Filio, secuiulum proposilum graiiae &IIX, aulc mundi constiluiioiiem; cl quod nos di- SicHl mhil me vivens Paier , el ego viio propter Vatrem. l'.i qui manducal me , ticcl piVfiter lixc verba secundum tiealum Auguslinuin $ ac si dicercl : lli cgo vivam propler Rcndo, et pcr profeclum juiiiiia; ad perfcctuin du- ccndo, et iu dilectione siia cuiifirraando. Sicuteuini profeciu lualiiia: uiali obduraiiiur, et consuoiudine pcccandi obslinaii redduiilur, sic boiii qtiodam or- dine giaii;c iiicipieiilis et proficieniis a Deo prxve- iiieiiie, 01 venieiiie, et maueme, ad pcrseverauiiam ((uiliriiiaulur. Iloc autcm ordiiie ad viiain xieinaui pcrvcuiuiii. ( Qui i cnim < iicrseveraverit usque in liiicin, liio srilvus erit {if aiih. t).t Christus iiai|iic pra;veiiil (liligeudo, et diligit praivenieudo; qucm qui dili-il, diligeiur a P;itrc diiecliouis exljibilioiic, 01 abiiiul.miioris grafiaj oollaiione. Potest aiitcm ci alio iiiodo iiilcliigi, qiiod diniini esl : < P.Ttcr mcus tlibgcicum.' (Siqiiis,» iiiquil, < diiigil me, scr- Palrem, id est ad iliu:ii taiiquaiii ui:ijoreiu rcferai:i vitam iiic, cvinanilio nica fecil, iu qua ir.c misiu Ut aulem quisquam vival pruptcr iiie, parlicipatio facit, qiia maiidiicat iiic. l!!go itaqiic buiiiiliaius vivoproplcr Palrein, iite ereclus vivil piopier luc. Siaiileui ita diiliiiu cst : Vivoprupicr Patrem, qiii» ipse dc illo, nou iile dc ipso, siiic detrimoiilo :i'r|ua- titaiis dicturn est. Nec tamen dicendo - < Ki qui inanducat nic, ct ipse vivei propior nio, eainilein uoslrain el suam .-«(lualiiatein siguilicavii, sed gra- tiam inediatoris oslendit. i Hncc Aiigustiiius. Quid er^rri pos< siinl. Eflicil cniin niissio, ul vival Chrislus per Pa^rem, in qdauluiu iiiinor csl Patre , ciricil iiian- ducaiio. ul nos vivamus propler Chrislum, qui iMcdialor Dei et homiatiiii Palri recoiicilial viveiiles propLer se, sicni iile vivit propter Patrein. Yila Cbristi proptcr Patrem , cl vila noslra proplcr Cbrisluin, pcr simiiem causnm et intcnlionem el finem, id esi proccdendo, tendendo, pervenicndo sese respiciunt. Nam et baic ei ilia illuc redii, unde B 700 . Non sicul manducaverunt paircs ve^lri manna, ei mor- tui sunl. Qui iiiaiidiicat liiinc pnem, vivet iii xtcr- iiurn. ) Ha'c dixit in Syiiagoga diceut, etc. usquc ad illiid : Verba num ego locutut tum vobit, tpiritut et tita tunt {Joan. vi). Qiii aderanl, pliires non in(elIigendo scandallzaii sunt; ei miilti hxc audientes non cx inimicis, sed cx discipulis cjus, dixcriiiit : < Dnriisesl bic Sf^rnio. Qiiis potest ciim aiidire? > Si discipnli durum ba- biieruiit istiim scrmoiicm, quid iiiimici ? Iiitellexe- rni.t iiii, qiiod disponcrct Jcsus carnem vcluli con- cisam dislribucrf' credcntibus in sc : < Scicns aiitcin Jcsus apud semetipsum, quia iiiurmnrabani de hoe (iiscipuli cjus (ibid.) : i (sic enim apiid sc ista dixe- nitil, ul ab illo iion au'lircnliir ; scd illc (|ui eo» noverat in semctipsis, audieiis apiid seniciipsum,) < respondit et dixit : Iloc tos scaiidizai;> quia dixi, carnein ineain ad manducandum, ,el sangui- nem ineum ad bibendum dari? Hoc vos nempe scandalizat : < Si crgo viderilis filiuin bominis asccndeiiicin, nbi erat prius ? > Quid esi hoc? Hiiio solvil qiiodeos moverat ; liinc aperuil, uiido scan- dalizali sunl; hinc plane, si inielligcrenl. Illi eniin puiabanl, eum per divisionem erogalurum corpiis suuiiijille dixii.se ascensurum iii coelum, iiiique iategrum. Ciim videriiis lilium hoininis asccndcn- lcm ubi crat prius, cerle vel lunc vidcbilis, qiiia Jnci})ii;ad iiliiin refertur, a quo coiiferlur; illi c non eo modo qiio puiatis, erogal corpus; ccrte vel reddilur, a qiio aceipitnr. Quod Cbrislus dicil : j Qui manducat me, vivet proptcr me {Jouti. vi):t duobiis inodis rect.i inieiiigiliir, ant raiione afleclus, aul ratione sigiii. Id eniin eiBcit haec niaii In Cbristo eiiim manere, manducationis cireitus e&l ct signnm ; ac si diccretur : Signum qiiia manducat etbibit, hoceslsi uianel in uie, si viyitpropier rne. Hic esi panis, qui de ccelo desceiidit. Non sicui munducaveruni palres . veslri manna , el morlui sum. Qui manducat hunc panein, vivet in wler- num. Attciiditc quolies Cbrislus eadem replicat, qio- lics inculcai, Pattem bunc pancm dedissc, hnnc pancm de coelo descendi.sse, bunc panein vitam ajicrnam dare. Ut qnid boc? Utique ad astruendam lidem divinitatis suse, ul indubitatucr Ueus esse credilur, qui Palrem babent Deum;qiiiin coelo fueril, ei de coclo desceuderit, qui vclil nianducari, cl non possit consuini; qui vitain xiernam possil Uure , ei iu novissimo die a moriuis susciiare Pruplerea quasi rcpetendo dicil : « Hic csl panis, (\»i dti ca>lo dcscondii.) Ei ul oslcndat huuc pancm Innc iiitelligciis, qiiia gratia non consuinitur mor- sibus. \lio loco Clirislus dicil : i Nenio ascendit iu coeliim, nisi qui descendil de calo, filius homiiii^ qsii Cbl in coelo (Joan. m).> Uiide intelligitnr, se- ciiiiJum unilatem personae, cl liinc eiim, cl pri.is fuisse in coelo, qui propter hunianitatem exallan- dain nunc ascensurus diciiur in coeliim. Deinde ailjungit : t Spiritus est qiii vivi/icat, caro non pro- dcsl quidquam.> 0 Doiniiie, niagisier bone, qua- niodo caro noii prodest qiiidquam, ciim lu dixeris: iMsi manducaverilis cariieni filii hominis, et lii- bciiiis cjus sanguiiicu), non babcbitis vilam ia vobis? i(Joan. vi.) An vita iion prodest quiiqiiam? Ei propter quidsumus, nisiut habeamusviiam xtcr- ^ nam, quam tua carne promitlis? Quid crgo caro non prodcsl quidquam? Qiiomodo conlraria non sunt : « Caro inea vere est cibus, et caro non pro- dcslquidquam? » Dignum videretiir secundum clc- mentiam ci benignilatem Cbristi, ul qui in vcrbis cjus scandalizati sunl noii credentes, ab errorc in- creduliiatis su.'e, per declarationem sermonum, qiiae illuminat, el inlellectura dat parvulis, revocarentur ad agnilionem veritalis et pietatera lidei ; qualenns de carne Chrisii digne seniirenl ; sicni ipse credi voliiil, el nobis crcdere expedit. Nunc auteni scan- dalizatis, quasi eos in errore rclinquere volens, dicil : i Caro non prodcsl quidquain. > Quis cnim de carne Cbristi indignc senliens noii libentcr au- diai < Cary noii piodesl qtiidquam? > Nain qui 701 Lin. DE SACRAM. ALTAftlS. IQi incrcdufos est, hiiic forle asscrtionis sw.-c icslinio- A csviii).» A|.osloliis dicit : < Scicnli;i innat, . Iiarilas nium «ssiinic!, qiin ulilit.i(i lanti sacramctili coti- iradicere pracsiimei. Sed Teriis csl scrmo, qni «lc illo scripliis esl : « Ecce hic posilus cst in ruiiiam, el in rcsurrcciionem miiltoriim (/.«<;. iri.i Doctrina rjus aliis csl odor vitoe in vitam, aiiis odor moriis in mortcin. Sciciis erj^o quibns loqncielur, dixit /Tiiod oportiiit ; sicul iliis dici oportiiii, qiii posl miracula, el manifesla divinit.iiis ejiis dorunienla vcrbis ejiis credcre reniioninl. ('ogitnbanl ilii car- nero carnaliter, non spiri(iiiiiit<'r; sccundiim scn- siim carnis, et sapieiiliaiii c;irnis. C;irnalis aiilcin sensus non prodesl qnidqnnin. ipsa ctiam caro iin- pie ei irrevcreiMer <'.t carnalilcr cogii:o« prodesl qiiidqiiam. Dictiirns aiitcm : iCno rion prodcst qiiidquam,» prTCsnmil , < Spirilus cst, qui vivific.Ti;» altcriini propier bonos, alierum propler malos. Spirilus cniin Dei pcr spiriluaioin Inlelligciiiiam, id esl pcr vcrnm Ciiristi ndcm, cl p«r spirilual;'n) sapieiili;im , lioc est per vcrau) Christi dilectioiicin, juslos vivi(ic;ii, iil spiritiialiler R vrro a:di(icat {/ Cor. vini.i Sicul cigo fules vcl scicntia sola $ine ciiaritalc, cl sicut lillcra Ici^is siiie spiriiii legis niliil prodcst ; sic caro sine spi- ritu, hoc csl sine grntia fldei ct charitatis, inliit prodest. Et quemadmodum Apostolus dicit : « Lit- lcra occidit, spiritus autem vivi/icat (// Cor. iii) ; i sic C* -isliis dicit : t Spiritus est, qui vivifical, caro iion prouc- am.iQuomodo aiilem spiiitiis vi- vificcl, osiendere voleiis, adjungit : « Vcrba qii;c c;>i» locuius sum voltis, spiriliis et vita suiit.» Qnid cst, spiriliis ct vila snnl? Spirilualitcr iuielli- {^ciidu suiit. liilcHcxisli spiriliiaiitcr : < Spiritus et vitasunt; • intolicxisli carnalitcr ctiain sic illa : «spiiitu.set viia sunl,i sed (ibi non siiiit. Spiritus ct vita Eunt , quia per inspir;ttioncni spiriiiialis graliae vitam, qua bcne vivilur, praistaut el scr- vant. Snti! qiiiJum ex vobit, qni non crcdunl, elc, nsqiic ail illiid : CreJimiis el cognovimus, quia lu es Chrisins FiHus Dci [Joan. vi). Iiiter discipiilos Ciiristi eraut qnidam credenlcs, quidam iion ^.cdenj.s : ei inler iion credeiiies erat inlelliganl, el spiritiialitcr vivanl. Ail qiios pcrli- Ju;las, qiii Iraililurus eral cnm. Chrislus omiics i'ei, quoil hlc dicitur : « Spiriins est, qui vivifical;» el quod prxmittiliir : < C:u'0 mca vcre csl cibus. > At qui a spiriluali inlclligenlia, lioc esl a flde Cbristi alieni sunl, aul qui (idem habenlcs, a &pi- ritiiaii sapieiiiia, hoc est a chnriiate Chrisli, v:i(ui novcral, (ini essciil crcdcnles, ci qui non crcdciitcs, cl qiiis esst;t iradiluriiseuiii, ct qiii essent diccssur' ab eo. Scd anlcquam disced:ini, qui discessurl sunl, oslciidil quod non omniuin csl fides; sed eoruin, qiiibus dalum est ad Chrisluin vcnire a Palrc suo. sunt, lii a spiritu Dci non vivificantiir, nei- Cl.risii r Myslcrium qiiippe fiuci non caro et sanguis, sed caniem spiritualiter manducani, iia scilicoi ut vi- Paier qui in coelis csl, rcvelarc polcsl. Ille aliis d;pienliie ei scicntiae qiii a spiritu Christi vivificantur, prodcsse ; car- Dei, quaru incomprehensibilia siiiil judicia cjus, et iiaiibus vero, qui Spirilu Dci non aguniur, oinnino invcsligabiles vi« cjus {Rom. xi)! » Miilli auiem di- iion prodesse. Secundum hunc modum loqiiilur scipiiloriim, qui non crcdidcrunl, abierunl relro, scd Aposiolus de lcge. N;im qiiodam loco legcin qu;isi posi Saianam, non posi Clirislum. Pctro, cuni con- iiiuliicin aut inalain oslendere volens, dicit : • Lit- silium daiet b< liitu, ne inoierclur, diclum esl a tera occidil (// Cor. iii). > Ct iteruni : < Lex iiam Domino : < Rcdi tne, Satana; non enim sapis, operatur {llom. iv).i Et : < Virlus vero pcccali, qna', Dei sunl iValili. xvi). » ^on illum repulil Do lcx (/ Cor. XV). I Sed hoec dicunlur propier malos, minus irc post Salanam, scd quia voluit pr;eceileie et contra malos , in quibus occasione mandali J^ Dominum, appcllavit eum Satanam, ct fecit ire post coiicupiscentia augelur , el per legis prajvarica- se, ut non essel Salaiias. Pctro dicilur : < Rcdi post tioiicin lex coiitemnilur. Lex eniin hosleiu deinun- slral etinstigal, el conlra hoslcm noii adjuvat;con- cnpisceiiliain velat, et exciiat ; pr.cvaricalioncin adUit et punit. Alio ioco dicit : < Loi sancia e^t ei bona {flom. vii),i Et iterum : < Lex spiriiualis est {iiid.) ; ) et boc proplcr boiios. Sic dc flJe ei de ine, I de islis vero dicitur : < Abieriint relro, i ct inlelligilur posl Salanain ; sicul de quibiisda' femi- nis dicit Aposlolus : < Qiijedain cniu» convcrs;e sunt ictro post Salanam (/ Tim. v). > Abeunlibiis posl Salanam, ul ncc cum Clirisio ullerius amhularcnh, Judas adhuc remansit ad insidiandum. Dixit ergo scientia varialur locuiio; quia aliis ei aliis prodcsse Jesus ad duodccim qui rcinanserunt : « Niinquid ci pussuiit, aul non prodcsse. Clirislus dicit : i (Jui vos vullis abire? Kcspondit crgo ei Siiiion Pclriis : IL credil in mc, habel viiam oetcrnara {Joan. vi).> Apo,sloliis dicil : < Si babucro oninem fidcm, ii;i ui monles iransferam, charitaiem aulem non liauucro, nibil sum (/ Cor. \iii).» Propheta dicil : < Boitiia- tem, el disciplinam, cl scicnliam dotc iifc (fi.ii. Doniiiie, ad quem ibimiis? » {Joan. vi.) Si a le iccc- dimus, ubi viiam, ubi verilalem, ubi vilae auciorcm, ubi similem verilalis doclorem inveniemus? < Verba viix aHeriiK h.ibcs. > Verba lua reverenter audila, e; in sinii fidci rctoiidii.'. prxslani viiara autcniain. 705 «ALDUINI rANTDAniRNSIS AKCIHFPISC. 701 V<;tbis (iiis vilnm xlcrnam |>ronii((is, iu niiiiisi::!- A iitiniiiinliini. Nam « qni lotigcril iiiimonJiim , iin- lioiie rr»r|K>ris <:t sangitiiiis liii, fl noH v«'rl»!S (iiis (iiliiti li»hciit«s : • Ociiiniis ul cognovinins, qiii:! lu es (Ilirislits Filins Dci, » i|itciis esi lc vcrl):i vilae aclernw li:i!>cic, el qiixcum|ii<; ili- xi:jli, vcra csse. Vel alilcr. Quaccniique ilixi»(i dc cMinc lua mandiicanib ei s:iiigtiinc tiio biiiCiiiio, crediiiiiis el cogiiovim-is vcia csse, quia lii cs Cliri- slns Filius Dei. Nun dixit, copiioviitius ot credinius, sed credinius ei cogiiovinius, qiiod dc ca cognition;; siili-lligi poiest, qu;c per |»roccssuiii fidei iiilcliecluii» rnitnilns i-ril. Qe5 fiereiil. Ail enini : i Auititut' iiiler vos foinicalio; et lalis rornicatio, qaalis itec inler g.-nles, i(a ii( iixorem |);ilris sui aliqiiis babeal. K( vos inn;«ti Cblis, ct non niagis liictum habuistis, u( (olladir dc medio veslri, «iui hoc fectt (/ Cor. v). » Kl po'^! pniica : t Non cst bona gtori:)(in vcstra. consist;S,(ic qua scri|»lun)csi: » Nisicrc lideiitis, non Nescitis, quoiiiam ni0(ticum fernientum l«il:im iii»»- ijttelii^'eiis (/««. vii). » Fifles (Miidem ipsa (|ii;e;lam eam conunipii? Expiirgalo velus ferineniuni(i*iJ.).» cogiiilio est, c:i;itii in bis qni siiiipticiier credunt, Eeceetsi rtlias boiii vidcrcniiir, iioii bonan) dicilglo- et raiioncH) lidoi noii inielligtiiit. Coguitio vcio ri:itionem eorum, de ▼ila videlicei, vel fama, vei usque ad intellcclum proiiciens, iilorum est, qni conscicnli.t sua ; quia conscnsus alieui criiiiinis per CKercilaios scnsiis babeiil al fi Ici ntlioiiein plciiius raalani palienliam cxlera lioiia corrumpit. cl uniM» cogno.sceiidam , parati si^jnpcr ad satisfuctiononi cxemplum nuiltis i»crni<:iosiim existil. Velciis crgo oinni posccnti laiiunom de ea, qux in nobis cst, cos rclrabere a tali delicto, ctim pIiirilMis Hioi.lis eofc fide el spe. Quod in sriipoiioiibus (^litisli verbis rn.iki discipiilorum scaiid;«Iizali siinl in iide, alii juilcin .•sdificaii ad riilo!Ji, niagiia cx lioc cousiilatio, Doo ilispcnsanle, pripdicanlibns; verbuii'. Dci provisa (;sl, t>» forte in verbis cortiiii aiulitores iucredidi scandaiizaittnr, et rctiorsum post Salanam convcr- lerrcrc posset, prKcIegit exciiipl<» de iegc Moysi proposito ad condi];nam reTercntiam pascbalis ho- slijc eos cohortari, ut disniiate lauti &acramciiit considerata cxhorresctrrent indigni accedere, ei in- lcr se aiiquem indignnm sustiiiere. Quid enim lero ribiliiis cst homioi pcccatori ad meiisam Domini Juiilus. Magna tamen cautela adhibendaesl, ctctMii C "'^''^''<^'"''' ^^ ^*^''^"™ ''"J"* sacramcnti fidem ha- liuiofe seniper verbiiin Doi seniinandum. ii:oc verb.i Christi , ijuae cx Evangelio Joannis apposiiimiis, seciiti Palretn Augustinum exposui- iitus : iibi interdiim verbis ipsius, ubi commoduin videbatur, sentontias ab co explicitas non prxte- rir(r, noc cas vei nlcnius vol brevius expiicare cu- r;ivimus. Nunc po-;t qitatiior cvan<;elistarum testi- monia, ad aslrucndam ndom hiijus incfr;ibi!is sacra- nicitli, ea qiia potuimus diligentia discussa intentio- iicm ad verba aposloli Paiili ad lioc sa^ranicnlum pTtinciitia converlanius ; ui confessio iidei nostrx evangelioae sic et aposlolicae doclrinae leslinioniis seiiti,qiiani c«igil:ire secum.quam iinmundus, quam ira dignus sil, qui accedit, ei quam san«'tiis et iin- pollulii.s, et qnam jt:stus, ad quem accedil? Prd- pteroa memoriain mortis Chrisli, ei immolationem Agni proponens, moncl expurgare vetus fermeii- tiuii, el cpulari in azymis siuceriiatis el veriuii», res elc. (Exod. xti). El snfva : < Fccerunl sibi subcinericios panes azyiuos. Neque eniin poterat ferHientari, cogeuiibns exire .£gypliis,el imliam facere sinentibus nioram (ibid.). • Filii israel tum aucloritale diviiii pnvcepli, tum an- gusiia temporis, panem fermentare prohibiti suui. Scd ncccssilas leniporis divin* dibpensationi ser- <{t:e;!l. De verbis ApoUoli. ( N(»ii iolis niaiiibus matiducare, non coinqiiinat hoiniiicin (Mattli. xviii). » Hoc de cibo sentire liccl, qt!! non potesl Itoiniiiein miindare; ct de maiiibns, ijiiaj sine reatu coiiscicnliai iil qiiotidie laventur, ruoiitiie inveniiintur illotac. Verum ad mciisam Domini, el ad carn<;5 Agni immaculali, iliotis ma- vleiis, quod Deus fieri noluii, lieri non perinisil. iiilius accedere iiulecens el iliicilum est, ei omnino !ncipientihus esire de ;£gyplo abstinentia fermenii liiium nou cst. i Lavabo, inquit, inter innocentes indicitur, el, praecipicnte DontiiM» et urgente if.iiy- nianus ineas, ei circumdabo altare luum, Domiiie ptio, non possuiil non abslinerc, eiiainsi veliiil iinu (/♦ifli. XX»). » Dcieslado criminum, ei jusiiiia bo- abstiiiere. Egressis auiein de yEgyplo eadeui absti- norum opcrui», lu'c esl vcra munditia niaiiuum. At iionlia in csu agni indicilur, el ad obedicntiam ce^- (|ui mundas habct m;u)us, cavcre dcbel, »c allieciel sat lemporis nccessiias, cl acccdil libcra vylum?.j. 705 I IB. DF SACUAM. Al.TAPxiS ■:o6 Sic ciim oxiiur de regno pccc;ili, el «Jc vana sitiuW \ iiii»jiiii;itc i(iiiii.ioiil.ilos nos scrv:»ntes; i cl rrrita- ronTcrbalioiic, sarpi" alcc<;ili, nii.c ;» D«n> iii)|ioiiiiur, necessiiate li^inporis iiiltiloiiiiiiii.s o1>S(T- vaiiir, sesii leii^voris luloni lit volntiMriiKo, (]iK>(l ab iiiitiu fori<> putuit esse extorliini. Pcccaliiin Telus feriiieiituiii e^t, «|iio aii.<;tiii)'niloi)i e.ertiiiet, cni longe dissiinile esl rcrnicntiiii) )iutiiia>, de quo scriptum csl : < Siini!(> est rfginini c Diclie siinl qiiideni, el iion >latim cxlsitiitic, sed iii longa teiopora diljUc. Fides aiiiem promissioiium ii! cxspeclaiione eariim crebris sigiiis cl viriulibus, signis .1 Dco faciis coiifirmaia es(, (piibus nolam fccit Deus potentiam suain, ne noii credcrrlur po- loiis facere (\ux promisissct. lii signis uutcin aiiii- quis p.-)lribus visibililcr exbibiiis ;er lioMorcm conslutinaia sine fennenlo, idcm cl *» '" «♦^"«'^•"•""C ;'"t'ra. Quali;. eoim facluius cral acyuia. Nova autein conspcrsio vcl azymus panis Olirisius csi, ab omni corruptioiie pcccali iinmniiis. Kl si iios per iimoreni cl bumiliuilcm comoiinuti suBuis, si aquis baptismi vel poenitenlije couk|>ersi, ei liqiioie supei-cu:lestis graiix perfm»», cl per clia- rilaiem coiigluliiiati, ne per varia erroris «Jesidcria dividamur, ttinc iiova conspersio Tel atymi sntnus. proniissiones «dimplcns, talia lecil anlcqu;)m adim- plerel. Talia, Inqiiam, sed iion cadeiii, s<.d siuiilia; qiiae siiaB lignia; siiniliiudinc praesigiiarc possent, et prapmonslrarc promissionum IVucliini el fiiicin. Pro- missiones muliae crani, ci un.t ; quia multje in una, el in mullis (ina. Unus enim Christus rinis est pro- missionum, qiiia ab omiiibus jiisiis desi elc. Fruclus promissioiiuoi sicui lib<:rati soMiiis a corniplioiie veteris vitac. Si « B'':"'-'» cst, - <{ain vitain acternam salutaris pricparalio. ibi Chi'i- sliis induiiiir, hic niandiicalur. lii sunl primilivi fnictus interim percipiendi, ilonec ev;icueliir quonctificalos lealifioaret. Ilorum sa- coiivivx» ^umus, reGcicndi de Christo, ijHr nohis «*»':>>n«"»orum sigiia prccesserunl in mari. ei manna. pani^ psl, qui cl o slo a^^ *)• » '" Kxodo legilu» , quod prolciti filii et pulso. Si (|uis audiciii vocciii meam, ct a|MTuerit januam, intrabo ad iHuni, ei cn-nat>o cum illo, et ipse luecum {Af}oc. iii). > Cpnlenuir crgo iii con- S|>e€tii Dei, el deieclemur in lu^iilia, « iion in fcr- nieiiio veicti, neqtie in fcrniciiio maiiiix el neqiii- lix- (/ Cor. v). t .Agiius eniui iiniocens est, qui tol- lit peccata iiiuiidi. Nequitia aiilein el malitij sic disliiigui pobauiiL, ut altera iiilcili-^atiir m iis qox iiuiit contra Di.uni, alicra iii iis qu;c fiiiiit coiiira pioxiitiuiii. Qiiu<:uu(|iie aiilcm u:odo discernaiiiur, sic uuinis itii.|iiitas liigiciida cst, ut nialitia et ne- ipiiiia ; cl vilx iiicurriipiio sic secianda est, iil epu- lan possiiiius iu azymia < sinccritalis, > ab oiuiii isracl (leSncoth, castramelai! simt in Eihan, in cxlreniis niiibus soiitudinis. Doiniiius auiem praecc- debat eos,adostciidcMdun) viampordicni io oulumita niibis, ct prr nnricin in coliiinna igiiis, iil du\ esset liincris utroqtic tcmpore. i Ntinqiiam dcftiit columna niibis per diem , ncc rulumna igiiis pcr noct>Mn coram pnptilo.i Kl infra : i Tollens &e angeiiis Do- nihti qni pt.ece.lehat caslra lsr;iel abiil post eos, el oum co )i:triter calutiiiia iiubis prior;i diiaiitens , posl lcrgiim steiil iiitcr caslra ytgjjiiiorum el c:isira lsr:i<-J. Ct crat nubes l'-iicbrusa ei illuniinaii» iioctcm , iia nt ad se iiiviccm accederc noii valcret (F.x llistoricc i|uiiU:ni omiics qui egrcssi 7^' IIAI.IiUIM CAMLAHir..\blS AUCHlKfl.SC. "og 8111.1 (lc ifljjyiuo.sub iiiibft riioiuiil, li , undo piirilicali. Dciis enini fide ifcs nosiri in Algyplo non inlellexcriinl iiiiraltilia " purificans corda eorum, in rebns minbililer gesiis iiia {Psal. cv).» Ll ilerum : * Oblili sunt Deum, qui per Moysen , el circa Moysni , cl iii osiensionc sr salvavii eos, qui fecil niagnalia in ^Egypio, niira- bilia in lerra Cli:inaan, tcrribilia in mari Rubro (ibid). > El ilem : « Non crediderunt verbo cjus {ibid).t Opera crgo el veiba Dei alii inleiiexcruiil , alii non ihlclkxeruiit , alii crediderunl , alii uon credideriini. Signa auleinoperuni Dei quasi quiedaiii verba fueruni, juxta quod scriplum esl : ( Posuil in eis verba signorum siiorum {Psal. civ). i Qui si- giiificaiiones verboriim ct signorum spiiiiualiter inleilexerunl, el qui spiriliiaiilcr non inlellexcruiii, 6ub nube fucruiit. IJna siquidem nubes , qusc sleiil inler caslra y^gyplioruni et caslra Israel, tonebiosa gnornni quan fccit in niibe el in mari, linc agcb:it, ulpurificarentur ab errore iCgyptiae snpersuiionis, et vcriis Deus crederetur, a quo niissus cssct Nfoyses , i Deus Abrabam, ci Dens Isaac, ei Dciis Jacob (/!;xo./, iii).» IIoc cliain agcbal in omiiibus niirabiiibiis suis," ut in fide imius veri Dei coiifir- maii, indiibilauter credcrcnl elcxspeclareul qnan- doqiie veiiliiruiii , qiii bcnediciiouciii ci saluieni darei seciindum fidcin promissionum , quop. dictae sunl Abrabx cl scinini ejus. Iii omnibus ilaque bcneficiis aniiqiiis patribus exbibilis , meinor fuil Deus leslanienli sui, quod liabuil ad Abraliam piic- erat, ct iliuniinaiis iiocieui. Cbristus eniin alios r- ruin suuin ; ut el ipsi cjusdcin sncrainenli meiuorcs JHSlo jtidicio excffical , alios misericordiier iHuuii- nat. Aliis est lapis ofrcnsioiiis , et petra scaiidali ; aiiis est lapis in capiil angiili (/ Pelr. ii); aliis Dcus esi Dci Filius; aliis bomo pecc.ilor cst , a;stiinaliis cum desccndenlibus in laciim {Psat. lxxxvii). Et omnes mare trnnsierun! (/ Cor. \), llistorice filii Isracl ainbulaveruni per siccum iii iiicJio niari , et opcriiil aqua tribulanles eos, uiins €K cis non remansii {Psal. cv). Forina baplisiiii bx'C est, ubi spirilualis IMiarao el omnis cqiiilalus cjiis subiiiergilur. Qu.-e (jpirilualis iiilelligenlia antiqiiis Palribus ex niultis Scriplurarum locis inanifeslu fuisse dignoscilur. Nuin in Canlicis canticoruiii sponsus ad sponsam loquilur, dicens : < Equitatui coiifiiereniiir meinoiiui sancliiaiis cjiis, cl de iin- peiisis bciiericiis sic prsesenlem acciperent consola- lioncm ul iiiesse cernerent repiomiss.Te bcnediclio- nis signilicaiionein. Longa enim dilalio, el nuiia interim consolaiio, quid esse poteral nisi pruiniS' siouis desperalio ? Frcquens aulein signorum osieu- sio, el benedicttonum crebra consolaiio , dicta: fuit repromissionis re:nemoratio , rerumque fuiuraruni praeostensio. Moyses ilaque popufi liberalor, ci do- olor , el legislalor, Chrisium praemonstrabal , qiii esl judex nosier, cl rex nostcr, el legifer nosicr. Nubes quoque el ipsa Cbrislr.m pracnionstrabai in fide obnubilatuni, in lege, cl Propbelis, el psalinis abscondilum, in carne velandum. Denique scripluni meo in curribus Pbaraor.is assiinilavi le, amica D est ; i Invocabani Doininum, el ipse exaudiel)ai eos. inea {Cant. i). * Ei apud Ezecbieleiu Doiiiiiins : < Effundam siiper vos aquain mundam, et miiiid:ibi- niini ab omnibiis iiiquinamcnlis vcstris {Ezecli. ixxvi). » El in codem propbcta scriplum csl : t Aqiix descendebant in lalus lempii dextrum ad niedium ailnris {Ezech. xlvii). i El infra : < Omnis aiiiuia vivens qiix serpit, quocunque veneril torrens vivei {ibid).* El in Michxa : < Deponet iniquitaies uosiras, et projiciel in proruiuiuin maris oninia pec- cata nostra {Mich. vii). > El in Zacharia : i In die iliu erii foiis patens doiuui Jacob, el habitatoribus Jerusalem, iii abluiionein peccaioris cl inensiruatce {Zacliar. xiu).» Et iiifra : < lu die illa exibunt aqna; \iva:dc Jcrusalcm : mcdiiim earum ad mare orien- in columna nubis loquebalur ad eos(P{a/. xcvni;.» Iloc autem in flgura coiitingebat illis. Cujiis nji veritaiem Aposlolus declarans dicii : < Muliif;»rie niuliis(|uc niodis olini Deus loqucns p Iribus in pro- phelis, iiovissiii.e diebus istis locutus est nobis in Filio {llebr. i).» Mare, iit praedicium esl , bapiisma prxfigurabat; iliud sane bapiisma, quod singiilariier et priiicipaliier dicitur baptismn : de quo Aposiolus dicil : ( Unijm baplisma (Ephes. iv).» Eranl siqui- dem apud Judieos secundum varia ablulioniim gene- ra, varia baplismaia, sicut idem Apostolus insinuat diccns : ( In cibis el potibus, ct ariis baplisinalibiis {(lebr. ix).» Illi in Moyse bapiizali sunt , nos autcni inClirislo ; scd noii sic illi in Moyse, sicut nos in 709 Un. DE SACRAM. ALTAKIS. 710 a qiio et Mny^cs ad ens inissus est. Il;iliciiies quor|(io lidein veiitiiri Salv^iioris, sefuiidiiin reproinissionem dictam .Mira- [est;vcl qiiin spiritnalem cscain signinctt, td e>l Clirisium , qni verc est cibus spiriuiiun , ct resur- rectio corporum. Ciluis aiiloin spiritinim est, sinit vila conim. Jiisti autein qui spiritualiter viviiiii , iiitle spiritualilcr cibnniur cl suslcnianiur ; nnde accipiuiit, ut spiriiualiter vivaiit. Al juslus cx Ude vivii, iii qiiaiitiiiii juste vivil. Fide ergo parlicipa- tiir, qiiod juslis prsesiat, iit spirilii:'.liler el Juste viv:iiu. Cbristiiiii eiiiin iiiaiiduenrc, lior osi spi')> liialis vilx suslcntationem nb ipso accipere; eih'ic esl i:; ipsuin cic('ere, el hoc esl de ipso sicul illi iii illo viviinl , vivere. Hjrc auiem spTiiiialis osra diiobus moJis mandiicatur, j^ustu fitlci ei peict|>- lione sacramenti. Uiuis modus coepit ab inslitntiona \tx, ls:iac et J;icob ; et seciiiidum cxemplum fidei D novj sacrificii : alter mox :ib ipso inilio biijiis no- enrum b:ipliz.(ii siuit, non a Moysc , setl in Moyse. slra» fidei. Quiciniquc enim jusli fiienint, lianc spi- Dapiizaii eniiii ab illo, ab co aiitcin piirilicali, a riiuaiem escam maiiduc;ivcrunt , qiiia iii Ciiristiini CMoui cicdereiii divinitus snni iiispiraii.Spiriiii;iliier credi iii decoiii plagis conlra Pliaraoneiii el jli^gyplum oslcusa sunl? Forte pcr lioc quod dicii, < iii Moysc,» cslera ouiiiia inleliigi voluil qux non expressil. Nubeii) auieoi el inaro pro^tcr quaincunque ratioiicm ex- pressit. £l foric nnbein nominavii , (|uia cieineiitiae sigiiuin esl. ^am aqtia iii sangniiieni vers:i, el raiin, el mnsca, cxieraquo plagarum gciiera inagis iraia indicaui. Nubes auieiu piotegeiis cl ubuiiibrans. coiiforre prxvalel. Maiiiia autem visibilo, iiec spiri- lualem gratiam pb-ne in se conlinebat iicc graliain vitx spiritiialis confcrebat, scd spirilu:ilem CbC.iit:, qu.i> spiriliialcin vitant dare posset, sigi!irKab;il. Qui ergo visibiie inanna pe:copcrunt, ncc credidc- ruiil, nec spiriiualitor inlellexenini, el idoo spiri- tuaiilcr noii vixerunl : bi corporalcm .'iscaio ad corporalcm refectionem, non spiritnalem , inandu- caveruiit. Qni vero fulcm quain nos eamdem habu&- ruiil , cl spii itiiale nianna, p:uiein scilicet cocli el panem angcloriim, il csiCbris.um de ccelo veniu- rum crediderunl; el hac lideiii nianducavcruut. Sed noseamdcm spiriuialcinesrani niinc praeccdens , uuiic subsoquens filios Isiael , p gre pariler sumimus el corde ; illi vero visibile divina clemenlia prolectos ei circumtJalos indica- nianna oie guslaveruut, invisibile auiem cl spiri- bat, ei Chrisium proieciorem figurabal. Mare auieui i„;,|e „,:,„„:» , id esl Cbrisium, corde crcdid«runi. nominat Aposlolus ; quia sicui anlc piaclibaviiuus, Oie ergo aliud iios, aliud illi : cordc vero idem nos Signuin baplismi est. et illi. Ux'C autem 8pirilu..Iis escn, id est Cbiistns, El omnet eamdem eicam spirUuaUtn manducaverunl pauis coell esl, cl paiiis aiigeloruin. iiuiic eiiiia (/ Cor. x), paiiein angeius inauducal in cielomodo adbuc nobis Spiritualis csca quoiiiodo dici poiest illud visibile luanu* ? Quia non arte vcl laborc liouiinuiu, sed a i>eo aiigelorum forle minislerio pra.'parata esl. Uiide et patii& angeloruin diciltir,ei panis itJKli, »iciit scripiuiii esl : < Panein angelorum nianducavil liunio ( /' t.i item : « Paneincoeii dedit [fis (ibi'l.). > Hxc auieiu esca de ca:lo daia corpora nulriebat cl confortabat. Vcre corporalis esca csl, iiicogiiiio, a>lbuc incxperlo; buiic euin ieni maiidti- cal peregriiiiis bonio pro iiiodnlo suo, sicul sori- ptuni est : < Paneui angflorum matid>icavit bomo. • El oni«i'f eumdem voluni spniiuaUm bfberniU (I Cor. i.) Sicui maiina de coelo datum significat spiritua- lem cscam , qua ctbaiitur omiics sancli , ut spiri- tuaiiter vivaiil, siculdecet saiictos ; SiC aqna, qu% I 1\\ rJALnUIM CANTCAUIENSIS AmiiiiKrisc 712 itiial«:iii |M)iiiin , r]MO ^ roriiriti&. S|>irilu.ilc[ii iiaouc potii:ii liibennil , iioii fiol;inl(ii' 4iii(:iin'|iic .spiritujliicr ^i-iilid: |i:iili( ipes ('niciiiiiliii . < i'i:li'a aul(;ni t>i;il (^liiistiis (ibid). » l'J:c('. oogiioviiiius , Aposlulu iiilcrprelititlc, ()ui(t sigiiiiiccl pctra, (|ux .'iqiiani itrodiixil: iiiqiiiranius «X vcriiis ipsiiib Doiiiini, cl itcin cx verbis A[u^)8to- li , qu:u 6il spiiiiiialilcr aqiia do <>!iiisto n aiians sicul (ic fmilc vil <• : cl qiiis spirilu.^ilitcr poliifi , fnio poiuituii oinnes, (|>ii in (iliri^^luin crcilitnus: < (^ui orcdil, inqtiii Clinsliis, in ine, sictit dicit Scri|»tMia. Fluiiiin:! de vcntrc ejus fliieiit aqu% vivje. lloc au- lein dicit lie spiiitu, qucin acccpltiri eranl crcdcn- les in cum {Jorh. vii). i tit Aposlolus : < Ouiitcs uno spiritu potali suitins (/ Cor. \u), > ecce aqua HHX dc pclra profluxit, ccce polus spirituaiis, qiietn soliiin qiii Itaostti Doiiiinici sanguinis in ipsius sacia- mciili pcrccplioiifi pot.itt stinl, scd ct oiiiiics jiisli, qiii a dicbus antiqtiis (idi in pussiunis Christi ha- bticnint, ct in ea fulespirilualiter ^ixcruiit, earncni suani cuni vjiiig ei (onciipiscciitiis nioriiiicantes ; el siniiliitidiiieiii passionis Cbrisli in paticnlia tri bulalionDiii su.iru;ii pr^r.lcreiites Non est cnini ju- slus, qtii jion patiltir. / CoiiseqHeiiie eos petra. Juxla liistorictiin intellectutn, pelra coasiiqucba- Lat«r cos, id Cst salisfat lebal ei obscqucbainr vo- hiniati eoruui ; qtiia, ut qtiidain ptilant, quoctiiique irent, aqtia: intiiidantcs sccula; .suiii, siciit scripluoi est . t Edtixil aqu;»ni de pclra, ei deduxil unqujui oinncs justi bibernnl. lioc polu ardor sitis cxstin- D niimina aqnas (/'sa/. lxxvii). > Et ilcrunt : < Disrii- gtiiltir; biiius spiiitus ninnere sanciorum desiilc- ritiin feli( itci- adiniplclur. Consoiator enini spirilus cst, el niocrenliiitn corda i:clificai. Oinnes jnsii in iioc spirilii iiciilicati sunl , oinnes bo:>c sptriliini iicceporunl: «51 propter boc oiniies eunidcin poinm (piriiiialcm bibcrunt. Bihebunl anlein de spirituali. (/ Cor. x.) Prjcniiilciis Apostulns de spiriluaii potu, ct sub- Hcclcns ilc conscquonle eos pcira, ei inlerponens tn nicdio, < Dibcbanl antcin de spirituali : » dubiuin r l'olc6t boc tl aJiler iiileUig=. Mortua .Maria, ei dcficienle aqua iu (ieserlo Sin, iii loco, qui dicilur Caoes, mHrniuiavit populus coolra Moyscn- Qu»; inurniuratio tantuni vahiit, ul ei ipsu Moyscs aliquateiius cessissc videielur : unde cuui per silicem bis percussuni ogrederenlur aqua; br- gissiniie, audivita Doinino : < Quia noii crcdidishs inibi, ot sanctificaretis ine corain (iliis Isr.iel, non introducetis hos populos in lerrain, quani dabo eii {yum. 20). > Populi ergo in scdiiionein versi pau- lominus dcfecerani a cuiiu Dei et prope erai ut fu- gereiJia Domino, el Deo suo, niai sigiio dato reti- quis boc referie vclil, vix a|iparcl, quoinodo dislin- ^ nerciilur, et quasi fiigitivi comprebendereutur.con. gui posait, bibebantdc spiritnali poiu,el bibebant spi- iitualetn potum. Si autein plus esl biliere spirilua- lem potuni qnam bibere de spiriluali potu , quid itecesse fnil, posl id quod niajus est, adjnngere quod liiinus esl ? Si aulcin idem est, quid necesse fuit idcni ri-pciere Y Sed solel repciiiio nonnunqnain fieii ul aiiqiiid addatur. Si ergo aJditionis causa vepetiiio facia esi, verbis ex pnrie mutatis, sic ac- C'pi poiest, quasi fleret verbis non niuuiis, ut ntil- lain vini babeat ipsa verlioruin niiitatio, tanqnara dicereltir : Gibcruiit potnm spiriluaiem ; bibeb.Ml aulcm dc spiriluali,iioc esl pottnti spiritualein, con- serjuente eos [^rcira. Huc eniin additur, ut osteitdatt, qtia vicissilttditicin i»to niodtilo iiostro, cl gfa- in salulari ejus {Psal. lxxvii). i In Oco autciii cre- liarnn aciioiicni pru nobis pa-jso conipaiieiido rc- dcrc et in Cliristo salularl ejus fiduciani saluiis ba- LIB. DE ^ACRAM. ALIAUIS. 7il Lere sic»' -...l.is lu.nc. ii.-» ci iHis lunc necrss-...ia \ Lx c:..!em c,.i,lola, i..f.;. : . Ch^ri^simi, fugiu ul, cranl;«d aaluleni, sed sigi.onim signifualio ocfuilu iiispirauone pcrfeclioiil)US inti.nabal.ir , sig.K^rum ▼eneralio siniplicioribi.s proponob;ilur. ul vun.lcni Dei iii uiirabilil.us sanclilioaiionis gra- iMii. illis iiiesso, ul in Doum croilenlibus a.l salu- Ipm possinl proilessc. Non igilur oporiel omncs (lui ifsiii fvf)nn- Domini ixinici; es fieri et meii«(T div- moniorfm (I Cor. \). Vil;e liiini:in;v socielas el m.iliii ainoris jiii.iii.liia.^ ci.ni niullis iiidiciis vicissiin possint siiji.ilicari, el cx sigiiis vicissim inloliigi ; uiio familiarius inotio ct expressius iiiiiir.antur in coiivosccmli ooii»iiclii- (iino, et uiii.is mcns:e parlicipalioiio. Cmii enim ci- biis qiiasi vita sil vilx, )]iii unum cibum co.iimuni' lor pariitipant, ipsau) Mtani n ulua ljc:iovoleiili:« (ominun;c..reseii.ii.canl, tluni ipsius sul)siiliuii) viix communilcr assumunl a.l usnm viuc, (|iiilius coin- in.in.s cst iisus vit:r. Fainiliarilas liominiim iii con- vicl.i niiliiri solot et comm.ini victu, et vol amicus livlt m liabcni, mysiici elt>qiiii pniileiilcs tsso, vei ^^,^ ^„j (onvescilur, aul amicuin se simulal, ut crc- signorum aiii sacramenlornm profunJa peneir.ti"C , seti mysioriorum inicUigentia magis cst illis ncccs- s.uia qiiibus (locendi ct regonili disiiensuiio c t cre.lila. Iln.c Dominus a.l tJistipulos b>qiiens, ail : < Vobis ■laiiim esl nossc mysieriu:i. rogni Doi; cx- lcris :uitm in parab..r;s (Luc. vni).Pelra autcm oral Cliristus. » Ilaec esl peira, dc qu:i ipsc Chrislus tii- cii:« Supra banc petiam ajdificabo Eoclcsiam mc;iin, ct poiix- iiircriii non pijevalcbunl advcrsus eain {MaiUi. xvi). » ILcc csl peira, dequa dictum ost : i Staluit sapra peirani pedes mcos [Psai. xsmx).> Kl iicrum : « Petra refugium lierinaciis {Pnal. ciu).* Cbrisiiis c.go pclra esl, quia sanctorum firmiias osi. conlirmans cos in virlutc sua pcr immobilcm tialis; qnx siiiiulalio peccatuni Judx cuinulavit, qiu convcscciidosc noii prodidil, iit inagisiruni proderel. Cui ('.tcinm est : « Tu vero bomo unanimis; dux nious, et nolus iiious. Qui siniul mcouin iliilces ca- piebas cilios : iii doino Dci ambubvimits ciiin lon- sci.su {Psal. Liv). I Poii;'gis comiouiiioiii oongruii, qiiam aliincQium vitx, ciijiis coiinniinione sigiufioalnr cominunio amiciiix. Neq-ic cnim fas csi commnnis mens.x ficri parlicipciti, qui dilectionis ail coiivcscendiim se senlit cxpciicin. Cummunii» auiein inensx Doniinic^r. r. oorporali inensa. qnx in- digenuli':.s coniinuuis essc (icbcl, lioc aii plius iiabei. fi.loi coiisiaiiliain, per iminobilem gecurilalis lidu- q q„od coiiiinuiiio.icm verx amiciiix non solnm iodi- «iain, pcr inierminabilem .lilectionis pcrscvcran- liam. Cbrisius petra cst, uipoie firmus iii promis- bione sua, lirnius in dilcclionc sua ; micrdum iiicx orabilis iii ira sua. sxpe imniobilis in scnleiitia sua, sa.i'e qur,»i durus iii iribuialionc nosira. Domine I;c'.is, II l salva pace tiia loquar, quoties in oraiioiii- bus nioi» pro Iribulalionibus ei leiuaiimiibus mcis, ot^i .it!i le durii.n nomiiio , diirum lamen cogito. ^).»(»lii;sincordc iiieo icvolvo. Pctra auloii.eral Cliri- siu"-; (juolics liico, oi quid, Doniine, rcpellis oraiio- iw.Mi. ;i«ean., avcrlis lacicni luain a me (Piai. l); qiit»usqii€ irasceris superorationcm scrvi lui ? {Psal. Lxxiv.j Veruniiamcn quia dixisli ; « Oporiel suii!- |icr oraro. ci noii dcftcere ILiic. xviii). i quia im- cat, scd periicit ei consummal. nujus coniinuiiioi.is qiiaiila sit virUis, ct «(uaiita sit gralia Apostolus oslcndii, volciis nos n meiisa et socictate ct amici- tiu (licmoniorum reirahcre , el a(J inensam Clirisii, ejusque societaicm rl amiciiiani iiivitare. Oiniiis amicilia, sivc hoininuin inier sc, sive Dei et bomi- niim, sivc lioiiiinum ct dxinoniorum, suo modo co- lilur propria inuneris vel obseq.iii obl.iiiono, aiii afTeclali iiiuiicris delcctationc. IIIc quidetn snpcrbi.f ot rtfugii angclus, oum airectassel siiiiilis cssc Allis- siino, cl similitudinem altitudinis non possrt .i<-.c- qui in vcrilate, voluil cam adipisci iit siulla homi- nuin opinioiic, ul vcl putareiur Dciis, et pro Dro coloreiur. Quos ergo sedtixit.ad hoc induxil ul in probilalKm ct importunitaiein quxrendi, peiendi et D i,jyiis manuliiclis ipsiini adorareul, ipsi pro saUrc puisandi non faslidis, non (jimiitarn le iiisi bcnedivt- MS in'b!. Experiar, lc auxiliiuiic, si possiin sngeie nielde peira, oleumqne de saxo durissimo, ct si dc- dcris mil.i ^Iig;»n. disciplinx; qua rectiludine actio itis cl diroclioDe cordis siliccin irap tux bis valeam petcuiere, el duriiiam frangcre , scio q.iia ogrcdicn- tui ;i«!tix largissiinx, ut populus bibere possil, et juiiicnta, et ego inier jumeiiia. Scd exe.nplo Moysi linieo hxsitationem cordis, qiiam tu dCeslaris. Po- siularfc c.iiin in fide debeo, et non b.fsiiarc. Tu, Domiiic, (|ui probas fi.lom, adjuva incrcdiilitaiem nicam serva qiiod placct, lollc quod tlispliccl. P*TfiUi. CCI\' supplicareiil, ipsi vola oflerreni, ipsi iio.mobrcni, Cl in ipsius vcneraiiotie iminolata gu^tarcnt et mcii- sx ejus panicipes esseiit : ci liKC omiiia ut placa- Inni babcreiii, ct amicilix cjus parlicipcs ficrcnU II!e crgo, qnin videri voiuil, quod csse non poluil, qui esi superbix typus, idololalriam Misiitiiil, quani vera Christi religio postea destruKil in voris cullo- ribu'. Cbrisii, qni in ejus socictaicm vocati suni , ad niensiiin ejns invitati, ciijt.s pariicipatione eili- oiaiilur parlicipes amicilix Dei. Htiius ineiisx lau- dem oom.nenioialiirus AposloUis, prxmonet fugere ab ul<)!oi'uin cullura. t Qux eniir. conveiuio Cbrisit ^d Pclul ? t (f Cor, .1 ) FiigieuJa eM id.jloljlMa, io 715 BALDUIiNi CANTLAIIIENSIS AaCllltMSC 71« iil ud mcnsani Clirrsli acccdalui . Fugieuda esl cl A l^l i>anit quem benedumui, noniie parlicipulio eor- bjiiiiliuid» idoioialrix, <|uxcsl spiritualis roriiicalio, oniiiis scilicct, qux a bco scparat, peccuti dciccla- lio. Oiniie eiiitn quod vero Deo preponilur, quod iii aiiiorc priniuin ci iiiciile priniiim csl, lioc pro Dco coiilur, lioc in idoiuin reputaiur. Vt prudenlibut toquot : vo$ ipsi judicnlc quce dico. Calix benedictionis, cui beiiediriniua , tionne com- muHicu.io sanguinis Clniili eil?{l Cor.x.) Qunsl allum quid diclunis Aposloliis, judiciutn (liscrclionis ab liis qiiilnts loquitur, iit a pnideiili' bus, rcqnirit, iil diii^Miler dijudiccnl qnod dicturus ost, «:l atiendant qiiid sil, quid possit caiix Doiiiini, ;;c»rii iJoniini esl? {I Cor- x.J Osicnso, quid sit liic caiix, ino\ oslcndil, qutJ si< p.inis, qneiii fr.inp-inm» in sacramriito. De fra- clioiie qiia; iii(Ci:da vidcliaiilur, snpcrius diximus, Hic auiein p.-uiis qiiid sil, riijHaiernis nobis pro cer- litudine lidei dMiiitun luin csi. Unde Aposioiuft dicit : € Noniie jjarticipalio corporis Dominiesl? » Ac si diccici : Maiiifestiiin eo, qui.T parli«,ipatk> corporis Doniini esl. Quiseiiini fi(l«.'liiim iude dubi- let? rarlicipatio corpoiis iiitcllij;<>iida esl, corpiis ad panicipandiim nobis daluin. Quamvis Aposlo- !iis dirat : i Coinniunicalio s.inguiiiis, cl pariici- paiio (orporis, i qii:isi distinctioiieni aliqiiain si- cl parlicipalio corporis Cbrisli. Et primo oslendii p g'>''i.tnus, et patlicipando coiii- municamiis. Veriimlanien si aliqiia dislinclio rc- qiiiriiur, pie dici polesl, quod pariicipaiio fra- ctioni congniil, sicnl parlicipalic paiii, qui fraiigi- lur. Dividitnr cnini, ul unusquisque pariem suani accipiat. ilic aiileiri pnnis ia snbsiantia s«mper inJeger manel ; ei tamen in saf.rarneiilo frangitur, ad significandum, qiiod in divnrsis divcrsa oprra- lur. Divisioiies cniin graiiartim sunt. Sacrametilum Duniinici corporis el sanguinis gralia est. Uiide ei Euciiarislia dicilur, id esl boiia gralia lloc sacra- mcnluni lotuin el inlogruir: a singiilis | ercipieiiiiljus scqualiter sumiiur; sed non in singulis Xi{ualiler mus nosqiiicunqite fideles.gratias agendo. iaudando, C opcratur. Operairix iiaque gratia communis est ct supcr omnes caiices exaliandoet dicendo : «Calix iiieus iiiebrians qtiani praeclarus esl ! > {Psai. xxii.) Prae oajieris nenipe omnibus bic ciarus est. Talis ciiim poUis non est tam duicis, lam salubris , tani iiiebrians, tain laelificans, larn bene nientem immu- laiis. Vel nos sacerdoles benedicinius, prece myslica coiisc€r.imus, Ciiristum benedicenlein rcpr*stnla- mus. Ipse est cnim qui benedicit, nobis ininistran- tibus ille invisibiliier operatur; ille polenter nnilal, creaturae eflicaciler imperal, el ubi praccipit virlus, incunctanter sequilur effeclus. De boc calice quid dignc senlire possiimus ?quid eniin est? Nonne coio- niunicalio sanguinis Clirisli cst? Qiiae esl fidelis re- sponsio, nisi quia communicaiio saiigniiiis Cbristi est ? Hic enim caiix, qui a nobis bcnediciiiir, et iii quo benedicimtir nos, sanguis Chrisli csl, iiobis o.oni- mnnicaius, id csl nobis el pro nol>is coinnuifliler dalus. Nobis in pocubim salulis, pro noi)is in preiiuin redemptionis. Nec aliud est calix benediclionis, vei iii cotna Uomini vel in nieiisa Doinini, iioc est in ailari, qiiyin sanguis Chrisii , qui pro comniu-ii sa- jiite fusus est. Hac aiiclorili.te Aposloii poltis isie cornmuiiionis mjmen habere polesl, ul saera com- mnnio dicatur. Comniunicatio cnim inleiligi poiest, ({uia in coniniune dalur vci dccipiliir ; cciiitniiiiio vcro, quia in cotnmune liabetur. Alia cliam ralioiie \\oi.o.si (Jici communio. Hic eitini sanguis ciiaritatem operatur innobis, pcrquamomnia coniinunia finnl; 4: 'jiiK j ropria sunl singnlorum, commtinia omnjuia. D digne sumcntibus; sed per effecfum quem babet in singulis, gralias dividil his el iilis. Ergo communio sangiiinis referri poiest ad operatricis graiise coni- munionem : parlicipalio vero corporis ad diversa- riim gratiarnm parlicipalioneni. Hxc auicm partitio gr.Ttiartim, cum a Chtisto disponsetnr virtute carnis et sanguiiiis stii (una esl enim viitus nlriusque), congriieiilins lamcn ruprxsenturi polest in aliari per fraciionem panis, quam per aspprsioiiem san- guiiiis. Aspersio enini sanguinis sine pcriciiio et irrevrrentia sacramenti ibi fieri non poiesl : fra- cl 0 sacr:imeninlis fieri potest. Quoniam unus panis unum corpus multi, etc. Postqiiam osiendil qnid sit calix bciiediclionis et panis quem fraiigimiis, consequenter adjungit quid in nobis possinl : hoc esi, quid in nobis efii- ciaiil, et quse sit virtus el effectus eorum. Nam quia iinam communom operatricein graliam el dis- pensalricem in se conlinent, et parliiiones multa- rwm graliarnni pcr affeclum suum myllis tribuunt : lusiialem spiiitualem in nohis cfliciuiilv t?! omnes in Citfisio uniim simus. Per divisionem quidem gra- tiarum multi sumus : alii niajorem, alii niinorem ; alii hanc, alii illam gtaliam babentes; alii inci- pieiiies, alhl proficicntes : alii slinplices, alii pru- denles; a!ii qiiasi parvnli , alii quasi adiilii, alii qnnsi senes perfeciione nialiiri, ut ex multanim persoiiis r«ciert!m per niiilto'; gratiac aganlur. Uni- tas Ecciesiae tx personis iniutmerabilibus divetsi 7|7 LIO. DE SACnAM. .KLTAlUS. 718 sexus, (liversx. coiniiiioiiis, diversi ordiiii.s, «Hver- A allcr alierius suiuiis inembra : el ilcin unllatoni KBque perfeclionis, niiiliis inodis solel significari |loc auiem loco ab Apos(oIo significalnr per uiiila- leni pjiiis, el unilaieni curporis. Uniis panis ex inullis granis coiificiliir, unuin corpiis ex innliis mcinbris componilur. Per cliariiaiem proximi iirnii p.inis, pei cliarilalem Dei unuin corpus, inulii su- iiius. Uiiiis paiiis Deo, qui diJeclione fralerna qua invic«'in nos ililigimus dclecialur, ei quasi de nobis reficilur. Uiius panis eliam nobis ipsi ail aller- uiruni sumus. Miitua enini iioslrailileclio, iniilua esl nobis consolaiio, muiuaque refeciio. Uiule ei biii- guli alleiius incinbra sumus, quia iiivicoin coiulo- lcnuis,ei iiivicein congautlcmus : niala iioslra nl el bona, qno; videnlur siiigulorum propiia, per affe- tlum fraieriia: cbarilaiis repulanies tomnjunia. Uiiuiu corpus suinus per cbariiatein qua Cbrislns (liligilur sicut sponsus, qiii el Ecclesiam dili^^il sicul corpus suum. llinc Aposiolus ad Lpbesios : « Cbrisuis capul esl Ecclesiac : ipse salvalor cor- poiisejus (£/^/«ci. v). > El infra : c Viri debenl dili- gcre uxores suas, ul corpora sua. Qui uxorem suam diligit,se ip<;uin diligil. Neiuo cniin unqiiam carnem t)U.im odio liabuit; scd nutrit et fuvct eam, sicut et Chilstus Ecclesiain, quia meinbra sumus corporis ejus, dc carae ejii.s, et do ossibus ej js (ibid.). > Ecciesia Igitur, sicul sponsa Cbrisli, ila et corpiis Cbrisli csl, ei de spirilu cjus vivil : sicut coipiis lioiniiiis de spiiilu boininis viviGcalur. Rocie ergo B Christi et Ecclesix, qua etiam Chrisli uiembra sii- nius, qui est caput nosirum, in quo omnes unuin suiniis, sicut Apostolus ad Calatas .«cribeiis dicit : « Non est Juilx'us, neque Grseciis; non esl servus neqiie liber; non est masculus neque feniiiia, oinnes onim vos unum cslis in Cbrisio Jesu {Gai. iii). » Ad hanc unilalem pcriiiien(,'qui de paiie ct de caiice parlicipant, non solo ore, sed pio cordc, boc est qui in Cbrislo viviinl, et Chiisliim babent iiihabilanicm per fidem in cordibiis suis. Nnm qiii ex (ide vivit, non sibi, sed Cbrislo ci in Christo vlvit; et cre- dcndo manducai et pariicipat, cl pariicipando in Cbristo manct una cuin niultis, quia uniis panis uiium corpus sumus. De liac cnim parijcipatione iiitelligendum est quod Apostolus dicit. Nam qni oorpiis Chrisli el calicem solo ore percipiiint, ci ( snbjungit : i Quoniain unus paiiis unuin corpus inulli sunius, oinnes (|U( de iiiio p.ine et de ubo calice parlicipamus. > Ac si aperte dicat : Paiiis quem frangimus, vere est par- per unilalem corporis significata est unitas Cluisii c '■cip^^io corporis Domini; quoniain efleclas hoc et Ecclesiae, quain operatur charitas Chriili, qiia ab Ecclesia diligitur : diligcns ipse prior, ut a di- lccia diligaiur. Dilcciio autcin Dei inagis iios Deo uiiit, et vicinius conjungil. quain dilcclio pruximi; sicut corpus nosiruni cunjunclius esl iiobis, quain panis, non solura ai)tequum sunialur, sed cum in corpus irajicitur, el inlra corpus recipitur. Et sicut paiiis corpori necessarius est, el corpus nuirit; sic «lileciio proxiini necessaria est ad nutriendum et augenduin dileciionein Dei. Verumtamen dilectio Dei el causa el dignitute prior est, ei seniper prx- poiienda. Undc iionnuiiquam fit ul juslissime of- lciidalur proxlmus, ne offcndalur Deus. Uiius ila- que paiiis uiiuin corpus inulli sumus. Qni inulli? i Oinnes qui de uiio paiie, et de uno calicc parli- " ripjinur. > Ecce bic osiendiiur panicipaiio ad ca- liceui iicut ad punein perlinerc. Ncc niunerilo : iina eslenim virliis uiriusque; el sicul boslia, quae ct panis dicilur el corpus, in nobis eflicil ul unus panis el uiium corpus siinus : sic et calix. Sed cuin laiio siinilitudiiiis, qna uniis paiiis uiiuiii corpus di- cjfflur el sumus, sulum panem \el corpiis rcspicial : graiiain taincn qua uiius paiii^, nnuin curpu^ sumus, parlicipatio lani calicis quam punis coiifcrie cre- denda esl. Participaiio igitur ulrique coiuouit, scd significalio niagis altcri congruit. In bis vcrbis ostciidii Apostolus participatiunem de uno paiie el do uiio c;)Iice operari in nobi» iiniialom fratcrii;e so- cielatis, qua proptcr Chrislum socialilcr vivimus, el indicat. EiTicileiiim, quod nullus nlius cibus efTicere potest, nisi solum corpus Domini. Quid esl lioc? Videlice( quod iinus panis uiiiim corpus miilii su- inus. Fides quippe caniis assumplx de nobis, et sangiiinis cfTusi pro nobis, el ulriusqnc ad nsiini conccssi nobis, aniorem Cbristi et propler Christuiti amoiem proximi nobis iiifundit. Qui infusiis nns Cbrisio et in Cbristc unil, ut compleniur qnod ip ViJete Israel secunditm cnrnem. Sonne qni etinnt hostias pnrticipes sttnl allaris? Quid ergo? Dico quod idoli! iinmolatum sil aliquid ? aut quod ido- lum sit aliquid? Sed quce immulanl genles, (iamo- nibus immolanl, et non Deo (/ Cor. x). Similitudo adducilur dc lcgalibus sacrificiis, ad inielligenduin qiio i dc idulolliylo vult inlelligi. Qui edcbant iiostias, religioni sacrilicandi conseniieivint» et bunc sux voliintatis consensum ipso esu immo- lalorum ostondcbaiit. Si onim iion conscniireiil, non edercnl. Proplerea qui edobant parlicipes erant altaris. Nam de immolalis parlem capiebant, ci se illi rcligioni par(em capiendo et edendo socialns esse maiiifcstabaiit. Hoc est, quod Apostoius dicil \ « Videte Israel secundum carnem. > Ac si diccrel ; Vos qui eslis Israel secunduni spiriluiu, Dcum ▼!- dciiies, ei spiritualia intelligcutes, videic bracj 'M n.VLDLIM CANTUAUIENSIS AHCIIILIMSC. liO cortialia Irgis pruxcpl.') «crlnniiin. < iNtinnc (|iii \ aiil nulc, si polcslis, racile. I^(|ii:imitr, cl viilcu- ciliini lioslias, |»articipes siint alUiris? » Quasi ili- cnt : Ihiid (jiiLiiini quin parlicipeB siiit aliariH, nofi soltiin iiitie parlein capicnito, sctl sacris illis cou- scnlieuilo. Kx iiis qii dicla suni tlc parlicip»tione novi vcriqiie sacriflcii, et de usu lcgaliiiin lio^^iia» ruin, ccontrario colligi potesl qnoiJ cuiiiis iiioli et csus iJolotliyli per conbensunn snpt rsiiiio^i eiroris el iinpieialis colentes et coinedentcs dialitiio soci^il, ei in ipsius inenibra iransronnai. Du (|ita socictale (licturus Aposloliis, prjeinillit, quoJ iJolis iiiinio- liiliim vcl iclolum non sit aliqiiid. Fl liot: noii sinc causa. l'rohibtiit quippc panjo aiilc t^iiliinaiii idoli, elctU rcm malam cl noxiani. Hinc m&le iiiicKigenli videri polerat Aposlolum insinuasse idoluni aliijiiid nitis siiiuil. Kcce vos cslis cx iiiliilo, el opus vcstruiii ex eo qiiod noii csl. Alioniinaiio cst, qui elrjjit vo» (Ita. i.i). I Lx liis Acrhis lsai.T ostenditur qno 1 idolum nori lioc est qiiod puiainr; o\ rnislra pu» beo colitiir, ciim iion ii.'ilicai pras( icnliaiii rHliiro- ruin, ncc facultatcm l*cnc vcl malc raciendi, l(.>- qiiiMuli vcl vidcndi. Mc^ndarinm cniin csi. El lir,< t siiopus artilicis, qiiod nianus fiiixil, iion esl tiimeii quoti error finxit. Non csse, vel niliil cssc, in sarn» eloqnio cx v.iriis cansis variis niodis accipitur. Liio quidem inodo, cniii aliier csl iii opinioiic, ali- tcr in verilMlc. Jiixla qiieiii niodum Aposio'iis dicil : « Si qiiis sc exislimril .iliqnid csse, ciiin niliil sii, ijjse sc sediicit (Cnl. vi). » Sccuiiduni liunc iii<> esse, vel aliquitJ posse el iii polcstalc lial>erc no- dun» poicsl iiilclligi, qnod idolum iiiliil csl, qiiia cere, vel male facere. Quod lemovii ^iicfits iilolmu niliil esse. Polest qiiidem propria ciijiisijiic iinpie- las ipsi nocere; poicst et du-mon, qni idolio piresi- (lcl, mulum facere : al ipsiim idoluin ii'iii polest, sed sub tcgmine idoii occuiluin esl mysterium ini- quitatis. < Et quod idoli^ immointur, du:nioiiit)tis immoialiir el iion Ueo. > Fropicrca cnltura iitoio- rum, sicut revera ciilliira diuiiiotiionim, fuj^icinla esl. Volensiiaqtic Aposioliis culuiraiii idoloruin pro- fuiiiiiiisxstimari, sicut rcvera ciiiUuain dxmoiiutn, cum superius ilixissct : * Fugitc ab idoloruiii ciii- lura, > adjtecil, « Dl pruJeniilnis loquur; \os i|si judicale qtiod dico. • Qnasi dic:tt : Cogitate subl- lieMdaciimi est, el iiisi[»icnlis lijjincnitim, sicut scri- pliiiii cst : ( Cor iiisipicnlls adomvit illud (ha. xliv). » Aiio taodo dicitiir non csse, vel niiiil esse, quu I Dco atictore iion csl. Sicul eiiim bonitas Dei cniisa esl on:- liiuin (|iia! boiia £iinl, iit l)ona sint, el sicul siipieiili.i Dei luxesi, quse liliiminai oniiics (jui recle sapiiini,i;t recle sripi.iiit, sic esschlia Dci Citusa esl oinniiini coriini (\\ix siiiit, liuc prxsians eis, iit siiit. Omniit onim ex ipso, oi per ipsiiiu eliM ipso. Ilinc Dionysius .^reopagita : « Esso omnium cst, «upercsse Diviuila.'-. Esl eniin siipor onuio es.se, qtiod dal nmnibiis csjc. » Qiiod ergo cx ipso, ct per ipsiim, ot iii ipso nnn cii, ipsuni iiiliii cst. Juxla lninc modiim polest dici, iJu- lius, xsiimate profnndius, quiii sit culiura idoio- q li:m iiihil est, immolatum idoiis nihii est, pccca- ruin. Ciiiliira eniin tlit>iiiuiiial. cxiii) : « iir- gctiiuiii .lulom el atTtim non nihi! cst, in eorum nempe lipslimalione qui avaritiae studenl, qu.c esl idolorum serviius. Quomodo aiitcin inteHigonduiii sil, qnod AposLolus dicil, ex vorbis lsi»ivT prophciae perpcndi polesl, uiide Apostoliis iissunipsisse vidc- lur quo Lt il- liid : < Qiii dai sccrcioruin scruiaiores quasi iioii sint, jiidices lorrae velut inar.e fecit (ibid.). > Ll Esllier : « INc iiadas, Doinine. sceptriii;i luain lii:j qiii non sunt. ne ridcvut ud [uinam noslrani, se>i (Oiivertc consilitim coriim stipcr eo-) (Esllifr xiv). » Alic eiiam modo omnes gentes el secrciorum scru- laiorcs, el juJicos lerrae, etsi inagiium qtiid esse vidcantiir, secuiidum poientiani et sapienliam inunJi btijus, in comparalione ojus qui dicit, < Ego sum D qiii sum {Ejcod. iii), > nihil suut. Alio quoqiie inoiio dicitur quid nihil esse despective, pio sui iiiiiiititatc, juxla qucm cliam inodum iJulum niliil est. Secundum hunc modtini dicil Apostolus : « Si habuero proplieliam, et iiovero mysteria oinniii, cl omnem scieniiani. et habuero oniiicm hdem, ila ut iiiuntes irai.sreram, chariiatem aulcm non liabucro, iiihii suni (/ Cor. xiii). > Alio niodo dicunlup a.l nibiluin redigi, quoruni molimina el consilia el to- natus frustiantur, el ipsi ei opera coruin. Sic enitn (le juslo sniplt.m est : < Ad iiihiium deduclus est in con.ipeolii cjus malignus. » Cui simile csl ilhid ; « Ad iiihilum dcJuces oniiies gentes. > Oiiiiie aulctii (iuoii l'co toiilnrium csl. in quaiiluni a vero csse 721 Uli. DE SACRAM. ALTARI.S. li-^liril, in lanliim iion f>sl, El ij>si ivctcaloros, tl A 'i":» scnplmncsl : < Ij c^io (iispoiio vol»i>, iidu ,|«. percata coruin, sccniiduoi qiiod -d Deo vel iii Deo non siiiii, ttiliil sniit. Uiule seciindiini itiiitalioiicin lx»ii:P \ii.T in iiKiLiiii, rede noii csse «litiliir, iiiii sic iiiH(aiiir. Miilio .uiiem iiiirjijiluis noii essc .Ti(i|iiiiir, secuiuliim iniiuilioiiciii ni:il;e >i(,c in i)tin:iin, vel iiiisernc iii Itc.iimti, siciK csl itlud : i Veric JHipios, poMiii iniiii 1'aier ineiis regniiiii ; ui ^iiaiis e( Ijjlia- lis siiper incnsain itieain in regno nieo [Luc. x\n). • Meiisa ('uMiioiiionini es( vel al(are idolonini, vcl pervirsa (loclriiia iKPrclieonini ; ubi paiiis iii oeculto iiiiMislral-.ir, dc (jiio scriptuni est : < Ai|03e fiiriiv;c liiiitiores siiiit ci panis abscoiKlitiis snavior [Prov. ei noii ernn( (/Vo#. xn). • El i(ein iliuJ : < Noliiil ixl. , (),i:estionc.n videlur faccrc, qiioj Aposloius (!iui « No:i polcslis ealiccni Doiiiini l»:licre cl cali- ceii» (l;riii()iiionitn, • si lioc loco culiv i)oiniiii pro sanyiiiiie Clnisli accipilur. Mulli cniiii criniiiiosi, nagiliosi, calicciu Doinini aJ jiKliciiiin sibi bibuiit, a Ciirisli sociciato aliciii, et il;c:nonibiis soeiaiuli. SeJ quoti (licluin est, t noii polcslis, » sic iiilciligciijiitit esl, s;t!iibrilcr noii polcsiis, vei licitc iion potcstis. coiisoljri, quia iion Mtiit {Jer. xxvi). > .Mirabililci ciiiiii ilitiliii, « non suiil, » <|u iiido leiicitiM- iiiiii. Ei niirai)ili:er ilicilur de inipiis convorlendis, i iioii rruiil, » cum esse incipiant ;ib iniiio conversionis. fiidc qiiidain : < Eccc liixi. uunc cwfii, h:cc ni:iia- lio dcxtcrx Excclsi (Psal. twvi). • A'o/o aniem vos fieri socios ilwniouiorum. A'o»i fioli:- stis calicem Uoitiiiii bibire,el calicem da'monioruiii. li „, ,„,... ,.,..„ „ ■, , n . , • i ,• • Aon,,of«/i.< meiisa- Domini particpc, e,se, etmen- "* '^^l;'"''^'»'^ "0" - cipiliir ; (|iinttiIoqiic auleiii pro mciisiira diviii» jns- ntm coiiscnsu ei iisu Deiis conieinniiur, et da*ii5tiiics Iiciioijnlur, et eonim faiiiiiiarit;is asciscitiir Pio pteriM, ui conim societas fngiatur, abslinerc dcb;- iiuis, qii.TiCunquc illis piacere di^noscunliir. Noii buiii Ciiiiii dxiiioiics noslr;ccoinmuiiioiiis, nec mcii- tili.r seciiiidum il!ud : « Culix in inaiu! Domini vi;ii ineri pleiius niislo (thal. lxmv). • Dei quippc sapiciilia suo -jrbilrio cuncia di>pon?iis e( niodc- rans, sccundum iTicnsiiraiii juslilix' sii,t, botiis el iii:(IJsin misciicordia el jndicio bona e( maia disiri- «e eorcin co^nmunicare possumus, vel caliccin eo- q l>uit : sicut congrucre iiovil decori uiiivcrsilati.'', cl rum iiiheie : si tlesiderio nobis cst, :iJ sociclJlciii saliiii coriuii qiii prxorJiiiaii siuit ad vil.im. ilu: Cliri .li pcrvciiirc, cl meiisam vel calicem cjus par- autcm calix dicilur viiii nieri plc-nus mislo : quc<4 liciparo. Ilec est quoJ Apostolus tlicit : : Non pote- con!rai-iiim videtur. Quomodo ciiiin calix vini meri siis c.tiict III Dotiiini ijibere, et calicem dMmoniorum. esl, si plciius niisio esi ? Aul quomodo plciius misto Noii potes is iiiciisa: Domiiii pariicipcs osse, ei meii- *sti si calix viiii mcri est? Scd si subtiliicr peiise- iid> (ixmontorum. > Calix Domiiii, ul Jam prxdixi- nuis qualis si! jiistilia Dei in se, manifcste apparc- nius, iribus iiioJis diciiur, aut sanguis Ciirisli, se- bit, ciincia bona, quae facimus, illi magis, siciii cuiitiuiii iliiu : « Hic calix iioviim tcstamenlum cst largiiori omniiim.ei JUClori,lribucnda,qu:!m nobis. iii saiiguiiic iiico {L:ic. xxii) ; > ant passio Cliristi, Nibiioiiiiiius app;(ieljil, ni:ila qux p;ilimur, cl itCKn secuiiiiiiiii illuJ : < Caiiccm, qiiem dc;lil luibi l'alcr, mala qu;c ajjiuuis, m;igi.s iiobis impulaiida, qiiaiii n»ii blbam illiiin ? » (Joan. xviti) aut imitatiu pas- iHi : imo omniiio nobis, ct non \'\'i ; loliiiii autcm sionis Cbristi, juxta illuJ : « Calicem quidcm m<'uiii bonum nostrum dc nicra cjus iiberalilatc et benig- bibelis (Ualili. ax). « Calix dyemoniorum e diverso nilate procedit. Qiiod auleni juslilia Dcl amara csl ucci|ii poteslj qui dxmcnibus olTertu'', vel qui por iiomini, vcl ioolt:sla, iacit boc hominis iiijuslilia, ul :iiii..riiu»Iiiicii: picnat: ab cis bibiiuri, vci qui ir. sOJu- D nierito diccro possit : vi.t mtx et iiiiquilal(\s mo.c <:(iuut:ru erroris, in iiijuriani passionis Clirisll, pcr reccruiil lioc niilii. Homo quidein a Deo simplex cl ainorem voiuplalis et iniqulutis propinjtur. Meiisa rcctus creatus cst ; ipse aulem miscuit se iiinniiis Dwniiui altare csi, uLi CUrisltis in sacrameniomaii- qu;csli()iiil)us. Cnni crgo i<^.d(lii Deiis liomini viaiu duc;itur. De «nia mciiha scripium cst : « l*arasii iu ejus super capui ojus, potiiiii bibii tiomo, qucm ipse coiispecii: mt;o iiicnsam, advcrsns omnes qui iribu- 6'^' mlscuit Si aulcm pecoalum iioii cssci jusiilia laiit me (Psal. \xn). » Iiem iiiciisa Domini sacra Ooi nulli duicis noii cssct. Nunc aulom eidulcis est, oCiipiura, iii qiia panis viiaj ct intelleclus propo- <^l gravis ; scJ suo ipsius i-ondimenlo duicis, judit^io iiiiiii. Noii oiiiiu iii s(;lo j)iiiie vivii homo, scd in vtro proptor peccatum gravis- Calix ilaque Domini onini \trlM>(pio,! procedii do ore Doi. Du bac mensa lcmpcrittiis ex dulci cl auiaro, id csl cx mi Mgnificans meram justitiam, quam priiis liabtici.it, .tdmistionc iniquilatis ruissc corrupt.iin. Undc et dicit : ( Jiistiiia habitnvil in ea : nuiic aiitom lio- inicidx {ibid.). > Oc lioc calicc propinal Doniiinis boiiis amara et dulcia, pcr consolalioncm niiseri- cordix, el pcr aroaritudinem disciplinae. Nam dc arnnriludine disciplin.% scriplum est : ( Ostemlisii popiilo tuo dura ; polasti nos vino compiinclionis (Psal. Lix). > Al de consolatione misericordiaescri- jitum est : ( Date vinum moerentibus, et siccram his'qui amaro suiil aiiimo {l*rov. xxxi). > De lioc quoque cilice propinai Dominns malis bona et inala. Jiisiiiia nempe contra malos non oinnino sinc misericordia esl. Nam pax vel prosperitas, sivc spaiium poenitentix, ad lioc eis indulgetur, iit vel beneficiis provocali cuslodiant justificaliones Dei , et Ic-gcm ejus requiranl. Ipsi vero abjicienles gra- liam Dei. misericordiam sibi in judicium conver- lunl ; ci inde discuni facere injiisiitiam, unde eru- diri debuerant ad juslitiain, sitiit scriplum est : ( Miseieaniiir impio, cl non discei f.icere jusiiiiain {Isa. xxvi). > Propterea ira Dei manet super eos, ei iiiisericordia,qu« '.id horatii eis impendiiur, mox ingralis jiiste subLraliiiur. Hinc Doniinus misereri voleiis, etqiiasj inodiim quo miaereri posset requi- rens, per prophetain dicit : ( Quid faciam tibi, Ephraim, quid faciam tibi, Juda ? Misericordia ve- stra quasi nubes niatuiina, et quasi ros maiie per- transiens {Ose. vi). > Nubes matutina et ros tunc ab sestu temperare cessant, cum sesiiis acrius penirgei. Sic est et misericordia qux malis ad tempus datur, et in tempore sublrahitur. Hinc beatus Jacobus ait : ( Exorlus est soi ctim ardore, el arefccit fe- num, etllos ejus decidil, et decor vulius ejus depe- liit : ita el dives in ilineribus suis marccscet (Jac. j). > Huncautem calicem Domintis in manu sua te- nens, quoniam judez esi, et cx eodem calice, sive ex mislo, vel vino mero, quod per interprclalionem idem est, dislribuit misericordiam suam, vel irani , miserans cuivult, et quem vulliindurans; infundens quando vuU, ei quanlum yuU in vasa roiscricordix, et vasa irae. Cum ergo vas misericordiae vel irae de vase calicis Domino infundente siiscipitquod infun- dilar,tunc Judex inclinat ex hoc quod implei, quasi viiium de vase in vas iransfundens. Juxta qiiein inodum loquendi potesl et iliud intelligi : ( Proin- piuariaeorum plena, eructaniia ex hocin illud (Psa/. cxLiii), > ex vase scilicet in vas ; vel forte ex uno gCKere in aliud poculi genus. Poiest el aliier inteU iigi, quod Psalmisia dicit. Deus siquidem sxpe obla- tam,gratiam aut coUaiam alii auferl, et alii conferl. KIF.NSIS AUCHIKPISC. 7*4 A Dcbilam qiioquo ir.Tin a conTcriiO avertit, n in »vrr- Giiin convertil. Siipcrbia enim reaistil, liMiHililms (Jal grnli.'im (Jac. iv). l)r>de et PublicaniiK conMde- raiione peccaloriun fiiionim quasi liiimilialus, in leiiiplo jiisiificaiiis esl(/^i(C. xvm). Pliari^^xiis autem qiiasi nuigiiiliidiiie meriioriiin in snpcrbiain eintut est. Vm eiiim jiistus qni peril in jnslilia sua (Kcelt, vii). Et qiiis inagis qunm illc qiii iiiinis juslus in se cohfidit, cl nlios aspern.Ttiir? Hiiic Jiidxoriim po|iiilus iii siipcrbi.t sua cxcxcnttis cst, et iii perfidia obdiratJS : poptiltis vero geiiliuin per grnliam esi illiiiniiinliis. (■rntin rcpromissinnis qiiae hnic cst nl.inta, iili Chl dnin. Irn Dei a gcniibu<« aversa iii piTvcrsilaleni Jndxoriiin esi convcrsa; cl lioc qtio- iiinin Dcus Jiidcx cst, qui hiiiic huniilial, ei hiine B cxallat. Vinumqiiippc iniscrioordijc et irx transftiii- «lens, iiu.Iinal c.s hoc in hoc ; ex vase scilicet ir« iii vas misericordi^c ; el versa vice ex vase miseri- cortlix iii vas irx. Unde est iihid : ( Aufereiur a vobis regniim Dei, et dabitiir genti fjcienli frwclu» (jiis (Matih. xxi). > El illud : ( Omni hnbenli dabi- tur; ei aiilem qiii non habcl, et qiiod habet nufere- tur ab co (Mallh. xiii). > Deus autem in oninibus jiiste agcns alios dirigit, aiios corrigit, alios incor- rectos et incorrigibiles, poslmodum diiriiis puuien- «los sibi diinillit, ct in errorc rclinquit, snsiincns iii multa paiienlia vasa irx npla in interituin. Pormis- sio vero Dei vel palienlia, quamvis malis indcbila, qiianlum ad ipsum quidem sempcr justa est, iitpole qiix benignilaii cjus conveniat, el sanclitaiem de- ceat;et ideo ad fxcem calicis non pcrtinet. At viia eorum vcl conscieiitia, qui patienlia Dei abiitiininr in superbiam, fxcis nomine liigna est, inqniiiain, sordida et impura. Hxc cst fxx de qun Proplieta dicit : ( Eduxil me de lacu miserix ct de luio fxcis (Psat. xxxix). > Et Isaias : t Panim esi ul sis ntihi serviis ad susciiandas Iribus Jacol), ei fxces Israel converlendas. Ecce dedi te in luceni geniibtis, ut sis salus mea osque ad exlrcnuim terrx (ha. xLix). > Ei Jereinias : ( Feriilis fuit Moab abado- lescentia sua : requievil in fxcibus suis, nee esl Iransfusus de vase in vas et in transmigralionem non abiit. Idcirco permansil gustus ejus in co, et odor illius non esl iminutalus {Jer. xlviii). > Hxc D auiem fxx exinanirl debet, et timore Dei consumi, el omnino annihiiari, quoniam Deus judex est. Ve- ruintamen dum poenilentia contemniiur, limor Dei exinanitur, fxx non esl exinanita, quia erroris fx- culentia, el malx conscienlix immundilia super eos qui non corrigunlnr, manet in xieriio realu, xter- noque cruciaiu. Peccali vero fxculenlia sive cor- ruplio, de qna bibunt omnes peccalores terrx, vi- num erroris dici polest. Non solum aulein fxx, setl et fxx viiii meri. Corruptio enim justili* csl, in cu- jiis comp.iralione tanto magis vilescil, quanto a sinceritaie ejus magis recedil. Sic dici potest fxx sociorum, qui inler bonos solus m^Jus csl. Sic infi- delis Synagoga ilicilur fxx Israel. Vinum auteni cr- roris pcr bumanam sapiciiliain ct eloiiucntiam, el va- 7-25 LIB. DE SACRAM. ALTARIS. "W ri.mi riTiim piilchriluJinem ad omnla viiiorinnhlati- A qiiioiiniiiieir. niinc agiianlnr, Iria hccc par$ siiiit co- (limonla el obleclanienla, a principe Babyloiiis i>io- fuhi, ol calix. Vol pars calicis dicliun esl, qnasi non pinainr. De qiio scriplnm esi : < Calit aiilein Ra- lo;us(ali\, qiiia hnec est pars poeiioc, cl non toia bvloii in tiianu noiniiii, inebrians onincni lcnain (Jer, II). Aiircns islc caiix taninin fnlgct, qiiar.tnm placel : iil(>o(|ne aiircn«, qiiia prciiostis qnibus placet, cali-x iste lota vanitas cst hnjus niunili, ubi niliil, iiisi coiicii|)iscentia carnis, el conctipiscentia oculomm, p(t'iia coiutii. Ciiiii crgo pccca-it mali, vinnm erro- ris bibu.il dc calice (ixmoiiiorum. Cuin jtistc pu- nitintur, aul de peccaiis, aul pro pcccalis snis, de calicc ftiroris Domini incbrianlnr. Ilcm ilc calice Novl Testaiueuti. Calix anlom Novi Tcsl-jincnli, calix viiii iiieri esl. el sopcrbia vil.r. Ihcc vaiiilas (Oiirusio est, iilcoqiie ot (iiiodainmodo inlra .sc ronlinct miscricordiam el Rabylon dicilur, civilas sciliccl, in qiia habilant Jtidiciiini. Miscricordiam qiiidem his qni caticcni lilii s.Tcn1i luijus, qui in vanitate ambulanl, ei iii dxmonionim iion bibunl, qiii seciindnni rarnein vnnit:ite ccmversantr.r. De quibus scriplum csi : noii ambubnt ; qni complanlali lacii sunt siinililii- « Accipientinvanilalccivriatessiias(P««/. cxxviii).» dini inorlis Chrisli, ul miscricordiam conseqiianiiir. Ilic calix in manii Doiiiiiii est, non quod Deiis vi- Judicinm vcro liis qui seipsos iion dijudicanl ; qtii num erroris propinct, qui nciniiicm tenial ut dcci- g sccunduni dcsidcria crroris ambulant, cbrii a viiio piai ; scd dignos decipi dimiilit in dcsideria cordis crroris de calioe daemoniornm. Toia dispcns.ilio eorum, iil catit in adinvenliotilbns suis. Hic ergo gratix Dei et misericordix, zelus quoqiK^ indigna- calix dcemoniorum esl. Qni de eo bibunt, calicem tioiiis ejus cl irae, dc lioc calice qiiodammodo deri- Domiiii bibere non possunt. Calix aiilem Doinini, vari, vcl propinari vidolur. liic est cnim vila ntimdi, qiii cst plcniis misto, vinum erroris intra sc non in iis qui salvi riiiiil : hic anlcm judiriiim ntundi capit, scd vinum misericordiae, aiit viniimir». Nani dc miscrirordia scripluin esi : t Calix meus inebrians quam prxcfanis est. Lt misericordia liia subscqnc- lnr me (P$at. xxii). » De ira vero .ipud Isaiam srri- iii iis qni percuiit. Ilinc cfTtidil Deus profundishimaB charitalis sux plenitudiiicm. Ilinc efTtindei lotani incomprohensibilis irae sux» iiidignalioncm. Argue- tnr eniin mundiis dc peccato, in his qni percnnl ; pmm esl : « Consurge, Jenisalem, qiioe hibisti de nec apparct unde magis pereanl, qiii perilnri siim, inanu Domini calicein irac ejtis ; iisqnc ad fundtiiw quam qtiod tanlx graliic ingrati existunl. Yx ho- calicis sopoiisbildsli. et pntasti usqnead faecftS (/srt. niini illi, cui salus mtindi jndicium est ; cni vlla Lxi) > El infra : ( Ecce luli de mann lua caliccin inors est, cni absolutio damnatio, cui graiia ira soporis ; fumlum calicis indignationis mex. Non est, cui calix propiiiationis calix indigiiaiionis esl, adjiciam ul bibas iiluin iiUra (ibid.). » De hoc vino C cui vinuni inerum fxx est. Clirislns pro nobis inor- indignalionis el irae Doiiiiiii p'>test eliam ci illii.l in- luus esl : nunquid gralis? Quid r«3fercmiis in hoc tcliigi, qtiol pr.Tmisiiiiiis ; t Calix aurcus Babyloii, sa'cnIo ? qtiid respondebimns in futuro ? Dicat pro- elc. {Jer. li), » utsccnndnm hoc ad calicem dsenio- lomariyr Slepliaiitis : Dro le lapid.ala es* caro mea» iiiorum non perlineal. Rcx qnippe Babylonis, id est Dciis incus. Dical el Laiirentins : Pra le coiiccc- princcps biijns mundi, minisler est irae Dei ; el pec- mata cst caro inca, Deiis n.cus. Dical qniciinqno caiores a se deccplos fljgellat, ul a vino ftiroris Do- plagam inortis in corporo sno pro Christo accepil. niini inebrielur oinnis terra, id est omnes qni sa. ]Ixc facia est milii, qtiia jiisiilicaliones.tuas exqiii- piunt, non qna,' sursiim, scd qusc siiper lerrain. Ilic sivi. Dicat qtiicunq.nc carneni stiam cnxn viiiis el anietn calix aureus esi, lain preliosus Deo qiiam roncnpisccniii.s cnicilixil :. Pro le nioriificala est cliarus; cui nimirum stia jnsiiia placet et in siip- pliciis peccaloriim. Dc hoc calico bibil civilas illa i.clyia Bai)ylon , qua: in ira indignalionis Domini desinictacsl, in figiira bujiis inundi, qui destruetur. caro mea, Doiis incus. Iinpins aulcm ct peccator qnid diccnl, qni inoriem Chiisli non repntant, qni sanjjtiinem uva: meracissimx odibili irrevereniia lanqnam f;cceni rcsiimanl, cl Filitim Dci conciiloant? Ilinc in Apocalypsi scriptum esi : i Cocidil, cecidil Q.ix esl eiiim faex, qux non esl exinaniia, inagis Babjlon civiias magna (Apoc. xiv). » Et post pau- quam indigna scslimatio, et impudens irreverentia ca: « De vino fornicalionis ejns bibernnl omncs tanti sacramenli, tantique beneficii, ntinquam de- (Sentes (Apoc. xviii). » Et infra : < Duplicale dupli- lenda, nunqnam dimitlenda ? Sane hic calix nil in- ci«, secundum opera ejns. In poculo qiio miscuit, qninatnm babct, nil impurum, nil fxculonlum ; sed niisceie illi duplum. Qujnlum glorificavil sc, et in sicut leslamenlum Dei contaminare dicnnliir , el deliciis fuil, lanlum daie illi tormcntum et hiclum (ibid.). » Peccatores autem qnaiidoqiie ftagellanlnf de peccaii.s suis; et ipsa coriiin injnstilia jusiiliae Dei mililat, cnm ipsa iniqnitas culpx minisira est vindiciac. llinc Psalmisla dicil : < Igiiis, sulphiir, el spinius proceliurutn, pars calicts eornm (Ptnl. X). » Ignis concupiscentiae, quo nunc ardenl, ct sanctum nomen Dei pollnere, ct justilias Dci pro- fanare, qui suo vitio in liis corrumpunlur, cl con- tamiiianlnr, et profananlur ; sic qui tantain gra- liam non dignexittimant, el viiium incruin viliuruin conlempiu lanqnam faerem repntani, dc bono de-i leriores efficiuntiir, el pro vino mero faecc inebrian- iiir. Audiie, fornicalores ; audile, adultcri ; audite, sidpbur iinpurne conscieniije, quo nunc Dco ct silii qtiiciinaue in deiiciis agenlcs ct vanitatem hujus feicni, ei spinius proccllanim, qno pcr mcmis in- sjcdili amanlcs. Noii poicsiis caliceni Doa-inl bi- 727 BALutiM canti]aiui:nsis AKCinmsc. m her J , ei calicci» daeinoiiioriin». 0"' ^"'O sopmis A ii'»n'l'us vjtKlicanfli!,, A|tosloliiiiiiaiiifehl<: ium |iomiI; cUrii cstis, evigilale aliiinaiitlo ; dij^ereii^os viiiiiin, (|uo iiunc inadnlis. Dc soiiino constir(jilc, :ii.tc(|u:'.iii cxciteiiir contia vos laiiqiiaiii iloriniens Dfiiiiiiiu» ; lan(|(iain poleiis crapiilalus a vino. Qni cniin nniic «'issiniiilal, qtii ailliiic cxspeilat, laiKpiani tloitniciis Doiniiius : cxcil.tliiliir laniiem Ijnqiiain potcns cra- pulatns a vino furoiis, ul doriiiieiile.-> cxcilet, ijni iinnc crapulali siinl a vino erroris. Extunc potens {lOteril, ct |ir.Tvalci:s prxvalcbit, sicul scriptnm cst: < Tu icrrihilis C", el quis icsistet tibi ? cxtiinc ira liia (PhcJ. i.xxv}.i Kx caticni Epislola priiiia : Concenieudbus vobis in uuutn, elc, us jui: a I illiul ; Itaque /juicunqHC viiiiiducaveril piiiiem liuuc , vel biberit calirem Domiiii jndigue, reus erit corporis et sanijuinis g Domini (I Cor. u). .Aposloius Ecclesiain Dei , qux eral Corinilii, iiniliis inodis ad veram religionesn institiieiis, ialer ^.-ctcra saluliferx crudilionis dociiiueula, de Du- iiiiiiica cobfl». id (!6t sacr.inienio Domiiiici eorporis ei sangiiinis, quod ad oninem Ecflesiaram xdifi- cationem prodesse possit, quod a Domino accepii, tioc iradidit : osiendens, quoinodo, cf, quo ordine li«c coena institula sit : cl qnid sii.qird possit, q'iid prosit ve! qutbti« obsil. Eraiil aulcm iii Co- linlltiis quidani reprehcnsione digni ciica liujus sacrameaii perceptionetn, ciii nuiiiis dignam rcvc- Tcntiam cxhibebant , ta.iquam «lignitatem lanU' gratiae atit ignorarent, aut niinns digne xstimarent. I!ac occasione quam magniike scstimanda sit lnijus sacraTticnlt dignilas, praescribit, et rcprebcnsioiie «Ifgnos ab irrc^erenii prysnmptione modesia redar- gislioiie compescil. Arguens crgo dissensionis jtjd- lum, dicit : < Convenientibus vobis in Ecclesi.im, andio stjsiiir.is esse, el ex parlc credo.f Qnaedar.i aiiiew causa dissensionis haec puialur, qnod in Eo- cicsia. ul>i causa unitaii convenitur, snas oblatio iies sibi vindicabant, ei cacicri non sumciites pDr- icm confundebanlur. flaec aiiiem sola cTnsa , eisi ali;e desiiit.sufficerc potcrat, ul Domiuicam ccenam nianducare non deberenl. Propierea dicit : iCon- venicmihus crgo vobis in unum , jam non csl C(ft- nam Dominicam manducarc : i ac si dicerci : E^ sed pr^cstiiiiptionein tiRii.i' pateiiter cxpriniit. l*ro- pter (|ua!« taiisani f<)tt(5 dixil : • Andio scissMra» csse,> ei inlerpoiKMis qtifMl oportel ci b.crcscs esse, iiddil : • Coiiveniciilibns vobis iii uiiniii, jani iioii csl Iionsiuicaiii cicnirn mainlticare.i El catt&am rediJciis siibjiiiigii : lUnu^qnisqne ftiiiin suain coe- nnm pnrsnniil ad mandticaitdntn (/ Cor. ji). i Dcindc argiiU, qnod csuricniilnjs niliil darcnl, ( t quod ebrii cranl, cum sobrii essc iicl)ercnt; <-l qiiod donios babcnics, in (lomibiis agonda in El clcsia facicbant, id cst nrianducabanl et bibebanl, et Ecclcsiain Doi, qux esl domits oraiionis, coiitem- nebaiit : ci non habeutes confundcbani coram eis nianducantes ct bibenles, et nibii cis danies. Tio- plcr qiiod dirit : « Qiiod dicain vobis ? » ut parcius dlc.itn : I Lautio vos, iii hoc non laudo(i6/(/.).* Ide«) non l.iudo, qiiia corpns Doniini csl , quod irreve- reiiter accipiiis, et in ejus conimcmoraiione suinere dcbctis, qiiod ab eo didici : < Ego enim dccepi u Ooii.iiio quod el tradidi vobis {ibid.).t Quod Ecclc- siis iraderet de boc sacrainciito a Domino actcpii, sic-.it et Evaijgelium, qiiod ab eo cvengciizaiuin esi Unde au Galaias scribil : < ^olum vobis fzcio, fra- ircs , Evangeliura quod evangcliialum csi 2 nie , qiiia noii csl sccunduni iioinineiii ; neque eniin ab boiiiine ac^cpi illuii, nequc didici, sed per revclalio- nem Jesu Cbristi. In qua nocic tradeiiaiur (Oal. %).% Imniinentc passione, < accepii panem ei sratias agens r fregii, ei dixit : Accipite el comedite, iiOc esl cor- pus meuin quod pro vobis tradelur : boc facile iti iiioaiii conun<;morali sit com- mcinoraiio. Haec est sciliccl annuiiiiaiio i<le pane, ilc. A cipit, ipse sic ponsulil , volcns pnrccro non par- (/ Cor. XI.) Q.iia laiii !nngniini pericuhini il!i iinniiiiet , (pii iiiihgne ina:uiiic;ii digiie, > S(-d < iiidigiic : i quis (.niiii usqnequaque tligite "* Ul quis accipiai, quanluincuinjue sii jusliis, B qiiaiiliiiiicnnque bii pMil indignius pccoa(oris , ct inUi^iiatiu judicis. JudiCiiini enini sibi niaiuiucat. ^iuaru iudiciuin sibi iiiaiulucat ? Qiiia jiidiciiiin iiMjrtis csi illi qui sic inanducat, pro eo qiiod inan- «liical. Qiure judiciuni niaiiducat ? Quia jndiccm ii'a^is (jiiani .Salvaioreiii itiandnca*., < non dijndicans lurpiis butiiini (tfri;rate a».c«ulil. l*()lost ct ali- ler inlelligi qiiod diclimi Ciit : * Cnin judicanHir, a Doinino corripiiniir - > pncniisil : < IJt-o iniiUi in • lirini, et imbociiles, et liorniinnt multi, > signili' cans alioruni prxsiiinpiinitem ad alioruin corre- clioiiein a Doinino iionnunqnani piiniri. Dciiiiie sc aiiis coiiniimcrans, adjufixil : < Si tios- n*ecilles fiunt corpore ; ct nioi le pr.cveuli iiictirruut dis])endiuni viia;. Piiiniiui bo- iiiui trium niaioruni oinnibus iuiiigiie siiiiienlilius vidt^tur essc coinmune : cxtera duo, etsi noii onuii- lus, niultis lamen accidunl, ad correotionciii alio- luiii , ul c\ aiionini incommodo discanl magis ti- iiiLTi;, el tanla! i;ralix revcrciiliain majorem ex- lnbtTc. ilinc insiiitiari viJetur, quamvis Aposiulus nijiiir<-slo non dicat, quod qui dignc suinunl, con- furtaiiiur menlo ; «ri i|uud niuili, quanlum expedit fidelibns deieriores. Manifcsic pra^licil nobis docior vcrilalis, Kicni providus gubernator , iiioiuciidn?» nimis biijtis iiosir-e iiavigalioiiis peiiculiiin, volo parier et rcmo fiigienduin : inetiions ipse sibi, si iiO;i corripialiir, ne cuin boc oiiinlo damneliir. Uiide et corpiis suuin castigaiis in serviluiein redigil, ne reprobus efficiatnr. Qiio suo m«lu gravissiinc pavi- lanlia corda nostra percutit, ut niagis tiir.eanius. Quis eiiim sannm sapietis nuii liinc:)!, tibi I'aiiltis tiniol? Qiiid faoial virgola deserti. ubi conlroiniscil cedros paradisi ? rjmsa nosir.» in aroto posiia est, Jiidicari eiiim ih»s oporlel, vci a nobis, el idoo mi- lUiM, robusiiores iiunt coriioraii viriule : ei forte n . ^i n^ . • . ^. . •r: .«. ' ' U tiiis; vei a UOPinjO, ei ira!.'i, ct tdeo grav:ti.s fitnoa- doiiaiilur , vcl noii loinuuntur niiincre lun;;ioris ^ila:. V(-ruiiil.imeii qiiud Aposloliis iion dicit,le- in?rc atfirmaio iiun audeniiis, sicul quod dii it, ini- pie iiogaic noii dcbenius lnler Iria nia!a,qii;c im- roiiibiit indigiic &unieiilibus, unnin sane est con- silibm bomini fidcli, se ipsum digna districtione dijuilic irc. Propior quod dicii : < 6i nosinetipsos dijudicaromus,> soilirei seiundnm lcgemp(rniiciiii:c vel dibfipliitx, « non uiiqnc dijudioarcinur (ibid.), » a Domino vid':licel, sccuiidnm loluin furoris ejiis aji ir.-K. t DiifP }iidicamur aiKcm, a Domino corri- plnnir {ibid.).t Jiiijioitim, quo sc boiii in prx-senti jjd'Oai!l, (piod;»i>iii'oJo IX)iiiii)i oorropiio csl, nec ab v^jii!, itnl'.'ii:'a ali^^iuiin cst Ipsj cpim sic pr.T- iiMis ergo pcriculum, ul liigiainus, ai<: volnn- lari;i ooliiboiilcs tempcraSiter potins maccromur, qnani suppliciis tieputeiuur aeleinis. Quis sU vt'! ipSDriiiii sacriiit io.Kit: pusceliJl, diotum . anjiciendiiiii tst de atiiio ei maiina ; cl priiiio de ngno, dc .|!H' m E\i)M lcap. \n) ita scripiuin csl : VA UALI)l'l?TUARIENSIS ARCIIIEPISC. 73i Dirit DanwfHtad il oy^eu el Aaron i:i Urra yfioypti : A %\xttm .aniis, el r.Ttionc ipsa pulclirins elucescai. Collalio qiiippc figurae cl verilalis niiraljili qnadani congrucntia multix sirniliiutiinis myslicain fignr.-e signincalioneni eliicidat, cl indiibix veiitalis fidem confirinal. Fignra vrritali sic conconial, ul proficlat ad vciiiaiis lesJimonloin, quod posilum cst in si- gnnm. Vcritas lignrae sic respoiidel, ut inde valcat B conrsrftiuri, unde cam oporluil praeligurari. Attcn- ro- pterca ipsi monenliir assnnicre viciniim sunm, quo»l tl raciiim est in assiimpiione gfiirMnn per npnsto- los. AliierrSi qni simplices fratre» stitil in un.i domo vel congregaiione, qoi non siilliciiinl ad tc- Rfcndum agiinm, hoc csl qui non Riiiriciuiit bor Q W i nostro: inlelligere sacrameninm, niniientnr assiime- rc, noiiexlrancum hominem, idcst hoininein h.Trcii- cnm, »ed vicinum sunm, jtinctnm domiii tus', liocfbl hominem catholiciim, »aiiam hahenicm docirinam, qnoadjutisnlDciant roincdere agnnm, lioc cst capere secundtim pictatcin fidei veri Agni sacnnicnlom. Cril ngnus absque macula, maseulus aunicMlHs {Exod. xii). Secundum mandalnm logis, ahsqne mscuia cli^i debuit agnus, boc est qui cssct siiie vitin coriMiris, uipole nec claudus, nec alias Titiosus. Hxc omnin Christo convenitint. Ipse est eniin Aginis, qui lollii peccata mundi, innocens, iminaculaius, segregatus a peccatoribus, qni peccatiiin non /eci(, ncc iiivon- tus est doliis in ore cjtis. Masculus qniilein, qui» nihil effeininalum habens, sed in omnibiis virilitcr agcns ; anniculus vero, qnia hiijtis anni esl, de qno dicitur : t Benedices coronx anni iieiiigniiaiis tno: {Psal. Lxiv), > et de qtio ipse per lsa.«m dicil : « Ui prxdicarem anniim placaliilcm Doniino {Isa. lxi). » Anniculus ergo est per novitatem grati.nc, nihil habens de pr.Teedentium annorum aniiquilaie : vi- delicet de veiustaie culpjp. Juxla quem rilum tollelis et hwdum {ibid.). Hic vidctur osiendi , hxdum ad celehraiuluin pascba, si agnus desii, sumi oporicre. Cui Aiigtisti- nus coiitradicere videiur, dicens qiiod Judaei co- naniur intelligere hxdura accipiendum, ad ceie- brandum pnscba, si agnus desii. Sed Augusiinus alia Iranslalionc uti videtur, qnasi scriptum sii, agnum ab agiiis vei hxJis accipienilum. Dicil enim : Quurc monereiur ovem vel agnum ab agiiis vel hx- dis accipiendum, nisi ille figurarelur, cu;iis caro ex juslis esl et peccaloribus sumpta? At secundnn^ translalionein qna nos utimur, moneri videttir, juxia rilum de agno prxscripium, hxdum esse tollendum. qtii non vonit iogcin solvere, sed adiinplere, decima .v Nec est absurdum, per hxdum Christtmi sigiiiQcari, die ad locuin passionis venii, quarta decima Inna ad pro simililudine carnis peccali. vesperuin iradendus his qiii etnn erant crncifixuri, quia priino ohedienliant icgis iinplcvit, deinde ani- tnam ponendo pro fralribus suis obediculiam evaii- gelicx pcrreciioiiis addidil. Sin ttui^m minor esi numerus, ul non possii sufiicer» advesceiidum agnum ossuinei vicinum, eic. {Ibid.) Liiteri' ba>c plana est, mystice indicans vocatio- nem gentiiim, qux ad esuin agni nunc assuinptx sunt. Non sunicicbat populiis solus Isi ael ad vesccn- dum agniitn, qttia iion illi siiHiciebat hic agnns ; sufficicbat eniin liis el iilis. Erat aulem populus Et servabitis eum usque ad quartam decimam diem, etc. (Ibid.) De utroquc inieiligendum est hoc, dc agiio vidc- licet et bxdo. Ad hoc enim decima «lie tolli debe- hai, sive agnus sive hxdus, til servaretur usque ad quarlam dcciniam diem mensis liujiis, et iinroola- retur ad vespcrum qiiia in fine sxculorum a Judxis iinmolatus est Chrisius, el ad vesperain tradiins est el tentus, ut occidcrciur. A nobis quoque qtiasi ad vesperara iniinoialiirClirisliis, hoc est posl ejns inor- tem quasi ad occasuin solis. Licet eiiim jain rcsur- gcntiuin vicinus ct coiijuin liis domui israet, qiiia icxeril, iii sacrilicio l.iincn allarisjngilcr mors Cbri- f ntcrque popuiiis cx uno palre Deo sccundnm crea- sti anniinlialur, cl qiiod ad vcsperain factum cU, tioncm, uterque cx Adam ve! Noc seciinJum ori- rcprsrscntatur- II 733 LIB. Dt SAC.KAM. ALTARIS. 7:.l Et tumenl da mv.guiiu agiti, Clc. [Exod. xu.) A dfberciil ronrunili, irnlc ploiiosos sc rrpiKniil. •! Doniiis, iii (]iiilii!S li:!bil:uiiiis, ipsi nos siiiriiis, si iiiorc niereiricis froiiU>iii olKliirant, cniliescenil;! imhi l.iiiien apui) r.osineiipsos manemus, ci non e.Mra iius enibcsi-eiiie.s, sicut .sc^iptuiii csl : < Frons niuiicris pcr (lesijrria crroris educiinur. Poslos dunioruin inerelricis faota esl lihi, noluisti crubescere {Je- siiiit firmiias cordis el corporis iii forliiiidinc cl rem. \\i). » Alio eliain inodo saii{,Miiiioiii :igiii siip»T palicnlia. Siiper iitnimqueergu posieiii sangnis agiii iuiiiincjue poslem . ci in superliiiiinari poniinns. pniiitiir, qiiaiiilo passioiicm Cliri.sii pcr .iflliclioncn» utrinsipie, ineiiiis bcilicct el coipoiis, toinpaiicinlo imititnr. Parum esi enim supcr uniiin poslcm s:iii- gtiincin pnnere;qiiia homiiti Cliristiano nece^jsana esl discipliiia castigatioiic meiitis parilcr et cor- poris. Nam qnod pcr |iroplielain diiiiiir : « Sciiiliic corda vesira ei non vcslitiienta voslra [Joel. Ji), » scissionem vestimeniornin, lioc esi afflictionem cor- poriim nun interdicil; sc-l iion solam siiiriccre osten- dit. Sic Dominiis cinii dicii : « Miseiicordiain volo, ct noii =acri(iciiim {Osc. vi), i miseiicorcliamqnidem prapcipiic reqiiiril, sinc qiia iicc sacririciiiin sufltcii. Superliininare est pia inienlio, in qiio sanguis po- iiitur, cum intentio cogitatiotiisad iinitationcm pas- Bioiiis Cliristi dirigiliir. Alio qiioqne modo in supor- liiiiinari sangnis ponitur, ciim criix passionis iii fionte poriatiir. llnde ad ciiiu qiii iii inedio caiide- labroruiii a propheta Ezeciiide aspiciebalur similis Filio hominis, Dominus dicil : tTransi per mediam civilalcin Jeriis:ilcm, el signa Ihau supcr frunics Tir6ruin gi-mcuiium, el doleitliiini supcr ciiiiclis •bomiiiatioiiiiiiis qii.-K siinl iii mcJio ejus {Etech. II). I Et sex viris qiii slctcnint jiixla allare aeneum, qiiaiido saiigiiiitein Cliristi ore coipoiis et coidis suiiiiiiitis, ct lolain speiii nostrani qii.x siirsutn csl, noii in virlute nostra poniiniis , scd sangiiine hiijiis ngiti sigiiamus. Natn (|ui pcrfoctiorcs aiiis iinc- iiitiiitiir, mariyres scilirei Clirisii, noit iu siio saii- guiiio lavcriiiit stolas siias, scil candidas eas fcce- lunl iu sanguinc Agiit. Noii ciu'.n sangtiis eoruin, quamvis innoccns, quamvis miindus, suiruicbal ad einuiidatioiiem peccaioruin. Saiigiiinem itaqiio ngni ijiiper ulrtimquc poslcm poniiiuis , cum corpus cl animain Dominici sanguinis perccptione commiini- mns. !ii supcr!iinina:-i sanguincm punimus, cuui liiijus sangttinis virluic salvari crcdiinus, qui jiisti- lix nostrre liditciam non habemiis. Et ecleiit iiocie iUn cmnes ossas igni {Exod. x\i). Nocie agntim cotnedimus, qnia inodo iii sacra* nienlo Duminictiin corpus accipimus. Pi-ofunduin enim csl mysteriuin , el sacro lcciiim velainine. Noclc comedimus, quia adltuc coiiscientias nostras invicem non viilemus, iicc ptopria dclicta, nec qii.i- lis qiiisqiie accedai. plcnc inielligiiniis. Delicia eiiirri quis iiiiclligil? Carncs assas ij^ni coinciliiiiiis, si de carne Clirisii digne seiiiimtis, (|iia3 dc Spiritti saiicio dixil : « Transitc pcr civiiatem scqticntes euin, el C concepia igiie chariiatis, operanlc Vcrbo Dei, nniia perciiiite (ibid.). El posl p;iuca : « Oinnein super qiicm viilcrilis tli.nii tic occidatis; el a sancliiario Mieo incipile {ibid.). i El in Apocalypsi legilur : « lldbentcs noinen ejus, ct nomen Palris ejiis scri- piiiin in fronlibiis suis {Apoc. xiv). El in Exodo : est, et pro saltile inundi passioni oxposila, el igne passionis sictit holocausliiin coiicremala iii oiJorcm suavissimum Doiniiio. Poiest cliam ignis rcferri ad chariiatcm, qua nos Cbristum diligcrc deiiemiis, siiic qiia 3il carnes agni iiemo digntts accetlil. Pio- F.iCies lamiiiam dc auro piirissimo, iii quo sculpcs plerea julicmur carncs igiii comcdere, ci rerie. Naiii operc crelaloris, Sanctiim Doitiino : ligabisqae eaiii qiiod ardenicr amaliir, jiigi incdilalione in conle viiia hyacinlliiiiii, el eiil sujier liaram, eminciis froiili poniificis {Eiod. xxviii). » Qiiid per frontein reclitis iiilclli^itiir, quaiii pubiica ei incoiifusibilis coiifc.->sio crucis Cbrisii "/ Oporiei enim serviim Clirisli iiiconfitsibilem essc in liiiniililale Clirisli, nnn soluni pnedicanda, sed el iiniianda, sicut ct Chrisiiis iiicoiifusibilis evstiiit, qui sustinuil cruceni vcrsaiur ct calore amoris, quasi in cnrdc assaiur. Assum ergo comcditur, cum excinplum passionis Chrisii per amorcm imilaiioiiis avide suiiiilur, et iiilra nos rccipilitr. Et aitinios imnes cum Iticlucis agresiibus {ibid.). In singulis verbis aliipiid ulile nobis suggcriiur, el aliqtia gralia acdificationis coiiliiictnr. Ecce hic ciinliisioiic rontciitpta. Liiide Aposloliis Tiniotlienm D arymos panes edere moneinur cum laclticis agresli- adnioiicl, diccns : < Soliicitc cura tc ipsuiii ptoba- bilent cxliibere Deo, opcr.irium incoiifusiliilcm |)iMis.tl. Ottns eiiiiii piclMlis \ C,ai)ul lum inler.iitliii$ el pcdiOut vornbilit romimpil iiilciilio vaiiitaiis. Eoiili;ni(> iiii(|tiil:ilc'iii \wia.}. oporis iiij!i pxeusal 'licU» iiiiciitioiiis. L'n 1« iiuT,:- <-^P"l «vlsididr) (liviiiiiali» csl dc f|iia scripi.ini p;ui(l(> 4. iKir: . Sa riCcalc ('0 saciifioiiiin d(; i apiii.i parat, qiii crc {.naliani caplal. La( Incrc aKicstes val(I<' ainai.i! sniit qiiihti-. rc( le bi;':ii(icari possiint ^(jRiiilciili.i ol «lisciplina, qnaruin pritna praMcrila pcccata aiiiarc plait^il , allcr.') iliicila tJcsi.tcria amarc rcnlringil. yu(ti;;ani crgo .^iijc jnstilia, pa;iiiicnlia cl d stiplina ;«ti canics Agni acccdcrc noii dcljeiiids, recte nio- r;ipul priticipiiiiii oiMiiiuo), (|iioil Cliri->lo convenii, qni (licil : « hgo priiicipitjin , (pii ct lofjtior volii» (lonn. ii); > vel capiil praMiiinci.tia digiiil.ili», <|Ma «iiivcrs:i; Ecclesiae pr,ci>il.l)ii«Ic Ai;oslotohis :i lp'.uiii dcilit cap^il snpcr oninciii Ecclesi. m(/i/-/«f«- i)- » **«- clucis flgreslihns. ^'«"«l . snnl cliariias cl huinililas. Intcslim sunl ytu comedciis e.t eo crudunt qiiid, aul coctntti nrjna, viscer:; miscs iconiia;, .{uih:is visitavil nos Orieiis ex s«r/ assum luutum i(jni (Exod. xii). K .illo. Ipsa voib;i hislori.c his'oiicum scnsuni cx partc 011.-6 siinl, Inquis, vistera niisericordinr: ? Pro- ejLCiudiiiil, tiiin consucludinis non sil agtinm cru- posiTuni ei consilium iioslnB lihcralioiiis. Proposi- dum cdcrc. Myslicc auiein tres diircrcnlia; cdcntiuni tnin in disposilione , coiisiliuin iii clccliono. Quotl hic iiisiiuiaiitui , in quihns <|ualnor conliiioniur. faccre dlsposuit, ei modis iiinunicrahiiihns fn«erc Siiiil eiiiin (piidam, qni Xtnutatiotiein i)ci liiihcnt poluil , uno ccrto inodo cseleris inirahiliorc facerc M^rHii.iuiii scioitliaiii pioialis; alii u>miilali(>nciii Ooi proCcicgit.Vel inteslinasuiil secreta sacramei^ioruni, habcnt non sotiinjluui scieiiliam pieiaiis; alii scicii- qitae ipsc a iioiiis suscipieiida inslituit, ut satraniei!- '"iiiii!, ei noo aMnnI.itioiiotn ; :\lii nec scicn!i;tni , ncc tum hapiisiiii, c.cter.Tque ahluiionis el saiictilicalio- .oiMsil.itiinicii!. Il.c i|siaU!or diffcroiiiix' suh iriiiiis nis nosine romedia : el itcni arcana sacrainentornm, i()riHi.oi:eii't!iiit!ir. Alii (juippe orD.linn ((iii;i coin.-- q!i:R ipse in se complovil, qu:E suiit vidclicel sacra- duiil. :!iii cocitim aqua, alil asMitn litnliim ifjnc. L'l niciilum incarnalioiiis, passioni.s, rosiirreciionis ct :i Dovissitno incipiaiiius, assnni igni csl, qiiod ca- asccnsionis. C ^pui ergo cuin podibHs cl iiilcstiiiis ioic ildei ot charitalis exooclain csl. Assuni igiie vorare inonemur , ii( in cihuni iiohis converiainns, ooiiiedmit, qui u"m;i!a:iotiein Oci hahenl sconn luni cl cum aviditale percipiainus, qii:c de diviniiato el SLic:!siani, id esi sccundtiiu ips;titi (idoi piciaicni; liuinaiiilatc, el sacrameiUis Chrisii scripta suiit, cl hi (jiii piii ii: Clirisimn trcdunicl ignik! cordo Ciisti omni desiderio sliideainus ex hifi spiritualilcr vi- (iiieiitcrdiligunl. Coctiim aqna coiiicduiii, ila credunl, «l Ciirislus Non remunebil ex eo quidiiuam nsque vmne; ti tjn>d (locuit. Kl sunt quidani, iii proposilo cl desi.leiio redduum fueril,igne combureiii {ibiU.}. irinuLiioncm molioris viij; hahenles, sed adimc Manc post noclcm erit quando quod nuno, in sa- leinissius .Tgontcs, noii ila vivuiii, ut Chrislus sla- luii. Uiri(|uc coctum aqtia comedunt : cocium qui- dein per calorem a;niulalioni.'J , sed in aqua, per lulnicani vilani, et Incerlain cotijooliiram sui eno- lis. Voliiptas auleni fii.id;c ci Itihricffi vi{;e per crameiilo velalum est, nianife$la vcrilaie capionius; eiquanilo ipsi nobis, vel vicis6inj,manifesli erimus. Oinnia auiem, quae dc Chrislo scripta sunl, cerlu 01 immobili fide, dum adhuc in nocle i;diiniis, fir- missiine lcnenda sunt, nec ulla iiiipia (liihil..tio in «quam significaii soiel; ut uhi : < C|ui bibcril.;x D ^"'"^'^ cujnsniai» residere debet,ul qiio;l nnnc cre- aqiia har, silicl iieruin {Joan. iv). » Siniiiilcr erro- iiea coiijectura vcl docirina per aquatu solct signi- /icari, nt ihi : t Aqox- njniva; duitiores siint [Prov. %\). > Suiitalii, qiii liJcni vel sciciiliam, seJ nuliant a;niulalioncin habewl. Hi ciudmn tumciUinl; quia absqiiC oiiiiii ealore fidci, el bonix: 3:muialioiiis, nec aqiia, licc igiie coqnunt , tpiod tordc coucipiunl. Suiil qui licc scicntiam h;;Cenl, nec aiiinlauonciit, vol voriialis roynostendu;, vel virtulis scciandjc: ci lii cruddin .-oinoduiil. Iiiler eos,qiii criii;uin co- incdiin*, , illi liaheiidi suiit , qui Chrisluin pu- lum hoiniiicm cicdunl : ei. (pii panein (:oi..-»^'ia;!iirt ni iillari sccundum .«pecios paiiis laniuui c\is;i )ii3:ii. dcrc jtihetur, «sque inane, id est usque ad lonipiis iniiiiifesiui cognilionis, differal,el dit;tt : « Nisi videiu,noii rieJyin [Joan. i.\). » Qnod enim resid.-l iuipie ('.tibititi), hoc r«inancl inconieslum. Qnod iic (iat, dicilur : < ,Non renianebil ex eo r.tiid.piain usque inano. > Si auicm, assumplo vieino, '|ui jun- cluscs^l doioui, iion potesl toliis agiius comedi, id csl bi , doriore catholito e.\ponenle. non poccsl !ola (irofunditas hnjtis myslerii pciieirari , qni.l lacionduni esl iiisi ipiod .sequilur, lu quo inlirmilali iiosna- coiisuliiur : « Si qos.S(iiiii's, i^olofl.ui Spiritus sancti humililer com- 757 L!U. DE SACKAM. ALTAHIS. ■38 niillimus, iil noii siiperlic qnii :iui!oi»l coiilomnrro » nim, prn'ce|»iis f.(\lict'l cl fnnsiliis Dci el excniji i$ qiioti iioii iiilcliigit. Igiii crgo comlitiriinu^, quod Spiriliii saiiclo rcliiiqiiiiniis. Igni ilciii rc<>ireniIiin), iie i|iiiii ex bis qiiu: lcuctmir vcl iiioncninrcroxo:i)- pla. Iiin«: aposioli jiibcntiir c;ticeali esse sanJaiiis« Kl Aposioliis ilicit : < Calceali peJcs iu pr:vpar;i- lione Evar.geiii paris (C/'/i^.<. vi). i tll in Sponsa; luuJc dicilnr : < Quam pulcbri suiil grcssus lui iii calcearrcnlis , lili^i prin<'ipi> (Cant. vii) i Soil qiiiil sibi viilt, quotl Moysi a Deo Jicilur : i S«»lvo Qualiier cdetiJum sit pasclia cognovimus, nunc .» calccanicntum de pedibus luis (Exod. ui), cl quo«i qiialibiis edi debeal prosequar. Pcr reiics roncupi- aposlolis dicit«ir : < Nolilc porlarc sacculum, ncqnc scenlia, quac csl originalo m.iluni , propagaiur ; pcram, neque calccamcnla? (Luc. x.) » Al calcca- iilet»que por reties .«ijtnificaiur. licnes er^o acciii- nuMila dujiliciior iiilelligunt, el in bonani parj«'.« , giiiit, quicingulo contiiienlic lualas concupisccntias n scctindum ca qtue prcdicla siiiil, el in malain noii- reslriugunt. Quod et Doniinus iu Evangclio nobis nuiiqiiam, qiiia qnasi vincula cl onera pcduin suia. iiijnngit, diccns : C.'i$tii.is nainqiic primo loco imponiiur acce- '1.211 libus adcarnes Aj^ni, lanotiain suminopcre iicccs- saria, et iniantum, iii Aposiolus dicai : « I*acem seqiiimini cuni omnibus. ci sanctimoniam sinc qiia Viiiciila quippe malarum consueiuilinuin , ct onera peccaloruin iiv nobis <"l in aliis, exeinpla inoiiiio- riim operum, el muninicnta dofehsiouuin cl excu- s:iiioniiin in delectis nostr;s, qiia*i qiia:d:im caliea incnla sunl; quibus sensus iioslri, pcr quos aiiiina nonio videbil Deum (Wctr.xii). I Castimonia quippc i;,cvciur, ligantur, el pr.Tgravanliir, anl iiiiile mu- sanr.ijnionia freqiioiiier appeliari solct, qiiiasancli- uiimiur. lijec jiibeiuur apnsloli non poilarc; li;jc«; ica». Uiule idem Aposiolus : < L'i scial unusquisquc Jubclu;- M')yscs solverc ; iilioqui iu lerra sauc!;!, id ♦ 1J suiim pobsidore in san« lificationc ci boiiore; cst in Ecclesia sauclorum slare, et ad Deum acce- j:on in passione desidchi, sicul et genlcs quae igno- dcrc non potest. ::\n'. neum (/ Ihess. iv). i El in priino R«'guin vo- Tenenies bnculoi in manibns (ibid.). luiiiine, veniens David in Nobe, ail ad Acbimelech Est bacnlus sustcnialionis ; ost «;i baculus coer- sacerdolern :< Si qiiiJ liabes ad maiium, vcl quin- ciiionis. Bacislo debilia lu^^mbr.i, aul prx la'ore quc panes da n.ilii, aui quidqiiiJ invoneris (/ Reg. ^ yix delra£iia sustcnlaittor. Uiide el minor Tol/iat; xxi). » El rcspondtins sacerdos ad David, ail illi : pareniilius dcbiiibiis , ct qii.-^si jim laWfTC viven»li < Non h.ibco laicos panes ad inanum , sed Untuui jassis, bacubis scneclutls eorum J ctus est. Nobis paiictn saiittiim ; si miii.di sutit pucri, maxiine a auiem baculiis sustcni.alioi)is lii«; essc Jeltet,de quo mulieribns? » Et rcspouilii D;«vid sacerJoti , el per Prpplielam ad Dominum dioi ur : < Yirg i tua «lixil illi : < EijuiJem si de mulieiiljus agilui', con- oibacuUis liiusipsa nic consoiaEa sunl (Psal. xxil). » linuimus iius ab bcri ct niidius lcrtius, «|uaniio l!i.: esl Cbrislus, qui nos in labore bujiis peregrina- cgrcdiebamur , el fucrunl vasa puerorum sancl;i (jonis sua rorliluiline conforial el sustonlal. Liulii (ibid.). I tx boc looo oslendilur continentia saucti- et dc Spoitsa scribilur: < Qi:x esi is!a, quje asoen- licalio dici : ubi paiiier insimialur,cum sanciificaiio Jii Je «leserlo, deliciis ainueiis , iuni>.a siipfr di- fiicril requisit.i a pueris David ut cdercnl pancm Jcctum suuin ? > (Caui. vui.) Hic baculus s^emper ia .•■ancium, miiho majjis rcquirendam esse a qiiibus- nvinibiis lenendus esl;quia jn oninibus operibus CHiique riJelibus, ul C(l:iiil panein viix,qui Jo ca:lo noslris sola spc gralia; ipsius inniicndum esl, ut desccridit. Qiii crgo casiiiatem hdbeiil , grat:as „on rooveantur vcsiigia nosira. Quod aulem bacu- jtgani lantOJ gratiiv largitoii Deo ; qui i:ou habe:it. r. Ias dixil, qtiasi piures, si iioc aliquam difTerenliam postulenl a Deo;ncc se credanl liabere possc, nisi f;n.il, ad boc pcttincre poiest,. qiiod quauivis uniiii sibi tlesiiper Jatiim fucril ab eo, juxta quod in libro Sapicntia; sciiptum cst : < Lt scivi «juoitiam aliler iion pussuui esse coitlincns, nisi Dcus det; cl boc ipsum erat sapicnlia, scire cujtis hoc cssel donuio (S(ip. viii). > Culceamenla habebilis in pedibus [ibid.). in procinclu iiineris cunblituii pedes calccaiueii- lis inunirc iiioiioiitur, sive conira asporitaiiMn vi%\ sive coittra pcriciila cremi, nccoiubcr qui calcaneo insidialur, in occuilo mordeai. In qiia re liguratur, sil Cbrisius, non unifonniler lamen grati im parit- lur; sed uiiumquem-iuc sus'ienlal,socui>dum inoduHi sibi congruenicin, eicut quemqnc vuli siisloiiiiiri. Vei baciilos in m:niibiis lencu'. , qni iuier onmcs vilye Uujus varielatcs super duo ligna crucis .^p«; ionixi, lanlo lorlius ausicntanlur, qnanio firmiiis iniiituntur.Quo conlra de IMiaraonc subngura dia- boli diclum est : < Eccc conDJis super baculun» arundineum confradum isium , super .(Egyptum ; c«i si innixus fuerii bomo, intrabil in manuin ejus quo«l omnes qiii de ^Cgypty , id csi de van» sxculi el perforabit eam. Sic Pbarao rex jEgypti,omii:biis hujiis convcrsaiione e.su vori Agni liberandi sunt, qui confidiinl iii eo (Iso. \xxvi). » Eil, ulpracib- p<:dc$ affcctionum suarum leslimoniis Scriplura- xijiius, ci bacnlus cocrcilionis. Caculus iiuippe 6ive m BALDLIM CANTUAFIIENSIS AUCIUECISC. 740 1 virga, insigne est poleslalis. Hinc qui aliis in Ec- A (l«l"*t ; non quod solcmnia mlssae f«>8tliianter el clesia pru-bunt , buculum sive virgam pnsloralem geslareccrnuntur, in rigur.') Clirisli, cujuspoleslate el auctorilale subdilos liabont rcgcrc, ct alios qiii- (lem Et infra : » Vitlima iraiis- «iiscipulis polcstas propriac defensionisconccssa non esi, secunduin quod ipsa Verilas dicit : c Si quis per- cusscrit teiiiumin niaxiilam,prsebc ci ct altcram, > {llaith. v), et caetera quse scqmmtur. Hinc el Apo- sioliis : I Noii vos nietipsos defendciites, cbarissinii {Rom. xii). > Eliseus bacuium habuisse legitur, in quo rigiirari poluil disiriclio lcgis, quae non poluit luortuum suscitare (7V Beg. iv). Ciirislus auteni, sive poiestas, sive jusiiiia ejus , in plerisque Scri- ptur% locis per virgam sive baculuin significalurt ut ibi : « Yirgam virlutis lui& emittet Doiiiinus ex Sion {t*5(il. cix). » El ilennn ; i Yirga direclionis vlrga regiii tui {P$al. xliv). » El apud Isaiam : iliis Domini esl; quando iransivii supor doinos li- liorum Israel iti JE%y\no, percuticns jtgyplios, el dotnos nuslras liberaiis. > llic iransitus Doniiiii causa liberalionis esl, qua transienml fiiii Israel de servituie ad iiberiaiem, de .^gypio ad lerrani sibi reproniissani ; signum aulem illius iransitus, quo in fuluro transiel, alios perculiens, alios libe- rans, siciil scripium est : < Transiens ministrabit illis {Luc. xii). > Christus autcm viclima iransilus liosiri, et ipse iranbieiis de mundo ad I^alrein, viam nobis transeundi aperuii, et modum proemonsiravii, dicens : < Ainen, amen dico vobis, quia qniverbum meum andit, et crcdil ei qui niisit ine, habel vi- « Egredielur virga de radice Jesse (Isai xi). » Et i-m seieruam; el iii judiciuin noii ver.ii, sed traiis- 1 . . • . ^r: :_:!»_.,.„. , ..:.i r I .^ _.\ . C . . ■ •. . / i _ ..\ i«„, • _... Jeiemias: t 'Virgam Tigilanteni ego video (Jcr. x!). > Pro quo Sepniagiiita transtulcrunt, « baculum nu- ceum. > Non soii aiilem pasiores aliorum, quibus crcdila esl dispensatio ecclesiastici regiininisbacu- los in maiiibus gestare habeiit; sed quicunqiie ad esuni veii Agni admilluntur, baculos in nianibus spiiiluuliter lenere debent, ut in omnibus operibus suis, si quid indiscipliiiatum vel inordinatum ofleit- derint , censura dislrictionis et rigore disciplii^ae quasi baculo perceilaiil. Unusquisque enim curani sui babere debel , ut vicc Cbrisli se delinqueniem coerceai, ei proprios excessus corrigal. Qui mo- dus proprix castigalionis insinuatur, ubi dicitur : < Uniuscujusque ensis supcr fcmur suum. Omnes iet a morte ad viiam (Joan. v). Nobii; auiem gc- niinnsesl tianst;us aut de inala vita ad Loiiam, ant de bona ad beaiam. Uirius;ue signum iransiiusist Hebrjeorum de .^gypio ; iilriusque causa iransilns est Christi de inundo ad Pairem. Hac esi religio pltase. Omnii alienigena, elc. , usque ad illud. (]ui peregrinalur apud vos {ibid.}. Hic rcligioiiis iiomeii iiiducilur, ubi condiiio vcl qualilas eorum, qui ad esuni acni noii admiiiuntur, dislinguilur. In quo monstratur, ad ."eligioncm boc maximepertinere, si ad esum veri Agni non qoi- iibci siiie deleciu adniiiiaiutj sed quis digr.us sit, vel indignus , summopere disccrnatur. Quaiuor autem differeiiiix non lecipiendorum liic disiin- tcnenles gladios.et ad bella doctissimi (C«n(. iti).» j) guuniur : alienigena, servus emplilius, advena el Et coinedetis fesiinanler (Exod. \ii). Qui ii) Clirislo pie vivuni, cibum, qni Cluistiis esls scmpcr comedunt,; quia senipef, ul in ipso vivanij ab ipso accipiunt. Omnibus autem necessarius est bic cibiis utjiiste vivanl. El quoniam non licet conversio- neinadjusliiiam dilferre, nec post iniiiatani cnnver- Rionem segiiiler agere , dicilur : < Et comedelis fcsiinaiiler, » ul qui nondum de Chrisio vel in Chrislo viviint, siiie mora et cunclalione incipianl sccniiduin Cliristum vivere, el ita Chi-islum iii ci- buin habcrc. Etqut jam in Christo vivunl, nihilo- miiiiis saiagani fesiinanier comederc, lioc esl avide ad meliora proftcere. Quando vero Chiistus in sa- crameiiio aliaris comeditur , feslinaater coii:edi iiiercenariiis. Alienigena per signilicalionem indi- cai gentilem, vel Judaeum, lia.'rL'iiciiin vel scliisma- ticum, et excomniunicatuin : qui inaiiiresie foris sunt, ct ideo sacramentis corporiset saiiguinis Do- mini communicare non debent. Scrvus einpiitia» est, qui notnine lenus in Ecclesia est, et scrvili li- more comprimilur, nc palam noceal, ideoque ser- \U8 : qui rectedicitur empliliiis. quia qtii inviliis servil, libertalein veiididil, huc est a se alienavit. Advena est, qui aliunde veuit ad ndem ei se cre- dere fingii : e\ nobis eiiim tion est. Merccnarius csi, qui pro leroporalibus servit. Alienigena ergo esl inanifeste iiicredulus, vel rebellis ; advena uc- cuiie incredulus; servus empiiliusocculte raalus; 7M I.IB. DE SACRAM. ALTAiUS. 7« iiiercenariiis nclo boMtis. Quod dc sorvu (iiciiiin A polcsl rraclioiicii) in maiis, corportim Bciliccl el esl : t Circiiincidetur, et sic coiiiodot : dc iilieiii- animorum. Froctio criiruri) iii I.uronc paMiilcnic et gena, et adveiia, cl mercenariu inlelligi polest. confitonte indicare putcst rraciioiieni corporuin iii Qnicunquc enini mali, si spirtlunli circunicisione jnslis, qtiorum oorpnra pcrmillil Deus conicri, ol purgali riicrint, ad esuin Agni possunl adinilti. Iii occidi, et ossa conrringi cl d ssipari. Unde cst illa circumcisione auiem servi pupiilo Dei aggrcgi^ndi, vox inarlyruni : i Dissip;il;) siiiil ossa nosira sccus ct sic :)d csuiii A);iii rocipiciidi, indicatiir voc:)lio gcntilis populi qui per cirt uincisioneni noii manu- raciain anliqiiis jiislis nssociandus ost , nl cx utro- qne popiilo una sit Ecclesi;», dc qiia subdili^r : < In una domo comedelur. i Kxlr:) Fcclosiain quippe iii convciiliculis liarrclicoruni non esl lociis s^icrilicii. liide reclc adjun|;itur : < NcC cOViclis de cariiiljiis ejiis foras. i lloc eniin sacririciiiin liis qui foiis sniit, et de hac donio iion sui\l, cominunicanduin iion cst, nec :ircaiium liiijus sacramcnii iiidignis autlitoribus revclandum; quia Sanclum canibus dandiim iion est, qiii paraii suiil magis olilatrare el irridere, vel impiignarc, quani revcrcnter susci* pcre. QiioJ aulem sulijnngiiur : < Nec os iilius con- fKngeiis, i Juaniics cxponii, dicens : Ad Jesum au- lein ciiin vcnisscni, ut videruiii cum jam mortuum non riogoriiiii ojiis crura (Joan. xix). i Et posl pauca subjuiigil : < Ul iniplcrclur Scriplura : Os non comminuctis cx eo {ibid.). > Os crgo Agni se- cundum prxcepinin legis non rraiigcnduin, praRli- gural crura Clirisli iii cruce noii frangenda : et in ulroqiie per mysiicam signilicalioncm muncmur, tpiritnsliler os Agni iiirraclum el inlegrum in con- R iiiferniini (/'»«/. cxl). i Crnra Christi infracta in- dicanl invincibileiii ipsiiis cl nienibrornm ojus con- slanliain. Undc ct de Sponso diciiur : < Criira cjiis columnof marinorc;c, qii;e (undat;o siiiit snpcrba- scs aurens (Canl. v). i Oslciii-o, qni non swnladmit- tendi ad esurn Agni, i oiiseqiicnici osii n i', qni sni.t admiltcndi ; generaliler proiiunti:ins qi;oit omnis coelns liliornm Urael faciet iibid, id esi sacrificubit pliasc, Ycl obscrvabit, <|iiod siiprn dictinn cst. Qiioii aiitcin de solo sorvo dixcral, nunc dc alii n g(loriliU9 suis ad nomen einumerum lideliunj clcgcrit i.raii- ire, ipso,, et quicunque scclalor ipsius, spirilua- liler circumcidendus csl, ad r.icieiidum nobisciiin pbase. Sed el si quis iidelis cog!ionii:);it>JS peregri- nus est a coctu bonorum, ut cum eis pbase ceicbrare sciciilja (idci conservare. Os autcm infractum divi- „ digiius sii, circumcidi debel oinne masculinum ejus, nh&^srn Cbrisli signincat, qiix pati non potiiit; qnia tolum quod in ipso forle et ad iiialum, ci ea vel virluicni poientiae, qua a iiioriuis n surgere qna? mundi sunt, purgare debei, et forliludinem potuii; vel virlutem paiieiiiiae , qiia pro veriiate mnlare ad bonum.et ea qux Dei sunt; et tunc cir- usque nd morteni siare ipse voluii. Hoc esi os, de cumcisus rite ceicbrabil.erilqiie sic iiidigena terra>. quo dicii : < Non cst occulialum os nicuin a te, Si quis aiiicin circumcisus non fuerit, non vescetur quod fecisti in occulto (rsa/. cxxxvm). i Os ergo ex eo, quia ad sacrain cominiinionem acce*owmns ad . , . Mo\i>en, dicem : Loquere fitm hroel : Howo qnt XLi), I de forlioribus cjus membris acoipienduii» fuevil ivimundus auper aHima,eU'.,»squ qui- el qui in via procul, faciebant pliusc deciina quarla daiu cnim piiiaiivo ossa suiit, ct veie fories , et verc frangtintur ; quiilam vcre ossa sunt, ei puia- tive frangunlur ; quidain autcm veic ossa siint et vere franguntur, sed corporc, non animo. Fractio enim diicbus inodis atieiidenda esl : vel corporis, qiix communiler ad bonos et ad malos ; vel animi, quxad sulos pertinel malos, nisi qiiod boni ad lio- ram, eliam aninio labi perniitiuntur, ut furliores die seciindi nicnsis. rrimiis mensis esttempns legis. Primuin pascba Judjeoruiii esl sr-b le{,'e. Sccnndimi tcmpus est grali;e, secundum pasclia nostrnni esl. Nos enim ex gentibus vocati immundi crainus supcr aiiima, colenles ligna et lapides, ei iii via crrorii ambulanles, a Dco longe facli. Quod aulcm dicit, liinmiiiKius super aniina, > poicst specialiler perii- nere ad immuudiliam, qu* est cx contaclu nierlwi; resurgant. Kractio aulein cruruin iii lairone nialo vel ^cneraliler ad oninem inimundiliani, qiix se- et< blaspbcmo, animoque fracto, geminam inuicarc cunduir. I<;gem purgaiione indigci. Possunt zlitcr 745 nArniiNi canti: accipi, <]iiX (!e priii o cl scciiiulo incnsc tliciiitiiir. Prirnus (|iiippc iiicnsis iinlicaic polcst lcitipii^ pii- rnaev» iiinocciitia', cl statDin vilx: iiicorrupi.x' posl hiiplisiiiuiii, ct .'ititc hipsiiin. Sccniichis niciisis in- ilicar»! potcsl lempus pwiiiicntiarr posl bpsiiiii. Ila- l)ci aiitcui bingnl.irciii (iiutiil-.iicni illilj.-it,? innoccnii:!, ct xias adolckccnlix iiitcr tcntalioucs liiijus vil.i: Micorrupla ct inconianiiniiia. Vcrnnii.iinen et (|iii post hapliAmnm lap^i siiiit, non cxciiicinnlur, scd per p(cnitenliani rcparaii, pliasc pobsnnt celeiirarc, scd quasi in secundo mciiso ; ({iiia iinmiindi rucriini. supcr uuinia, propriispeccalis fuidati; \cl conscnsu alienx iniqnilalis, qtiasi coislaclu niorlui coiila- niinati ; vcl quia prociil liicrnnt iii vi;i, quunivis in gente sua. Qtiod cniiw dicil, sive in via procul in geiiie vestra, indicai, ncc Judxuin cuni JinhLis possc ininiolure pliase prcciil a loco qiiein ad lioc elcgc- ral sibi Dominus. Sicul cniiu ccrlutn tcmpus consli- tutum esi, sio cl cerius locns xque consiituins est aUiinttiulaiiduni pliasc. Nani de teinpoie in ['Ao:Io scriptum est, ul supra osteiidimiis, ei ilcrutn in Dsuleroiiomio, utii diciuir -. « Oijscrva nien^sein no- V2rj:n rrngnni, cl veriii priiiniiu lcmpus, til facias |»iiasc DomitiO Dco tno; qtiotiiam iii isto incttse cduKil ic Dominiis Dciis tyiis do ^gyplo iiocie (Deul, xvi). » Siinililer iii Deuteror.otiiio de loco dicliim csl ; < Non poleris iiniuobre pliase iii qiiali- 1)01 urbiom luaruin, quas Dominus Deiis liius (ia- lunis esl libi ; sed in iooo qiiein elegerii Dominns Dous tuus, iit habilct nomcii ejns ibi {ibid.). s Tcmpiis vcio pro ccriis caiisis tr.ulari poieral, de priniovidelicci meiise isi secnndum ; locns autem niuiari iioti poierat. Non enim qui procnl eral a loco iid lioc coiislilulo poieral immolare phase. In qua re oslcndiiur, quod in ioco prorano non licct imma- culaiuiR sacrirtciiiit' olTono. Scd el quiddam allius ftObis insiiiualur. Li-cus (iuippe, (jtuMu elcgit Do- iuinussiiji ad immolait('.aia pliase, Ecclcs a est fi- (lelium, seu jiisioritin ; a qiio ioco preciii cs', ciiain qui lidelis csi, el jnsius iton csl. Malus ergo, si liicrh iii via pcr lidein, el i:t genlc sua per coinmti- noiit cuni iidLlibus professioncm, cl procul a doino, per mortim di^similitudiiicin a numero juslorum dissocialus , liic non polesl celcbrare phase ; qufa iion csi in unilatc jusloruni, in loco sv;ilicel quem flegit silti Dominus. Cum auteni reversus fuerit, iuiic poieril celcbrare pltase in sccundo niensc, quia reversis per p(ji!ititeiiciaiii venia concedilur, ei 4'ommunio iioii nej^aiur. Forie coinpeicnlitis hoc joco per viain intelligi poie.'^l cnoris seinila, nl ma- nifci^tior diilerenlia apparcal seciiudum myslicam inleHigcntiam, inlcr illum qui immnndiis dicilnr super anima, et iiluin qiii procul esi invia. Utenim ab inviccm discernantur, iminundus supcr anima inlelli^i potcsl, (pii jam commiail ; al jprocul in via, qu5 scclcta coisimiUenda .-iisponit. Ilic iminundus cti iii coiiscsentia perpeirati dclicli; ille procul iii via est proposilo et dcsiderio pecrandi . « Qui fecte di ■ittir iii via esse, quia illiic pergii nteiite, qiKs AIUE NSIS AUCIIIF.PISC 744 A pcr iiileiitioncm cordis leiidit; qiii .iu!c:n niuiiduK csi sc<'t!iidiiiii .iriie;<('laiii vil;iiii, ct iii via non ckt, i|u.i dcscrul jusliliiiK, liic di;;niis '■sl iiiiino niciisc rclcbr.ire iiliasc. Dignior qiiippe csi iniioc.;iitix piiriias, quum poenitcnlix iilililas. Cxicra qux t>e« quuiilur in iioc rapilnlo suprrius cx|K)sila siinl, usqtie ad lociiii) illitin : « Si q'us atilcm inniidiis'Sl, et in itiiicrc iinn fuii, cl tam*-ii iioii f<-c(:iil pli:isi-, cxlcrminabilur aitiina ill.-t dc popniis fcnis. < Qtiil^u> verbis osicndilur qiianlo pcrirulu a Ihiiio iicj,'ligaliir (juod daiiinabiliter a tnalo usurp:iliir. Noii li<;ci iii:ilo coiiicderc plta,sc. Nain, iil Aposi/iltis ilicit : ( Qui maiidiiral cl liii)it indiiine, jndiciu ii sibi man- diical et bibil (/ Cor. xi). i N(iii lic(;l I.ono teiti- pore suo iion facere pbase : nam liic S(.ri|)tum esl : B « Qtii sacrificium Duniino noii oblulit icnipoic suo, peccalum suuin Ipse porlabil. » Qiiod attlcin sc- qiiitiir ; t Peregrinus eiadvetia, si fnerinl apud vos, liicient plinse Doiirmi juxla cxremonias et juaiifica- liones cjtis ; > ncc iioii ct illud , quod subjiiiiKiiur : « PrxcepUim idcm erit apud vos, li«m aivcna?, qiiaiii indigonx; » roncord:itciim eo qttod in L\o !o sciipliiiti csl, sicul paiilo anlc posiJinius : « I:> , scii liii- simiiilcr aul iniequaliter in imagiite aii:i ct alia fi- guralur et reprxseniaiur, nec lolutii quod esl iit proprielale vcrilalis, rcsultat in una similitudine iniagiiiis. Kl quanivis singitl» habeaiil pioprian» si- giiificalionis exprcssionciii, (iiia^ c.x parle suppiel, quod cxierx ncn habenl , oiinies lajiicn fignraruni imagines, et umbrarum simiiiludines, ad pieiiatn vetilalis manifestalioiiem non pcrvciiiuiil, ei ipsius ^erilaiis in seipsa rcvelandx coiUcmplaiioneiii xquare non possunl. Sunl anlcm omnium crcatu- raruio islarum qu:rduin mysti<.:x simililudines, in qiiibus iitvisibilia Dei conspiuiunlur : et (juod noiuii) csi InA, manifestuni esl in nobis : el alix' (iindem e\ aiimta jiarte nolam faciunl poleiitiatn Hei . alir. ?:5 tlU. DE SACftAM. ALTAftl'^. 7i« Mpiemiam, ali.r hoiiilaicm, ve! miscricordian», vcl A 5"nt. Vel audivil miirmuralioncs, lioc esl murmu- )iisliiiam ; nliT iiurtgiialinncm et irant; ali;eos(en- dtiiit, qiiod ainal>ilis esl ; aii:r, quod tcrribilis csl; omnes, qiioJ niirahiiis rst. In liis aiitcin myslicis siinililuilinilius snpieiitia Dei iiiirabilitcr ^e absron- dii, el niiraLiliicr se prodit r et in hn in prxsenii invesligatur; in his conicniplatin taiiclorum Tcr- s«lur, quos delcctai qni>quo nHXlo videre In simili- tudinc, quem loto desiderio desidcranl vidcre in sui proprietalc. lix siniiiiiudines in divino cloquio distinpnunlur, cum deloclal sanctos per nolas sibi fiimililudines Deum niflgnifirjrc, iaudarc, lcgenies Tcl au Agnus immolaiiir ; el de Christo scriptum cst : « Quasi ovis ad orcisionem dtictus esi ," ci siciit agnus coram londentc se obtnuinii, ei tion Aperuii os suum (/«ii. Lin).» Mannn de ccclo descendil ; el Chrislus de se dicil : « Eiivi a Pa- ire, ei veni in mundum (Joan. \\\).* De similih»- dine hiijtis figitrre, qiia Clinstus pcr m.^^nna (igura- tuscst, qtix sii distinctio argenii, id csl erudilio sa- cri eloquii, nunc dicendum esl. Audict nurmuralionet fiiorHm Jsrael. Loqtiere ad eoi : Vespere comedelis cnrtics, el mane sutuiabi- minipanibuS: Ascendens colurnix {Exod. xvi).elC. Populus iiigratus beneficiis Dei, dcsiderio carnis oiurnitiravii conlra Moyscn el Aaron. El quidem gregcs oviiini iiabebanl, el armcnla boum, de qui- btis coineilere poteranl ; sed tiesiderio avium, qui- btts abanJjbal /Egypius, a quilxistlam murmtirasse piilaiiiur. Ouiniiius aulem volons murmuralionetn coruiii coinpescere.ct pracsenlibus cornm desidcriia saii:>racerc, et qux circa eos qnandoquc erani fu- liira Qgtirarc, ad vcsperam dcdit eis canics, cotiir- nicei scilicel, el mdne dedil cis manna, qninto de- ciino scilicel dic secundi mensis, qu.mdo pasclia raniiuni peiitione.^, de quibus scriptum est : t Et lentaTerunl Deum iii cordibus suig, ul pcterent escas animabui suis {Psat. i.xxvii).> Quod dicit, < loquercad eos: Vespcre romedclis, lelc, iosinuat, proniibsiones Dei, st^ut ct comminaiionM, pcr ie- gcin aut ecciesiaslicuni doclorem popuio notifican- das. QuoU dicil, < Srietis', quod ego sum Doniiuus Deus vesler,» iosinuit Deum cognosci in beneflciis suis per raiscricordiam, sicul in judiciis per ii^m. Cum dicit, i Ascendcns coturnii.t singtilarein nn- mcrum ponit pro plurali, sicvt ibi ; < Diiit, ei venit iocu$ta, et bruchus, cujus non erat Bumerus (P$al. civ).» Qnoii dicit, ( Opcruil casira,» eiponii Psal- roista, dicens : i Et ceciderunt in ntcdio castrorum t» corum, circa tabernacuia coruni (ibid.).* Eimlibro Numerorum scriplum esi : c Venlus cgrediens a Domino, arreplas trans m.^r6 colurniccs detulit, el dimisil in castra,» {Num. iii),etc. Carncs et mann» utraque diversis inodis accipiuniur. Po&sunlenini per carnes siguirican carnalia sacrificia, et caucraa cariules legis observanlix usque ad leinpus corre- ctionis iiiiposiix. Ilis nuiriti fuerunt filii isrnel, lias carncs coiucderunt, sed vespere. ul significareliir defecius et (inis carnnlium observantianiin, quaa quandoque erant cessaturae. £ diverso per panes iuleUigi possuoi Novi TesUmenti insiiluta, quibus salurati sunt iiiii Isracl in aposiolis, aliisque de eo- dein popuio ad gratiain Chrisli conversis; et hoc Q mane, id csl in advenlu Chrisli; vel a lempore rc- surreciionis Christi. Item pcr carnes signi&cnri possunt carnaies itileliigentiac JudaK>ruin de pro- niissis sacmnientis ei prxccptis, de Chrisio ei ad- venlu cjus. Ilis carnibus pascuntur nunc Judxi, in his qui nou credunt; et ad vesperam, quia nune vespe ra esi eis, et finis diei, id est defectus fidei, quae in aniiquis justis prxces&it. Sed mane tunc eril, quo panibus viiae ei inielleciits saturabuniur, cum plenitudo geniium iniravcrit, et omnis Israel salvus Aet {Roni. ii). In rtiie enim mundi reiiquiae converleniur. De qiia conversione Psaimista dic.it: I Converientur ad ves|terani (Psal. lmu).» Vespe> ram auiem iiic dicii ftnein niundi, in quo Judxis conversis erii maue per iiluminaiionem incipientii eelL-braiur juxia legem. Qu:e dics Dominica fiiisse ^ graiiae- licm per carnes et panes inieliigi possunt dtio genera bcneficiorum Dei, qiix sxpe murinu- ranlibus confert ct indignis. Sunt enim quxdani carnalia bona, quibus omnes indigemus pro inrir> milaie carnfs, et defcctu viix, qui per vesperani poie<:t significari Sunt quxdam spirituaiia bona, quibus indigefflus pro saluie animx, qualia snnt dona Dei in verbo vitx, in aacrameniis el cxteris cliarismalibus graliarum, qux secundutn iniliuin graiix manedanlur.Hsccper panes, illa percarnei designanlur. Carnalibus aulem bonis mali abulun*^ tor, pcr muliiinodas vitx corrupiiones ; et Dei mi- sericordiam converlunt sibi in iram, comedenies ei bibeiites, ei in bonis dics suos duccntcs, donec ve- niai mors super illos, el desccndani in infcrnum probaliir , qiiia ses diebus rontinuis colleclufn est inanna, ct septima , qux est Sabbatunt, cessatiHn esl. Quod Dominus loqtiiiui ad Moyscn, dicens * « Audivi munnuraiionem flliorum Israel,» hoc in- dirat quod Moysi, hoc esi ecclesiasiico Jociori ma- iiifestai Ikus, ul per eum aliis manifcsteiur, ad suani iioiitiam pervenire, et ad suum judiciuin per- liiteie, non soluro opera , (\ux. iii manifeslo (iunt, 6*'d iiiurinur»tiou€s cordis el oris, quas ipse audil, nt puiiiat. Sic e diverso audil orationcs justoniiM, ui parcai. Audivil quidem, sed disiulii; et non roiiiinuo punivit, sed beneficia prxrogavii : postea vcro m loco, qui dicilur « bCpulcra coucupiscenii*, » pio iiiunnuraiioiie plnga magna niinis pcicussi Pathol. CCIV. 94 :i7 BALDIjINI CANTLAUIKiNSIS AIlCKlKMSC. 71« vivcfiies. Dc qiinlibiis PsMlniisia (ilcii : « Maniliica- A »'t propln-liK, Hivc iil e»l iii veibo praeiliraiioril» give veruiit, Cl satiirali sunl niniis. «H (lcsiileriiini eoruii) ailulil ci.s Doinihu.s, nbn sunt rrimdaii a dcsiderio Btio. AiJliUc cscx enriim eranl in ore ipsonini, ei ira f>ci astCndil super cos {P»at. i.xxvii) > Kt Isaias : 4 Ecce gaudiuni el l^elilia , occidcre vitulos, cl jii- Bulfire arieics, coinedere carnes, el bilierc viniim. Comednmus cl bibanius, cras. cnim moriemur. Cl rcvclata est in anribus meis vox Domini exercitnnm. Si dimittctur iniquilas lixc vobis, donec moria- mini, dicit Doininus (Isai. xxii).> Ilorum bona Iransitoria, ct levia, el illiciia desideria, per co- tnrnices, sivc volatilia pcnnala, quia volalica sunt, et cilo pcrlranseunl, sigiiilicari possiinl. II;e siiiil carnes, qiias pliiil Dominus ; non solum bona car ul cst iii cordibus elccloruiii \>o.r fiiloin , sivo ul e»i ubiciiiiquc per graliam. Maiie rrgo ros jacuil per cirruliuin castrorum, qiiamlo pcr rcsurreciionem riiri^ti manc iaclam, el iiiitio ^atix gentibut tk- velaLi!, veibum Rei pcr circiiitiim gentiuiii ei na- lioiiiim , vel Ecclesiarum , rel cbrdiura fidelium, disseminalum, et qiiasi per circuilam catiroruin sparsum jacuit, in credeiilibus biimiliter el rete- renicr susceptura. Ibi autern jacuil, ubi reiiian(il. Ecclesia; aiiiein per orbem terrarum loiige laleque conslilulrc caslra sunt, per quoriim circuiiuin cir- ciinifereittibiis aposlolis verbum Dei, Ciirisius prje- dicalnsesl. Ilinc Aposlolus ail : « Iii viriute Spi- rilus sancli, ila ul ab Jenisalem per circuilom iisque naiia, qiioe ipse dat, et pluit supor bonos el maios: ^<' IHyricum replcverim Evaiigeliuiu Cbrisli (Woim. sed pluit snper pcccaioies laqueos, et dimillil eos *^)* Q»o6 aulem verbum Doi ms sit, osiendil, in desideria cordis eoruni. Hae aulem carncs recie qui dicit: iFiualulroscloqiiiuin meum (Oeu/.xxxii) » apud Psalmislam pulvcri et arenac comparanlur, liim pro mulliiudine diviliaruin, quibus hbuiidani, sicut scriplum csi : i Ecce ipsi peccaioresel abun- danles in sa^culo^oblinuerunt diviiias {Psal. i.xxn);i tum quia pulvere lerrenae cogitaiionis focdantur, qai b.-ec tcmporalia roale babent; ei quanio dam- nabilius, lanlo slerilius el infrucluosius possidciit. Spirilualibus quoquc boiiis sxpe abuluntur mali; qui signilicaii sunt per malos, qui manna mandu- caverunt, de quibus Dominus dicit in Evangolio : t Paires vestri manducaverunt manna, in deserlo, Cunique operuissel suyerfickm lerrm^apparuit in toii- iudine minutum, clc. {Exod. xvi). Cum ros ct manna, ut dictum esl, communitcr possinl Cbrislum significare, vel grjliam Cbristi, sivc veibum Cbrisli, dislincle tamen hoc loco vcr- bum Cliiisii in rore signilicatur. Hic rog per piae^ dicalionem apostolorum circiimquaque diffusu» terrjin opeiuii, juxta illud Isaiye : i Rcplcia esl lerra scicniia Doniini, sicnt aqux maris operientis {liiii. xi) : I el lunc maiina iii soiiludine apparuil, id esl Cbrislus gcniibus imiotuii, secundum illud : « Rorate cosli dcsuper, el nubes pluant juslum [Itai. et morlui sunl {Joan. \i).i Item carncs possiint p aliler accipi, sicul colligi potesi ex verbis B. Au- ^''^)'' Ecclesia, vel fi(Jelis anima, sccundum statum gustini supcr illum locum psalmi : i El pliiit super eos, sicut pulverem carnes. » Sunt quidam boiii in Ecclesia, infirmi, et quasi cariiales, qtii profnnda fidei mysteria, et perfeciioris viiae insiitula capere et apprehendere non possunt, sed parvula lide mi- nimis praeccptis contenii simpliciier credunt, cl innocenier vivunt. Talibus pluii Deuscarnes, sive voiatilia pennata ; quia ex nubibus, id est de prx- dicatoribus ministrantur eis signa vociim carre cdita, el per aerem transcurreniia, siciii vobiiilia, de verbis prxdicationis carnalibus rongruenlibus, et parvuia fide, et iiinocenlia vitx, quasi carnibus pascunlur. Hinc Paulus dicit : < HumanHin dico, pnorum teinpornm soiiiudini comp;irari potcsi ; qaia anie convcrsionem solae Lesiije babitaLani iii ea, boc csl in genliliiaie bomiiies morum qnaliial» besiiis simites, vcl in anima bcstiales affectiones. Poiesl autem secundum prarseniem stalnm soiiluJo dici, vei in Ecclesia, vel in anima : quia luraulluni el frequonliam errornm et viiiorum fugiens, ;ul quieiem menlis sc converlit. Unde et poenilens di- cit : I Similis factus sum pellicano soliiudiiii<» {Psal. ci).» El iierum : i Fcce clongavi fugiens, ei mansi in soliludine {Psal. Livj.t Maiina minutuni erai; qula toium quod de Cbrisio crediiur vel prx- dicaiur, propier ejus inaeslimabilem buiniliiatem, propier infirmitatem carnis vestrae {Rom. vi).» Et f) n"asf propier nrmiam exigaiialem, subiile esl ei ilerum : i Non polui loqui vobis quasi spiriluaii- incomprelicnsibiie : et lioc cst apud ftdeles, apud bus, sed quasi carnalibus (/tor. in).» S«;cundum ''"fiJeles aulom conlemplibilc et parvum. Ijndeapud Origenem vero per carnes perfectionis docirina, per vesperam finis perfeclionis significatur; vel per carnes ad vcspcram, Verbum in vespera mundi in- carnalum. ihme quoqut jacuil ros per circuitum casirorum {Exod. xvi). Cnm omne dalum oplimum, et omnc donum per- fccium, desursura descendens a Palre luniinum (jac. i), per manna possil signilicari, principaliler lamen in eo Cbristus signiflcalur, sive ut est in cu lo, Mve ul fuil in carne , intei liomines IiomOv sivept estin sacramcnio altaris, sive ui esi iii I-gc Danielem Chrislus parvus lapis praecisus de monlc diciiur : et ipse rcgiium cceloriim grano sinapis comparat. 5Ianna quasi piio lonsum eral, non solum quia Chrislus lon.^iciiibiis per.sequenliiim sese ex- posuit, sci! quia posilus est iii signuni, cui contra- dicerclur, Ei verbum fidei in pilo coiilradiclionis (ondiuir, quia a multis ■rr..iugnalur, ct in ipsa loii- sioiie lilterali sensu cxuitur, sicut solel folliciili» frumenlun. vel milium, vcl aliquid tale, quod iii moil;irio pHo teritur. ChristUo ergo lonsionc pas- sionis cl pilo crucis morlafiiai^ exutus est. ChrislU!» ner niuinam variis de causis potcsi sigiiificari : 749 MD. DE SACRAM. ALTARIS. 1->0 tnin q.iia candorem habol prr mni..liiijm sanciita- A Grxro sormone corruple dlcitur < ephi. » in eodem li«; lum fiuia lcrram conlis noslri impiiiguDl el fc- Ciindal; lum quia rigorc disciplinae fluxiim viliorum in nobis reslringit ; lum quia incenliva carnalium desideriorum refrigerio grali;t exsiinguit. Quod cum viJitieiil fxlii Urnel, dixernnt adinvicem, Manhu , eic. \Exod. xvi). ManhO alilcr fidelcs dicunl , aliler infidcles, aliicrqui non crcdunl, cl quacTunt : « Ouomodo poiesl hic carncin suam dare ad nianducandum {Joan. Ti); » alilor qiii crcdunt, ct mirantcs obstu- pesciinl, dicentcs : « Quis audivii unquam tale, aui quisvidit huic simile? » [hai. Lxvi.) Quoties ergo ▼d in Chrisio, veJ in verbis, aut operibus, vel sa- cramenlis ejus , aliquid vcrum romprcbendiinus. qudqtic libro pauio post dicil, quod t corus, i qui Hebraite dicilur « boinor, » aLXX dicitur < gomer. » Hoc ideo dicimus, ut qusc sit diffcrcniia, apparcal jnier goinor et gomer. Quod dicii, « Colligat iinus- quisque gomor per singula capila, » intelligendum esi» pcr singulos homine*, ut prioripale corpori» pro homine accipiatur. Quod aulcm subdiiur, < Juxla numcrum animarum veslrarum, quae habi- lani in labernaculis, sic tollciis. » ad hoc vidciur perlinere, quod per singulas domo« toliendum crtil gonior, secundum nuinerum hominun) habilaiiliiini in eis, diligcntcr consideraniibus qu»iilum qiiisquo posi colleciioncm repereritvel babuerii,maBifestnni esi gomor a singulis baberi, ex eo qnod scripium *cl per infusionem «ipcrnrp. gralijc aiiquid dulcius B esl : « Mensi sunl ad mcnsuram gomor; » cl ex co scntimus, lolies alius, aul qui minus paraveral, habuil mtnuft. i Ergo post collcciionem in habilo vel rcpeno aeqtia- lilas fuit. Quxrenlibus vcro quantum quisque colle- geralf quxdain sHspiciocontrariclaUssc vidcturin- gerere cx verbis quasi contrariis. Nam ex eo quod scriptum est, « Colligat cx eo uousquisque quantum siiAicii ad vescendum, gomor pcr singula capila, i si secunduiR formxim prseccpti coUcclio facta csl, tunc pcr singiila capita gomor coilectom cst. Ilo^ idem videtur ex sequentibus, ubi dicitur : « Siiiguli juxia id, quod edere poicrant, congregaveiuiit. » Quantum auicm sit, quod edere poterant, ostendi- bir, ubi diciiur : < Qnantum suOQcitad vcscendum, Moyse : « Isie est panis, » clc. Isie (luippe panis C gomor per singula cnpiia. » Quod si ita cst, xqua- litas fuii in colligondo. Sed videlur contrarium, quod dicitur : « CoIIegerunt, alii plus, alii minus. > Quidergo dicemus? Priiiio aiicndcndum est, bocquod dlcilur, « CuIId- gcruntjlii plus.alii minus, »dupliciicrinlelligi poicat: uno modo, ui sii comparaiio inier ipsos colligen- les ad inviccin, quasi ailer altero pl:is vel ininiis col legeril; alio modo.utsil comparatio inler ipsa collecla et gomor, quasi unus minus collegeril qiiam gonior, cl aller plusquam goraor. Si ergo inier coiligenle» fiat coniparatio, sine ulla conlrarielale inlclligi po- lcst, unnmquemqiie secundiim formam pr.-ccepti ad minus coUegissc gomor, el tamen nonnullos collc- j. gisse plus quam gomor, et post oollcclionem noii reperissc, nisi gomor. Si auiem inter coUccia et gomor fial comparalio, ul inlelligatur alius ininus collcgisse quam goinor, difljcilis eril expositio liV lcr:c, cum jussi siiit colligere gomor, cl Scripturn dicat : « Fcceriinlqne ita filii Israel ; » et in sequon- tibus addai, < Singuli juxln id quod ederc potcranl, congregiverunt. » Quod auiem scriptum est : < Mcnsi sunt ad mensuram gomor, » inielligi potest quod in colligendo haberent mensuram gomor, ne miniis colligerenl quam gomor ; vel qiiod post coi- ieclionem mcnsi sint ad mensuram gomor, ul pro- barent singuli, si coUogissent gomor; vel quod d« collcclis et in aocrvum comporiaiis mensi sint, ui fiinguli aocipcrenl gomor. Kieri euim poluil ut !•- primum a Deo promissus, deindc de coelo daius, Cbristum significat, in Icge promissum,et in lem- pore graliffi nobis datum. Demonslransergo panem» qui datus est,'o5lendit hunccumdem essc qiii pro- missus est , dicens : « Hic est sermo, quem prK- cepit Dominus [Exod. xvi),» sperare scilicel, etdc- siderare; ac si dicerctur. H:cc cst implelio scr- monis, qiK) promisit Dominus panes, cum diceret : < Vespcrc comcdctis carnes, et mane saturabimini panibiis {ihid.).y Poiest aulem simpliciler accipi, «l ad sequentia rcferri, quod dicilur : < Hic esl scrmo Dei.» Sequitur enim : Colligal ex eo unuiquisqne, quantum itifficU ad ve- tcendum, eic. {Exod. xvi.) Ex hoc loco advcrti poiest, gomor mensuram csse, qiix uni per diem suflicere possii. Gomor au- tem, ul in sequentibus babelur, decima j^ars est cphi. Quid sileplii, oslciidit Ilieronyinus in cxposi- lione in Eiecbiclem libro xiv bis.verbis : « Corus li.ibcl iriginla modios, et in utraque mensura, tam aridorum, quam liquentium, tenct principium. De^ fima pars cori in his, quse modio mensiiranlur, ap- pellaiur cphi, id est tres modii, et deciina pars cori in specicbus liquidis vocalur balus, sivc vadus, ut ejusdem mcnsurx sit eplii et balus. » Haec lliero- nymus : in quibus notandum, qiiod ciim prius dixig- 8Ct < ophi, t postea dixil, ■■ epl:a ; > quia, ut idem in eod«m libro proxinie anie Obiendii, < opha > m «AI.hllM CA.M I Allll NT.IS AllCmi:i>!S(.. f • a ruiitliim «obm Tslinniiinu-nj prins coili^^rrciit go- A «o.Tvjii.isii primogoiiiio nio (/iVc//, nnu). i Majc nior, Cl dcir.(!f proI>:»r.'iil nii \rr.; <'Jisci6oi)iuf. iSut.c .jimicin fo.Tijualio iion srtimdiim ^«'.'jiialiiatern o«i- ijiMii» apdific.ilioiiis Eiaiinm liic loriis Srn|,liirx "iinoifa» pariialis p&r, lionoremiioniini» ^am ! ili-is Dn primo^^eniius iiicnsnr.-i grali.t;, Liisii. Mensiira :iuti;in donaiiooii i-rjftl (Kxod. jv). > Filiii» Di) imaoo Dci dicilur Clirisli polesl inlelligi, aul fiecuailnm giaiiam doiia- Deo per omnia simiiis; ri nos in qii.inlum conforme» Iriccin .iU( socundwm grati;iin donaiam. N.'»iii apud snnius irnjgmi Filii Dei pro modulo iio>lro &iinil6s Deuin iii prxdcslinalioneest, qoaiilum c'ji(|ue *)are ei suin!is;el magis erimuA, cani videltimui cum \c!il, alii 2«lii&, alii ininus; el idco alius plus co!li- 8>c(;ti esi (/ Jom. \u\. W.fc an(i-m dicimus ut un« ^il, alitis miims. Oiiinihus tamcn jij.siis (lalitr c;o- nie:i.'ura g(»m(ir in omnihus poss;! inl^-lliif; secun- iiior : <,iilvi.) ii(!i reruanoliil cx co qmdqnani UMjdC nianf- - • iiisiili;^, qua; esl cliariliis, ei una lonna &redcndi qnla in prasscnt' vila quisqiie dtbel credere, quoJ el diligcndi, qii.i!; oinnilnis jtislis et soliJ conimunis p-aedicaiur, el operari quod jutielur ; ct no/i usqnc csi ; ci pro jusliiia lidci una spcs vilae aelernae om- manc diflorrc, id est ad leinpiis, qno praBOCtupeiHr nihiis niliilouiinus conimiinis esl. Sic 'Jiius dcnarius niorle vcl jii Jicio ; qnaiKio eril mane, Iioc csl, ciara oiiinibns jtroiuillilur (i/a'a; sil tiip|tlcmeiiiuin, ui fiai «q-.ial iiis t»r : < Te;'crrimiis !i;:ni vormicoliis(// /i^(/. xxiii). » iibiit ). ) ji.qnaliiatcai auiein diceiis, vjdclur aliu- liiud quoqne in lijjura liuniililaiis Clirisli poicoi i». nieic iiicniiuriP goinor. teiHgi. quod isaias dicit': t Noli timerc, vsrniis Ja - Scd iiiiinm videri pol(;st quod Apoalolus ditit co!> {ha. xu). t item pro vili aitjeciione, sicut ia a:qiialital€Uirtcri,cu(jiplus yccipiant divitcsinpaiii- psuimo : « Lgo sum xrmis, el «oii liomo, oppro- cipalionc spiriluaiiujn, ^t »;iii!is pacjicrcb iii jurli- cipationc tcmporainiui. S^^.d «qijailLaSs «^icniuio Kunc occiifrlt tripliciter isccijiitui-, aui sccuiidon: srquilslcni, aot seciiiiduni j;aritat( ni , aut sei.un- diiin qc.alitrilpni, fcive qiiaii;(!.ronque MiijiiiUMJiiiCiii, /Kqiialilas scquiiatis est, ut cuin pro «i.iio reddilur Hialuin, sicutVetos Testamciitiim prypscriliit.oculiim scilicet proocnlo.denlem pro denie, livoiein pro !i- bniuTfs homiinitii et abjectio plehis (Psal. lii) ijuod cliani de humilitaie potesl inteiiigi. lieni pro mordaci severiialc, sicnl dicilur linea. Ilinc apu«i Osce dic;i ; i Igo qnasi linea Ephraim, et quasi pu- liedo domiii jtida [Osee. \). » Quod aulem dlcilnr, qi!*d niaiina cupil scatere vcrmiLus, quasi pluri- bus. ad hoc perlinere potcsl,qiiod Chrisliis muliift modis gravis esl m se non credentibns. Hoc auteio vore; elcuiitbonumredditurprohono, sicuiinralione cxcnijdo de inanna dainnaiur inaluin avariiiae, qua dali ei acct'j»ii, d« qna Apostolus ad Philippenses ^ jMcnnia malcservaia jiossessori suo in vermeni ver- tiliir, qtii non morinir. Sed el graiia lidci iii eo noii oporalnr , graiia quoqtie sajHeniiaj vcl scieniiae, si\c gratia gerniouis, cum steriiitcr habctur. et iii boiitim tisum noii assnmilur, sicut nianna in ver- mcn) vcnjur; quia boiium Dci donuui ei in maluin cedil, a qiio iiiale liabctur. Quibubilain aulem pla- scrihcns, dicit : ( Nulla raihi Ecclckia coiHiminicavit in rallonc dati etaccepti, iiisi vos soli {Pfiilip. iv). > Dii hac x'qualiialc diiil Apostoltis : « Ut fiai acqua- liias . > qnac quidcm ■'vqualiia.s lequiiaiis potcst csse sivc a;qu;»lilal(! parilalis. fiide Aposlolus . < Si nos vobis :~tiirilii:i)i.i seuiinuvtiiius : iiiagiiuin esl si c;tr- nalia vesira mcluinus? i- (/ Cor. ix.) Non est ma- cel quod Christus ex Maiia vcrinis .sit cx manna^ gnuin carnalt:i incicrc, cisi m.igiiiim sil spir.iualia Qnod niirum videlur, cum per vermeni ex maiina se iiinaro. D« .cnuaiiiaic pariiatis .scriplnm ost dciuoiislrala sil quorumdaiu dissiilenlia ct ijiobe- < /i^piales cnim aiii;elib suiK, cl iilii sunt Di-i, ci;in (iientia. Veiumiamon non iinpie dici po|est, qiiod sirtt (ili: <-,«uri<:clionis {l.uc \\). » Do .Tqirilitaie Maria manna est absconditiiin in figuris et lesiimo- S'.'c»ii lom sinililndinem polesl inlcllijji, qnod scri- niis legis ad ipsam perliHenlihus. Sed, quoniain iitinn ciii • t Misercre, Domine, p!cbi tuac, .snper quod do ea scripium es», iii libris suis Judxi ser- (|n;sm iii\i»c.iUiin csl iioiiicn toiim : cl Isiael, qncm -4.1111. ocd non intellignni, nec pie crcdnnl : ideo TW Llll, DE S\ CliiiiiUis, (jui c\ Virginc n:i(us csi. illi^ vimiis oHi- ciuir. Scqiiilm : £/ ira/ns esf fof./rrt eos iloiises lii quo osie. ditur, (^uod lcx vcl lcsgislnUir rcprclieDiiii, ei i>i£ii»iii luniniinando pr:i-dicil liis, qui niaiinu UMiae raane liiuiiitunl, aliqno niOiloiMim, qiii pr.v- «licli sunl. Illi veio qui colligebnnl mane, qu.inli::ii buQicere 4i\ ve»cent!uiii polcrji, sircnuos opciarics sigiiificanl, qui sluUiosi sunl opirari cibum, qui non perii , incipi«nies mane , iioc esi tn iniiio fidci »el cOavcr&oiiis sujp : tJc qualibus dicilur iii ps.ilino : « Oruib ts« »ol(/*««l. ciii). I hl posi p.-»nca : i Emtiil liuiao a.t op4j:> s'iutii, el aJ opcrationeiu soam usiiiic ad vt'Spc«-;tiii (iHd.). t timique iucaluisiet tol,tiquffiehal [Exod. \\i). IJi.c iiiuliis niodis piiiesl iiiirlligi. Chnstu.s sol j.isliijx iiuir iiualuii, qu.uido feivorem su* cliasi l.'ljs, pro noLis liora seMa crucein ascendens, effu- dit Qui autcm lol cst, sccurtduiu qiio I 'ucei; ipse- uicl nianna Csi, secundum quod $c nobi.* frucndnm el pariicipandum indulgct. Qui cum desldorio aiiio- ris, el affcctionibus compassiojiis in inoricn» reso- liilii:. est, lunc verc inaniia iii|iieraclum est. Tunc tiiiin apparere cessavil, quando ad leinpus humaiiis obiuiibui» se subiraxit. Liide ei dixit •■ « Alodicnin, etjjin n')ii videliiiib me; cl iieruni raodicum, el vi- dfljiiifi n«c (itfaii. xvi). i ln nobis tcro incalcscit Mil, qnanJo cor nostnnn desidcrio divim amoris ferves|iiefKri diciiur, quia CLristus tuio in '.oide susci- pittir, quodaniinodo pcr conipassioncui rcsolulio- jiciii |»jiitur. t^omodo cniui cor pcccaloris a sua dariiia rei-olvtiur, si non Chnslus a duritia jodicis r«-l,ixalur? Qui cum puccata solvit, sicul glacics iii sercno «tlviiur, ipse tiinc a socuritale jndicis resol- »iiur, ut in verbo ejus naen» altacl», in spe vciiiae ei amoris (kSMlcrio mollius rcsolvaiur. incalescit sol iste, qnandoijue siipcrjuslos qiiasi per iram, ei iiiaiina iiquefant; et qua»i ut dcdcial edicit, dtiui dulcedineiii corpuialis aul spiriinalis consolaiioiiis ad teinpus subtialiit. Hiiic et Joiias siiblracta silii cuiisubliono timbracili in aiefeciione liedcrx gra« «iler pcrdoliiit, qu.tmlo percnssil siiper caput ejiis, el xsluabal, et pelivit aniiii:p su.v ut morcrclur (Juan. iv). Iiicalcscit sul jusiitix supcr bonos el nialos, ncc est qui sc abscunil.nl » calorc ejiis. sed kiiper bonos per calurem «liaritatis, vel quasi indi- giiationis, snpcr in.ilos vcro per calorein ir;p, cl I iroris. Lnde el inOdclis Syuago;,'a, super qti;iin rlliidii Ocus ijojii suain, nunc luanna vcrx liJci iion lialK'!, i2uia lides aniif|iiorum priininu jjui m ca cx.aciJ evanuit ei ifclcci'. In nobis uulciii in fii- l( ' K.V.M .VLiA.UIS. 7:;i .V tntx) in iiitia fi lci pcr plonam iliumiiiationeni liijttc- r^iliit, <|ii:iiiilo li.!cs evaciciltitur, ct oiiiiii^^ iiili-lliMus p:ilc.bit. Miio aiilciii modo, siciit c\ sc- qiiiNilibiiR p:il<-l>il, niatiiia i|tiod ad sokni delicuit-, nd i^iicm duriiit. in quo oslcnditur ()u:Ki niens aJ solct). jn.^iiti 0 ctiivcrs:!, CHin (»«r ileiiderinni atno- ris liqi;cl:u'la rcsolxiinr, liiitf; ad igneni pai>sioiiii por virtntciii p:)ti('nti:e solidainr. ^i.tid ostcndil, qni dicil : < l-acliiin ot cor uicum lait<|uaui cera liqiicsccns, in nudio vcntris inei. Aniil laiiquaiii tcsia viilus ii oa (Psal. xxi). » In die autfni texta coliiijebnnt cibos duffliccs, id caI dtto guntor fier sirtfiulos homiHes. Spcm vit.v xtcrn:c pcr juslitlam rid<'i ab cxonlio n)undi pcr tptin(|iic xtates usquc ad ('.lirisluiti, oiiin "s jusii ItabitcMinl : cl b.cc cst uiiuin goiiior, qno.i pcr bingulos dics its(|nc ad sextain colligitur. A iiobiii aHtcni in scxta xialc, qu:isi scxta dic anlc S:ibh:i- tum, hoc cst anie icquicni animarum, duo goiiior CDlligtinlnr; qiii.t vil:c a:ternic spom habcniU!» et pi- giins, id csl ipsiim auctorcm ct consinnmatorcm fidci nostnv Jrsiiin Chrisiuni, qni in sncramenio ai- taris nobiscuin esl usqnc ae- iiius, ct rcm tciiciniis; nondum tanicn sicijl post liaiic viiam. Ct).M"vis ciiim Chrislus nosira reicctio sit iii prxscnli vita, cl in sncrificio altarts inaiiiiiice- tnr, nondnin tnmcn usijite ad saticl;item tios reficit^ £ scd hoc inaiiiliicandi inodo, quo inlerim auiniinns, ad vilam xMcrnam ca|>csscnd:titi pra-parainiir , «t qiiasi altorutn ;;oinor in hac sexia liie col(«(*iuius, nt in sepiiina dic, id ost in Sabbalo aninuriiin, nsquo ad saliet:itein rcficiamnr. Scxta aulCiU die uoii-ib gORior colligitiir ct consumiiur, altcrum colligltur cl scrvaliir. Spes quippe viue xterna', quje iit prx- scnli.hatietur, cum hac vita deficil. Cum cniut pbuie viiiebitur rcs, tunc omnmo cvacii.ibitur sp<>s. i}uod enim vidcl quis, quid fpcr.a? Atlornm aulcm gon-or coiligltur ct servatur. Nec obsislit huic scnientia.*, qnod panis viue xteroae hac sexia die manducatur, cum };o>uor in Sabbatum servandunt scxla die non edcrctur. Praesens qiiipi>e refcciio ad fuluram refc- (^lionetn comparata, vix qii.^cdam prxlibalio cst, et n magis futurx refectionis pryparallo. Sicul eniiu nunc edimus, praegustare por efltcienliaui htijus cibi,. boc est coiligercel tervare. Maiina en«m cullii(inir.i, dum per gratiam bnjus sacraracnti quotidianis prO' fcctibus id aginius, ut in futuro plenius iiianducaro valcauius. Manna servanius, quando in condignu veneraiione liujus sacramcnti usque in fiBCin |:erse' vcr.-iiniis. Jud.-ei, qui adliuc ei«peclanl, «icut ooagn in siti sun. hac sexta die nonnisi uiium gonior, ci taincn unuin, colliguiit : et ideo in die Sabbaii re- nianebiint jcjtiRi, quia in Parascevc non prwparavc- runl sibi Potest bic locns et aliler intclligi. In qninque libiis Moysi siuipticis et iiuiocentis vit.« coniiiic.ur instructio, aut secundum cxcinpla jiislo^ nnii, ut 11) Ccncsi, aut «ecundum pnecepia rcciQ 755 BALDJJIM CANTUAHIENSIS ARCMIEIMSC. 75» >iveiidi. (II in alils f|Hnliior Kljria. Ili giinl qiiir»(|uc A hoc no« in illo. E»t »ulenf) qiixdam requK^s rutiiPt licem prasiai utiliiatem, immuniialeni scilicet poenae, qiiam conlrarja praevarkalio poiesi inferre. Kam (^ui non furatur, vel non aduUeratur, vel nou occiJii, poenam declinat, quse talibus debeiup. Propterea per singulos dies unum gomor colligiiuF, usque ad diem eextam. Hacc sextu dies pieias esi, qu% non solum fnalum detestalur, sed jusiiijam ei «(iisericordiam operaiur. Hac die.duo gomor coili- gunttir, quia pieias per immuniiatcm p<»nae et spem que nianus lua poiest facere , iiistanter operare, i adjungiiur : < Cras quotlcunque operandum esi, fa- ciie, > etc. {Eccle, ix.) Quo nionei (\»od operandoni esl facere, et coquenda coqncre. Alterum perlinet ad opera jusiriiae et misericordiic, quae indi-sinenter, quantum possumus, facienJa sunt ; aherum ad in< firraa ineruroel operum nostrorum, quae igne poRnfr- lenliae coquenda sunt. Vel allerum ad mtnora opers» bon.*», quae faciljus possuni fieri ; altenim ad per- fectiora studia virtulum, qux' igne fcrventiopis d»- voiionis debeant excoqui. Quod auiem dieit, « Cra»,i sic accipiendum est, ac si dicerelur : Amodo in poslerum hoc pro lege servetur, ui fiant, qiiaedicta )riae duplicem praestat nobis uliiitalem. Hoc esl, q suni :. < Quidquid auiein residuum fueril, reponeiU ^uod Aposlolus dicil : « Corporalis exerciiaiH) ad modicum valet; pietas auten) ad amnia utilis esi, proroissionem habens viix qux nunc cat et fiiiurx (/ TJiw. jv). > Valel qiirppe pietas ad obliiiendani Titaa) seternam; valel ad bona spiritualia muUipli- canda in hacvita; vaiet ei ad Qarnalia, quanium necesse est, obtineiida. Aliera auiem utiliias liujiis lemporis est, sexlse seiWcet diei ; altera vero fuiuri temporis,'id esl Sabbati. Ulililas quoque qniiiqiie- pertiUie continentise secundum rmmuuilatein pceiia: temporalis conlra malefaclores legibus oonsiitui;c, luijus temporis est. Yenerunt aulem omne$ principes multiitidinis , et uarraverml Moysi, elc. (Exod. xvi.) usque mane. > Hoc inielligendum est de manna in Sabbalum servando. « Feceruntqiie iia, > ele. Quod reposita pro Sabhato uon corrunipunlur, signuin esl, quoniam bona pro fuluM reqnie facla, in fulurun» iiilegra manenl. Quae aulem propler prjesenltra viiain et amorem sxculi (iunl, corrumpuntur; ex his vernies ebulliunt : « Dixilque Moyses : Conie- dile, > etc. Kecte dicitur : t Coiiiciiile illud hodie, quia Sabbaium Domitii est. > lii viia cnim futura teiiipus eril comedendi, non coHigendi. Q Novi Testatnenti conferunt lectioni .Moysi. Lex quippe el Evangeiium quasi ooHoquunlur inter se, quia iiiutuo sese exponuni et aperiuni, et muiuo 8ua teslimonia approbanl et confirmanl. Cum ergo ecclesiastici doctores per verba Evangelii deChrislo legcni aperiunt,ttincprincipesmultitudini3 de nianna annunti.int Moysi. Quando vero lex vcrha Evangelii aperit, lunc loquilur Moyses, el dicit : < IIoc est, quod locuitis esL Domiiius. > Quasi diceret : Oene vespondet eventus rei verhis Dei. Et addil Moyses : Requiee Sabbatl sancliricala erit Domino. > Domi- nus r^quicm amat, ui requiescai in nobis, ac per test signilicari. « Sex, > inquil, « diebus colligile, » hoc esl in perfectione honorum operum viviie. « h» seplimo aulem die Sabbalum esl Domini, idcirco noii inveiiieuir, > hoc csl post hanc vitam eirt re- quies animarum; et non invenietur manna quod coUigi possit. « Venii sepiiina dies. > IIoc non de priiiio Sabbalo inteiligendum videlur, cum prius diciuni sil : « Comedile hodie, quia Sabbaluiii est Doinini. » Sed ciiravii Moyses ostendere, noii per unum lanlum Sabbalum accidisse, ut inann.i tion inveiiiretur. In duobus itaque exemplis inanifesial, qiiod de sequenlibus inlelligenduin esl, el de se- riiiulo Sabbalo vidclor addere, ut arguat pnpnll iutredulitaiem. Nam posl exemplum pnnii SahbalU 7r.7 LID. DE SACRAM. ALTAmS. m 6i lioc (le soonii.li) iHklllgcn.liim cs», oi posl vorb.i A paiari per colorcm, si iodislincee reg.Tliir, < qnasi Mn^si (1e (liiplii i cilio colligeiulo, i egrossi , nt colli- gerenl, r.oii inveiicniiit. > Si anleiii qnod dicil, « Venil septiiiia dies, » etc., dc primo Sabhaio in- lelligendum, qiiod Moyses dicil : « Non invenielnr lioilie in ."igro, • prohaiio polost esse sernionis HoyRi , qiiod « egressi ut colliijcrciil, noii iiiveiie- rnnt. i Dixit aiUem Domintis aa ptoysen : Lsquequo nou vhUu euttodire mamlala mea, clc. {Ejcod. x\i.) Oliiini el saturiintein air.nnl el brula aniinalia; el hi iis esl eoruin qnaliscuiiqiic bealitudo. Verani au- letn bcaliludinen) perficiunl sanctnni oliuni, ct sancta salnritas : qiix diio signilicaniur per Sub- bialnm ct inaniia. Poslquani or^o Doniinus oliuni cl sciiion coriandri album. i Secnnduiii lianc auiem inlelligenli.ini, oporlet semen coriandri uspiam lcr- rarnin albiiin csse, ul ei nianna iii albedine recle possil coniparari. Si autcm disliiicle logenduin est, e( iiilelligonduin sine comparatione, dicitur maiina csse albiiin , in comparaiiuiic autem quasi scinoii coriaiidri; qiiod Jc spccic, ant qnaiilate, aul fonna inlclligi poiesi. Kccle aute.m dicitur manna quasi scmeii coriandri ; quia veibum Dei ali(|uid oleris iiabet,iinde nutrialur iiifirnius; unde Aposlolus : ( Qiii infirmiis est, oius mandncct (llom. xiv). • Cliiistiis oniin condcscendil innrmis usqnc ad exi- gnilalem parvi seminis in levibus minimisquc prx- coptis, iit qiii non polest cum capere in suLlimil.^te fcnluriiatcm in inanna cl Sabbaio populo suo pro^ ^ ^,.^_^^ pcrfeciioris, capcre possil in mediocrilatc vili; siilil, el iii Ids verain bealitudiiiem, quniii sihi obe- d eniibiis dalurus e^t, figiiravii, arguii coruin inolie- dienliam , pcr quani alienari possuiit ab liis qiix polissimum dosidcranlur. Dicit crgo : < Lsque<|uo iion vultis cusiodire niandata mea, ct legcs mcas? i 0:iasi dicercl : Cuiu oiium Sabbali ei panem de coelo vobis provideo, et per lioc ad meliora vos iiivito, parum est ul mandata mea servarc vclitis. Ilx>c «ulcin inlerrogalio, qna qua^ril, « Usqiioqiio non Tcliis custodiic mandata mca, > clc, illi intcrroga- lloiii consonal, qua p >6tea in carne ven.ens quxsi- vii, dicens : « 0 generalio incredula, quaiidiu vos paliar? » [Mnrc. ii.) Posl iiilerrogalioncin Doinini Moyses ad coiisideraiioneiii bcneficiornin Dei cos - ravit cjs (PAa/. lxxx). » lcvioris; el euni capere possil in fidci simplicilalo, qui capcre iion polesi in niyslcriorum profundimtc. Manna aulcm dicilur alltum, quia verbum Dci ab onini labc miiiidnin esl cl purum, sccundum ilUid': I Fdoquia Doniini, cloqnia casia [Psal. xi).» Et Cbi isius cuin sit ipse candidus ct rubicundiis suos niunJat, el dcalbal, sccundiiin illud : i Lavnbis nie, ct super nivem dealbabor [Psal. l). » Quod auiem verbiim Dci dulce sit sicul niel, oslcndil, qui dicii : I Qiiani dulcia faucibus nieis eloquia lua, supcr mei ori meo (Psal. cxviii). » Qiiod gusliis ejus sit cjuasi similx cum mclle, oslcndit, qui dicit : < Cibnvil iilos Doiiiinns cx adipe rrumenii, el de peira nielle satu- inviiat, moiiens ui allcndant quod Domiiius eis Sabbainin dederii, et in die sexla cibos diiplicos, ul ei servire vclinl. In quo significalur, qiiod cleciis suis dalurus sil requiem a laborc, el solalia pr:e- sentisviix pariter et ruturx'. Dux auiem vilx iiobis iiic insinuanlur; aciiva scilicel vila, in qua iiunc laborandum est, et coiilcmplativa, pro qiia laboran- Omn e&t, in qua soli Deo conleniplando vacabitur. Ipsa autem conieinplaiiva vila, qiianivis niaiimc futuri lemporis sii, in lioc laineii lcmpore por san- ctiim otium rcprxsciilanda est, quod in Sabbato figuratur. Dc cujtib vacatione Moyses subjungii : f Mancat unusquisque apud se, nullusque cgredia- (ur de loco siio die Sabbali. > Ac si diccrct : Uiius- quisque rcqiiiescat iu donio sua , el non egredialnr D ;«d .iliquod opns die Sabbati. in quo monemur, icijipore coiiteinplalionis apud nos manere, et per illicita desideria foras aon exire. sed lolam inlen- tioiieni iii puritate cordis ad boluin Dcuin cogiiandum ei diligendum colligere. < AppLllaviique duinus Urael iioinon ejus Maii, » utc. Quia noni(Mi < Man > duliilationein significal; interpretnlur enim ^uid e$t lu)c? et propierca noii indicai cerlani nolalionem : tnravit Moyses pcr ac. ideniia aliqiiani e,us notiliain, w.ru niyslcrii causa, oslcndcre, per spec.cm scilicet, nbi dicii : < Qiiasi seincn coriandri ; » per colorem, iilii dicil, < aliinin; » per saporeiii, ubi dicit < gn^tiis ojusqnasi sini l;c cmn nicllo. » Vidclur lamoii sccun- di|m leiiorc;ii linerx inaiiua i,eiiiiiii coriandri coia- Dixit antem Moyses ad eos : Iste est sermo quem prcccepii Dominvs (Exod. xvi). Qiiod jiibei Moyses implere gomor ex manna , ut cuslodialur iii fuiuras generaliones, significat Cliri- sium, qui cst verum iiianna, et in qiio est lotius justitix forma el norma, iiobis servalum, el genc- ralioiii omiii qiix vcntura est, ut noscarnus panem, qiio alili sunl in solilndinc, qni educli sunt de.terra iEgypli. !n fide cnim Cbristi justificati sumus nos, et jiistificandi suiit, qui venluri suiit posl iios, et jusiificati suiit quoiquot anle nos jusii fuerunl, edu- cii de terra iEgypii, hoc est liberali de serviiuie diaboli. Dixitque Moyses ad Aaron : Sume vas unum, elc. in taberuaculuni reservandum {ibid.). Quod Dominus loculus est ad Moysen ; hoc Moyses loqnitur ad Aaron, ul pcr ministerium sacerdotis rcponatur manna iii loco suo. Poiiit ergo Aaron inanna in vase, quando sacer- dos de Icge Dei suinens qtiod faciendum vei di- cenduni est , prxdicat Christum in beata Virgii^ de Spiritu sancto conceptum, ut credalur Otoroxof. »t quasi urna aurcn liabens manna ; et quandu Christum prxdicaiidum poiiit in corde auditurisper fidem Clirislum in se suscipientis ; ci qtiod docet Cliristum in unitatc catholicx Ecclesix esse, noii ii: Syiiagoga Judxorum, vel in convcnlicufis schis- inalicorum vel lixrelicorum. Vas Liijus inaaiia qiiid pjnilur iu tjbernaculo, paucitas csi eioc!.u 1Z» DALDUhM CANTUARIENSIS AUCIIttPlSC. ;'.o ruin, vel fldelis Synagoga Juilarorum. ipsum vero A noslri iii obeJieiitia iegiii secutijuni moralia cjiis Ui>erni>cu!uio niuliiiuJo e»t vocatorum , vel gone- ralis Eccie6ix Jndxoruni et geniiuin. Quod auieiit (iicil : « PosUit illuJ Aaroii iii talvt-riiaculum rcscr- vanduin, i per aiiiicipationcin bic dicitur , qnod jiostea fjcium est, conslructo tabcrnaculo. Quoil Dominus pnnM) jussii niamia noii servari,el idem ipsc dicil :« Justlliaia iuamnon abscoiuii iii corde ineo (P$al xxxiv). * Yerbara enim Dei abscondondum est iis sitiu dilc» cltodis, in siuu metnoritf', nc per iicgiigenliain vct pm-cepia liansngcnda esl , el per obcilionliaHi £v;iiigelii virtiis aniinx senipermiiliiplieanda^quaii denaiio in qnaiernaiium ducto recte Utinpus viix DO&lrx lioc nuinero figuratur. Uoc abeahti tutit, nt^etfm* laMfettnl finn lerrae Chunaam (txod. xvi), l incs tcrrx Cljaiiaaii langeinus,ctiui de itac vila excunlcs, tcrram vivciiiiuin ingreJi tne qui diligunt n»> pcr oblivioiidm clabatur ; abscondenduiii cst el o B ^,;n cjus baljiiabunt in ea (Pzat. nviii). » Terrs laude hominum , ct Ab indignts auditoribus. At propter graiiam vel iiiuorem hominum, cui» rw exe^crit. abscondendutn non esi. Filii autem Israei comederunt man quttdTnginia aAnH , donec venirenl in terrum ftobitabiitiu {Exod. xvi). Vertium Dei, sive corpiis Chrisii, secunduro bunc ulCQdi modum, quo inierim participamus , cibus nostcr esi, doncc exeunies de hoc deserto, veniamns 9id iervDm habilabilent , ad torrani bcilicet viven- Siutno Quadragenarius naincrus jiversis servit i>iy- sieriis. Hoc er.iin nutv^ero dierutn eiTuJii Deiis in- dlgnation«-n« suam supcr omneoa carneni, ut perjrct &iiteiii Cbanaan terra protnissionis cst , de qua dicluin est ad Abrabam : < Dabo tibi terram Ciia> n;ian fi...;nluni hxreditalts vestrse {Ptal. civ).» C^r ^uteip lerra illa visibiliter dicta sii ierr'> 0,hitn»Aii : raiio in promptn est, cum possessa 6>t a fieiiiine Cbatiaan, qui nuiletTjclus esl •* Noe , ct «crvituli subjf^ctus, Terra vero vivenliiun . qwt &igiiif;.;'»tj est pet lerrana promissionis, quomoJo spiriiuslitcr sii terr» Chaniiaii, vres eausse occurrunt, fcjeciift eniir; Enaiignis sptrilibus secundum illud :. < Vidt:- intfi Saianam sicut luigur de coelo cadcnletn iLui, i). , A Qliis Jsrael, id cst a nobis, possiJenda e*l. lietn oranes in Adam de paradiso ejecti sumus , aquis diluvii, exceptis paiicis iii arca servatis et salvaiis. Hoc numero, cvunplo Moysi et Elia. , et C ^'""^ '"'"'" ^''^'^'^' ^' '''''' pron.iss.on.s ; scJ coramuiaii iii filios IsraeUei boiie commoti ^ Cbu- tpsius Chrisii, dieaia est, absiineuiia , per qu.im |>lac.in polest ira et inuignatio Dei< IIoc nuinero uunoruiii itir.iiiu>t Dcns popuiuni 3uuiii in ereoio , victis ifAii^aroni be»«^liciif' el 0agellis aiiernans , placaltis •:(.'•. irai,us.il:nc soriplum est :« Quadragin- la anni» prax.imusfui gcneraiioiiihuic(Psa/. xciv);» ve! secuadutn aliam liuoraiu : * Quadraginia aunis olTensus iui geoerationi huic. « lloc nuniero ino- l>edieuiia punilur vel corrigiiur , hoc iiumero obe- dieatia exercetur. Uic ergo launBerus per signifi' catiouem iiam continct et graiiam.Signiricatio vero eius ia partibu;; cjtis consideranda esi, deoario sciliceS et qiiaiernariu. Deoarius autem propter naan criim corfttHoia v.ei eemmoiio iiiierpieiaiur), cbiinebimo; ear». Ilem Chana.rei possunl diti i»d.ei,qn!a ganeraiioiie perversa et infideloa lilii fiicii '•uiit, semcn Chaiiaau ei noii Juda : qnibus lerra rcpromissa cst, sed eis propier iii(idelit.tictii ablala . «lobU qui, secunduiu spirituin io liiios AbrabiC iepuiaii v^^unius, daia est, secunduni itluJ : « Aulerelur u vobis rcgoura Dei, ct dabiiur geiiU facienti fructuin cjus ( Uatlh. xxi ), .» Et iterum : « MuUi venient ab oiicuie ei occidcnte, ei recuw» beni cum Abrahatn, Isaac ei Jacob, in regno cotlo- rum ; rdii aulem regni ejicienlur in tcueb!M& exteriorcs {Maiih. xviji). > Decaloguin, signiticat obedientiam iegis ; quaier- nariusobedieniiamE^aiigelii. Priraa csl in simpli- ^ C^"""" ««'^»" ^«''"« f'''"'* '»' <'/'*» (^^"'^- ^'')- Per uiensuraro ephi, qus deeem pariibus abtiol- viiur, intcliigi potesi mciisura donaiionis Christi ; qua toii raiionali creaturx, id est iiovem angcloruui citate ifluoceniix' , secunda in c^nsummaiione jusuiiae. Ad priinttiu peritnei noii occiderc » aliena. nonrapere ; ad secuiidaui, iion irasci, propria dis- iribuere. Quaternarius auteui tn quattior Evangeliis. ;iccipietidus est, vei in qualuor virtutibus priiicipa- liUus, quarum perreclio in Evangelio prxscribiiur, vel in quatuor sacramenits , naiivitatis scilicet , passiouifi , resurrecltoiiis et ascensionis Chrisii ; quoruiii virloie Ciirisio couformamur renascendoy «ompaliendo, convesurgendo, de virtute ia virlu- lem ascendendo. Qu^iuor autcm virtutes obiincniur inslitutioou quatiior Evangeliorum , ct viruite qua< lUQr saQramenioruro. Quoniam >guur lota viia ordinibus, el humanae ereaturse , distribuit , sicul vult el quanium vull^ El qaoniam homo iii orjiito raUonalis crealurx, qux sola justiiix ei beaiiiudi- nis capax est, et idco Chrisium pariiciparc solu potest, deciinum locum lenet : recie ci competit de- citna pars ephi. Per ephi euim rccte iDiciligiiur plenkiudo gratix, qux suiTicit universis. Fcr gumor vero parlilio gratiae, qux iiiveiiitui' in singuiis. Quib parlilio graiix, elsi inxqualis sit. <.an>en pcr com- iunDion«tiD charilalis reductlur ad uniiaicni fqii^X" ICl LfB. DKSACHVM. ALT.MUS. W 1 lalis, cunt iil t>flici»l cliniitns, iil coiiiniiiiiij •inl A lilK^ niftiiliir, e( coniDiiiiuilur , ul tubiilius iiilel- oniiiuini, qii.^e )irnpii:i Miii kiiigulonuii. lii iiliriiiitinieroniin Anitna no*tta urxia f$t, hihil retiticiunl ocuH uv$tn, tiiti Man. CnnMul^ns promibcinini, quod ;isri>n(lcr:i( cnin fiiiis Isr&el, fla^jrarcl *les'»k'rio carnisiin , sodcns cl fleiis juaciis ,i:iriler gihi fiiiis l^r;ici , ilicfbnl : I Qiiis nolns iJ;»ljil :»(1 vchOCiiJ.iin caiii'*» ? Hccor- darniir pisciuai quos coinciiclunHis in .^'^gypW) gra- tis. In nicnlcn iiol>is veniiini cucunicrcs.d |H>|«onrs, IMiriqie, cl ccpe, et allia. Aniiiia noslnt oriila ol. Niliil res|tiiMiiil ocui> MOsln, 'lisi in.iii (Afum. xi).* Foiiua noslri leinpori!» lixc csl. Fiiii qiii|)pc Isracl l;g;ilnr. Alilcr : Mciis SU.1 voluliililale niutia circniens et pcrln- 6lraiis, qii» pro fitle vel conlra lideni co|ilari pos- sunt, quasi supcrior moLi iii circiiilu volviiur ; rul, sulisl:il iiicoiicussac (itlci nrnijias, verlium fidci nrviiiitiin frangilur, el sulilitius percipilnr. Ulniqnc cniin inola in incnte invenitur : alieia in constaniia flilci, vcl lioiii propositi; allera in perluslralione , lioc csl consitlcniiione eoruni, qua? cretlcnda siinl, vei luciciidi. Vcl aiicra in volunlale , quac s»il)j;i(tJ n«(ioni olictliendo, attera in jndicio ralioiiis, qnx tircuit qnaerciido, el conjiiiiniiil disceinendo. Vel ;osloliis Hicit : I Corrunipiiiii niorcs jjonos colloquia nial:« ( / Cor. XV ). » Miilii de vonversaii«>nc soH^ulari , <)U»si dc yl"g>i>lo cgressi , cl i(er nicWoris vii.u jggrcssi, in n!».-iiiori:i!H r^^vocaiil cibos if",(;yntio«, cl eurum condinienla e'. ir)i(sf!-.< iil:i , viiia scilirci priscje conversationis, el enruin olilcrtinicul.T, ct Dc (;u:il.bus scii- ptum esl : < Omnein esc.iin abomiiiul;! e^l anin S.rpc aiiiein qni lnijusmodi {attir. Torebatur manna in morlai io.Moriariuin cor nostrum esi, ubi verbum Dci, quasi pilo lundiiur. A|)umoiiein ostcndiinr a stutto non aufcrri 8luU;ii;ini suani, ctsi in pila quasi piis.'«nas conlnn- «iatar, id est in stuititia vel conscicnlia siia con- (tiri)c(ur, pilo diirse incrC|'aiionis desnper fericntc. Sic eiiini scripluin csi : < Si conluderisstnituni in pila, quasi pM.saiias, rtiiicttle dcsnpcr pilo , noii aiifcrcliir ab co sluSlilia cjms {l'rov. xkvii).i Sicnt .Mitcii. sliiUus co:ilutidilMr ab liLs, qui (ulertiiit slul- liiiain, sic vcrbunt Dei coiiluiuliiiu' ali his, qui oilo- ruiit s:»pKniian), vcl pilo conira liflioiiis , Vil pcrse- cutioiiis. Alii eniin tiiifjnis, ; v( solaii:» tni erroris, iion inveiiieiKCS, ui^i buua qiiae f;ii.(idiuia, (iicun( : i Niliii respiciurA ociiii iioslri, nis' man.t K( qnoiies vel Laretici in ve»is ecc'csia>i'ci.'i. vc! Jiidj.i iii Clihstianis, vci Jaici in rleiici», vo! cierit ■ iii vii is religiosis. vcl circ.i eus, non VKlcnt, r.isi .i«i;i; ^jiicia suiii, el pudica, et lionebia, et boiia' \umx , ct quaecunquc ordincm el profc*>sionc!n dcccant ; (olies qui b-TC fastidiuiit, c( iiiviii aspiciunl , <|i> niiit : I ^iliil respicinnt oculi nostri, nis; rnan. » Sic autcm dicuiil fasti.lio^ti, i iiii;ut)li!ius coiiiprclieiidiuir. M'i!;a siqiiideui fidci iiiysioria nol.is paicfiicta sniit, <|ii;i.' :idtiii(.- clausa ) orniaiisisseiti , iiisi fides t<)l sibi advcrsaiilcs pertuiisget. Piio itaque , iu mortario mniiiia tcriiiir, cuiii ailvcrsariorurn iuu- hioiic vcrbuni Dci in (or»Ic discrctivus cl subtiinis rogi(a(ur. Kt si forie aiivcrsaiii desint, a qnjbus V( rbuin Dci iinpiigiictur, Ckcrcitatione lamcn Cbri* li.ina.^ discipiina^, qii.i <|uik t( iilndde spousa : < Qui {Cant. vii.) Quaie fuerii i.ian, osteiidit, diceiis : < Era( aulcni man qiiasi keincn coriandri, coloris bdi>tlii, > Hac in lilxoilo od ibi culorenv album cxpressil, c( uuiiicn bdcllii non posui(. ndclIiDm autein , ul ainiit, arbor e»( aromaiic."». Quod circuibal popiiliis colligeiis luanna, siginiical di.*votioiieiu fid»iliiim, qui piacdicaia dt: Cbrislo niciite pcrlustraul, utspiritiia- leni rcfcciionem percipi.inl. Alainia aulcni mola /raiigcbalur, qiiia vcrbum Dci inter duo lcsiamcnla, vcl iiiter lidcram e( si..Miiiiiii , id es( spirituatein viitcHig-iiii.iin. cl i'tii;i.ee.x|'OSi(:«jiiCiU diiui distj- ciitiiuus, qnaulumcnnqiie sludiosa lucdilalionc ktic qnasi &emen coriandri comminuimus; (toieril (anien ailliuciuagis comminiii , el partibilius fran(ji , vel alicri. Qnia parlicipationc semper iii aiigiiienluni prnlicil, ct coiumiiiutum crcscil. Fran^tnr aiiioiu \ci teritur m:)nna duolius niudis : vcl cuiii diti;;cii ct itiicutitur vcrbum Dei ul sublilius inlellig:)tur, vul, ciim a iiobis proiiciendi s(udio id agi(ur, ui distri.* «Mius cusiodialur. Iiilcr inaiina liaiigcre, cl maniia (crorc sic distingui po(cs(, u( ad prinium pertineanl qu.c dilliciiiora sun(, vcl intelleclu vel facio ; ad alioriim vcro, qnae aliorutro modo faciliora stinl. Tin.-b.K poptiltis iii niortario inaniia, coquent in Qlta. tsi oUa (liLui.iiioiis ili: i^ua Jcreuiias ditil : 7CT BALblUDI CANTliARlENSIS ARCIMKPiSC. 7C4 (Ulain succcQfian) cccc vidoo {Jercm. i).« liiolla A proniissa, .'nit jtH»riieri(n, vorbtiiii Pei tlc cMgcntla .Miioiit Iriliiilulionis, fxT ignein pnssionis aiii rliari • l:itis iiiaRna loqiiiliir, qiiuinlo ad boiiuin quoil in iiobis csl, iiit bealur a i)Oiiis, qiiam iniquilali solcat cxliibcri a inalis, biinianx inliriniluli se condesccndcre oslen» dciis, dicil : « Humanum dico propler inririiiilaieni carnis vestrse. Siciil cnim eiliibuislis ineinbra ve- niaana rrangiet (ori, et cx fraclo ct triio torinias " slraservirc inimundilixet iniqiiitali ad inii|uilaieni ; iieri. Forte tioc ipsum verbuni, quoii nunc (racta- nius ; quia verbuin Dei est, ci ideo inanna, si digne fraiigi cl tcri possit, poteruiil cx eo lortulse for- inari, ui boc quod scripiiim esi, ad spdificaiionem fidci ct cbaritatis vaieal iniorqneri. Si enini dile- ciio, perquam iides opcratnr, plcnitudo logis est (Hom. xiii): ci si in uno mandaio charilaiis to(a lcs pcndct et propbetae {Matth. xxii); cur non liceat ad acdiricationem cbaritaiis vel fidei , oninia con- verlere qiiae salubrilcr scripla sunt ; cum prn[iler charilateni omnia scripla sinl , proptcr qiiam et omnia sunl facta ? Cnin ergo lcgis verbutn Dei pro testimonio fidei, vcl »^diricatioiie charita{is,:ul aliiul ita iinncexliibcte nienibra Tcslra servire jusiilixin sanclilicalionem {Rom. vi). > Qiio iii loco non invi lal ad id quod |)crrecluni csi, sed consilium inlor- quei nd id qitod noslr.-e infirniilali accommodiiinckl. Siiniliter cum quodain loco sic dicat : « Dico auteiii non nitpiis, el viduis : i)oniim esl eis, si sic perma- «canl, I clc. (/ Cor. vii) ; ad Tiniolbeuin scribens consiliiiin infleciil dicens : < Volo aiilcm Juniores niibcre (/ Tim. v). i Omnis aiilem jusliiia bonorum in pncsenti qiiasi qiixdam inflexio cst a suinnia pei • fticlione, suminaqiie direciioiie, ei si fidcliierappeo- datur, invenitur miniis babens. Ipsaqtie jiislilia per» rccloriim niagis conalus quidam ci ciirsus esi ail assumptum, et qtiasi nsurpatuin , quain ab iiiltio r finem consuminationis, qiiaiu apprehensioperfeciio- posiluiTj esse videatiir, memcnloquod poptilii» Dci ex manna Irilo lorlulas faciebal. Licctcrgo bisioricutn elliueralem et sinipiiccin scnsnm graiia liilei vel cbariiatis in mysticiini iittellcctutn et spirilualein ssnsum convcrtcre, el ex his qusescripl.iot faclasunl ubicunque, salubriicr facicnda cogiiare. Scd e( ex- pedit, de verbis Dei ubicunque ei qualiteicunque positis consilia salii(is iiosiris leinporibus, neccssi- laliburi, infirmilalibus et moribus formare , salva semper chariiate, qua Deus immobtliter diligenJus esl, cui omuis Scriptura servii. Pro qya charitale scrvanda mulliformitcr et mnltipliciter inter innu- inerabilia tcniationum discnmina, dispeiisare opor- tet; ita ui ssepenumero pro justitia quas! contra nis. Qiiuntumcunque enim quis profecerii, et cur- rentlo processeril; adbuc tamen juslilia anie cutn ambulabil, nonduni plene appreliciisa ; seJqni con- tincns usi jiistitiJe, tandein appiebendcl illuni. lioc Patiiiis in sc osteiulens, dicit : t Kon quod jam ac- tvpcrini, aiil jain perfeclus siui ; scqiior auteai, si quoniodo comprebcndani, in quo el comprehensua suir. a Cbrisio Jesu {PliiUp. iii). > Yiia itaque no- s:ra sic disponenJa est el sic dirigenda, ut, cumnon sit nobis liberum slatim apprebenderc quod perfe- ctum cst, pi';«cepta Dei infloclamus ab eu quod sh- pra viros est, ad id quod nobis possibile esi. lnfle- ciamus dico, non ea muiando, sed eis acccdendo ct pro viribus observando. Licei enim non suflricia" jusiiiiam nonnuUa alienlare necessitas imperiosa 0 n»us omncs cogiialiones nosiras, et affeciioncs, ei compellai. Pro bac servanda ssppe rigor jusiiiia; intlectendus esl in tenipcramenlum misericordioc : s.Tpc quod indultum esl intnitu misericordiae leduci oportet in sevcrilalcm disciplina;; sxpe (olcrandum est minus malum, ut quod grnvius esi cvilciiir fla- gitium. PropterquodMoyses allondcns duriiiamcor- dis Judxorum, pei-misit dari iibelluni rcpudii, nc comniilterelur crimen boinicidii. Sscpe nobis per- denda est graiia proximi, ne nobis percat graiia Dei. Srepe, cum coniraria jubent Cbrlstus, ct qtii vices Chrisii agere creditur, proeceptiim Cbristi di- cenlis : « Qnivos spernii, mc spcrnU {Luc. x), » ea ntoderalionc dispcnsanduin esl, iit qtiasiconiraobe- ilicniiam Deo obediaiur. S.Tpe, tum illiiiia rniui aul inieniiones, (am caste ei pure, quam dignum el jii- siuin csi, in Dcura Jirigere, utetim toio corde, tuiii aiiima, tota mcnte diligamus; coiisuiiius lamen es( pro loodulo inrirniilaiis noslrx diligere, quam oiii- niiio non diligeie. Ei si non possumns puras oralio- nes, quales desideranius, Dco oflerre: nieliustamc» est, u( dalur, e( ul possiiinus, orare, qnani onmino non orare. Ergn, cum nobis injunguiitur, quae perfe- cla sunt, nc iiibil fuci.iinus, quia loium non possu- mu>, inflecienda sniit ad id quod possumiis, ut ali- qno inoilo exciis.ili invcniainur iii eo qnoJ ilebeiMns, cl nnii [lossiiinus, juxla vocem Doijiini dc inulicre sibi oiisoqiiciito, (liccnlis: < QiioJ babnil lixc fccil {Marc Mv). ) Omnia itaqiic consilia ili vcrbis Dti 166 LIB. DE SACRAM. ALTAKIS. 70« nobis prjescrijila sic iiilelliReiuIa siuil ol sic iwci- A Nc ilicasainpliiis : < QuiJ esl hoc ? » Ignor.^^bas lu.cl pienda, ul in uccnsioncni itosirx siipcrn:c(]iic balii- lis, coiiverlanlur, proiil ratio causarum Uicl.ivcrit ; quibus aut neccssilnli cedcre, aui iiinrniii:«li aliqniti indulgenlius concedere oportucril. In oinnibus >u- tem, qufcirca aliob disponimus, qu.iinvi.sdistricliiis inlerdutn ugendum sit : niiscricordiaii) cogit;u-c dc- bemus ul et ipsi miscricordiam a Dco conscqnaniur. Sic enim torlulx cx maiina facix cruni saporis ({ii:i6i piinis olcaii. Poslqunm autcm osl<-iidil Scri- pltira quomodo m:iiiua frangcrciil, icrercnt, cl tor- lulas facieiiles coquercnl, curavit adjiccrcquod ciiin rore inunna dcscenderel. Verbum Dei cnrn peiTiiii- dil, rosesl; cuni reficit, nianua cst. Cuni prx-dica- liir, |)crrunda ; cnm digne buscipiiur cl cusiodiiur, p.ilres iui, inlidelcs quidein sicul tn, el idco patres lui, liunc cibum iion iiitoHigcns, quid cssel, ct aif quid libi datus esset , scrutarc Scripturas, in qiiibiift lc pulas habcre vitam, scrularc legem, in qiiacon- fidis? Kcce ipsa libi non involule, non obscurc, sed m.inifcstc et apcrlc ostcndil libi qnid sil verura manna, et ad qnid Deus tiiii dederil cibiiin maniia? Non ob .iliud, quam ob id, quod liic scripinm csl, qiiod lillcris tuis inscrium est, quod auribus tnis sxpe incnlcalum esi, quod oculis tuis ingeslnm cst, ( iit oslendcrct, inqnit, tibi, qiiod non in solo paiiit viviiliomo, sed in omni verbo qnod egredercinrcx ore Doniiiii. » Fruslra libi manna dalum cst, si nuiidum vidcs oslcnsionem qiine libi in manii:i dau relicit. Manna ergo descciidil cuiii vore; quia ver- ^ esi. Ad oslcnsioncm dalum csl, aliquid oslen»'.il. biiin Dei in corda lidelium pcrvenit ex prophcianim el aposloloriiin prandicalione. Hinc Aposlolus ait : I Qiioniodo credent ei quem iion audicnini? > elc. {Hom. X.) Et post p.Tuca : « Ergo fides cx:'uditu, au- dilus autein per vcrbum Dci (ibid.). > Ycrbiim orjjo in corde, manna est ; verbum in ore, ros csi; nihil • ominus tanicn el manna est. Noclc dcscendil ros, liicul scriptuin est : < Cuin qulotum silentium con- linerenlomnia, el nox in suo ciirsii inediiim iler ha- berei, omnipolens' scrmo luus exsiliciis dc coelo, a rrgalibiis sedilms vciiil {Sap. xviii). » Itcm de libro Numeronim : Ta'derc coepil itiiieris {Nuin. XI). liulti divinis niancipati obseqiiiis, cl arcliorem Tilam professi, landcmlaborios» disciplin^periaesi, quaa Dontiisi line vitx finienda est, conlra Moyscn, lioc eslcoiit;-a ipsum Deum legislatorem, ve! conira ipsius le^em, qu.nsi supra modum insuavem inuriiMi- nnl, el in soliludine non habcntes paneni abicoii- difjm, qii! siiavior est, Piaqnas luriivas, quacdulcio- rc» suiil, dicunl : i Deesl panis, iion sunt aqiiae. > llanna coeleste supra modum faslidienles adjiciunt, diceiites : i Anima no.slra jam nauseat super ciljo islo levissimo. i Isli quippe posl noviliuin rervoreni iiiclioat.^e conversionis tepidi facti, deteriores siinl qiiain frigidi ; qiios el Doniiiinsex oro suo evontil, quia prius sibi qiiasi incorporatos, poslad vomiium suuin JMslo judicio suo tedirc permitlil; unde et Vivitquidein bomo, secundum hanc corporaleni vi- lam, de pane corporali, id csl cibo corporali, ad quein perlinel corporale inanna. Nani, tcste Scri- plura, de manna panes liebanl, sed secundum spi- riiualcm vitam non vivii in lioc pane, ad quemper- linet corporale manna, scd in oniiii verbo Dei,quo«l oslcnsum csi in mniina. Qiiomodo enim osienditur Iiomlncni vlvcic in verbo Dei, per manna, iiisi el ipsuiii vcrbuin oslcnditur tibi per rnanna? Sed fru- slra ilbi osiciiilinir, quod dctrcctas credere, quod non potes videre, sicul de le per Isaiam dicilur: I Qiiis caicus, nisi servus mcus ; ei qv.o siirdns, nisl ad qiiem iiiiniios incos misi? {Isa. xlii.) > Nobi» p aulciii oslendil Dcus, quod abscondit ab oculisluir, abscondens faciem suam a domo Jacob, verum man- na essc, quod egredilnr ex ore Dci, Clirisiuin scill- cei Dei virliilcm, el Dei sapientiam, qiii apiid Salo- nionem dicit : » Ego ex ore Altissimi prodii {Eccli, xxxiv). > Hocesi vcrbuin quod dixit Deiis, t cl facia siini; inaiidavii, et creala sunt {Psal. cxlviii) i uni- versa, boc esi verbuin, qnod tcsiiOcatum est a lege ei prophelis ; el quonlam prophel», in quibus locu- lus est Deus, os Dei dicunlur, omne vcrbum quo praedicatur boc verbum a propIieiis,es oreDei egrc- ditur, ut iii eo vivat hoino. Verbum egrediens ex ore Dei, tribus modis dicilur. Verbum iii Patre, a Palre geiiilum, Palrique cosclernum , verbum in ore pr»- dicaiitis, verbum in corde credentis. Verbuin incois dicil ; i Ulinam esses caiidus vel frisidiis nuiir aii. t\ j i .• /• ■ i ■ •. i _ leni qiiia tepidus es, incipiam tc evomere ex ore «leo {Apoc. iii). * Cibum anlcm illiini levlssiinuni dioebaiit faslidiosi, vel qtiia sinc aliquo suo labore a Doo cispnaparabatur, vcl qnia niillo pretio com- pambatur, vel qoia prne oimia abundaiitia minus illis fiapiebal, idooque contemnebalur. Sic et ver- buin Dei nontionqnam ex facilitaic intellipendi, . i •x desideriociborum /Egjiiii fasiidiosis anitiiis vi, lcscil, el in l.tdium vcrtiiur. Ncc siiflicil cis panis vita" ct iiilellectus, et aqua sapientiae .saliuaiis, qiiiij Miussitantes, dicant : « Doesl paiiis, nonsunlaqux'. » \*i Deiiteronoinio : Dedii libi cibum, clc. {Deut. viii). Audi nnnc, o ludaee, el inlcllige ex lcgo liia, si W. crcdcre placei, diligenler disce, qiid bii niauiia. virtus animne, qiiae dici potcsl insiiiini vcrbnni. Ver- buin aulcm fidei occiillo susiirrio loi|uiiur Deus in cordc, sicul scripUiin csl : i Beaius cs, Siinon Bar- jona, quia caro et sangiiis non rcTclavit libi , scd Pater ineus {IHaiih. xvi). > Omne auteni verbuiii quod egredilur cx ore Dei in iitannaostensum. Naiii Clirislus manna est, et verbuin prcedicalionis nian- na est, intimum verbum qiiod loqiiiiur iii corde Deus manna est, et ulrutiiqne istorum in Chrisio nianna ost, el iii utroquo Christiis in.iiina. Kx libro Josuc : Defecit manna potlquam , eic. {Joiiie. v.) \'\\\\ Israel excitnleti de deserto et ascciidentes de Jurd.ine, dcciniQ dic pi iaii ineiiMS ca&traiuciait 767 IlALnriM CANTlAnitXSlS AnClllKPISC, TCS mni tn Caigoi, iltlqne scound.i nrcimuijione piir- A "|""^ ^' 'ripiura dijlirniirat, cl lnm'?ii muhi(»li( lur gali fcceriml pbas^; qtiarlo (letiino dic incnsib :nl vcsperam in campcslritms Jcri-lto, el coiite vci friigcs juslitij^ ci porfcolio- nift evangclic:e : qua incipiciiio, ccssavii «i:u}na »<•- .s:tpire, seciiiidiMn v.irii dfisijeria, seJ ul iiiullii^ii ciicr saperei noii iii illo e^se, sed in illiii, ijitibua varie sapiebat. Hjiic opinionem juvare poiest. quod iiniis idcrnfp.ie rriicius, sicul usu probamus, divei:>i!t niodi.? «Iiis ei ."il.is sapil, dum uniis conlendil euui cssc nuii'is isi ergo pbasc ct csiis fni^iim Ifrra* jii;inna linivil ; quia ntors Clirisii c( icK Evangclit tigiiraiibus legis termiiuim ponunt. lix libro Sapieiili;c : Angeiorum escu nutriri juuisti populnm luutit, clc. (5'a/'. xvi). lit Exodo scriplum esl tii- manna, quod gustns cjus cssc! qiiasi simi!;c cum mclle {Exod. xvi) ; in libro ISunierorum scriplum est, quoti csscl ^aporis qoasi panis oleaii {Sitm. xi) ; jiic vcro ditiiur, quodomiie dclcciamcntum in sc lisherei, et omnis saporis siui- vit;Uem; cl quod deserviens uniuscijjusuue volun- taii, ad quod qiiisque volebat converiebatur. Pro lanla variclate dubiuri polcsl de saporc mannx.Si vero unicaiijue ^apiebat secuntbun suani voluntatem I^ fein factl : quibug aulein isti tfuo saporcs aonsufliciebant, aiieriuro duorum mo- dorum, .sive nu^li scilicet, sive divisi, manna, sicul poiio refi igerapc potesl ; aiiera juxta voiitni, altcru supra voluin. Spiritnaie iiulcni iitaiina, lui nibil deest in uila saporis pinttia, lanio dnicius tH su.-i\iuji sapit, quanlo plciiius oiniicdebiiloriuiii vincn. {ico:» qui boniias esl, cnjus snbstantia ciiarilas csi, rnjtit cssciitia l)eti!giiitas est , volens stibstaiiii^ini snatu osteiidere quam dulcic naiur» csi, ct ebal iti lilios , qnani sna^iSMtn.e benignitatis esl propter niiniam c!i:iritalcin, qu.i iioit dilcxit, Fiiium suum paiicin angclorum iii tiiutidutn, iiiisil : < Sic eniiii Dcus dilcvit munduni. ut unii,'o- nitiim suiim daret {Joan. m). » Hoc cst vcriini nianna , quoj pluit Doininus ad fiiaiiducatiduHi. < Eteniin coeli distillaverutil a facie Oci Sinai (/'j«/. £\ iisc SciitJiura vidcUir, quemcunque aiiuiii sapo- i.xvii). » Hjcc csl pluvia voluntaria , quaiti scprega rom, juxla desideriuni suum, refercbat. Et sicui illi qui in meliito poculo dulccdiuem utciiis sentiuiii, pcssunl tamen iiiellis suavitatcm, sicul cst in fa\o plenlus gustandam licsidcrarc, sic illi poteratit pc- poiieset cijcuini!ies, ccpe iiigat, cinn cunoiiis aiijuval, ct spem coDfortat. DuUis Jesys, et dulce iioinen ejiis , el iueinori:tle t-jus iu dcsiderio aninix. Dulcis cst, cuin voia sus- cipil. cuin siiiguilus repriinil, cum suspiria finil , *^ fum lacrvnias abslcrgit. Duicis in puritate viiae, dulcis in paco coiiscieiilix ,- dtikis in: spe vi>nain manJucare (ibid.) > boc »»i, non convetiitis, !aiiquani ad Dominicam cocnarn manducanduii) , scd t»nquani ad veslram , qui nij patiperibus e.^Oi^^alis. .Quod probat : < Lniisquisqiic enim su^tin cncnatn pr.vsumil. 1 Vcl aliter : Conve- nient-ibus vobi& jim non eii, ul jsi non )iccl, Domi- nicaiu cijenain manducarc ; hoc est corpori et saii- C«iini Domini communicare. El quare illis jam non •ic«t subdii , quia unusquisquc ooenan) suam pr*- buinii. id csi siiinil antc coenani Dominicam, et ittt praiiii sumilts DoMiinicam ci • (iU0. . "7D l^cet, sed soliim ^cjunis. El scfundiim l!.inc lcciio- ncm nianirostain lia!)Ciniis bic ab Apos:olo aurlori- tatcm quoti nonnisi jojuni dcbemus lioc sacranicii- inm acciperc. Alibi aulcin in loto Aposlolo iia ma- nircbie fion liabctur : < \)itonistn nominos Jcsiis. » Qiiia circa hoc s»»"ran)cnli:m saliis nostra rotuisiit, el to nullum esi in Ecclesia m.tjns, prcTter sericit aposUiIicani qiixd.iin liic qti«ri soicnl, qnae, qui.i iidci ncccssaria suiif, prTlormitii non debent. Molahduin lanien primo el sinc intelligcndum « qHia in flne cnjusdani glossjc sii))er hunc tocum ha- betur, quia 1 caro Ciirij.tt pto saltilc co.rporls,.saii- (;ttis pro aninia noslra. > Moni.e ulrttmqne, hoc est caroChrisii et sanguis, nlriiniqHein nobis cpcraiur, Ik.c est saiutcni aniinx el corpnri» ? qiiarc crgo di- vidit, qiJAsi iioii utriiniqiic utnusquft salulis sil clfccijvuin? Alibi dicit Aposlolus : « Clirisins mor- luus cst propler dolirla nostra, ci resurreiit prop- ler jiislificationem nostrani {liom. v); > lamen el ntors Christi utiamqtic operaliir in nobis, scilicei |kCCcatorum retnissioiiem, cl iiostrani juslincalio- nein , ct rcsurreciio uirumqtie. Consiniililcr dictum osi qiiod raro Cbri.sii saluiem corporis, et aiitmsfi saluicm operaliir «ansuis ; licol ulruniquc utriusquc saliucm opcrcliir in nubis. Caro enim inagisjproprie adcorpus, sauguis veroad.animain rcrerri60lcl;qnia sedcs aiiiina? iii sanguinc esi. Amplius atiicin, quia caro sntnilnr in spccic paiiis, qui csi cibus corporis et scbslofitaiio , santfnis vero ia specic vini qtiod 1,'encr.ii l:t>tiiiain nieniis. Tanis enim cor hominis confirmat , cl viiiuin i:i'lincai ; sub nlraqoe spccifl suiuiiiir (oUisChrisius. Si aulcin sub aiiera tantnm siimcrclur, ab alicrius lanluin, ivi csi animx ve( cciporis sali4em valcre sigiiificarclur. Sed qiwri- liir, qinrc- saoramenlum iii liac specie paiiis ct vini potius relcbretur, qiiain aiianim rerum. l<;eo, quia ipsc aucior el daior hiijus sacrauiciiti sub bis spcciobiis ii!ud consccravil ct dedil ; ct idco in spccie pauis de frumcnio , quia ipse se graniini friir meiiii nominavil quod c:eteris grar.is dignius esl ct iitiiius. Snnl atitem Iria circa hoc Gaoraiiicitiim altcnJeiida , significanlia isnlum, significata et si- gniiicnniia , et significata tantum. &ig;)ifi SigniCcala et sigiiilicanlia sunt ipsum corpiis ct saiignis Chrisii. Corpiis onim Cbn.sii pcr spccieni panis iiti dc-sijjnalur, &angiiis vcro per specitin vim. Iieni corpiis Cb.-isii , quoiJ ibi suniitur, cor[ius significat Ecclesix, 9ai!{;uis xcro charitatcin, MJi.pt.-iproprieiate signiiicand> a nalura spccierujn mmIjiIiuiii , in quibus suniuniur, qucm- madinodiMi. ,n lit' l'.i.':slu!a diclum esl, S gr.ificaia laiitutn tunt corpiis 'lirikli, quod est Ecciesia, cl cliarilas , pei qpaiii iiinlur capiti suo , quod esJ Ciiristu.S; cl in qua tanquain in sanguine vita esl Imjus corponsr licin rpKerilii: ulrijm subsiaiitia panis (raiiscat iu corpiis Llinsli,. cl subsianlia viiii In sanguinem, IU nALDriSi caNt f| xlcrno. Dc accidcnlibiis illis qunn posl coii* sccralioncm videnliir ci sehliuniur, iti qiio siihjerlo lemaneant, solel qiincri. El suiit, qiii dicaiil, illa in acre filnddri ; Siint qiii iii nculis iiilucniium, gunl qiii sinc sulijeclo illa tliancre crcdant : quod verisliiii- litis vidclur, licet conlra naiui^am corum lioc es e vidcntur. Non enim quxrendus c&i hic ordo naluran, iil)t snpra naluram cst, quod totum ngitlir. De rr.v rlioiie ctiam quseri solol, cujus rci sit , id est qiild ibi rrangatur, c( qiiid partcs ilias si;;iiiriccn( riactio» nis. Uicunt qiiidam, sotum sacramenlum ibi rr;ingi, eo qiiud corpiis Cilrisli iinpa.ssibile sii, , ei null.im rccipiat rraclionem, itultam partiuni divisioncm. Sed quomodo vera (uiic crit illa conrc^ssio Uerengarii , <|iirR Uoiiiae corain papa, praesentibus 115 episcopis, facta est , et scripta? Conressus cteiiii» panem ct viuuin, qux inaltari ponuntur, |>ost consccrationiMn iion solum sacraincnlum , seD ciiam verum corpus ct sanguinem Cliristi cssc, ot sensualiier non so- lutu sacrameiitum , sed In vcriiaic manibus sncer- (loium iraclari e( frangi, cl ndclium denlibnsnUeri. Cccedicit, quia corpus Cbristi frangilur iu veiitaie, (Idcliuin deniibus alteritur. Eadcm ralione ibidem in veriiaie videtur non solum oculis cordis , scd corporis. Error Bercngaiii fuii, quod post consecra- tionctn panis, panis remanebaieisolum sacramentnm corporis Cbrisil , non verum corpus ejus ibi erai. Sua vero coiife.«!sione , fldei exprcssil veritaiem , dicciiti , noii solum sacramenium ftnctioni iili sub* Csse, (|uod piius credidcrat, seJ corpus Christi in vcriinle. Corpus enitn Christi in vcritaie est, quod videlr.r, quod frangitur, cl ridcUum dcntibus atteri- tttr. Sed qiioniodo, inquis, impassibile frangiuir, quomodo indivisibiie dividitur? Respondemus Quo- niodo Deus mori poiuit, si Immorialis fuii, qito* inodo comprelieiidi, si incomprehcnsibilis? Secun- dum aliud ei aliud dicis cl tamen unus el ideiii. Sic unnin cl idcm corpus impassibile , et lainen fran- gitur; sed secumiuin aliud ei aliud, ulruniqiie tamen injveriiate, quod secundum seet iu se impassibile est, in sacranienio dividitur, in sacraniento videtnr, el denlibus fidelium atieritur. Hkc tamfen omni;i in verilate, et in phantasmaie niliil. Qiiod auleni in ircs riividilur portioncs, cs( proptcr sacrameniuin Corporls Christi, id csl capilis ei nieuibrorum. Uiia cnlin duarnii), quae eiira caliceni rcmanenl , capul hujus corporis Jam impassibile , jam glorificatuin significal; altera menibra illa coipoiis hujus , quse jam inipassibiliu , el jam glorificain , capiti suo in requie coiijungnniur; terlia, quae s;>ngitini adinis- cciur, illa nienibra corporis hujus ligurat. qiix non- lAtUENSIS AltClIimSC. TTt A et opinio, qiiia pariter cuin Kanguine flnKi( de latere Chiisli. ilU cnim signiricavil aqnam bap- lismnli?^, qnod piiriricandi virlutcmhabci .1 sanguine Christi. Iileo tamen pariicr sanguis et aqiia, quia nec sinesanguinesalitet. Qiiod autem aqna verta- liir in sanguinem, nobis videtur. Si enim per vinum Jnd:iicns pnpuhis designalur, quoJ plerumque fll , ct pcr aqunm gentiics* cnm uterqiie ^ii d<- corp(jre Chrisii, ulrnmque in sanguinem, hoc est vinuro ct aqua, converti videinr. Qiiicritur etiam uliuti: de^ Iteal conccdi , quod Chrislus qnotidie imniuletar. Dc i|uo Atigustiiiiis : t Semo! iinmohitus esl iii scipso Christtis.etlnmcnqtiotidieiinmolalurin sncramenlo< vncatnr(|ue, ipsa carnis immoiatio, quac sacerdotia mnn bus fit, Chrisli pnssio et mors , et cruciGxio, non roi vcriiatc, sed significali mystorio. » Immo- l;ilio hscc non esl occisionis, sed significntionis, et repracsentationis. Qujeri prac(erea sole( uirum corpns Cbristi sumplum a nobis vadat in ventrem, aut ali« C quid tnle. Hujnsmodi quvslioiiem tiiinant nento racerci! cam lamen racieiiii S. Ambrosius rcspon' det : ( Non isie panis est, qui vadil in corpns, scd pnnis viUe est xierncc, qui animae noslrx subslan- linin fulcii. Si inucidum fiat, si a miiribiis corroda- tur, vcl nliquid minus honesliim circa ipsum fial, sacrnmentum tanien, etsi videalitr, nibil tnle c(mi* tatninat. Ipsutn enim nu! iiis inimunditiae sordes al« lenguht , ctsi circa spcciem saoramcnti videaiiUir acridcre. » Hic calix. Coniiiiens pro contento, ralix pro san^ guine, quia in calice sanguis. Calix in Scripinra phtribus modis accipitur. Aliquando pcr calicem sanguis Cbristi designatur, sicul hic, ct in psal- ^ nio : ( Calix ineus inebrians quam prxclarus cstl (P$ai. xsii.) » Aliquando ipsa mors Cliristi, et suo- rum, ut ibi : 1 Potcsiis bibere calicem , quem ego bibiturus sutn ? 1 {Maith. xx.) Qux idco calix dici(ur, quia ad mensuram esl, ut ejus acerbitas sustinentis paiicntiam non excedat. Dicitureiiamcalixpoena ma- loriim, ul ibi : ( Plnet siiper peccatores iaqueo : ignis sulpliur c( spiriius procellarum, pars calicis eorutn {Psal. x), > quia eis ad niensuram suni ge- ncra tormentoruin. Hic calix est novum leslamenlum , id esi Novi Testatneiiii coitfiriuatio; qiiia iiiorie lestatoris con- firroatur. Qunrc hoc Testamentum Novuin, et nliud Vetus dicaiur?Dici potesl, quod hoc ad siuiirtlu- dinein iiovi p:uini dicitur,qui colorcm liabet, ei Rplon' 7c A ri». Vetus TesianirntiMn s.imililnni lont'1 Veloris Tcsiamciili iii doforniitalc cl fi i^'itlit;ilo. noformiin- lem procul dubio li.TboniobsPrv:inli:o ilkc Veioris Te- slamcnli, ct sncrilicioriim riliis. ihilionl cl Irigidila- lem ; qnia timore finnl et non amori'. Reui erit corporit tt sangninii Domini, lioc cst , reatum Dominicje inortis inonrrct. Non cnim mino- reni ci facil injnriam, qni in v.tso cnro loc:il iin- mundo, quam qni oum crnris anixil paiibiilu. Vcl rcus criicorporis, clc, qnia benofioinm morlis cjiis, qoaniuin in se esl, evncu:)t, til Cliristiis frustra cssc mortnus Yidcalur : « Prolicl aiitein se, t inierro- gando conscientiam ; ciijiis sonipor dcbcl csse re- •ponsio, quia non esi digiiiis ad lantiim snor:unon- tum accedere. Setl intereRt, quomodo. Sicnim enm B coiisriciiiia do rriniinali :\consat, ci accipil, jiidiciiim sibi in;inducal ot bibil. Si vero inmorlnli pecoaiose non inveiiil, qnia sinc qiioiidianis non osl, po^nitcal de ipsis, el comiiuiniocl diccns ciiin illo cciiiiirioiio: I Doiniiie, non siiin digiuis, i ctc. {ilaiih. vni.) Qnid ergo? Moniie dignus csl conimunicare? Non ilif;iie commniiicai ? Alioqui jiidicinm sibi in:inc verha, nlsi cnutum ol cailiolioinn li.ibno- rinlinlcrpretem, slinpliciiatcin fidoi f.iciledecipioni. Dicioriim ergo inloHigcnlin rx caiisis csl a8sunicii<'a dic«ndi. Ideo eiiiin dicit enm qni a Clirislo discoi- dai Chrisli carnem non inaiidiicarc ; qnia pcr lianc manducalionein Clirislo i|j>ii incorporaliir. Causani liabcl, sed eflTecliim non scquilnr. Non inandnrat qilil ad utilitalein sibi non maniliicat. Sicul ncc lialiere diciiur quis, qnod ad nliliialcin suam non liabct. Ll ibi : « Ei auleni qui non liabci, ei quod habei, anreretnr ali eo (.Vn/(/i. xxv). i Qiiod II noijadicaverimus.Qmmodo liomo sodclical jndionre S. Augnsiinus iii libn» hoiiiili;)i iiin, De yceni^ leniiii, his verbis ostendit, diccns : « Vcrsctiir anie oonlos itiia^o fntiiri jiidicii otascemlaibomoadvcrsus &o Iribunal nicntis sux, el conslitn?t sc aiitc bciein &iiain alqnc, coDSlitiilo in conie judicio, adait accu- sairix cogitalio, ct lcstis conscientia, ci carnifox timor. liide qiiid:im sangnis aninii eonfilciitis pcr lacrymas proOiiat. rostrcino ab ipsa niciilc talis scn- tcniia proreralnr, nl sc indignum bomo judicel par'- ficipaiione rorporis et sanguini» Doniini, ut qui separari a rcgnn timel pcr ultimain sententiain, ad lcnipus perecdesiasiioam disciplinam a sacramcnio coelesiis panis scparetur. Indignc eniin aceipil, si liinc accipit, cum delierei ageie popniteniiam.i Sed hoc de piiblice poenitenlibns, hoc c»i eitra f^ccle- siam agciitibng, iHcium c9se videtiir. Caeieri^ nondiim peracta pajniieniia, cominiinicare possunt et dvbent statiilis icmporibHs. *Q90Qm* AN.V) UOHIM NCtC. BONACURSUS EX ll^nETICO CATHOLIGLS VITA HiflRETICORUM QuattJ palefecil Bonacorsus, quoTKhjnr fK»feu*;us, BuDe-auleai.Calho»i«is (Sficil, ciL in-fol., i. I. p. 298 HAJrtrtSTATlO B^nESIS C^tJlAROIHIII (1). ftl-AM FECIT A ,,„„ ^^ ^^^j^ ^^j^, ^^^ g^^j^ ^^ saMuJue CMiHS «M. UONACURSUS, Qtl OIOSDAII FtlT HAGl^TER ILLUaCM, . . , ^ * cuiil naios esse caiies, ufcoqiie lam fttkles suiii Mf.UtOlAKI, CORAU {>OI'llLa. In noiDiiic Doiiiiiii iiosiii Jesii Cfirisli. Oominus nusier Jcsus Cbnsius, q«ii Ecclosiain snam senipcr etubique protogii el guiternai. aique lidcm cailioiicam coufinnai ei conscrval, errores iiiorom, (|iii Calbari vocanliir, inanifestare el ape~ rirc per suam sanclani niisericordiam volens ; qucmdani cpiscopum doctcrem, Bonacursum no- inine, inisericorditer gralia fiancii Spirilus it!umi- navii, ci ad sinuiri sancUie mairis Ecciesix per gra* tiain renovavii ; uiide immcnsas laudes Deo omni- busque sanclis rcreramus. lilorum quidein b;ci'e&is non soluin rorniidabilis, verum eiiam ad loqueu» liomiuibus. Conjnnctio kihe cum Ev», ut dicuui^ fuit pomuin vctilum. Alium errortm mducuiit» Sciiicel oinnia qiix fjcla sunl in aere, ia i»>ari et in terra, facia esse a diabolo» sicul bomiiics, ani- in:itd el inanimata. Ex liliabus Evoe ei d:cnioiiibua dicunl natos esse giganles, qui cognoveiunt per dxmones pnlres suos diaboiuin omnia creassd. llnde diabolus dolcns eos isu scire. dixi! : t Pq ui- lei me fecisse hoiniucm {Gen. yi). > Uod»} quia Noe hoc ignoravit, a diluvio libcraius est, cui di- cunt (Jictuin csse a diabolo : i Iu^redere in urcam (C«ii. vii). » Eqoc ab eodeai iranslaium esse di* dum seu ad audiendum nimis esi terribiiis aique B *^'^"*^* exsecrabilis. Nam quidam illotuai dicuiit Deum creasse oinnia elcmenla, aiii dicuni illa elcmciita diaboium crcassc; senienii.i lamen omnium csl, illa elonieiM.i diabo'lum divisisse. Dicuni eliam cumdein diabolum Adam de liino lcrra; f(?cisse, ct quenidam angfiluni lucis.in co suinma vi incliisissc, de quo creduul diclum esse in Fvangciio ; < llouio qiiidam dcscendclisl a Jenisaicni iii Joriclio, elc. {Luc. \\. > Evain dicunt fecisse, cum qua coiicu- (1) Caihari , de quibiis bicajjfilur, longe divorsi sunl a veluslis iiiis C: seu Nuvijtianis, qiii Gul- liciii in>p. el Slephani p;tpje I icmporibusenicrseie : quod iiosse poieris, leclor, si a:tli(|Main cum re««'ii. liori cunleras lixresim, Calliarorum Mediolaiii Ec- lierum asserunt, quff>cunque sont facla \e\ dicl.i Abralijc, Isaac ei Jacob, a d.'emone dicta et f^iciB es.se. Dicunl cliam quod diaboius Moysi ia lubo spparuil, el loculus est ci. insuper miracuia qu.tl facia Bunt in cotispeclu Pliaraonis per Moyseu; ei quod filii Isracl per mare Rubrum iransieruni, et educii suiit i» lerram promissionis^ ei de locuijonfl Dei ad ipsum, el de lege quam dedii iiij Deus : om- nia isia dicunt ct credunt eise facia ab ipso dis' ptf.. Sed cum in sno proposilo pertinnclssime pcr- sisU-Ttni, pA) Ecclesia pror.sus ejecu" suiil, cl in tita- lius iaicoriiiii Irrtdiii, qiii cos eslra iiHieiii edw> cttnies, i^Dibus iradideruni, eic. Adversiis Catiiaros isios S. Hiidejjardis, pcr Spiriium Siinctimi inspi- desiain cppuguaitliiim iil nienlio in {tulia taira r ima, isd caiiotiicus ni:ijoriB Ecclesioe .Mo^unlinx I1.I. ■!_ ..II .1.. .'.ij... o . 1- 1 : ,_ sorip.sit cpisiolaui, eic. C;«iapiirygi sive l.;'ibari eo ditli, ail Trilhcmiiis, qutAJ sc niuiiJos ei solos Cbri- sii:iiios es:se dicebai;l. > Catiiarorum iier^ndissi- ni:is hx-rescs postca nnno 1il6 amplcxati shni Altiigetises, qui cuiuil.iluin Tolosaiiiim ac piiiriiiii!i G.iliiae uibes veaeiio soo tnflc«;reca;penint, ei VKluii :iiiaints debaccbari. AJdil Acherius tlescripiwin esse Imc «ipiist iiluiu a D. J:icobo Luniioy , e coiiice Cisicrcieii.sis cteiiobii ; b-liizius vcro ini/ii-t de Bo- ii.it iirso viiicn posS'J speciuicu Aiilii|i!i ar- chiepiscopo agilur : < Caclcrum G:ii(linus cmui EclIc- siam suaui divitio auxiliofere ad pristiniim leduxis- sel decorem..., plenusque charilale redivivuiil ba.>rcsiut Cuihaiorum impiigitn\issci, i etc. Il.cc Lgbellus ad au. i17.t. Sed iiibil proisus de DouJ' cutso, qui iorsilati paulo posi vivetjal. Mt:i!tiitii Tritliciiiiiis iii Cjiroiiico iiirsatigieusi, 9d aii. I(t>5, qtioruuidam Ciii|i:irorum, qiio^ Lii\.- berUis al>lt:«s S. Fioriui refiit^irc coiiauis esl Colo- iiM', — < iia ut pciiituti contiadicorc iioii v:ili.-ieiit, :n LIBCLLL5 CONTIW C.\TIL\nOf4. m l>ol() inairislro conim. De d-clis sanciornm proplic- A mulloram (»6» (Uic. vii.) Ma- riain iwalrem Domini nostri credunl nalam fuisse... de Clirislo dicunl, quod non habuil anim.imm cor pus, non pscudoclirisli ct pseudopro;ilictx, el dabnnt sigii» m.ni^na cl prodigia, iia ul in crrorem inducanlur, si Ocri polest, eiiain elecii {ibid.). » Pcirus cliani apo- siuliis in EpisUila ii : < Fuerunl et pseudoprophetx in populo, sicut et in noliis c^uiit magisiri mcn- daccs, qni introducuni scclas pcrdilioois, el euiti qui cniii cos, Deuin csSe negaiit ; superinducentcs sibi secias perditioms, audaces, sibi piaccnles, qui ficcias Taciunt blaspheniantes. Hi vero irralionabi- lia vcliit pecora sunt. Natnraliter In capiioncm et in pcriiicicni in bis qu.c ignorant, b^tsphemantcs, iii corrnplione siia peribunt (// Petr. ii). » Pauliis quoqiie in Epistola III ad Tiiiiotheum : < Spiritiis,» iiiqnit, < nianireslc dicil, qiiod in novissimis tcmpo-' ntandncavii, n^que bibil, sed nec :iliqu;i " rilms discedcnt qnldam a fidc, atlendenlcs spirilu» eecunduin bominein fccii, scd vidcbalur ila. Dcx- triiin latronem dicunl in infernocsse. Non credunl corpus Cbrisii resurrexisse , nec in coclum assnm- pium foisse, neque carnls resurrcciioneni , iiec Ciirisium descendisse in infernum. Non crcdnnt f i!inm acqualem Palri, quia dixit : « Palcr mnjor me cst {Joan. iiv). > Crucem dicUnt cUjractcrcin e^M! bcsiiae, qux io Apocaljpsi esse lcgilur, clabo- niifiaiiooem stanlem in ioco sanclo. DeaUim Syi- ve%truin tolis : < Fiiius perdilionis » est, < qiiievtol- iitur .^upra omne quod diciiur Deu;> (// Tliess. ii). > A leinpore illo dicunl Ecclesiani csse pordilam. Nulttitn credunt in coujugio salvari posse. crroris, el dociriuis dxmoniornm in bypocrisi lo- qncnliiini mendacium, elc. (/ Ttni. iv). » Et quis lain parvi scnsus est, qui non apertissiine intclligat isluJ csse tempus, de quo propbeiix prx- dicLe loqiinntur 7 Nonne jam civitates, suburbia, Tillas ei casleila htijusmodi pseudopropheiis pien.n esse videmus T Qui verbi semen suis coaculcantes pcdibus, zitaniarn sui erroris seminarc non desi-* sinnti atque sponsam Christi, sanctam videlicct Ecclcsiam, pcsiifcro vcueno /limia imporluniiaia corrumpere n^luntur. Quaproptervelociussurgentes non ulira dilTeramus, sed gladio spiriius ccleritei' arrepio illis obviemiis ac viiiliter resislamus, et qnain pestifcra illorunisit ducirina,Scripiura!sacrs Dociores auiem dainnant omiies; tidclicCl Am- tesiiinonio aperiissimc ostendamus. Asccndarous bro«ium, Gregorium, Aiigusliniini, Uicronyinuni, Ct alios uiiiversaliter daninanl. Si quis inanducavc- ril caiiicin, vel ova, seu cascum, vel aliquid bcsli.1- lis iiaturx, quod danuislioiiein sibi manducai. Pcr iiaptisiiiuin aqiix Spiriium saiiclum nullo modo cre- duiit possc accipi ; nec aliquam subslanti.')m visibi- lem crcdunt ullo modo in corpus Clirlsii posse con- Vi-rti. Crcduiii ctiam, [quod^ omnis qui jurat, dam- iiabilur, el credunl nuUum passe satvari, iiisi qua- dp. I : t lA iti iii principiu, Doniiiie, lerrnin rnridasli, •". opora iiiaiinnin Inarnni fUiii cu;li; ipsi pcrilinnl, lii aiiieni iii :■ lcriiuin p«:r- inaiK.-bib. > llciu cap. ni : i Oiniiis (ioiinm ral>rica- lur al) aliquo; qiii aulcin oionia crcavil, Dtrus csl.t proxiniuiii hiuii, siriil leipsnni. * Liicas cap. ii ; « K( posU|iiani iinplcli suni tlic:i purgalionis ojns secuiiilniii lcgcni .Moysi, lulerunl iliuin iii Jcrusalein, ul sislcrcnl cuin L)oinino , sicul scripluui csl iii lcgc Doiniiii. » llcrn cap. xvi : t Halenl Moysm ct In Aclibus apostoloriiiii : « Tu antcni, Doniiiic, fe- propliclas, audiant illos. Si Moyscii cl propli* i:is cisti cueliini ct tcrrani, ninrc el oiniiia ([nx iit eis fiunl ; (la scrvis tiiis ciim (iiiticia luqni verlHiiii liium (Acl. i\).t llem : « Quain iluniuiii xdiruahiiis iitilii; aul Quis lociis requielionis nic.ne? Nonnc inanus iiiea fecit lixcomnia?! (Acl. vii.)llcin cap. xvii : « Paulus ego annuntio vobis Deuni, qui rccil hunc inundiim, €l omiiia quse in co siint ; in quo viviinus et move- mur ct slamus. > Iii Apocalypsi : < Digiius es, Do- iniiic Dcus noslcr, accipere gloriam ci lionoreni ei *^ virtuicm, quia lu crcasti oinnia, cl propicr inam Toluntatcin erant, et creala sunt {Apoc. iv). i iicm : « Tinicie Dominuin ci datc illi lionorcm, quia venit liora judicii ejus ; ci adoraie emn qui fccil coeluni ei lerram, d orania qux iii cis siint, el fontes aqua- ruii» (Apoc. xiv). I Cap. II. Quod omnipotens Dens Aditm ei Kvam, aique omne genus homhium creiuil. Mii;tlixiis cap. XIX : « Quoil fccil ab inilio, tiiascu- |um ct fcitiiiiam fecil cos. El dixil : Tropter hoc leliiiqucl hoino palrem et mati-eui suatn, ct adiix- rebil nxori suse, i clc. Marcus cap. x : « Ab inilio cfealura! uiasculuin ei fcinir.am fecit eos Dcus. > Lucas cap. in: « Ctip$e(Jesiis) erut incipiens quass ^ annorum triginta, ui piiiabai.ir lilius Josepli, qtti fuil Eli, I usque, < qui fuil Adam, qui fuit Dci. > Itein cap. xi : « Siulii, nonne qui quod dcforis est, fecit, eiiain id quod iiiiiis est, focii?i Paulus iii Epistola ad Gaialas cap. i : « Cnin aulcm cotnpla- cuil ci qui ine segrcf^avil de uteto malris inc;e, > ctc. Mattlixus cap. v : < Di]ig!ie iiiiinicos vcsiros, lienefacite his qui oderunl voc, el oraie pro peisc- qtienlibus el calumnianlibus vos, ut silis filii Palris vesiri qui in coelis esl, qui solein sutitn oriri facit snper bonos ct malos, ei pluii supor jtisios el in- )ustos. I In Aclibus apostolonmi cap. xiv : t Et quidem non sine leslimonio nos rclinquil, bciicra- ciens, dc coclo ()aiis pluviain el lempora fruciifcra, impiens cibo, et Ixlitia conla iiostra. > noii andicrint, ncqne si quis cx ii onuis surrexerit, crcdcnt. » Panlus in tpisiola aJ Roui. cap. vii : « Lcx quidetn sancta, ct niandatuin sancium, el juslum cl bonum. > In Epislula ad Gafalas cap. iii : < Qtiid igituf, Icx propler traiisgrcsstciicni posila csi? > Iieiii scqueuti : < £a lex pxUagogus notier fiiil iii Christo (ibia.). t Cap. iV. Joanncs Ilaplisla, Abraham, Isanc et Ja- cob, cl ^ioijses iiul elecli et amici Dei. Lucas cap. i : « AitAn^cIus Domitii : Nc liinfas Zacharia; qaoniam exaudila csl dcpreraiio lun, ct iixor tua Elisaboth paricl tibi fi!iuin, el ^ocabis n«»- inen cjiis Joanncm.ct crit libi gauifiuin ctexsnliaro, et niulti in nativiiaie cjus gatulebuat. Erit enrin inagnus cor.im Domino ; vinum ct siccrani non bibcl, cl Spiiilu saiicto rcplcbilur adliiic ex ulcro matris suoe, et mnllos filiorun» Israel coiiverlel ail Doiiiiiium Dcnm ipsotuni. El ipse prueccdet ante illutn in spiritu et viituie Elijc, > rlc. Iii Mallhxo Domiiins dixil ad lurbas de Joaniie : « Quid cxistis vi(lere?prophei:tin? Ei ctiam dico vobis.el plui^qtiam proplietain. Ilic esl dcqtio scriptiim esl : < Ecceego niilio Angclu:ii tiicutn ante f.icicm lu:Mn, qiii pnv- parabil vi:im ttiam aiile le. Atticn dico vobis, non stirrexit inter natos mulieVum m.tjor Joaiine Ba- plisla. Qui au!em niiiior esl in regno cceloruin, major esl illo (Matih. xi). > liem Lucas cap. xiii : < Cum viderilis Abraiiatn, Isaac et Jacob, et omnet propliclisin rcgno Dei, vos cxpclli foras. E( vcnienl ab Oriente el Occidcnle, ab Aquilone el Auslto, el accunibent in regno Dei. Ecce sunl novissinii qui cranl priini, ct sunl priiui q;ti eraiit novissiiiii. i lil Aclibus aposlolornm cap. iii : < Detis .Abrjhaiu, Deus Isaac et Dcus Jacob, Deus patrum nostrorum glo» rificavil Fiiium suttm Jesum. i El iitfra : < Vos eMis (ilii prophctaruiu et tesiainenli, qiiod dispostiil Dcus ad patres nostros , dicons ad Abraliati> : In seiiiine D tuo bciicdicentiir oniiies fainiliu: lcrrx (ibid.). > Iti Ck» 111. De legc Moysi servi_Dei, quod ab oninipo- lenii Dco dala sit. Apocaiysi cap. xv :« El vidi lanquam mare viir. uia niislum igiie, el eos qui vicerunt besiiam, el ma- MaithaeHS cap. v : « Nolile puiare quoniam vciii gnitudinem ejus, etnuincnim nominisejus, stanies solverc legem aul prophelas ; non veni solvcre le- supra niaie vitreum, habciitescilharas, et caniaiiles geni, scd adiinplerc. > Item : « Omiiia quxciinque vultis ut homines vobis facianl, el vos illis facile similitcr. lloc est cnim lex ct prophettic (Uanh. Yii). I licm cap. XIX : < Et ecce unus accedens, ait illi : Magister bone, quid boni faciam, ut habeam Vilani x-ternain? Qui dixil ci : Ctir me iiiierrogas dc bono ? unus esl bontis Deus : si vis ingredi ad vitam, serva mandata. Dixil illi : Qiine? Jcsus ai:- leni dixil illi : Non homiciJiiiin facies ; noti adni- tciabis; noii facicsfuiium, iicc faisuii) leslinioiiiuia canlicun) Moysi sei\i D^i, el canlicum Agni, di- cciilcs : Magna ei inirabilia opora tua , Domiiie Deus omnipolens. i Ca.p. Y. Quod conjuyium a Deo sit imlituluni, et quod in co possumus salvan. Maiihcetis cap. v, diclum esl : t Qui dimiserit uxorein suam, del illi libciium repndii; ego autom dico vobis, quia omnis qui dimiseril uxorcin siiain, cxrepia foriiiralionis cau.sa, facll ea»n nicecliari ; et qui diiiiissai;) Jmj^c}'!;, rui;Ht"i' ost. » l;ei:i can. xix : 7?! LlDELLrS COMRA CATII.VROS. 78d ( Ki arcesscrniil ;ul cum PhxrisaM leiilanlcs el ili- A In Epislola Joaimis piiina cap. iv : « Omiiis spiri- ctntes : Si liccl honiini tliniiueie uxoioni siian» qiiacuiiqiic ex causa. Qui rcspoaiions aii : Non logiblis <|iioJ qui fccil al) iniiio, niuscnluin ei fiMui- UMi fecil eos. El dixil : Fropler hoc reliiKinel lioino paircm el inaircni suani, et adhxrcbil uxori si!jc, cl erunt duo in carne una. Iia(|ue jain non innt duo, scd una caro. Qiios cigo conjiinxil Oeus, ho'uo non separct. Dicunlilli : Quid crgo inanda^il Moyses dare libclluin repiidii, c( dimilicre ? Ait iilis : Qiioniaro Mnyscs ad duriliam corJis vci>tri peniiisit vobis diiuiiiere uxores veslras, ab inilio auiein non (uilsic. Dico aulem vobis, quia quicun- que diuilseril uiorein suam, nisi ub fornicalionis causain, et aliaiu duxcril, moechalur; qui e( dimis- lus In Apocaly|>si cap. I : I Qiii dilexit nos, et lavit nos a peccatis iiosiiis iii saiiguine suo. i Cap. V!I. Quod panis qiii in nllare ponilnr, el vinum converluiur post sanctilicationem in corpus et snn- guinem Domini, et quod nullus, niii qui maiiducu' veiit, salveiur. Matihxus cap. XXVI : i Coenantibus discipulis, accepil Jcsus pancm, el benedixit, ac fregit, de- tliiqnc discipulis suis, et ait : Accipite e( comedite, liuc cst corpus ineuiii. E( accipiens calicem, gralias Mra. » etc. Paulus in Epislola adCoriiilhios prima ^ *'8''' •^«'^'l *^'s *''^«''s : Bibilc cx hoc oimies. hic cap. VII : I De quibiis autem scripsistis niihi, bu- nuii) est bomini mulierein iion tangcre; proptcr aulein rurnicaiionein unnsqnisque suam uxorem babeat, e( uuaquacque viruni habeat. Uxori vir de- biluin redJat , e( uxor viro. Mulicr sui corporis poiesiaicm iion lialict, sed vir. Simi!iler autcm el vir sui corpoiis potcstateiii iion iiabet, sed niulier. Noliie fraudarc i:ivicein, nisi fortc ci; conseiisu ad tempiis, ut vacelis oradoni, ct iterutn revcrliiniiii in id ipsunt, iie tentet vos Salanas propler inconli- ncmiam >csiram. iliem : i AII gaiiis es u\ori?iioii qusrercsolutionem. Sululus es ab uxoie? noli qiix- rere uxorein. Si auiem accepcris uxurcii), iion pe c.-t eniin sanguis ineus iiuvi icstaniciKi, qni pro multis elTuniietur iii remissionem peccalorum. » Ecce habcs, o ho^retice, quod pauis et vinum posc benciliclionem convertuntur in corpuset saiignineiii Doniini. Wam quod anle benedictionem panis dici- (ur, posl bcnedictionem corpus ct sanguinem ma- iiifcsie asserit; quod qui non nianducavcrit, vi(aiii non habebii, qui vero inanducaveril, vi(am obtiiie- bil. Uiide Dominus in Evangclio secundum Joan- n«Mn : i Anien aracn dico vobis, nisi manducave- riiis carncinFilii hoininis, el biberilis ejiis sangui- ncm, non habebitis vilam in vobis. Qui nianducat ii.cain carncin, c( bibil iiieum sanguinem, habc( v»- wsti. Qui mairimoniojungil viiginem suani, bene C '^*" ' ^\ ^6« rcsuscitabo eum in novissimo Aposlolus quoque in Epistola I ud Corinlhios cap. x : < Culi.v benedictioiiis, cui bciie* dicimus, nonne comniuiiicatio Duinini es(? E( panis quein Iran^iinus, nonne participaiio Chrisli esl?» El iiilra cap, xi : < £go enim acccpi a Doniino quod c( iradidi vobis, quoniatn Dominus Jcsus iii q.ia iiocte (radebatur, accepil pancm, ct graiias agens fiegii, e( dixit : Accipiie ct inaiiducate, hoc esl corpus ineuin qiiod pro vobis iradclnr; hoc facilc in iiieain coinmcinorationem. Siinilitcr et poslqnani cijenavit, dicens : Ilic cst culix iiovi Iteni cnp. VIII : < Ipse vero dorniieba(, et accesse- (estanneiKi in nico sanguine, hoc faci(e in nica I runl et susciiaveruni. i Ilem cap. xi : i Venil Filius hoiiiinis inanducans e( bibens. > Lucas cap. xxiv : < Et qiiid lurbati esiis, ct cogiiationes ascendunt in corda vcslra? Videie manus mcas e( pedes meos, qiiia ego suni ; palpa(e cl videle, qtiia spirilus cat- neni ei ossa non iiabci, sicui mc videtis habcre. £( cum hoc dixissct, oslcndit cis manus e( pedes. Adhuc auicm illis non ctcdenlibus e( iniraniibus l'>r:R gaudio 'lixit : Ilaheiis hic aliquid qiiod man- (liicetnr? At illi olKuicrnnl ei par(cni piscis assi, et raviiin inellis. E( cum mnnd 111 coniinemoralionem. Quoiiescunque bibetis, » e(c. usquc : 1 Qtii inaiiducat el biliit indigne, judicium sibi inandiuat ct. Libit, non dijudicans corpus Domini. » Ckf. VIII. De resurreclione mortuorum in die no- visiimo. Lncas cnp. xx : < Filii bnjus sxculi nnbnnl et tradunl ad nnplias ; illi autcm ".ui digni liahentur saeciilo illo ex resurrcciionc ex mortuis. ncqiie nu- beiit, neqiie diicent nxores, nequc ul(ra mori po- (erun(; sciiualcs cnim angelis siint, et niii suiit Dei, cum sinl filii resurrectionis. Quod resurgenl mor- tui, ci Moyses ostendit secus rubun),.sicut dixit : Deuiu Abraham e( Deum Isaac et Deuin Jacob; 7M BO.NACUnSI EX fr LfUiTlCO ('.ATIIOMC! m rnis :o cuni in novis.siino die.» Pauius io KpibUil:» ! a.l Cor. r.ip. xv . « Si Chrisliis pric elc. £kv. ITL. Qtforf ftirnes, cnteHt, 0va ei tae aitijve pec- eaio mnnducai i posiunt . MiiUbacos cap. xv : « Audiie ei intelligli-c nnnc. Quotl iiilral in os, iion coinquinal homiiiCin; scd qiioil procedit ex ore, lioc coinquinal homtitcm.i i'aulus in Epislola ad Uoin.cap. xiv : < U qui nian- «JHcat, no!) nianducaiilein non ^{icrnai, ei qui non mamlucal, manducuntcin noii jutiicet.i Ilem : < Scio «rt coiifido in Domino Je&u, quia nihi! comnMinc b tiim prarr<>jil4 iicrcssil.ilcm impnsuii, sed cen»ili«ini dcilil; scd ncr qiii vofitalcm jiiral neortsitate co- (,'ciilc, cii|)iilil:it'< 30101.1, d-imnabile qiiiddam rucil. i.i qiiiJ (st jiirnrc, nisi mcotit certtliidinciii pro imtiifcil.t iitilit •1«' vcrbis confirmare? .Nim ei ipve Doniinns jiiravit, ii>>r ilirit : t An>en, aroen dico ro- \i\y{Jonn. i).iF.t A|)(><.trilu8 ubi dicil in Cpislola ma : « Invocn llciim lcslem el animam meain (i/ Cor. i).i Ki ilnniii • l>riih milii leslis e-A {Hcin. i).i iicm iii ('pislola nd Mcbrxos cap. vi : i Abrabx nnmqne {iroinillcns Ocus, quonMtn nemineni ha- trtiit, por qiifm 'jinstvct niJfjorem, jiiravH per tc ipsiini, dicons : ^i^si liciicdiccns benedicain te, et mulliplicaiiS muliiptir.nho tc. \'A sic longaniruilcr fcrons, adeptiis csl rcpromissioncm. Homincsf-nim pcr m:ijorcin sni jiiraii», ci omnis conlrover.-i3? eo- rum finis ad conrirmaiioncm est juramenium. i Ilcm iii Apor.ilypsi cap. x : i El Angelus Domiiii, lucm snpr:! marc vidi siantcm ei super lerr>iu, .evrvil inannm suam ad c&;I(im, cl juravil pcr vi- vcnlem in sseoulr» r-nccnlorum, qui crovil coBlum et «^a qii.T in eo siini, ct icrram ei ea qux in ea snni, cl unrc cl ca qnx '\h eo simt, quia temptit amprus non cril.i His ilaqiie au^.torilatibus colii- gcre apirle possttmu^, quod noo jurarc, consiliiMiJ esl, noii pi.TC«"pOim. rntle mcnirri ninnirestecoiii- probaris, o i»:rrclicc, [qni] morialo asseris jwra» nienium cssc; qiii:i sicui omne id quoi! in paite de- JKT ipsuin, iiisi ciqui exisliinal quid commi.nc esse, r ccrnilur, mortem irrogal non impletum ; ila illi commutie eKl.i Itcir. : i Oninia quidem mundu •Uiit, .^ed mahim csl lioiniiii qui per olTcMdteuhim mandiicai.i Taulus iii Episioia I ad Cor. cap. x * *On)iic quod in mac.cllo vxnilj manducale, nihil riuerro^^.iiiics propter con.seicnliaiu : Doniini est terra ci plcnUiido cjus.» Item : i Si qiiis infidc- iium vocal vosad coenam, cl vultis ire, omne quod •fobis ponilur, manducale.i Ad Coloss. c.ip. si. f ISemo vos judiccl in cibo aut iii potii. i Ad Tim. cap. IV : I Spirilus man fcsle dicii, qnod in novis- simis '.cmporibus discedenl quidam a fide, alien- dcntes spiritibus erroris, et docliHits dxmonLoruni in hypocrisi loquentium luendacium, et caiilcria- Vam iiabcnlium suam conscientiam , prohibfcnlium nuberc, absiinere a cibis quos Deus cieavit ad per- D cipieiidum cum gratiarum aciione fidelibus, cl bis qu'i cognovcrunl vcritatem. Quod omnis creatura Dei hor)3, cl niiiil rcjicicndum qiiod gratiariim yciioiie peicipilur ; sanc(J4icauir enim per verbuin .Doi cl oralioiiem. > Ad Til. c.ip. i : i Omtiia tiiunda muiidis, coinqiiinatis autem ei tnfvklibus niiiil cst uiuuduin, si \i\ iiiiquiiatc suni eorum men.s ei con- scieniia. » Gap. X. Quod verUatem jurart nefessUate exigente, cupitiiloU amotu , no» tit daAtnoi^ile, Supcr hoc qiiod dicis, o idiuta c-^^ulcriale, mor- Ulc csse juraic, pro eo qnud Oominiis dicil, .- tion jiinire omnino. sil serino vesler, ?.i[. est; nun, non car qo.T [consuluntiir] polius quam jubenliir, facia pro* sunt, iion fici.i [non] noceni. A?>VER5BS H>r.RETICOS ytl PiSACil N»SCTri.NTL'ir. Quaiis sileorum error, qui Pasagii vocantur, el quarn iilorum ^il ncfanda fides ei doctrina, non jaru paucis, scd qunm pluribns apparct. Sed quia suni nonnulli ad quorum noiitiam nondum pervenit, lnm pro islorum canlcla ct saiule, lum pro illorum confHsioHc et pudorc, quod de cis sentio, scribere iion pigpi, nt quo in.tgis fueril corum noia demei»- lia, ce aniplius a cnnciis contcmnatur et conculce- tur. Qiii» sicui bona sciri debent at excrceantiM', tia elh»ni tH.ila scire CAiivenit M peni terea x} augmcnium sui erroris, oini»cs Levlcsix doclores, ei iiniversaiilcr totam Eccle^iam Roma- nnni judicanl ei rondeinnaiil. Scd (|uia Iiunc suiini rtrroici!) Novi Tebl.imenli ac projilieiaruin tfsiimo- siiii [iissrircre] nilnntur, proprio iilonim ;;l.itlio, V;i)i is:i .sitTrag:inie g"alia, sicul Uavid Ooliatn, euin- 785 UBELLUS CONTRA CATIIAHOS. 743 Cap. I. Qt»d iex Moteice sU spiriltiaHifr ebtfnnnda. A i\xt < proplorca pcrsenuclianliir Jcswn». f|iiia Uxc lii Mallhxo -. t Omnia quKfonqiie vnllis ui voliis fiuicbal iii Sabbalo. Jestis aulem rcspomlil cis : rjtijiil liofnin<«,et vos facile illis sin:ililer ; ha^c Pater nicus nsqiic nioJo operntur; propterca ergo nieaiai lex «i propheix {Uauli. vii).i iiein Luc. cap. XVI : < Omnis eniin Itx ct prof liclx us^ue ad Joanneni per liUcni sine oneribus lc^is. > liem aJ Roni. cap. vi : < Non enim sub 'cge t^lis, seJ sub gra- lia. I Uom. s«<\. cap. ; < An iRuoralis, fralres (scienlibus efliai legem loquor), quod lc\ doniiiiaiiir ju honiine, quanlo lempoie vivit. Nain qiiu sub ▼iro nmlier, livenie viro alligaia csl lcgi ; m au;ciii inurtuus fueril vir tjus, lil^.T.-iia «>sl a le; e viri, ul iion «it adulter)!, si fuerii cuni aliero viro. Igiliir viventc viro vocabilnr adultcra, si fueril cum alio \iro. iiaquc, fiaires mci, el vos moTiiiicali eslis inaKis qu.Trebaiil piini Judxi intenirpre, qni non soiuni solvebai Sabbnium, sed et 1'aircm suum Jio cebai Dcum, xqualem se facitins Deo (ritJ.).i Pau- lut ail Colossenses cap. ii : t Memo vos juJicet iii cibo, nni in potn, nnt in participaiione «fiei fesit nronieiiia% aui Sabbalornm, qux sunl urabra rntiN roruni ; corpus anteni Christi.» IsiJorus: < Si cri> ntcii, Sabbati otia non observare ; cur Jcsus Nav« discipulus ac succcssor Moysi, prxcipiente Homino, &<'piein «licbus conlinitis, inler qnos uliquc Sabba- luinerai, cxerciiuni ol arma proiluiic, at«}ue cir* cumcuDic arca, tnbisque clangeiilibus iericho mu* let-i per ^orpus aristi. ui siiis aUcrins. q»i « B ros subvcriilT . Quid igiiur ilcrum dc M..cl.aI,Ti« iiworie restirroil , nl fruciaicarcnnis Deo. Ciim ciiiin fcsse^nus iti carnc, passioncs peicaiornm qiia |>«r ! ii.orli. Niinc jtticm soluti sumiis a Biortis iogC; ir. quj dotinebamiir, ila ut scrviantiis in iiovilale «.jiriius el in vciiisiale lillcrae (Rom. vii). > Iicni cap. X : < Igiicr.iiilos autcin Dci jiisti- (i;i]n, c4 suiiiii qiiiiTeitUi) i^alucre, j L» infrft : i Qui diligil proviiniiin. lcgem iinpievii {lioni. xiii).t Paulusiii Lpistola It ad Cor. }'yp. V : « Yei«i J ir;>ii^icruiii , ei ccce oninia facia funl nov.i.> in e:ulcm F|:isiola cap iti : < Liitcra eloquar, i^c qiiihus scriptnm esl : El nolcbant Ju* d.ri in die Sabbali vindic.irc sc d« atienigenis, posica couMlio acccpio, pugnaverunt die Sabbaii, ct triumphavernnl «!e bosiibus. Quilibet lesliinonio e ligelis (Kxod xvi).> li.iquc dicit, ut tentem eos, ut :ipp:irc:it non luissc prxccptutn propicr jnstilica- lioHCin, scd prupler lcittaiionein. Ilinc esl quotl pcr occidit, spiriius autetn vlvilicji.* iicin ei ad ri.il C.np. .11 : < Qo.J =ir.u;. lcx " rroplcr i.ans^rcssioncs ^^ E'-C^>''«»«'" prophclam loquilur, dic«ns : . I^di cig posil.i, dtijiec vciiiiet scinen cui proniiseril, > cic. Et inlrs : < iisquc Icx pa-dagogns rioslcr fiiil in Clifisio, ul ex Ct!e jnslificciiuT: ai ulii vcnil lides, j:iin non snnuis biib pxJ;igogo (ibtd.].i licni c;ip. V : ( Oinnis 1-iK Cnui) in ur.o scrnionc cuiiipleiur : Diiigcs proximum (tiitm sicul lc ipsum.i El infra : I Si spiiiiu diiCimiiii, non cslis siib legc {'l'id.).i lo Eiti>'.o!a a I Tinioili. prinia cop. ! i Scimi»s aiilcin q^KMii.un lon* esl lo)^, ii »]«i£ ca legiliinc uuiliir, scieiiies lioc, qwodjiipio uon esi lev, seJ injusii? cl (nlidiiis, intpiig et veccatoribits, > elc. In Ejnsola ad M«'br.cos, «^.ip. vii : < l»('prob..lio quideiu hl ;ir.i-- fcticnlis iTiaiKbii propjer infirmitalcni el intililiia. tcin.) Iictn cjp. VIII ; t iiocc dies voniiiiil, id csl qu» cama- liler observaia suos observaiorcs non scrvant. IJii- qne qna^dani catn:ili popiilo rarnaliier agcuda j)cr- missa siii.t, (iiije lanicn venienie EvangcUo ccssa- veriint, siciii pcr propltetain dicil ; « Cossarc fa- ciain oiiinc ^nudinnicjus ct Sabbaia ejus (0«££ ii}.> S>d eris, ci facies opcra lua ; scpiima autcm dio SabbataDoiniiii Dci (ui sunt, non facicK in ea oinno opus (Exod. xx).* in opcre eniin scx dterum scx n:i!!ia annorunt dcuioiislrabant. Mi!le enint .').;iti apud Dcnin unius diei spalio coinparnntur, siciic Domii.iis.ei oor.sumniabo supcr doninm isnel ci "^ ^'"OP*"^^^ '«=^^^^"'" • < Q»oniam mille anni anie ocii- biipcr lioniuin JiK.la tesl;inieniiim iiuvun), iioii se- ruii(!ui.< icsioiiiriitiitn quod fcci palribiis eoiutn iii .lic qu;i apprelKjrdi iii;inuui coruin, ul educcrcin illos de l(.rru Ai-^y\ii\ ; diictido auiem iiovuin, vc- lerurit orius , (juud ai.tiqnaiur ci scncscil, pinpe inlcrilnin cst. i liem cnp. vii : i Nam > supiadicio ( iraif>li.tn ^acerdoliu, neccssc esl ul l£gis iransia- tiu ri:it.> Utcetiatio esl Sabbaii, quod ad iuieram hou sit observandutu. Joannes cap. v : < Dicebanl illi qni sanatus fue- r.il : Sabbuluin csl, non licel libi loller.: grabalum luum. Reciioniht eis : Qui nic sanuin fecii, ille inilii 4i.\ii : Tolle grabatum luutn «t aniiy.il.i.i licm : Jii- los tuos tan(|uam dics una {Psal. l\xxix).> lloruMi dierum Sahbatnn), sepiiini millesinii :tt:ni lcnipu.s, ac reqnies fuluii regni ei sxcnii esl; ubi jain nniii eril opera leniin, sed rcq.uie£. sola sanctoruin. I^st quippc aliud S;ibbaluin , dc quo per ls;iiatn dicitur : < Ct erit qi:i|>pe mensis ex munsc S.tbbaiuin [Isn. t.\iii).i Mciiiis cx tneitse, \>i esl ex pcrfcilioiic boiu; opcraiiotiis perlecluin gaudium xierna} viia:. tj erii Subbutum ez Subbatis, quia qui hic ccssavcril a per- verso opero, illic quiesccl in ciBlesti rctnlulio.^i^. Scd ileruni f;uu'riiur, 'nijre dixcril Jereinias : < Cu- slf^.diie aiiiinas \cslr3s, ci ti: li;e jioriare oonu'.'!» in dic Sabb.iii (Jer. xvii).t Auili ergo t;j'S(k'tn prMiIjC- tiOi^ niystcfiuni. rundera porlaus in Sa.^u.^ii) , '|ui 787 BONACIRSI EX ll/KRETICO rATMOLICl 781 crcdLMis in Clirislo non (iesinit :i peccr.to; ipsc enim k Ckp. II. Quod Chritlut til Deut, Pa'.ri tequalit e Ciil rcqnics itiiiin^riini, sicnl jstc dirii : < Discilc a ine(|ni;i nriilis snm cl liwniilis conlc, ct invcniclis rcquicm aniinalnis veslris {Maith. xi).> Aillmc lcrtlo «in.xMilnr, qnar(; illc lionio qiii collipcbal ligna in die Sabbali, atrcciler jusMi Dcji fiicril a popnlo trncida- Ins. Inlilligant ergo qiiod li.Tcomiii:i in fijjnra acci- debant iilis , srripla siint enim ad correplionem iioslr.ini. Ilic c lim priflinns carnalisqiie est, qni di- < it Salb.itnm viol:iri usqncdiini ligna colligcnt, pro- lUcrqiiod [qni] csl punrlus, forinam insinuat ejiis, qui cnm carnali opcrein die jndicii fucrii invcnlns, pcllcndns e.si ab omiiibns angclis, el staiim morte iiovissimapnnicndns.SiccrgoqiiaecHnqneillisJudacis perlegcm acciderint, romialiicr inlelligenda sunl contubttantialit. Jonnncs cap. i : « In principio erat Verb"irn, el Veibum eral apiid Deiim, et Deu$ eral Verbuni. • llcm cnp. V : < 1'roplcrea magis qnxrehanl Jndxi Christiini intcrficere. quod non [solum] sulvebal S:ibl)atiim, iied cl Palrem sunm dicebal Dcnm, xqiialeni se facicns Deo. > Itcm cap. xiv : < Dicit ei Pliiiippus : Domine, oslendc nobis Palrem,el ^uiDcil nobis. Dicil ei JcsnsjTanto lempore Tobiscum snm, et non cngnovisiis me? Pbilippe, qui tidet me, viilei ei Palrem mrum. Qnoniodo lu dicis : Oslcnde nobis PalremTei P;>icr in nic esi. » Et infra : < Omuia qnxcnnqne liabcl Paler , mea sunl (cap. zvi). i Item cap. xx : < Respondit Thomas cl dixit : Doml- De circumcitioue, qnod spiriinliter twn ad litternm ^ ""^ meus ct Dens meus. Dixil ei Jesus : Qnia vidisli «W ohservaiidn. r;inins in Epislolu ad Hoinanos cap. ii : < Non enim qni iu manifcslo, Jiidacns cst; ncque qucc in wanifeslo, in carne , cst clrcunicisio; sed qiii in .'ibscondilo, Jiidieiis esl; elcircuincisio carnis in spi- rilu, non lillcra, ciijus hiis non ex liofninibiis, scd ex Deo est. » Item Gai. cap. v: < Ecce cgo Paulus dico, qiioniain si circumcidamini, Cbristns vobis nilii! proderit. i In Epistola ad Colossenscs cap. ii : < Circiiincisi csliscircumcisionefnon] manufacta, in cxspolialione corporis [peccatoriim] cariils, [in cir- cinncisione Chrisli.] i Jiatio qunre circhivicisio Abralice data sil, e( pro qua signi/icaiione. me et credidisti, bcati qni non vidcrnnt, et credi- dertmt. i liem in niiimo cap. txi, dixil ei Peirus : < Domine, tu omnia nosii, tu scis quia amo le. i In Apocalypsi cap. i.: < Ego siim A el Q, principium et finis. I Et infra : < Ego snm primiis et novissimus ; ei fui mortiias, et ccce sum tivcns in Ssecola saecu- lornni {ibid). » Ckv. iil. Quod Chritliis tit genilui, et qu»d idem cum Pnlre. Isidorus : < Tecnm principium in die virlulis lux, ex utoro ant«; lncifernin genui le {Ptal. cix). i Cx iiiero itaque, id csl ex illi intima el incomprebensi* bili Palris subslaiitin. El ilerum : < Eruclavit cor menm verbnin bonnm {Ptal. xliv). i Et alibi : < Fi-* Isidonis : Accipe nunc primam caiisam circiimci- C ''"* "icus es lu, ego liodie genni te (Ptal. ii). i Cui sionis. Quia enim seciindum carnem erai Chrisius reges obediunt, et genies serviuni, ei adorabunt nascilnriis, in qiio cunclariim gcnliiim fiierai bcne- reges lerr.ne, < Omncs gentcs servienl ei {Ptal. xi) i diclio rcproinissa, el [.ib] Abraham usque ad Chri- liunc Filium Dei in D.miele rex ilie Lmpius aspiciens, stnni miiita eranl sxcula rnlura : prxvidens Deus dixit : < Ecce ego vidco viros quatuor solutos ambu» geiius Abralix, nc reliqnis genlibus niiscerclur, et Linles in medio igHis, el species quarli similis F^ilio paiilalini propago ejus fieret incerla, popiiliim Ju- Dei {Dan. ni). i Si objicitur quod iii Daniele Filios daiciim circiimcisionis signo notavil. ut viderel inler Dei snpcrius eliam Angelus nominalur, assentior /Egyplios, Assyrios, inlerBabylones, sive Chaldxos, nam el Ghrislus Dei Filins AngeKis dicilur. Sicut I)oc signaciilo ab his sivc a cateris gcniibus, quod eniin ait prophela de ipso : < Venil ad templum san- dislingueretur. Dcnique per quadraginta annos in cliim suum dominalor, quem vos quxrilis, el Ange- crt?nio nuiius est circnmcisus, ibi quippe sine alie- jius coinniisiione vivebant; al ubi Jordanis alveum popuhis Israeliticus transineavil, aiqiie in lerrani jiromissionis pervenit, signutn circHiiicisioiiis fnlnro lus Testamenii, quem vos vullis {Mal. lu). i Christus ia eo qnod a Paire genilus est, Filius Dei vocaiur; in co qiiod a Patre missus ad annunliaiidnm paici- bus legitnr, .\ngelus annuntial. < Vox Domini red* ex comiiiistione gcntium praeviJil errori. Qiiam ra- ^ denlis relribulionem inimicis suis(/ia. lxvi), i ipsis lionabiliicr cuslodiendam csse crcdimns, quousquc nascerciur Clirisius, qui ex semine Ahrahx fuerat repromi.ssus, quod non jam pcr circunicisionem carnis, sed pcr ampulatioiictn viliorum inundarcl corda oninium gcnlium. Unde Moyses ail : < In no- ■vissiniis dicliuc circnmcidct cor lunm et cor seniinis fni (Deul. xxx). t Et Dominus pcr Isaiam annunlia- vil , dicens : < Ne memineris prioruni , cl anliqna iioii iiiliieamiiii, ecce nova faciain qnyc nunc oricn- tur, el co^ooscciis ea {hn. xi.iii). t El bene cuilris lapidcis ciicnmcisio flcltat . scciinda nainqne fiet pctra, qiKc Chri.stus csl, p.T q'icm spiritnli circiim- cisione credcnlcs pnrganlur ab omnihns illecehris vitiorum. videlicel qni non credunt Judxis. < Anlequam par- tiirirel, peperit, et anlequam veniret partns ejus, peperil masculum {ibid.). i Ac si aperlc dical : An- teqiiam Christnm Virgo parturtrel in carne, geniiit Filiiim in deiiaie, sicut scripium est de eo : < Egres- sus ejus a principio a diebus xternitatis {Mich, v). i El iierum : < Anie solem permanci nomcn cjus, ci nnlc lunam el scellas {Ptal. lxxi). i Qnod cl ipse Dci Fiiius, Veibum, virlus et sapientia dc sua na- liviiDie coiifinnal, diccns : < Necdum crant abyssi, etcgojam conccpla eram; nccdum fonles aqnaruin eru|)iTanl, luc monlcs gravi mole «onsliterant ; aiile colics cgo parluricbar , adliiic lcrram non fe- roial, ci nnniini, et cardiiics oibis tc.rrx. Qiiando 789 LIBELCLS CONTRA CATHAROS. m pr.rpanbal rcelos, adcram; qnaiido cerla lcge el A mcam (// Reg. xxiii). » Quls aiiiem ossel, ailje»il : jivro vall.ibal ;iby>sos, qiianJo appeiKlebal fiinJa- iiienia tci rx, ctnn co erain cuncia compoiiens (Prov. Tiii). I liitij deniio qnj^rilnr, quoinoJo iJein sil gc- nitus, Jtmi sacrx naiivilatis ejus arcaiia nec Apo- «tolfis dicii, nec proplicia coinpcrii, ncc aiigetiis sciTit, nec crealura agnovil, U.nia lisiante, qui ait : « Ccneralioncm ejtis quis cnarr.tbil? » (Ita. liii.) Idcirco si ejus nallviias a proplieia noii poliiii enar- rari, quls confiiftlur nosse , qn.inJo poluil .t Palre Filius gCMcraii? Iliuc esl el illuj in libro Job : i Sa- picntiain Dei Palris unde invcnies? Laiet eniin ab ocnl 8 bominum, ei a volucre cocli abscoiisa cst {Job xxviii), > ij cst eiiam ipsis angelis iiicognita. riiristus enim ex Palre Jla einiciiil, nl splenJor a « Oeus Isracl milii locultis est, forlis Isracl, domi- nator oinniiini jii^liis (i(>i'i.). »Di('ciido cnim Chrisluia DeiJaioli.cl rirunncl P.ilrcin ostcndit. llemdiccnJo, < SpiriiMS Doinini locutus csi per me, t cl Spirilirn sanctum cviJcntcr aperuil. Iicin in Psalinis : < Verbo Domini cneli firinali siinl, el spiriiu oris cjus oiniiis viriiis coruin (Pml. xxxii). > Iii pcrsoiia autem Do- mini Palrem acci[vimus, in Verbo Filiiim rredimtis, in spir'tu oris cjus Spiritum saiicium intelligimus. Iii Genesi eiiain par signiflcatio Trinitaiis per plii- ralilaiem pcrsonaruin expriiniiur , ubi dicil Deus : < Faciamus lioinincm ad imaginem el simililudineiu nostram {Gen. i). > Ubi tamen ul unilatcm Deiialis osteiidcrci, confcsiim aJjecit, dicens : < Ei creaTit Itiininc, iit verbum ab ore, ut sapienlia ex corde. Deus bomiiiem ad imagincin suam {ibid.). » in Isaia llcm quod Clirislus sit Dcus, declarat Isaias , utrainquc pcrs.tnam unom Deum Jemonstraiis. < Tu es, iiiquit, Deus, el in le est Deus (Isa. xlv). » In eo qiiod dicil, < Tu cs Deus, » Palrcni oslcnJil ; in eo qiioJ subjccil, < lii le esl Dcus, » Filium declaral. Scd ut enindem Palrem ei Filiuin unum -Deuin osi<'nderei, siibjecii : < r^on esi absquc le Deus. Vcrc tu es Deus abscoiidiius Dcus Israel (ibid.). » Alio quoqnc iii loco idcm Is;iias totain Trinilalcm iii digitoruin nuinero comprcbeiidcns, sic prxJicat dicens : < Quis inensus csl pugillo aqnas, cl coclus palmoqnis ponderavit? Quis oppenJil iribus digiiis niolem terrx? (/^a. xl.)» In tribtis qiiippc (ligiiis qiioque Trinitas dcclaralur, codem Filio dicenlc : < Cl nunc Dominus Deus misit luc, et Spirilut ejus (lia. xxivi). > tlcce dux persona:, Dointniit et 8pi> ritus rjus qui mittunt, et lertia persona ejusdem Doiniiii qux niittilur. Alio in luco idcin ls;iias totam Triiiiiatem iii Jigitorum numero comprcbcDJens sie prxJi(\it, dicens : < Quis mensus csl piigillo aquai, et coelos palino ponJcravii? Quis appcndit tribus digitis luolein lcrr.x? (/sn. xl.) > In tribus quippo projibcia Jigiiis irinam divinae omnipotentine xqua- liiatc.u sub qiiaJain mysterit iaiice libralain , et pariliialciu viriuii.s, comparalionem ei unilatem po- lentije, qux una eadcmquc in Triiiilate esl, in tribu$ propbeta irinam divinac omnipotenlix peisonam, ei C iis digilis dcclaravit. Ilem quod Cbrisliis sit Ucus, oslcnJii Jeremias iii iibro Barucli, iibi Jicit : < Itic esl. iiiquil, Ucus nostcr, et iion csl alius pr;c- irr cuni, invenit omiicm viam sciciiti.nc, ci ostenJit e.iiii Jacub pucro suo, el Isract Jilecto suo; posl in lcrra visus cst, ct ciim lioiniiiibits coiivcrsatus cst (finr. iii). » ScJ liiiic non pulaiii Cliristiim csse Ocum, co quoJ audicrinl iu moiite Sinai vocein Do- miiii iiilonantis : < .\udi, inquit, Isracl, Dous uniis est Doininus Deus luus (Deut. vi). » Et iieruni : < Ego Deiis.etprxlerme noncsialius(Ot'M/. xxxii).» Et ilbid : < Ego siim Dominus Dcus, cl non miilor, gloriam meam allcri non ilabo (.V«/. iii). » Dtiin crgo legiinl boc perfidi et errore cxcali, Cliristiim Deiiin es>e non credunt. Agnoscant ergo proiiide illis eo tempore bxc prjpJicia fuisse, ne forie ab uniiate HJei recedenlcs iii niullos liclos dcos transircnl, atque !dola genliliialis culerent; quod et fccerunl. Cap. IV. Qnod Spirilu$ $nnclus est Deut, et qnoi idem Spiriiu$ cuin Palre et Filio $it una sulHiantia ; et utius Deus oiunipotens «st, non tres dk. lu Evangelio Joaunis cap. it : < Spirilus est Dcus. t Jub xxxiii : < Spiritus Doraini fecit ine, ct spiracu- lum Oiniii|)oteniis viviQv.'aril ine. Lcce nic sicut ei tefecil Uciis. • IiisecunJolibro Rcgum : < DixiiDavid lilius Isai ; Dixil vir cui coiisliluluiii c&l Jti ChrJslo Itei Jarob, ogregius P;>almisu israel : Spirilus Do- niini hicutus esl pcr ine, el sermo eju» pcr li> 5 lam < Spiriius ciiim csl «lui tcsiificatur [quin Spiriius est] qiioniaiuClirisius cst vcrilas, quia Ires suul qiii lcs- limonium Jani ia coelo, Paicr ei Verbuin el Spiriiui saiiclus, cl hi ires unum sunt. 1 Cap. V. Quod sit morticlmtm, et quod qucvdam lii lege per significaliunem ad esum proltibita sunl. Moriiciiiuni auicm pulo, quoJ «d cscam «sus lio- miiium non a;linisit, co quoJ non occisorum, seJ inorijoruin animalium inortua caro est, ncc apta ad salutcm corporis, cujus causa suminius alimcu- tum. Nam qiioJ esum de sanguinc aniiquis in figu-. ram pr;ccepium est, iJ esl ne caro cuin saitgtiiiic maiidiicctur, scJ Jejeclo sanguinc carncs manUucari jiibenliir, h.xc prxfigurari falclur bealiis Augustinus D in libro xii coiilra Fausliiin, iic vila pristina, quast siiffocala iii consciemia lcnealur, scJ babcal effii- sioiicm pcr confcssionom. Iii Actibus aposloloruin (cap. xv) hoc iegi pru*ceptiiin csse ab apostulis, ut absiiiicrcnt gcntcs taiitiim a fnrnicalione, el ab im- nuJatis, ct a sarigiiiiie, iJ cst nequaquam ederent carnem, cujus sangiiis non csscl cffusus. Quod alii Doii sic inieiligiini, scd a sanguine pra?cepluin esse abslinendiiin, nc quis homicidio sc conlaminel ; scit foric quamdam rein facilem propler lunc iiiTencruiit aposioli , quam cuin Israelilis eliam genles comniu- niier observarent. Nunc aulem iila Verilalis scii- lcniia a cnnclis flrniiler est lenenda : < Non quod inirati.i os, toinquiiial hominem ; seJ quod proce- dii cx ore ho:iiinjs, couiquiiiat homineui (*/«»*. m CO.NACUnSI nX ri/CHKTlCO CATHOLICI LIBELLUS CONTUA CATHAUOS. 701 RvJ. > Ileui Ibiiionis : Por ilU aiiiiiialu (|ti.c ncc ru- A. Uixit eis : Vos nctdlis qirKJqiiam, rcc c»|iiali«. iniiiant, ncc iingulas tlividuiu, inliilfles nj;tiranuir, quoJ nequc bona a nialik s^parant , nec Dci jjrc- cepla runiinanl Iractaiido; per corvos cxprimuntur, qui humanuin sniiguineiii fundunt ; pcr acciiiilres el iniivos, (|ui atiena rapiunl ; pcr cy^nos, (;lnti ; per pisces qui srtuaimis ei pcnnis carciit, illi qiii sqtia- liiis virlutum, el pcnnis coulcslis conversalionis ca- rent : ei ideo supcr aquag salius darc oqd pOdSiint, id -est nequeuiii peneiraru coulestia. ADVERSUS ARKALDISTAS. Ouodpro malitia ciericoruui sacramenla Ecclesix dicunt essc viinDda; inclina aurem tuam ot audi, {ipcri oculos tuos ct vide, (i^nunda cor luum ct in- tellige. Sicut arca Noe munda «l immunda continuit quia cipedil itobis ut iiiius niorialur bomo pro po- pulu, el noii tola gens percat. lioc autem a i ipso noii ditit : scd cum essci ponlifAX anni illitu, propliotavil. i Aiigtistiiius : Si fuerit juMos miaiuer, coinpulo eum cuin Paulo , qui gloriara uiam nou quxrit, dicoiis : « E)go pl.mtavi, Apollo rigavil, b^ ininns Aulein iiicremenluni dedit (// C^r. iii). » Si vero siiperhus iniiiisl^r fuerit, cum ZsIniIoq coro- puialur, sed non coniatnimtur donnio Christi, qui^ pcr illuni purus Otivius trnnsif, ei venit ad fertilem terrani. Scio qiioqne qnod lapis ex squa frucium ferre non poti-si, scJ per Inpideos caHalcs transii aqua ad areolas. In bpidco canali nibil generaiur, sed horlus multuin frucium afferi ; tpecialis euiin _. aninialia , ita in prxsenii Ecclesia malos essc per- virius sacramenti, ut el lex pura illuminandis exci inistos honis, nenio esi qui amhigere dcbeat. Quod si malis, dum toleraniur vci iguorantur, oflQciuni ccciesiasiicum commissuni fucrit, aut forte bonus post acceptum heneficium malus esse incipit, tu quis es qui alienum scrvum judices?Suo domino siat,aut cadit; potestatem eleniin ofQcii quam ac- cepit, non amillit, quandiu Ecclesi:c judicio a prae- lato SttO damnalus iucrit. Sacramenta iiaque eccle- kiasuca ab eo si ru digne accoperis, quamvis indigne ministraverit, libi non sibi profutura accipe. Aodi ergo testimonia in Iioc ipsum ex Velcri Tesiamenlo 9C Novo scripta, eiex scriptis sanciorum doclorum, scilicei Gregorii, Ambrosii, Hieronymi, Augustini pitur, sed per iminundos transitos non coiiiquina- (ur. Uem in lihro Dc corpore Dumini : iatra Catho> licam Ecclesiam in mystcrio corporis et taoguini* Domini nihil a boqo majus, nihil a inalo ininut perr ficitur sacerdoie, quia noa in meriio consecnniis, sed in verho perficitur Creatoris ei virtute Spiritus saiicii. Si cnim merito sacerdotis, nequaquam ad Christuin periincret. Nunc autem sirut et ipse est qui hnplizat, ita ipsc est qui per Spiritum sanctum Lanc suam elBcit carnenr), et transfundit sanguinem ; credendum est enim quod in verbis Clirisii sacra- menta conficiantur, et cujus prius creantur imperia. ejus uiiquc recreantur in roelius. Iiem in lihro ii et caeierorum auctoriiaies , de Veieri ac de Novo C contra Epistolani Parmeniani : Ointiia sacramenla Testamento. In primo libro Regiim, invenies quod Eli sacerdos graviter peccavit, quod filios suos de- linqiientes sustinult. Item Saul < fecit malum ia oculis Domiui (/ Reg. xv), > el inunclus est David )« liegem a Saniucle privalim, et Spiritus Doraini recessit a Saule, e» directusest in David; ei lamen David ohediebai Sau!: ut regi , et hab<;bat ei susti- nebal ut regem, quandiu Saul vixii. !n secundo libro Regum Oza extendil maaum ad arcam Dei, et tenuil eam, iraltnsque est indignaiione Doiniaus contra Ozain, ei percossit eum super temeritatem, qui mortuus esl ihi Ju^kia arcam. Maithxus cap. vu : « Nolile judicare, et non judicabimini. i Itein c. xiii : < Sinile utraqu*» ad oiesscin crescere, el iit tempore cum cbsint indigne tractauiibus, prosunt lamen per eos digne suroeniibus, sicui et verbum Domini. Unde dictum est : Qiix dicunt, facite; quz auietu faciunt, facere nolite. Gregorius : Noit nocel malUi« episcopi neque ad hapiismum infanlis, neque ad consecratioiiem Ecclesix, quia baplisma a Deo da- tur, non ab homine venit. Sic Eucharislia et alia qusecunque in aliari ponuntur, non ab hontine, sei a Deo sanciificationem accipiunt. Augustinus in libro De verbo Domini : Rccedite ei exite inde, et itnmundum ne letigeriiis, scd coniactu cordis, qo;) corporis. Quid esi enim langere immundum , nisi facere quod perlinci ad correptionein illorum,quan« tum pi 0 uuiusciijusque gradu aique persona , salva luessis dicam messoribus : Colligite primum ziza- ^pare, fi«ri potesi? Displicuit tibi quod quisquam niam. et aliigaie oam in fasciculos ad combureB- peccaverit, non teiigisti immunJura, redarguisii, dum ; irlticum auiem congregaie in horrcum meum. i con ipuisti, monuisti, adhibuisti etiam, si res exigai, Item cap. xni : < Sic erit in consuaimatione sseculi, coiigruam, et qux unitalem non violel, disciplinam. exibunt angell; el separabunt malos (Je uiedioju- storum, et miiteiueos in camino ignis, ibi erit fleiHS el slridor clenlium. » llem cap. xxm ; i Super ca- ihedram Moysi sederuiii Scrihx ei Pharisaei : oninia ergo qusecunque dixcriiit vobis , servaic et facilc ; «ecunduin vero opcra iliorum nolite facere, dicunt enim, et noii faciuot. t Marc. cap. i : < Vade, oslcnde te sarerdotihus, et ofler pro cmundatione lua qusc praecepii Moyses in testimonium illis. i Joannes cap. II : t Caiphas cuni esset pontifcx anni illius^ cxisti inde: Cbmavil Moyses istn, clamavii Isaias, clamavit Jcreinias, clamavil Elzechiel. Videaiou^ si populum Dci diioiserunt, et se ad gentes alias trans- tulerunt. Quam multum et quam vehemcnier Jere- mias iucrepuit peccalores et sceleraios ! tamen inter eos unus, cum lemplitm inlrabal,eadem sacr^mcnla celcbrabat, in eadem sceleralorum hominum con- gregaiione vive!)at, sed chmaudo exibat inde. Hoc est ergo exire indc, hoc esi immuiidiim no« tan- gere, ei volunlaii non conscniire, ei ore non parcere. ciicA kHsvm ooum mcxc. BERERDI iBMTIS FONTIS C4LID1 ORDINIS PRiEMOXSTRATENSlS ADVERSUS WALDENSIUM SECTAM LIBER ^GAtLAMD , Yit. Palr. i;i6/io//ii., WI, 520) PUOLOCUS. A I. Sinciae Romjnie Ecclcsix prc&i:Ienie doininn L«icic(i), inclylae recordaiionis ; siibilo cxuile- ninl capul novi bxrelici. qui (]iioda!n pr.-vsigiu fiiliirnniiii sorliii vocnbulum, dicli siiiit Valdcnscs ; nimiruin a Vallc densa ; eo (Miod proriindis cl dpnsis erroruui lenebris iiivolvnnliir. Ili, quamvis a priufjlo siiinmo ponlirice condcniiKiti, virus sux perGdix louge, rjieqce pcr orbeui tetnerario aiisu crd'!>nerunt. U. E» propler conira eos pro Ec(ie>i.i Oci do- minns Bcriiardus Narlionensis archiopiscopns, reli- giunc el Dci lionesiaic insignis. zelans lcgeni bei, se rorleni ninrnin opposuil. Accitis ilaqnc pluribus lain clericis qiiam hiicis, rcligiosis ac s;fcularil>|is, ad jiidiciuin voiavit. Quid plura? Causa diligciiiis- siinc invoslignln, condeninali ttnnt. IIL Niiiilinniiius tnincn postca, ci clain rt piu bliic seincn su.x> neqnilix spargcrc ausi sunl. (Jnde mrsuin, quanivis cx :ibuf)dniili, nd disreplalionenii vocaii siini (2), pcr qiiosdam tam cleiicus qnaiii laicos. Et, nciibdiulius prolinlierelnr, clcclns esl ab IL (I) Lucios 111 sedcrc r(£pil nuno 1181. (2^ lliijus disc«'pt;ilioiiis ct ablmlis Foulis-Caiidi neniinil Bossuet(f/ii/. det VnriuiionsJ.ii, u. 75-79) kis verbis : < Le ponlilicat du pape Liicc 111 cniu- Diecce en 1181, c'csi-a-dire, npres qiie Valilo eui pru d.ins Lyon. II lui rallul liicn vingt ans ii $'etfn- dre et a former iin corpsde seclc qni in(3rJiAt d'eire regarde. Alurs dunc Lucius lli les (Ondriinna ; ct, conime son poiililical n'a dmc que qiiaire ans, il fam que ceite premicre condnniiialion des Vaiioois tnit :>rriv(;c eiitre raniK^e 1181, oii ce pnpc Tut eleve k In cliaire dc saint Pierre, el raninic 1IK3, ou il niouriil... Apres la inorl de ce pnpe, cuininc» ii)algr()soii d(icrci, ccs ber«^liqucs s'(ilciKlaicut buau- (oiip. ei qiic n Tnard, ai'cbev6]iie dc Nnrbunne, qui les condainiia de nouvoau nptes iin grand cxa- n.eii, iie pnl arreicr lc couis de cetlc sccie, plu- sieurs personiics pieuscs, ecclesi:isti({ues el nutres, itroriirereni unc conference pour k-.s raii:ciitir a 'iiiniable. Oii cboisil dc parl cl d'aulre |H)iir ar- liitre de la conl(in:nclrc par sa uais> saiice, mais encore plus illusirc pnr sa sainle vie. L'as&einbl(:e ful furt bolenuellu, et la di.s|»ulc liit bnijlue. On produisil lie part el d*juire «ies pari- sages db rEcrimre, doal un preieudail s'appuyer. Le» Vaadois furent cniidaniiies el dccl-'r(is beren- qiies sur tous les cliefs de r.icciisui«oii. Oii voit par la que les Vaudois, quoique condainii(;s, n'a- vaienl pas eueore rompu louiesuiesure»avoc TEglisc roiuaii.e, puisqu'il6 coiivinrcnl af l'Ecriture qwe les lentincs qui ii'uiil (|ue lc sili-iico Q rn parl:igo, nedoivenl pis se liieler d'ensei);»er. Eiiiin oii nioiiiie aii\ Vjudoiv le turt qirils unl du rejeior lu prieie pour les inurts, qui uvail laiil liu foiideineiit djus rEcriiurc, eluiie suiie si (•vidento dans la iradiiion : et, coiiiine ces boreiiques s'ab- sonlaienl des c'glises ponr prier eiilre eus eii par- ticuher djiis leurs iiiauons, on leur fut voir i|u'ils i;c devaiciil pas ubatidonner l:i' niaisuu d'orais(>n, duiit loiitc i'Lciiiure e( le Fiis d«- Oien lui in^ine avitieal laul rcc(;niujaii'Je la franr.cic. i m IltaNAIlDl AUIJ.VilS FONTIS CALIUI :% iinaqna parle Jti.lei qnidam sarcrJos, Raimiiiidus A ranl, crit solnlum el iii coelis {Uutlh. xv»), » p»^- Bcilicol dc Daveniria; vir sirjiiiilcni relgiosiis ac liniej^» Dcuin, tioLilis gencic, scd coiivcrsaiiotta iiobilinr. IV. Assignaia igiiur die causoe advciiicnle, con- grcgali$ Invicem parlibus, alfisqiie quain plnriinis clei icis el laicis, dt: «juiiiusdjiu capiiniis, iti quibne inale senticbani, a vcris Calbolicis accnsati sunl; cisque per singula icspoiulcnlibus, Iiinc indc diu dispulalum esl, ct ab laraque parlc miilla: pro- ducia* anclorilales. Audilis igitur parlium aliega- lionibns; prxfalus jndcx pcr seriplnin dcfininvam dcdii scnifiiiiam, et bxreiicos esse in capiiulis, de quibusarciieali fueianf, pronunliavjt. V. Quibus aulcm au( loritalibus »cl raCionib»is fatos bxrcliros cxconininnicationis vinctilu inno- daninl : < In prnmplii bnbcnies, > cum Apo^tdlo, • ulcisci oiiiiic.ii iii()b(v!iciiliani (// Cor. x). — Nibil aiitein, > iit nii Aiiguslinus super Juanncni, < sic (febel formiJnre Clirisliaous, quam scpar.irt a cor- port) Chrisli,) Si eniin separaliir a corpore D(;i, non csl mcmbrum cjns, non vegptniiir Spiritn cjnj. i Qiiisqiiis nutcm,> iiiquit Apostoliis, < iioii li.-i!>cl spiiiUim Clirisii, bic iion csl ejiis {llout. viii).> (leni iilud de verbis Aposloli : < Omnis Cbrisiianus dil»:- ctissinii.qiii asaccrdolibus ezcommunicaiiir, S.ilaiix iradi dicilur. Qiiomodo? scilicet, qiiia cjira Eccle- siann cst dijbolus ; sicul in Fcclesia Cliflstiu. Ac per lioc qinsi diabolo tradilur, qui ab ccclcsia>iica snam asspriionom defcndcrenl; qiiidvc eis a nobis B commiinione removetur. Uiide illos, quos tnno Ajo- Calbolicis n sponsnrn sit ; aul quibns Scriplnraruin tcslinioniis fidem lueremur Catboliom, prajsenti intexiinuso;!usculo; .idjei lis eliam quibiistlam aliis Iraclalibnsco.jlra alias bKicses. ILtc antem omnia fecimns maximo ad inslrncndos, vcl commonendos (|iios,lain clcricos, qui vel impciiiia, vel librorurjQ inopia laborante.s, bos ibiis veiilalis non lesislendo, farli snnl in cffciisiouom cl sc.inilalum lidclibus, quibiis prjcsnnl. E. s nimqne in lidc Cntholica non loltoiani, sioc alinicniis s: ncl;iriim Siiipiura- nim refi(innl. linde qiiasi jejuni in via pncseniis saociili, viribus spiriinaliJus dostiluli dcficiunt, iie ad palrium, sciliccl paradisum, valeant remeare, Jiisla quidem csi causa ni:ijoris mnli pra;scripti, stolus Salanoc Iraditos esse prxdical, excommuni- catos a se esse denionstral.* llinc est cliam, quod idcm Apostolus ail ad Tbessaloniceiiscs : < Si quis non obedieril Tcrbo noslro per cpislolam, liniic iiotate;ct ne cominisceamiiii ciim illo, ul confuii- datiir (// J/icss. iii).> Ecce Aposiolus mandat ino- bedicntcni sibi reprebendi, ei a cxterorum comniii- nione vcl conviclu abjici , ut sic abjeclus cru- bescal. S!l. Ad Kxbnros quoquc ail : < ObeditcprxiMsiiis vcstris , cl subjaceie cis. Jpsi enim pervij^ilaiil quasi raiionem reddiluri pro animabus .vcslris {Uebr. M!i).i Ad Timoibeum quoque ait : < Qui bcne praosunl prcsbyieri, duplici bonore digni ba> dejuM a caulis oviu-n Cbiisti liipos rapaces, id esi bcantur, maxime, quilaboranl in verbo cldociriiu dicmoncs bacieiicos el lyranno , mc voce praidica' lio-iis, nec b.iciilo di.sciplina^ seu sevei iiatis. VI. Suscipiani i-iiur, qu3eso, a nosira pnrvii.ite, si piacel, exigiiiim mtimis liiijns op(i.«.cu!i,. man- deiilqne memoriu; auclorilales sanciorum l'alruiii, ul, niiscrante Deo, babcanl arnia impencirabilia conlra rectores lenebrarum, conlra fabulalores meiidacii, conira cnltoics pcrversorum dygmaium, id esl d;enioi»es bacreiicos ; qnauiius Doi gratia prccvia, el do ipsis valeani iriuiii()!iare, el pio re- giniine atquc doclrina subjecloriim a suiiimo pa- siore immarcf.scibilcm gloria: coionam percipcre ii.ercantur. CAPLT PRI.M11M. Ent coiitra hoc, qnod dicuut, Noii esse obediciulum biimnio pontilici, aliisvc piielalis. I. In priniis igitur arguunlnr de inobcdicniia ; qiiia sciliccl iion oljediunl Ecclesia; Uomana;, quaj plcniiudincm Iiabet poteslalis ligandi ci solvendi, ei digniiatem caetcras Ecclesi.tsdispensandi. II. Pra:ierea, nec cpiscopis , nec saccrdoiibus obtemperani; cuin, tesle healo Gregorio, locuni discipuloriim Cbristi babeant episcnpi, el auclori (/ Tim. v).> Diiplex honor esi prcsbyieris, ul eo- rutn scilicct pra?ccpiis obediatur ci cum debiia revereniia exlcriora subsidia ministrcniur. Domi- nus qiioquc ut ostenderei obedientiam exliibendaiu esse pra:Ialis, ait : < Super caibedram Mo^'si scde- runl Scribx el Pbarisxi. Omnia ergo qux'cunqua dixerint \obis, servale el facite {Malllt. xxin).» El r'i:rsu!ii : < Qui vos audit, me audit ; et qiii voi spernil, me spornil {Luc. x).> IV. Ciim igilnr Cbristus et aposloli prsecipiant obcdiciiduni csse cpiscopis et presbyleris : quicuii- quc ois non obediunt, consequenler Cbrlsto et ejus aposlolis inobedienles exislunl. Oniiiis aulem pra> D vaiicaiio ei inobedieniia, tesle Aposiolo, Y. Prxterea ab eoruni conununiane esl absti- nendum, sicut ex prxscripiis Apostoli verbis ad talem ligandi ei solvendi, qui loctim rcgiminis Tbcssalonicenses paiet. Nam ct per Icgem M«>«ai. snrliuiilur. Ilac ergo auctoritale Romana Ecclesia, cain, si qiiis imporio sacerdolis non obedierit, occi- caKldiqiie episcopl, ulpolc <|nibus dicluni cst : dendns cst ; ne ex inalo inoliclienii.^ populus cor- « Quodrunqnc alligaverilis snp^^r tcnaii), c.-it liga- rumpainr. Unde in Dcnleionomio : « Qui sti]>cr- luin ci III ca'lo; ei quodcunqucsolveiilis supcr itr- bierii, nolcns obedirc sa<.crd(;'.is imperio, qui cq 791 LIBIiU CONTIW lempore miiiisiral Doinino Dco liio ; cx ilecreio \ judicis nioiieiiir lioino ilie, el aureres inaitim de medio Isracl : ciincuii.(|iic po|itiliis audiens timehit , iil piiIIus diinceps inliiniescat sttper- bia {Deut. xvii).» Ecce iiinc pa(et, (|uanliim t%l criinen inolwdienti» ; cum is, (jni sacerdoii noo obedicbal, corpor.iti gl;idio occidcb;itur. In (eni- porc vero gratiac, (|iiia Dens noii vull inorteiii jieccaioris, sod ut converlatur et tiTSt ( Exech. xxxiii) ; non occidilnr cor|)nr»lilcr, 80lus ait In Aclibus aposloloruin, «positil cpiscopos » super grcpem suum t rcgere Eccic»iam Dei qiia:n acqni- sivii sangiilne suo (.4f^ xx).i Qui cigo cpiscopis ^ resislit per contumaclam, in Spiiiuiiiisai-clnui pcc- cnt. Nam et Judxis mnrinuraniibus contra .Moysen et Aaron, responsum est : « >ec conira nos tnur- murvcslrum, scd conlra Deuin (/'r.rorf. xvt).» Ilinc Jiidas Jacobi ait : t V» illis, qui in conlradiclione ('ore perierunl ! »(JMd.n)C.ore quippc,elcjuj com- plices insurrexerunt conlra Moyscn cl A.iion sacer- doies Domini ; et confeslim ignc coeliius niisso. combusti snnt. Contradiclione crgo Coic perciitit, qui sacerdoium iniperio conlradicuiit, ci idco ignis a^ierni incendio concrcmanlur. Unde « vac, > id csi, Im »iern3 damnaiio cst illis. WALDEN«KS. 798 r.oiisliUiti «unt inulli ; et per obedlentiam Cbristi, qiii (ilic(iiens fuii Patri usquc ad morlem, justi con- siituti sitnt miilli. Qiticitnque crgo inobedicnlcs cx&islunl, vcicris boniinis itnaginein portant.Conlra quod Aposlolus nil : < Siciit porlavimus imaginem lcrreni, portemus ininginem coelestis (/ Cor. xv),» virtttiemobcdicnlia) inditenles, utqni perinobedien- liam paradiso ejccti sumits, per obedientiain quasi peraiiam viam cum inngis redeamus. i Melior esl enim oltcHlieniia, qunin viciimx; elauscullaie ina- gis quam oirerrc aiiipcm arictuin(/ lieg. xv).> Quia, por \icliinas aliena caro, pcr obodieatiam vero vo- luntas propria mactalur. El Salomon : t Vir obe- diens loquelur virtorias {Prov. XJt).» Quin duni alicna; voci bumiliicr stibdiniiir, nosmetipsos in roide supeiamus. Ex liis omitibus palet (|uanla sit virius obcdieiitix, quaniumque criincii inube- dientiae. CAPUT II. Tiaclat de linjnilute jir^rlntornm, et qiiod e'u til (iefeiendinu et obediendum. I. IJt vero liicc clarins palcat, quantum sacerdo- tos excellaiil caletis, cl qnod cis sit deferendum el obediendiitn, cx vcrbis Salvatoris polcst perpendi, qiti curatn a lepra ail : .< Yade, osiendc le saccr- doti, et ofler niiiitiis, quod prxcepil Moyses in lestimonium illis (Luc. v). i Sacerdolum quippe cst disccrnere ot jiidicarc, qui sint Calbolici, quive ba^rciica contagioiic rcspersi. Inde est, quod cum miittds langueiiles Dominus sanavcrit, leprosos laniiim ad sacerdoies niisit. In leprosi quippc cor- porevarius color, designai in hxreiico hominc ve- ritalcm falsilati pcnnisiam. Planc Douiinus noluit icprosum, licct inundalum, bominum cuciibus ag- grcgari, sinc jiidicio satcrdolis, »t apcrle oslen- dcret enm, qiti nb unilalc Catbolir.a crravcrit, licct forlc rcsipuerit, sine sacerdolali jiidicio, conveit- tibus ridelium minime aggregandum. Et iii signiini dcvolionis ct bititiililalis jubclur oblaiionem facerc sacerdoti, ut ei se subjcclum pariicr innual, cujus niaiiuin d.vitio intuiiu osculando, iiosliam im- molel. II. Itcm clerici pascunl; nl!I,quasi oves, pnsctin* lur; et de allari viviinl illi, isli vero offcnc do- bciil. llli possunt pecralorcs tniderc Salanx; isi vcroantc cos scderc; ncc siiie eoriim consilio, fiii;K Dei sunl, a.i^ere debcnl. Undc llirronynius ad lle- liodorum : t Alia causn csl monaclii, alia cicrici; rlorici OTCS pascunt, eg» pascor. Illi, de altari vi- vnnl, mib' sccuiis qitasi »d radicem infructuosx 3rbori>> ponitur. Si muniis Dd allare non dcfero, mihi anic prcsbyterum sedcre non lice'. Illi, si pec- cavero, licel me tradereS:il ina; iii iiileriliim caritis, ul spiriliis sil s:ilviis iit dic Doinini.i Iduin ad Ru- sticiim : « Ecclesia babcl scnalum, coelum presby- tcroriiin, sinc qiioriim consilio iiihil moitachis agere licct. n(^bflam lilius Salotnonis ideo pcrdiijit ro- pntini, (;oia au.lirc noluii picsliylcios suob. Senalnirt qiioqiic liomaiii habcbatil, 'iiiorai\i coiisilio cuntlit '^^ BEnNARDI ABBATiS FONTlS CALIDI m ugebnnt, et nos labemu^ scnaluir, noiirum. coetum A VI. Sacerdoiibuseiiam peccaiorc» nenntda» suas )»rest>yieruriiin.i III. Tr^icrea, cwm qiiis de lege divina Jiibilat, coiiresiMii ad s;icenJoit8 currcre debei, el iiuerro- garc. Ipsi sunl cnim, por quos Crcalor omniuui fldplium plelies pascere disposHit. Ilinc esl eiiim, quod DouiJHUS dis( ipulis suis (|ninque, vel heplein pancs iradidil, ut poncreni aiiie iurbas. Spiriiua- lcm ciiim docirinam sacti-doiiLus, qui in locum discipnlorum successerunt, niinisiral; ut, quasi bOiii dispcnsaloies ramiliae Dei ^miiiiarum aliinenla minisireni, ne in via lnijus sxculi ab liocriboje- juiii (ieliciant. Hinc scriplum ost : < Quis pulas Cft|, fnlclis (Ijspensator ci pruJ(wis, quem constituil Oo- iTiini:s supvr famiiiam susii), ul del illis iii leniporc confileri dehent, ul reauis siii vinculis absolTantur. Qua ei re Domimis ait qiialridwano mnrluo : « La- lare, veni foras {Jonn. xi). » Qoi, ciini egressus fuissel vivons, a viiiciilis per discipulos est soluiiis, Doniiiio Jubenie el dlcenle eis : « Solvite euni, el KJiiitc abirc (ibid.). > Foras renit niortuus, CMia culpam conliiclnr pcccalor. Venicntem auieiu forat kolvunl disnpuJi ; qiiia prxdiralorcs Ecrl(»i« ei pcenam debent amoverc, qtiHm ineruil, qui non eru- buit coiifilcri, quod rccit. Saiic Jud:«s ronfessut e»l pcccatum suum, iioit Ckrisil discipulis, sed JntUti* diceps : < Pcccavi Iradciis sanguineniiastQra(V«/(A. kxvii). » Ei non prurailei conlcssio. Yll. tie.c golum solvnnt, scd etiam lig.inl presby- liitici niRn!»iiraiit? » Uitdo el Oominus Paitlura, '-eri rcos, el Salanx iradiiPl in iiilciiloro caruis, ut adltuc Sairldiii. iu via qiiidcni prosieriiit, sed quid (e»!iu oporieit faccrt?, noii doccl; scd iii civitaiem ad uiscipulum Aniiniam doccniluin iiiiiiii. Noc aii- (relus, qiii ccntut-ioni viro rolijjioso apparei, eiJcra fu.'iii.'iiu fi,.'c Iratiidii.scd Siiuconein accer^iri jubei, ul per CKui, qtiiJ Oiiorical f:ic«re, inslrualur. IV. ]is. qnilius »pertc d:Uur iiil(.'lligi, qitod iuiilus prsvsunjfie dL'bt't doceic aliiiucm via:ii pcrferiioois, nisi sil in civilate id cst in satictu Ecclesia, ei Cliiisii sii (liscipiilus : cum Citristus, vel ejus an- geiiis Sa:iluii> vet cciitt.'rioncin doccre iioiucrim, ut iiia;;isieriuni Kcclcbix> iiiviolaljiliier custodiciidum csse oslciKlcrciit; (^t a nullis oniiiino aiientaitdum. spiritus caivus bil. Uiidc Dominus ail : < Quorum reniiseritis peccata, rcniiitnntur eis. et qnorum reiinneiitis, rcienla sunl(i/a S:«l»tix liaJit ut coiporaliicr vciiet el sic resipiscai. Vel si^fUMr dum qtiosdam, inlelligiiur mors corporis : sive ev- comuiunicsrc, csl iradere Saianae. Qiicniudinoiluiu iiisi ab his, qui in iocum dit,cii;ulorum fiuccesseiunt. q enim diabolus nullcmjus bubet iii lioinincin, puat- :d est ab episcopis ct viris '.'Cclesiasiicis , quilius id oilicii Doiniiius dtilegavit, sicutscriptuin cst, Mnla- tbia aitcsiantc : < Labia saccrdolis cusiodicnt Kiciitiain, et lcgcm rcquircnt ex ore ejus;liatur, exindc iiib jiigo SaUiux religatur. VIU. Praelcrca Spirif.is sanctus plorumqne potiua dignitalcm sacer.iotis pciisat, quam nicrii.um, el pi^.r cum ele id est qiiia csset summus < pontifex {Joan. %t). > Trunsit quippc aqua pcr canules lapidgos ad areolas aromatuin , id est gratix spiritnulis irriga- tio noiinunijn.'tm per duras et iuscnsibiles nientcs prxsideniiuin, rigal et infundil rtdeliniu auima» 1:011) mendeiur. qu nio in Lctleiiiuj non rebus tem« poraiibns, seii diviiiis alti.-ntius vacaiur, V. Qu.itiiuni vero csl, qiiod sacerdos angelus Pomini, id est iiuiiiiu.4 vocatur? Snpcnuim quippc jndiccm nun'.iure niiililur : ideoqtte, etsi cx sua despicaibiiis, tameii ex Domini pcrsona veneruudus 8St. Tesle eniiu beaio Gregoiio : « Sicpe potens per- sona faniuium baliel dc^pmuin, pcreutnsuis forte, vciextraueis aliquod rcsponsum luandat ; non de- spicitur persona ioqucntis servi, quia sevvuiur in corde reverenlia millcniis Domini.i Ita crgo quilibet saccrdos, etsi forsitan dignc despicitur aU aiiquo, in ttictiic tamen sua mitientis Dou:ini revmuliJio i!civ:irc (icbei irt, cui luiiiiiur. IX. Beulus ipioque Jacobusostcndil, quan> sit ne- cessarius et ulilis urdo sacerdotuiu, cuiuaii : « iii- firmaiur qnis iu vobts? inducai presliyieros Eccle* siap, el orenl snpcr cum, ungcules cum oleo iti 110- miiie Doinini ; ct oraiiu tidei sahabit infirmittn, el alieviabiieum Doniinus : ei si in peccatis sii, rd- niitientur ei {Juc, v). » Ecce oratio sacerdotis «t fiulvat, et pcrcam Dens infirmum altevial et pec- cata reniiitit. Sic ergo salvat, dom corpori et ani- taoi prodesl oratio prcsbyterorum, reievando infir* mitaieni ct rcmittendo peccala. Ubi paritcr reprc- bcndii eos, qui hcErcticos inducunt et prcsbyiero» deseriint ; cum Apostolus jubeai presbyieros induri, «on J»#rslicus. Tacite quoqne repreliendit quusdain 84)1 UBF.RCONTR\ WAinEVSE?;. 802 cli.im Cliristianos, ostero, poslca niitluiil : cuin s.Tpe l.^nguor aniiiix sil rauu iBfiriuitalis cor^toris. ljnt solerier, quaoue sil pr.Tsuinplioiiis ei denienii*, (Ik bis, quae ad fi- dcinOei acejus^lem sl.Ttam perliuenl, sbaliis ei no» a Cliristi sacerdutihus iiiquircrc. el maxinie .ib li»- rcl'r s vcl ni.ilis Catliolicis. XIV. Ad lioc, Aposiolus ail Corintbios de relu» ir.insiioriis iion deiicre fl.ldos cansari apnd inGde- dcns iii iiioulein ail senioribus Israei : t Ksspecinte Ics, sed apiid s.iiiclus : lAutlet, inquil, aliquis t*« bic, donec revcriamur. Hjbelib A.ir«ii el Hur vo- slrum li:»bciis iiegotium advcrsns altcrtim, judicari biscuiu,si qoid naiuiuruerit qux;>tioiiis , rrferclis .npiid iuiiiuos, et non apud sanctos^ Kescilis quo- »d eos (Exod. x\\\). » Qiiaistiuiies quippc iiasceiitcs niaui .ingclos judirafiimus? Qii.iii(o mngis sjecula- inier fideles dc fide aui (nUu Clinsiijuo, .id epi- ria ? l.lsi in vohis judicabitur iiiundu»;, imligni eslis scojws -'"l preiliVieroi rcffreiid:r suul. Inde csi, quod Q qui «!e uiiiiiii)i:< judicciis (1 Cor. vi). » Et posi : ob I1.1UC. ct alias uecessarias caiisas episiopi per < Sic i:on esl iiilcr vos sapieiis qiiisquam, qui pos- sinRiihs f ivitalos, ci presbytcri per singuLtS cccle- sii juditMrc iuter rr.)ircm siib!»? scd fraier cuii» §ia» st:tiiiuulur ab aposiolis. Qu.ipiopter Aptislolus fr.nre jiidicio tonlcudii, et hoc aptid infideics? Jam ait Tiio : « IIujus rei i;r;iii:», iclitiui ie CreiJ', ut e.i, quitlcm uiuiiino dc icluin esl iu vol>ii, qiiotl judioia qux- desuui coriig:>s, el coustiiuas per civitaies Iiabciis iiilcr vos {ibid.). » Si eigo iie^oiitiiu de rc-- presl)yteros, sicuici c-o disposui libi [Tu. 1). > In bus miniuiis saticii debcnt jutlicarc , iJ tst lidelcs, Aclil)us etiain apostoloruiu bubclur, quod Pauius non iufiilelcs : inullo magis, cum de lido ci rciuis ei Ujrnabas cousiiiueiaui per siiigtibs Eccictiias spiriialibus agitur, vel dubitaiur; uon al iin!'reii(^^is, presliyiero*. 'cl inlidelibu», scd a .sanclis fidelibu-; csl tnclan- XI. >Kilaudum vcro, quod preiliylerorum noir.ine du"» ^l judican.iuin. ti si iiiridcles indijjni suut, episropiaccipitiiiuir, sicwt paulo anic ad Tilum, et qui dc niiiiiuiisjudiccui; mullo ni.'igis suul iiidi(jiiir sini|)lices saccrdotcs. sicut ct puulo supra iii Acti" < Seiiiores, qai in voIms suni, obsccro, ego con- s^^nior cl t(;siis Cbristi passioiium, pascilc, qui in vobis cst, grcgcin boi (/ Pelr. v). » el patilo posl : < Siuiiiiicr, adolcsceutes, sulniiii cstoic seoiorihu» (iHtl.). . XV. Eccc p.iienier rcfert, fidcliuin grcx a qiiibut dclioat pasci, scilicei a seniorilius suis. Sicul cnim ul credideranc, et ui iidcm aposioli, cl quid;.iu ali: p a'n bcalus Crcgotiiis : < Seucs eos sacra Scriptiiia ex aliis ascendercniadaposlolob el presltyteros iii Jerusalem super tiac quaesliuiie. < Cunveueruuio quc aposioli et seniores videre de vcrbo boc (Act. XV.) t Ei siiuul apot^ioii ei seniores deciderunl quxstioucm ; et super b»c epistoiaQi decrctalem, crfcdeuiitMJS exigentibus, direseraut, sioul iu Acli- bus aposioiorvui ief liiu'. XIU. Ex hoc paiei exemplo quod, oHa dubita* lioiic circ.i culium liilei Cbristianx, ad snmmnm pairiariliamqui vice beati Pclri fimgitur, aliosque, iani aiciiiopiscopos , qiii pcrson.ts apostolonim , quam cpiscofws, qni loeuin obtinenl aHoniin disci- puiorum , quos supra iii Aciibus vocat Liicas nunc presbyteros, nunc scniorei ^ r«ciHrtuduin est. Si voc.li. qui morum gnviiale, non tempoiHm qtian- tit;ite i!ialurcs»-uui, sicul scriplum est : S^iicciu» eniiu vcncnbiliscsi, uon diulurua, iieque anrioriiiiv numcro cotiipiilala;eani autem^iiii sensiis iioiniuiSr ei xtas sencciulis viia iniinacuiata. 1 Juvenes quo« ^ue dicunlur, qui ui:lla consiiii (jravii.iic depri' muntur. Quos aposlolonim priiuus jubct subdilos csse B«nioribus, ul ieviuin leviijs, gravium gr:ivi- lalc gravctiir, secuiidum illud : * Cuiu s;intl(i s.in- cius eris, et cuin viro iiiiiocculu iuiiocciis cris (Ptnf. xvii). > In qiiibiis verbis rfproliciuluiUnr, qtii pre- ceplis seniorum, id csl prxlalorum noii ubtcuipe- rant, ct sic apostolo Peiro inubcdiciilcs c\tbiuut XVI. Oenique, < sacerdoiun) Cii, > si;;ii Domi^-.us 8C5 DEIi.NAUIW AnBAriS FONILS GAUDI 804 oil elt in peisona Aaron saccrilolis el filiorum ojtis A rcrlorilMis Ectlesianini malcdicnnl, qaania daniria- tioiir; siiii digiii ; t,\ Aiiosiolns iiilidelcfn, el lcgi « discernerc iiiUT«aiicluMi el prdraiiniri, inicr niiin- duiii ei iiiiintiiKluiii, el tluccrc oiiinij legiliina, qiiac prae«epilDeiis filiis Israfl pcr inaiiuni Mt^ysi, > sicnt t:fl iii LcvitJro : i Dixii Doiiiiiiini aii Aaron: Viiiiim ei onine, (|(toJ iiicliriare potesl , nori bibelis, (u cl rilii Uii quandu intraiiitis labcniaculuni lcstiinoriii, iie nioriainini ; qiiia prxceplum est seinpilcrnuiii iii Reiieraiionfs vcslras (Lev. x). i El, » ui liaiicalis coiiir.tria af^oiileiii, inale liccre supersedii, cx qao cognovii priiii ipem popiili ; ei, qiioJ malc.lixcrat, iileo ail se fcciase, quia ncsciebal ess« principem P')|)ijli. III. Prxicrca, Cbaiii viilil vcrcnda palris stiiNoe ninlaia, cl risii ; ci iijeu in sua poslerilatc dain- naliis csl, dicciile Noe : « .MaleiJicius Clianaan, scicniiani discerncndi iiiler sancluiii el profaiiuin, pucr scrvus eril frairibus siii» {Cen. ix). » Quia itiLcr pollittiim ct n^.untlum, doccalisque filios Israul omiiia legilinia iiea, qiix locutiis esl Doininus ad eos per iiianiim Moysi [ibid).» Ex qtia re li(|uide .ipparcl, quos presb)tcroruMi-esl, noii aliuruin, di- Sfcrnerc, qui 3inl sancli, id esl Calholici el qiii nia>a prxposiloruni Gnoiiiin non argucrc, non di- vulgare lemcre quis deb-jl; vel, duin vi.lcl.g.iuilcre : aliuqiiiii damiiabiiur in posterum, id csl iii fuluro. Doni vero Noe fiiii verccuntla pairis sui, injeclo dorsis pallio, aversi vciiicnles opcriunl. < Qiia, bo- prufaiii, id esl lia-retici; quive iniiiidi a macnla b nis siibdilis, ul aii beatus Grcgorius, sic praeposi- criiniiiis, quique iminuiidi , id esl criminosi. Qiiiii- lonim suorum iiiaia displiccnt, ul lameri iio^c ab imo ad eos speciai docere fidelcs praccepia Dei. aliisocculteiii : judicantesque facium, et veneranies Quire damnabile est aliis, qiii noii smil dc Iribu Levi, iJ est deorline clcricorum, usurpare ofOcium illorum in judicaiido vel docendo. XVII. Ecce pauca de muliis collegimus, ad oslen- deiidum, quania sic episcoporum ac sacerdotum digniias ac aucioriias : quo cognito , qui hactenus cis rcbelics fucruat, htimiliier eisdem obicmpcrenl. CAPUT IH. Contra eot, qui detrahunt rectoribut animarum. I* Sed qnoniam sontquidam, qui cisdem rectori- Lus animarum deiraliuni, et cuin pcriculo anima- niagisterium, noluiil vidcre quod legtinl. > IV. Atiendani eiiani pracfali detracloies, qiiia bumililer saiicius David obedivit Saiili sujierljo, sed tamen regi, et a Domiiio eleclo; sed perseqiienti, et occidere ipsum David volenti; sed rJenique, exigen- tibus culpis suis, a Dco reprobalo, el David ad rcgiii gtibernacula electo a Domiiio. Cum crgo bxc ita esseiit, malo rcgi ila David obedivit, ut sciipiuin de ipso sil : I Quis in omnibus, sicul David invciilus est in 1 egno luo ingrediens, el cgrediens, el pergeiis ad im- periam regis?»Uursumqiie, ciim perseqiieiileniscrc- gcm ferire possel, eideai humili se profcssionepros- rum suarum eos rfprcbendunt ; ad ipsrirum corre- ^ travit dicens : t Qucm persequeris, rex liiael, qucm ctioneiu vel paiica dicamus. Audiantergo qni taies sunt, quod, Apostolo tesic, « deiraciores Dco odi- Liies, el susurrones, aique contumeiiosi digni sunt niorie {[{otn. i). » Detractor vero est qui bona pro- \imi, in quanlum polest, miniiil ; ei mala, quoe in eo noti sunt, ci imponil. Susurro vero est, qui mala de proximoad proximum occulle transferl. Conln- nieliosiis esl, qui aliquam lurpiludinem dedecoris, vel in diclo, vel i>« faclo libeiiler inferl proxino. Ucin idem ad C';rinibios ait : i Si is qui fraler no- iniiiaiMr, esi malcdicus, » id esl deiracior, i cura ejii-modi /icc ciittim suincre (/ Cor. v). > Et rursum: ( .Malediii regnum Dei non possiiiebuiil (/ Cor. vi).» pcfsequeris? Caiiem morluum, el pulicem uiiurv). i Hinc dibcaiit subdili : licel hiimilcs, licel innoccnies, prailatis sibi a Deo polesiatibiis, licet conlra se sx- vicatibus defcrre , noii dctrahcre ; obcdirc, non conlradicere. Idcm eliom David, cum servi eum sui ad feriendum Saul in spcluncain ingressuin, ubi ipsi erant, accederent; fregit eos responsioniLus, quia manum in clnistuin Domii.i mltlere noii dcbe- ret. Qui lamen occulle surrcxit, et oram chlamiiJis ej'us abscidit. El quia hoc fcceral, posi lioc pcrciis- sil David cor suum. Ecce, dum pciisat, a Deo un- clum ei sibi pr:elaium, iicet se quaerentem ut occi- derel, occiicre non vull David ; et quia vel extreinam II. Cum ergo dciraclor, vel malcdicus in com- j) oram chlamidis ejus abscidil, pocniiel. Siipcr hiinc mnnionen. ndelitiin rccipiendus iioti sii et dignus !!>il ntorle, utpoie, qui non possidebit rcgnum Dei; s]>eci;iliier taitienprohibetur (|«is maledicere reciori poiitili. Umle Paiiltis, cum ab Anania principe sa- ccti'>olum jiibeiur pcrcuii in ore, ignoraiis esse priucipem sacerdoium, ait ; i Percuiiet le Deus, paries dcalbate. El, qui asiabanl, dixerunt : Sum- timm sacerdolem Dei maledicis? i Respondit Pau- Ins : « Nesciebam.fralres, quia princepssacerdoium Ecce iioluil Doininus per os dia* boli prxdicnri, iicel dicercl sc sciie ipsum; nc forta Tcrilati ralsii.iiein promitlens deciperot siinplices, sicul in exordio rcniiii:ini seduxil. Sic, sic, responde, cx orc l'jo nonien Christi non esl annunlianduin, el si scires : ne, niore veneflci, duni inellila pocula propinare crederis a qnolibcl siinplitc, permisiuni '-' \irus iiirutulas. Dc nialis quippe scripluin esi : < Fci draconuin vitium eoruni, el veiioiiuui ^spidutn in^n- nabile (Dr os liium ? > (/'i»/. xlix.) IIuc Apostolus ati : < Qui aliuin doccs, tc ipsutn non doces? qui in iego gluriarts, por prxvaricationein lcgis Dcuni iu- lionuras? > (/iont. ii.) IV. Iietn iii ravorem erroris sui indncuiil illiid, pru sc : I Qui audit, dical, vciii {A\)cc. xxii). t Uhi bealiis Cregorius ait : < Ul V. Ad hoc respoiidentiis : quod si diligonter isla atieHdaiitur, eis, dc crronois observatiouibus uou prosiinl. Cuin Piiiin ail : ( Qui nudil dicat, Veni ! > con^cqucntor inlolligilur, ut qui non audit iiitns in cordo voccin fiaieriii ainoris; vel qui vocein Doi iioii aiidit aure corporis, vel cordis, licet corporis; aul eliain opcre non iinplet, non dicat alii, t veni,» Qiii cnini verlM> Dci non obtemperat, qua fronle nd ranidein ubedienliain, quani ipse opere non iinplel, aiiuni iiivitel ; aut, quoinodo in alio xdilicat ohe- dientiam, qunm in s« destmilT Qui ergo verbum Dei non audiunt, iino inobedienles eidem exisinnl, siciil Mipra monstraluin est, aiios docere non dc- hoiii. Uiiile et in hac eadeni liomilia ideni sanrtus Giogorius ait : < 1d quanlum profecisse pensatis. etiaiii alios trahiie, et in vin Dei socios liabere dcsH dcraie. > Es his verbis p:)tet, qiios admoneai bea- lus Gregnrius, ad exhorianduin proximos; eos sci- licoi, qiti profecerani. ei in vla Dei erani ; qnos adnionct, ut juxla quaniitatem profecluuin, alios trahanl. Sod hxreiici non profecoruiil , imo dore- ccrunl ; el in via Dei non sunt ; iino, sicut sciiptiim : < Eriaro fecii eos in invin, et non io via (PtaJ. cvi), ) quaie alios exhorlari iion dchent. Opera euini, bi hdcs desil, sic suitt, tanqnatn si siitt nia- gnx viics, cl cursus celcrrinius pixier viain. VI. Iieni inducunt pro assortiune sua iliud, quod dicitur in Evangelio Maici : Joannes qitidem respon- dil Doniino, dicciis : < Magislcr, vidiuius qiicindant in nominc ttio cjirientein dxinonia, qni iioii scqiii- lur nos, ct prohihuimus cuin. Je.^us nnicin ait : Noliie prohihcre euin. Nemo esi cniin, qiii facial virlutoni in noniinc inco, et po&sil cilo niale hiqui dc me, qui eniin non csl adversum vos, pro vobis est {Uarc. ix). > VII. Ecce, inqiiiunt, isle non sequeb;itur aposio- liis; cl tamcn, quia djcnionia ejiciehal in noitiiiie Cliriili, Doiiiiiuis iniperal cis, nc prohiheant. Quaro, &i Ciirisii nonieii prxdicainus, i|ii»iiivis nun sequa- niiir opiscoDos, ct alios saccrdoies, noa laincu dc- hcnl itos pruhiber*. VIII. Scd nd Itoc rcspnndcnius : qiiod auctoritns illa nun juvat cos ; soJ Ixdit. Ulc naniqiic et bonnin opcrabalur, qiiia da;nioni;i ejiciohal, ct in iiomiiic Christi, ci sic ridoin habcbat, et nun loqiicbaliir nia- le. Qua dc rc, licet corporalitor non seqiiorotiir apostolos; iion cral proliibcndiis a bono op.rc; quia spirilalitcr vivciido pcr fitleiii, el upcra, npo- stidos seqiubalnr, ticc pcrvcrsuin dogma introilii- cehnt. Sod isii, el inridelcs sunt ; cl sutit sinc obc- dicntia, < qiix sohi fldc mcriluin possidot; > cuni < sine tidc, > socundum Aposioluin, < impossibile sil placcro Deo {Uebr. w). > El idco eorum opcra, a via fidei eos elonganl; iiec per ea Doo approxi- inaiit, sed reccdunl, ct fahricalorcs sunt mcndacii, et cultores perversorum doginatuiii. Quare probi- bcudi suiil, quin sunt ailversum Christi saccrdoles. Super hiiiic qiioqiie Iccum Calholici doctores scripscrunl dicenics : quod in hxrclicis el inalis Calliuticis non £3craniciitn coinmunia, in quihns uoLiscum suiii, nuii conira; scd divisioiiem, p;ici 801 r. HN n..i .»un\ vcrilali»]iie fr.nlraTijm, (]nf, M^-.ofr.m nos snnl, el DiiniinDm noii ^«'(iiiiiiiUir iwhhmui , tlclcsOri ei prohihijre ddlicmiis. IX. Itcm ainnl Apostoiiim sibi siilTrng.iri, cuni ail: t Qnidam anlcni ci proplrr imjtliani, ci ron- (enlionciti; «iiiidam .iiiloin ci protiicr I)<)m.iiii voliin- lalem Clirisliim pr.Ttiitanl {1'hiL i). ► QuiilaiH enim invidclianl Apostoli gloii.v, el roiil«n(lcl»ant liub>ir«', conaiKcs se patific.Trc iili, in laurtc praMiitaiioiiis. Alii pr;i:id.). > Eccc inquinnl:-! Apostolns gondel, > qnnrnnqnc niodo Cliristns « pt-aidicclur, sivc pcr iiivld«»s. sive |>er bonoB, sive bona inleMlione, sive prava. i Cur igi {isr episcopi non gandent siniilitcr, qii^indo a nobis CbrisCns prxdicatnr, scd coiifradictint iiobis? Ad Uoc (Jicimus : quod mnltnrti r«rerl. a qiiibus C!;risi«i annunlictur: a Calliolicis, vel non Catbolicis. A Calliolicis pra^dicaliir C.lirislns aiiquaiuio boiiis, aliquando malis, id cst iitvidis, vel iialienlii^us odio fratrcs, lioc est modopascnnl ovesClirisli paftorcs boni, modo merccnarii. Dc liis dicilnr : < Siiper Catliedram Moysi sc^ierMiii Sciib.T, cl Pliaiisai, r,ii!E d'.cunt vobi$, facitc:,quac aiilcii) faiiunt, faccrc *!dlile (Mallh. xxw). > Dc bnnis aiilcni dicit A]->o- stoliis: < Mementote pr.Tposiiorum vesirorniu, qui Tobis locuti siint veriium Dci, qiiortiu] itittici!ie.s cxitumconvertiationis.iniiiamini fi(!em(^/cl»}. xiii).) I>e non Catbolicis vcro, id csi Iixreiicis, diciiur : « Atlendiie a fateis propbelis, qui veniunt ad vos in veslibus ovium; inlrinsccns aniem sunt Iiipi rapaces {Matih. vii). > Kt qnasi qiiis Q)i.i;rerel, in quo discerncrenlur veri propbctx a f;ilsis, snbdil Domiiius : < A fruclibus eorum eo8;noscotis cos {ibid.). i Quia fideles opprimunl, Deum, si non Vcrbis, faclis biaspbemsnl. Maiinic aulem per iin- patieniiam disccrnuntur in temporc adTcrsitalis. Je- junia enim, et oraiiones, ct hujusmodi, sunt simu- laiis, sicut el bonis. Igitur discernuntur, non in foliis, id est scrmonibus lanium, sed in fruclibus. Vnde Aposlolus : < Veniam cito ad vos, si Dominus taiucrit, el cognoscam non scriaonem eorom, qui inflaii snnt ; sed viriutem. Non eniin in sermone est rcgnum Dei, sed in virtuie (/ Cor. iv)< > Quasi dicat : Non cognoscam eonim folia, sed frncius. X. Prxierea Cbrislus csi verilas, slcut iderii ail : f Ego sum via, verilas ei vita {Joari. xiv). > Quare, qui perverbuui dogivia fiiigil ct anniintiat, Cbrislnm iion prsedicat. Igitur Apostolus ioquiliir de malis Calbuiicis, id esl mercenariis, sed lameit Cbristum, id est veriiaiem, anmintiantibns. Isti aulem sua mendaeia fabricant, el ideo jnxta prxccpiuin Do- mini, attciidendum csl ab cls, id esl diligenier ca veiiilnm. Gis iia(|ue pnrdicintiiius, non gaudemus, qiiia Clirislum non prxdic.int, scd f.ilsitalem. Et qyia nec rectores sun!, nec mcrccnarii. sed lupi> HS FONTIS CAI.IDI Wi A (|iir>iiiaiii p.iblores cA nuiViduiW »iiiil (>t imliandi, ut j.nm siipra pf*r apostoliim prob.ivimus. Merci^iiani a Ecce, (]iiia iieciirarnJi soni l.nles. el qnare? sciliccl qnia disscntire faciunt, a scnsii sciiicel fide- Iiiini crcJsntes sibi lemovcntcs, et ctiam oDT.n.lcre in pioximiiin, curo scriplum Sii : < Sine orTcnuone esioic Judacis ei geniibus tl tccicsijc Dei (/ Cor. 0 x). > In bis sciiiccl, quae iicel fieri et non .Qeri, < ut oiiinibuipcr 0!iinia, t id cst, vei faciendo, vel not» facicndo, < placeaiis (ibid.), » provideie. Ve! idoo dissensio.-ies ci oOcndicjta simui juiigil, qnia qui- ounque aliiiu seiiiiu.it, quam cscieri fideles, o/fe.'i.:u:il, » impingentos in lapideai oTeiisionii eipetrim scan- dali. > Liide ci A,'iosioliis : « Pcecanies in trairen, €1 percuiientes cor:iir. consciSnliam inlirrinam, » etcnipio sciiicet, quod ab ei; viiieitir, t io Clir'i'.iim pefcatis (/ Cor. Mu), » ciijus incinbra suiit. .\p(i sioliis igiiur jiii)el dissensiones vilari, cum aii : < Oijsecro vos, fralrcs, pcr iio;nen Domini noslr jesu Cbrii.ii, ut id ipbum dioatis oinnes, el non sint i» ToLis Rcbismata. biiis auicin perfecii ia eodeai sotisii, » idein volendi, « cadein scientta (/ CoTi i), > ideni credendi. El rursum jubel etiain offcodicuia cavori, cumiuil: < Ilcx: judicaie magis, nc ponaiis oCrendicuium fri^tri, vei scandaluiQ (Rom. xiv). > Xi. Igitiir bxreiici, qui faciunt dissciisioues ct ofiendicula, dociriux apostolicx sutit contiarii, et idco dcclinandi suni. XII. Riirsuin pro se indiicunl iliucj, qnod Moyscs respoiidiiiosue. Cum eiiim Josiie duobus in casiris rematieiiiibub ei propiieianiibus veilet o.bsisiere; ei per Moyseni dicitur : t Qaid aemulariE pro me? Qnis tribual ui omnis populas propbetet : et deleii» Ooiui- nus spiriium suuiu (iVum. xi). i Ecce, inquiuai btereiici , Moyscs non irvidii proplieianlibus, imo desideravii, ul omnis popuius prophetnrel. Clcrico- D rum autcir. ordo olisisUt r.obis et invidei propbe- laiiiibus, id esl exponerai^rs mysleria verbi Dei. Propbetia quippeesifaltirorijm prsenunli.ilio. velalis- conditiimm rcTeltlio, scii cccvlloruin mysterioniui cxposiiio. Sur>t igitur clerici similes oon Moysi^ scd Josue. El quia sa;ietoru»n vesligiis non inhaerenl, seii invidorum, pecc2 Detis .Tiilcm dissensioiiis iion csl, sesiohis. Ergo proplieiia omnilnis (bia non cst. Kl ilicimns illis non isse (laiom. rropliciia enim doiiMiii Dci csi ; isli vcro disscnsionem cl of- fciuliciil:» fjciiinl, siriil siipr.1 diclum csl. Qu:irc in eis Deiis iion esi, fjui in pacificis cl conrordibiis lidliiui. l'iide Apfisloliis : « Pacom hiihcie; ct Dens paris et dileclioiiis cril volnsium (i/ Cor. xiii). • El .ililii : « Siipporl.iiilcs inviccm in cliarilaic, sol- licili servarc imilalem Spiritus in vjnculo pacis (Ephet. iv), » Isti .Tiiiem pacsni Cniliolicam ncc lia- benl ncc amant, scd in populo Clirisliano dissen- Bioiiem el discordiam fiitinnl : idco (iiiod p,iiid;Mn eos sc(]iiiin!ur , qnida.n h.vsilant , nn eos aii vcio viros calliolicos sequi d«l>c;wil. Qiiare in cis «n;- (as S^iiiiiiis non est, qiia; in viiiculo pacis ser- v:iliir. XIV. Non ergo invidcmus eis proplician\il»iis;qiiia prcplicuc non siiiil, nisi forlc f;ilsi; de qiiilms Do- iiiinus : «AUendile a fjlsis propliclis,i cic. (Ma tli. Tii.}Ei de liiijusmodi Jeremias popiilo Israclitico: < rroplicije lui vidcbam iibj falsa, non fpnriel):'iil iiiiqiiil:il'in «ibi, iil ie ad pccnilcnli;im provocarcnl (Tlneti. :i). » Taies siint isti, qiii popiilo CliristJ;ii(0 \i*leriint, el prxdicanl falsri. Ll cuin scripMiin sil : q • CI?;'!.-), iie cesscs, annunlia populo mco scelcra eoruin, el domui Jjcoi> )>cc<:.ala eoiiim {ha. lviii); » isti ccotilrario , non annunii:int (idilibns crimiiia qiiae perpclrjiii quitlani, iion ad poc:!ilcniiaui eos |*ro\of;Ha. .Merito igiiur repeiiuolur quasi pseudi*-- prophclr. tl certc Dominus ail : « Surgenl pscu- docliristi, et pseiidoproplici3B, ei dabinii signa nu- pia €1 piiidi;;ia, iui ul in crrorciii indiicanlur, si fieri jHjicsl , ciiaiii clecll (Mattli. \\\\). » Tcmpori- biis nu\is>imi& pscud'>clir;&li signa (labunl. cl idco iiiulto» scductiii. Nec mirum,cuni isli qui nulla si- gna raciiint, miilioniiu fides snbvertant: ei per dol- ccs strmuiics teducaiit cordi iiiiioccntum. XV. Ad lioc dinini quod muUi iaici, verbum L;ci iu pii|Mil<) li diiscniiiiaveriint , sicul fuil beaii»s Honoratiis. ct saiK-tiis K(|iiilius, quoriim meminil saiHlus Grcgoriiis in libto Dialogorum. cl in Iiis temporibus 6:tiicius Rjiinundus . cognomeiilo Puu- lut; :id ciijufa sjiKlitalem approbandam, mulla liunl iiiir:irula. Dciiiqii<>, ci priiiii aposioli idiolae el sine liiteris (Act. iv) fnerunt. Ei isli omncs , licci lai- ti.vcrbiim Dci prxdicavcniiil. Qiiarc el nos eonim ACius imiiaiitcs , rcpcllciidi iion suinus,imo a;i- diciidi. XVI. Sedadlioc rc.^poii(Iemiis, quod rcvera apo- xloii, ;«iite vocalionem, siiie litlcris fucriint;scd « apcruit Duminns eis scnsuiii, iit inlcUigereiit Srripliiras (Luc. xxiv), > cl Spiriium sanctuin infu- D IL i*ATliOi IJJV. WAl.DENSliS. 810 dit; et ijiscuiel misil cos pr.xdicarc rcgniiin Dei. Pr.Ttcrca non crroics, scd lidem Calliolicaiii cl pr.TCCpla Domiiii pr:cdicabanl. Kl qiiia iiova Cl inaudita miraciil:i, pcr Dei graliam feccrunl : « Do- niino coopcraiilr, ct scrmoncm ronliriiiaiitc , sc- qiientibiis signis (Mnrc. xvi). » Scd i.sti sacras lil- tcras non intollignnl , siciil Apnstobis ait : qiiod ( qiiidjii) .'ibcrrunles, convcrsi Eiiiil in vaniloquiuin, volenies cssc lcgis doclores, noii iniclligcntcs iic- qiic qtiid loqiiiiiititr, noi;iic ilc qiiibtis anirmaiit (/ ritn. i). I ^oii iiitclligiiiil, qtiia careiil lidc, siiic qiia ncmo polost do:iuiii inicliigoiilijc balierc, i>icut S( riptiim csl ; « Nisi crcdidcrilis, nori iutclligelis {hn. vii). > iicni, iiun inlelligunt, qiiia noii laciunt. Si faccrenl qii;K scripia sunt, bcnc inlelligcrenl, siciil srriptuiii cst : < lnlcllcctiis boiius omiiibus faciciuibus eiiiii (P»al. c\). » Idem csl qiiod viiie;» ablata cst colonisnon reddonlibiis rructiim, ct d.ii:» aliis agricoiis, qui reddant fruclwm lciiiporibus snis, Et lalctiMim csi ablalum scrvo piijro , qui noluil ncgotiari. Iliiic cl Doniiiiiis Jiid;cis : « Atilc- rctiir a vobis rcgnnm Dci, i idest sacr« Scriplii- r.T intelligentia; « et dabitiir gonli, facicnli fru- citis (Jfn»/A. xxi). » Spiritum vcro saiiclum r.oi» liabcni, qiiia a sancta Ecclcsia reccsscrunl ; cxtra (juam iiiilli datiir. Inde cst qiiod Dtiminus ait disci- pulis : « Scdcte iii civiiaic, qtioadiisquc indtianiiiii virliilc ex alto (Lnc. xxiv). » Ecclesia qnippe csi civitas icgis inagni , in qu.i qni scdciit, id cst liu- ■lilcs, induuntur virtute Aliissimi. Uiido eiSpiriiiis velicmens « rcplcvit lotain doiiium, ubi erant sv- dciiles (Acl. n), > id cst sjnclam Ecclcsiam , ubi biimilcs recipiuiit Spiritum sanclutn. Scriptum Cii ciMin : « Siiper qucm rcquicscclspiriius mcus, iiisi siiper humiJem, ct qnieium ct trcmciitem sermones mcos ? » (Isa. Lxvi.) Ipsi vcro liuniilcs non siint, dum recloribus ccclesiarum sc pr;cfcruni. Ecoiilr.i faumilis David, superbiim rcgcm sibi praciulil, cuni ail : ( Quem persequcris, rcx Israel, quem persc- qiieris ? (:aticm inortiiuin et pnlicem unum (/ /{«^f. xxvi). » Notandum, quam buniiiiler dc se sciise- ril, cum sc canem moitnum el pulicem ttnum nonii- iiaveril. El (jiiid dc Saulc, liccl rcprobiilo a Deo, qticin rcgcni Isracl voc.ivil ? Hinc l;im h.Trelici quam alii siiperbi Cbristiani :iticiid.ini , qu:iiuiiiii debcant deferre potesijiibus ccclesiasiicls, vcl S3C- cularibus, (]- slolus jubci, < iit cum silcntio opcranlcs , s:iu ii pancm, • id cst proprii laburis, « inaiidncer.l (.'I Thets. iii), » noii alieniim. Cum crgo superlii siiil, ct inqiiicti. non rcquiescct supcr oos Spirilus saa« ctiis, qni huinilcs C! qiiictos iiihabiiat 26 f.i! HI:RN\!1!)1 AIMJVTIS XVIII. Oiif>d vcro tlo Siisiclis l.iiris (i|tp«)iuiiit, (inia A vcrliii)» D<'i j»r;c(li<'avcrniit ; inillo moilo olijiccicm, tj vcrlia s.tiicti Grcgoiii atleiKJcrcnt. Aii ciiiiii «!c Eaiiclo lloiioniio, qnoJ virtiitc aljslincali.T, liuniili- tatc aliisqnc xiriulibus, cl iiisuper iniraciiiis fiilsit; iiciuqiic iiigciilis saxi iiioieiu veiiiciilem supcr fel- Jaiii, 31 iulerciiipHJiaiu fratres, iiivocnlo Clirisii iiomiiie cl si^iio crucis , por inaiiiini (lcMerain cx- iriisain opposilu fixil. Ilunc aiicujiis luissc disci- piiux, sc iioii nuiiissc, lcslnliir Gro{;orius. In '(iio li;crciici iiilix'rctil, i!icciiles, se iuslar illius, posl sc liibere (iiscipiitos : liccl liulliini magislrum lialuo riut. Sed nttciidaiit, quic suhdit saiietus Grcgorius. Ail ciiiui : < L'stts recix cuiiversaiioiiis csi, ui prsc- cssc iioii auilcal.iiiiisubcssc non didiccril.> El ideiii n ;tit : < Quod lixc libcrias in exemplum non esi ira- licmla : iie dum quisque se simiiilcr sanclo S|>iriiii Nnplctiiin, id esl noii hiiinano magistcrio edocliiin pi-u'suiuit, discipulusbuniiiiis cssc dcspicial, ci ma- gistcr erroris riat,ielc.£t ilcin : < lixc inrirmis vc- nernnda sunt.iioii iinilanUa.i XIX. Saiictus qiioqiie Eqiiilius ab angelo edoclns «sl, ci n.issus. Nocic qiiippe speciosus jnveiiis pjr visioiiemci aslitit, el in liuguaplilitboiomum posuil liiccns : « Ecce verba niea posui in ore liio, egrc- i!ere ad pr;edicanduni.> Sanclus istc castilate, ora- lioiic, aiiiniaruin zclu, doctriiia, iiiiiniiilaie, piopbc- lia cl poleslaie in ciTiigandis spirilibus iiiimundis JuUit. Nuii est igiiur niiriim, si i$ie a Deo Ciocius «liuisstis, cl lot polleiis vinutilius, licei sacrnit^ ordincin iioii liabcrct, pixdicavil. Sanc bnjtis viri cxempio discMiil hxrelici, qiiod dcbcanl sinc inora ubcdirc cl suinnio pontiiiti, ct episcopis. Vocaius ciiim a Koinaiio poiitificc pcr Viialianum dercnso- rcm, proliiius grutias egil Dco; cl illico jussil hora (.-adcnt junicnta parari; ei Vitulianum vehemciitis- Kimcur):;erc ccxipii, ut eadem hora exire debuisscnt. Sed quia Vilaiianiis cx ilinere ]as.saiu$ eral , ad ejus iiulum, nucie illa remanserunl. Mane vero fa- clo sumnius puntifex per alium nunlium niandavii, ut famuius Dci Eiiuitius dc monastcrio non movc- iclur.Quo audiio, scrvus Dci,qiia nvis contristalus, quia iiun pcrrcxeraiit, rcmnnsil. Ecce, isle sanclus Koinai)0 ponliiici ubcdiciis esl, cl iii euudu. cl iu rv reiuaneudo. XX. lleni, «umdem Deifamtilum Cadorius cpiscu pus r(>gavit, ut in congregaiionc sua suscipcrci (;ueiiidam nomiiic Basilium, qui in magicis arlibus piiinus, Uoma riigiciis, iii iiiotiachico habilu Vale- riampelit. llogaius igilur sanclus Equitius respon- diiepiscupo: i Huiic, quem mihi commcndas.paier, 1100 vidco monachumesse.scd diaboium.> El cpisi o- pusMil ; I Occasionem quaeris, nc dcbcas pra^slaio, (|iiod pelcris.i Cui sanclus Eiiuilius : < Esjo quidein lioc eum denuntio essc, quod vidoo; ni^ tamen iioUemcobedirccxislimes, fyciam quod jubcs.> Sus- ccplus igiiur iii moiiastorio esl. Posl dies vero noii iiiuilos, al;«enie f>i-i famiiio , idciii IJasiiiiis su;.=i FO.NIIS CALIDI 812 iiiugicis ariibus ucmcntavit qiinmlam virgiuuin saiictiii oninliiim , qiii!)iis E'|iiitiiis pr.i-cr.it lll.i qiioqiic virgr> rcbrire Cflcpit, ac dixit }.c staiim mo- ritiirain, ntki Uasilins (monachiis) advcnirei ei cu- raiet cam.Missnin itaqiic Cst rcp<;iilc el Dci f.imulo niinti.iliim , qui et vir^'iii(*in proliinis ciir.ivil : et B.isiliuiii, cvidciilcr a fr.ilribns cognilo, qnud essct ni.iic(i( iis , n congregalionc cjici fccil. Cccc , cl opiscopo oliedieiis cxstilil, iii susccpiionc Basi- lii; li(ct pcr spiriluni pro|ilictiae cognobccrct, e»sc niaicriiniii. Ilis igitur excniplis discaiil tiaircliti obcdire cl Uoiiiano pontinci , ct cxteris cpi.-co- pis. XXI. Sanc, qiiod allr-gnnt de sanclo Raimnndo Pauio, (|iiia cuin laicu.s cssel prxdicavcrii , et Ec- clesia eiim receperit , vcriiin esi. Sed \ir cailioiicx conversiilioiiis, ul (liciinr, honcste, periiiiifMitilius cpiscopis , prxdicavii , noilum indncens eiroiciu, scd in oir.nibus orlliodoxiis, rcclorilius ecclcsianim obcdicns , tolu stuilio ad coliigcndas Dco aniin.is inardcsccns, hxreliccrum, pro sche cl pos$e accr- riiniis cx|iugnalor; super flnviiim r.ipidissimuin, qni dicilur Durcnlia , ex elecinosyiiis fideiium poi>- lein cunstrucns, et Iransilnm ab omni exactione, ul diciiur,liberuin pcregriiiis cuuclisqiic vialoriinis redimens; cui opcri pio, in loio , qni diciinr Boni Pas , cuni aliis indigcnlii.as, pro tcinporis oppnr- luiiitalo vacavit. Dusiiiaiit crgo iixietici , hunc vi- run) catholicum , pro sui erroiis dcrcnsioi:c itidii» cere, a cnjiis vcsligiis lain procui deviare nuscuii- lur, XXII. IIxc di.xiinus, ad coiifutandas raiiones hx- relicoruin, ostendendo etiaiii aiictoritales snncla- rum Scripiiirarum , qnns icsie nposiolo Peiro, nd suam prditioncin depravaiit, quiiiiler siiit iiilolli- gendx. iNun.: vcro sliidri sit noslri, profcrre in lue- dium, coopcraiiic Spiiitu sniicto, el auctorilales ct raiioiies, qiiibus iucc clarius conslct, pos non de- berc prxdicare verbum Dei, nec a fidclibus essc aiidiciidos. CAPLT V. Quod non licet eis verbum Dei miuitltare fidelibus. l. Et quoiiiam de i.iicis qiixstio est, an verbmn Dci seuiinare valcanl in |)opulis; distingncndum est : an siiit Calholici, vel non. Mimirum, si sint CalliOlici, ei boneslas viixeos coinmendet; si scr- ino eoruin sit sale sapienlix condilus; et juxla cn- pacilalem singuloiun), verbi inensuram dispecsarc noverunt, certoque ioco prafiierint, aui sub obe- dicntia veri Catiiolici fuerint, secunduinquanlilatem prufoclus sui , in scieiitia, vc! opcre ad nutnm cpi- scoporum, vel prcsbytcrorum, inquorum lerritorio fuerinl, proximos exhorlari, ul arbilror, potcrunl; si lanien u\cribus alligati iion tucrint, nec eos pon- dus terrcnx solliciiudinis oppressit. Sane, si vila corum reprclieiisibilis fueril, eos audiri neccssc non csl. Quod eniwi Dominiis ait : < Qux dicuni, f.icile, j iinn ."-i dicuni, iiibi do li.s «iiii .sodc.ii iu- 815 i.irEn coMRs \v\i.i>ENsi:s. 8U pcr c;illiC(Ir;iiii Moysi, iil csl tlo iiiagisliis el «loclo- A iiol^-stalein lijbeanl, ctiin sciipUmi sil • Ne i o laii riliiis diviiix lcgis, qitos Dous pnufccit popiilo siiu. I Peccniuri aiitcm dixit Dciis : Qmre lii eiianas uslilias meas, ct assiiiiiis tcstaiiioiilinii iiiciim prr o^ luiiiTi? > (/'$»/. XL1I.) Iliiic cliaiii haviil dicltnii est : « Noii o^iliticabis lii iiiilii lUiiiinni; (|iiia vir sanguiiitioi cs (// fleg. xm). > Vir saiigiiiiiinu loiii- |iliiiii Ociieilificarc |iroliibcliir, qiiia (|ni aillnic r.utis rariinlibiis iiKtib:it, iiecessc csl ut iiistilucvc spiri- tiialilcr pro\iiiioruiii niciilcs cmbcscat. II. ( Scriiio quoque iit gralia seiiiper sil sale sn- |)iiMiti;r CftiiJitus, i secuiidiim Aposloliiiii, « ntsciat qiioitioJo oporteat unicuiqiic respoiidcrc (Col. iv).> Aliicr sciiiccl idiolx, alilcr lilieraio, aliisi|iie pcr> soiiis. Suil quaiido liuc laiciis ilislin^ticrc polciil, Liir.ihcin iii alicnain mcssein; id csl fidclcs alii ('(Miiitiissos ntilbis judicare prx'suiiial. Ll .^poslobis : I Tii ipiis os, (|iii jiidicas scrviiin :iliciiiiiii ? siiu d id csl ba.-rescs, « iiiaiiiloqnia dcvita (// lim. n), » id cst (qiix siinl) siiic liii- ctn, ets4 noii ita n.ala, ul profaiia. « .Muiiuin ciiiin prorK-iiiiil ad iiiipictulcin, > id est coiitra ciiUiim nei ; < et scrino coruiii.ul conccr serpil (i/;id.),»paii- lalim, qtinc saiia tunt corrumpciido. c;Cilori>nl, «ici i crciil ol lapidarcnl, ei iii finc (iliiini cjiis occidci-ent ; niilliis lamen pra-sumpsil vincaiu sibi niaiiciparc, qiiaiidiu duminiis lolcravil euriini inurililalcm etmaliiiam.Quoniaiii iiiplobecoinniiss.i alii qiiamvis iniitili, quaiiivis malo, qiiatidiu ali Ec~ clcsia loleratur, siiie eius iiuiu el licciilia, cui crc- diia csl, inilUis Liborarc, id esl vitcs inutilosejicorc cl fructtiosas planiarc, ligoncin vcibi poiicro, vi- iicam in siiperlluis pulare, in neccssariis propag ir« prxsumit. V. Dcniqiic, qiiis adoo dcmens CSt, ut OVCJJ .ilie- iias, doiiiiiio inconsuilo, pnsccre attcnlcl ? eo ctiiin ipso stispoclns c.-^i, qiio s(? ipsiin! iiigcril, maxiiiic si III. Ad b.cc, qiii docet, dobcl atieiiderc capacila- C ignoins osl. Ei isto csi, qni i iion iiitral per osiiiiii>. tom audicnliuni, u( ineiisuiain Iritici id csl divini verbi dispensei , < sicul Dcus di\isil uniciiiqiie ineiisiir.ini fidei (// Cor. x). > L'nde Apostolus ju- licl propliciiam , id esl occiilloruin revelatiotiein niinislrari secundum raiioticiii lidei, id csl inensu- vam fiiloi eorum, quibus manifestari debcnl occiil- la; nc vclul iinperfecta , allioriLus siiffoceMir ; vcl adulia bis, quibus cst perfioiciiila, friisuc;ur Alio- qtii, si iii cjiis verbu audilor ofTciuIeril, apud Doum roMa fnebilur doctor. L'iide iii legc scriptum est: 1 Si iiiis aperuerit cisteniaiii, cl foderil, el non oi^cru^jri'. eani, cecideriique bos vel asinus in eain, du:iiii!vscislernx reddet prcliiiinjuinenlortiin(t'jro(/. r\\}. > Cisieriian» aperire csl Scriplurne sacrx ar- scd ascciidit aliunde, ct e.st fiir cl luiro. Fur aiilci:i non vcnit, iiisi nl fureliir, macict el peidat (Joun. x). > El ccrlo, m aiunl doclores, pcr osliuni qtii!» iiilral, crcdcndo Filiiim Dei : ct imilando humilila tcin oju«, ainorc ejiis^ non pro merccde aliis pr«ui- c^iido. Aliuqiii siinlidolis est, vel superbus, vel qnre sua suiit qii:crat, iion qu£ Jcsii Clirisli (Phil. ■■ , fiir esi ; (luod alienum est, suuin dicendo ; ci lairu, ociidendo*. Yl. Kx IiisomnibiisvideH:r, iicc clcrico, ncc laicn, cujus babilatio ignoiatiir, (imo eiianisi sciatur, iibi habilcl), csso licitum, vincain, id esl plebem, ei gie- gcin ulicniiiii c.xcolere, scii pasceie, sine liccnii.i episcopi vcl probylcri, ad ciijus curain spccial. Et caua nenelrari per iiilellectiim. Ille vero coopcril, ^ >i quis forio prx-suuial, poioriteiillud objici : « Qtiis qui sitblimcs scnsus ScripiuiE, corain non capien- tibiis, pcr silcntiuin tcgil. Quisqnis aulein npud bruia audienliuin corda iion conicgii , paeiuc reiis addicilur; si pcr vtrba cjiisin scnndalum sive inuii- da. sive iininunda incns capitiir. IV. Frx'lerca, si ccrio loco prxfuciiiii, aut pcr nbcdienliam subjacuerinl, cviilciitiiis iiinotesciint, et qiiia saiKla: Ecclcsiae obediciiles sint, nperliiis liqnel ; cuir. oinnis fcre loous in aliqtia sit diccccsi, omnisqtie dioeccsis fere limilcspropnos Itabcai, Nec lioc soium, sed etiain iii quulibel diocccsi constitnlnc ecclesix propriis iiinitibiis dislinguantiir divcrsi niodo : quatenus, nec cpiscopus jura episcopalia, nisi iii sua di(£ccsi ; necsaccrdos iit purocliia aliciia constiluil ic principoni aul judiccin snper nos 1 {.\ct. vii.) « lcsie Evangelio legilur, qiiod quidain de tiirba dixil[Jcsii : < Magisler, dic fralri meo iil dividu iiiccuiii bxredilalem. Al ille dixit ei, lioinn, qiiis mc consiiliiiljudlcem, aut divisoreinsuper vos ? {Luc. xii.)i El, si in rcbui transitoriis exigiiur, ui judcx consliliialur, iie se qiii» spoiite iiigeral, qiianto mngis iii diviiiis? Aposlolo quoqiie tcBle : « Nec quisqu.iin suinil sibi lionorcm, sed qtii vuca- tiir a Dco, lanquam Auron (Hebr. v). i Uaqnc vo- lens oslendorc in vocaiione Dei fideni ex auditii veibi Doi, pncdiciiioncmque cx fonic divinx ^raii:e inunnre, ail : • Quomodo invocnbunt in qiieiii iKiii trcdidciuiil ; aut qiiomodo crodcnt ei, qceiii iiun f!r> nf-nNAnni ARn.\T;s fontis cai.idi &v; «miicniiit; 'jti<)mo(loaiil<'nJ aiiiliciil yinoprxdicaiiic; A {VM-vfu, fiaiieniiain, (niitiitciiiiMm, l^eiiignii.iioin. •liioinotlo voro pravlicabinil, nisi niiilaDiiK ? t[Hnm. \.) E\ h:«c cntiiiexione jiroljaiur, qiiod oer iflvocaiil :ili{]ui Dcum, si noii ci credanl ; nccrreduni, si non audifriiil ; noc andinni, nisi eis aliqiii prcHicave- riitl ; ncc aliqui prrcdicare delienl, uisi miUaiiiur. Prius ergo csl a Deo miui, a quo bona cuiici.-i pro- ccdunt ; cl sic Dco millenli qiiisqiie obcdire dcbcl «l praedicare. Sic nimirum Moyscs luilliiur a beo li- liis Israel, cl posl muhas cxcusalioncs nc iiiiitrilur habiias, Dco iii vohinlatc pcrsi!.lcnli, obiemperal. Sic Isftias, sic et aiii .sancli pioplieia', non iiisi inissi populiwa D»'i docuerunl. Vn. In Novo quoqiie Tcslamcnlo, aposloli aliique iliS' ipiili a Doiiiino niissi suiil prrcJirare vcrlmm Dci. llnde et aposioli dicuniur, id est mi$si. Apostoii ♦jisoque Pauliis cl Bnrnalias a Spirilu sancio missi tuni, diicip'iiis lamen jcj'jn:iiitil>us, oraniibus el ira- jioiiciuibus illis luaims, el scgrcganlilms in opus, a;l quod assiimpli cranl ; nei: prtedicanili olljciiini itccipiunl, quo usquc isla et a Di'o el a discipuiii fjcla ruerwnl. Deinde aposloli !»er siiigulas cccleiias j[>rcsbytcros cousliiueninl. S;mc;us qiioque Paultis l.raecipil Tiio, ut pcr singulas civilaiespresliyleroE, i.l csl epibcopos, couslitual. VUI. £\ liis p;ael^qwod qmdam miltuntur a Dco l;uUum ; quidaiu u Deo el liomiuc ; quidam, nec a Dco, nec ab homiiie. A Dco l.iiilum, ul Moyses, i.ianncs B.iplisla, el pra\scripius s;mclus Eijuiliiis, B htiinililalcm, cl cjiis iinlivijiiain coiiicin ob dieii- (iam. Ilinc iir.ilus J;i(o!>ii6 ail: < Qux <1e Mirniiin C8l sapinilia, priiiiuii. piidica csi, drindc pacifica, rnodcsla, suasibilis, lionis conscnlirns, plcn.i miM>> ricordia, et {VuclilMis iKinis, i:on jiidic»n«, (itie si- nml.-ilionc (Inc. iii). > Ecce cviJcnlia «igna sapien- tia> a Dco dals ! W. Qiii vcro a D«o miltiinlnr et hominc, hal>ent lesiiinoiiium apcrtimi, quod nii^vi ft>iiii. Qui vcro per se veniunl, iicc siiiit missi ;nec liahent lestimo- nium hominis miticnlis, nec Dei, si c.inierinl cha- ritatc, humilinte et olK:dieiiiia; qii;r, leble Dcdi, esi individiia comcs humilii.niis. X. Ex his omnibus ccrlo ccrtiiii csi, eos, qui sa- crum ordinem non habeiit, iioii f,i«i'c in plcbc Dei audiciidos ; id est nisi cvidcntia si|;n.i habeaui, quod a Deo suut missi. £l si rccloiibus srinclx Ccclesir obediciiies non Tucrint, patel, qiiod uon eunt missi, sed per t,t veneruni. « Qah t eniio « omnii poie- 8tas a Deo esl ; et quac a Deo sunt, ordinata stiiit, qui poiesi&li rcsislil, Dui ordinaiioui resistii ; qiii autcm Dci ordinalioni rcEistil, damnaiioRcin sibi acquirii {Rotu. xiii). » Xi. Prxicrea, qui uiorcs babent, aui pondere terrcucc sollicUuuinis opprimuntur, ad disseminan- dum verbum Dci idoiiei non sunt. Ajiostolo namqiic tfste : I 0"' cum iixore est, sollicitus csl qu.ne srini muudi, quomodo placcat uxori, et divisusebt '.I Cur. Scilicci beaio Gregorio lcste : « Islortun libcrlas q vii). » Pra;dicntor quippe verbi Dci ab omiii cur.i viiae ab infiiniis in cxenipliim non esl iraheoda ; iie dnm quisqiie . ^iid auiem per pc- ram siguificalur, nisi onerasxcuii? Hinc cl primus Ecclesix paslof ail : < Non est apquum nos dcrciin- quere verbum Dei, et minisirarc mcnsts. lnsiiiua- mns, > iiiquii, i supcr hoc opiis viros boui (csiiuicnii, plenos Spiritu saiicto, ct sapieuiia, nos orationi, ei minisierio verbi instaiiles crimus {Acl, v»), ♦ XII. Cum igilur omnia supr» dicia in doctore di- subtilius teducant, a Deo se missos mentiuntur; D « ini scrmonis atiendenda sint, rormidolosum esi quibus vere puiest illud prophcticum coaplari : < Yx, qui prophetant de cordc suo ; qui ambulant post spirilum suiim. Qui dicunt, dioil Domiuus : cl Dominus non misit eos {Ezech. sm). » De quibus Saivator in Evangelio Joaniiis loqniiur : t Omiies <|»i anie me veneriiiil, furcs sunt ci latroiies{Jofln. %). » Qiii veneruiit, uon, In vc- itienUbiis, prji;suinptio leincrilaiis ; in missis vcio, obseqiiium scrvituiis csl. Vcb igiiur, id est xterna damiMiio cst his qiti dicunt so niissos, et non sunt; qiiasi meiidacibus, ftiribus et hilronibus, ci prx- sumptuosis. Saite quia qui a Deo iniiiuntur, sign.t evidoiilissimn habent ; virtutes, scilicet chariiatcm, commiltere iaico laleiuum vcrbi, maxime cum hoc commissutn sil sacerdolibus, scilicet deccN: oinnia legilima, quacprxccpii Dcus filiiblsrael per maniim Moysi, Malachia «icenie : i L;»bia sacerdoiis custo- diuul scienliam, el legcm rcquirenl cx ore ejus ; qiiia angeius Domiiii csercituiiin est {Mal. n). » IIivc (licia sunl, si bicrs fueril Calholims; scilicet, ul siiie liccntia episcopi vcl presbyieri, in ejiis messe, id esl plcbe, faicem vcrbi non initlat, iit-c farailiai, super quain Dominus eum non conslilnii, dci iniici mcnsuram, anl se iugcrens grcgein pa- sc:i( .iliciuiin, :iul iuvinea laboicl aiicn.i noii vacii- lus CI7 CAFLT Yl. Respondetur objrclioni, qua tiictn-i cum A]*osiolo : Oitfirirc oiioricl L)eo, lion huininiLu^ ; el ilc t/ui- bithduin aliit. I. Sane sivc laicus. sive rlcricus in lia:rcsini lapsus fucril, a liddiWus auJieiitJus non esl. sed vitanilus. Il^relicus vero esl, qiii aniiquaui. sou allcrins lix'- lesiin seiiuilur, vel novain liiigil. Talcs snnl i\\u tlicunl, iion essc obeiiiendvim episcopis, saconluii- LiP.r.u co.Nfiu w.\l!>l:nsls. Sii» A fcntlcnJis lahoranl, «lit unliir cuUorei perctisoruiii iloguiiilum. tll (]noiM:nn ottnuu inalilia lalt-l, vocuii- liir r«f/(r, (|ui tliciinl leslimoiiiuiii coiilra sanclani Lttlcbiani, tiniii eaiii siinul oppiigiiaiit, non raiio- nilius, scd sornioiiibiis falsis el inulilibus ; cl i>lt'o ilicunlur (nUiloqui el verbosi, cl corui» veriia veu- loiii, El iilco eis cxpcdii laccre. Undc, el oplalJob iil laccanl ; ct iii supcrpoiianl digiluin ori, ei al- leinliinl rcclorcs saiiclx' Ecclcbi.e lo(|uciilcs, iiii- Itiis. iiec, qaod diclu liorribilc Cal '. saiKl.i' Uomaiiai plcnlcs illnd Jacnbi (cnp. i) : < Sil auleni ouini» Kcclesioe. Islus uli-s li:crclicos fc»se scu infulelcs. ev lioiuo velojc ad autlicndinH, cl lardus ad loqucii- «o coiislat. qnod siipr» diclum esl ; i Sola eiiini diini. » esl obedicntij, tiiij; iidt?i incrituiii pos i.lrl ; > DoiniiKis qiiippe prxccpcral discipulis dicens ; i Kuiiics iii Huiiiduiu uuiversiiiii, prxdicaie Evangclitim oinni cr alnrsB (J/arc. xvi). » Friiu-ipos vero saccrdotnin el inagisiralus tcin; li, ct scniores proliibucraiit, nc titiccrciit, anl loqiMTeiilur in iioinine Jcsu. Videns crgi» l*elrus Clirislnm ju^sisse, ul docvrcnl omncni c*eulura:a : ct econlra, principes Juda*ornni pio- liibuisse, Jisit : < Obcdire oporlci Dco inagis qnaiii iioiiiinilMis. • III. Scd cx liac «criplnra priscripii haerelici er- rorem siiuin tlctciulore iic(|ucunt. Non esl aiiini cis ( Siiiiiilc vobis soplem lauros, el scpieni ariclcs, ct ile ad soi viim lueuiii Job ; cl ofl'cr:it liolocausiuiii pro vjbis; Job aulcm scrvus mcus, orabit pro vo- liis; facioin ejus susci|)iaiii, ul noii vobis iiiipu!e!ur iii slulliliain. Neiiiie cniiii lociili cslis cor.-)in nic rccluin, sicut scrviis iiicus Jub. El fcteninl sicul fucial at! cob locuuis Domiiius; ol siist;cpii Do:i.iiiws facitNU Job, el coiivcrsns esl ad poenituiiliam iob, ctitn oniicl ille pro amicissiiis (Job xlii). i V. Dcbinaiil crgo liauelici verbosaii; ct iciiclo superbo principalu, qnasi immolalis lauris cl aric- libii.'!, paiiiileiido ad sanclatn rcdoanl Ecclebiam , :i Deo injuiiiltiin, ul doceant. Illi eniin, quos Doini- p (;ii£ sacriliciis el precibus, pro corum erralibus iiilercedit; quoiiiain, extraneain , iiullius sacriU- cinm, vcl oralio siiscipilur. Vl. .\postolos igitur a Deo essc missos, viiae lio- neblas, iniraculoruiii iiovilas, docirin;e integril:is teslabantur. Qua dc causa, Jiulijeis iiiridciibus, Do- uiiiii crucifixoribus, ac discipulorutn persecutori- iius niiitit sicut pnrdictuin est, evidoulia signa bn- III. It tis, cujiis individurf comes csl obcdienlia, ct vliariaiis, altjrumque vinutuin et niiracnlorun liabeiit ; i Doniiiio cooperanle, el sennonein cou- ririnantc sequentibus signis [ilarc. zvi). » Ila-c si- f^na illi noii babeni ; quare noc a Deo inissi suiii. ec loqui ddieiil. Unde, cuiu beaius Job vocasscl bus, praecipieniibiis aliud, ut scilioel noniCH Do- amicos suos, iii specie hxreliooriinr., i fabricaioros ineiiiLicii, ct culiores porversoruni dogmjtum, > subdil : < Llinam tacerclis, ut piilaremini sapien- les ! » {Job XIII.) Itcin : < Nunqnid indiget Deus tobti-omeiulacio.ul pro ilio loquamini dolos?(tir(/j t Ki iieiii :<.Nunq(iid babebunt Gncin vcrba venlosa?» {Jvb XVI.) El rursuin : < Kugx nies: lestinoninin iiiini evslinguerelur, quasi blasphemanlibus Doiim, aposloii obedire non dcbucrunl; scd Doniino co- opcranti, et senrionem confirmaiiii seqnentibus si- gnis, qui el eos niiserai. Sed econiia, prxscrip:! omnino Dco non obediunt , ct iiisuper obcdiiint inridclibiis hominibus, id csl hxrcsiarchis; quiiLint veio, nec Oco, ncc hominibus. Dco quippc non dicunt coiitra nie : ei suscitaiur falsiloquus contra D obedire ei eo conslat, quia non obediuul, qiiibns lac'ei:i ineaiii contradiccns iiiihi (ibid.). > Ei iieiii : ( Vcrbosi ainici mei {ibid.). > Ei itcm : < Allcn- dtic ad iiie, et obslupesciic, el superpouile (ligiium oii vostro {Job xxi). > El ileiu ; < Rospoiisio ve- slra Obteusa csl repugnarc veriiati {ibid.}.* Donii- nus quoque dixil ad Eliphaz Themanitem : < Iratus ost furor tncus in le, cl in duus amicos luos ; (|uia iioii Cbiia li>culi coram ine recium sicui servus mcus Doininus jsuiii, reguiit ci Dei praicepia doceni, ac perversos corri- piunt. Hiiic scriptuni cst : ( Super calhcdrain Moysi gedenl Scribjc et Pharisxi ; oniuia ergo quxcunq ic dixcrinl voliis, servale cl faciie {Maitli. xxiii). i Praterea Apoblolus ait : < Obediic pro-posilis \c- Job (Job XLii). > Tesie vero Gicgorio, Job habcl blris, cl subjacele cis illebr. xiii). » El Polrus : lypuiii saiictje Ecclesix, ei ejiis amici flgurani hx- reltcurum ; qui eo dicunlur iiiiitci, quod sancix Ecclcsia: in qiiibubdam sacrainentis communicanl ; scd in erroribus, quos scclanlur, vel rmgunt, di- cuiilur [tibricuioret mendaiii. El quia iu ipsls de- ( Adolescenics, subdiiiesioie seiiioribiis(/ Pe/r. v).» Scniores vero vocai paslorcs gre^is ; de quibns siipra «iixeral : < P.tbcile, qui iii vohib c&i, gregcui Dci [ibid ). » VIL Ex his cerlissime apparcl >. pra'nomiiialC5 «;0 MKHNAIU)! Aim li.iTflifOs iiec Ooo, iiec ftpoKtolfs obodirc. Qiii«lniri vcro in reproltitiii scnsiini ii.-niiii, iKiiiiiinhiis \u:ii\- •lis, ui li:<>rcsi:ucliis obodiiiiil, coninniilis p;tslori- liiis C;Uli«lici!(, .Mii, qiiiisi ovcs sinc |ia',lore, iml- tius obeiJieiiliii; siilijacCHt, qiiod lc\ l)t;i voca! « (iliiis Itftlial (/// Beg. xxi), » hoc csl t ahsijiic jugo. ► Sane Uoiiiiinis ovcs, qiias pcr sc pnver.U, a^ccnsii- nis ad coclos. iion siiic paslore rclitjiiit ; seil hcalo Tctro comineii(l;ivit direiis : i Siinoii Jonnnis ililigis ine pliis liis? pasce ovcs meas (Joan. xxi). > Qoo I xeniplo insinicli aposloli alqiie aposlolici viri, per Mioccssiones lcinporuiii liilclibus Dci paslorcs pr:i'- lifcre curavi-nint. Nam cl grex siiic naslorc pc ii, vi cxerciliis sine ihice, ct iirhs siiic doinino, cl rcgio »iiie reclore dissipatur, sicut scriplnni cst : < Lhi iioii csl gMhernator, corriiit popiiliis (Prov. \i). i Vlll- Ex liis cl biijnsinodi atleiidaitl iiiimici veri- i.itis, qnantnni tiosipiani, qiii sinc gnhernatore Dco, vei liomiiie cxsistere pnesiiinunl. Ex vcrbis igiliir beali Petri, quibus sc obedirc Dco, iinii hominihits, aslrucre nilebanlnr, qn.-isi Golialli proprio gladio jiigiilaninr ; diiin iiec i>co , iicc homiiiibus catliolicia ohedirc conviiiciiniur. Eaproptcr, quasi inlidctcs, el aiiaihemalizati, viian.li suiit, uec saliitandi, ncc iii commuiiioneni rccipicndi; scd rugicnili, ci de iiiedio lollcn:li. Ilinc Aposiolus ait : < Noiite jngnm duecre cuin iiifidctibus : qnse enim parlicip::lio jii- sii'ii:c cum iiiii|tii$? Au(, quoe societas liici ad lcnc- liras? quae anlcin conventio Chrisli ad BeiiHl? Aiil i|u;c pars ndeii, cum inftdeii? qtti anicm consen^jtis leiiipio Dei, cum idolis? > {II Cor. vi). Iiein id';iii Apostolus : « Scd licel nos, aui aiigeli:s de ci!':c iierum dico: « Siquis vol)iscvnn;,eliza\Ci!i lu^pierid qiiod acccpistis, aiiaibeiaa :•■( (Ca/. i/. i Ei mc-.iu : I H.crciictim bominem j»ost uiiain et ::i eiain cor- jeplionen) dcviia, scieiis qiiia subversus est qiii bii- jnsniodi est; » id esi pcrdilus csi, qiii el ila inc;>r- rcjilibilis, > ci deiiiiqiiii proprio judaio coiiueitina- lus {Til. ju). » IX. Aiii jtidicio Ecclesia», ab ea, pro suis crimni- bus Cjiciiiiilnr; .se.l liaereiici suo jiiilicio ab ci» ic- ceciuiil. Idcm prxcipit Tliessaloniceasiinib • « ISe commisceanturei,qni non obedierii verbo(// Th-^u. n.) » cjusdem '^i^KJstoli. Ilinc et beatns Joanin-s : » Oiimis qui rccedil, ci non pcrmaiict iti doclriiu r.litisli, Deiiin non bahet (// Joaii. ix). » El p;)>t piuica : « Si qiiis vcnit ad vos, ct baitc doclrinain lioii affcrt, tioliic rccipcre ciim iii domum ; ncc siveoi discrilis. Qiii cniiii dicit illc avc, coiiuiumic:il «il>eril)iis'.naiignis(// Jo«».,\). » Hinc cl bcalns l*aii- l:is : t Deiuiiiii.imus vobis, fralrcs, in noniine D.i- rniri' nostr' lesu rbrisli, ul snblrabnlis vos ab oiniii fraln; amhulaiuc iiioidinale, el iion gccniidntn tr;i- •-ii.ic.ioii, <]'.;aiii rr (•cpcrn-il a nohis (// Tli€r,s. iii) » El itetiT : « i^roMiia, ci inaiuloqiiia d i:»if>icl;"tcm, » clc. (// Ti«i ii.i Kl jlrniin ; 1 l.^Oi-l (;;<;<•> ^ ;uii'> Ct nrrr.jriiiiis iioiito VTIS FONTIS CALIOI KiO A :d»<'ii(i (llebr. xiii). » Et itom : « Auferte nialiiin ex vohis ipsi» (/ Cor. v), » quoil fil, ciira malus Iwnio a coiiMtiunioiic E<:tlcsi;i; pcr disciplinain ec- clcsiasticaiii cjiciliir. Ei ilein : « Ciirrchalis bene, quis vos impcdivit verilati iion obedirc? Nemini coiiscoscrilis. iV-rsiiasio eniin noii psi ex eo, qiii vocal vos, » scilicci Dco, « ReJ es diabolo. Modi- ciiin rciiiicnliiin lolani niass:iin corrumpil (Citl. v). • Et iiciii : ( Noliie coinmunicare operibus iii- rriictiiosis leiicbrnriim, niagis atiteiii ei redarguite (Ephet. v). I El itcruni : « Nenio vos itecipiai in siibiiiiiiiaic scririoiiimi {Col. ii), » qiix sciliccl noti cst, iiisi in vcrbis. Et ileruin Joannes : « Nol te rre- dere omni spiriliii; i>ed probale spiritiis, si ex Dco sunt (/ Joun. iv). » El bcaius Pctrus : i Cbarissi- D iniis fraicr nostcr Paulus, secundiim daiam sibi sa- picnliam srripsit vobis, sicui el in omnibus Episio- lis : in qiiibus sunt quscdam difliciiia inteileclu, qu.-B indocii, et inslabiics depravant, sicut cl cxieras scripiuras, ad suain ipsoruin daninaiioiiem. Vos igilur, fratrcs, prxscientes, ciisiodile vosmciipsos, nc insipieiilinin errorc traducli, exiidatis a propria finnitatc (// Peir. iii). » X. Ilx>c sacrarum Scripturarnm vcrba , qnnsl coinmoiiiloria salutis ndclibus Cliristi cogitandn, mcmorilerque relinenda cxccrpsimiis; ut aperttt sciunt, no;i esse parlicipaiioncm, scu so. ictaiein h .beiidam ciiu) purlidis iiarcticis, ncc audieiidos, q'jasi anatlien alizaios, sed vitandos qnasi pcrJ>(o& ct niiiniicste incorri^ibiies, nec eis commiscendiin» C esse, quasi inobeuientibus, ncc saUitandos, aiii iii doiiiuin recipieiuios, qiiasi anlicbristos, sed quasi prolanos cl inniiiiuqnos Jevitaiidos. Traliuiil Dempe sd iinpictaleiii el niore cancri, paulalim sana nient- !j!3, id est fidelos, corruinpunl, alquc qnasi formcn- li!:tt cos, qui sihi p:u-iicipanl, qiiasi niassnm siinilj-, aniissn naluraii dulccdiiic Calliolicifi unitiili» itifl.itit ad supcrbi.MU, ct acidos reddiiiil, id csl sihi coii- lonncs mcnie, sed ct menle corniplos, ul aii Apo- siolits, ei qiii vcrilate privaii sunl, cxistimaiilcs qi!:i'snini esse piclalem, dnm pro quccsiu, iion pro iun:ris pr:roican! Jlinc esl quod noii est eis com- jiiiniic;.Miituiii, sed mngis siiiit redarguciidi. XI. Liide el Aposlolus uicns vcrbis Isaia;, qnasi iliii:> .ui : i Lxiie de medio eorum, et separamini, (iicit iJoiiiiiiu:;. El immuiulum nc tcligeritis. El cgo rrcipium vos, ct cro vohis in palrcui, et vos eritis niihi iti (iiios cl (ilins, liii il Doiniiins oiiiiiipoiens (// Cor. vi). » Separaliir a inalis, qni coruni optra non imiiaUir. Iituiiiiiidnm noii laiigit qiii pcccaiis noii coiiscniil, Esii, qu\ ore iioii parcit, sed (jiiaii- tuiii licci, corrijjil. H;cc csi co^Iesiis vox , qnam Joannes aiidivit diccnlem : « Exitc de illa, popnlus mcns, ci III- participes siiis dclictorum eJMS, ct dc i>la^MS rjiis non accipialis : qiioniam pi rvcncriinl pec.-al.i ejiis iisqtic ad caMiim, ct rcioid slns c-.l *>o- r.niius iiiiqnilaiiim t jus (Apoc. xviii). » llic d.iol>>i.3 nio.lis non >i»jcul:ii!t nos, si oii non coi;»-e«iUiaii';; if.a ri,'!,'rj;!ii:!u:-!: '|';.u-i ••?ciii'js t>pc:i» Icj:--'! j;iri:i)>. 8M LinE» CONTRA W.VIDENSES. Hhl cl (|ttasi depravalores Ranclaniin St rlpiu»ai"iim . A rominaiKiil molarilms siiis, ut conicvl.il iiiopes di; qviabi iiiflilelcs ol iiisipioiiics, ci idnii|iioros inoii- linm, ct qunsi Inpos spiriliialos, (|iii r:\piiin( ol dis- porgiiMl gregom Domitii, siciil scriiilum cst : < lii- Iriiiseciis stiiit liipi rnparcs (ilatih. vii). i ll.ilioiitos .iiiimiiin venoii.-xiiin, et iiitentioncm, cl exloriiis si copia deliir, |H;rsequeii(io, el iiiieriiis corriiiiipoinlo, el iiiore spinanim, vci tribiiioruin, rruciilaiites cos, (]iii sibi appropiiiquaiil, cl coiisoiinloiiiis . siciit scripliiin esi : < Nunqnid colli^iiiil dc spiiiis uvas? aut de iribulis Acus? » (ilaith. vii.) CAPLT VII. t*fclaratur,quoi maxime scitucant, quos iiort. \. Osiciiso, qiKiiiiiini noccaiil li.iroliii in popiiln Doi , vidcuinus, C(K<)H?r:ii:tc Spirilii saiiolo, quu. Vcrilaii, sed coiisohliiinl iniiiiii- laii; avaros; doniqiic eos, qni noii IkiIiciiI sif^iium iii frontibiis suis, id isl oliariUilcm in cordiiin^i. Sedncnnt iiiuliores prics, pcr cns viros; ut diaboliis |.rins Evani, et pcr oim Ail:iin. Sic cl Job per rjnA u«oiem subverloie voliiil dttciile:n : i Adliut por- inaiies in sini|dicilalc tua? Uciicdic Deo, el motere (Jnk i\). > Sic et pcr iixorem riiuli dicentem ei: I Nil libi el jnsiD illi : nin'(;i c:rHii p.issa :,iim liodie pervisiiiii pr(>plpr illiiin (ilnHU. xxvii). i Myslerinni passioiiis Douiini volnit im|'.C(!ire, iie per <'jiis n.or- toria, el p;iii|'eirs [Prov. xxi). » Ex omiiibus li.tre- l ci pro doiiiibiis gl^ilios li.ibont ; qiiia eorum pravi ilorlwios pcrontoie m:tgis (|iiain ineileri , oioideri' poiiiis (|ii:tm viviiicarc novcniiit. Hi iiiupes de lorr.i co:iieiliiiit, dnin qiios l:ini scnsii tarJiorcs scJiiccmio. in siio corporc ^eliil morlnos tangniil. Similitcr cl paiiporos e\ omnibiis, hoc est cordc hniniles, (te coii;;reg:ilionc ridoliiim supplantarc conanlur. VI. Scdiicerc iiiiiintur rccios corde. Unde : t Eoce pcccalorcs inlenderniii arcnm, paraveruiil sagilias siias in yharetra, ui sagiilenl in obsciiro rocios corde (P*«/. v). t reccaiores, iJ est haere- lici, iiitondenint arciiin, hoc est scripluran» Yeteri3 Q ot Novi Tesiameiiti ad se dclorserunt, juxta suuni errorein eaiu inlcrpretaiites ; ^l prtr«r*run/ sagiUat iitas, lioc est venenaia veiba in corde; cl hoc i«leo, ut sutjitlent rectos corde in obsciiro, iit csl iii anibi- giiis. Volsic: in obsoiro, id est in siinplici .sensn, el propler canuilcs et impcrilos obscurato. Vel, iu obscura tuna, id est Ecclosia, q»x obsciirala fuil iti exordio fidci,.vel qncfi obsoiiratnr nobulis blasphc- inorum; vel, com cxnlibns iiiarlyinin « rnonJaliii. Iii liac obscnritale sagitlant ba^retici! Quia sciuiii b.PC le I pora detipioiidis iiifirinis accoin:i:oda. Il!i3 ai.iein snbversis, arbilranlur eiiain sic altraliero reclos corde. Vel, lilii Ecclesiae dicuntur obscura iiitia, diim pofcarii; in i|iia haerelici s:igiiUni; ciini per lulcs niiaisiros Ecclosix* .sacramcnta pritparcul ein, amilleret imporium. lli:ic Apo^K.lus de pscii- c per quos quosdam infinnos decipiunt, cum uuiii- slroriiiu mcrita aticndcre suggeiutit. ¥11. Ex his paict quod seducunl infirmos cl in- scios. Qiiod nc !ial-, Apostolui admoncl diceiis: « L't ja:n :ion simiis parviili flnctnanles.el circumfciainnr o:iiiii \eiito doctriii.e, iii ncquitia homimim, in astu- lia, ad circiimvoiilioiiem crroris (Ephes. iv). i No i simns, iiiqnit, garrnli intellectn; (luctiiaiKes, iJ est iiiO(!o beiie, niodo maie agcnlcs; et rircumferamur, alio urgoiitc omni vonto doctrinx*. Dooirina pravo- rnm, qnasi veiitiis (oir.poslaiis inip(?llil ignor;intem ct inlirmum ad poiJiiionem, id esl ii.inrragiujn. Qiuc dootrina itt in noqoitia cl aslntia bominuni, iJ est per homines neqnam in se, cl aj simpliciuni dorliiisiis cl htCreticis ail Titnoiboo : < llabciiios «inidom speciem piclalis, virlnle;!! aiiioin ejns ab- iiog.'iiitcs ; ct lios Jcvila. Ex l.is cn.ni «uiit, qiii pe- ii.tr.inl domos ; ul inuliercutas ducunl caplivas, oiijiilas pocratis, quae Juouiiiur variis iScsiJcriis (// Tim. \i\). t ML Eccc palot, qnia scJi:oiiiil non firmos, scJ iiiulii res se.lnctiliilos.dignassojuci, nlpote oueralas •ie;o:itis. ScJm niilet \iros feminca: Joliiiiiatis^sicut scripinin ec ie posstinl sodiici. ,v c I , . •. iT I • n_ .„..1 . . i^ dcccplioiicin asluios; qnornin Joctrina scmpor (il !V. ScJiiciinl ci 111'pcritns UnJe in rroverbiis : l> • * ' . aJ circuinvoiitioiiem erroris ; boc est til aliqua d»- Ik < Mulicr sinlla ei clamosa, plonaqne ill(f> fru^tra ab impiis Jctei-ti'». ">\i im yr.ctciiJilur; (piia Jiviniiuj .iJiuia?, (un.Ui m Br.RNAr.in aiui «^riitii l.t(|iioos r;i(-ilc lr:tnsccii()cii(es, ad sii|iorn:uii {icrlrniisciiiil sci«'iiliaiii. IX. S<'(lc diiilxilo, (jiii jam pcrpsen- «!o(-iirislos opcr:i((ir inyslirium iniriiiilaXis, oslciii- «lere, (juos (!(!, nl crcdaiil i)icii(lacio,ul jiidiccnlur oiuiies, qtii nuii ve- lilati, scd coiiseiiserunl iiii(|uilali (// lltesi. ii) > X. El Doiiiiiius ia Cv;)ngclio Joaiinis : t Ego vc- iii in iioii)iiie Patris ii.ei ei iioii accipilis inc. Si ulius vcneiit iii noniine suo, illuiii accipiclis {Joan. v). I tccc qiii verit;iteni, qu* Cliristiis esl, ncu rccipii, districto Dei judicio, crcdii inenducio el iccipil erroris operatorciu : el qui vcris Dei signis nnii crciiidil, credil tncndacibus ul qui a vcrituic sc flpngavil ctejiis signis; jungiltir incndaci pcr iiicn- dacia signa, l/iidc cl Davil de rcprobis : t Sccun- dunt opera inanuuin ejus iribiic ipsis : rcdde retri- Lutionein coriMU ipsis; quoniaiii non inlellexerunl «upera Ouinini, el in opera nianuuin ejus dcstnies :Mos el noii icdilicabis eos (Psal. xxvii). » XI. Dcniquc scdiicuiit cns, in qcibus non esl si- (iiuni Dci, id cst cliaiitas, scn virlus (idei. Undc in Ap('Calypsi pra:ceptuni esl in specie lixreiicoruin locuslis, ne Ixdei-enl rcniini lerra\ ncque ointic vi- ride, ncque oiniieia ari)orem, iiisi tuntuin liouiincs, qui iion liabenl signuni Dci in rrontibus.^iuis. Quid licic lerra significai, iiisi sancUuu Ecclesiani, siciil scriplum esl : « Tcria in xlernnnt sial? [Eecle. i)» lliijue lerra: renum, suiit iiicipienles, adliuc roraii- ('anies aestuin tribulalionuiii ; sed lainen (idei et niiitnli Ccciesi:» loiis radicibus pro possc inbaercu- tes. Viri Je vero quid atiiid sigiiilic; id esl cbarit.lcnt. < inquo, > iil bestus Joannes ail, ( manircsii suiit iiliiDci et riliidiaboli (IJoan. ui). • El Doiuiiius : t In lioc cogno.sccnl, (|uia luei eriiis dis4'iMuii, ^i dileclicnetn iiabtieritis nd invicc-u iJoan. xni). Vel tiynuat Dti, esl virlus Dei; de qna idcm Joaiiues : < liocc est victoria, quac vincil mun- liuiH, (ides vestra (/ Joan. v). > lli igiiur qui lioc sigiiiiin non habcnt, dignuni est ul luedanlnr; iit < qut iu «oniibus sunt, sordescani adiiuc (Apoc. xxii); > ci consumnielur nequitia pcccaiorum (/'sa/. \n). t Digni sunt, ul lales liabcanl inagislros, qui magistruin unum coniempserunl Deuni, pi^r i^iios CJL-coa cjcci in foveain cadanl, Hic iu Osee bdere- ATli FONTIS CALIfU »11 A siarcliis di<-ititr : < LaqnciH ricli cslis spcriitaiidtii, oiiincs vos, et eipaiisiiin n (c sii|>cr 'lli:dior (Om'. v). > fiiqiiciis siiiil et rcic, pi-r i|ii(t-> qui si<;ii(> Ilci carc::t irrcliiitiliir in speculaliune coblosiiuui, quain iliis proiiiillniit. XIII. Mcrito vero pcr locustat imilabiles. naltan- (cs, ore noceiilcs rrtf^ibus, plns qiiain rarlera ini- nuta aninialia, iKcrctici designauliir. Qnin, i in veritale iioii slctcrunl, S(mI cxieriuil ei noliis; qnti non etanl ci iiobis. Si eniiii rnisscnt cx iiobis, inansissent utique iiobiscuni. > Ki in disccpiaiiuno posili quasi saltant, diint iii aliquo crrore ronvirii ad aiiiiiiam rii<{iiiiii, imn .>uhniil, umbram ralionis, ne vicli viiicanlcr. Ore vcro iiocent; qiiia, siciil _ srriptnm esl : < Acui^ninl liiigiias suas sicui .scr- pciitcs, vcneiijitn aspidum siib labiis eoniin (Ptal. \iu). t Aciicrunl linguas siias sicut »erpeiiies. ut per diilccs serraoncset benedictiones sedur^inicorda iiinocentiuin. Et i Jeo vencntin; aspiduin esi eis. non in labiis. scd sub iabiis; quia non aperte. scd oo* cnlte laeJunt el inore serpenliiiin per lingnain niorsii vencnuin erroris insnnabile irnniiltiint. Lmt* ci plus quam cxieri pravi honiines, qiii per niinuia aniiualia figuranlur, ore iiocent frugitiiis, id esl operibiis et viriutibus quoruindam fi.leiiuin. Qoia ea, qu:c ncc penitus auferunt, quandoque viliant cl corrunipuiit : iil ant ex toio privenliir fide Catiio lica ; aui in fide hacslieni. Qood qMantuin sii m»- lum, ex vcrbis beati Jacobi palet, qui aii : < Qni C vero iKfsiiat, > in fidri scilicet, < siiuilis est fluciui inaris, qui a venio movetur, eic. Non ergo a.Miiniet honio illc, qiiod aliquid accipiat a Domiiio [Jac. i). > XIV. Sane cl avari, pleniinqiie exigenlibiis cui- pis suis Dicreiilur seduci. Unde tcgilnr, diabolniu uixisseconlra Achab re^ein, sed idolotalram : < Ego decipiam Acbab. Ei dlciuiu esl : In qiio decipies? Qui respcndit : Egrediar el ero spiriJus niendax ii> ore omnium propbeiariini ejtis (// Par. xvut). » Achab enim rex, peccatis niagnis prxcedentibns, dignus erai ul lali decepiioite debuissc-t daii;nari : quatcnus, qui sxpe volens ceciderat in oulpam, (;iiisf|uis a.l- iiuc avjiiti?P stil jectus csl, a cullu idoloriiin Micr iioii esl. Si cigo is, qui avuriti:e anliel.it, in lidc i|uidcui positiis csse videtnr, scd :ilicii:i aiiiiiil, ar- ciptro Iio:iori'S luuinli ilosidoi:U, ttMiipora!c:i! plo- r ain concupiscii aii|iie tle liac eadoiii g!oria pro- D si i|ui iiUM crediinl sirOo, pcr iiHilicriitn conver^a- lioiieiu siiic vcrl.o lucririaiit ; considcraiitcs iii ti- inorc s.iiict.iin conversatiomMn vesiram (/ Peir. iii). » F.cce, liic dicilur apcrtc, qiioinodo fldclrs ii:iilicrtjs tlcliciit lucrifacere viros infidelcs, ecilici'l excmplo sa:iclx conversationis, sine vcrlio prcdi- c.itioiiis. U:iile colligilur, qiiia si virum doccre non poiest verbo, sed opcre (nntuin, inulio ininiis :iIios doiiMc poiosl vcibo Tiiiicnduin csl ciiiin, iic lioslis aiiiii|uiis urtc prislina ulciis, por niuheris vcrbuin viriiiii sediicat. Sic ail ad Job pcr niulierein : « Adliiic pcnnanes iii simplicilate lua7 Bcncdic Dco, » id cst malcdic « et inorerc (Job, ii). t Scd \ir iii qniele el Iribulatioiic perfectiis, lepulil caiii di- pliulani coti!>ulut; justini! vaide csl ut e\ cu'p:c ccns : < Quist uo.i dc stiiltis luiilieribus luriita es tn:c incrito a proplicix ore prospcra audi.it ; qua- lcnu>, si vcrba Dei audire iu sacru cloqiiio iioliiil, ni tcrrcna dcspiceret, ctclosiia anuivt ; illiid, Peo j:i siii oru audiat, unde ainplius ubligaiiis cadat. XVIi Ercc ex bis palot, qiiod avari a cullu ido- Itiiuin lilKTi noii sunl, quainvis iii fide |iosiii \i- (lcanitir. L'iidc, Dco jniiicc, ilUid ev prop!ici;r sui ore :iudiiiiii, iinde obl g
  • uT vm. {ibid.).t Et sic in sler<|uiliiiio posilus siipcrav teuiii, qiii priimim lioininein iii paradiso prostravii. {iiun ci in legc diciiur nmlieri : i Subviri poicsiaie cr.s {Ccn. iii). » Hiiic ct Apostoio leslc : « Miil;er si co- in.-.ni iiutriat, glorla esl illi; qiioniam cupilli pro vclainine daii sniil ei (/ Ccr. xi). » Ecce, qu.x* di!- bcl essc gloria inulieris, scilicci velurc ss ipsam in eigiiiiin scilicet subjcclionis : « Capul criim niiilic- ris vir (Ephei. v). » El ileruiD : « Oinins iniilio!- orans, aiil propbclans non vclaio capile, dciurpal c.iptit sunin (/ Ct»r. xi). » El ilornin : « Non csl crc.iius vir propler inulicrcm, sed miilicr piopicr virtim. Ideonondcbei mtiiierpolestaiem b?bere supr.i CoH'.ra hoc, quod miiUeres prwdicare j)0$te dicvnt. (^ cipiil el propier angelos (ifxrf); » qiiibus scilitcl I. Pr.rter crrorcs jani dicto:, gr.iviier erranl; quia reiiiinas, qiias siio consorlio admi:itiiit, doccre perinitliiiil, cuin boc sil aposloiicx doctrina; coii- irariiim. Soii|ituiii c>l ciiiiii : < Mulieres in eocle- s is taceanl. Non ciiim perinillilur cis loqiii. Si qoid aiiteni voliinl discere; domi virosstio.s interrogcni. Tiirpc csl cniin nnilicri lo'|ui in ccclesia (/ Cor. xiv); > ccce Apostolns jubet, u( niulieres lateaiit iii ecrlesiis inatcrialibns, \cl in coiigrcg.itionibiis fideliuni, non qniilcm ab oratione vel luiide Dri, st^d a doclrina ; ct ne qii.x iii ccclcsia idiquid intcrro- gciil 6;ib occ;isioiie doccntli, scd doini viros suos. Uiide aperliiis alibi ail : « Miiiier in silcniio discat cum oiiiiii s:ilijcctioiie : docere nuilicri iion pcr- grata est, sacraia et pia !iigniri( atio. ri. Qiia crgo lemeritaie pnvsninat mulicr vcrba Dei publirc doccre, qux ipsoni Dciiin orarc, anl propliclare noii debci, iiisi vcI.Ui? \\i si cnput nuu licris est vir, qua Iroiitc audeal Joceie viruin, sci^- licei capni suum? Ei si in signiini sulijeciioiiis ok pudoris velamen dcbet babere, remiiiiscatur per-^ c:iii, pro qtio ex prinia prxvaiicaiionc puniia csl» et viro siibjccta; ncc legciii liberlaiis doccre |ir r. siimai siibjccta. Ilinc in decrciis disl- 23, pcr cok^ riiiiim C;iilbagiiiensc VI jubctur : « Mulier, qiiam»^ vib docta ct sancla, viros iii coitvenlu doceic i:oii |tia:siim.ii. Laitus aiiteni, prx-sonlihus clcricis, nisi ipsis ro|i;aiiiibus, doccre iioii audcat. > nii(!o, iioqne domiiiaii in viruiii, setl Csse iii silcu- D IV. riaMciea gloriosa Dei M.ilerel Virgo, qiiJO tio. Adani cnim primum formaius cst, deindc Eva. Ki Adain noii cst sediiciuf , mulicr auicm scdiirt;i iii pnEvaric ilione luit (/ Tim. u). » Kcce ajieiic Apostolus dict, iit niulier, ciiam cum discil sile.it, iiec doclorem Ecclcsi:c inlerrogcl. Uocerc qiio(|iic uoii periiiiliilur, vel dondiiari in virum duabos tle caukis : lum scllicel,qiiia posl viruin formata esi ; liini eiiam, quia setlucta fnit iii piipvaricaiioiie Do- iniiiici pr.cccpli, quasi dicerel : Ei iion vir. II. Igitur raiioiie lemporif, ei culpa e.vigeiilc, do- cere non pcriiiiiiilur, vel doininari in viruin; ncc dociorem inicrrogare ; quia pro peccato ipiod ipsa iiidiixit. seiiipcr verccunda, conspcctum piibliciiiii fu-cre potius debei, quam qnsrcre. Bcalus (|iMiitie ( conscrvabat oniiiia verka > sibi osl^nsa, « conTe- rciis in cordc siio {Lhc. w), » non kgiiur pncdicasse, .Scd ncc Maria Magdaleiia, aiil aliqua «ic niuLeri- i)Us, qii:i: seciil.« sniit Doniinuui. V. Scd, diciiiit i:iimit:i verilatts, mulicrcs dcbere docere; eo quoti Apostolus dicat ad Tiiu u : « Aiins &iniiliier, » scilicel exborlarc, ut sinl, « i:i babim s:iiiclo; iion criininjtrices, iion ii;nllo vino bcr- viciiics, bciic doccnleE; ul prudeniiam doccjnl adolesccnlnlas, ut viros 6uos amcni; fiiios suo» diiigaut, piudcntes, caslas. sobrias, curam domus lialiciitcs, benigiias, subdita* viris suis, ul non blaspbcnielur verbum Doniini [Til. ii). » Ad (puiJ noiar.dum csi, Aposlolum non ditcic, ut puLlicn M7 ni:n.N.\R[>i \ruj \ii08 aiiiis (looe:\iii, scd privafe ailol('S'ciiliiI;i»,, il:t l.iineii iJl cas pnid iitiain ill.irii , aliiid serino do- (triuae, sccure coiicesserim, Aiih.^^ni, seu qiusdaiii iiiiilieres proiihclassc; iicc l.iincn ciiiiseqiientcr di- cen(iui;j erit, easdein docuissc; alioqiii male posiiit Aposlolus tadcin qiiasi divcrsa. y CAI-UT IX. Conlrn hoe qnod diiiiul ilefunclis fidelibnt non pro- dctte vivnrwn eleeinosiinai, jfjania, inittUMtm tn- leinnia, aliii:,ve uraiiuiiei. I. Etqnoiiiain inos osl inale crranlium, iiisi con- tiiiiio rcsipiscani, in deleiiora labi, « iil qui noceiit noccant adhuc; et qui in sordibtrs sunt, sordescant adbnc; ul el consummeiur neqniiia pcccaioriim (.4/ioc. xxii); » aii(!c!il jain insani hacrctici, eis qiios scdncunt, dicere : defuiiclis nihil prodessc fideliiim vivorum ele";mosyiias, jejnnia, oraliones, ncc etiaiii missaruin sa'emiiia, scn oraliones pro cis factas. Ilaec hxicsis refellenila esl prins aiiclorilalilnis ra- no:iicis; deiitde scripiuris Palntm caihclicoriiin, sca rationibns calholicis. II. Lcgilur ergo in libro Machabxorum : « Qiiod vir forlissimus Jiidas, facta collatione, diiodccim miliia drachmas argenti misil Hiero.solymam, offerri propcccalis m^rliioruinsacrifichim,» etc.(// Muclt. \\\.) Ecce vir (ide ptenus, relo legis Dci acccnsus, pro popiilo Dei iinihiim orans, Deo devoius, lyrannis resi-lens.pro Icge Dci sui cerians nsque ad niorleiii, pro bis J qui cum piel:ile dormiiionem acccpcnint p {ibid.), I duodecini niiliia dractiinas niisit Hicroso- lyrnam offtrri. IIoc Eccle-ia calholica ie-il devole, pr.-pdicat publice et serval io exeiii|)Io, offerens prti fidelibus defuncli.s "l a ciinclis realibiis aiisoluii, cum Deo sine fine Ix-tcntiir. Ill El certe Icgiinus in Novo Tcslamento, cin- ctmcisionem, aliaqiic nonnuHa Velerls Tcstainenli !nstiril.s, debere ('cssare; nusqnam vcro legiliir sa- criftcia pro fidelibus defiincrts csse proliibila : cuni. certo cerlius sii, quxdam pccc:ita iioiiiinlioruni (i 'e- liurn hic Si.ivi, quaedam in fuluro. Lndc el in libro Macbahaeoruin h:tbcUir : t Sancfa et salubris est cosiialio pro defunctis exorare, ut a pcccatis solvan- lar (ibid,). » Indc eliam Dominus aii : < Q<:i antent dix-ril (verbuin) coiilr;i S|iirilum sanciuni, noti re» D rnitlctiir ei, neqiic iii hoc s;t;cuIo, neque in fiilnro {Malih, xii). I In qiia senteniia datiir inlelligi, qiias- dam cnlpas iii boc saecnlo, quasdam vcro in fiituro posse laxiri. Qiiod eniin dc iino neg.^^lur, co:iseqiici)s iiitellecliis paiel, quiu do qinbiisdam conccdiMir, parvis scilicet, minioiisqiie pcccalis; sicul esl assi- duns oiiosus sermo, immoderalus risus, peccaliiia cnnc lei fjiiiiliaris ; qnae vix sine culpa vel ab ip>is a«iiur, qiii culpain qiiaiiier decliiiarc v.tleanl, sciiiiil; aiil in iioii gravibus rebiis crror ignorantia». Ilinc el beatiii .\iigusliniis ail iii Eiicbiri lio : < Ni;qiie iiegai!- diim cst deriinctoruin aiiimas, pieiaio siiorum vi- venliiim relevari, cum pro illis sacrifir.i:iiii inedia- (ori offcriur, vcl elecmosyn.T in ecclesi;» Siiinl. » Kl iiciuni ; t Cuni sacrilicii ?ivc :ilii!i". i.ivc i|ii.>.n!i!i- 870 LIUEU tOMUA WALDKNSRS. 8r,0 tiiinjnc eloeiiinsynnriim pro hipliialis omnibus olT»;- A VI. Moii;>cIiih (inoqito (|iii(lain in nionasleno [}e.iii rnnliir, pro v iMc lio:iis gr:iliariiin aciioiies sviiil ; \iro valile maHs, elsi niill:i siiiit .•uJjumci-l.i inorliio- nim , qiiiilcscmiquo vivoniiu tonsolalioiics soiil; pro non v:iil)us Dctnn prosnnt, anl ad hoc prosnnl, ul sit plena rcnussio, aul ocrle ul tolorabilior fial ipsa dainua- (io. I IV. Prwterca, qnotl pr.;ces vivenlinm prosint de- riinctls fldcliliiis, exeinpiis consint non puicis. Fxce cniin. cum lestc heaio Gregorio, Gerinanus Capiia- nns cpiscopiis, cx pr*ceplo inediconim, pro corporis salute Angnlanas llicnnas ingressus cssel ui lavarc- inr, Pascliasinni scdis aposlolice diaconuin jam diTiinclnin, qni mir;e sancliluiis rneral. elccmosyna- B Crcyorii in iilli;na a'giilii(line pro tiiliiis aiiieis, qiios ahscoiuleral qnasi proprios, a fratriljus con- tcnipuis csl; ut ojns niorli iiiieresse noileni, el fra- iruin scpnltura carerel, A niorte vero cjus xix dic- bus evoltitis, consnlenle beato Gregorio, xxx die« bus continnis salularis cs.t bosli;» inunolata. El posi lioc, apparcns cnidain per visioneni nocle, dixit sibi bene esse; quia coniinunioneni receperal, cnui prxcedenti die Iricesima oblatio fnisset iniploia pro eo. VII. Ecce liis paiel excmplis, mnllum prodesse spiriiibns defuncioruin prcces , ct iininolationcin iiostix saiutaris; cnm per ista a peccalo dissensio- nis sen scliismatis prcedicins Pascliasius, et a pec- nini inaxiino opciibus vacans, cuUor panperiiin, cl calo proprieialis posl antariiudineni aninii liabiiaiit conlfir.plor sni, slnntem ci obsf^qncnlcin in calori- li.is inNcnil. El inqnisilns, qnid illic tantiis vir fa- cprel? Respondit : se in pocnali illo loco depnlaliiin, iJoo iniilnm, qnia coiitra Symmacliu n pro Lauren- lio senscrat ; nt eo sprclo, Laurenliiis suniinns pon- tirex crearetnr; allis fiilclibns conlra senticiitibiis, qiii ct prxvalneruni. « Scd qiixso, iii(|oii, te pro me Duininu:ii dcprccarc: alque in liuc oognosccs, qnod cxauiliins sis ; si huc redicns, ine Don invenio». > Qiiii ilc revir Doiniiii Gornianus sein precibiis slrin- xii. Ei post p;Mtcos dics rodiii, sed jam prxdiclum l*;i&ciiasiiiiii in loco eodein niinime invenil. V. In cuJcm quoijne libro, relro inlerrogante in exiiu el post ignis piirg;ilorii crnciatuni xxx die- niin, pnescriplns monacbns sit absolutns. VIII. Iloc eliam robor;>liir, et anioto onini dnbio- latis scnipiiio coiifirmalur teslimonio. et longissinia coiisnclndine catliolicae Ecolesi;e, Apostido tcrsi(>, I coliiiniia ct Grmainenluin verilaiis (/ Tim. iii). > Oral nninqne pro defunciis fidolibus , non soluin alias, sc:l ciiam inler sacra missarum solcinnia. Et cerie, si niilla alia snppeierei aiicioritas, exein- plnin, ant raiio, siiiri(eie dcherei sancix Ecclosiu) laiilu leinpore ;»pprobala coiisiiein.lo. N.iin, si « iit oro dnornm aiU triiim teslinm slil omne vcrlitim (// Cor. XV); I qtianto magissi lola Ecclesla, ubiqre qni.lnain esse possit quo morlnonini valeat anima- r lerrarum huc concorditer clainat; Spirilus eninv liiis prodcsso, rcspondcl bcatns Grcgurius : < Si nilpx puhl inoitoin insolnbili'» non sunt, nuiltnin solel ai)mi:is, cliain posl inortein, sacra oblatio liosii:v s:iliil.iris adjiivare ; ila iil buc noiiiiiin(|uain ip^ae dornnclornm aniiii;c videantur cxpotero. > Presbyicr eiiim qnid.im in diaeccsi Ceiituincellonsis urbis, !ii a<|iiis calidis, quolies nccessilas corporis cxijjobat, lavari coiisucverat; ciiin qnidain vir inco- giiilus cuin tragno r.iiniiiati) dc pcdibns calccamenia aljstrabebat , vcslimcnta suscipiebal, CNeimti a ca- Kiribns sabaiia prjcbcbil, atijue omnc niinislerium peiajjebat. Cuinqiic lioc s;x'pins liorel, quaihiin dio duas obl;ilioiiiiui coroiias obsoqnculi sibi viro pro licneiliciione obtulil ; pclcns ul beiiii;ne siiscipoict, sanclns, sicnt Domiutis ail, docet (cam) omnem vc- ritatem. Ilic replevit orbcm lerrarnm, id esi san- ctam Eccle>iam, qii.x cst nbiijiie lcrrarum; cl ideo iion permitlil crrarc ipsam. Ilacc cst eiiim septciii Inccrnx siipra candelabrnm (abernacnli. Sepli- forinis qnippe gratia Spiiilus sancti , calbolicam illustrat Ecclciiaai, ne tenebris crrorum involva- lur. IX. Ilis cliam admiiiicnlaiilnr rationes catliolicip. FUeiiini, nlail AiigMsiiiius : < Qiiidain vivendi niodns ncc lain bonns csl, nt non reiiuirat ista post mortcin ; nec tani maliis, nl ei noti prosini isia pnsi niortcm. Est vcro t:ilis in bouo, iil iion ro(|iiirat isla : e lipie riirsns (;ilis in nialo, nl ncc bis v:ile:it, ciiin de iiac qiiod ei cbaritatis gratia orfcrebal; qiiam obhitin- l> vi(a iransicrit, adjuvari. Ergn pro non valde nial s ncm btitniliicr rcnnens, iiiter ca:lcra uit: < Si milii p.itrocinari \is, oninipoicnli Deo pro inc ofler liiiuc panein, ul pro pcccalis inlorvcnias : c( liinc tc au- diliiin essc C0a'ii0srei, ciiip linc ad lav:indiiin vc- iicris . cl me non invenerii. » lu qiiibns vcrbis dis- paruil; cl is qiii bomo esse vidoij;tlur, cvaiicscendo inno(tii(, qnia spirifus fiiil. Idoin veto prcsbyler, hobdomada se conlinua pro eo in lacrymis alllixil, salntarein bosliatn quoiidic obliilil, et reversiis pi^sl ad balticnm cnm j;iin niininK- invcnit. Qua ex r>*, qnaniiim prnsit aniinabns iinniolalio saci°.x> o;d,!lio- ni^ ('Slondilur, qiiandu li:ini: el ipsi morluorum sp'riiiis a vivcnliluis potuni oi signa indicain, 'iiiii us rT ':;mi alisolut; Mdtaiilui". projiitiationcs siint , pro valde bniiis graiiaruni ariiunos; pro valilc inalls iiiilla siiul ailjiiuHiil:» inorttionnn, scd vivoniin qiialescun(|iic cousoblio- nos. > X. Nec niiruin, si viventinm bencficia, vel ora- (ioiios niortiiis corporalilcr pr.)sint in quibiisdani ctiipis solvctiilis; cii;ii pros'nl cliain inorlnis in aiii- ina ad infidelilalis vel alioium criininiiin laboiii abo!* iiil im. Or;ivit qiiippe bc:iliis Stepliunus pid !ii|)idjnlil)ns , ol coiivcrsns esl Paulii?. Oraverunl pro paralyli'o, qticni por(:iban( qnalnor siliis i:; moi :i 8"» IMT.NArM'1 AIUJATIS kO.N'IIS CAI.Ihl t<:.2 fiH^iilo, ftiiiiilii iii iufciiiiiii) 4Jc»reiiili-tis ci!ii\it iirii: A |»roliniis, iikiihi kiia (li.-dil uliUlioiiem, julifiif. iii |ir Aii s:)'.ic(iis Aii;,'iibtiiiiis : i Jiistus iiiiriiidiiiu i!e.siiiil or:iic. iiisi (lesiiiul J!islii.s esse. S(ji!ip(;r or.il, qiii seiDper lic.nii agil. t Xi(> ilein : < Sicul in noo cor|>oie nxilla iiteiMhrj IiabcniMs; oiiiiis.) aiilein nieinbra nmt ciiiiKlcni actiini iialient : ita uinUi unuin corpiis stinns iu Clii-isto ; cis oircrfL-liir. Qii.e lUnn pruci)» rtii»>el iiiuiuiijla, ijoii hiitil sis.T iillcriui ul> cccl(oi:« cxire. Coiiiiiiiitiioiicin qnippe a ()o:i,iiio |icr t.crviiiii Doutini retef>erjHi. Ecc^ et ex Itoc paiel, quaiiiiiin pro&ii obl.iito lide- iium spiritibns dcftiiicioniiii. tl eiiiin caro juiiicare de srpiriiibtib |i0.ssii, lioc laigiri (iigiialU') esl, faclus pro lioniiniliiis i)uiis laro XVI. Scii aii iioc objiciint iniiiiici verilalis; pnil inorlein iiaitc. prjtHii-ia iiutli proilcsse. Et ad sni erroris assertioiieiu iniliicina hrc lestiniotiia. l>n- uiiiius cniiu dicit : < Aiiibulale, diiii: lucem iiabcii*. ne tcncbrx vos coinpreliciidaiil (Joan. xii). i Kt Apoatolus : < tcce, nuiic tcinpiis acceptabile, ei tc nunc dies saliilis (// Cor. vi). > Et ilcruni : < [)iiiii siiigtili aiiti;!» allcr altcrius rricnibr.T, Dcus aulciu le:''P«s habemus, opcrciniir boiiuiii ad omncs, tcinperavil corpus, ut non sit sciiisma, > id est dis- coi-dia, € in corpore {lioiu. iii), > i.i esl in Ecclcsia, «bi debel esse uiiitas. « Scd iti id ipsiim pro ic.vicciii soiiicita suiil nicnibra (/ Cor. xi\). t Soliicila, iu- quniii, sinl In id soiliciludiiiis, qiioJ sit ipsum, id esl indifforeiis, ut non miiiiis pro alio, qiiam pro se (iaborel). < Si fjiiid paliltir uiiiim ineinbrum, coin • ji.iruintiiromiiifi meinlsr;!. Sive gloriaiur unum nie:u- briim. coiigflHileal oiiiiiia mombra {ilikl ). t Xni. Ex hls palel (uiod siciit pcr camileni aiii- m:H» diversa ineic.bra viviini el colligantur ; sic el por ctsmdem Spiriliim Ciiristi liiversa ejus meiubta I47;i!iiiur el iu unitate conservantur. Indti est qiio.i ni;i- lime autem ad doniesiicos fliici (Cnl. vi). > £t Sa- lomon : < QuoJcunque putest inanus ttta, iiKUinicr operare; quia ncc opus, iiec ratio, nec M:ieiitia, ncc sapientia erit apud inferos, quo tu propcras {Ecele. ix). > El Duvid : < Qtioiiiam iii sxcuium niisericontia <-jiis {l'$ul. cwn). . lix liis vcrbis liqucl, quod post iniivtein leticbris poeitaruni iiivolvitur, qtii iii liac luce \iaiii Dei perauibiiiare contcmpseril. Ilic cnim bene operaiilibiis iiiisericordi;i Dci iribuitur. M.ilis vcro pos' l»;ii:il sibi co:iiparjre sulisidium, aul salulcm. Quapropter vivcntiuui bc- r.eflciis defuiicii saiulcm a^quiicrc iiciiiicuiit, aul iiro se invicem sollicili suut oninas lideles iii Cliristi q ralionem. Ilcm leste Aposlolo : < Oinnes nns inan;- fttslari oporiei ai:le tiibunal Clirisli, iil rcferal unus- quisqiie propria corporis, proul gcssit, sive boiiiiiit sive niaium (// Cor. v). > Ecce, secundum lixc veib* uiiusquisquercporlabil iu judicio boniim vel uiolum, quod gessit iii proprio corpore. E.<*qiio d :iiir initi- ligi, iion prodcsse sil)', quod alius gcssil pto co, posi fioiuiionem corporis. XVll. Ad iioc sciciulum, lins aiicioi-iiatcs Ikjc iu- nnere, quoJ post morteni nuilus pulest coinparar) sibi aliquod ineriluiii. Nullus eiiini, ijwi iii bac vito neglexerit, posliiiiam obieril, Deum puteril |>roi!ie- reii. Yerumtamcn, si (|uis in (idc oiicranlc per di- leclionem uilimuin clauseril diem, fidoiium prccibu;', aut piis aclilius poteril adjuvari. Hcic etiim ineruit. corpore consritiiti; iil si qiiid palimr uiius, compa- li;»!itur ca?leri. El iJco, ridelibus iii igiie puigalorio patieniibiis, cscteri coiiipatienles sollicili siiiit pio eis : < Solliciliidine » voro < noji pigi i {Rom, xii), » Sed qiiasi pro se iaboranl, pro cis absolvendis. Iiide esi quod jcjunando, vigilando, eieeinosviiis aliiaque {liis aciibus insisleiulo, oraiionibus inslaudo, lalibus remediis el vivis el dcfisiioiis iii Cbrisli corpore per liiiiialcin fiilei et conip:igom diieoiiouis constiLuiis jiubvenire procurat. XiV. Et siimirum < sanctus et verus, qui hubel ciavem O.svid, qui ct.iudil, el nemo .ipcrit, apciiiet lieiuc ciaudit, qui haiict cLves moriis el iiireriii, (fesiderium paup>Tura cxaudit, et aiires cjiis io pre ces eorum {Apoc. m), , ut eos sohal, qtios E(rc!esia D "t ab ipsis ndetibus juvaretur, qula inlcr ipsus lide solvii ; (ios ligel, quoi Ecclesia Iiga«, sicni ip.se ail : t Qiioitciiiique ligavoritis super torrain,eril ligaliim ct iii cffiiis; et quodcunqiie solverilis siiper lerram, eril sttlntum et in <'oeIc {Malth. xvi). t Ideoqiic si sjiios Eccicsia sotvit super lerram, solvunltir el in coelo, sive viventes et incricnlcs fuiel^s. Aii eiiiin : Q>ioi.lcv!ique. XV, Legilui eliam in liliro Di.iJogorum , q«od Vje.iliis Bejiedicius pro vilio lingiia;, nisi se corri- gcrent, duas saiu-iimouiales e.\commuiiicavii; qux, piistiiiis moribus iion muialis, post pauttiliim defun- tl:e sunt, el tn cctlosia sepullx, Scd dum sancl;x} communio!iis bostia fierct, ab ecclesia exire vidc- lirtiur. T'Jjic bcaio Dciiea-ao indicaiurr! esi; qni tes fideliter vivendo lidem scrvavii, el inlcr membra corporis Ciiristi ineml.Tumexstiiit. Hiiic bcatus .\u- gusliiius uil : < ileic omiie n.eritum comparatiir, (pio possit p<)sl Iiaiic vitain rclevari quispiain, vel gra- vaii. iNciiio se pncparel, qui hoc neglexii, cuin ab- ieril, Deiiin promeicri. > Won igiiur ista, qiijL' pro dcriinctis commciiuaiidis Ireqiicnlat Kcde^ia, illi aposiolicje sunl adversa senieiiiiiC, qua dictiim est : e Omiics astabimus aiite iriiiuna! Cbiisii, ui rcci- piai iiniisqiiisinic secuiidmn ea, qu;e per corpiis fji'*" sil, sivc boiiuiii, sive inaitim {noni. xiv). > Qi:iii cliiim lioc iiieriliim sibi quisque cuin in corporc viveret, comparavit, ul ei possont ista prodesse. Wcc cnim oiiuiibus prosuni. Ei quaie non omnibus pro- 8- Linrn contu\ WAi.hKN.SKS. SSi sii>i(, iiisi (Koi.icr i!ifTi'reii!i:im vii;r, (|i;ai!) iia posi- lus, iil illic obiiiieal, proiiicrcaJur. > liidc csl (juod ail, quia supradiclus Fascbjsius t ci sii»rum elce- mosyiiariiiii largilate oblinuit lioc, uiiimc poluisset promereri v<>iiiain, cum jam nil poss.el opcraii. i Qiiod ;)niciii ai( Aposiolus /v^r corpus, iiitelligeiuiuin c>l, pcr iLMiipus quo fixil in corporc. CAPUT I. Contrii fot QHi ufgiiiii igneiii purgalorinni, ct niiinl, $j>irilii$ a c>\rne $vhtlo$ coii.iniiu ire (iii aelum, vel iiilerr.uni. (AriT Xf. Conlra fot qui dicunl, couleiit spirilit* ilefitiicloivm ante jiiilicium, nec rtr/nni, tiec iiiferniim iiifjreui, reil aliii cotiliiieri rccrpiniuli^. I. Siiiii econlra aiii qiii dicuni, .iniiins noc < Orliim, noc iiircrniim ingrcdi .tnte jiiidorc mansiones, cl repiobos infcrni cni- riatilxis lonjueri. II. Scd et hi in sii» assorlioiK? f;ili!m(i!r. Trb quippc suiil loca qnx Sjiiiiiii.s a carno soliiios rcci- piiiiil. Parsdisns roi ipii spiriliis perloclonim. Infcr- I. Suiii vero bscretici quidam, qui asscrunl ani- B nus valde nialos. \^uh purgalionis cos, qui necvj.lde iiias a carnc soluias coiainuo asccndcre iii coelum, aul desceiidere in iiiferni suppiicitiiii. iNogaiil enim iKiiein purgaiionis. His oblnqunntiir aucloritalcs, pxeinpla, rutioqus Cailiolica. .^poslolus eniin ail : 'i.iiiislnin es.se fiiiidamenitiiu ; al<|ue subjiingil : < Si qiiis superxdificaverii siipra hoc f-jndamcnium a«- riiiii, .irgeutum, iapidcs pretiosos, tigna, fa-nuin. blipiilam, nniusciijusque epus qiiale sil, ignis pro- iiabil. Si cujiis opiis nianseril, quoJ snpcr;edilicavit, ni«*rcedcm accipiel; si cnjiis opus arserll, deiriinen- liini paiiclur: ipse lamcn salvus erii; sic lamon lioc de igne fulurso pnrjijjiioiiis potesl accipi. Loni suni iioc vaidc mali. Ei sic, vaide bonos susci* pil locus vahle bonus ; valde malos Jocus suinme malt!« ; modiocriier inalos loons mcdiocvitcr niabis, id Oal levior mforno, sed pcjor miindo. De vaide bonis eral Aposlolus, qui direbat : « Ciipio dissolvi, cl es6C cum Cbristo [Pluiinp. i). i Cliristus auiein csl iii dextera De: Palris, ubi eiiam inlerpeliat pro nobis. QiiociiTa, qui cum Clirisio esse posi dissoln- tioncin corporis ciipieb.'»l , hatid disbium qnin ia ccelo, iibi Clirisiii» est, esse desiderabai. tndc evi- dcntiiis :id (Jnrinlliios aii : < Scimus quoni:iiii si tcr- rcsiris donnis nosira biijns babitalionis dis«.eivaliir, qiiod .Tdilioalioiiem ex Dco liabcmu.'!, i!o>''iti!ii noii II. Pensandum igilur soHicilc ost. quia illum di- ^ nianiiracl;im ;clornam iu conlis \ii Cor. v). j Rc(c, .vil pcr igneni posse salvari; non qui snpcr boc fiin ilaniciituin fcrruin, xs vcl plunibum scdilicat, iil est pcccala majora, ei idcirco diiriora , alqtie iimc In- solubilia; scd ligna, fcnum, slipubim, id csl mi- iiiiua pecoia alque levissima, qiix ignis facile cou- tunial. ltem,AugU5iinus in Enchiridio ■ < incrcdibile noii est, aul inveniri, au( lalere nonanllos iidclcs, pcr ignera qiiemdam purgalori:im, ^nunlo ma<^is iiiimisve boiia pcreuntia dileieriinl, taiilo U.nHns, cUiusquc salvari; non lanieii taics, de qualibus di- ctum est, qiiod regnini) Dei non possidt^biinl, nisi coiiveiiieiiicr pcBiiiicniibus cadem criuiiua rcinil- tan:ur. ConvcnieQlcr aiilcm dixi, ulsleriles in cloe- iuosyiii% iion siiil. > Iiem bcaiiis Joanncs Baptisla sinoomni anibigiiiiate scil Aposiclu*, post dissoln- lionom (orroslris domus, id est corporis, ijtiod esl (Ic icrra, se baborc in coelis (loinum ysi.oniani, non manufaciani, id esl miiiistirio ^licrius, sed ex Dco, id csl opciaiionc divina. Hiiic et Domintis : < \'h\ fiiei il corpus, illic congrogabunlur el an'iilaB (Lur. xvii). » Quia animse spirilii;»!es, solula moJe corpo- ris asocndtinl ad ooeliim, iibi Clirislns osl iioo sol iin sociindinn n:iliirain dsviiiiim, se«.l cl secunduii! hii- iitan:im, in qiia corponiliior cot^!<;s ascondil. 111. Ct itcrnin : < Si qnis milii miijislrat, mo .•^cqualiir; el nbi egosum, illic et minisler mcuseril (Joan. XII). ) Fi iliTiim : < Si abiero, ei prrrp.in- Tcro vobis locnm, iicrnni venio, el accipiani vos ad ail populo de Cbristo : < Ipse vos bapliiabii in Spi- D mc ipsum, ut nbi ego sum, ol vos sitis [Joan. xjv) ;i I ritu sanclo Cl igni [Harc. 1). 1 Piirgal qttippc Do- niiiius p- ccala in baplis:iiale el igni tribulaiionis lcniporalis, ntu ignis pnrgationis. llciii scriptum cbt : < Pone ollam super prunas vacuam, doncc in- ralescal et liquefial xs, et consiimalnr rubigo {Eucli. xiv). I Olla pst, quxvis aiiima fidclis ntinc plc.ia virtuiibuscl opcribus bonis, nunc vaciia, id csi impcrfecia. El quia iii snnciis desidcriiset opc- ribus perfocla plane non cst, (scd) pcccatoruni ve- iijaruim rubigine esi foedala; cl ideo siiper prun.^s igiiis purgaiorii poni jubelur, qnousqne crucielnr ignis ardorc, el sordes pecc:itortiin levinm iii igne coiisum:)nlur. T;tnta eiiini eril mcr.i p;:;ritiancndi iu igite, qua il;i eril rubigo pLCcati. el riiienm ; < Palcr, quos dedisti mibi, volo, \\\ nbi cgo sum, et illi .sinl mecoin, ul videaiu clarilalciu meam. quam dedisli milii {Joan. xvu). » Magii;i ilo- qnccsl nierccs amoris el operis boni. esse nini Clirisio. Revera in.xsiiniabilis bonor, ulsii adopliviis rtim onico; iil sil ubi esl liiiicus, noii cojrqii;i!ilci ul |)rjedicluni csU (;.\PCT XU. toutra eoi qui in ecc'esia orare nolunf, ncc ecele- siiini efne nuncu\iandtim asseruni. libi probulur et ccclesiam esas vocandam, et ilii C/ise orunilum, et in macjna vcneiatione hubendain. L bi eiiain re- spondeiur cu.dum eorumdem hivielicorwn obje ciioni, qua ex verbis beati SleplKnii aiunl, quod Kxceisus non liabilal in Dtanuf.iclis {Acl. vii), el ideo uec in ecclcsia. i. IVosicrca ap|ioiiuiit iniqniiatcin super ini()iiita- leni ei doiiiuin Oei, doinuin iilique oraiioiiis co.i- lciniiciiles, nialunt orare ia ftabulis, vcl iii cubi- rulis, seu in llialainis, quatn iii ccclesia. £l ad luajorem conlcn.pluni, ninlierculis ei insipiettlibiis persnadere nilnnlur, non esse ccclesiani, nec sic delicife vocari. II. Coiitra fjuos sacrae Scriptur.-B proferinuis le- slimotiia : < iil lioc pr:rscientes fidelcs, » siciit bea- ins Pclrus docet, t custodiant semelipsos nc insi- p^enlium errore Iraducti, a propria excidant firmi- laie (// Petr. iii). > Altendcndum igilur esl qiiod domus t)ei doinus oratioiiis vocaiur, et cccLsia. Ouanlaqne sit ei reverentia exliibenda, scriplum Cbl iii iibro Evang.lioruin; quod Dominus invenil iii templo vendenles boves ei oves, el roluiiiba.% c( jiuinmularios sedeules; ec eusw feci.ssel quasi fla- geUuiu (le funi Hapc Joannes. Marcii.s vero ail quod uon sinebai Dominiis « ul qiiisquam transferret vas per lemidiim, el do- cebal dicens eisrNoisne scriplum est quia donins !)ie:i, domus niationis voc:)bitur omnibus gentibus? Vos antem fecisiis eani sj)cluncarn lairoiium {Mi.irc. Ki). > £t liis gestis , seciindum Lucam, < eral quuli- die docens in tenipio {Luc. %\i).t III. Ccce evidcnier paiel quod (eiit|)lum vocat domum Patris sui; ol domum suam; et domum oru- (wnis non solum sibi, vel apestolis, se.1 cunctis gcniibus, id esl eleciis ex Jud;eis ei gcniibus. I!x- rctici vero, nec doinum Dei, nec domHin oralionis vocani, iiec in ea cum clociis orare cur;.nt; sed ni;ilttnl in doinibiis suis, qiiam in domo Dei oraie. in qtio paiei, nec vcrliis, nec opere Uominum je- suni ChristHm seqni ; dum lenijilum, quod ipsc I.Tiilo|)ere vciicralur et scrnione ei opcrc, ipsi b!:»- Sjtlieniant; ncc in eo, ubi gcnlibus orandiim cssc ;>ia:dixil, oranK Bcsliam nainqne, lioc esl Aiilithri- B A suini i»< qiiiiMiir, id csl iiiiil.'inlnr ; qnl si' iit inAjiu- calyjt^i dicitiir : < AjK.Tuil os sniim in li1:isi)licini;iK, b1:ivpiicni:irc iiOincn Cjus, ct ijbcrnacuhiiB cjus, cl v(:t qni in ru;lo liabilant (Apor. xut). > IV. I]las|ibc!naiit tnbcrnacnlum Doi, duin diciinl, |iOliiis iii Liibiciilis vcl slabulis, (jicnn iii doino Dci ()i:iiidiJiii. Ulaspli Ibi doc:ores audiebat, sicut sciipluin cst dc paren- libuj eju«, ( qnia invctteninl iluin in lciii|)lo seden- lem in medio doctorum, ;itidicnlcm illos el inlcrro- j!:iiilcin (/^i/c. ii).> Et cniii dicercnt : « (l..lciiie.s qtta:- rebamus te (ibid ), > rcspondit : < (Jnid esl, qnoJ iiic qiixrcbalis? nescicbatis qiiia in iiis qnae Patris mci sunt, ojiorlct metsse > (Ibid.)'! Ecce iiiventnsin icmjilo, responilel, illud esse Patris siii, ei oportere sc esse in eo. VI. Adliiic scriptum cst iii Evangclio Lucic de discijiiilis Domiiii post asceiisionem : ( Et cr:iiit seinper in lemplo laiidaiiics ei beiiediceiit Et post advenltim sancli SpiriltiS, sicut in Actibiis apostoloruin habctiir : < Eraiil qno- lidie perduraiiles uiianiiniter in leinplo (Act. n). > Lt ilerum : ( Petius et Joannes nscendebant im C lcmplum ad horam orclioiiis nonam (Act. iii); > -l tiinc ciaudnm ex nleio mairis su?e rcparavertin!. VII. Item angelus Domiiii , educens aposlolos de _ carcore, rtil : « Ite, et stanies iu t^mp^ loquimini ^ plebi omnia verba vita; hnjas. Qiii cum audissenl, iiilraveruiit diiuculo iii lcmpium, et (locebaiil (Act. \). ) Item : « Paulo oranli in leniplo conligit fieri in stuporc^n mentis, et videre Jesnin {.ict. xxm). > Anna qtioque vidita ( noii discedebai iii teniplu se.rviens nocie ae uie (Luc, ii). > Simcon etiain, ( Justus ct liinoratus, exspeclans consolationeni Israel; ct Spiriliis sanctus erat iii eo. El vciiil in Sjiirilu in lcinjilum ; eiacccjiil iestiin in ulnas suas, ci bcnedixit Deiim (ibid.). » _ Vin. Ex his paict quod aposloli iii teinplo ora;it l.iudaniqtie Douin ; el vidct Paulus Jesum : ibiqnc €X prajcepio aiigcli dorciit : Aniia eliam a lenijilo non disccdcb;il serviins Doiniiio die ac iiocte. Vir quoqiio saiiclu? Sinteon , Sjtiiilu sancio j)lcitns iii codcm Sjiirilu venit in l(;mphiin, et accipii Jesutn, el benedicit. Quaie ergo impii ha;relici jaclant se servare Evangelitim ci sequi aposiolos; cum nc»ii in lemploorent, sed in thalamo, iiec ibi doceant, sed in foro, cl qnidam clam in domo? IX 0 insensati ! nunquid molestuin esi vobis, si D.'us in quaiibel urbe, villa cl caslro domum ha- bcat, ut honoretura suis; cum mulli vesiruni ha- bcanl non unam, sed phires ad vcslias volunlalcs? Iiein vus iiabetis domos, aliam ad manducundum. S37 LIBFJl CONTnA WALUENSES. ft"» «liain 3(1 tlormjen Jum , i«liam ;iil alios iisiis : Ciir A Homiiius, qiii inaiuiiicnvil ri liiliit ciiin ilisrij^uls. iiividelis popuio Clirisliaiio, si liiil:OiU (Jomiiin ad nrnnduin, laiMlaniiiinive Detiin, scti nd (loreniliiin vprba Tilx>? lloni, quia Detis oniniuin cst, non unins froliiis, ab oinnilius in coinnuini csi orantliis. X. Qiioii auleiii domus oralioiiis ilic.iltir ocde- sia . cl aiicloiiuie el ralione pidhaliir. Ecclesia Ail liivo, conscijiicltir, noii osso niaiHliic.uidiiin cuin ali()tio ; aul niaiKiiicaiKlnni csse laniiiin onin infl(l(*- liliiis; qiiod seiilirc, osl siiiiMiia dciiioniia. Rt^slal igiltir, iil C(-rlosi;iin Dci iiilclligiiiiins ilti doniuui oralionis. Ihidc ol ocdcsia diciliir por olymolo- giam, xdos cloricoruin : non f|iiod ipsi laiiltini iii (|iiippe dicilur iiuiic convocalio rnicliiitn, nniic con- ea convoniaiil ; scd qiiia o.Tlcris fidclilnis fictpien- t;rei;alio nialoruin, nunc donuis Doi, ad qnam plc- lius; ct (piia ooriim csl eam ciisiodiro, claiidorc, ruin(|nc cl lii, el illi coiiveniuiil. Ecclosia ditilnr apctiro ol diviii.«» ihi oclobrare inystcria. coiivocalio fidciitim ; tnidc scripltitn : » i'aiiliis vin- XII. Noc mirtiin si ctclcsia Dci diciltir tain oon- clns Jesu Chrisli, ei Timoilieiis fralcr IMiilomoni vncaiio lidclium (|tiam locus oralionis, ubi convc- dilccio el iidjulori noslro, el Appiic sorori cliaris- niunl; sicul ct domus dicilur inansio ali(|iia , ct siinae, ct Arcliippo cotnmiiiloni noslro, ci ^cclesiic mancnles in ca. Ciim eiiiin Icgilur Doniinuni (pi;c in donio sna osU Gialia vobis cl pax a Doo intrassc in domtim piincipis IMinrisx>oiuin, Sabbalo r.itre noslio, et Doinino Jcsu Clirislo (/'/li/. n). > B manducare pancm {Luc. xiv); domiis sigiilficat K.cclosi.i diciiurcongrogaiio malorum, undc David : nAaiisioncs. Cum aiitem logitur de rogulo; quia I Odivi ccclcsiam inaligna.ilium (P$at. xx\) i Ec- clesia quoijiie dicitur domus oralioiiis : unde Apo- stoltis ad Corinibios : < ConvenieiUibus vobis in ec- clesia , audio sci^suras csse, cl es p.trle credo < credidit ipsc, et domus ojns lola {ibid.); t du- inus sigiiincat manentos in domo. Civitas qnoquu significal locum civium aliipioruin; et civcs ibi inanenlos. Lncuin signiiicat , ciiin dicilnr : i Vi- (/ Cor. XI ). > Ei patilo posi : « Convcnioniibiis dens civilatcm, flivit Jcsns (Luc. xix). » Cives si- vubis in unuin, jam non est Dominicain cuciiam giiifical , ctim dicilur : < Cuni intrassel Jesiis Hie- inaiidticarc. Cniisipiisque cnim suam c {ilatdi. x.) Nctpie eniin miironini nlius auieiii ejr.tis ost. Niiiniuiii doiiios iioii bnrciis atnbilns, atil locus i|ise dicebal, i qnis esl liic? > ad maiiducaiidtitii cl Wibeiidttin? atil Lcclosiatn Doi sed civos immancntcs. coiilcmiiitis el confnndilis cos, qtii Oiin liahcnl ? > XIII. Synagoga qnoqne diclliir locus oral:oni<:, (Ibid.) Apcrlo ail, qiiia Corintliii, qnoruin qtii- in qno Jtidioi coiiLjrogabanliir. Et ipsi onim Jti 'a-i tl:iiii eranl lioni, qnidam inali , convcnicltnnl iii ec- |,iiic niiiiil ad Doniiiiiim dc ccniiiriont; : « Synago- closia, id csl in douio oralioiiis, sicul oxposilores gam ipse aulificavii iiol is {l.iic. vii); i sii-nificantos auiliciitici dicuiil. El i«le<) siiiijuiigit : « Convcnicn- noininc synagoj^nc (ionium, quani e s codiiicavcral libus vob;s in nnuni. > Qttid esi i in niinm ccnvc- ad oianiinm. Joaniics qtioqtie ait angelo Si:)yrii:« iiire, > nibi in unnm locuin simiil vcnire ; qiioin Ecclesiae : i Blasidieir.aris ab liis qui sc diciiiil Jti- locuni supt-rius iioiiiiiiavit ecdesiam? Et (pioiiiam d;oos esso, et iion sunt. sed siiiil synagoga Sataiiic in illo loco, iu csl iii ocdcsia, si; rclicicbaiil. ic- prcliendil cus ilicetis : < NiiiKpiid doinos non lia- lol s ad niaiulticandiiin cl biboiKltim? Aul ecclc- siaiii Dei coiilcnmitis? > Iric csl non babelis alia loca, ubi vos rcficiatis? aul cum liabcalis alia loca ecdefciain Dci, id csi domtim or.ilionis contemni- tis.ibi nianilucando atil bibcmlo? quasi diceicl: ccclesia non donius ad maiiiliicandum, vcl bibcii" {Ajyoc. ii). » 0"o '•' '^co, sinc oiiini scrtipulo Jii(!a'( s voi-at syn.igogam Saiaiuc. XIV. Maiiirostiim cst igiltir liim auclorilale Apo- stoli, luin indticlionc prjcscriploruin similium, Ec- dosiam Dci dici, lam doiniim oraiionis, qnamcoii- vocalionem fidolitim. Ir. occlesia ciiim m;ilcri;tl', variolas, sivc muliiiudo lapidtiin, ai:t ligiiorum si- giiilicat divcrsos ordincs iidciitim : pavinicnlum i;t dum, sod ad oiandum ; el ideo, si donios babolis teclum, snbdilos ct pr.nelalos : fciioslrai per qnas ad maiiducandum vcl bibondum, ibi vos reficiie, p |»x oadi iiifiiiiditiir, doclores pcr qnos ca(>.lcri lido- non in donio orationis, id csl in ccclesia. Qno- les illustranltir, qui liicc scinionis Doi iliuininaiiltir. circa, qui iii ocdcbia Dei inaiiducal anl bibil, ip- Fuiidamenlum, qnod lotiiin pondtis Ecdcsi;e stisli- saiii oontemnii, maxitne si iiaboal donr.iin ad maii- iiol, Ciirisltiscsl, quimoros noslrossuslinct ; oslitiin, dticaiidum. Ecclosia iianitpie Dci , iion est domiis (ides; allarc, Deits ; laiitiido ccdesi*, charilas; ad inanducaiiduin el bibenduin ; sod doinus ora- aitiliido, spes; ioii^iludo, persovcranlia ; lampados lioiiis scii candcloe, Scriplur.i!, sivo viiitiies; cynibaia, si- XI. Ex bis palct occlesiam Dei dici lioc loco gi.uiii jubiialionis. Ctiiii or{;o n':itcrlaiis ccdcsia doMium oraiionis. Alioqtii, si quis dical, ecciei>iain sigiiificcl spirilu;ilcm, non inconveniontor ojtis no- Dci dici lieic iiddcs, iiiiendal quaiila sequalnr ai)- iiion arcipil. Quia ilcrumqnc signum ccnsctur no- stirditas. Aposloltis quippe rcpreliendit iicic Corin- minc rci, ctijtis csl signum. liinc rroplicta at do liiius cotticdoiiles iii ecciosia Dci. Ei, si ecclosia inaiina : i raiicin aiigolorum iiianducavit boino Dei inicliigilur bcic bdoiiiiin coiivocalio, coii.<>c- (lUul. lxxvii); > no.i quia csscl paiiis angoloruni ; qtionter videbitiir oos, qni comcduiit iii convenlti sod qnia signilioahal illum. El Aposloius ait ik p*»- i(.!diuin reprclicndcFC ; cl bic roprcliciisibilis eiil lii qt;;c fundcljal .iquam Jtitiais : i Cotiscqueiuu 630 RLUNAIU» AnnA lONTIS CALIDI LIB. (X-MUA WALHr.NSES. 840 r.()s p<'lrr>, prlr.i aiitciii er;ii ('.iirisliis (I Cor. x); » A niuJiiiis ronlia per ciifinnspeciioncm iiitinW:ri:il Cliriittiini, qtii a(|(i.i sapicntix rospotal. XV. Ciin) atitem (liciinus, in (loino oraiioitis, iJ fsl iii occlcsi» orandum, ininui i vorilalis rr>iitr;\ itos inliicuiil iilitd (i)v.ingclicuin : c Tu auliiii, cuiii ul ilrsiileria illicila tocrccaiilur, n''c ('onciipisccnlia r.'irn:ilis nilmiltnliir ; gcd lo(a conlih inlcnlione P.t- (crccoicslis orelur eo nllenliiiH : qno clniso cor(!iJ riililii, ;t si)pcrvcnicnl;l»ii8 iioii inlcrriiiiipilnr ciiris. 11. ic csl ointi.i, ()ii;r fiuliim pcncirat. Ila-c piil>al oraveris, intra iii cubiculnm luuin, cl c!;ii'SO oslio, aurcs r.ilris culesiis. II.tc iuipelr;»t, si quiil poiilii- orn Paticni (iiuni iii ahscondito; e( Pa(er luiis, qiii vi(l«;( in abscoiidito, redde( (ibi (Malllt. vi). > Ex l.is cnim aiiiii( oranduui esse in cubiculo, noii in ccclcsia. XVL Scd, si orandiim es( iii cubiculo, noii in orclesia; Josiis Clirisitis in ciijiis oic doliis non Liit, orravil, cum vocavi( doniuiii orationis , si ibi ii(-coiiditM, roddol tibi {Multh. \\). i XIX. Piaeicrf^n, qnia in ccclcsia orarc noluni, contin nns pr.Tlcndiinl exciisniioncs iii pecialis, e( iiidiicuii( iiitid (;tiod boatus Sloplianiis ai( i:i Acli- biis aposloloriim : < Salomon xdificavi( Dco do- niiim ; sod nciiExccIsus in maniif;iclis li.iliilai. s;cm( Proplit;tn dirii : Coeliim milii scdes csi; terra nti- Vcritas dixit, (ioiiii).i or;tliouis csi qiiia ibi or;indiii:i 0 toni scai ellii.ni pcdiim mcoriim. Qiiam doiinim .xdi- c,s(. Ilo.m si in ecclosia oranduin aoii esl, peccuvc- ficabiiis milii, dici( Dominiis? Au( quis lociis rc- ruiil Pc(riis c( Joaiines, qui asceiidcruiii ad lciii- quiciioiiis mex est? Nontie manus mea fcci^ bxc plum ad horam oratioiiis nonani. Iicm peccavii ouinia? (i4cf. vii.) » E(, inquiun( , si Excel!>us iioii P.iuius; pcccnvii Aiina , qnx non distjcdebat a (eiii- babit3( in maiiuraclis, non liab:(;i( in ecclcsiis fadis jlit, jejuniis e( oiaiionilius serviens nocle ac die ; niaiiii bcininuin, Si autem ibi noii habiiat, cur iie- (,uod iiii'iue sentirc, extrcmx demeniia; esl. Con- sie( igitur, ojandum csse iii ecclesia, tum aucloii- laic Chrisii, Itsniexempiisapostolonnn, alioru.iiqu?, sanclorum. XVIL Orandum (amen csi ubiqtie sicui Aposio- liis ail : I Volo viros oraie in omiii loco, levanios puras i!i.ii!us, sine ira et disccplaiione : similiter (■( nuiliercs (i Tim. ii). i Et Pioplicia: < I:i onsni l<;co iloiiiiiiniionis cjus, beneuic, anima me:i, Domi- G niiis ilbic aJ orandiim ? XX. Ad qiiod respondcmus, sic iiitclligondum : < Dciis noii habita( in nianufaclis, > id osi imn ihl cl:ii!ditui', aiit coi:(inclur in nianiiraciis. Iiniiiciisiis es( cni;i', e( inrircumscriptus Deus, cl illocalis <■( ideo iion circumscribidir; aii( coiilinciur iii bi('0. Cui eniin coelum sedcs cs(, et terra scabclliini, quo- modo coniincreiur in aliqua domo? Cnir habii:is in domo tua, ibi includeris , noc uspiam alibi es. no [Vsal. cii). > Ctim ergo ubiqiiesi( orandum, vo- "* Non sic babiiat Deus in nianufaclis (einplis, iil sic luil Deus .specialiJcr esse locum orniioni depiitaluin, ibi includalur, quatenus nusquani si( alibi. scilicct (aiiium ad oranduiu cl servicndiim Deo, ni XXI. Pr3ntere.i, i SpirKus cs( Dous (// Cor. iii),» taii(o alten(ius fia( oratio, qininlo ibi soli vacalur sicui idein ait : et ideo loco corporali noii conliiic- Deo, ne qiiid aliud fiai. Alia qtiippe loca , pluribiis !»r; sed babilal per graliam in cordibus elecloriini, SUH( plerumqne nogotiis implicila, Ei ideo, si ibi L'nd(^ Apnsiolus ad Eplicsios ; i J)c( vobis Pater uret qtiis, vciii, nolil, nonntinqiiam interriimpilur. Doinini nos(ri Jesu Cbristi habi(arc Chris(um pcr t Miiscc naiiiqiic morientcs pcrduii( suavi(atcni uii- lidem in cordibus vcsiris [Epliei. iii). > Fidcs enim gueiiii [Eccle. x). > Catisae quippe temporales inu- tua de Cbrisio, Chrislus (est) in cordc (uo. Iliiice( Acaniin inore. per insolenliam sc ingerenics, corda Prophcia ; c E( repnlit (abern;»fulum Silo, tabcrna- «rjniiam confuiiduiit; iicoralioiies, qiiaiper se, vcl- cnlum su«m , ubi habi(avl( in bomiiiibus (PmL ularomatafragraieiil, suavem rcddanl Dco in cran- lxxvii). » Ecce, quoinodo habilavK Dcns in labcr- libiis odorem. naculo suo. liabilavit eniin ibi in boniiiiibus. Sic XVIIL Cum ergo aii Dominiis, ul oratunis inlre( babita( Deus in ecclesiis, l».ibi(ando in hominibus : in cubicujum, non slalui(, u( lecius nialeiialis sil ^ e( idco p(.(ius liabi(a( ibi, quam alibi. yuia in(er- locus or.itioiiis, itniquam enim hoc fecil : ntisquam d«ni piurcsibi conveninni.olcum niajoii devotione, vocavil locliini, vel ihisLiimin), (iomum orationis. Sanc lempluni vocai donium Dei, e( donium ora- lioais. Non ergoiiilelligeiuium est de leclo marilali, sed spiriluaii. Vocat i<;iiui' cuLiiculum , scciciiiin fordis ; iibi .si boiia es( conscienlia , suavi^er quis p;iust:t; si vero mala, vebementer grava- liir. Oraluriis i(aquc qnis, sccretnm cordis intrare ac fervcntiori Ade concurrunl; servitur DcO obse- craiionibus, ei perceptione sacri pabiiii, id e.si cor- poris Chrisli, e( divini verbi. Cuin igiiur scmper e( ubique sit Dcus in cordibus clcclorum; plcniiis ct perfcciius cos replel in ecclesiis, cuiii in suo obsc- qnio eos viderit promptiores. Veriimiamen, si Dch* ubiquc csi, cun» dicat : c Ca.duni el terrain ogo im- (jibel; ut non t;iii(uin ore, sed e( corde ore(. Cu- pleo (/*«. xxiii); » in inantifacds csl, con( iieiis ao liiciiltiin coriiis !ii(rc(, nc inciis per c.xleriora fusa, rcjciis; scd non ibi iia iiiliabila(, iil iii (onliiitis frucliim orationis pcrdat. In se vcro revet-sa, lanlo eleclorum : bic cnim inbabilal eiiani pcr ^iai.i;!m; facilius pcr oratioiieni impclrci.quanlo cuncds aliis iu iHi^ vcro csl pcr esscniiam, poicndani, c( |*rx- rlirclis, soli Deo vacare coiKcadil. Ei idco, quandin seiaiam. oraiiou! insislilur clauJoiuluin tst osiiuin, id cst fC ciaG4 ANMJM oonmi UCXCl XCII HE1IC[8 SEPTIlLieniSIS NOTITIA (rol)c. LEtsr.», nitloria poetarum tt potmatum medii cii, Iblae M;tgilel»., 17il, it)-8*, pag. 450) nfnrictiB S/^piiiiiellensis, ex Einiria oriundas, pago qtiotlam agri Florenlini qui seplinio ab iirbt Fio- rei)ii:i lni>i(ie Liiram fnnlitstis occurrit, iil quod iii exeiiiplo Elegi£ inaniiscri|i(o iiotaveral iVLirq. Giiiliiis. Alias Sjniariensis, viilgo llenricns P^iiiper appelhiliir iii eoiiice qiioil:iin niantiscriplo bibliotliecx Pdulinx a(-ii(^en)i;e Lipsieiisis (1). Fl:>reiitiniis diciUir iii glossa inanuscripl.') codicis llelinsiailiensis. Genns siiiiin agresie esse el leime ipsc faiemr :»n».ior (2). Slinliis operam dcJit Boloni:i: (3J. Adeo paupcr fiiissc pio- ilitiir, ul cum papyrus decsset, vorhtis suos iii veieri ctallriio pellicio describtMC cogcreiur (1). Ftiit pocla s.¥CiiJi ^iii, ut vuli Cliribiiuiiub D.iuinius (5). Scripsil c:iriiit'n, cnjiis menlic liei, A. 1191, aut ll9i, qiioj ex libri II vcrsibus Gl, f)2, U5, 04, patet. Aiino cniin 1193 lleiiricus Vi Siciliani oinneni expunnavit, cuiil anlea i'iem inreliciler icnl:isset, qiKiiii advers::uii(jc el pliilosopliia' cousoialione, ut iiiscribiliir iii codice ins. biblio- tliecx PauiiiiB ar;iilenii;« Lipsiensib (7j. Gavisiis ;inlca suinnia felicitate, el posie i ad siiiniiiam inopiaiii rctladiis carnicn iinc c<^uil (8). Scripsit liuiic librum ad cpiscopum Florentiiiuin (9). Mille vcrsus baliei Llegiu (10). Divitlilur carnif.n iii quatuor liltros. In priino queriliir llciiiiciis de suu iniscria et adversiiatibus linjus niuiitli. Iii lettio iiuroiiucil (Miilosopliiani ipsum acriter reprcht;ntlentcin. Iii quarto eaindem ipsum cuiisulaiiteiii (II). Kviilgavit opiis boc Clirisiiaiius Uaumius (12) ex iiis. codicti biblioiliecx Ltpsieiisis, qu;r. i:iiiien diinidiaiii suluin cjus parieni suppeiliiaverat (15); el ex inenibranis F!orciitiiiis(l4). Furie el usus e&t Mjrt|. (>iidii maiiuscripla (15). Excusa esl editio Dauiiiiaiia aiiiio 10S4 aul poslea (16). Carueral ediior excinpLiri iiis. equitis Lucciisis Marii Florcnlini, ciijus niaiitiscriptum ctim noniitillis obsciiris in exciiso loci» (Onlulit Dartliol. itercriiius, el ad Daiimium inisit (17). Caiuilet codice i|iiodani iiis. Palaviensi (18). Noiassc tcxiui atldilurum promisit Cliristianus Dauinius (19). Exstal alioqiii cuiii coinmenlo inanusciipto iti bibliotbcca aradeihix Lipsiensis (20). Rccepi in ine novaiii llciiKci Sepiiinellciisis editiunem , ignorans tum typis jam esse a Daumio vulga- lam. OiJ>* nvis vero pusiiM lie cililiune Daumiaiia ccrlior ruerim facius, lameii quoiiiam et ranor occurnt ei furie iniiius iio^iia (uriecia csi, in pro(>osilo persistam, daboqne carinen iiitegrum. Adhibui ejus rei graiia diios coiiici^s, qiiorum prior in ilelmstadiensi academica bibliotlieca anliquiori, poslerior in illu»lij tincali Gtielplierhyiana, iii quam ex Marquardi Gudii penu delaius est, servalur. Ev bis oo6lerior cudcx variurum aiiuiuiii codicuiii maiiuscriptoruin, ad qux correcius csi, vicem prxstai. (1) V. Joach. Fcllen Calalogum p. 289. n. 9. (2) V. ifenrici Elegia lib. ii, v. 205. (5) V. licnricus 1. c. iib. iii, v. 71. (4j V. Micb. Ncaudii l-.iliice veuis et sapiens eo. Lip». 1590. l\ III. p. 259. t-j) Epist. ad Joaiii>cm Get>li.irdiiiii iii epislolis pliiiolo^uo-cri:icis ed. Cliemnicii 1709, p. 1^4 (6) Eieczix' iib. iii, V. 104. (7) V. Felleriis I. c (8) V. Glussa ms. codicis Ilelmsiadiensis. (9) V. Giossa iiis. cil. (10) V, Glossa cit. cl llcnricus, Eleg. lib. iv, v. (11) V. Glossacii. (12) V. Dauinii epistolas pliiiologico-criiicas p. «05, 164. (13) V. Daumiusl. C. p. 178. (14) V Dautiiius l.c. p. 184. (15) V. Daumius 1. c. ji. 178. (10) V. Daumius l. c. p. 257. (17) V. Daumius I. c p. 205. (18) V. Daumius p. 105. (19) L. c. l20) Y. Ftlleri catalog. p.289, n. 9. II rATnoL. cciv 27 Rn IIKMilCI SEMIMELLnNSIS 8U UENRICI SEPTIMELLErsSIS ELEGIA DE DIVERSITA FORTrayE ET PHILOSOPH[^ CONSOLATIONE. LIDER PRIMUS. B Qiioiuoiio sola scJei probitas? flcl, et in{;emii A [alepli (21). Fiicia veiul viiliia, «iiire prins uxor erat. Cui (le le, loriuna, qucrjr? cui? Nesrio. Quare Perlitla nie cogis lurpia probra pali ? £ Gonlibiis opprobrium sum, crebraque f.ibula [viilgi. Dedociis agnoscil lola plaiea meum. Mc (lifiiionioiislraut. Subsaiinanl ilenlibus om- [nes, Ul monstrum monslror dedecorosus ego. Mordeor onprobriis. De me niala canlica canlal 10 Vulgus, ei borrendus sum sibi (22) psalmus [ego. Kama per aiilipbrasiii caniai, multumque ca- [cbiimum De me ludiricans impia turba movel. Concutil a tergo niibi inulta ciconia rostni!». Hic aures asini fingit, ei iile canein. 15 Turba mnlcndini ; grex furiii ; concio templi, in mea fccundis vocibus acla sonanl. Si iiic comiiiciidaiNaso; si musa Maroiiis; Si tuba Lucani, vix bona fama forct. Qiiem semel borrendis maculis iiifamia nigrat 20 Ad bene lergeiidum muUa laboralaqua. Fata Neronizant(23) in me. Mibi iriste propbe- [tanl Aslrapoli. Mibi dal tristia signa polus. 0 dolorl 0 pudor! o gravilas! o trisiia fata ! Sum miscr ei nulli sum miserendus ego. q 25 0 bona prosperilas, ubi nunc es? Nuncmca vcr- [sa esl Iii luclumcithara. Fit lacrymosa lyra. 0 mala dulccdo, subitoquac sumpla vencnas, Quae nuiic compensas mellea felle gravi. 0 felis, qui non est usus prosperitate, (21) Alcph fcst prima liiiera sono suo gemenicm rerercns. (22) Pro ipsl Frequciis scilicei in scriploribus mcdii «vi usus esi prononiinis rcciproci. 50 Njin venit ex soia prosperiiatc dolor. Non sine feUe suo ditUet foriuna, nec albet Absque nigrcdine. Nec mons sine valle fui! Clui mwlliim ineliis, nriullum dcdil ipsa veneni. Mel vomuii prirnuin fellcus ipsesapor. 55 Ut gravius cadlt bic, quem forinal forma gi'- [gaiiiis, Quam nanus, ciijus parvula forma sedet ; Ut plumbiim gravius pluma, palcaque lapillus: Sicgravius cadil hic qui bona multa lulil. Ilinc ego, i{iii fueram salur omiii prospciitaie, 40 Hoc venim faieor omnibus csss modis. Niiininis ambiguos vullus (24) dcprciiJo. No- [vercam Scniio foriunam, quae modo m;iler erat. Siim iniser,et miscri nullus missransmiscrclar. In pejus vcniunl omnia fala mibi. 45 Temperai assidue pro nie fortuna vcn^^num, Quo silit ^25) illa capul moiliGcare meum. Nil agii infelix, perii. Neqnil ergo norere Ainplius. Exstinclo vulucra nutla nocent lleu quid agam ! qiiid agam ? Plorabo. SulTi.ii [istud ? 30 iNon : Quia fnla milii deieriora pnranl. Quid libi, mngne, luli? Quid? Jopiter? Undo [nocendi Isla silis ? Coelo fulmina nulla tuli. Nec pelii tlialamos Junonis, nec volui. Nec Saeva gigantcis fralribus arma dedi. 55 Ciir mibi, s«ve, ncces? cur?cur?dic, nescio. [Nescis. Ergoquid innocuo, Jiipiteralle, noces? Hic nimis insanum rcdolet. Carei el Salomo- [ne (26). Qiii nocet innocuo, qiiique nocere cnpit. Nam niir.is iialus, nimis ille superbus.et u'tor, (23) Crndeliler insiirgunt. (24) Fonun* biiii sunl vullus, prospcrei aoTer«os. (23) Desidcrat. (20» Salomoii pio sopiottia. 8i5 ELtGIA DE DIVKUSHATK lOlt 00 Qui feril iiisonteiii, crimine daiuc locuiii. A Quiii ine persciiueris? 0 quain vicloria par- 100 [va (i7) Esl : iniseruni niuliis hcdcrc pusse nialis! Dtffiioe. QiiiJ niiruin, Davuiii (28) si \iiicat [Acliillcs El si Tersilem conierat Hector equo. '*'«^ <)5 Nam quoiios niiserum prohus expugnarc laboral Se misero siinilcm nililur essc probus. Ad lacrymas redco , quaruin iniiii copta , qiia- [ruin Excursus salis poiibus ora riganl. itO Estcibus an&ielas; l.icryiiue suiit pocula; pocna 70 Panis; vina dolor; e^l inibi vila inori. Quod palior palior loquilur, maciesque ligural, Indical exsanguis liirpilcr allia culis. Nain faciestiabiium menlis sludiuinque falclur, Mcnsquc quod iiilus agit nuntial illa foris, f 15 75 liilerniqiie slaius libcr est, et pagina, vulius. Esterior niacies iiitus ainara legit (29). Iluu Qiiser , lieu cxcus, beu deniens ! Semiiia [mutidi Iratos animos in mca fala traliunt. 12U Exl uiiiii lerra nocens, ignis gravis, unda no- [civa. (iO Aer irisliiia pcrfldiore nocei. SiC niilii septcnis nocel iinpia turba planeiis. Quilibel in nostra inorte planeta furit. Sainrnus falcem, fulinen fert Jupiter, arina ila Mars, sol fervorem, dira venena Venus, c S5 Mercurius virgam, rapidas iert luna sagittas. Seplem seplena conciiai arnia coliors; Quo fugiam? vel quid faciam? Mors undiqiie [claudit, Ne fiigiam, cunctas imperiosa vias. Vae mihi ! vk miscro! vae prosperiiaie carenii! 130 90 Vx cui scire dalur, quidquid in orbe nocct ! Kx quo prima parens vctilo (30) jcjunia frcgii, Nullus in hoc misero lani miser orbe fuit. Nec Tityus(51) laccrus (32), refugis nec Tan- [talus iindis, Nec male qiii rexil lora palerna puer (33). 135 95 Orbalus Niohes ; Job vermes; sibila (34)Cadnii; Hxc coilecia (35) mihi prosperitale vigent. Ergo quis infelix paiilur pcjora? Quis ille Trisuiius (36), qui nie tristia plura lulit. TL.N.i:, KTC. - I.IB. I. 84G Ohruor oceano, sxvisquc rcverlieror iiiidi>>. Nosriat liinc rcdituiii iiiorsa cariiia suuiii. Decidit in caulcs incauta carina. Procellas Sustinet innuincras invidiosa ratis. Me si laiit.a puii nalura volt-bal ainara, Poiiere dcbueral perlidiore (37) loco. AuigclidaScyiliianivium(38), vcl solis in orlii, Aut ubi soligcris occidil (39) ardor c^iuis. Aul ubi pcrndiof quadraiigulus orbis habclur, Vel quo pcrpctnuiii lorrida lona calet, Aiil aliquo pojore loco, qui gente vacaret, , Qiio iiiinus opprobrii cognitj fama foret. Diilcius est miscris aliena vivere tcrra, Quam piopria male,qiia singula probra pa- [teni. Malo nicuin sciri longinquis dedeciis Indis, Qtiam quos vicinos elTicil ipse lucus. Hic inlcr notossocios miser, inter ainicos, Quod nugor, querula fertililatc premor. Oinnibus iiividco inelioiibus. Invida scinper Mens laniiim rodi pro ineliore solet. QiioJ sub sole vigenl, fateor lot me meliorcs, Siin licet Arlurus (40), qualis habibor ero, Oinnibus invideo, nullus niihi. Mcns dulet hinc, [quod Reciproca carct hic transitionc dolor. Nain caretinvidia miser, imo miserriinus il!e Qni nimis omnimoda prospcrilatc caret. Qiiidsiin? quid fueriin,? cujas? ubi? quis vo- [cer? unde Natus ? Iiomo vel liuinus ? ncscio montis inops. Me doinini , sucii, noti , quod magis est , cl [amici Proh ! scelus, in medio dcseruere mari. Dum zephyrus flabai, niuliis sociabaramicis : Nunc omnes aquilo turbine flante fugat. Ut philomcla canens frondes soniluroque cano* [nim, Ei nemns el silvas frigore tacla fugii. Sic hiemis casus horrendaqne nubila vitans Oinnis in adversis rebiis aniicus ahest. Delicias vcris sequilur, scd tenipora bruina! Deserit, ablato remigc falsus amor. Vi:liur edax, corvusque uiger, prxsagaque (41] [cornt«, Ventris ad ingluviem semper adesse parant (17) Ms. Helmslad. pmva. (28) Ms. II. Darium. Dariut dicilur fuiise in bel- lo Trojano nullius reputaiionis quia ad ptnjuandum non vuluit, ei Achilles foriis el ma^na repulalionit. Iln Glossa ins. cod. Helinslud. (29) Oslendit. (30) Ponio. ^31) Tityus, filius Jovis cx Elura, ab Apolline sa- giltis confectus, ciiiiis cor vuliures et apud inlcros d«]ia$cere non desistunl. (3*) Laceralus. (55) Phaelon. (34) Serpenles. (35) Ms. Helmsl. •oUaia i. e. comparala. (oU) Trii/ta»U5 fuil quidam milet, qui mulla mata zuslmuit. Ita Glossa ms. cod. Helinst. ad lu I. (37i Pejore. (38) Srylhia terra niviiiin. (39) Ms. Helin.>^t. concidil. (.{0) Ad hxc Glussa iiis. codicis Helnislailieiisis : Arlurus dicitur fuiae Uriuinnia.' mulUDu probus et lionornndus,qui viiens ortamen cum quadam bellua perdidit mililes suos, tandem inlcrfecil eamdem bel- luam, nec tamen domi revertebatur, etiam posiquum fuit morluus, unde adhuc » Britannis exspectatur ut veniut. Vult ergo Hinnius qnod si essnl (iliu* Ariuri, tunc essel satisdespeclus. (41) Asiuta. fi*7 IIKNJll<;l S?J> l.cccntrix [it) incl; iiiiisca, liipiisiiuccadaven ; A [sic iiuiic (4r>.<. 140 Pracdain, noii lioiniiies, pensparei i^la sei|iii. Vilis .iini('iti92 ijiocics, (luaiii (4i) (jiialihcl anra Qiiuin v:iii»s vaiiul fliiclibiis oilja (4I>) ilca. Si lales oliiii Kiiri;iliis Nisiis(|iic fnisseiil, Noii (liirassctci*^ illc pcrcniiis ainor, 145 NVriis anior niiscriiin non (lcdigiiatiir niiiioim : Vora fidcs laiilnin ncscil auiociia sequi. rariioipnl flores, ci granduin grandiiiis irain Iii concussa riro lurbine vera Hdcs. Taliter unaniincs ioquilur scriptura sodaleSr ITtO Qiio.s slrinxil voro viminc verus amor. rrxv.ilcl lioc M)lo niaU sors, quod inonslral [amicos. Qiii bcnc qui ina!e sil monslral, nlramqiie ^ [ndein. Dl forna^ aiirum, marcnaveni, mucro calcnas; Sic {i[iuvior corda casiis ainica probal. 15."^) Nam cilius sociis sociahiltir unica Pliabiiis, Alque liipi citius pacc fruenlur ovis. Et prius Arlurus venicl velus ilie Brilan- [nus (46), Qiiam fcral ad.Yersis falsus amicus opem. lob collaia meis angiisUa vincilur, indc U:o Qiiod conjnx fuii, el ternus amicus ei. Asl cgo descrlus non illam ccrno, ncc illos. Me prjeter nihilum constal liabcre niliil. Si Codrus forct bic, essem nunc codrior illo : Nani nibil bic babuil. Astego plura nibil. C iii'S Tot mea sunt, qiiod non siiicme regiua jacerci; Si forel hoc verum pauper ubique jaccl. Temporibus cunclis jcjunus prosperilatis Morle niinamc nimis, asperiora gemo. Ver dedil indicium ; inala sed mibi coniiilii [«sias ; 170 Nuirit et aulumnus; frigida pascit bienis. Nocie dieque mabiinme scypbis polatamaiBm, Ut vigeanl in me gaudia nulia mei. Lucc queror, lacrymas fundo , suspiria ruclo, Scindo genas, plango peciora, rumpo comas. 175 Colloquium lurbae lamen esi solatia luce, El ininuil piKuas leclio crebra meas. Nocturna longe minor esl angusiia lucis, Quae mea non minimo corda dolore ligat. Noc.e furit furiis nimiuin furor impiiis in [nie (47), 180 Qui mea majori vulnere corda vorat. Nocte gcmo, gemino geniitus, cuinuliisque do- [ionim Crescit, corque coquit crebra gelienna meiim. (42> Apis. (45) M«>. Ilclinsl. Leccalrix queerit mel muica lu~ jftisque cadavtr. (44) Inlcrjeciio. (ib) Casca forluna. (46) Ms. Hultnbl. Brilanwt^ (47) Ms. H. imo (i8) Ms. li. lacerau n riMKI.I.ENSIS 818 ViC' niibi, serino meus, mea fabulu crcbra du- [lenli, Duin lali iiiccum vocc dolenda loquor. iH5 S3>vil,el iiiiiuiiieris eorlanceai (i8) ira.<-agittn, ranaruinque fero lurbiiie lurb.i furil. Vdlvor cl evolvor, leclns benc mollis acu!» Urlical spiins irislia menibr;i incis. Niinc iiiinis csl alluin, niinium iiuiic decidit iin- [i\\nm IW Pulvinar, medium nescit baberc modum. NunccapuliiicliiiO, nunc elevo, parlc siiii.sti» Nunc ruo, nunc dexlra; nunccado, nuncque [levor, Nunc bac, nunc illae, nunc sursum, nunc roior [infra. El inoi.'o volvo capul, qua mihi paric pedcs. \*y'> Non ita stare queo, surgo, lecljinqiie revoivo, Sic niodo volvo pedes qua mibi parie cipiit. Noii sic esse(49) queo, prop«ro,inaledico dien- [leiB Qiiod male cum lecio mc facit esse meo. Vocibus iralis insontem clamo niiiiistrum : 200 Ilucmiser Ilugo veni! Iiuc malcdicte veni '. Quid facis, Hugo? jaceSj? Lecius meus isle quid [lioc est, Qwod ma!equotidieslernitur?undelocus(50)T Tuiic '.^sxiiu colapbis et piigiiis verbt-TO di- ['is (51), El sic quo(J paiior verbcre vendo malmr». I0.> Volvit et evolvil, pluniasque revcrberal ulnis, El modo q-i.T vulerai vindicai acta puer Tunc iieruin jacjo. Dormire puio. Nibil est [quod L'no momenio nrmitcr essequeam, Sic solel arboreas boreas evellere (52) frondes; 210 Sic roia mortales, gic aqua $%va rotam. Nunc calor ignitus, nonc frigus membra gela- [tum; Nunc bosl>!is eis sudor aqnosus habei. Tuncgenio. Tuncoeuli i.icryina&sua pocnla po- [lant. Jmo vomuni gemino fonte riganle geiias, "■•S Si sopor irrepsil, qnod raruni, somnia ludunl Mullimodis aniinos molibus segra meos, Mergorin Oceano,icnueflUaxillor(53i)adassem. Armaios video currere saepe deos. Fiumina parYafluunl,aret inare, corrult atblas. S-20 Eigeroinas lortes (Si) concutit orbis ales Sum veiul iiupiumis, quem rodit in iiice cad [mns (55), Qiix diro nialrem cormine clani»t avk (49) Ms. H. ita s/arf. IbO) C:uisa. rali». (5iO ELF.r.lA DF r»iVEP.SlTATE FORTUiNyi:, ETC. - LIB. II. tso Siim velul e&uriens, qoi sonuiial nnren leda, l)!»i; iis cl Ycsles paii|)cr liabcro miIs. Si*) Stini velul txspecian!* |iro|>craiiiciii riislicus [iiiuiicin, Qui cupil cxcursis pcrgcre siccusatjiiis (5C). Suiu veliil etiisMS (|iieni (leliiiol alca lusor, Qui cuni per-ruleril perJcrc plur;i paral. Suui vclul inswuus, qui ciiin pJus IxJiUir. iioc [plus 130 Fusiibusetjactn lilieriore furil. Ah ! uiinis infclix, qiii su£lincl inniitnernnda, Qer. Palmas , Henrice iniserrime , [plange. El capiil, et dura pectnra, plangc miser. Ile sic privignum Rainiiusia (60) Jira noverca Ai-Jct in borrcnjis perpeliiare inalis. 6 Esi forluna mihi serpente Ncronior (Gl)onini. Nain serpens fugii. At sxpius iila lugal. QiianJo mihi iribuet sors prospcra piosperiia- [lem r ^ Non liodie, nec cras, quod puio, forsan [beri (02) Cum me blanJifero respexerii alea vuliii, 10 Arne (63), reiro properas (64) fonle rccurre tuo. Quam maie fructincal, qux iiunquam Qoruit [arbor. Spes quoque messis abest, cum male genncn [obil. 0 pudorl 0 timorio dolor! o mala itedia vitce! 0 conies assiJuus, plusque furore furor I i.*! Qiiid faciam?Voslioc niea dicilcturba malonim; Nam vos auiilium consiliumque meuin. 0 Deus! 0 quaresubiio forluna rolalu Cuncia niolendinai (0.5) mobiliore rola* D Sors mab , sors pejor, sors pessima , sorsque [inaligfia SO Facturam (66) lurpi proteal (67) artc suam. O paier! banc animain , misera qtiam came [recludis, Hanc lacrymis plcnam suscipc, reildc polo Almc parens, aniniam, quain poenx lurina fla- [geliat. Suscipe, quam Stygiis occai Erinnis equis. 25 Quam fcril Aleclo.quam Thcsiphoneque faligat, Cui foriuna nocet, quamve Megxra ferii. Ergo piuin pieias le reddai ut impia cessel .\Uecto, miscrumqua; laccrare cupil. Tii quoque vesani promptissima causa doloris 30 Ausculta, ei sceleris, perfida, siste roifiin. Veibcribus prax;eps diris forluna quij boc e.M, Qnod capul aiHigis insiJiosa mcum? Quorapis, o fera 1 mc? Crcesum facls inflJa Codruni , «esiora (68) Tcrsiiem (69), lurpius ausa [nefas. 3o Nunquid cgo Scarioth (70)J? Nunqnid sum Pon- |[tius'/ undc Tam graviier merui lania fiagella paii? Slulia quid insanis? capui hoc, caput hoc qiiid [acerbas (71)? Pone modum sceleri,*perfida? pone modum. deflciunt alii ? Me soluin sola fatigas. 40 SeJ videas quid agas, uliio'raro pcrit. Prospice ne lua le poenarum lurba sagiitet : I (56) Ruslicus aliquis veniensad niaguum fluvium exspectare volebat donec defluentcanine sicco pedc iransire posset. (57) Ms. H. critninfl. (58) .Ms 11. deuriore. (59) Qnid ymat sibi velit nofl apparel. Oi^esl in- legrum dislichon in coJice Guelpherbytanno, f\ic pulo lleiirici es.se. Siylus non solum repugnat, sed eiiam numerus versuum quorum 250, quemque iilirnm absolvuot (60) Foftuna. (61) Sxvior. (62) Ironia. (63) Anius esi fluvius uixla Florcaliad) carvit ambagibus defluens. (64) M$. Ilelinst. ipToperam. (65 Volvil (66) Crcatiirnni, (07) Mutat. (08) Ms. Helmsl. Nesiore. (69) Ei prudente reddis me siulinm. {70 Jiidas. (71) Ms. H. ppida teslanlur levia fracia fidem. Q 145 Tii quoque mc. Scd si vim vi depellerc posseni, Vel laccas, tua vel parcior ira forel. Caulius crgo luas'saiyras, inimica deoruin Inscre vei libi qux si:ni reiicenda vide. Nam male casiigai socios,quem crimen eadcm 150 Labe premii p.iriier, quam removerc siudet. Sic Paris .^gidem ; sic Lucius ille Cethcgum ; Sic quoquc relrogradum maicr aquosa (94) [suum. Non igilur sludeas alios damnare, quod in te [esi; Nc cadatin barbam p(cna podenda tuam. 155 Nam fatuum nimis est, aliquem damnare se- [ipsum Quod lihi ne facias, liligiosa, cave. *^ Tu levis ei lava, tu praeceps. lu furiosa, Tu ralionc carens nescis habere moduin. le feris aique furis. Laceras mea meinbra (95) 'lacessis (91) Rectius per;uranj. (92) Ol.jicis. (93) Cerviis in quem Aciaeon mutalus. (94) Alludilnd fabulaiii de cancri matrc (iliogres- tus obliquos ohjicienle. (95) .Ms. Helmsl, memene. (9tt) Ms. H. vereari. (97) Glossa msii Mclmesiadienslssul)Siituil:rgoc/i, leoch. Vidcniur anibo nolare exsibilaiionem. (98) Acciper vcl aqnila. (99) Conslanlinopolis. FOKTIN.E, ETC. — LIB 11. 851 1G0 Eiialiis, e( latiiin desiruls omne meum. Tunc c:i : Non unuKi nicciim lucrahcrc num- [mum, Qiii doininam qn:cris decorare (iiam. Namqiicsuoservus domiuo iuilando rcpiignans, CaU:ilr;tl in stimuluin perndiis ipsc suum. 105 Discaiit mortalos dominos proprios veiiera- [ri (90) : Nam qui fraude nocct fraudil)us illc perii. Nimquid Alcxander? iiunqnid lu Cxsair es7 undc Taiila supcrbia, vcl lantus iniqiic furor? Tu quis es? Undefuris? Te scimus; ct undc [fiiisli ; 17!' Qiiae sil ori{^o lui; quive fiicre paires. Tc dccet horrendis vexare ligouibus arva, Quod geniis ogrcsii postulat artb tuum. El quis es ? Uiidc vcnis ' cro, cro ( 97) vcsane [recede. El gemcpcrpcliium, perpetuumquelale, 175 Quidquid agas, quidquid dicas, quidquid pa- [liaris, Non facit ut retrahas qiiod mea dexlra [trahit. Sic ogo primalum, vencranoaque sceptra lc- [neb9, Et pro velle meo, mel (ibi felque dabo. Tu formica brcvis, musparviis, gnanusinanis? 180 Qiiid milii tu facias, gnanc pudendc? Nihii. Nil tua probra, minas, generalis ceconoma rc- [rum, Curo, sed in cathedra glorior ipsa mca. Ncc minus unguipoiens (98) volucres, leo papi- [liones; NecPoIis (99) anguslum Tibur (100) avara [niinus (i). 185 Nec minus archivolans (2) tremulas generosa [cicadas; Qnam lua vanitoqua (3) vcrha niinasqiie [tremam (4). Quid tua sanna poiest. Si quis derisor, ei ipse Derisus lurbisomiiibits esse solet. Niciimine (5) sonila deridet nocie voiiicres ; 190 Nunquid cam lacerat caeiera lurba die ? Sic qui deridcnt alios ridentur et ipsi. Nil magis in populis est generate. Noia 1 Ergo quiesce, niiser! miser, ergo quicsce, [quicsce ? Nam levc verba poles ferre, sed acia grave. 195 Tuncego : deliris stomaclior Ramnusia dictis, (100) Roma. (1) Sensus est. Nec minus Constaniinopolis Ro- mam cural. Sine mctri damno sensiis clarior red- derelur vcrsits ila struendo : Nec minus angnstum Tibnr aiara PoUs. (i) Aquila. (3) Ms. iiclmst. vaniloquas. (4) Versus inleger rcclius slruereliir iioc inodo ; Quam lua verba treniam vaniloQuasqnc min-n. (5) Noclua. %M IIK.MlICI SEPTIMLI.LfciNSIS S5S Dum niilii probra luts olijicU- orba iiictris. Dum inesi Teriioqiiis r(>tMlfls convicia vcrbis, Nil gravius vero sxvior ira lenel. Non opiis ett verhis, gladin qui pcrculit linsteni : %00 MaiJi eatis ad vulnus suflicit ensis airoi. Impropera&ne milii gcnus T, usurari» ' mon- [struni ! Fronie capilbta, fte invaiido sa;pe videre poles. ^Mi Yoaicr iiunio, lapisunda, poUice gcmma, quid [ullra ? Su;pe quod ostsotidum frangere molle solct. Non semper MariuuJ, nec seinper sxpe rotalum VoIvisApollofiiuiii. Fortior allcr erit. Qui rediinens nica probia fero pugnubit agone, 520 Et tibi forsan alrox auferei ille caput, Tunc ea : pacificis loquar cx ratione loquelis Si piacei el mecuin pacilicare velis, Despicercr iiiinliini, ki siarcm seinper oo«lem Vcl boiia, vtl mala, vc! iiil«r ntrninqiic ina- (iirn» (7), 225 Oinne quod ctt crcbriMn, nimio sordescil in [iikit. Omne qnod est ranim, rti^rius csse suleu Pullegio pipcr c*l gcncros-Jin vlliut Im.II*, Vilior berbicolor raiitibut .ispi« (8) ibi. Carior est grisea gelidis clilamys aspera Goilii» 250 ()iia fera carninciini dcjilcra nud:7 EI.EGIA DE DIVE RSlTATi: FORTl Morbida non vci sic meiis iua sfina Ibroi. A Nam neqnil anrK|tiiJ!n mcJii-ina repollcrc uun- [i)Uin, Quodqii« Jin crevii durat in ossc Jiu. 25 lleu (Juleo siipi^r Ik>c, quod inculein pcrJis, ci (onint 7U Brulescis tfnsu, besliA factug liomo. Quid libi cum tacryii\is? L-Jcryni.inim copia [nulluin Parlicipeni voti dobilis os»c facil. Qtii gemil ingeiniuai sna Jainri.-); dolore dolo- 75 [rcui ZO Ainpliat, rl diipliri fduerc vivus ubit. Qiiid libi el injuslx fortunae? multaque scmper Passiis es opprobrii vincnla propier caiii. Vis ipsam non i-ssc vagam? Nalura rcpugnat. gO Qux (ledit insiubilein scmpci ci csie vagain 55 Scmiiiatin spinis nalnrx jnra rciractans. Garrula divclli rana paludc ncquit. Qiii ciipit aufcrrc naturuiii semiiiat Iierbam, Cujus in Arluri (2i) teuipore fruclus crit. Tc nimis aura rotal, niuiiuiixiuc uioveris :iiHa- [ris, «S Et iiiniiuni stoUdum lc facilcssc dolor. ^O iNuiiliniiiiiicin redolcns hoininis dcnigrat liono- [icni, Qui ncquit adversis prospcra juncia p:tti. Utilur iginre dulci, nou usus aurtaro; . Nanique pcr oppusiluni noscilur oinne lio- [iium. Q 45 J)isce gravanda paii. PalicnJia lempcrai irain. El (liros (23) aniinos incnlis oliva doinat. Noiinc rerordaris voliili stimul.mtc lyraiiiio •Morigcr innocua Seneca morlc peril? Noiine meus Severinus (iil) inani jure perera- fplus 50 Carccrc Papix non paltonda lulil? Ndiiiio cnpidineiis inelrosus iSaso niagisier Expulsus p.ilria paiipor cl oxsiil obil? Qiiiil rcrcrain inulios, quorum sine criminc vita Vcrbcra fortunx non palicnda luii! '/ 5o Silva capilloruin numeraiisccderet iilis iOO Qiios ncctb inimuiics inclyia vila dcdil. A«|iera forrc dccet. .Maiuranl aspera meiiiem. Ll beno tnalura plcnuis uva sapil. L^ l'er nimiosxslus {;clidas iransiltir ad uinbras 60 Sicqttc per opposiltiin diilcia qtixril bonio. I.aiirca pro pcena, pro inorlc coroiia, rcsullal. Undo laborat boino, p.r^miat iiidc labor, 105 Qcra spina milii. Ileu cadii iii spinas, quod cgo in ic scniino, sc- [men ; Et mentcni spina sulTocat ipsa tiiam. Quod loqitor ct luoneo , quod seniino sulTucat [ipsa Qux male mniiiplicat scmen arcna suum. Tti niiniuin luns cs, niniis ct tibi crudis, ineple, Et sohis credis providiiscssc Calo. Pbilosopbus niinis es, niiniumquc platonior tipso(2G). Ultra pltiloscpbos incns lua .sapc fluit. Absqiic laborc scqiii Pylhagorica cornua (cr I vx (27) Virlulcm (28) dcxlro luminc nemo poiest. Asl alia furca esl; facilis dcsccnsns Avcrni, Ut docet arcbiloqua voce poeia Maro. Non sinc sudorc probilalis sc:indilur aibor; Nec siite snjore .M.irlia paliiia vcnit. Laudo lc, scd in lioc non biido, quod ipsa ca- [duca Anfiigisse ciiis gressibiis orbe gcinis. Proh dolor ' uiidc doles ' proli dolor ! nnde [linics/ (lolor! iinde Ploras? qux tua sunt, o niiscranda cinis? Priir.itus in niundo tccuin lua qu:iiila tulisli ? Ntidiis cras priino, cl poslca nudus cris. Tunc cgo : mira rofors, quid ci lioc esl vcra [sopbia, Quod dicis? Niniis cst bic inibi sormo };ravis. Qiiis inodo lam milis, lam dulcis lainqne bV [nignus, Qucin nimis hxc ullra non feral iia moduin. Niiiio ogo rum vidcain paleis posiponorc graiia, Ciim siipcrel iiiollos iiniic saliiinca rosas , Cum frtictus bodic anlesnos parol cdcrc norcs, Arbor aboriivis prodigiosa comis ; Ciim, quod grandc nofas, lolluiiliir ad alla nc- inmdi. (22) Cum Arlburus iu Brilanniara rcdibit, id esl Buiii|iiain. (25) Ms. Hclmsl. duros. (24) IJoeiius. (25) llalica formula jiirandi. Mb. Holmst. ;>ai7i/rt. (20) Insigiiior pliilosopliiis ipsu Plalonc. (27) Liiiora V. (28) Ms. Hclntsi , fir/i«niK. Ik 8r.a iiFARici bi 110 FJl|>reiiiiliir vil:\ ilcleiioro pn>bus ; Oic iiiihi : qui iiiores, i]ua& viut, ijuis onlo, Ne- [roni Urbis el urbis opes, imperinmfiuc dedil ? Ecce, sed id lacco, mulli inobilnlc vclaiuo. Nonieii liabcnl, quibiis cst iiominis umbru [puilor. 115 Tunc ea : Dcciperis, ncc le ignoranlia juiis Excusal, nimises, impcriObC, rudis. Qiiam gravis liic iabor, ci quain iiiagna indu- jslria mciilis, Noscere veraci cogniiioiic probos. Sa'pe boiios incndax menliuir oiiiiiio pravos 120 Aique e convcrsopromovelipsa ir.alos. Oinnis quacniveo vohicris pliimescil amiclu, Non est si simulet vera columba lamen. S:Rpc subagnina latct liirciis pelle Lycaon ; Siibque Catone pio pcrfidus ipse Nero. 125 Kconlra, bene scis, inier lalei liispida niollis Tcgniiria sanguineo lincia rubore rosa. Tanique ducos claros ilhacum (29) prolemqne [Philippi (30) Mcnibra per obscuras lillera prisca referi. Mulla vidcs igilur plialcris circHmdala ficlis. l6t> Quae se longe aliier, quani vidcaiur, habenl. Injuslos habuisse doles fastigia rcnim : Lunga lihi stalus hic causa doloris erit. Qu:un sit ad alta (rahi miseruia morlalihiis [omen Nescis. Si scires lioc siluisse velis. 1C5 Proinovel injustos fortiina volubilis, ul quos Scandere pracipitcs fecit ad ima rotei. Nani gravioreruil liirris liimcfacla ruina, El graviiis piilsal alta cupressus huinum. Mens hominuiti quaniis ci rorum cxca leiiebris 140 Mcrgiiur, ul repniet sola nefanda bonum. Non lelix, qiii non, ubi crescat honore, sed hic [qui Non ubi decrescat qiio ncque possll habet. Vic tibi ! vae nioriale genus ! quod scmper ad [alta Nitcris, ul lapsu perfidiore cadas- 145 Hic gladios, liic pocula , sacvus el hosiis ei [hospcs Temperal interius dira veiicna sui. /Vspice cui (31) toties capitolia celsa trinmphos Oblulcraiil ramuliiin fala lulisse suuin. Aspite qiiein (32) Baby lon cupido polavil in auro. 150 Falaf|uc quain (33) lulerii Capsar acerba suis. Nonnc ferox Macedo protectiis ab hosie lyrannus Corda vencnalus inler ainica peril? Quid Dr.riuni rcfcram? Quid Cyruni? quidve [Neronem? (29) Ulyssps dicilur lihacus. (30) Alcxaiuinim M. <3l) Jiiiio (/csari. (32) CrassiMii. (33) Ms, llciinst. quw. (iV) Ms. II. Iioililis. PTIMI'LLi:\SIS A SGO B Naiii lciiui hcmpor oniinc pciidel It0:iflr. 155 ['iccc iiio.loriioiiiiii {niscis exciiipl.t leliilit. Paiipcitale itihil lulius esse puiesl. Ciiiciis illc ico, lidci vigor, unicus imo Miinis, ei liostiv (3i) erai, unicns ille linior. Diix rcriiseiiioslrx Ciinrailu<<(3."i c;ii'sa>a!iiiis, luO Curqiiia niagniis crat proiiiiioiie prril (50), Qui inoilo regnanies ci forics frogcral arces, Cui gcniis el cciisiis rubora mulia dabanl? Niipcr idcin (37) miscro snb paiipertatis amiclu Capiil ct iiicliisus Angiictts (38) acia luil. IC5 0 Ciccuin morlale gciais ! qtiid tuiius ergo Panperlale? Fcre nil. Nihil ab^que fece. Vade pcr llispanos, cl nigros vade per lndo«. Vade per iiisidias. Vadc per omne nemus. Yade per ho.stilcs cuncos, lurmasque lalronum: 170 Dunimodo sis vcrus liiliis cgcnus eris. Qui-I facicl vacuiis coram latrone vtalor? Laeius el inlrepidus ftindeiad astra melos. Qtiid rulili lorqtics? qtiid prosunt ergo tiarae? Qiiid sccptrum? qtiid bonos ? quid loculusve [saliir? 175 Quidve magistratus?el quid prctiosa supeilci? Paiipertale iiihil lutius esse potest. Tunc cgo : Scire vclim, si non iiiinit essei onu- [stuiti : Miindus an hic viiy detenoris erii? .\n pruprium, quod amo, scelus exuel? au roa- [gis islo, Qtiod jacet, infelix stabil in essc s*io. Oic tamcn, unde supra memini, bene cum re- [tuli^li : Ininiundns mundus qux tibi munda dabil. Tuiic ea : Vix umbram gerii hxc. Praeludia re- [nim Solvere prop-ositum luciditale queunl 185 Nuiiqiiid ad argeiitum puro vcninius ab auro, Alter ab argenlo cursus ad aera fiiit. Teriius in ferrum fit cursus ab xre. Qnid est [iitinc? Decidit in cursu deteriore lutum. Dcliciente luto quid erii? Vcniemus ad tpsum 190 Stercus, el iu tali feteal oinnis homo, Ecce viiies, quantis puircscit sordibus iste Mundus, et hoc ipso nomen habere nequit. Omnia degenerani. Pcjoribus omnia curruni Cursibus, el iraclo rcmige navis abit. lt)5 Mundus amat, spernii, tcnuat, sectaiur, ab- [horrct ; Pessima, jiistitiam, jura; ncfanda, bonum. Mundus atit frandes, refovet scelus , arcel [honpsia, Rccta ftigil, violat focdcra, f(jcda cupit. (?5) Marchio de Monlefcrrato qui pugnavcral contra Saracenos. (36) Iticliardus jussil eam occidi. v. Glossa nis. codicis tlclinst. (37) Ms. tl. vce. (38) Kichardus rc\ Aiigiijc captus a. I19i. C »80 8«! ELEGiA DE DIVER-^ITVTE FORTUN^, ETt.. - LIB. IV. Ipsn cnpiit mnniii vcnalis ciiria papx ^ 3<'0 l*roslal, ci iiiiirnial caMcn nicii;l)ia c.ipul. Sncnimccrnc ncf;is, iilinnvine pidcnlius aevo, Vemliiiir iii Inrpi conditiono fnro. Ciirisma sacruiii, sjccr ord,), a'(aria sacra, s.'»- (i raia Oona, qnid Iinpc niira? Veiidilnr ipse Dcos. 505 Osacra.qiiiesacras inaciilani coinmercia sedcs! 0 sarra qn c faciniil coilica lcnipla fornm ! T.tle luiis iiiundn';, si iiinniliis j«rc vocalur : Taie ficqnoiilaiiiin siiil.il \7)d) iialiere foruni. Eccc sc-U ista piidct circiimvaga lurlia schola- [ruin 210 Scctantnr propria vciuliiione fofnm. Cilra logis iier proh lain preiiosa propigo Veiiil scrvili condilionc «lolor. Libertas vilialj fngii, ncc qiianiqiie vocari Ingeiiinm talem deraiioiic dcccl. i\',i Ecce ncfas sese slinuilanic ciipidinennpta Vciidit, el inntiplx cuntigil iilnd idein. Si forel iil quondam Liicrctia casla, crunicna Cum sibi porrigitur, cedet amara libi Penelope viduse nnnc mercenaria viu-e 2i<) Ad nummi sonihis auiliet iila preces. Veiidilur, o dolor! oniiiilicis senlcntia numinis, Judicumqne piiim copia frangil opum. Devi^ta vero corniplns mnnere j«de.i, Falsiloqiiuniqnc facit jiis pia gaza piuni. 8i5 Liixus cdax, livorquc inacer, matus ardor ba- [liondi: m Vastat opos, mordoi npliina, corda crcmai. Pcstis aduiatrrx, pro ficlo risiila ▼iillu, Cuncla poiest, satiapis dciiciosa comes, Ecce sno Pyladcs, steius! insidiainr Oresti. TJO Nuplaqnc sub propriuni sanjt (10) iniqiia ti- fruni Clericus cdocius (41), inilcs rndis, ci leve vul- [g"s ; Negiigil, liorret, alil ; jiira,modesla, nialum. Migral in exsilium virlus, viiiuinque irium- Iphal ; Kcgnat, ci in populis grande tribunal habet. ioS Ncscio quo cxco iinita papaverc dormit, Moiisqnc Crcaloroin ncscit iniqua suum. En ilcruin loio liiigiia cruciligitur oibe. £n itcrum paliiur dira flagclla Deus. Vespasiaiia maiius iteruni consurgil, el omne 240 Diriiil uccanum, qui scolerala patrat. Faclorcio factnra siiuin stiiiiulante lyraniio Dclicli factis dcspicit orba suis. Indefaines vcnil, inde gravis discordia regiiis, liiile Cliananaiis pr.Tida cibusquc siimus. 215 Inde premit gladiiis carnalis spiritualcm, El vice conversa spiritiiaiis eiim. Ilinc subilos Airopos prxdalrix occupal artns, Ncc sinil, ut doicat pocniieaiquc miser. Jiire vides igiUir, qiiod recta ligatio nectit 250 Imniundus muiidus lixc duo vciba siinnl. LIBER OUARTUS. Vliliter quarlnm dehes hie discere librum. Haclcnns unde dolor, ci qii:c foiiieiita doloris, Vidimiis, iiiveiila perfidiiale mali. Nunc opus est, niorbus lenis ul medicina rc- [frcncl, Atque Iiosiein faciai liosiis abesse snum. 5 Priiiiitus iiisanas l.icryinarum pelle proceitas, Qiiariim coiijngio pcrdilur omnc bonuin. Nain doior alicnnat vircs ubi planclus abundat, TristitiamqMC mali decaplutisse sui. Si mala dal planclus, mabis est hic ergo itc- [cesse : 10 Si malus, crgo nocei; si nocel, crgo fugc. Conlra niocrorem capc gaiidia; vellc rcfrcna; .Alqiie inali rineiu seniper adesse puta. Gr.ila supervcniel qu.-e non spcrabiiur liora, Quae compensabit fciiea prisca favis. 15 L'na scrcna dics multorum nubila pcnsat, Et Inteum tcrgit, quod facit unda soiuin. Forluiiani dimillc vagani, perniilte vagnri,' Qiix nuiiqiiain slabili ludere fronlc poiest. (30) Ms. Ilelmsl. itiuh-l. [U)) LcgeiKliiiii sauml ol anlornis snb coii;nngcn- iluni. Ucctius forlc vcrsiis sic slnicrcliM : Subiaii- Hat proprium tiuplaquc iiiiqua virwi. (41) L<-gciiduiii indoitui. D Conira forlunam sis constans, sis patiens, sts 20 Ferrens, adversis le ncqno frangal hienis. Fortuna ridcntc gcnias, ploranlc joccris ; Ipsa sit anspicium teinpus in omne tuum. Cuncia rotat fortunarota, qua cuncla rotantur; Sic lenui magnus orbis in orbc |)eril. 2) Firmus in advcrsis, pigcr ad mala, tardns ad [iram, rromptus adobseqniiim, Iristisadomnenefas. Sis tibi discipulus, aliisque inagisler, el intus. Sis tiius. exira scd totns aliiis eris. Viriutein pete, sed viiiuin fiigc; quod sii lionc- [stum 50 Quxre qiiod utile, quod turpc fugando fiiga. Amplcxaiida libi clcri thesaurus honeslas, El ralio populis hcu niodo rara comes. Nec vibcosa inaiius, olcoque ncc nncla sit, imo Inlcr uiriiniqiie lenens, rcspual oiniic ninii» 55_lnlcr Deinocriium (42) tristcmqnc Dcmoccna [(43) currc. Iiide stalum Itbret virga modesia tnuin. (45) Qiii scnipcr riitolial. (43) Glossn iiis. cod. Ilolinst. ad hanc voccm : Democeuas fuil fjuidam iiliihsopltus , qui stnr,itr flcvil. I H7. IIKNIUrj SEPTIMn.LLNSIS m A CO Siillct iit ore r;ivuH, scil niciilc r«;.siiUel oliva Kt noii sil lolus beiisiis in ore luiis. Ilc piic iDitltivagoii, sirtliiUis ijcclnn;, caduca I*ons:», |»ecc;iiiU;s .irgiie, sistc Uivcs. 40 Dicla ntiiiiis siitt, Ijcia m:igis ; sis parciis iii [liyinnis (41), Purcns in opproliriis, larj^iis ati oimir decus, Fjcla()uc si dcsittt, noti dcsirit verba beuigna ; Nam iniillos cliaros inellca lingua p:iril. 43 Mitjorcs scfi.ire, patrcs voiicrarc, minorcs Insintc, vel juvcncs pnngc, vel iingc scties. Cljrit-iaiis oiiiis rtigc, spcriic ctipidinis arcuni ; Exsiilitt liinc viiliis li:cc ubi jtira (encnl. Sibila iicc vulgi, nec dona rcirogrnda, curcs. 50 Cxlra virlutctn sit liia ctira iiiliii. Si petra sit glacies, quid ad hoc? magis uiilis " [esset Paganus tibi, quam cla vigcr unciis homo (45). Auruin phmibcscit. Quid ad hoc? Cl ncciar [accscii : Quodque monarcha ncgat ssepe teu-archa [facil. 65 Krgo Dei porro coiifidas in boniiatc, Ct in:i virluUtni jure secundcl ea. Natura conlcntiis cris ; niala scandala vila ; Et tua consiliMin qnielib' t acta probcnt. Ail letitpus lusor (4(j) r.e(iii;im delusor amicus Sonipcr sil tiiiitiis in corpore, menlc magis. Sacriloqiios riiti:>ro lihros, mansnescc rog;Uus, Legilms itisiui;i, nil iiisi jusla refor. c P.iucis dcdccus, oiiinibus obscqiiiiim, caveas ne Fi0i!S nigosu ncgel, quod iiianus ips.i facil. Qui decus obiatum rugosa fionle veiienai, Plus milii diabolodisplicet ille da*lor. Dvina sercnusbomo,cbarumqiie serenaiamicun», Atque (Iniiim facie dtiplical ipsc suum. Nil nisi quod dedcris promillas , namque tni- [ianani Csse facil tiiigiinm sxpe chiragra nianiis. Mallcm tc podagrum quam taliier esse chira- [grum. Invalidis pcdibus auxilianliir equi. Qiiod donare velis doncs sine spe redeuiidi : Nc qiiod aperla dedit delrahal unc.-i tnanus; 75 Nam dator ablatortancrum gradiendo fignrat, Qiicm canorum facil dedecus csse sniiin. Ncc ciica faniulos le pcssima consiliatri;; CoJicitc! iralis vocibits ira gravis. Major cniiu virlus clenietilcr babere clieiiles, 80 Quani quos niajores eflitil ipse gradtis. ^ec sis lin.^^^uosus, nec in omni fainitie iiiutus, Sed soia siudcas uliiitate loqiii. Iii !c cogtioscas alios ; magis uiile nil cst, El niagis urbiviisis nullus in oibe potesl. 85 Ne sil aniica libi praguans cxtensio v^niiis, (44) L'.tud:btts. (45) Curvtis semper ailrahens ad se ut nncus. (46) L:eiits, jiicutidus. (47) De Fri lcrico 1 Barbarossa diclum inlcliigit C5 7j Nain nintis cst niiscrnm rorpiis ltAl>erc cibi. Nitlla mittor virtns, sfHiiitiiqitaiii vincercmcasa, El sacro vctilri» :r(iitiprjrare pcrani. llypocrit:c vitiittti. Sitnoiiis conlagia, qitx nuiic 90 Clcticns nmitis atital, sitit inimica tibl. Acciisare civc, qux non .iccusal :ihisu8 : Ne male proceilctis iti paiiaris iJem. Prospera non seini»cr, ncc quaeras Mmper aniccna : Noii scinper dulcis lingitur ore favus. \ib Non ointii pratuiu fesliiiaiit lenipoie Qores, Ncc scinper viridis piirpiirat betba solum. Utere discrctis, quibus iiiclyla vita sil, niide Non iiisi discrcliitn sniitcre nctito polrtsl. Nainque boiius boiia, scd dc pravis prava Irahuu^ [lur. 1«U) Dnlcia de dtilci palmile vina fluunt. Non rosa dat spiiias, qiiainvis sit niia spinx. Nec violsn pitngiinl, ncc paradisus obcst. Plu3 tibi sit cbarum inundum, qnam miindus ; [aniicns, Qnam socius, qnamsitsaitgiiinis ipse gradus. fii.*; Ne nimiuii) siolida lii credas cicduiilalc ; Nam plus qiiam Scariolh iradidil illa ^iros. Non magis Iconiuin Fredericuni (4*7) tradidit [olim, Qtiam iiunc crcd:ilitas siispiciosa suos. Pluriiiia siisti:icas, jtingas niedirainiiia inorbis, TiO Ui miilliim morbuin multa niedela fugel. Ul varias oplaiil diversa negolia leges, Sic varias pliysicas itivalel:ido iremens. Uxsuccos, hxseinciiamani, li:ecoriicegaudent, llis coma, radices bis, mcdiciita favent. 115 Phreneticos malvae, colieos absiiuhia curani, Einpticus anetum, lac qitoque spas«ius amal, Sic non officiuin celebi-al quinariiis iintiin Sotssus, sed propria quilibet artc viget. Ille colores, ille sonos, sapii illc saporcs; I_0 Aller odoraliis, aller amoena sapit. Tu quoque, qucm nimio vilium deiornie faligal Pondcre, virluliiin pocula plura bibas. Sii libi chara tui vicloria pliis aliena, El tc plus aliis vinccre marie stuile. 12.*> Crede niihi raagis esl viriule domarc sc ipsum, Quam vice Samsonis slcrnere mille viros. Qtiamlibel olTiciis, nec qiiarasquis sii, lionora; Nam mullos claros (48) Isctus auiicai bonor. Gressibus assiJiiis quisquis beue quaerii hono- [rem, 150 Reciprocis gradibus hunc qiioque quxrit ho- [nor. Blandns adulalor, ct proditor impius, Jpquo Seinpcr, dum vivis, sint in amore tibi. Nam naiurali bianditor jure lenetur Risibus el phalcris prodilor esse suis. Chrisiianus Daumius in epislol. philog. crilic. p. Ifi». (48) Helinsl. Caros. Sfi5 FJAICIA Oii: DlVEftSlTATb: FOr.TUN.C, ETC. - LIB IV. m i55 FisluU diilcc c.»nii, si iioii ntilii, creerlia rulem. Nevc luuin j.icles alieiium iloprecor liyiniuiin ; iiU ^c vuliicruii) synoilo iiuda cacliiniicl avis. ^uiiquani cervicein bine cau.la pingorc lciUes ; Nani si:ie liiie suo pi iniiliare iiocel. Mulus ad cpprobriiiiii, surdusouc ad innrmiira, [cxcus A«i vanuin, sloliilx ilaudusad urlis ilcr. 145 llyniniricel ilc le lua non, sed vox aliena; Nain bciie fcslivos stercoral illo viros. Sil lilii ptus iiiiiiiica noverca superbia inoruin, Qiiain (\»x Clirisiitolas gens Soladiiia iieciil. Sil0 Nain scio quod scio qund tu fere (50) sliitius [auias. Quid libi rum ganea ? quid cum mci ctricis [ulunino ? Credis tu paridi? sluiius es alque paier. Spurius ille puer nulliiin suadcbii boiiesiuin. Naius adulterio seiiiper adullcr eril. l.V» Quos ereniilat :inior poliiis dcreiiiilal el ipsc, Fac, aiiicl llyppolilus, inenlc I*riapiis eril. t:)si rngiciidus ob isia lidejejunus uboniui, Q> sulos inagnalcs esse tiniendos : Est fi.lus socius, estci ainicus amans. Ilajor lioiior ryladciii cbarumquc liiiicrc so- [dalein , Quam Syri£ regcm cacsareosque duces. Invidiam fii^ias morsusque sororis iiiiqua*, 17U Qu« rapido claruin denle caiiinat opiis. Nec tc pra:tercat buinanx sorlis origo : Terrea testa, luti glcba, miserque cinis. Heu caro noslra dulor, plus florc caduca caduco, ^ Qui parvo spalio fil puer aiquc senex. m Qiiam fragilein tc\lrix conlexit aranea tclani, Tam Iragili legiiur tcgmine vila brevis. QuamIibetiiipro|.riisgradibusprobilatisbonora: Optimilas tibi sil plus boniiate placens. Sioipliciljle frueiis bic Scolica fercula (51) mi- [scei, 180 Qui plus alque minus xqual boiiore pari. Fcrmenlat claros numerosa pccunia murcs, Qu:fi libi si fucril bospcs cl boslis ego. I {i9) M. Holmsl. «a/tc«. (30) Ms. 11. vtre. v5t} Scoii consuevere fercuia nii&cerc oronia ia Aciibiis, eieinptum voce, rigorc gravis, 1S5 Dura, modcsta, probis; patiei s, maturus, abun' [dans ; Perfer, ama, tribuas : menle, vigore, maiiu. Conlra ventosas rabies ci fulminis ictus, rius quercu solida leuis arundo poiost. Pixvalol iii cunclis dihcrola inolej.iia rebus. 100 Qud iinc viiuituiii granJe poribil opiis ^aiii pravisdaro nil aliud qirjin prava fovcrc, Lnde probis lantum debcl adcs.^^e maiius. Sinl iicet obscuri ne spernas corpons artus, lii (juibus ingcnium plu.s brcviiaic potesl. 19j I...':iiipa(libus tcniplum ditans, iliilrore palaluin, Esl brevis el fruclis diiplioc gijrvil apis. Esi brcvis accipiier, volucrum lamen obriiit [agmen : Et fiigai elaUiin vipcra parva bovem. Sil libi perpeliium sjioliaiis derisio dcnles 200 liostis, et insidixsit dolus iliud idcm. Discretns sis et sapicns, urbanus bonorus, ProTidus, iiiicnius. sircnuiis, csio vigil. ScripUi legens veicruin rigiduui seclare Catu- [ncm, Morigerum Scnecam, pacilicumque Probiiin. %)li Dulicliium, Arastuin, Ciccroneni, Neslura, Ti- [luin; Pcciorc, consilio, morc.Moquendo, manu. Indiie virliitiini Irabcain, inenlcinque lyraii- [nim (52) Exue, qiixrebonum despiciasque malum. Nuii Mypocras, non ipse .suis Podalirius berbi» ?I0 Noii licct ingeiiium fuiidal Apollo suiim. Onmia vcrbosis nicmuranl medicamina lii)giiis, Qu« si tcntarem singula, lempus abii Et milii sccaneos iibi nosira palalia iniiros, Sicstat proposittim mentis adireiibel. 215 Ergo dicta tuig jiingas inedic.iniina inorbis, El qiixciinque vidos prolicicnda tibi. Litibus iioslis, fraudibus lioslis,criininis hostis; Et qux depravanl oinnibus hostis eris. Juris ainicus, honoris amicus, amicus honesii» iiO Et qux justificanl rcbus amicus eris. Hxc prxcepla lihens vigili irahe morbidiis aure, Qux pcrmisla simiil cumbibe, sanus eris. El licet hxc bona sini, multa poiiora reliiiquo , Qiix non sunl humcris oiriciosa tuis. 225 llxclibi sudiciaiil. Non omnia pdssumnsomncSi. Tu quod habore vales suscipe, velle sive. Argento fiuilur, rnlilanscui deOcil nuniin : Et viulas carpil, qiii ncquil ungue rosam. Tnnc lier arripicns, ail : llxc, Heiirice, recondc, 250 El riiicm vcrbis liuiic dcdit illa : Yalc, 0 iiiciis alicr cpo piobilalis aiumnus ei hospes, Loiigcprcs lieiiricum suscipe :nente tuuin. unam oHam. (52) Ms. H. Jrulcnnam, Glossa addil : loculato- ttiu. 807 IN COLLCCTIONEM LABOrUMIS CAKDLN.VLIS m Niilla reinota via soliJum parlilur amorcni, El «|iiciii p.irliiiir iiilcgrilate carci. 23.'> Nec moiis, iiccplaiium, iicc pars speciosn ni:<- [riiia, Disjungunt lios, quoscopulai uiius amor. Luiigcpres unde locus (|uod ainor dimitiai anio- [reiii? Talis ab opposiio dicitur csse lociis. l'>go, iil vivalamor, concordia donnt, et uiiuiii. 240 Velle, diios iiiiiim meiilibiis cssc fncil. Tu(|tie nec immcrilo, cui iiomen floris :idlia;rct, Floreiilinc, slalum inente resiiinc luum. l'arco libi quia parco liiis, flos iiiciytc, culpis A ^i tiia vi\iri(;cs (53) li^iiljus arla luis. 24.'> Su.scipcmillciiis ciiliaram, qiiMiii diri(;o, ueryis Orpliciis ignola Cirmiiiis arlc rudis. IiHlyle, cui Tivo, si vivo, proviui cum fortuna promunl lurpissima voiba B Ei malleni nciitcs se genuisse pnrentes Qui posl convcrsi poscnnt ubicunqiie doceri Iti reciamque vi:)m duci per pbilosopliiam Qux dal in his libris documenia pcropbina [cunc:is Qiice cunclo populo prosiintvelerique novello Ergo discendi beiie sunt isli libi libri Vcrsus prartdiclos diclaverat Hugo saceidos Qiii propriis libruin maiiibtis coiiscripseral lisluiii. (r)3) Ms. Ilelmsl. Dttmniflces. (54) Qualuor vcrsus puslrcmi supcranl niimcruiu nitlle versuuin, qnoauciorpauloanieF.Iegiain suain scripiam esse docuii. AN."(0 DOMINI UCXCI LABORANS S. R. E. CARDINALIS NOTITIA /OuDiN, Script. eccles., II, 1580) L^ilior.^^iis S. R. K. presbyler cnrdimilis, dictus Laborans proprio nomine, qui primum quiilem fui» dincoiuis cardiiialis S. Mari:» iii Porliiii, liim pdsiea pre.sbyler c;irtlinalis liluli S. Maris irans Tiheriin, pbilosopluis el liieologus cgrfgiiis, edidit, ut Baronii cardinnlis verbo ular, anno Doinini 1182 ciaborntis* itimm Collectioiiem canonuni. Iieni cxstat ejusJem opus De jusdlia et jitslo, ad Majonem magiium Sici- liw ndiniratum; liber Devera libertalc, ad llugonem Panormilanum arcliiepiscopum; cpislola ad Uugonew contra Sabellianos rursum reviviscenles ; aliera ad Yivianuni cardinaleni S. Stephani in Cceiio niome, de appcUaiionibus, qu:e iion inicgra, sed recis i legilur. Conlinel bas omnes Laborantis lucubraliones co- Uex Eiicmbrancus basilicx S. Pctii in Urbe, ul babet Baronius (omo XII Annaltuni. sr-o PISQLISITIO CRIT.CA I:T tJl SDL.M FUAGMENTA. 870 DISQUISITIO CRITICA II DECRET0RU3I COxMPILATIONEM QIAM M. LARORANS S. R. E. CARDINALIS ADORNAVIT. Ei coJioo ras. bihlioili. sacros. Valicana; basilicfc Princijiis apostoloriim. (AusnstJni Theixebi DiiqHuilionf* rriliea- in praripuat Cannniim el Deirelalium CoHeeliones, Roin.t!, in collegio UrhaHO, 1»36, iii-4", pg. 5{)9.) R Cxquo J. M. Suaresins, enisropiis Vasioneiisis, A prifnui Laboranleiu canonum Collectionem compi» lassesignilicavil (1), omnium qui jiiris canonici iii- sioria dejeciaHtiir, curiositas ac diligeniia iii ooin conversa sunt. Allainen cuii) clnrissinitis iliu vir hoc uno cotucnlus viilerclnr, ul Mx'con;ili siio ccle- berrimo, Frantisco scilicel Barberinio, S. R. E. cardiiiali, persua Jcrel , maiiniuin liiin Romanje purpura: ilccus aikii, tuni juris scienlix increiiicn- liHi) accetlere posse, si Labor^nlis opiis qinm ci- lissitne iypis eJerelur, pauca solunimoJo iii liac re prxsiiiisse dicenJus csl. Anlonius poslca Zaccaria, cx societule Jc&u, inter hislorix lilicrarix culiorcs liisce uhiiiiis teinporibus facile priiiceps, ciiin in ij potissimuin menlein converlissel, ul quxcunque ad sedis aposlolicx aiiclotilntcin tulaiKJdin, vel ud ejus splendorem augenduin .niiquid confcrre possc vi,!e- rei, id sedulo arriperel, aii|uc ex biblioiiiccarum lalebris in aperiam lucem proferret, diligeniissiiuc ea oinuia collegit qiix ab anleccssore suo ulpotc ignota rolicta eranl (2). Hinc noii soliiin accuralis- sinie de cjusmo.li cclcbcrrinii carJinalis viia Jis- §1 I. Operis Laborans opus universum primilus in qtiinqiie libros distribueral, quorum singulos in partes di- Ti&il. Siiigulas dein parles tum majorcm lum mi- norem rubricarum seu tilulorum numcrum com- ^ plectuntur, qiii capilutaria nomiiiunlur. Captularia singnla proprias iiiscripliones prxreriml atque ad iusur rubricaruin plura vel pauciora, proul argu- meiilorum, quiRcn suiinniilx seu seruil, qnanJoquiJcm ipsum ct AlcxanJio III pon- lifici maxiinc acccptiiin, el aJ omnia liiiii Ecclesi.T, tum reipublicx nogolia procuranj;) prae cxlcris ndbibilum fuisse demoiistravic, seJ opcrum quoquo ejusdcm cardinalis Jiligenlissimum cxamcii insti- tiiit, ut crrores rcfellcre posscl, quos Fabricius ail- versus Laborsnlcm in vulgiis disscuiinare coiiaius eral. Aliainen in dcscribenilo praesiaiKissinio La!o- ranlis opere, canoimm iieiiipe Collecliono, Zacrr). ria Rallcrinios imilalus esl, ac prxler (•xicriiani Collcciionis Jescripiiotiein n liil proinlit qiioJ ipsMai operis rationcm inlcriorcmquc ejus nainiam pa'<;- faccrel, simuique Jemonstraicl quoinoilo cum atiis canoniim colleclionibiis, atqne in priniis cuin Gia- tiani Dccrelo colixreal. yEqduin igiiur cisc (iiixi- mus ul, cuin per opporiiina iiobis scse 0(;casio prx- bueril examinanJi codiecm qiii Laboraiilis conipi- lalionem cxbibel, alque unicus csl qiii biiousque iiiiiolueril, Je ipsa paulo fusius in bac noslra Dis- scrtatioiic Jisseruimus. parlitio. argumcnlorum indiccs pranfixx siiiit, qnre in oinni- bus anterioribus canonuin colleciionibits, alqtic eliam in Cralianco Dccrelo inveniuiiiur. Libcr piimiis unJecim constat pariibus qunriim prinia ItJ, sccunJa 12, lcrlia (!, qiiarla 18, quiiiia U.sexla 51, seplima 29,oclava 14, noiia 14, Jecinia 24, alque unJecima G capilularia seu litulos babct. Liber sccunJus in quatuor partcs diviJitur (|ua- rtim prinia 23, sooiinJa 28, tcrlia 40, quarta 21 capiiularia continet. Terlius liber Jiias laniummoJo parics complecli- (1) De magistro Laioranle, cardiiuili Horeiiiino, rardinaliuin in conclnvi. Iloinx 1G70, in-4. cb tummum taborem tia dicio [u). Exslal iiiler ojiis Ci) Deincdiuicanonumcolleciione, quain tteculo x\i disserlat. De chranologia operum S. Angus ini, de cardinalis Laborans coir.posuit. ViJe Syllogcn Gal- opere perfecto adversus Julianum, ei de crocea vcsie landianam, II, p. 7bG-800. {a) De Labornntis noniine v^le , inrra , | rr.ig!iionta nomcii isluJ familis prnprium, ac noii aurlori, uli fjlw ex pjusdcm libro l>e jnslUia el juslo, ex qtiibu:i eruilur Surtresiiis aulumat^ od ii(i/i/num /a^orem iudituiu fuiss* 871 IN COLLKCTIONEM L\ liir, carumqtie ahcra 10, :iUt*ra (» liuiloi li:»l»cl. Libcr quarUis, cxlcris pciTectior airiiu; umplior, (Imxleciiii |i:irliiiiis el liliilis lli, 4U, K), 51, ^5, m, 10. 21. :i2. 15, 4 ei 18, coiisuil. (jiiinUis (icitiqiic iiber qiiaUtor partihiis ac tiliilis 10, 8, 12 cl 10 roale.^cil. Iliscc qiiinqiie libris Sfxiiis rpilogi insuir atlilitiis csl, qui quinque liabclparles, qiiariiiii priina 10, &ccui)da 14, lertia 35, quarla 7, el qiiiiila 13 liuilos pracfcrl. Singuli liliri praifaiioncm liabenl, quiemoJo Lre- \ior, modo prolixiur coruni argtimenuim explicat, iiiu«lquc cuin iis quue in aiilccedenti iracumlurcon- jungit (3). Ad quinii libri calccm brevis addiiur noia, qiia singuloruin librorum arguir.enlnm «leuuo indicalur, ac sexii libri iialura dcclaratur. Laborans ita rem csplicat : Liber %ext»$ epilogus etl parlim priecedenlium qninque hbrorum, sinijulorum namque mateyinm ad (actittalem inteUigentix revocat et in admtHicutum V.OnSKm CARDINALIS 87i A vitmoiandi, nuti brevi lompemlio repnvtenial. Krit ergo mnicrin yrimi libri in rlerum, et nd of- ftria cleri promoiio, el modi prortwlionit. Secundi, promolorHni depoiilio et cuHkoe dtoo$itio- nift. Teriii, depniitorum repnrniio et modi repnrnlioni'. Qttnrti pro culpariim tnrietute tine depouiiont correptio. Qninti, pertonarum oliorumve coniingenlivm eau- s(C non deiciendu plurnliiut. Parte$ librcrum (arivut teltjiinti diverta rernm g-- nera, tel quati diversce ge>urn tpeciet, vel Kedium mullitudinii copioite. l*rimi nanique Ubri quulmor primce partet, qnatuor teltUi generibus dnlant, te- ptem rero leguenletet (jnarlu generii tunt uiiivt, quia circa promotionem materiam libri cenritlunt. Qttinll vero Itbri paries cl texii, eificiuul inuquom piure$ uniut geneiis tpeciei. Al t^ro leeundi, teriii qnoqtu par>es el quarli, quo fierent persuntit tadiuin ruuUi- ludini$ el longce plurulilatis. l'rimi runut ('-f« pri- n (3) llascc pr.-efatioties liic appouiauis, cuiu Zac- caria illas omiseril. < Liber priinus agit d»* varielalibus ecclesiaslitjc proinotionis. f ynibtis el qualiler nd ccciosi:isiicos ascendcrc liceal grailiis, doc.r.l libcr primus. A inodosectmJiis qiios e coiilra, vclttli s:r,p(;niiineio (il, qiiibiisve dc causis cx cjnsmodi subiimalis liceal vol oporleal (icgrailari compeiuliosa brevialione docebil. Fesli- lens ergo Simoniaca bscr^sis prinio iiolanda, quia prima ^:onlra Dei Ecclesiani tliabolica stiKgcslionc Siirrcpf^il, oiiiiieqtie pctc. liim qiiod seiiiie actitin consial essc nioMirorum, tam faiiiori qtiani oper.i- rio, iiiliiloiiiinus ei lauloii suo, pericititim necessa- rijB (legradaiioniN iinportal. Vciiiale veto qnia sui reiitli! inltibila IreqannUiio criinen, ul ebrieias el alealio, scilicel deponil, licile qitidem, seJ noii ne- cossario, iiisi cttm obsiinaiione lenacius radicalmn iicqiieat explanlari. Qiioiiiam aulem sic expedil ei iccc ci alia deposiioria dc taeicro fienl plenius pla- iiitisqiie scitis autb 'nlicis iii.tnifesta. « Liber lertius litijus excerpli decretoruin .scu canoiiuin liljer.qnos dcgradalortim et qiioniodo re- parari conccdilur, parliin cxemplis, parliiu caiioni-» bus indical cl deciarai. I Quarlus bic liber, qux disciplina sine degra- dalione lieri vale.tl, tuni exenipiis, tum vencrandis edocel inblilnlis. Conlingit cniiii frequenlius non degradari clericum, neque dcpttiii iaicuin, sed et liunc nlqiic illtiin, sil nnatbemale vc! eKcommunica- lionc confundi, bencficio dcnudaii ; extonuari jeju- iiio,vel amissiune inulctari pecuiii, iiumiliari exsilio, affici mancipatione cuslodia;, vel allligi curiac servi- lutc , maccrari abstincntia, atque aliis tam cano- iiiiin qiiain ieguiii vul ecclesiastici uriiilrii corripi iiiodis. Quibus attieni lix>c rianl casibus, purtililer oslciiJctur, sed prius anatbematis ab cxconininui- caiioiie dislaniia. « Qtiintus liber numerum personaruin quas exigil causa, qualitalcs earuindcin, ct c:clei'a qua; pra3ci- pue reqniruntur in ip>a, brevitalc qua valnerit tl<> inoiistrabil, diliicidans qiioruin el quibus in causis iiticniioiie vcl icsiiiicalione convinci clerici vel latci pussinl :itquc alia quae per tilulus disiiiigiiuntur, iisseicns eliain priinu ioco judicialcin ordiiiem in oiKiii causa bcrv.iuduin cl sic propusitum adoritur, t Nuii Oinnis causa cadcm, ifcc omnis ordo jndi- cial.b !dcm lii unini lameii causa scrvundus eslordo jitdicialis, dtiin niliil jtidicaii congrual iiiaudifuin. Pio iriplice enim causiuum tlicina-e, triplex en onio jtiilicialis. Liiis cleniin caulivum, liienM siili'» cot condittionis primse causarum, id esl can.sa pio- pler qnam pwlsalus vel impeiiloj vel rcus, sivf &il, sive Unl, in jndiciiim convoratur, csl aliqtiolies noutritiin seu siipplicilcr iioluin, et aiiquiilies er.t igitoluin. !gno'.uin depiii.'i(ur, quamvis judici notinn sil cl non aliiij, aiil aliis et nor) jmlici, ani aliis ei jtiilici, sed iion jn(lici;iliier. Dico anlcm iion judt- C cialiler iiotuin jiulici, si rens non conlii.Tiacitcr ab- scns, se.l iii jnre siUis, ncc jur; ccnviclus tsi, nec spoiiie coiifcasus, nec noiorie .lotus, id csl [>opn!i rniiioribus in;iiiilesuis. Coniunuicia nainque reiiai qni absens est el prjesenlcm facit. U.ide de illiciia stipra lib. iv, p. iii, tit. vn. - C. 24, q. 3, c. 0, Decrevimui. P. xii. lii. ix. - C. 10, q. 1, c. 10: -et in consislorio seu jure sito judici, jtidicialiier^qiiod cst legiiime, notuiii, id est snilicienier ad juiliii.iii-m sentfiitiain judici el curiae iiianifestuir). Uiide Pre- abgler iiiil diaconus inlra til, m. - C. 13, q. 3, c.2. Sic itotoruin ibemalum vel poiius ignolorum, nib I a Ibitc constal sctitenii,« giadio rcriciidtim. l:no i.iliil prorsus absque judicio, iiec sine provisione pacis gencralis. lliide Nos infra lit, m. - C. 2. q. i, c. i2. Cum quisque supia lib. iii, p. i, lil viu. - C. 25, q. 4, c. 11». ( Notuin vcro diciuir illiid tbema, de quo subcxa- mine lcgitinio is qui fuerai iinpciiius, in jure aut D convictus cst :iiit sponie coulcssus, vel quoJ est vulgari cerliludine publicatum, iioc lcrtiuin iiotu- rium vocatttr, quasi realiierel siii)pli< iier iiotum. ( ll:cc iria causarum iheiiiala, qttoruiii priinuin dici valet cvicuim, secundMiu conlessiiin, lertium per se notum, sicui ab inviccm naiura discrepant, sic in suis exseculionibus jauiciaies babenl oidiaes diiciepatiies. In piobdiione siqi;'deiii rei, qua ia- leiidiiur, i)ninqtte vcl quatuor esse person;e sub au- dientia curi:c dobeiil, alije quidem ab iiivicem elad iiivictMn sibi pncdenlcs. ll.e caiisui sniii judex eie- ctus, accusitlor sive iinpeiitor iJnneus, losiis ctiiii lcgiiimo lesle ie^ilimns, accusaius sive leus siv<: poliiis diieris inipeiilus, delenscp congruus, si vo- iueril impelitus, nisl cansa s!i c!iiiii!i.ilis scu capi a lis, aul slalus. lilic eiiiti! ntc e.\pcritur vu.tnus, iiec deieiulil. Unde yiiUus, > otc. C. i, q. 4, t. 1, eic. f.rs D1SQL15ITI0 C!\ITICA ET EJUSDEM FRAGMENTA. 8/t m(t f.iTlet el ti maieiinm iion itiformenl, $unt lamen A nonnutlorttm.iine quoriim nordla luinittri canon^im, informanlibus el quihiisque tcqncnlibtit opui. Tutticani quandoquc putantur et contemj:libile» rt Rurtut autcm liber sexiut anlerioribut ett adjeclie igiinri. 5 11. De fonlibus quibits Laborans u$us est, deoue modo qno eoi dispositil. A«l ejiismodi tle relormn opus confiiicnJum nul- tir D. 27-VJ. De clciii'ornm caslilalc cl conlincu- lain ali.im canonum collcclioncm ailliihnilLiibor.-^ns quani Grniiani Dccrelum. Mirum snne ViJeri (leU'l quod Graliuiii 0|nis, quod simiil ac cditnm fiicrnt, siiminis [•inusilius cxccpunn nlqnc in ncademiis non toliini scd iii foru el in judiciis (|iioqtie adhiitilum, el jnriii iloninni cnlleclionibus ailjunclum fuernt, _ deiMio ci inU-gro mulare ac novo oinnino ordine «jiisdem iirgiinicnluiii ilisponcre Laliorans < onare- lur. Qiiiitli]iu- ningis adinirationoni inovei, iiliid esi qiiod. vi\ oliipso posl coiircclum aCiaiiano Decre- lum lii^inla annorum spaiio , suum opus claborare coRpcrii. Graiianus enim Docrcium tempore Euge- iiii III (1Ua-ll5o) compilavii, Labornits vero, uii ipse siib rmcm opcris s gnifical, opeii siio post vi- ginli aiiDos, qiios in illo elucnbrnndo iiisuinpscral, anno 1182 fliK'in iinpostiit. Atlamcn si ipsain Gralianci DccriMi intlnlom nl- que nalnram nccuraiiu$ pciscriitabiinur, facilliine iiiteUigeiuus qna de c.tush hoc consiiium ccpeiil. liinc prx omiiibus ordincin qiiom Gralianus secn tia universim. A>. 35. De cicritonim qnaliialibus, scu dc irrcgiilarilalilins, ne bie cxaminaiione ordinandurum. D. lio. De iniiiisirofiiHi qualilate aique olTiciis, iiui- |HCiido ab osliario usqtie ad episcopgni. D. 26. dc episcopi inoribus, Ol sit unim uxorir IPaiuul. (XIV. porum, de celate sacerdotuin ordinandorum ; de or- dinatioiie lummi ponlificit a solii cardimalibnt (*• cienda, Dist. 81 — 89 sunt ferc epilo(;ns eanim quae pr:r- ccssornnl, ac de necessariis qualilalihas eoruiii dis» scMint qui ad sacerdotium adniitlantur. Gralijniis liic deiiiio agit , quod epistopui ordinandui tinc crimixe lil, el ne clerici cum mulieribut cohabiientt quod praeloti immunes a peccalo tiHl, el quod pect*- lit aliorum contenlire n«n debeant , dt vigilamlia prcelaioruin circa ret Ecclesice , circa defensioHein pnuperuiH , miterorum el oppretsornm , de hot;iitali- laie maxime epitcopii necetuitia, de cura efiitcofio'' rttm circa tiduas , orpknnos, ne lUiridiiaiit c>iuta 23 875 '^ r.OFJ,i:(:TIONi:M I.M-.ORANriS C\IU)I.N,VMS H--G tieiitHtatorci shil , el ul ci>ihcoj i fnojniiim duuniin ei \ K:i qii.t in «JisiiiK liiiinhiiA 54-4'J li;iliei , |tu(iii^ ;iil l-cclvsinmhene tiilmiin/ilrenl. I)isl. !/0 iijjil ila litiijio- ilisl. "25 cl iG rcfrreiida riiisscnl, iilii arguaiciiiiiiii «i.s corripienilis el unii oiJinftiiilii. Disl. !il ci 92. sniie anipli6si:riiim iiicrcdibili .'iliciiartim rcniii» Ite cinilu eccleiia;. Dist. 95. I)e obeilieiiliit iubdilo- (•omiiiixlioiie perliirbai. ^cn rcclior cliicel iii «li.si. riim ergn mnjores. Disl, 94. De leijato Homaui pon- r>\-6\ , iihi de variis personanim gencrihiis «Jis.^cril lilicit nec non de eju» poleslalc. \)'n,l. 1)5. Quod pre- qnac ad saccnlolium proinoveri nfqiieunl, ac posl- ihtftcri tiul)jeclt episcopis liis prwseiilibus sacia niy- quam Ircviter de filiis prcslijlcronim cgijrai , a.l sieria celebrare possiul. aliam quacslioncni diverlit , expcndcns iilniin pa- Dist. 96, 97, 98 nulliim omnino nexum li;lciil trum vili;i filiis noccanl. !is qiisc disl. G4 el C.'. de cnm praiccdcnlibus. Dislinclioncssiquidcm 96 et97 consccralionc ordinandorum prorcrt , plurima ini- ngunt dc iaicoruni condiiione in Ecclcsia , quod miscet qux ad oaihcdrarum pr.rrogalivam .spc- laici , ncmpc , ijuin imo ipsi tmperalores nuUum or- cinnl, cl disl. 79 ol81 itcinni ad ordinationfm cpl- dinare, iieque de rebus Eiclesiarum fudicare possunt, scoporum se convcriit , supplcns iis i]\uk alias dixe^ qiiod vero laici ot imperalores el cwleri priiicipes ral : //rrc de ordinandis , \iM\\n\. ^ ct ordinutoriiun sa'culares precibns eorum Ecclesias juvare possinl. alane de singulorum graduuin dininctionibus, el o(- Disl. 98 ;igii, quin paleal ralio, de clericis pe- '* ftciis dixisse nos ivfficial. \erum, quin aliiiuaniulum rcfjvinis el uUramarinis , quod sine lcslimotiio quin- in liis immoraii sumus, quirdom pro'cedeniibut fo- que episcoporum non sinl recipiendi , qua de rc j;im lnvrcnlia sub epilogo ad memoriiim subjiciamut. l)c~ superius Disl. 73 , ubi dc lillcris ronnalis cl dimis- bet ordinandus in cpiscopum , u< Aposlolus tcribil , soriis sermo inslilucbatur, agcre debuissct. Ulti- esse sine crimine , elc, inac dcniquc iies disiinctiones 99, 100, 101, aguni Quam malc inlcr se rolincroant, qnamqiic pr.ivc de primalibus el pnlcstale eorum el quod nullus ap- ca sinl congosla, quro in dr.sl. 91 usquc ad 101 lia- pellandiis sil laiiversalis ; di: pailio el usuejus,et bel, ncmo esl qiii noiiVideal; qu.ire de iis salis quod titia provincia tn duas tion dividalur, snperqiie dixissc crcdimns. J;im vcro si ordincni a Gratiano in disponendo Non minus ac in argumeniorum dispoiiiione b«- prim.-B parlis argumenlo observalum , uli eum hic jusmodi ordinis ac consilii defectus in iis deprclien- exposuimus, alteuie quis examinaveril , facile pro- dilur qu» Gralianus iii singulis disliiiclionibus ad fiicbiiur non omnia liic sibi invicem cohaererc, imo conjungenda diversa c.ipitula inseruil, nec iion in veio omnia sine deleciu ac siiie consilio esse con- summulis quas capitibus pra'fixit. ilujusmodi Grn- sarcinata. Id ipsum eliam alque cliam apparet, si _ liani paries el dicln, uii vulgo nominanlur, ab illis singularum dislinclionum ralionem ac disposilioncm qni glossas in dccrclum cxararunl vix tinqiiam d(< considercs. Sacpc enim argumcnlum de quo agere sjiiciunlur, utpole qiia; panim .nple ac pnidcntcr dcbercnt vix allingnnt, nuUibi fere ex intcgro il- concinnala sunl. Joannes Andre.is, qui dicebalnr liid cxponunl. Quod si aliquolies paulo acciiralius itiba el pater juris canonici , oa ubiqiic caipii ac j-u- rem cxaminare, atque addiiciis omnibus liim poii- pcrvacanea ossc demonsimi (I). lificum decretalibus tum sanclorum Palrum locis Certum cst Laboranlcm noslrum probe Intcl- qui ad eam cxplicandam lacerc posscni, rein ipsam lexisse qnanimulia in Graiiani opcre Cisenl ro- confirmare vidctur, saepe ctiam qualibelor papain appr()b;»inm , (jiiia nec lioc con- iiiioiiilie rcprobamus. r Coinmenl. ad cap. ± lio VjuI. LldalO; «luod conslarc», .ipi^robalio fnil iiuoad icscriplis (i , 3} ^T* blSOlM^JTlO ChlTU.A ET EJLSDEM FIUGMKNTA. 87« rfiium esscilioil qirirn lioraines inelioros peiletiio- A qiiinlom incipit dicens : Viso (inorum exnminit $er- resiiiic reililero, ali.iqne pliira qna; aii lcgiini natii- rani peiiiiieiK. moilo in scliolis liinc lompore iisi- lalo, cxpli<-.H aiqne exponil. Ilinc fiuis, in«iuil, e$( ad patriam gcniis liumnnum offlcii dispcnsalioiie rcducere. Auc:or, iiislinrtu Divinilalis, cr-do poiitili' culis, miuislri, ponlifices et $acerdolcs. Ilisce prceniissis ipsiiin opns aggrcditur. alqiie iii prima libri primi parte ile jiire nalurali el de ciinsiietmlinc, do diversis ipsorimi specieltiis ncc iion dc cornni iiexu disscril. In exorilio legis n.ilu- i> {Pnlen}, 1, 8, 9, iO, II, i2. i3, ii. 1.^. D. 4i, c. 1, 4, 2. D. 5, De cons., c. 2'.» ci 50. D. 41, c. 5, u. 7, 8. D. 42. c. 3, i. o, 6 ol 7. D. 01. c 4, 8. D. 43, c. I, 4. (;. 8, q. I, 0. ii I>. 43, o. 2. C. il. 0. 3. 0 22. C. 7, q. 1. c 4i. D. 44, c. 1. D. 4!), c. 9. D. 47, c. 10. D. 28, c. 13. D. 5;i, c. fi. 3, 4, !», 2. L. 37, 0. 4. D. 4i>. c. 1,2, 3. 4, .••. 8, 7 C. 17, q. 4, c. 29 C. 43, q. :;, C i cl 2. C. 20, q. i, o. 5. C. 23, q. 8, c. 20 D. 43. f. 18. 16. D. 40, c. i. D 47 c. 6 el 7. D. 86, c. 20. D. 51, c. 5. D. '56, c. 2. D. 59, c. i, 0, 2. 3. D. 60, c. 4. D. 61, c. 7. 6, 9. C. i , q. 7, c. 18. C. 23. q. 4, c. 33. C. f , q. 7, 0. 19. D. 01, 0. iO, M. D. 39, c un. D. 89, o. 7. D. 80, c 8 01 9. D. 70, c. il. D. 80, c. i2.— Ans.Om. Liiceiis. lil). VI, c. 183.— D. 84, c 2. D. 8«, o. 1. 2, 3. D. ir>, 0. 9, 14, i.^. 10. H, 12, 13, 17. D. 88. 0. 0, 15, 10, 17, 18. 19, 21. 22. D. 3i, c i, 2, 3- D. 52, c. 16. D 81, 0 24, 25, 29, 31, 20, 27. 2.«, 32. D. 32, c 17, 18, 19 D. 7,i, c 19. D. 83. o, % 3, 4. ^ 01 6. D. 80, 0. 23, 2*. C. 15, q. 7. o. 2. (,. 1, q. 7. 0 11. D. 80,0 4. C 28, q. 1, c 1.3, I». D. 88, c [), iO. h. 31, c 11. 879 IN COI.LF.CTIONKM LABOU.VMIS CARIjINAUS »Afl torum erga prcelii(o$, i\<\ opostoiicam lcgiuinncin A iiuiecisa! rencitieaiil, aut t.iiila conrubione cxpliccu- ejiisqiio. aiiclorilatein pertincant, et posiquain > or- dinalioiiibus aj^cns liisce vcrbis seciind;«in djwri» parleni cxordilur, ac priin;»; adiici lit : llaclenm de efeclione et ordinatione clericorum tractattmut. iSuitc ad Simoniacorum orJinaliones trunxeamut. Ei ut [a- cilc liqueat quid super hac ha-resi tunctorum Patrum decrevil auctoritas, causa deducatur in medium cujut negoiium et de tcieiHcr a Simottineis consecraiis , ei de vrdinaiionibus qua; per pecunias finnt , conlineui. Scd el hic Graliaiius de.mo ali argnmcnto iii qiioil eral iiigressus, dcQeciil , iirct dc Sinmniacig ordi- iialioiiibns agcre prcposncrit, pliira laiiicn de rv-biw niinime Imc perlinenlibus dispul;il, videUcel : de B baptismate harreticorum , de uaiura bapiismatit, de ordinatis a [altis episcopit, de hit qui cum hrvreticis communicanl , di remistione peccalorutn, ubi •/««'ri., num crimina paterna ftliis obtinl, de alitneWM paiipe- ribus susienianUis ac his similibus. Cum vero Siinoniaci iion raro l>e:ieficiis priven- tur, quin jmo deponendi ciiam sinl , Graiianus in secunda causa ad rem ju(jiciariam Ecclesi* iransJi, atqiie ad ea qux hic de judiciis, de leslibus, ile at- ciisatioiiibus aliis(]ue liujusmodi diclnrus es!,ila gradum fecil ; His breviter pra-missis, ad ea tekia- mus qua: Ecclesiu scveritale discipliim parata esl tiUiici, oslcndenles quibus accusanJibus vel leUtfican- libus quiiibcl sinl convikcendi ; quo judice quisqne yendis aut drdinandit, cujutquam laici super clericot f debeat condemnari vel absolvi; si causa vitiaia [un , v.ulla silprceeminenlia. Fundaloribus lamen Ecclesia- 9^o ristnedio possil sublevari ; ti accutatores defectf- rttm earumdem eligendi reciore& libera est facultas. "«', «n 'eus sit cogendut ad purgalionem. Et ut f»- Si igilur Gfaliani ordincm cuni eo quem scculus ciliut patent, exemplum ponafur tuboeulit; in qm» esl Laborans coiiiparemus, illico palebil hunc oiimia anctoritalei hinc inde controversnnics disinguanliir , el accommodatiusdisposnisse, el incoinmodum Hlnd «' 9«"^ tanclonm Patnm senliai aucloriiut, liquido inaxinium ac faslidiosum evilasse, in quod Graliaiiiis iniimelur. esppe niinium incidil, cum easdem omnino resseincl acilerumindiversisCollecliuniasuaepariib»srepeiii. Ul vero paleai Laborantem noii soliiin |)riniani Dccreli parlem iii meliorem redegisse forinain, scd alius ciiam qnae ipsum subseqnniitur, oper.c pie- lium est ut hic pancis signif»ccnius qnoinodo Gia tiaiius secundam operis sui pariem disiribiicrii. Facile cuique patcl Gralianum in bac seciinda lii causis tertia, quiirla, quiiila et sexla e.imdem reiu proscQuiiur, ea:nqiie fusius periraciat, iioniiulh lainen perniiscel quar oninino aiiena suul.uiidc conciliis ei eorumdcm celebratione. In causa scplima ab aniecedeniibus plsne digrc- ditnr, *l dispulal dc coadjuioribus epi&coporuni e» clericoruin jpgrolamiui», el num vivenle episcop.i alius poierii in eadem Etdcsia ordinari. opcris partc concinnanda muiio quam in prima d In c;»usa oci.tva ad Simoniacas ordinatione» re piutJenliorcm fuisse. Oplimo enim consilio univer- stim argiimenium , quod diversa (um elericoruni tiim laicoruin jiira oiliciaque aiupleeiebalur, iia (listribuit, ut xxxvi causis, qua» ju«Uciali inodo pro- posiias in diverga» qua>siiones divisit, iotum absoi- \cretur, alque ecciesiasticis lum poniirieun) tuin penie reveriiiur, ei quasiioiiemraovel uiruin lice.u episcopo sibi successorem eligere. Noiw causa.aijii de ordinaiionibus clericorum , qua de re in paric priina plurimuci disserucrau In causa decinia aliam omnino inateriam aggre- diiur. reruiu seilicei ecclesiasiicarum adimnistf»- conciliorum sanciorumque Patram decisionibus lionem, quomodo ab episcopis peragei.da; quam qusesiiones omnes dtriiiiereniiir. Cxierom jodicto- quastioiiero in prin»a itein parte discHs^erai. Sod vum methofjura secutus ralionesque hinc inde pro in causa xi rursws ad judicia rcvertitur et de foro iiiraque parte propwens , s%i>e iiiconciiiDe adeo con^peteniiclcricorum »gii;inquaian>en lenonsati» rem ipsam pertractat, ul aiiquaHdo qitaesiioncs ai.i consisiii, qiiippe slaliin in causa \u denuo ad bon.i (C) Ex disiind. ixMi, capp. 28. 29, 30, Zi el 3^, neinpe ( l 32, qu.t sub vaUarum nomine vulco ec- »»bi juiniadviirias L.boranicm duo capiculu, 31 cununl, recepisse. 8SI DtSQLISITIO ( RJTICA ET EJUSDEM I-ftACMENTA. 885 ccclcsiasiica regretUtur , nbi les.us esi Ciaiianiis jura qu3E>daiii ecclcsiaslica deciiiiaruin cl •epuicroniiii, iiec non eorunidein jurium prxscri- ftiiones. In rausa xiv niiillu inisrenlur qunc luinimc iiiter sc coh*reiil, :)Ciii|)€ clericos non deborc pro rebus periluri^s, eii:iiii iii jndicio provocalos, litignrc, ncipie in rebus Ecciesio: lcslinioiiiiim rcrre; dein ibi- Jeiii nbcrius m- pom-ni/a llis expedilis in causa xxvn, xxviii, xxix, XXX, xxxi.-xxxn et xxxiii de matrimonio el de ro- lius a.l matrimonium peiliiientilms agens, rcm to- lam fusiusac reclius quam ullain aliain perlraclat» Hcc ad alicna scse couverlil» uii ii» superioribus cum fecisse animadvertimus. Quoniain vero in inairimonio et proptcr nialri- monium plurinia commiltuniur peccala , a Graiia- an iu judiciis coiiressio crucialibus sil exlorquen- ^ no ipso aul forlc ab aiio lr.iclalu& Oc poeniieniia Ja; 6) aii episcopus prupriomotu sine examine sjn- oduli sacerdotcs possit damnare ei depoiicre, el 7) an clerici confessi vel convicti de liis criminibns, qtix aiiie ordinationem coinmiserunt , possinl sus- ««pli ordinis oflicium cxseqni, ac ciiain de Gliis prc- klijierorum dispuial. Ejusinodi porro quanstiones, licet inaximi moinenii sint, non snlis fuse perlra- ctat, ei quoniani ad judtcia speciaiit, commodius a Cratiano in siipcrioribiis disputata fuisscnt. Digre- dicns ab boc rerum ordine, in causa xvi a clericis ad raonacbos iransil, aique iii bac ei in sequenti- biis XTii, xviii , XIX el XX causis de monnsteriis ct de rebu) id motinsieria perlinentibus disseril. Mul- la lanicn confiTsc proferl , alia xquc non miiioris momenli vix altingit, et plurima aliciia el inuiilia de preetcriplionibut et alienalionibus rerum eccletia- iiicarnm, 4e jure pationatut, de bene/iciis, de inve&ii- lura laicorum iincrberil. Cum in ullima causa; \x quxstione qii:r$ierii : uirum liceat ab uno monutte- rio Irauiire ad aliiid, iieruin ad clornni se converlit, el causa xii eaiudem fere qu^slionem in duus la- inen divi:>am quoad clericos special propoiiit : sci- Ucet : 1) aN clericut pottil in duabus Ecciesiis intcri- biit) an liceai ciericit a tua Eccletia ad aliani irans- ire. Sic 4e clcricis scrnionein in.nio (7) < Jnramentum calnmni» vel acloris. < Ego N. non moveo lilem udversus S. aiiiino cn- lumniQndi , sed quoninm arbitror me bGnain habere rausnm. El in iGta lile sicubi qua's:ero probationes , mn yer occasionem dileclionis hoc faciam , scd pro inquirenda verilale. Sic me Deus , etc. < Rcus autcm iia jurat de caliimiiia : I Ego N. pulnus me bona instanlin uli , non ca- lumniandi animo ad reluctundum perveni. Ei ir» toia liie, cic, sicu*. siipra. i lloc auiein adjiciendiim csl in sacramenio ca- Inmnix , qiiod ulraque pars principalis jurabil; vcl iili ad qiios in mcdio judicio niigravil , quod nibi! peniius dederit judicibus , nec alicui personx, pro l^ac caiis9, nec proiniserunt. nec postea dabunt, vei ego N. in anhia ipsius N. juro , hoc iia- fiiisse, vei esse , vel (o>e. Sic dluin adjuvet Deus et htic satuta Evangelia. — Jiiraiurus in anima praesentis ait ei : Vis «l muMdas, quod cgo jurem in auima iua verbum ittud faclumve, sic fuisse, vel esse, vel fore?El illc : Volo et mando. Tniic juraior aii : Hoc :erbum /a- ctumve , sic fuine, vcl esse, vel fore. , verum et(. Sic isiuui adjucei Deus ct limc tancta Evangeia. i — Lib. IV, p. VII, lii. wiii , fol. \bl. (8j Laborans iia coutinuai tractatum S. Isidori : < Prjeier |j:is auicm secias baereiiooriim, qiias de- iioiavit Isidorus , atins seciiiKlum Epiplianiuiii Cy- priiim episcopum , vel Pbiiastrium , episcopuin |]rixicnseiii, iioias rotldii Aiiguslinus iii libro quciii dc prope omnibus sil>i iiotis liicresibus scribit ad pcr se vel pcr aliam uKdiam qnamcunqucpi^rscjnam ,,i„cy„,im Ouodvuildeiim. Quare commoda salU et Lxccptis qmc propiiis advocalis pio pairocii.io vol » ,,.^^.jj^,, |,i;;'„o,ni„a laniuiiiinodo ponimus. iion ei- aliis persoiiis quibus Uomaii:£ legcs dare disposuo runt. r" ( Ego N. refulo et anaihcmaiizo omnem ha^iesim extollentem se adversus sanclam flomanam el Caiho- licam Ecclesium et pra'c>pue schisnia et hteresim Oc- laviani , Guidonis Cremonensis el Joannii Strumen' sis ; ordinaliones quoque eorum irriias ctte pronuntio, et ab liuc hora in aniea fidelis el obediens cro heaio Peiro el sanclce Roniana; Ecrlesia: el dovtino meo papiv Alexandro ejusque successoribus canonice in- irantbus , el mandatum quod mihi sufier hoc delicto fecerit , sine fraude observabo. Sic me Deus adjuvci et hccc Oei tancta Evangelia. < Jiirnmcnliini iii aiiima absentis. < Ego y. recepi mundatum a iV. quod postea nnhi non demandavit , nl videlicet hoc verbum aul faclum sic fuisse, vel esse, vel fore, iu anima itlius jurarein. Sic me Deus adjuvet el hac iauciu Evanffelia. — Ei rores,nc i-ciiium lorte generel eorum pioielanda positio. Sniil crgo : Saiurniani , Sampsci , Kicesei , scu Elceseiix, Scvandiani, Plolomei, Marciani, Co« lorbasii, lieraciionitx, Sineiei, i*epudiani , a ioco sive Ouintiiiiaiii a quadam Quintilla, Tlieodoliani, Uardasanitue, Yalesiaiii , Origeiiiani, ab Origene, non iilo iractatore lere omnibus noto, bi sinii ine- nariabilis opcrationis ; Melitiani, Vadiani, Semiar- riani, Massilliaiii vcl Eucliilse vcl Eiiplieiniia; vel Marlyriaiii vel Salliaiiiaiii, Seleucbiani vcl ilei- niiani, ProclinianisUc, Asoiia», Passaloriiicbiia) qni Cl Daclyloriiichil:e, Ubetoriani, Paleraiani, de qui- biis et Isidorus , sivc Malerniani seu Vcnnsliani , Abcliovilae, vel Abeiiani Abeioitae. Alii distendciiic ad inferos Ciirislo, ciodidisse iiicieJulos ei omiie» cxiiide exiiraaiit liberalos. « Has haercscs in proeiiominaio libro laie salis cl 8X' r>lSQi:iSmO CRITICA ET EjrSDEM FHAt.MENTA S^r. €t Ut: lebui ad mahiiiwimim pertinenlibus dc ndullrrio, de divorlio, de coiisnuguiniiiile cl de offtHiicJe agil. tluc. vero argiiineiiUin) siiiinnis, iit Ua dicau), lal)ii!> nltingit, el (|tix Graki:)nus in lioc opcris sni Inicialii siinul collcgerat , disjiingil el in anleriorihus coiu- piialionis libris, iilii occasio sese pricbneral, inseril ilinc ca lanlunmiotlo liic prorerl, qu.T alibi iionduni nlligeral, iia ul iix panes nonnisi suppkineniuin 4|Hodd;uu eorum, qiix superius exliibderil, dicemlx cint. Dcmiini iii diiod(>cinia p:irtc, qnx loliiis libri iil- tiina ac oniniuin breviss iiia est, e:) coiiiplectilnr qiia; ad iinniunilalein iorensem clcriconim, ad piir- Kaiioncm acciisaiorum , ad injusta juJicia iiis(pie siinilia perliiienl, ac viam slernutu ad quintum operis librtiin, qtii lolus in explicatulis Ecclosia' ju- dtciis versatur. .nb Isiiloro positas , co lalius et ibidom patcr Atigii- kliiius exseqiiitiir.' < Lt iiotair.luin Seniiarianos qiiasi non ploiios Ari:Mios, duin iiun ejiisdein essenli;r ctini l'airc s''d kiinilis csse Kiliuni pnedicenl Hi videnltir appeilari «uperius Triluil%, quia tres deiiales queiiiadniodiini li-es peisoii2rrr?nrlligeiiies, sicqiie tres deos asseve- ranlcs. Macedoniani <|iiO()ue scd potiiis a qiiibnsdain Seniiariaiii vocininr, qiiia iii parlc nobiscuiii Siiiil tliocnics Patiein et Filijiiit uiiiiis ejiisdeniqiie «sse iiaturx aique ^ubstaiitio^, vel, iil expiessius dioalur, «sseniix , qii* Gr.-vceji^ge^lialur uaia. in parle ciim Ariaiiis dicenies Spinluiii saii((uni esse laiiluiiimoJu «'.reaturam, (|ii.iiitvis seiundiini alios esse diviiiiia- leiii Pairis etFilii el utiUani propriatn iiabere sub • 3tJiitiam. < Insiiper el id iiotaiHium quod i!li qui apinl Isi- duruin suiil Gnostici, apud Aiignstinuni &iiiit ei i^ir- boiiilu', qiiasi (ieiio»i. Qiii Clierciiliaiu suiii, ei Ma riiitliiaiii; qui Apostolici sunl , Apoiactili»; qni Ca- liiari suul , >u«atiai)i; qui Paiiluni siiiit, el Koli- iii.iiii ei Arcliaiinoiiiatii , sed apud liinoceiitiiiiii raulliaiiisia;; (j[ui Fotiniani suiit, et Murcelliani ; qui Marc«'iliaui suul, ei Patripassiani et Praxeaiit cl licniiogeniani et Nueliani ; qui Macciloi>ijiii suiii, ei Pneuniatoiuaclii vel Seniiariaui; qui i)oiiati.>t:e kunt, el Donaliani, el Moiilenses, ei Parnienianisiu;; qui ile vidiaiii sunt, et Aiitidicouiaiit:c, qui Pela- giaiii sunl. et C(£le:>liani a Cuiie^tio di>cipulo i'e- Jjgii. > — Lib. IV, p. VIII, lii. \y, i. 105. (9) Juvat hic roimulas quasdani in furo ecclesia- stico tuuc tetnporis usilatas et a Laboraiitc huio ac prinije pani libri qiiinii iiiscrias exbibeie, qiiud eo iubciitius locimus, cuiu insimul ros lucre bisluiicas cunlineant. < Foriiia appellationis post seulentiam < Ego AdeiiHUi tunclu! liegiiuv Ecclet>ice minisler, Itcet indigiius, coniTa senlentiain dvinini Uunlleri , sanctce Hacennaieniis t.cclesiac archiepiscoi^t, injusie in me illalam, pridte Kul. Maii auno Incuinaiwnis Uoinini 1105 , /£rta quaria liomanam iip\>eUo sedem «l ajioslolos peio. i Aiile seiilcnliam sic appellin-Uim esl ; Fqo .1. 1. r. m. /. ind. seniiens me pruijruvuri domino Ouul- lerio s. r. e. arcliiepiscoiio, sedein liomanum uppcllo ei aposlolos peio.- Anle lilcni veio sic Eijo l'lii- lippus sanclw lU.tuwt: LccUita- , Ucu ra nercnlc cano- iiicus, in liac causti (luuminlermcel iloininum \ illunum ejusUciu s :ttciiu ('isuiuv Llccte!)ioj uicliiepiscopuiii vi- delur lorsiian co pmsiUe tcniilundu, 1'isani colleyii *us,eclumjniln judicium, v< I, l',iuiios sus, cclos milii luduts, vci, .tliH(it/(/<(iM suspichim inilti luducin, re- loriuiduns, uiiic lilii iiii.iuni livmunuin uiipcllo sedem ti aimii^uriu» i>ru>. It A Diviililiir veru in qiiftluor p.irics , iii qttarum prima de ordine judiciario, d»; potcilaie jtiiii ia fe rcndi el dc accusaioribus goncralim dispui:il; agit in secuiida dc testibus et advocalis, in lcrtia dc jti- diciI)Hs ct oortim polesi.-Jlc ; iii qnarla deniquo dc :ippeltnlionibus (9) llrc uliima pars omiiiiim abso> tiitissima esi, eani(|iic L:ilioraiis suiiima lum eccle- siastici lum civilis jiiris pi^rilia conciiinavit , qiiarc. in ipsa plurima quo(|ite loca ex jurc romano de- snnipla occntrunl. Ila i^iborans o|)eri suo rincin impdstiit. Aljooil qtiidem sexium libriim , tanicn liic libcr, quod iii pi^cratione ipscmet monct , nonnisi cpilugus libro- ruin prxcedentium diceiidtts cst, cuni eaconlineau qtia' in aliis aiil omissa faerant, aut opporlune li;(' ciai i noii poluerant. Lxcerpius vero esl hic liber ex Gratiani iraclaiu < Lniis auiem velduopro pluribiis sic appcllaliii : Eyo Petrits, vel, ?los Peirus el Anlonius , sijndici cnnouicorum snnctae Pisancc Ecdeiia.', conira seiiien- linm , etc. Vel : Scnlienlcs nos prwgr.ivari , elc. Ha- nianam sedcm appellainus et posiutanius /iposlotos. < lltiiiisoeniodi appt:lt.iliones in scri|)lis iiori de- hetit ; priiiia tamon «iio sola stiUicil appell:ire voce ; secuiKla voro ct deiiiceps, nonnisi iiisrriplis appel- landtim est. i — Lib. v, p. v, tii. v, fol. 2*2(i. < Formula nccusalionis. < Sic tr^o vidoitir qiioad lcges scrihonda esse ac- cusnlio, ut punaliir incnsis adinissi criininis ct locus etconsul, atil potius inipcraioris loco coiisul, noiiien accusanlis ol a(;i;iisali, ci ejus :iptid quem acciisatiir, et dios accttsaiioiiis. Nain diem vcl horam aditiissi criminis neiiio poncrc coorcelur. lu ecdejiasliiis C aiitom accusatioiiibiis iioincn :iposlolici , ejtis cujus tenipore crimeii admissuui cst , cl ojus cujus leiii- pore posi doforUir, cnni aiiiio Douiini in iibcHo ac- iiisaiioiiis expiiiiiiliii. liis altonlis accusalio sic lormatur : Anno Dominicic Incurnulionis M . t. apo- stolicam sedem tencnlc domino papa Culixlo, anuo api stoltilus iltius secv.ndo , rcgnunle vicloriosissimo Henrico , anno rcijui cjus guiiilo, impcrii priiiio ^ mense maio, \ hal. Juiiii, eijo, Leo dccanus Lcctesiie t risingensis , profiteor me deferre Conradum episco- puin t lisiiigensem , reum adul.erii, npud sanclissi- mum dominum pupum Cati.ttum, quia dico eum adul- ter.um cvmmisissc .vm Tcberga, illa in civilule Fri» s>nga , in doiiio Guuldradiv , Ulius mense Julii, do- mino papa Celasio iu cailtedra li. 1'etri upostoli re stdcnie , anno poniificatus ejas primo , imperuntt chrisiianissimo illo, autio rcgni ejus viii, itnperi! vi. hgo Lco decunus snl)scribo mc professum essc , de- ferie prwdicluin Conradum episcoiiuin, reum prafun D criininis. < Aliter : Anno nb Incarnaiione Domini U74 , ii Kul. Augusii, cgo Jacobus monnchus, accuso ei rcuiii defero, Veirum ubbalem 6. Vincenlii, apud dominuni papam Alexandruin , cx cnpitulo lunoceniii pai cu . I Si quis priibendus vel prioralum , > de crimine Si- moniie comiuisso in Coleaponis cum coinilc Cisliberiu, lieruardo de loiUunetla et noiario Alexatidro , anno Incurn. Dom. il(>7, in mcnse Julio, sub tjlorwsi&simt rege }YH!elmo Siritiw. Fgo Jacobus tnonarlius pr-j- fi cor Peiruiu abbulem S. Viucpniii reiim cssc • liim iiis Siinoniic, el me probulurum promilto t Alilor l'.y() l.ucius projileor, mc rtum fuccrc Scjum tcge Coruclia Ue siicariis r.r eo iiuod oie conMfr»lioite , alquc iii »imiliiuiliiieiii qiiiitquc (lislinciionum, in quas Graiiunus illuin . VI, p. I, lii. »-x. D. I , De cons. c. 2, 3, 4, 6, 7. 31. U, 26, 27 . 28, 29. 46. 47 , 49 . 51 , 52 . 53. - D. 2. De cons., c. 14. 15, 6. 71. - D. 4. De cons. c. 126. . D. 2, De cons. c. 9. -C. 13 , q. 2, c. 24, <6. 17, t9.21, 23, 29. -D. l,De coiis. c. 61 . 37, .38. -D. 25, c. 25. -D. 1, De coiis.. c. 39. D. 23, c. 29. - D. 1 , De cons.. c. 42. - D. 23. c. 32. - D. 1 , De cons., c 43, 44, 45, 46, 67, 68,6), 70, 72, 73, .*»4., 55, 56, 71. iluic eanoni Pclagii P. II de novein l^kiaefalionibus in inissa canlandis L:ilioraiis ('anoncin Kynodi Placcnlinaiiadjungil diceiis : < liis antiquis 110' em praefaiionihus in concilio Urbani , bahiio Placoiitix, decima addita esi biijiismodi : « uEquum et salulare. QuiUnigeiiilvm t»utnsancli Spiriius obumbraiione concepil cl virginitaiis gloria pertHauenle , (eiernum lumen wundi effudit jesum ^ Lhriilum Dominum nostrum. > Laliorans.addii : < Aliae piaeier bas decctn simi- liler liis probabiles tton occurrunl. > Seqiinnlur porro Caroii Magni intperatoris epi- 5tolx celeberrimse ad Alcuinuiu de Qiiadi.'»gosiina, Sexagesima et Sepiuagesima, iicc non fragitieiilua) velusium de natailiio sancloruiit, qiiod Lalioranieiu auctorem babere videlnr qiiodqne idco bic daniiis. « Duas sto^as suiii babiiuri saiicti, gloriiicationeti) scilicet corpoiis, cl glorilicationem anim.e. Alteia prxcedit alterain, stola videticet animse, b%c eniin in dic deposiliunis carne:e gravitalis et sarcinx corporatis accipitur. Qu% dies natalis seu nalali- liuni bujiis illiusve sancii vocaiur. Tunc quippe vir fianclus cuin prsesenti miseriac moriiur, na.scitur aiteriisc (olicitali. Dies, inquii, niori-is, dies nalivita- lis, et sociatur angelicis cboris, et utpro nasoetile puero fieri solebal antiquilus , pro co nalalitiuiii cclebraliir in lerris, de c«ijns,assunipiio'ie gaudiuni D lit in ccelis, et qui veluti cum corporali itiembro ca^leca membra congaudent, ei non modo scmel, iil pro accepta stola jucunditatis animau scd ct sc- cundn. qnia pro accipienda stola felicitatis in cor- porti. Eapropter in mariyrologioconlinetur : Afrneiis Kecundo, subaudi, est gioria celebritei* iuemorauda. Qua gloria.quse ad secundam sloJam, quia confc- retur iu die octava, id esl novissima, pro qiia sextus pes babel in tiiulo pro octava. idcirco ei pro btala Agtte eipro cselcris siiis iiieinbris, in oclava ualalis eorutn sancta- jam ketaliir £vrleiia, divin collatio sancii Joannis, ncque Naiulis l)oniini, cuiu de matre nasceiido nou accepil stoiain priuiain. sed moricndo primam , et resur^cndo sccuiidain. t Modo quaelibet octava dies lit se>cpicitariuiu Inijus teitipori$ affutur.i, quia Bon ulterius dics alia sul.^u- quitur.oclava fiet, eloclobeatiludinum collativa. t Lib. VI, p. II, tit i-xiv. — D. 2, Dc lons. c. 1, 2, 3. 7, 4, 5, 6. 13. 21, 4, 67, 22. 36, 72, 73, 55, 32. 53, 34, 35, 48, 38, 59, 40, 41 , 42, 45 , 7i, 7G, 82, 75, 77, 78, 53 , %6. 47, 69, 70. 52. 51 . 95. 22. 50. Lib. VI, p. ni, lit. i-jxxvni. — D. 4 , De < ons. C 2, 5, 6,8, 9,10,12, 15,16, 17, 18.-0.3. De cons. c. 21, 22, 25, 24 , 25, 26.- D. 4, De coiis. c. 1», 21, 24, 26,28, 29, 30, 32, 33, 3.j, 114. 116, 115,71,138, 75.76, "7, 78, fcO. 81, 82,85, U5, 9», 98, tOO, 101, 102 , 105. 90 , 91. 92 12o , 128. 12!;, 150, 152, 153 , 154. 150 , 142, 143, 146. 4,-D. 5. De cons., c. 4.-D. 4, De cons. c 125- D. 5, 0« coiis. c. l.-D. 4, Decons c, 124. -D 3, D cons. c. 18. - D. 4, De cons. c. 125, 149. - D. 5, bo coiis. c. II, 12. Lii». VI, p. IV, tii. i-vii. — D. 4, De cons c. 5i, 56, 62, 63, 67, 64, 05, 66, 68, 69. 70. Lib. VI, p. V , til. i-iii. — D. 4,De coiis. c. 127. -D. 3, De «•oi.s. c. 20. -D. 5 , De cons. c. 10. -D. 4, Ue cohs. 59. -D. 5, De cous., c. 48, 49. (11) iia, exempli gralia, citai Laborans p. ii, tii. V, post cap. 15. D. 2, l>c consccralione scq:ieiiiij capila : lielaluin. Comperimus supra iib. iv , p. vi, til. III. lu ccena. Satculures. Ui.Kisi. Tii. vi Si qt-o- tiescuuque, supra p. i, lil. v. Qu* capita c<»ji>iii- ciunlur capp. 11, 12, 16, 17, 19.20, el 14ejiiso iii cjiisilem fori exerciiatiouilnis versalissimiini fuisse inirilicc paleal. Nos bic qiixdam lanlummodo «K biscc diclis adjunpimns, quibiiR loca cx Gratiano desumpia ncinpo c. l,q. 1, c. ii, depromoiione hee- reticorHm (13< ; c. !t). q. 4, c. 21 oi 24, de promo- (12) Pauca cxcmpla. In lib. iv, p. m, lii, xvm- consecr!»iionem sacerdolaicm anl cpiscopalem acfe- xi^. capiii ex Graii.iuo ilosnniin 1 iia sc excipiiinl. C pcriinl, ijiii ant por nisnusimposiliouom fii:n nd Ec« (,. 26 q. 7, c. 10. 9, 12 ,- I). 3 , De pccnii. c. 55, 5L 0, i , De pwnit. c. 5. D. 5, De pflenil. <■. -4. .'!, 6, 7. 8. C. li, 2. q.<, c. 3, el 4, 7, 8, 10, 9. D 2 , Dc piEnil. c:.p. 5, 8, II, dU. Eodom modo cilanliir in lib. iv, p. ix, lii. xiv, capilnla 7-21 «lislinil. primse Dc pauitrni;». '131 ( Purro <|iiia juxta Leonem ct Ituioieiitinm vidclur quod ordinalio lalis babeii raia posaii ot irrila, quij eiiam Coiisiniilinnpoliiana ^ynoilnsalias rnia culpa Maximi rmocavii nt ir.'iluni. ad liaTOii- Coriim oiiiniinoilam oxMtfHinioneni ; nam viilciitur 1 .noconiius, Damasus ci (Jrbanus, si <{uid poieslaiis Negioloii, ut pulabatiir a proJ'; cjns adminisiralione porpoiuo ccssare jironiur. Similiicr itlud Aiigustini idin;iiiir. nec lil in ois itoralio mnnoris, ciim iiiliil eis ab iixreiicis dorealiir fuissc collaium, c Scd n;iriim l.'iii; scil cuiii pociiilonlia r.ii.^ cssc pcruiilianliir. Sacranicnta vero ili:.;iiilalis nisi dignc fucrini adiiiinislrala, iia ni a digi:is provebanlur el digne essc pro cerio dosininil dif^nitaics. Non ul niiiiiiaiiir veriias mysterii, scd ullicium cessci ad- iiiiiislraiili. * Dbjiciinriiernin Daiiiaso, liinocciitio el Urbaiio : S •niel coii>cciaiiis, ul;iil U. Crcj;orius, iierunicon- secrari iiou dobei. Itoiii s.iciaiuciila <|u;c ab bi're- i licis iii fiunia Ktclesia; niinislraiititr, si< ut asiniil Aiigusii.iiis, reilcr;«n iioii ilcbeni, ne inm iioniiiii, 6ed sacr.inii-nlo licri videalur injuria. Uespoii|)(iii>, ulii eri:iMi (\Ct) locnni iii ()iio nadis riicnil coiiiiiicinoral. (Juiit<>in ac itcr p.ir:iiilcm «'tliibei, qiiaiii Ughclliiis, l(:ili:u sacrc aiiclor, l.ihli rcceral, tJ'), de comitalubetlico e/xicof/orKm iiliisiraniiir (I.'.). Nonnuii(||uan) suis aniiiiailversionibns (|ii:t'(laiii iminiscnH, quae ad 6ui Ipsius vil:i; coiKlilioiiem per- lincnl, (|ua;(|Hft non injuciinda sunl. Sic ad cap. 23, q. 4, C.2', narral quoniadmodnm, pcrfeclis Luleli;«; noncsl.Oui sic onlinalur, post icdiliim non in co rciliTaliitur ordo, scd si oportcl, per l.ciieilictioncm sacordolifi el vocal onom Spiriliis sancti coiifirina- Iiiliir. IJnde OrdiniK oiiis lit, xvi, Com:ciiieniibitsl\i. \\m, Ab excomminiiauis siipia p. iii, ti". iii, Ouod qnidqiinm sniir:i. « Pr;cicr forniam laincn Ecclcsi.« nec sacrainen- luin.iecipilaliqiiis onlinis veluli nechaplisnv. Por- losi dh illosuscipii ordincm qni foris itliima esl pioiiioiioni» unclione perfiisns , si nccessitas vel iiiililas iiitcrpe!l;it, onlinaliilur ut noii liacleniis or- ria, moiiachos ante (empus papu; Enseliii, Zosimi cl Siricii clericos iion fuisse ; ail ei Leo Anjjnslo 6'e- nernliter snpra lih. i, p. vii, lii. xv, fol. 3G. — C. 16, q. 1, c. 40. — Poslca quidam e\ monachis tlerici lacti suiil. Deinde proocssu tempoiis tiomiulli de l;(lihiis cleiicis eiiam in preshyieros vel diaconos promoli siint. Nonnnlli vcro siint iii cardinales a Konianis Mihlimati ponliricilius, vol a plehiiius expe- titi, ciiin proprii ahhatis asS';iisu ah epis<;opij sunl B diim iit B.Crcfjoriiis in ilialo^'0 referl : S. Rene C;is.>iiii periis s;ecu'arihus insiiliiios in(in;istcrioriiiii tciiere ;,Miher- naciila noii lieliero. Cnde hudum.t — C. 18, q. 2, »'. 27. — Ad lih. IV, p. IV, lil. xii, fol. 112. (1.^) f ln Kc^'islio eli:iiii Ie; siipra lit. xxi. — C. xxiii, q 3, c. 3. t Hursiim aiileiD inielligit Nicolaus esse rc> prehensihile siiie consensu Roniani pontilicis epi- scopos ad comiialum proflcisci vel casira , qiiia emeiidandi moiis tiiiic us(|ue fiierat episcopis i^alli- canis sivc trihittaria imperatori po>sidcint, forias- sis cmpia vel ecclesiis henclicio collala \iroruiit, iinde qui Cxs;iri solvenda persolvaiil. irihuluni sci- Jicel vcl ariiiatos, vfel ut assint oiiri:c vel lahori caslruruni, siveepi>copus diinta&al uhiioxia, ul do- ciinas et priinilias el ohlaliones qiiasciiiii|ue fiile- liiiin. Si eiiiin episcopiis ad exercitium iillio vailtt iit suhveniat iiiiseris, pinm esl. Si itivita(usa leli- gioso printipe, ul euiu saliihrihus coiisiliis el ora- lioiiihus adjuvet, digiium csi. Si autem vocatus ui principi debitum reddat obseiiuium, Jus e«t. Sed nuliimodis liahel ire nisi a ponlilice Uom.ino perinis- aiis. Unde Quo ansu. i supia Ith. ii, p. ii, l>t. .\iii. — C. 23,q.8, c. 26. lili. iv,p.v,iit. wiii.coll. i, ful.15.^. (16) t Autuinalur qu0(|uc stiperlluiim, oratioiiem vei qiiidquam boni iieii, ul pia.'desiiiiuii salveitttii, quiMiiam qiiidein ul provisa necessaiio evenieiit, ita pi:edeslinali necessario saivalinntur. Ad qiiod si Lahoranteui coiisulis, ipsiiin cl huspitem iliius autli. ad ininistraiKlum popiilis insliluli. Talihus cl taliter ^ .Ad lloiidum Floiciilina: palriu; uiihi tiatale soluin et educlis e claiisiro monachls, iii popiilo prxdicare licot,el cwiera qu:R saceverdolcs monachi ()ii:t-(|iie si> til 01 iion inonathi pr:t;dicandi toliiisiinc saccrdoialis ollicii poteslalcm, exsecniionem vero jioiisi;iiis iion txniies. Qn\ tanien liahctii, c\ instiitiiioiic qnalitor diximus hahoni. Sic licel mon;ichis, S. Cregoiio '.'t D. Marlino ul Aiigiisliuo An^loium episcopo, iincdi 'jarc plohibiis liciiit. AlioqiKii, inillis csl iiKiiiachiv li< iiiiiii, ni^i coiuiiioueracii:^ diviiiitu-' lii liuno ino- ad vallis Ariiis:iu.e, Poiitorina:, naiiviiatis ine:e uu- bile casirum, cui iioinen iiididil vitinissiiiiu.s ei pons, ei (liivius Urina , de Francoruni clnnalo per Ateiiianniani legressum itiicilcr a schoiis liaiiens, a quodam fauktu; meinoriu; pio viro, cui sit iii ciJelo italaiium, docenli gratitudine fui reccptus Lo- spitiu. Ciiinqiic vellem proiinus ui de meo suiiiplu iiiihi <|uidcm Lahor.iiiti nocessaria pararei:(ur <-l liospiti: I Absil, ait illno lihoialiter boiius hos|>cs! Proleclo ncniiie <|UOniaiii lihi lui largituslio->pitiunt, nomiiie iiospilii iKXcss.iria cuiicla siinui iui coui- plexus cl adjiincla (iiiicli. » Sic ig;tiir Cl uliqtie sic, I uin in pi'a;iieKtiiialione si.lciea |iioiiiissa victuru sil civiius, civilalia iioitiiiK; via qiucipie civiias ac" < ipitur, et iii via suUiagiuin, ui sii via, pr.edesti- n tli sanctitas ol siiQragiuni, inlcrvenlus Lctlesia;, ^'ndc oblineii. < C. 23, q. i, c. 21. Ad lih. iv, p. v. \'. w, ioil ', lol. 131,l. rt,^ DISQIISIT.O CRITICA ET EJUSDEM FR.VCMENTA m ut (jusdcai exeimilaroperi qiioJ />e f)M»-/>i«rnos rjn« A secunilain Dccreti p:irlcm liiviscrat, peiiiliis ne- /'/«;ri'«Mn/seiJeieiiiaiiinio!i.'licbal,inscioro \itiu<'ril. glcxil, e negiigere eiiain ilebiiil.si iJivisionis for- ileii) alilii opii.>; ooinnieiiun.u, ijiioil de jusiiiia cl juslo ad Majonem UKKjniim, Sicilia' admiriiium (17), alnne aliiid quDil De lera libtriale ad Uuyvneitt faiiormiiumtm arcliiepi$copum conscripscral (18). Aiicior in liisce lotis seinper iionien suuin iinlicai, scilicel Laborant, nndc ernitur noiiien istiid faniili.T propriuin, ac iioii auclori ob sumninm luborem, nli falsoSiiarcsius aiiluinal, indituin fiiisse. Miriini for- silan alicui vidcri poleril, nt Laliorans dum se ipsiim pluries i» opere nomine!, iiullibi, ne seniel quidein, Graiiani aul ipsius Dccreli meiilioncin fa- ciat Hoc lamcn facilliine explicaii poicst, si per- pcndinius Giaiiani Dccnlnm oiniiibns nolum adco mani in libros, partes ac litiilos adliibere voluit. Cniii viMO noii pnnini coinniodi ilhi Grali.mea dislri- buiio afrcrrct, cain Lnboraiis alio modo snpplrre sludiiil. Iii siiis cnim iliclis, qiiibiis, iili vidiiniis, siiigiila capiia conjnnxit, lum aiiiecedeniis, luin coii.soi]iieiilis canoiiis facti specicm exliibct : liac antom proposit.i, divisioncm iiisliliiil, qii.^in diilin- ctionem appellal. Diriicull.itos qiias opponil stalini aiit addnclis aliis canonibus, aul propriis observa* lioiiibus dissolvit, ac rcspoiisionem appollut io/u- (loiicrri. Alii|iiando adjiiii^ii : solvilur ila. Noii raiu solulionibiis novas oppoiiil diiricuilalos, quus modo cenirarielalet aul coiilrr.rium, modo breviler liac togniiumtiue fuisse, ul priiiio vcliiii inlniln quilibel •* vociila : coittiu, signilicat. Responsa qua; ad has iieKuiii pcrspicorei qui ipsum inter ac Laboraniis ('.ulleciioiicni iiiiercedii. Ad modum divideiidi qiiem Gratianiis in Docrelo adliibuit, quemqiie sigiiificamiis cum do pariibiis Criitiani loquimur, quod ailiiict, ipsum Laborans a^que adbibuit ; alio tanicn nomiiic , collationis iiciiipo, iiidicavil. Cj-terum Graliani distribulionem minimc sccta- lusc^it, iici|iic semper ct nbique opiiula in colla- liones diviilit ; at iii iilis taiilumino:ie nibil iu pocculis est adiilierio graviu>, eliam est adiillrriiiin i|uain si- luohia vd aposlusia lcviiis. Sod aiiOi-iasia lii iniiis, foras exit ibiqiie peilii itur. .\dull(Miiiin vol siinoiiia fit iiilusel ibi cunsuininalur ot poriiiauol. In oiinii- bus ergo pcccalis iuira Lcolcsi iin cunsisk-iiiibiis, leniporc li Cloiueiilis ul opiu.inliir, niilluiu ropu- labatur aduUerio gravius. Niiiic autoni siiiiuiiiaca p«&iis adeu lascivit exuberanlor ol crevil, qiiod aJulierus cxcessil ad casios, pulluit vitginos, TuMla- ▼ii cuelibcs, religiusos inrccil cl oninia pciio iiiuinli collegia inaculavit iJnde nil niiruui, si niitic in Li - clo6ia, uulla iicc eiiam Subollii, uipoic suorum im- delestutnr sempcr et swpc dumual ad verha. Uaudet lanieu obscenis illis jiujari coniraclibus quoticscun' que furiivis ingeuiis clumlestina sesu prccbel occusio, vel manifesle furenlibus, paruloijistica tpeeies nu- pliulm. lijitiir liod.e simouiucuni scelus est adnlterio (jravius, digiiorum sciliret bonitaiem plut opprimeiis, ei nb ecclesitv terminiii inimobitius, qum lamen su' pereicrescentis multiiudiiiis el pnipotcitiiuin mole per indusiritv commenla jirinatur. » (i:))Enlilulosiii culhuioi.es ifivisos.Lib. ii,p.i,coli'. 1, 2, 3ot 4. P 111. til. xvi, col.l et 2. Lib. iv, p. iv, lil. I, coll. 1 01 2. Til. xxiii, col. 1 el 2. P. v, lii. XXII, cid. 1, 3,4. P. vii, lii. xviii, coll. 1 el 2. P viii, lit. viii, coll. 1, t, 3. Til. IX, coll. 1 el 2. P. IX, lit. VII, coll. 1 ct 2. 'lil. XXII. cull. 1,2, 3. P. XI, til. II, coll. 1, 2. Lib. V, p. I, til. VII, cuil. 1,2.3, 4. *''•''• JNcoi.LncTioNKiiLAnoruYns CAiiniNAtis «on ^ola c(>ilalioiici»i afTcrl, caq.ie ciiando niodo vocs A explior.i, mi vidcre est ex iis Iqu.T iii iioia a|.iiCM.i- rapitulum, niodo voce paragraphut iiiiliir. Hiinc mus (20). filanili modum Laiioraus ipse ad calccm libii priini f IV. De fonlibus quos procler Graliani Decrrlum Laboran» adhibuit. L3l»or;tniem ininiine fiigcre pohiii, Graiiauuni ad rotnpilaiiduiit decieiuin, auiccessoruiij snonmi et inaxime Burcliardi, Ansclmi el IvoniscoHcclioi.ibiis c iisum fiiisse, Hiiic niininie dubilari polos», ipsiiin Muoque illas aliquaiido adiisse, praeseriim ui argu- ineota liab*;rei, quae iii suis coHcordaniiis H con- trarietatibut proponcrct. Ad Burciiardi opiis q:iod speclal, quatuor lan- lummodo capimla ex illo decerpsil, ac peculiariier libruin ct caput adnoial, quod iu nullo alio npere quod laudal, fccil (21); Anselrai el Ivoiiig operibus raro eiiain usus esi; nnaedani esempl.i iii iis cx,- staitt qux' in appciid.ceei Laboraiuis cojnpihaione diibimus. Praclciea apud Laborantem nonmilla loca «lcle- ginuis quK iu riiiila alia catiouuin coilcclioue i:i- venire [lotisinius, qnseque ab ipso laborantc collccla vidcniur. lisiio.:eiilii II ilccrelaiibiis lilleris, quibws yoslerjoies iiul'a! iu Graii;uii decreio habcniur, (20) En vct ba Laboraiilis : t llhid aulein in lioc et in seqm-niibus iibris :>dverl;»s, n«oiii:iiii ad con- curdaiiliis el contrarielaies ifivenie*ii:'as: li.i'c diclio tHpra vel infra crebro pointor utilibel; liilera .' iranscisa, vel p (•iiiii iiuiueio, vcl co cuiii geininis U iranscisis, vel p sinipiiciler, et aVujuando iiihii. L. idesl tiber, I>. cuin niimero, id esl parle, T. id esl Cilulo, Cu. cum geminis ee, id esl coHaiione. P. so- liim id est pura,jrapho. Si ergo p cum numcio siip- ponitiir, in eodem esse libio in quo esl pra-fata Oictio cogiialiir. Si /, in cadem parle. Si co, quali- lcr d xiinus, iii eodein litulo, p vero liUeia si piira, «iund esi sine numero, sisiilur, in eadem coliaiioiie vol lilulo. Ouod >i iiibit ad suprn vel infra s»pi>o- liilur, id de quo supra vel iiifia dicitur, in caJom coll.tioiie vel liiulo ciim snpra vel iujra piiia po- I> silo rcperiliir. Conconlanlia vcro ciii ncc s-ipra ticc iiifra siib^criliilor, ad jw/ra vel sn/na quoid proxi- uiius csl rijrcriiir.i Fol. £7. (21) Laboians cii:ii decreliim Rurclianli liis in lexly ci qiiidem ad lik ii, p. iii,lil. xiv, c.ip. % iibi 9dnotal : < Lx Huicliardo lib. xix, c:ip. Qui per rixam, qiioJ esl cap. 101 liiijns iibri.i Siiniii moiio allcgatcap. 58 liliri xi Dccrsli Diircliardi iu lib. ii, |). III, til. XXVI, ca|i. I, iibi pariier adiiolai ; Theo- ilorui in pcenitcniiali ei ti. lih. xi. Quod porio loca liurcliardiana a Laboraiilc i:i dictis citnl» aliiiifl, .suni haec, ad c. 28, q. 1, c. II. — Lib. n, p. i, lit.vii : I (*ag:inortim, iioii Jutborum iiieiisa permiitiitir Chrisiiaiiis, quianoiipa^^aiiised Jiid.ci pcrabitsionem Sci ipiursf. eoiitinmiis eiiiiuiiliirsoducerc Cliristianos. El taiiicti ul ex coiicilio M^tgiiiiiieitsi diciiur in B [utclMrdo] lib. IV, capiiuti Ciitechumcnus [lib. ix, cap. 20]. iion deiiei calecliumeuus in esu coininu- iiiciUe vei osculo, ctun bapttzalis iieoplyMS, id est iiovitiis agilnr, quorum coitviciii p<')erai caiecliu- meiiiis iiiiproba vel iion iuobe furmuri.> tlodcm fcre iiiodo citai Laborans iiilra lib. vi, p. v, lil. iii, foi. li5. ad cup 20, Dislinct iii, l)e consccralione, cap. TjS, lib III Decreti Burchardi ; in B., lib. iii, qii3«ilain ab Kugcnio ill ct ab Alexaiidro IM etliiru adjiinxit. Unicatn tanlumniodo Flugetiii III iiiteram prufert; habetiir enim in lib. v, p. ii, tit. iv , fol. 214, cjns- dem decretuiti De jurnmenio cniumni(e,t\atA\in\^ti itt inilio et in liiie iiiancnm csl, ali|i)e inscripiioiio dcslilutum. Bcrn.trdtis Papiensis idcm dccrctuin, iiiiegrum tamco, inscripiioncmqtie pra?fcroiis, i^i siiaiiji compilatiortcni rcccpil, ct lilulo De jnrm- mcnlo calumniK, qui cst libri primi lilulus xxiv, iiiseruit, quod ilidcm in Grcgorii P. IX Oecrcialiitiii collectione cxsiai (22). Ex decrcl.iiibus Alcxandii IH qualuor Collct-Hom iux adjecit, qiiarum ca qu.x llctirico arcbicpiscop« itcmensi iuscripta c-£ii iii dccaiio ci capiiulo Sarcsho- ricnsi. t Cum liiigo Ihtvci iii iiostra cssci pr.Tsciiii.i (Oiistilutus, Goram iiuhis ct Iratribus. tioslris iii- slanlcr pioposuil, quod Joceliiius cpiscopiis vcsltx in cuiii pr.vbcndam tle Urilford jaiu |iriilciii rano- nice conlulisscl ct vos cuiii 'u\ Iraircin ct raiKiinrum reccj>cralis. Su|)er quo uliqi"C ei liiict.ns coiiccs- sionis cjusdem cpiscopi ct vestriim ctiam .ic i|iia- ntiiidam aliariMii pcrsonaruni lc.^limoiiiuiii pr.i:lcii- debal. Coiilta vcrj dilcctus filiiis iiosicr magisicr Gislebertus, jaiii dicii cjiiscopi clcricus ct catioiiicus vcstcr, pioponcbal quod palcr cjus pi.Tibcitdam il- lani usquc ad iiiorieiii posscdit, iicc ci aliquo lcm- pore rciiuatiavi' Adjecit eliamquod liccl sibi coii- ccssa fuissct. ijliusxlatis tuiii icniporis ftiit, quod curani animariim nequaquam recipcre |)oiuii, cum ccrtutn sit pra>ljcndam iliani curaui aiiimaruui lia- berc et illc (|uai)do sibi conccdi debuil, :>d pius septeniiis cxstiiissc dicaiiir. Cumque in auditiitia iiostra bxc Cl al.ia multa hinc iiide sa-piii> propo- 9ui»senl, nos diligeiitius ailcndenlcs (piod paicr 9UUS pra;scriplam prahendam, sicut uicri|iK' ruptr I w> MSOllSmO CRITICA EtEJlJSDt".M FI5AGMENTA. m "ensis sub Alo\aiiilro lil amio 1179 liabili caiiones A Marco, ei npiid Cregorium MaUhieo canlinali lii' Ascrii>li siiiii, initTiiiif illos iltcrcl.ilis quoque ej.is- Bcripla esl. den» pap;c lillera coiis|iicilnr, (|uam ad magitirnm Laborantem S. Uuriw iii foriicu diaconum cardi- ualem, apoiioliiuc tedis leguitim, Colioclioius notnfe do qiia liic ilissoriniiis aiiclDioiii , insiripla csl. Eaii:(ioiM ilccrelalem aiianion iniilil.im cl siiio iii- •cri|iiii)iie Jo.-\iines ^Valicn^is Decrclaliiini Colle- C:ctcriiin cum tain pauca habe.it Laborans qnx in Graiiani opcre minime reperinntur, incriio iiiccr« possiiniiis Deoredifn maKini.im ac fero iniegratii Collcclionis inaierijiii ipsi su|ip>ilitasse. Iii qiiiiilo vcro compilaliotiis iioslru: libro phi- riii.>a liabentur loca ei jurc {loinano, tx Digeciis riioiii, QMX iitlcr aiUiqnas vulgo socuinla appcllatur, nonipc, e Codice alqne cs Novcllis Coiistilulioiiil)(» iiiscroil rap. i l)e tcMJbus, lib. ii, lil. »ii. Grogo- desunipla; iu quibus colligomlis Laboraiis Gralia- rids IX cam (loiiuo in cap. iO Dc teslibus el allc- nnm loiigc superavil. C;iloruin ea non ex aliqus slilionibus, II, ^O, cxbibol , diversain laincn nlro- anliquiorum canonuin collcclione , »('(J ei ipsi» biqiie itabel iiiscripiionoii) , liain apiiil Joaniiem Rumanorum loguni colleciioiiii)Ds dcsuu)piis6e vt~ «lelur; § V. De coUecdonis mrrilo, ma±iiii! si cum Gratiani Decrcto conferatur. Cum onlineni cl mellio.Iiin) quoin iiim Laboraiis luin Gralianus iii Adonianilis caiionum colleclioni- lius (eciili suni, allopie coiisidoramus, niillum du- biui)-. suboriri potcst quin Laborans iii mullis Gra- t>ano palmam prxiipueiil. Lbique cnim deprchen- diinus ipsum ci magis ceriam ei inagis absolulam inelliudum sibi pr^clikisse, eainque in argumcnto- niin disposiiioiie scmper prx oculis liabuisse, ila ut uiiiversiiin Laboraniis opus ad certa capiUi re- (tuci faciie possi' vidcalur, qiix apprime inier sc Col.xreni , aiqiie iitgentcni e(rIo<:'>aslicaruni lc- Iioc impciiiione absolvimus, ei eidem.in perpelonm sileiiiiiim iniposuiiiiiis, aiirlorilait: nposiolica sla- ineiites . iit ille vd aliui' noiiiine suo jain di- ctiim episcopum .lul vos vol ccelosiani veslram siiper lioc de cxicro noii valeat moicstare, aiu in Ciiiisam deducere. Deperiiimus crgo, elc, dilFini- lionis paginam.i — Lib. it, p. iii, lit. vi, foi. U8 elOO. < Alkxamdcr P. III JoANKi cpiscnpo (^aserlano. < S(ipcreo(|nod6x tuis liiieris iiiiellcximiis, liliuiu Aibbrdi laturis prxsnitiuin ei liliuni snroris sim', riliabtis Sianlioiiis sonuis (pioiidani ojusdem A. i|uas idem S. iinu dc sorore ipsius , seJ de alia, qiiain post ipsam accepii, susiulc-ai, essre conjiin- cios, iii.i' prudenii:e prafsciitibtis iilleris innoloscal, quod si ita cst, cos snsiin(;rc non debes insimtil esse, sed potius snnt ab iiiviccni st>parandi, <|U°a conUibcrni.i potius quani iiijtninonia possunl vo- c^t\, ciiin hiijusoiodi aflines etiain in lertio gradii conjuncti, iion dcbeant insimui reinaiiere. » — Lib. I», p. IX, lil. VI, fol. ItiS. < ALE)iA>ur.Hlll F. arcbidiacono ei capilulo Brun- disiiio. I Constiluliis in pnEscniia nostra V.Ialorpraesen- liiiin, parochiaiius vestcr, proposita nobis asser- lione nioiiittr.ivil qiiod uxnr sua diuturno correpta hiigiiore neqiiaipiain ei debiluni redderc vaiens, ul ipsa fiercl inonialis rrcqucnlcr ab co liccutiain cl inslanlissime posiulavit. Cui vir ipse landeui qiiamvis incaiiic salis ei illicite siiper hnc assen- suni, ut ei i.lciii asscril, prxbiiil. Vcruni illa bic aii monaslerium Iran&eunte, vir iicc se voluni c istiiatis facere, nec ad reiigion.^m vellc iriuisire, consiaii- ter in pra:seniia niiilioruin proposiiit. frocedeiilc vcro lcitipore, cum fjinuli sua durniivit, el liliain ex ea. queniadnioiiuin cl ab ipso diciliir, substulit. BteltieiiS ergo continuaiionein criuiinis ct nieluens icoiilivani, suppiiciier a iiubis oxpciiil ui oi lictii- liaui duccnUi uxoicji, qu.c sujin iiilinr,tiaiom>us- ^ guin copian) ad eerias Teluii ctasses reTocaiiC Laborans loMis in co esl ui opcris sui sysieina perquain absoluluin undiquc fiat :hinc stu !iosoruni rouiiiioduni sa-pissime ncglcxil cl cum ubiqne cdft- cordautias ac couirurietaies apponcre Telil, iion raro liiulos scu capiiularia etiam inseiere coaciiii ruil, in quibus nihil aliud fecit quaiii capila imli* gitarc quae alibi inscrla conspiciunlur. Aliqtiot iiic nos cxcmpla exliibcmus, nl pateat, quanium' im om- modi hxc forma secum ferai (i5). C c'pcr(»t, c>ine:iliiis indnlgercmiis. Cnm igiietr utor aul vir juxia canoiium sanciioi.es ci alierniro con- scniientc digne neqiical siatum coiivorsiODis assii*. mere nisi pariter converiatiir ei alier, iicet nonnni- lis al>oniina'Dile Tideaiur ut uiulicr (1e ciausiio ad niipiias saecnlares de!»eai revo^ari, volumus ut prae- dictant mulierein dc tnooasterio vos por omnia ic- laxetis, et ul utorem snain ilii, oinni excusatione cessauie, rcddalis. Tolorabilins eniin esl ul vir .nn- lefatus uxorcin btijusmodi habeat, qiiam pcr adul- ti-ria inuita discurral. » — Lib. li', p. xi, tii. iv, fol. 191). (i5) Prius liliitos uli in Laborriiiiis Opcrc inve^ iiiiiniiir dabimiis, dein eoruimlein tituloriiin rubri- cas desrribemus, qti£ ex ca|)iliilario qtiod parleni prxcedit dcsiiininius. ul ita patoai in hisce liluli<* argiiiiienia indicari <)iix sane luajoris nioincnli sunt ac lusius tractan dcbuissent. Lib. v, pars v. D T. XI. Quoniam. Si quit epiicofxus per, Supra. lib. II, p. r, til. 1, coll. 1. 'J'.' XII. Qiactiuid. li>idein : Si Ibidem, coll. 5. T. xiii. Omnis cvjuslibet, iib. ii, p. i, lil. i, ooll 1, Si qni presbyten. TliI. iii , Saluberriinum , iib. iii, p. II, tii. iri. T. XIV. Venluin est, lih. i, p. iv, lit. xi. T. XV. Sicnt is, lib. ii, p. i, lil. i, coll. f. T. XVI. Qui tn quatibei, lib. i, p. iv, til. \i. T. xvii.PfrDeni<, iib ii, p. i, til. i, coll. iii, .S/«- luimus. Supra p. iv, lil vi. Ibidcm alia. T. xviM. Quicunque sane. i^oa qui. VTieaeniium, Supra iib. ii, p. t, tit. i, onll. t. 1°. XIX. Si quif dator, ibidein coll. 3. 1. XX. l'ntet Simoniacos. Ibidem coll. 4. Sant quiS'iHis. Iiifra lib v, p. t, lit. vi, coll. 4. Riibrica: vcro suut lix> : r. XI. Si vel laicui SimoniuLe inanus aecepH, at>l St quis epitcopus pr(r. 8U9 JN rOLI.ECTlONEM LAHOUAMIS CAUDl.NALIS 900 Longc alllftr Gr.ai >»us opcris sui loco» ri;iiiill:it, :ic poiiiis bis, Kxpc cti:iiii Ii.T ciiindoin caiioiiiMn rcccnsc:il, qnolics phnibns iii locis nccessariiis illi vi(Ii;l)atiir. liinc cii:iiii raciiini piilamiis iil L:ilioiaiilis opns nc- (j 'c iti s'liolis, iic((iio iii foro rcci|)en:iiir, Giali.ini vcro Dccrclinn ol» arj^niiicnloniin gravitaloin al(|iio crclcsiasticaniin dccisioniim copiam, licol ordiiic iniiiiis accoininoilato qnani a|Mul Lal)or:iiitem ilispo- sila essent, ntioliiqiic snminam aiicloritalem na- cliim sit. rrrpicrea divisio (|ilof|ne illa in caiisns cl quicitio- nes, qiiamGr»i!aniis in scciinda Docrcti parlo aillii- buit, maxiinc idonoa liiin ad sclii)l:iriim usiim, Inm ad fori cxcrcitaiionem fuil , iia iii inirari iiiinimc dnm dinicilcnir|ue rcldi lil. QuiUnit si acccdat La- iioranlcin non omncs Graiiani orroros cn)cndacs'.>, inio vcro illis siios cliam, co»r|nc non paiicos aadus accedat. debeal non reddenli T. xviii. De parvulis, quibus parentum ciipidilas ttcqnisivit prwbendas, el de aduliis, quibus tua vel aliena. T. XIX. Restituendum ecclesim, si quid ejus per simonium accipitur, nec tenendum quod pro laliler arceplo recipilur. T. XX. De opprimendis Simoniacis per exteras po- testales, nisi communili rcsipuerinl. Aliquando inlogram quamdam libroruin partem cilalionibus absolvit, el in uno vel aliero taiilum tiliil') ipsum capiitilorum tcxlnm alTert. Iluc ex. gr. fecii in libri quarii secunda parie, quai iiu se lia- bct. T. I. Quamvis omnis. Sujira lib. i, p. ix, til ix : _ _ _ _. __^^^ In singulis, lii. x, Oplaium. In eoden» p. viii, ^ Ix" Si'dinconus' auT^suprV dese^^^^^^^^^ vel *'i- t. alece. XVI. De invido profectui fralrum,vel inv.do rurius, aut conieiiiioso. XVII. Qui despicit agnpeslas II. Sacerdos sacrifical aul communicat abiqne ora- rio. lii. Criinen esl in tacerdole sacris Scripluris omis- sis legcre comiKdias , elc. IV. De lemerariis pcrcnssoribns prmlalis. V. De prwsumeniibus amministrare, de qnibus exci- derinl gmdus. VI. Laicalis quoque depotilio concesta communio si carere meretur. auferlur. vii. De nuile consitleniibut cuidam episcopo el de levilaleejus. sii. Quid subdiacono el supra vacanti uxore, qiiid uxori, quid proH, qiiul episcopo conniventi, quid cle- rico concubiiinrio, quid concubina;. XIII. Disciplina presbyleri fornicanlis et tpoiile , quia cilo poenitel confttentis. XIV. Qui cum levi culpa venit ad sacerdotium. T. II. Eiclesinsiica, p. ix, t. ii. T. 111. Sncerdoles, p. vi, lit. iv. T. IV. Cum beains. Quoniam, lil. xx. T. V. Acccdens, iib. iv, p. i, lii. m. T. VI. Qniiijuis. lib. ii, p. iv, til. xv. T. vii. Tanta, lib. i. p. vi, lil. xLii. T. XII. Quidnin clerici, lib. i, p. vii, tit. vii. Cum imilui', lib. II, p. III, lii. XVI, Presbijieris, iufia lii. XXII. ibidcni alia. T. xiu. Prexbijier si for., lib. iii, p. i, tit. ii. T xi\. S.cut, lib. I, p. X, lit. XII. T. \v. \nte. Episcopus autein, p. iv, lii. ix. T. x\i Clericus in, p. v, lil. v. T. XMi. Si quis (/(>. Stipra lib. i, p. vi, lil. vii. T. xxiv. Ctencos. Siipraiil». i, p. viii, lit. ii. Pla- icuii, p X, \. XVI. Ibitiom alia. T. XXIX. Quidam mon. iupra lib. ii, p. i, t xiv. XXIV. Qui alierius cplscopi clericum eo invilo sntci- pil el relinel, el qui sic retinelur. XXIX. Clericus vel monr.rhus, vel laicus si noluerit se.:i{ndum tradiiionem pairum subjacere proprio epi- scopo. XXXII. Si deserviens aitnrio posl lapsum carnis desiJiose pcemtet, aul vomiiuin sorbel. XXMV. Si episcupui inviium ordinat, ei si quis a suo promoveri conlemnit cpiscopo. XXXV. iSon nisi sic poslponendus esl prior. xxxvi. he loco providento deiosilit, deque eorum ttlia voina, vel non alia xxxviii. IJirum possinl in ordine pmnitenliurH agcie vcndiiores coUimbaruin, !)«as in Or.iliuiii Decrclum scripseniiil , cjiisdeiii mciiliu occurral, iiulliimque iii Glossa onlinaria vcsligiuni appareat. glossalores ecJcm uiiqiiam iisos fuisse. Quv. cuiii ila sinl, libcnlissimc clarissimi J. M. Suarcsii cpiscopi Vasioiiensis, neciion cclcbcrrimi Zaccari* dosi^jeriis noslra i]iiotpic V(»la conjnngi- mus, niliilquc magis exopiamiis qiiam iil Laboraiilis decrclorum coiiipilaiio ex pr.islaniissimo SS. basi- lic:c Vdticanae codicc lypis pervnlgclur, ul iia ad Graliani Dccrelum emcndandum novuin adjuiiien- lerlinm liaiiscripsimiis, aU|Ufj liuic dissorlationi npposuiiiiiis. Iii iis vcro exscribcndis capilulonim qiij" Laboians a Gialiano inuliialus cst , lcvlum excipere omisimus; locum tamcn ubi iii Gralianeo Dccreio cxsianl accurale indigitavimus. Lbi Labo- rans non ipsum capitulorum ickluin cxliibet, sed locum lanlummodo adnotal in qiio illum inserucral, rapiuila Gratianea ilcm adscripsirnus, scd iiuilis iiumcrls disiinvimus, <|uod iii illis lanlumniud» fecimus, quorum tcxlum Laborans cxliilict. Qiioad reliqiia, niliil omiiino inutavimus, iia ul ubi capi- liila Graiianea a nobis indicaia cxscribantiir, ab- iiim prxbeatur. soluiissimum L:«boraniis operis spcclmen liabca- No« iitterca, ul bislorix jiiris canonici studiosis m^^ £pcleitiler cnicaccm. Nomcn bujiis esl vix ciim (idci pielate moraliias, dccliiialio niali vidclicel cl pro- sccuiio boiii, liuc ab criidiincnlis iiicipil juris ei per cjusdeni insliiuia piogrcdilur. Qttibus Cit nomen juiit. Jtis igilur est constilutio vel nalur.'e vcl gcntium scu geiilis, ul Kodiorum, vel rivilaiis, vel princi- pis, aul principalis auctoritatis in sociale fociius aiit spc piovocans, aut indulginiia prolrabcns, aul leiTore cocrccns. Spe quidem, ul : Qiii bona fece- rinl, vivcnt; indulgcnlia, ut : Cuiivcrlimini ct con- vcrlar; lcrron-, ui : Oinnis arbor falua succidatiir. Iloic cl liujiiscemodi siinl jura vel logcs cl jura, pruliibiliones el prxtopia, tpioiiiam iil ipsa icncaiit, uinnium tuil logum tcnor liuiiiinibus cdilus. ^aiii pcrniissio, ut vir lorlis pciat |)i\cmium spe civiliiaii f.icil aggr:itulaiitem. Illicili vcro pcrmissio, iit daiidi Itlieilum rciiudii, ciJom facit iii.liilgciiliain milo- sceniem. Kxliorlalio aulcm aJ uiiuiii qiiud sperai txpcrgisccntcm. Civilejus muliis gcnlium pliiribus natiir.-e vero diviii:r, sed conslilulio volunlalisperiinel pliiriniis. Jiis civilc cujuslibcl nniiis esl fonstiliilio civitaiis aiil princi|iis. Genlium piuniim vcl umiiium propc- iiiodum ualionum. .Naiurx vcro jus indilum cx elli- C cicntis omnia cansa principii, ciinclis animantlbiis insidet. Qiiod auiem in ipso legis cl evangelii coi»- niendal vobis auctoritas, fas cl divina lexdicitur cl natiir.c vocabuluni non amiitit. Invcniunlur coiisiiiutio, jus cl lox iiaiura idcn», el usu non idcm. Lcx enim dum suum vooabulum jusli» applicat ab aliquo scriptis, inlia juris ainbi- tum coarclalur, el dum constiluiio siiuin noiiicn imperiali lantiim vel regali concedil cdido, inlra legisacjuris circuium devocaliir. Suiit usu pr.xierca jiis cl lex idcm, scd a jnris legisqiie genere miiioral:im, ul iibi vcrbi gralia traiisire per agrum alienum, fas esse dicilur ei iiOii jus. Spccies iurls gcntium suiit niililare jiis el pu- blicum. Civile forensc qiioquc dicitur, et esl illiiis una specics jiis iiiiiriuim. Jiiris qniritum spe* ies siint, lcx, plebiscitum, .scnalus consulliim, coitslilulio vel cdicium, responsa prudcnium. Alioqiiin lamen et Iia:c omnla lcgis noniinc dcsignaniur. Sunl vero qiiarumdain iioiniiia logiiin secuiidiim vcl olTicialia iioniina cuiulilorum, ul consuhiris vel Iribiinilia, vcl propria, ut Curnelia ei Falcidia, vcl palriaseu genlilitia, ut Uudia, velsccuiidum aiiquaiti proportionem, ul Satyra. Alia prxierea qniriiiiin jiiris est spocio^, noii iil ill;(.-, qiias dixi itiodo, iii scnitu coiisisUiis, cotisii^- liido vidclicel tiiilmos. Mos cnim cst consiietudo quam ui.iciiiqiic juM:i suum onicium, cl (|ui (lcbeliir ollicio, liiiem ad pru- veiituni rc:piib!ic:e dlulurna m:ijoniiii sattxil aiiclo- rilas. Oniciiim vcro osi agenduniiii civiliier daia iiceniia. Qiiamvis ei acius 'Jiiiusciijusquc pcrsoti;c 9(;3 IN COLLLCTIONF.M LAl;OUAMISCAUDINALIS 901 BOtmiilum inorescixiialis.ofHciinn IrAiisnomiiicnliir. A sfi.ii tliciliir ci»isl..l.i «locnilalis Si vcro pri\il»gia- Ail slipulaiivuiu tliciis Irgiiiir in liuiio iiio.liiui: Csip. 1. Omii«f legcB. I>. 1, c. !. C:ip. 2. Jus genernUt elc D. i, C 'i--tJ. C,|). 5— 9. — D. I.c. 6-12. ilomaiii jmis sppoioK siiiil lcx cl cxlor.T siipra Jicti'. CDp. tO.— D. 2, c. I. (Jip. 11—17.-0. 2,r. 2-8. Aiiipliiis aule:ii csl ol alio i|UX(l:i(ii jiti is spccies, :>nierioribus loii;^c pra^siaulior, aiicUirilalis ^iile- iicel CC( lcsiastic.x: ooiisiilulio. Lcx uliqiic noii sm- cularis aiJ a>(filicalioneiti perlinciis spiriiualcni,qiix spccificalu noinine canon f id esl regula, noinina- lur, Jc pia sanclorum et Ciiristi (lispeitSntione pro- veiiicns , naiuro: niagisierio .lon aJversa. llaLci aulcni cl li£C qnaluor in sc conliuenlia, bprcics, (lonuntcas insliiuliotit^s, constilutioites aposiolic:is, (letrcia poiiiiricn:n, staiiila concilioruin^ ei liis om- nibus insunl oracula prnpheiariMn. Ad.siiiil ct aliorum prxclara inuniiuiiin patruin et illiisiiiiim gloriosa placila \el Jocuiiicnia virc- Vuiil. Decrolornm vel canonum sicut et leguin, aliuJ siiignlare, perlinons uni persona;, vel qu.Tslioni, ul cpisloia decrelalis aii coilegitun vel ad quem- quani, scilioct et privilcgium , qiioi;f<;ri, aliud ex caiisa, i!l : Da tributuin, Symon, pro me e( is; aiiud aniem ct leniporaie esl et localepariier ei e.\ causa, ni: Anglorum terlia vel quarta generatione contra' cla m:ilrimonia lum soivanlur. Coiiciliorum qiioque ve! synodorum aliud uni- versale lanquam ab nniversis aiit phiribus aatio- nibus celebratum > .iliud provinciale celcbratum sive ab cpiscopis tinius provinciae el vel auctori- tatc roiiianl ponliftcis, ejus sive prsesente legato, vel qiiia decreta seu c.Tnones non promuIg:it au- cioiitaie priiuatis aul nictrupotilui qiti provinciui praeesl Piovinciale lameii esl et caeteris provinciis ad casus siiiwlcs ampleclendum , cum ad esum Qgni cni nun snfficit fsraelita vicinum deheat vocare,und6 de libeUis iiifr. lib. i, p. u, lil. xii. ibidem sunl alir!, Noxil lib. sv, p. 1, l. II. Nec silendum, quotl inicr canones &iatutum concilicrum breviiaie nomine generis ufeilaiius dicilur canon, unde N>c(sna p. ii, lii. xxni. Decretum usu vulgatioro prwcepinm, pro- liibiiio,veI consliiulio ponlilieuni Ilomanoniiii, sive in concitio episcoporum, sive in convcnU» cardijia- liuin roboraia. Qtiod si epislolarijer scribalur ab- lilcr scriLittir, privilc;;iiirii itiitiCiipaiur , w;u prT- «ciiti delur scu coiiccdatiir abscitli. Aitamen dccieli noinen noiinuiiqii:im siiniilur nt tiijiinlibet caiionis saiicliiriiiiiijiic docliiii.T. coitip:i;;in:ilx taiionibits. I'roplcrca ilii iliir et (|iiX'iibcl iTa oanon. Causa taiii dccrclaliuin ponlificum stilicci, quam Fyiiod:iliiittt caiioniiiit pnciepiio Clirisli fnii : £■»■' cele, inqiiit, omnet genlei quodcuwque tuqgtrtl r>- bii Puraciilui. Malcri;i ralion;ibili« vitJC molits e» via palri.i?. Oirtcium rnodcraia discrciione jnlicr* ei prohi- bere, remuncrarc et puniie, indi.lgerc qnoquo \el permitterc el monere. IJnde, Cap. 18. Omnii le.x— D. 3, c. 4. R Finis est ad pairiain gcnu» hnmannm oHkii dii- pensatioac rcduccre. Auctor, insiiiiclu diviiiitatis, ordo ponlificiUs. Ministri, poiiiifices ei sacerdotes. Ordo noii eos coi^iiendi qui tciopora scqitiinr ron- diiorum, .".^d corum mtiltos iii pra-scniis opoiij serie singulis adoptaf.tii propositiscl pcr incnlen- iiam circa ea constantibtis librorum sequitur er- dinem, ei in libris ordincm lituioruin. Legain vero fmis aliis ostendiiur verbis tV»x modo. Cap, 19. Fflff*. — D. I, c. .. Decreiaiis igitur quaedam el canonica docirina sanctorum, quac licei parva sii, vaslitaii ciijiis cst C delibaiio, non parum lamcn in negotiis cec.csia- sticis iucboaniJis trattandis, lerminandis expcdire videtur, ia sex voluminis biijus dividilur libros, quoium genoraliier omnium communis est eccle- siastica mor;»Iis iiisiriiclio : Materia digna niinis ct in niinima copia ralioi.um cononicnm volcntibus cxercerc confiiclum ei dissonantiK pugnam snbiiide mediante ratior.c dissolvi. Ei quamquam singiili sin- gulas Inlenliones principaliler cxcquanl»r,nonnu!la lamen valdc nccessaria princinalibus iucidoutcr at- lexunl. Upde, iiber primus agere de v.irietaiibu» ecclesiaslicxproinoliouis iniemlcns, alias (piardain loti volumini perulilia pro locorum apliiudine non incongrue frequenler annectit. Incipit autein sic : Canosiis ergo genus. Sed .]non:ndam capitulariuin ttluli primiliis hoc ordiiie disponunlur. TITLLl CAPITULARIIM PARTIS PUIM/E. I. Quid sit lex, quaHs esse deteat, quando iii de ip$a judicandum tel per ipsnm. II. Differeniia tialuralis juris adalia, III. Non quia iecut uaitur aiiquid ac uempe jus eat. IV. ^onquin conira jv.s nalnraU videtur. V. Quia vero coulra est, irriietur. VI. De consueiudine mala, VII. De coHstiinlione sncrilega. Vni. De conslHnlicne minuf cerlfe varteintii, aul cer:l in idcm B. Gregorius hoc modo. ai<9fre&si0iic SU2 n«n arguunl. Alioquin juita €'4iio.'ics susccpto privarentur honore, nisi dicaniur lin:c eiiiortationes et non derrcia. De.creio siqui- or!3tur necessiias, eKhoriaiione libera ex- cilnlu; ^oluntas. Uiide lla infra lib. ii, p. f, lit. XTi. ibidera sunt alia. Coiilra Telespboruni. Ex concilio Aurelianensi. dl'.. 5. A tacerdotibut omnibnt decretum est, ul aiite v.iscltfT toleiHnitatetti non ^uiaqua^etiina, ted qua- ftragetima teneaiur. bed Aureiianenae concilium jejunium qundrige- DUfium non quinquagenarium omnibus vult indici, Ti:i-3piioru& iton omnibus, aed clericis, u. dierum et liidut. T. II, eap. utticum. Lcx omnis et positiouis acceptioite digna consti- tuMo, jus nnturalc sequiiur et de natura; venia siii rivuli irahil originem. Naturale quippe jus illis om- nibus csse constat nntiquius. Si quod post hominis conditioiiein jus coHSUCliidinis aiqiic u( credilur a icinporc civiialis, qunm xdificasse Cain legi coepi'.. Sed occ ante rormalionein hominis irrationabilia ip^ niluralis juris peritia rugicbat. Jus autem con- siiiuiioiiis coepil a juslilicaiioiiibus tradiiis Moysi ;• DuiitiQo. Si emeris servum ebreuin, ctc. Lade. Cap. 1. Moyset. — D. 7, c. l. Est immobiliinte digiiius quia iiiutatis aliis noii niulalur. E>t ai dignitate prxsiaiiiius. Qiiicqnid cniui juri nainrnli contrarium, vd scriplura vicii Patbol. CCIV vero foeminnm, vxxx diebus, ei omnis mulier duiii mensirua patilur a lempli cessci ingressu. Nunc vcra fil alitcr, unde. Cap. 1. Si mulier. — D. 5, c. 2. Cap. 2. Baptizari. — D. 5 , c, 3. Placuit u. q. p. infra lib. iv, p. 'i, lit. xiii, f. 143, Placuil ut quicunque parvulcs. D. 4, Ue cons., c 153. Cap. 3. E« tola causa inconiinfnlice. — 0.5, c. 4. Ad ejus. Contrn. Cum humililttlit. Infra lib. iv, p. vii, lii. xviu, col. 2,fol. 194. — C. 22, q. 2, c. 9. ^ T. V, cap. 1-2. Cnp. 1. Quw coitlra. — D. 8, c. 2. Cap. 2. Si ccnsuetudinem. — D. 8, c. 5. T. Vl,rap. 1-2. C.ip. 1, Mata consuetudo. — D. 8 , c. 5. Cap. 2. Qui coniempta. — D. 8, c. 6. T. VII, cap. uiiic. Cap. 1. Quicuuique le^ibus iuif^cratorum.— D. J, c. 1. Jmperatotes. Siquit episropns. Inf. lib. ll, p. 1. Ibidem alia. fol. 67. C. 1! . q.3, c. 91. T. VIII, cap. 1-10. Cap. 1-4. — D. 9, c. 3-6. Cap. 5. Ilieron. in sectmdo prolo^o bibliothecce. Emendatiora sunl oxcinpla Laiiiia quani Graeca, D Grxca quam Ebrea. Ergo de Ebreis inviolalis et Gr(Bci termonit iii- corrupil, fit violatio seu curriipiio per lia;reiicos aui scripiores. Cnp. 6-10.-D. 9,c. 7-11. T. IX , cap. 1-4. Cap. 1-4— D. 10, c. 1-4. T. X , cap. 1-6. Cap. 5. — D. 10, c. 7, 8, 13, 9et 10, Denique iiirra lib. iv, p. x, lil. xi , foi. 190. C. 31 , q. i , c. 3. At iioii oportet onini nicriio nequc seniper debilain respondere pacnain. Cap. «. — D. 10, c. 12. T. Xl,cap. 1-4. Cap. 1-4.— D. H,c. i-4. 29 f)07 IN COLIJXTIONEM LAnORWTIS CAIIDINALIS m T. XII , cai). l-H. A Op. i-2. — D. Il.r, fc-6. Jie$ecauda iiifra til. xiii , cap. Omnia. F.Tgo Ittudamtts , lolurabileiii , iioii tero kupersti* liosam et inlolerjbilen). <:ap.3-5. — D. 11, c. 7-9. Cap. 6. — D. H,c. il. Cap. 7-8. — D. 12, c. 3 et 7. Novit infra iib. iv, p. i , lit. ri. — D. 12, c. 8. brgo exempluin sine discreiione jitstiii;e, unde swpra Aon debeni inrra u. viii, lit. xiv. ful. 42. — D. I2,c. I. T. XIII, cnp. unicnm. Cap. !. Omma. — D. 12, c. 12. T. XIV, cap. f-3. Contra jus nalnrate nulla dispensaiio ncc dtio- niin iuipo&sibilium niinus eligendi ncccssiiaie reci- piliir. l'iule : Cap. 1-2. — D. 15. c. 1-2. Conira quia ait : tuuc sotum tiue culpa. Cap. 3. ^ullafeuus sine culpa, et iiirra lib. iv. p. ii, lil. ix.cap. Vj», /oI. 91. — C 33, q. i, c. 7. Sed ibi solvilur. Si qitid p. iii, tit, xxix, fol. 100, cx Anselm. Lucens. Iib. x , cnp. 54. ln tnulis p. II, lit. XIV, fol. I4S. — C. 22,q. 4. i*. 5. Ibidcm alia. T. XV, cap. unicuin. Cap. i. Qucd. — D. U, c. 1. Vfferebai. Son soltim. Iiilra lib. iv, p. .m, li«. ii , coll. 2, fol. 193. —C. 32, q. 7, c. i2, cl C. 52, q. 8 , c. un. T. XVI , cap. 1-7. C.ip. I. Sicnl qundain. — D. 14, c. 2, C.-»p. 2-3. — D. 29, c. 2 et 1. Ex causa fuii rcpiidium , sictil dedil el Cbristus ipsiiin irihutiim. Cap. 3. yeceste. — D. 29 , c. 3. Siitis (raier. lofra lib. iv, ji. iv, lii. xmii, coli. 2, fu;. 120. — C. 7, q. 1, r. 5?. Occidit. P. v. lil. i.i.foL 123.— C. 25. q 8, c. 14. Cap. 4. IS'eresiaria. — C. i , q 7. c. G. (iap. 5. Prisris, ■— D. 5.> . ( 1. lloc concessil Geiasius %ii!ens itjiicaiu ecciesiam propier augusiiafe famun» ei bcUi onmiuui ferc cie- ricoruni ollicio destiuiiair.. Innocenlius vero cfn'- tessit ordinalosa Bonoso h:preiicos subcipi, ij^; i;;- iiiium pax ecclesiae lurbaretur. Unde : C:ip. 6. Quod pro. — C. 1 , q. 7, c. 7 Ordo lcgiliinus in ia!ibu« iiic esl. Nant vidc su- pra. Iiifra lib. «v, p. vm , lit. vm , coll- 2, cap. Artanos, M, 155. — C 1 , q. 1 , c. *j3. Cmare.nonui ejicialur sic susceplus , seJ ne alius ejiismodi suscipiaiur, iiisi noii oiniticnda . volienienler adliortelur provisioni» induslria. t.ij» ■ . £:•■./, — C. I . (J. 7 B TITLLI CAIITILAUILJI rui,M.f: rxHTis lihri tlhtil I. Exetnpla restiluiionit drjtotitorum, II. Canonet depotitot rettitueniei. III. Hesiaurari velanles. IV. Ilis dittonit medianlei el tui dittonfniiium potiut astentiendum otlendent, ei de panitenttu. V. Hettitutis atcendere altius inhibenles. VI. Altius atcendere coiuedenles. VII. llirumque volenlei. VIII. Inliibitit vel inhihendii permistioue cedeniet- l\. VeTmistorum aliquibus obtitlentet. \. Obiistentia lemperanles et reparandi modus, LNCIPIT LIIiLH TEUTIUS. Tertius liujus excerpti decrelorum teu etinsaunt liber, qnos degradalorum el quo modo reparari con- ceditur, partim exempUs parlim canonibus judical ei declaral. T. 1, cap. unicuo. Maria namque soror Aaron, de peccato murmnrn- tionis in Moysen , pirnilendo, mundata fuil nb ele- fitntin, et spinitnn proplietiw recepit. Aaron poit conflalionem vituH in summum consecralus e^t *«- cerdoiem. Achab de inlerfeclione yabilhae viri tan- clissimi poenitens,in solio regni permansit. El ut innu- mera utriusque teslamenli subliceamiis exempla , postquam Paulus Slepliauum tapidnvii apostolus fuit fs electits a Domino. Post negulioneni Petrus factut est princeps apostolorum. Pleriqne redeuiiles ab haresi, suis ofjlciis reslituli , ex quibus nonnulli sunt et qna- leiius in fascibus agerenl poniificii sublimali , ul Ati- gnslinus et plures alii. Cap. 1, Joannes Chnjsosiomus. — D .'iO , c. 13 {Patea). T. II, cap. l-!0. Cap. 1 2. — D. 50, c.i4ell5. Cap. 3. — D. 50 , c. 20. Cap. 4. — D. 50, c. 19. Cap. 5 ei 6. — D. 50 , c. 24 (Palea). Cap. 7, 8 et 9. — D. 50 , c. 16, 17 el 18. Si quis presiyter. Supra hb. u, p. iii , tii. sviji. — D. 50, c. 22, Conlumaces , p. iv, lii. vii. — D. O50, c. 21. Cap. iO,— D. 82, c. 5. {Laboruns exliibel litijui canonis mscri(,lionem . Lx concilio Cauorenii.i) Cap. Uo.-— D. T. III, cap. 1-9. 50. c. 1, 9 et 10. Adrianus P. Cap. 4. Si quis cpiscopus a synodo deposilus esl, non licet illuni sutiem a quolibet episcopo nominari. Poiiquam, Supra lib. i, p. ix, lil. xi, fol. 47. — D. 50, c. tl Cap. 5, 0 et 7. - D. .'jO, c. 5, 2 et 4. De his supra iib. i. p. v, lii. x, fo!, 17.— D. 50, •: <5 ::^: fvi?ci' us. l]\ ': 11 m. m, vtn, fi.l. 75. DI^OtMSITIO f.UmCA El EUISDEM FHAGMENlA. 0'W D. -iO, C. 5i. Si quis vero %'olimlatt-. Tii. xwi, \ coII.S. fol. 27.— n. :iO. c. U. Cap. 8 — n. r,o, c. r>i. Conira. Ministret igihir alinrio iii miniinis ofliciis, iil suiil incciisi prxpanlio, (aii(lcI;irioriim dcporla- lio el iiiijusinodi. Cap. 9. - D, 50, c. 30. T, IV.cif. I-M. :»10 Cnp. r— D. 50, c. ts (rrtrcn). C.ip. 2.— D. 50, c. 25. Dtmino. Siipra lib. i, p. n, Vil. Mi.— P. 50, c.28. Quifl. Ii\). II, p. IV , lii. XVI.-- D. riU, c. 38. C;»p. 3, 1 cl 5.- D. 50, c. 20, 2G cl 27. Ciip. 6.— Ans. Liicens. vin, cnp. 10. Cj»p. 7,— C. 2G, q. 7, c. 5. Sfnodus VIII. Cap. 8. Ihc tii, etc. Crogorius. Cap. 9. A tcmpore, clc, Antiqui. iufia lib. iv, p. n, lil. xvm, fol. 178. — C. 35, q. 2, c. 19. Cap. 10.— C. 20, q.7, c. 2. C.p. n.— C. 26, q. 7, c. 10. Scrvala R. Iii)clli ct jiiramcnli ct syiiodalis abso- Iiitionis. Ciidc Si qttis. Supr.-i iil). ii, p. : , lit. xxiii. Ego N. refiito. Iiifr;i iib. iv, p. vi, lit. xviii. De co p. i, lit. vj. Cnp. 12.— C. 26, q. 7, c. f. Cnp. 13 ct 14,— C, 26, q. 6, c. 7. 8. ^grolaniei. lufra lib. vi, p. m, lil. i. Alt^xandcr P. I. C:ip. 15. Sacerdoi, etc. Cap. 16. Sicut bapiismiis, elc. Cap. 17. - C. 26, q. 6, c. 6. C.ip. 18. — D. l Dc pcrnit., c. 86. C.p. 19. -C. 26, q. 6, c. 1, C;.p. 20, -C, 2G, q. 6, c. 14. C. Carlh. ii. Cap, 21. Crismalis confeclio. Cip. 22. — C. 26, q, G, c, 4. Veruiu quand-j vcl ui pa'uileiidi vcrilas agnosca- ujr, cjiis indirat lil^elii .••ciies, ciijus o^l iniliiim ; ilemint vir iUuslris, qitem ecjo Lnborant, nnndiim huiiiiv cardinalts, scd Caijucc canonicus, ad an:inir3« II' III Siciliix: dc jiisiiiia ei jusio dcque uiuUis aliis, eo DagitanlecoiKcxui. T, V, f De clericit Siipra lib. i, p, v, lii, t, IH qm al. lib. n, p, 111, lit. xivi, coll. 1. Quia V. iv, lil. xvi, T. VI, fop. 1-2. Cap, 1 ei2. - U. 50, c 53 cl 54. Posl dcposiliohcni a presliylcrio, Tlicodosius fuil episcopus, (U Lconlius palnarcba. Cnde Joanntk Cli'ijsoslomui siijira lii }. T VII, rnp. 'iiiiciim. Cap. 1. — C 1, q. 7, c. 10. Sicut quidnm. Supra lili. i, p. i, til. xvi. Ibideni nlia. T. VIII , c;ip unicuiu. Ilcparatio laiiien osl iiilcrdum ad ni;ijor;» sulive- Clio, dispcnsaliv.-ecoiiligil liiiuid;«« p(rni4onliuiu vel «sliiie vcl uliler indigiioium. Iino iie (lisiolv;iliirpax C(( lcskc, (|uia inulliliidinc rulcilur uoxius vol iiidi- gniis, iiou dcjicilur, scd in houuris ollicio lotluuir ct (|'j;indoquc pioveliitur ad uiajora. Uiido : L. P. Cip- 1. -C. 23,q. 4, c. 19. T. IX. C:Rlcrun) rt ob iiicuioriain culpx vel causu; recu- U s;ilur .1 luuUiludiiie, quamquam riuctuo&uiu pa-ni- l«nliaiu egcrit, iic<|uaquain tamen videlur contra scaudaliMu reparandus, nedum aiiius aitollcndns. L'ndc. De his siipra ttb. ii, p. iii, tit. u. T, X, cap, uniciim. Altamcn ost niinorc iiegleclo, m.njiis scand:iluni fugicndun). C:idc Duo maln lib. l, p, i, lit. xiv. Cip. 1. ~C. 11, (|. 5, c. 65. Obscurc posiiuin hoc advorbium istud iiiju&itr diliicid.T ponilur. Infra lib. v, p. iii, lit. m, Pio itnfentia. Tituli capitularium parlis secunda:, L Soli Dco, judicium realns,et rei nemini cogniiiv, depnlantes (scilicet can0P.es). r II. Soli jier coufiSiionem presbtjtero inanifeslum revm vet indignum, suo slatui diinittentes. III. Moderationent canonum esse Romani fontificis judicantes. IV. Offieio reddilo pristiiium locum aliquibus non tnpie deuegante». V. Degradaiis, locnm panitentice, el «i fieri potett, necessaria protidenles. VI. Degradando, ne degradelury poenas misericordi- ter infligenies. T. I, op. 110 Dopositionis igitur omnia jam supcrius el conse ■ queuier ordinata capitula , penes ccclcsiam icnciit. fcd in rcbus manirestis ccclesi:e. Nam de occuliis el incoguilis, sibi soli reliuuil j'idicarc scu coiidcm- D nare divinitas. Uiide. Cip. 1 cl 2. — C. 2, q. 5, c. 20 ct 2-2. Mcnnam Infra lib. iv, p. v, lit, v. — C. 2, q. 6, c. 7. Coiura qu.)d eiiaiii diciiim cst, su|icrslitios;i adiuveuiio, ei temptare dominum. Cap. 5. Gregorius M. Si vir, «^lc. Soliiiio Sed verum judiciuni, id csi vcrum juia- nicnluin, sibi jiidicialiter (Jniiini , veJ .irgumentiini, veiiiin jn.^lici, ui si paioat v.: :i:. oaruisse poienlia. Cudo iiibiii.incnta. Infra lib, iv, p. x, lii \i\ (/o- cus iste invemiHr j/j Pseudc-lx-inii. DecreiOf lib.%\4f cap. 138). !.'f;f» cOn». 011 ?N COLLECTIONEM LABOIIANTIS CARDJ.NAuia 911 C*p. 4. Piure$. — C. 16, q. !, c. 54. Sed Dci judicio, iJ esl discrellone cujuspiarn medialoiis iu cnjus ore pRcem loqiialur Dei spiri* lus, et Tocein cjus audiant. Iiem conlra. Cap. 5 K 6. — C. 8, q. 5, c. 23 et 16. Soloiio. Verum, non temptatur Deus, ubi secun- uae perce- piiuiie. Ainpliusel oninino contra. titp. 10. Nobilit. C. 2, q. 5, c. 14. Porro, non e&t canonica censura lixc, sed est ad ■dnritiain impcientis , ■canoiiica legiuinx eensurx perniissio. Purgatio igitur alia csi vulgaris, ut igniti ferri, alia caoonica, ut soluminodo juraiiienii. Uiide JUennam. Infra iib. iv, p. v, lil. v. Ibidein alia. Vulgaris non esl uisi personx serviiis , aut suspe* «kc serviliter. lni(enu;e, canonica sola, quia babes utruinque, sic Burchardus lib. vi, Qui preibylerum, cap. 5. Nobilit supra. Cuin igitnr in ingenuum mala fama non subest, cauonica non est exigenda A nilcl, vcl eorum poeniieiitia fruclibus non apparel, vcl non occurril cxsliiisM rei»lilulioncu) de canoni- bus eis indultam. scd usque qna probibilam, vel licet sint imniunes a crimine, qnia tamen tacra- ineriluni vana species nicnlirelor ut iu Uigamis, ir- reparahilitcr manel ablatus. Est lainen iii inanu roinani ponlificis, digilos et in digilo di.ocrelio, rigidilas et flexnrii, quo pro discrelivo iibramine sux sanclx deliberalionis et providentix, valcat canonum moderari censoris, ul ei rigescant miii.i, ei rigida mite»canl, lciitlaii ruc- ccdat asperiias, et aspcrilati proui cxpeJit, si ta^ inen expediat qux noiidum forte.eoiitiiigit, di&peo- satoria lenita». Un«iia negoiiorum secundum resoflicii ei juxia qiian^iutes rerum. Duic siqiiidem rcs, sunt oflicio dispensaio.^ii in adininisirandi raliocinatione proposil?e, adeplio sciiicet commoiH, quia est utiiiias et bonesias, e( eviiaiioincominodi, qux est inutilitas et lorpiiudo. Invenitur aulein commoilura vei incomraodum, alio 8ui generis et majus ei minus, ei commodom ia> commodo. Coinmodoruni debiio seniper omiltilur ininus ut contingat majus, si necessarinm silaiter- utrum non possiliile iiirumqiie. In commodis autcei contra quia sempcr adiniltiiiir minus ut eviietur B purgatio. Unde. Quod fl»Wm. Infra lib. v, p. lii. ^ ,„^,^„5 gj necessarium sii aliemirum. ei sim iin- viii.iiemjiec siex ioimicoruin (ictlone^ubest.Ltnde Auditutn lib. iv, p. t, tit. T. Sin ex verisimili sns- picione sit orta, purgttionv tollelur. Unde Prestfyier vel ibiilem et iliklem alia. Quod si clericus iii po- ))ulo diffaniatur, prsesenie populo emundetnr. Uiide. Pretbyttr ti. Contultu. Ibideiu. Si dumtaxat iii cleio, coruin solumuiodo clero purgetur. Unde. &e crimine. ibidem. At vero episcopus, cuin xii debebit expiari culiegis. Unde. Contultu. ibidem. Presbyier ciim vii, Uiaconus cuui m, subdiaconus et iofra, poterit iaittummodo simplici manu. Unde. Si le^itime : Presbyter . ii, p. n, lit. xxiii. — C. i, q. 7, c. 8. Cap.6.-C. l,q. 7, c. 21. Dispcnsaiio igitur esi circiiinsJatiiiarum |>Ienc ralionabilis iii agendis oliservaiio. Circuinstaniias C dico personas, res, causas, len pora, loca, rigorcm, enilateni, et quas ali.ns agcndis accominodas, indu- •Iria dispensaloris adverlil. T. IV. Pleruniqiie auicm officio rcslaiiialo ncn resiau- rai»«iir ei lom.s, nc scilicel vcl sui Uiuii scandaiizeiur LJLSDEM Fi\.\GMt.NTA. 9fi eictesia vcl ipsius ui sii menioiia restiinii. Dndu Valet supra lib. i, p. vii, til. ii. — D. 81, c. 9. De hit vero lib. ii, p. iii, li(. ix. — D. 50, c. 34 T, V, cap. uniciini Cui lanien locus iionoris ofTerlur, eidem ab cpiscopo locus est idoncus vel invito ad jxrniteii- tiam providendus, el indigenti viiae substnniiacit- luni, si potest fieri, providenduni. Uode Saierdo$ aiitem supra lib. i, p. vii, (it. ii. — D. 81, c. 7. lliidein alia. Prabjfter aul lib. ii, p. iii, lit. ii. — D. 8l,c. 12. Cap. «. — D.8I, c. 16. T. M. Disciplinalis in cleruui series, ea non prxpostcra- vel obliqna sed esse rccta conjicilur, ui a lcnibus (raiiseatur ad aspera, et a niinimis inlendatur aHin, cl ipsuin ul vidctnr L.iurenlmin ("iicuii!! (2), conttiio' vii ttl inniins illiid suscipetel. Ncqiie Unircitlius, ([HMinvis pcr uniifti t:inlnitt annuiii Virduni dcgueril (5), abnuil <|uaR pclebaniiir, claroruin vii-oriini gesia (»Llivtone picui a j;io passii''. Librntn Alberoni episcopo inscripsit epislola prjeiiiis>a, ^ genuinis nionnniculis suii>pta. Ipsa tiUloria inde ab a. iO'tH (leLliiis 1047) ad. 1144 iisqiic dednci.i, cx (|uibus fonlibus tian>l.i sit, Laurcnlius iins<|nani indicavil, sed ver/j se studuisse pahuii proiossus esl(4j, < qiticunquc nietius insinuaverit, ineliorenl senientiani iii oinniiiiis seqni par.ilits, > ne id latticn cavens ne tiliitis < crinicii verbis exaggeraiet. > £tsane c:iula opus erat prudentia, < utn de liic illa inlerpapas el iinperatorcs acia, in qna cpiscopi Virdiiiicnses cl aliliales Sancli Viioni lonlntiias partes lennerant, ipsi fssi^ ,'igctiduin. Oua illo lenipore fcliciier sopiia, patliuni sludio se abripi niiiiiiiie p;tsstis csl, clsi aniinnni Ecclfoii- pro- pcnsiorem cclarcnoluciit. Ca;lernnt res qiias narravii plerasque bene habiiit coinpcrlas, ab Hngoiie illo (5j aliis.^^iie ror:asse inonasierii fratribus edoclus. Quaiiivis eniin priinis annis in reUus pnbliiis Loiliaringiiu tradendis Laurcntiiib iioiitiuiKiiiaiu errotcs coininiserii, per in^ijoicni libri partciti ibiorutn argui neqcit. Us«|ue ad linein s:ec. XII tiini Hngone Flaviniaceuai, <|iii easd(;iii lcie ics leligil, ciijus liber vero ikhi loiigc propagalns L.nitreiitio baud innouiii, liic coinparari |Kitesi. I^tsiea aliis bisioria; Virdiinensis ino- iiniiientis planc dcslitiili, ccrlo (jnidein fuuJantento carcinns. quo iitni^i lideni ipsins (tonsarc possiinus. Sed (lc liis poti.ssiinum leinpoiiutis lesles reruni gnaros Laiireiitins Virduni repeiissii censendus est, qnottttn opc iia nsus cst iii Lcclcsi.c hisloriani salis accuratani ct plciiain coinponerei. Oiiain eiiain senuo loctiplcs ci ttoiiiuin(iii:ini otnaiior lcctoribus ci>inii>eii NOT^. (l^ CL Raincri lil»rnin De flurin scriptoribui tuo- scriploregfegius,Laurenlii notncn indicarunt, qnoil itmlerii sui, ap. Pez, Thet. anecd.W, 3, p. iO sqq. inre relinerepossumus. Ilist. litler. de Fvuncc, x, p. 99. (3) C 54 ; cf. Kpislola ; Ante hune nmum ail ur- {i) Codiccsqni exslanlaucloris uonien ' riiid saiis bem veslri reifimiuis adduclus. Ideo iioii a. lliO, iit apcrle cxpriiiiniil.Qiii iiiiral.iioniinaliir inscripuone liist. lider. aucior scripsil XII, p. 'iii, sed a. tl43 platic caicl, cl pi;«lailoni8 lcxln vero L lillerani vcl 1142 Laureiiliiis Virdiinniii veiiit. poiiil; alier 2. dKliis lioc lo^^.oLin i inutasse vide' (4) Epil(»gus : Petimus ui de hoc ojiusculo hcihg liir cl cpislol.r ad Albcroiicin episcnpuin script;e nobis caiumi)tiiamstrual,.juia, cum iolavera nosscri- lcuK piicniisil ruliiain : lijiistola Jounnis monachi psisne pulemus, elc. ad doiitnum Albcronem cpiscopum. Sed hitc non ina- (5) C 32: lluijo — cujus horiatu et reialu hac giia ili^tia cssc lidc indc app.iiel <|ii(>(l verba . de tolum opusculum confecimits. Lfodunsi fo^ivbio Bfni} Lnuieniit plaiic oinissasiini (0) Kpilogns; if. c, 3i : Ante hoc hicnnium, qui Siiiilii Wi luin :ipogr:iplinin Aintnaiicnse (.\rcliiv. fuit a. d.t. lli'2. Mll, 1' 31>7), luiii\Va"sr.i'bouig, i».'iuui YiiUuneiisiu'».' ("j C. 3i. cL q»x de hoc luco aniKiliM '.).•? .■.ALIl. I)F I^^'-:- GESTA EPISC. \mDlN. Tl \Onvi. v NirOM J«.5 renlu lil.n.." , .i.;ciiiiil ^8), nl liiiiic ipsiim, nC(|iio .ilimmii «rri|>lorom, ic. AxuUrc ]nih"^ \':K vpr'. p.ui,; r. ..c |>:iin)iiiel<'v:»lioa. 1 Ii7 :.li Kiif;.!iio ji.ipj .•.>:.!, nii.i inrr.ittti. n>~. f.iii.Oi ol mon:<i iiol. fl ip.sr L.inroiUiiis ..(l.luij poieru. .Mlioritns l.iincn, qni soliis iiiier niciiii .T.vi scri|ilorcs, .iuoil sciain, L.nurenl.uii»c.\sorui.sil iionnisi |ir'tii;un e.iiuiiie poiiorem lii.'i |iarlcni iiovor.U(9). l'.isi(';i (:.>si;; .-pisc np;rt!iii ci ..IiImuimi Vinlni.o, simii ilno. iil vul.Miir «oriplori^s Ioii;;tiis rontimit- niiiJ. dilfr :(li .1 I i:,G-l 187, ;»llor a.I :i. i.s<|n. li.MK ll;»'o |inrilor .iltiuc aniioniMi 1 1 ii- 1 i i7 irislori;\m Ci.letii s, XIII srripiori .nlii iriliiicruiii ; (|nibus (ino ininiis ;issfiui:iiimr proserliiii co inipi^iliinnr, (|iio(l iinri-:»lio»,Mn hia plaiic ;»l>riipl.»m viiloinns (lOV yii;ir.; Iros o.)nrmn:il!0iiir, p;n l.s (lislinKimns, priiii;iiii ip<;i Liuroiin.i. iil opin.imnr. ;\s(riltenil 1111. .ilias (lii;\s ;\ mon.uliis S Vitoni scripUs. .|tii illnm iictori.'\ suinpia, qiix> magiii r;;ciainiii opoilci,(|uipp.'. (|ii;c ipsiiis u:i;ili siiil propiora el leclioiies iO'liois 1. plcris(|iie locis ila ooiilirinci.t, iil l.oc inaiina li(liu.i;t iiiii [lossimiis. Qnibtis stibsi.liis rulti, s. XVI ciXVII aposrapli;», i coiiimeiilario iiisiruxii ai(|iio illmUravii. Qnem Cai:not sectiliis plnra de stio luldidil. Lter<|uc in \illarum Viidiitieusiuni ntiminiiiiis evpliojijdij uoii parvam qiiidcm cir.ain pusuissc vidctiir, ne(|iio taiiion ubi(|iio pari .liltgcnli.i crrurcs cavurunt , <]iiO'; iioiiiiiiiiq lerea cli;irtas atluli quoiqiiol episcoporum gcsta liio i.-iata illiislrarc videbantiir. Subsirqiiiiiitnr /l)(Ha/f< .S. \ itoni m codice bibliollioc^c Virdunciisis n. 3. (cf Vol. IV, p. 7) iiianil *. XV cxscripii, scd cx aiiliqiiiori fonlc proiul dtibio liaiisti, qiii ad aiinos pontincum Virdnneiuiuni eL alibaliiiii S. Viloiii coiistiliiciiilos faoiuiit, prxieroa v.ro pauoa lanlnm coiilincnt mcmoria digiia. Konim pariem Labbeus iiC(;li;^ciili'JS doscrip»ii et publici jiiris fccit (iJtd/. nova nis"!s b.isloria usque ad a. l^OS nibil compertum ^;»b(!ii. ill) C. 34 Jlia ttulein domiis detolala reinanel utque r.unc, elc.,qiix> forljsse lempori, qno dnctus, masinie in eu deprcheiidi ii|ud Eccle.siasti8 (cap. 1), qnia omnia sub sole lendnnlad iiiieriinm, «t priorum qiiorum non cst memoria. Invotvit omnia niortaiitas, ot foitissimorum regum et lyrannorura, quodquc magis doleamus, sancitssimornm quoqne niarlynim el «onfe.ssorum noii solirm gesta, sed ctiam ips3 tollit ab huminibus et scpeiit ciim ossi- bus Qomina. Ecce sancii praederessorcs veslii Sun- etiiius, Maurus, Salviniis, Arator, Pulcronius, Pos- sessor, Finninus, VitOHuset inulti alii, quo lempore vixcrint, qux mira, quxgesta vivi effecerinl, boditj nescimus, et iiiiJignain, prob nefas! palronorum iiosirorum patiinur ignorantiam, qnorum tQeritis itllustramur. !>e ipsoctiam nemine bealissimi Vitoni )is pene ia ambiguo esi. AnUqua monimenla (15) «nni Videnum ^ appeiiant; cui vocahuio vulgaris lingna magis consonui. Si qua inveniunturde bis *, omnia iucerta et quasi per nebulam narr^ntur, ut vix4ligna fide repuleiitur. Et qnidem primum isio- riim beatiim Sanctinum aliqiii de Ti diseipulis Sai- v.Tioris * fjiisse feritnt, Veruin Herlharius ' qui torum catalogum pront novit digessii, ponil ilC), quod in muUis legilur, fuisse sancii Dionysii Fari- siensis ' discipulus ci Mcli'imam, qnx et valcniiur est i, alteiam, quod in Vita sancli Servalii legitur Saiiciinus urbis Clavorum episcopus tontilio Agrip- jiinensi , ubi agilur de heresiarche {sic) Effratlie »l<'|iosiiione ei ueaii Seveiini subrogalionc, iaier- tuissc. Ctti de his duabus opinionihus niagis iidcm VAUIili: LECTIONES. ' 2. /io6«( rutnain : Epislola Johaams nionachi aiJ doiiinum Alberonen e|iisc(tpuin. *A.i.2. i. r. i^lbeioiii. ' l.ecorr. 2 ubi verbn de L. c. b. L. dcmnt. ^ videniiuiii 2. ' hiis 1. s(vi>iu$. * s. f. f. iiesuHl \. ' berlariiisi. ^ » deen t. '° scinlillant 1. •'hyrcuinl. ubi eliam Danyel, Achyllis, alia ejuimodi. '* preconio 1, (15) Qiix fuoriiit non fonslal. Ncquc IJpn.uius (SS. IV, p. 41) iicqiic Hngo Elaviniaiensis (SS. VIII, |). 528) hxc referunt. (10) C. i. (11) liitelliguntur Paiilus, Gisloaldus, Gercbcrins, Aiinoinos, Uerlalainus ei Abbo : v. Calincl, Hi)>t. de Lorrnine, l, p. Aiii. Aiibi dc M C|)is(opis ex lUcolc^ieiisi yionasijccLo aititis scnno csi ; \id. Ciouc!, fUst. eccUsiaHique Je^ la proviitce deTreveit I, p. 585. (18) Ed. Valtsrs H, j». 13. (19) Orosiiis (ei Hisloria miscoll.i) ex C.rs.irc. Qii.x li-io dc Uxclloduiio {lisouduii) narra», Laurcii- lius ;ul ViMvdiinuiii rcli:rl. (20) Ap. Orosiuiii (ippidiiiu liaud noiiiinatur, iii lliiioriu; misccllxcdilioiiibus vcro ^ui/(/K««i« l''gitur. 921 CJ;STA F.PISC VIRDCN. KT ABH\T. S. VITOM Wl Kdesse Caniiiium " ei lij^iones, • sine diibio Uoma- A exoinpliim, c«m ipsa nilbtri pr;»5ens '* furma vi noruni, t in finib:i6 •'' siiis viJoreiil , iiiidiqiie col- leclis copiis, opiMilnm Vcro.lunuin (21-22) occiipntil. Iloc oppiJiim in cditissima montis arce pendebal, dnalus parlibus per abrupta htera non parvo flu- roine cingebalur. .Medio dcinde descensn largissimo fonle 6Coium utebantur, roedio devexi montis lalerc fun- tleliaiur. (Ijosnr ailpioxiiiiuin fonlis admoveri vincas lurrimqiic cxlrni jiissil. Fil ilico concursu*; inagnus ex oppiOo. (juibus sinc pericnlo pioclianlibus Roma- nis, quaiiivjs periinaciicr obsisierent crebriusqne succe.lercnl, complures lameii trucidabaniur. Igitur cxiruitur agger el turris pcdum lx, cujiis vcriex adxquari ad locuin funlis possil, ul vel ex xquo lela conici queuni ve! prxcipilala desupcr saxorum B venlisei ad recordaiioncm ammonet conscios et ;id sciscitationeni cogit ignaros. Exliaustisatqiie demu- litis Gallis, securus Cxsar in Ilalinm ciini Irgioni- bus reJiri, nullos post se Gallorum motus |»erii- inetrens; certo sciens, minime se aliqiios, qi;i vel moveri aiuieanl vel si moTcantur linienJi sint, reliquisse. » llxc Rurnana hislori». Ultiiniim igiiur proeliuin Cjcsari in Gallias Vrro- diinum cnstrum fuil, dc quo possis merilo conicerc, qiianli nominis et virlutis jam tunc ruerit, in qiio illa prxceps victoria forlunati Cxsaris laniis moria pr,x> omnibus Galloriim bellis diii hxserit; cujua oppiJar.i soii post onmes Gallos vlctos exireniaiii bclli maniiin pro libertate etiam contra ipsum Cx- scremconscrucrint ; quibus caplis eldoinilis, C;rsar jain iiil sibi di; aliis tcstc hisloria liniueril. Et quo- iiiam nulliMii *^ antiquius Ver&dunica' antiquilaiis (cslimonium invenimus, ul boc faclum ccrln tem- poris nota sii^ncmus, erai tiiiic, juxta qiiod cx his- tor.is colligcre posstimiis, annus ub urbe Roin.! condila •"* septingcniesinms, anniis Olimpiadis ceii- lcinn* octogosinije sectindje secundu.s, .'innns " aiue domiiiicnni incarnationem qniiiqnagcsiinus sccundus. Publica parro est omnium sentenlia, qnod veslri poiiliGcatus diebus, Jum intra urbem in opcribus fodcretur, ipse occullusaquae jam exbaus- Ue ineaius, de quo liic sermo csi, u rcliqiiil, qiio tostaiior essci ctiain rcge llunoruin, qui omnes Gallias ut singuhnis .'«pcr posicrii poena impruboruiii. Mnllnni euim ml cocr- de silva devastavil, ista urbs ei ccclcsia cxcisa el cendam auJ.)ciain valet proposilum [>uniiioiiis eversa profecto creditur. Qi:o lciii|iorc sanctiii» \KKIJE LSiCTlONES. t» *• ra\iiiiiim J. et infra. *' s. f. I. " ila 2. i/« I. Itaud pntel. " iiit 2. in l. Iiaud palel. ** duobus l se 2. •• qiiomodu 1. ••corr. s^^jK) 2 " d. c. 2. f. p. i. " deeil i. n. antiquiliis I? %? c. 9 U!iJe s. I. *' vrro posl add. 2. " iicneracio 2. *' s. siiis 2. ''Sei2. •• Qiartiuiano 1. NOT.*:. (21 -22) Qiiod omni fide carorc, recic nupci nic nuii Clonel I. !. I, p. 96. ('i3) Amonio Casaris je']iia:i Aiiionini iniiicraio- iis irincranuin pcrperam ascriliilitr. (2lt hd. Wesscl-iig p. 3(4. (25; C. Hugo FUviu. I. I. p. m. •12:^ uudM 11 fpisropiiin Piiloroiiiiiiii '" (inssc volnni {H',). Teni- A ^'orc (|«i(;(jiir boali .M.ulilvci i|isiiiii (•(•( lcsiruii Iuis.-,(; coiiihtisluiii, viia 4'jiis inrrat (27). Siib liildiiio (|iio- i|iiC(iij::i.i' hicniorix r|ii.s(()j>o, (luonuxlo r-r K.;i(.ilus (•(•( icsiiipi ^' Tlicolofiiaiii ciiiit rcliii.s nlii^ \ irdiiiicnsi ctclf.sia.' ;tl;I:tlam t'iii:laiu Ail Iclnio dc.lcru , fjii.iii- i;.(jii(' cpiscoiiiis ind(; iii:;I:i pro rcciipcrarioric sn^li- • iiKTil, lcsiis csl ciiisilciii lliidini K( ii|)i:i laniciit tlio, cl Mcliolai ** jiait.L' c|ii.>)l(ila (!2S'i iiro ipso Adclcliiio. Aiiiio qfU)(]U(: I):);!onis "» C|tis(0|)i 57, i;;iii.s civilaKMii ei lolaiii ccclc:dain toiisiuu|tsil. llti libricl iiiciiioriu; saiictoriiii» p:tiriitii ct iiioniiiiciira loniiii ccccsia; (Oin!;usl;> siiiil CiO). N.iriaiil qiix'daiii liUci.x', qiioJ UosoGuiilraiimis, vir liraiiiiitus, el islc Oado citi- » opus imiliiis cicdijju-. pi;c;Iis cl iiKciid is scsc de- vaslavcriirii, Kxslat ct taria hadoiiis i)i;i'.suiis ''"dc II;illonc cl n.'iliardo ^' opiscopis cl de se supcr ccclcsinsiioo statii imilta iiisi<;iiia ii:irraritis cl coii- rirmanlis (30). Sii!) isiis ''' cpiscopis iiiciirsio Nor lyannoruiii intcrGallias f;ula ost, ct ciiiii aliis Itoc ciiistopiinn vclicmentor alHivii, qiiosd;iii! ••tiam canonicos Sancli Viloiii Sanctiqiie Gorniaiii, iiiccn- sis cctlcsiis, inarliiizavil, ut iiivoiiinius clia:n iii cpitapliio, fujiis lioc cMrcuuuu csl • Uaiino " luus geruuiuiis ob\( ctnv. i-,r:lc pioiuv:, Pro Doiiiiiio moiiiur ct iidi jitiu-lus adi-sl : R IU I.FOhK' vt-:j El fjuaiiuULUO Mailn liuiic uiiie hileiuiat \orin(innt lunnlunl . ollieie ma>liir orui. Itcrliardiis *' cpiscopnt, iii dcslriicia saiicri Vilom bisilica oclo caiionicos rclocavii cl rcs «iias ipsi cccle:>i3e rcConsi^'na\il. Amio (|0(M|tio prnno Ucnnjint pra stilis crudclissinia gciis llungiornin *" istud <'pi- scopiiini irnipil, oninia pcnc inccndit, lioimiics .(Ul necarii aut nlidnxi!.. Rcfcrl Vita Saiicii nasoii Iiiik cos divinilus fui-.sc rcpiilsos a caMioliio Ilrlliloci, (liiod Csl '** in lionore saiicii .Maiiricii ("51). Dc isiis inrorliiniis cxstal cpislola VirdiinciisiB cleri ("ji). Ista quia Bcrlliariiis^^ in pontilicalibus c,'cslis oiiii- scral, til liic uniirn brcvitcr <;oIiigcrcin cl pro cotii- nicndaliom; transcrilicrcni voliis, ainaiilissiiiiiis ve- stcr *" vciicraliilis Iliigo, monadiiis iiostcr, miiiia iitslaiitia nie invilinn conipiilil. Lt qiiniii:im qnT. aliliinc sequimtur usque ad leii.pus Tlicodcrii i *' ponlificis .1 quodam digesta invcniiintur (33), pr;fi- ditlus commonitor riostcr, iil ab ipso Tlicodcricc iisqiie iii pr.iesfiiis lcnipns omnia iprr evcncrani comiiilafi'm oppido, insistens excgil. l bi qiia; dc bonis narrata sunl, qnoiiiam oinniliiis lionis placi- lura scio.si quorum delicta, qtia; liisloriam lcncns** iion poiui taccre, anitolala sunt, oro u*. ncnio iiiiiii iiidigiielur, ciim cgo niilliiis crin:en vcrbis ex.igge raverini cl bisloriain ncccssaria verilate seqiii opor lucril. FIMT EPISTOLA, IrNClPlT ^' PllOLOtillS SKQLl-NTIS OPEKIS DE GESTIS VIHDUiNENSIUM PONTIFICU.M Scribiinus ad laudt^in el gloriam beata; Dci geni- C !• li,'^"'' '""'"O Doniinicae Incarnalionis .«icciindim, liicis Maria; scmpcr Virginis, qujc in lioc ejus Yir- duncnsiimt episcopalu gosta suiti pace vel bclio riic- 1'forabilia cl digna rclatii. Cl qiioniam prionini pon- lifiiiiiii bujus iirbis gcsta, proiit polucnint colligi, lilciis coiitinenlur usque ad lenipora Tbcoderici '^ opisGopi , ab ipso Tlieodeiicu sumiinns rcialionis )t:i;icipiiiiii, dncliiri usqiie in bodiermim diem.Quod o^kUsculuHi doniino Alberoni cpiscop.t, uipole de ojiis pncdeccssoribus scriplum el in ipso (iuilurn, iiucrilo dedicaiiius. Dioiiysium IUi8 [10-^7] »» ^54) posl vencraLilem Ri- cbardum TbeoJcricus sedil hiijus Virdunensium ur bis "^ episcopus, a be:iio Sancliiio, primo " noslro pra;sule, iriccsimus sepiimus '^ vir gcncre, moril)iis et sapicnlia prjeditus. Hic naiura Tcutoiiicus •' et Basilictisis ccclcsia; fuerat canonicus, patre nobilis- sinio quodant Guezclone " natus. Eodcm anito Wa- ierannus poslabbalem sanclx incinoriie Richardiim institulus esl abbas in lioc coenobio Sancti Vitoiii jam piidem munachus" ejusdeai ex comiic Fran VARI^ LECTIONES. " piilclironium 2. •' abiialiam 2. '* Nicolai 2. *• dadoiii 2. *' episcopi 2. ** berarbdo I. 2 ''' ll:iymo 1. nbi tVinm epylapbyo €< quam sa-justitne y pro i. ** berardtis i. " hiinonim 1. ad Gozclo el («oiletViilus liKus t*jus coittra O.lonciii < oiiiiioin, toiis Fr;uicix viribiis Lolliariain iiivaileiilciii. iiol>ililt?r ronforii, nbi ei ipsir OJo oc- ccbnil, iticni Waicraiiiiui: siili prxiiicio Odoiic iiiili- lavii, sutcisoqiip '" c:iic.Tiioo gravilcr vulncraiiis , duii) viuu iliniiloot. -ib abbalc Hichardo susceptns, jain luiit.' Jocinium anniuii agpliat in palxstra niona- ilici orjiiiis liic pcr ()uiiitlci'iiti aniios liiiic. co?iio- l>io pixluil, I iiin quo cliaiii abbaiiani Aieniarcn- sciu (jO) e.\ tlor.o Tiebalji roniitis, filii iiicinorali Oduiiis, r(-^'Cii.!ant susccpii ; ubi ct iiuiic tiiinuljiiis i'C(|ni('scii. ••2. I!lis (licbiis coiiira impcratorciii Ilciinicuiii " SidiiiduiH rcbi.'lla\crai dnx etnjarcbio Goiidriilus''', (iozclonis ducis i!li:.s , pro sublalo sibi Mo.sellaiio (lucalij, qiieiii cuiii paire duce leiiucral loco palro.ii posl oliiiuin llicodcrici, dncis Barrensis, (pii fiiil (iliti.s iiobilissiiiii ducis Frederici et Ueairii is, lliigo- iiis (.;a|)iloiii«, Fraiicorum regis s<)roris. Fibus bnjiis ilicodcrici fuit juiiior Fredcricus, qui niurtiius tsi (an. 1U35) aiile palreni siiuin (37) iii priiuo florc ju- \«'iitiilis '\ Ciijns Fredcrici dux* filix, posl obitiiiu fjiii tiobiliter ediicalx, Reairix dala cst a rcgc iivoi Hoiicfacio, llalix iiiarcliioni, ct Sopbia Ludovico*' dc Monzioiie (uiniii. Diicatus anleiii palris caritui qiii.i iicutn» " islorui» cessil, sed datus Cat (58l a ri-c G-^raido (.asliiiiensi (39) Coiiiili («h. 1U48), iilco hic GodefiiJiis, qui '* patroiius eis tlatUberai, jiisla iii *' intperaloreni arina inovissc vit,us '''" e.>l sibi. liiinc idciii iinpcralor iiitci niullu al.a coiiii- lalii *' Imjus urbib, quciu a prxdecc&soribus i.iiis tencbal, jaiu iii ciiria sua exlicrcdavcrat, ihSiiiintuc coiiiiialnni llicliardo urbis cpiscopo niaiiu dcdcial ui aitcri, i|uciu idoiicuin judica^sct, illuin ir.i(lrrt-t Pio qiio ipsi pontilici ideni dux dicilur cviitissc iiirensus Scd eliain aiitca sub teinpoie iiainbcrii cpiscopi iiobilissiiiiuin coiiiilcni Cliisneiciisciii l.u- doviciiiii '», lilinin Ollonis "" couiilis et palreni al- tcrius Ludovici dOMiiii poiililicis ini.^lri Arueroiiis avi, Uitnoiiiciiscs *•, niililcs patris ejusdcin ducis, inira urbein oppressuin cxiinxeranl, eo quod illuin cpisco- palis auciorilas prxdiclo urbis " coniilaiui '* prx- fccis.-ei. FLadeiu ducis infeiisio Tbeodericuni n ox '• FN. KT \r.U\T. S. \IT0M. '-«2b \ cpiscopiini iiifeslabal, qtiia cl ipse nomiiiati coini- Liliis piiiKipalum ei noii rccognovcrat. Seciiiitlo aniio cpiscopali.s ejus ipse dux cl llaliliiiniis conics Flanilioium cuni m.inii valida baiic urbcni irrnpc- ruiit (r:/i. lUi7) el iii odioCxs;iris succendcruiit (iU), imiliiiiioda stragc coniinissa. Volcbal auioiii diix nionastciia nrbis illxsa ab igne scrvare; seJ snbito inajoreiu ecclesiam Sanclx Oei Gcnilricis victrix naiuma coiiprtliciitlit , ci diicc lurnmiuc iiiililari frustra obtiiteiili', pciiilus iibsiinipsil. IMuiiiiiiis llie- saurns Ci litlcralia nioninienia rcrum ecdesix ibi combusta suiil. Tanluni ip.sa civilas, taiilum ipsa cccli:sia luiic lernni pcrtiilil dispciidij ", ui inulli tivcs, niiilli flciici lociim isluin fiigcrini ali.is di- ^ spvrTsl ". Faiw.i C'A, viijiiiti qualuor '.'aiioiilcos d-: ipsa concrcmaia ccclesia lunc llung.iriam prx iuo pia prefecios, quos conslal iiiin,quib«s posiea vivil (l.i) betiijfiiiissolis Yirdiiiicnsibu, li ;l,ei per vciicrabilein Lriiiciifriduin, Virduiieiisis ccclesia arclii.liaconuin, re-,'! reconciliaii nicruii (//». lUiU), qui po->tea Italiani pcrgens, iiobile obsc(|iiium Coiic- f.ieio inarcbioni prxsiilii, co.juc inortnu , nciiri- cciii (jii^ *■' uxorcni duxil, (iliamquc ipsoriini (ifi) uiiitain Malbildain "' liiio sno Godelriilo tlcspoiisa- vit , ci '* cxiiide ambo inarcbioncs liali.c el duccs VAULi: LECTIONES. "etsuccisoS. *' licnricuml.i. •* diclus fcibbo.sus r5) />« Brei(!ui/. Gcldiiinns nomiiialiir ab Iliigono n. 1^27 Flav. SS. VIII, pag. 4UK (5'j) Muusltcr-liaineii. (37) llor crrori (ribueiidum essc vidctur ; cL SttMtzel. Fr.mk Ka ssci 11, p. 1 1(>. (r>8) Quod diii posi FrMlerici mortcin factuni cst ; V. Slcnzel I. I. (3U) De Utaienois. •iO) V. Ilcrinianni A'ig Aiinalcs a. 1(j47. bS. V, ■ -• ' • ^41) ('.r. Laiiilicrii Aohi-.les SS. V, p. 151. (42) Vcuvtlicn (Piivillcr U uss. ) ct .\)ei) pmpt- Metliiii. W.vss. cl CvDi. (L')) Qtii aiilc (ierliariiuin snpiii (iirlniii LotUa riii};i.e pr (leclii'- er:it. (44) Obiit a. KH)!) Occcmb. 24. (45) liealiicib ct Bonilacii. 927 l-\linENTII DE I.1.0DI0 m Loili3ri;e riierunt. linjiisKealiiris hoiutii iitcm duv, A 4. His (litrbds p.tp:! P.o:ii:)i)ii.'> [.^.iiiclii» **j Leo l\. icltibratu iiiira lunc iirbcin (oiiiiiiim d priiicjpuni gencrali concilio, iiiulla urbi il eccicsiae ulilia dm- posuil; <|uo(i eiiain iii ecciisiasliris aHiiolaltim Ci>l privilegiis (46), iiioricns qiioqne, in ipsa ecclcsia quain caiicreiaavcrjl sepcliii se raaiulavii. Gotk:- fiidas (juoiiuc, filius *' ct succefisor ejus. per octo uiiiios , quihus liux proiiuii (»n. lOGd), iiunquam molesius 8cd l)oiuis noslris exsiilit, cl inoriens {an. 107G, Febr. 2G) Gcminaliuni {A1) prx'dium sui juris Yirduncnsi ecclcsix, it) qua rcquicscit, cont!ilil. 3. Porro in rcxdilicaiida n rundamenlo ecclesia vcl inoeiiil)us iiiccnsx urbis enagnus iabor, inagna &ollicitudo el indiislria Thcoderici eptscopi ciarutt; undc ct est ei ir. poslerris meinoria bunedictioiiij. priiiiiim Tullciisis cpiHCopu«, G:illi:i et ossa beati ftcniigii, dedicula cjus eccicsia, trans» tulil. Iiitk; euiii prccalu ipsiu» Krm'nrridi ad con- sccrandsin prj^dict:im ecclesiaiii Thcodericiis rpi- scopus li«»uorifice ad banc urbem adduiit. Ab ipso sanclo papa, as&islenlibus Iribas arcbicpiscopis , Lverardo Treverornin, Alinardo Lugdnnensiuin , liiigorie Crisopolitanomm pluriniis qooque epi- Kcopifl, dedicata esi ipsa ecclesirt anno lertio epi- $cnp:ilus domni Tbcodcriei. Ipse papa miscraiiis ruiiias incensx urbis ct ecclesiae, clertunquc et |>o- puluotiiibi mox venienli prosiralum, ecclesix Boaije Dei Genilncis pro oninibus nionimeniis inccnsif: In hoe opus rexdificalionis Wazo, vcnerabiiis Lco- ^ rerutu quaa tenebai privilegtum fecit (50) ; iicmRi , eccicsiam oaijciae M^tri^s M»gdaien:c a .se jain fuiidal&m coiisumuiavit ei in usm Deo ibi sr-rvientium pro posse diiavii, Sane juvii ecm prx oniuiuus ad boc opus reaedifl- caiionjs ** venerandus vir nobiiis ct advocntus ** uibis, qui cum Bcrlratida uxore devola liberaiiiaie ccclcsiu: quam coiisecrarat (51), et coenitliio beaii Viloni (52). Veniensque Leodium, Fredericum, fralrem ducis Godefridi , arcbidiaconum Sancli Lamberli, inde .sccum duxil, el monachum inde- qtie abbateiQ Gassini monlis ac postea seplimuin Bui leviiam insliiuil; qui etiam terlins ab co papa post Yiclorem in catiiedra beati Peiri .sedit, Si«;- pbanus vocatus a Uomanis ; succedentibus ei Ik- ncdicto et Nicbolao, qui oubis qusndam priviiegia fecii, indeque Alexandro et Grogorio Yll. Iteni papa lunc in sinodo Remis Linguonensem episco- putn llugoiiem, frairem Waieranni '* abbaiis, de- posuerai {Oct. 5) pro quibusdatn criminalibus cau- ijisnm, supra qiio fundata est cccicsia, et muita p sis (53). At Hugo papam usque Komam scciiius, ni niisericordiam ejus experireiur, plenam sino- duin, cui jlle prxsidebat, nudus et discalciatus iniravit, virgas quibus cxderelur manu tremula deferens, cl ore iacrimaii hanc antiplionam caneiis: Deiiil paler pfenilenli fttio slolam primam pariler it annulum, nnm el cakiameiila " i//j tribuent, ce- lebravit magnum conviviim. Uabemus tlolam pri- mam in lavacro et annulum fidei iiguaculnm. Euin ii;i videiilcs , omnes ** in singullus " pronipcrunl, i^icryinas fudcruni, quesiibus sinodum rcpleveruni. Ipse papa prx cetcris condoiuit, et cunctis sup- plici reo sufTragia ferentibus, eum absolvii utquc pius pjiler pcsnitenii filio Slolam primametannulum aiiiissi pontiticaius indui et san- alia aiodia obiulit "*, el non modicum fainuloi-um gregesn superadiecil ; in qua criani reijuiescii, fecripio siuper eum condigno epitaphio *'. Pneicrea ipse Ermeniridus fatna sux reiigiositaUs, iioriaiu quoque ct f:imitiantaie muUos clericorum dc terris remoiis posi ge iraxit, et iniic sux ccclesix item- que sanclx Dci Geniirici» iiiseruit, per quorum iiitlustilam iiiraq'ie ecclesia iii oinni a>igmeiilo rernm ct rcligionis effloruil. — Unum istorum Marlinunt scolasticum non prxterieritn, qui moriis in agouia consiiiutus, cum jam biduo ioqui non potuisset, subiio cunctis miraniibus maiuiinas iou- des beatx Dei genitricis soliempniier incepii ei, inoiretife per<;€cinit ; indeque niissale ofllcium in- gressus , post decantatan. celebriter conimuuio- D ciari cdixii, duin solummodo ecclesia sua quani nem : illumina faciem luam super servum luum{i9), ixseral vel quxlibet alia eum [recipere "j Uigiia- iiitersacra verba confeciiim bonis oi,)eribusspiritujn reiur cpiscopum. iia ille a cunctis absolvi roeruit. exbalavii. repatriare coepil. Languorcm iiincrando *• incidii, \.\WM LECTIONES. «^ -Jeent l. «» dcest 2, ubi unenerandus. «» u. a. 2. " oplultt2. •• cpytapiiio I. cum digiio epitaphio 2. . •• dcest 1. *• singullibus 1. *' deeti 1 potl ndd. 2. •• iiene- ** d^esi t. *' walleraiini 2. ** calcimciiia 2 rando 2. (46) Cf. Godefridi cliarla ex rcgistro monast*rii S. Viio:ii descripu apud Wasscbaurg f, CCXLI. Calniei, l'robb. != p. «51. (47^ Jameii. Roiiss. (48) Argcnne. (49) C.intaiur Dnminica Sepluagesimx. (50) Qtiod vidc apud Maliillon De crle dipl. Sui^l. p. y9 ct Kyusstii Vrobb. p. 3 (Jair9j CUrmoiU-cii-Argonne. ICO) Stenuy. 9ul I.ALUC.MII I)F. LKOhlO b5i ir.mscgcral ol ab co arcliiirnionMnni snscfpcral, A lifo lcrlio {(ii\ Miio:illil (05) qnofjofi cashiiin cii-»i (liici nti(<-n), qnia opcnt «'jiis anlo illiitl scploiiiiiuiii ox Virdniionsi arcirKliarono iii IiCoil. Tlicodc- licus igitur, veriis libcrlalis dcfcnsor, ila ut roiu* iiinus, cliain supra viros pru palria ixignalini. Tempore bnjiis cpisropi Kal. .^n-^iisii bora tiiaiufi- nali fiilincn de c i lo irruinpcins ccclesiain, in inodio psallenlis clori ruii, ct Dominioum prcsbiicnim, qui coUcclam cancbal, el Algcrnm subdiacoiinni, qui cboro pra:sidebal, pcrcnssoi cxaniiiiavit ''■',oa;ic- ris cohSlerinus. 8. Dicainus alii|uid el dc libcraliiaic ac devo- lioiic cj.is. Scisiol Jcrosolimain ad sepulcrum I;o eliain dc remotis lenis plures indnslrioslinic occlc- six' Iniic aUraxil el ass(>cia\il*\ quurum pr<)l;i'al(? us<|iic niodo locus isic nobiliiari el n.a(:nilicari proincruil. Tunc ecclcsia Beali Agcrici, de qua lii<: abbas assninptus cst, ila llorcbai viris religiosis, ul ilbt conlemporalilale dc liliis cjiis duodccim aldjaies per divcrsas ecclesias oidinaii siul , omncs inagno- rum go.sioiuni viri. 9. Vcniamiis ad locnin gravissiiniiin , in quo, quod graviler dolennis, pcriculosa lempor.i pluri- iniim laiiilibus digni cpiscopi detraxcnint. Can.-a taiis e.- qiiidcm 1080 Uudnlpbti* inlerrctliis cst, Hoii- ricus vcro a. ■J075 ad inlidas Lcodienses assumpins (?sl. Bot\{ , (lo>T. H'>i'i V ncinrici cliarlam a. U'8G apiid (.aliiicl , Jl*iul.:irala esl, aliis causuii: f.isuriaii.i' curia' , alii» s:incla> sedis aposl(ilic;e dcrtitiileiiiibus ct ad- vcrsaiii |>artcm iiisequciilibus. Scilca quidcin n|io- ttolicu liosles suus aiiatlicin.-uo omtics pcrcuiicns, a sa'.ris myslcriis arcebal; iinpcrialis nulcm curia siLi iiileiisus ca|)livaiis ci cisuLuis, lioiiorilius privabal. Demum Ti^rru cxmIc el igiic pin uii'a(|iic suos iiii- iiiicos p«risequehaiur. \u liac quoijuc urbo (luu<: par» lcs facix suiil. Episcopus quidciii niale a siii.s iii- duclus et vel aiiiore vel liiiiorc principis iiiinis dc- pressu!»", dccliiiavit posl parlcs Cx-saris; vciierabi- lis Toro Uoduiriis cum sui^ IValiibus aposlolicx scdi ftlndiosus adlixsil. Iliiic inler cos soluta esl veius illa pia amicilia'*, adco ul episc(i|>us ipsiiin aliba- lcm cum siiis plurimis iiijiiriis alTcctos ab liac cc- rlcsia perturbaveiii (titi). Scd put^is pro juslilia i\\sa coiitraria in bono mot cesscre. ^aiii fraircs Dur- gnndiani duiti, a vcnerando abbato Divioiicnsis cc- clcsia; Geronlone*^ per scpiciuiiuiii , quo idcm prx- sul supervisii, velui aiigeli Itei rccepii sunl, cl bonc iii oninibus usi , eaoiie occasionc nostrx* el ilii ecclcsix gerutana (ralcrniias iiilcrvcnil digtiior ct lirmior, ui crcdimtis. qiiuiii itla iiitcr Sabinos el Roiiiaiius oliiii. Kodiilfo auleiii abbaii aposloli- ciis privdcgium dcdil , omiics ab llciDriciaiio*' scisiiiate rc^ipiscKntes recom iliandi iii iribMS cpi- scopatibus, id csl Virduiicnsium, Mcleiisiiim, Tul- lensiiini. Iii'* bis diebus Fulcradiis abbas Saiicti Pauli ronseiisu praedicli poiililicis baiic aMiatiam q cuni quibusdain suuruin inxasit. Siib co isla cc- clcsia amisil tria valde preliosa pallia , duus nia- gni prelii cappas . duo caiidclabra arf^eiitca scx MiafCarum, foraluria*' vini (G7) civilaiis ei pugil- liim (68), ccclesias etia;:i de Maiicio (09; ct de Mo- liouis, niuliaqiie alia. liunc Fulcraduin et Kicbc- nini decanum ipsis diebus cum idein prxsiil lc»aios n.ibissei ad bigiliaudum "* allare Sancli .Micbaelis(70), pro eo quod illa ccclesia se a Virdunensi ad Tul- iciiscm episcopaiuin Iransfcrri vcllet et ad audicii KT AliR\T. S. VITvlNI. 974 liani Tocaia Vinhniiim vcnirc noHcl, ramilia ejiis- ilcni crclcsiic invaso.s cos" ab ecclesia prolraxit, ei viiicios^* apuJ iiarrum incaricravil. Qnaiii- obrcm ipsam villam el erclcsiam ab iiostico cpiscD- pali conligil concromari. Scd ipsiim Iticbcrnm, saiu'lnuiil , profundius .snspiravil, ila iil oiuiies vidcntc!: pio- rnmpcrcni iu^' lacrymas. llinc ab iliis^* nbi^oltttus, posl paululum spirilum rcdtlidil [nn. i080, /1/r. 28). lili** saiic bniic cjiis s^ilisfaotionrni rciiilcnuii ad vcncrabilcm Roditlfum. Ilodulfus aulcm ad siiiodiim, cui pr3'siilcbal lcgalus aposlolicae sedis Ilugo, qtion- dani Dicnsis pr.TSiil , liinc Liigduiiensis :ir(:liiopi- scopus, approbaiaqiic cst saiisfaciio cjiis ab onini- biis. Sedit III cpiscopaUi aiinis 43 (71; ; vir in miiliis idoncus ci laudabilis » nisi b:cc niacula essct iii gloria cjiis iii exlreiiiis*" ^O. Anito Domiiiic:c lucarnalioiiis inillcsiiuo oclo- VAUI/T: LI.CTIONFS. *^deetti. "depsus I. *• amilicia i. *' gorcnlono 1. ^* bcinriiianu 2. *' ilcest 2. '' ila i forat. foralagia 2. Sig. poit corr. eotr. tuiiersrr. i. ♦' vincliiin I. **voleiil«'s i. u. t iorr, i. *' iii. 1. poj< add. 2. '"cis 2. sii^i!!aii(luiii '2. *' scilicoi Fiilcradiiin ci Uiclit^ntiii in sl ^'jnniiicii,! I libi <\\:i\\\ iil c cort. *' palcr culp.iiii dc i:i. s *»illci ""csbcl iii exlrcmis 2. NOT/E. *Gfi) An. 1085. V. Hxc ploniiis narraia ap. Ilii- gftiioni Vird. SS. VIII , p. 4li8. (1)7) iii iiiieris llirvwM pip.c n ic de caiisa sf ri- |ilH ; \V issoboiii ^ f. r<:LXX\IV. li^iiqnei coiit. 'XV, p iol ' lojiitiir : decinnii lunilici vini cirilnlis. Idciu t>-e vnkiiir iinod fDr.ii^ia vini. 0'ia «lo re Ducaii- gids \0(l Hciisclicl l!l , p. Zii' : < jus , iii(|iiil , «^'•rxj doiiiiiio f#-,iidi compoiii... pro |ira'ii(j a duiiriito iiiipusiio viuo ipiod a iabornariis et caiiponibus dis- «laliiiur. I (fiX) Apiid Diifaii^iiim (od. Ilciisrbi-I V, p. .S07) •■i«; ilv '!••;> !»vilii! • • Idciii viij"lii!' '(uod j'is nioi,- siinc vcl miiiia!, ponsitalio scilicet qiiain a vaval; •% exigil dotiiiiiiis pro rriiinoiili iiiciisnra vci nioiiinia iii iiiolciiilifiis ^iiis. > (.1. iloMorii liuonisl I., ijiii aiercainm , ii!iii:t, ile mnnu Snn ti \ itino el Ihc- lonenm (nw fiutji'fn frnincn i iilncilnni el i.-jrreciij ■ UCin meii!,ur,i>uiii , dfiiinjs . clc. (»i')i l*r()[.c Vlfriiiiii ; v. Iliigo I. I. p. oGZ Ma^-Ic o| MeiiDii. VVas-. (7t») .S. Miltiel, Oiia •I", re cf. Calmci I, p 125* (71) l'.\ iiisiiis Lnuroiiiii co:iiptitaii()iie Tlicuderi riis iO \v[ il i.iiiiiiiii aiiiiis sciiii, a. IOi8-IU88 ; scii iti Ui; i.itiib i.idic.iuliA crras c vi.ldiir. W6 LAtUKMII DK LEOMO 956 fc&imo oclavo (74^ posi Tlieodericuin eleciiis csl A iramiie viam reexies '* vicc- iios , equoruiii el armoriim tanl.i referliir copia capta, ui peiie noslri inde ditcscerent. Heinricut lanien ab iinpujjnaiione Virduiicnsis ecclusiae non destilil, dcncc jndiciuiii horreiidx iiiorlis incurril. Audilis ciiim a iluce Codefrido 'rl crarissimis coni- mililonibus ejus rebus pro Jerosoiimis bene geslis {aii. 1099), secundam expeditionein po.st eos animo inlendil, Virdunum venii, crucom iiurus accepit ; sed Dci ira prxoccupaius et anicnlia captus, re sanclo pascliaii •* Sabbalo (an. 1093, Api. 16) iii " infecta ibidein miscre exspiravii presbyierum consecravii, in die auicm fesio {Apr. 17) in anlislitent promovit. Iiide cum gralia ct hoiiore .npostolicx sft.lis revcrsus, a coepiscopis suis Pop- ponc Meiensi ei Pibi, quod iitin diiniltcrenl. Yenil dic6 constiUilus, ei Petrus cum baronibus Cfiiscopi promissum hoslem Virduni ex- epectabui annaius. lleinricus per quosdam ex url)c 6ihi iniimos et ramiiia^res, quibus defereniibus omnia nosirornm molimina addiscebat,quae (iebant agnovit «i ajventum siKim disiuiii. Cadem nosiri eum fa- ccrc arbitranles, quasi desperarenl eiim venturum, url>e cxeunt, rediluin ad sua siniuiant. Al Heinrictis ■sx soliiis nuiitiis eos ad sua iapsos audiens, mox cum suis ante Virdiinum advolat, ex proximis vlcis C H. Dudo quoqno de Claro-monie *•, qiii res epi- scopii profiigavciat, cuin man&uetndineni prjesulis non curans hospiialuj esset Virduni, a cUjricalis *' esl ibi caplus ct ergaslitlo inclusus. Quod a tal: hominum generc commissum cum priinates et ha- rones indignarentur, clericati " pro salisfaciione ei quisque per unum sladiura scolarem librum detu- leruni(75). 12. Anno ^*consccralionisRiclicri in episcopatum Urbanus papa apud Clarummoniem Arvernia; sino- dum celebravii {nn. 1095), ubi *" dona et le^alos 8UOS Riciierus ei Iransinisit. In ea sinodo intcr alia plurima proidiclus papa vocem per omnem occi- deniis ecclesiam emisil **, iit miliiarcs suds bfilicas vires Deo voveiiies moverent expeditioneiu ad libe- randa sacra loca Jerosolimae **, quae deiicienle bra- chio Constantinopoiilani imperii Sarracena profa- nitas invascrat. Ad quam voccm omiies nuiionis moi« suni, et abjiiraiis civilihus drmis, qnibns <^r.-t- vakantur regna occidentis et scpteinirionis " , mulii nobilrum arma Deo voverunt iii Ti»rcos pro sacris locis. Inler hos de noslro lerri'oriy emine- baat dtro fratres, dux Codefridus et comes Baldui- nus, itemque " Balduinns leiilr. 2. " i. b. degunt 1, 3. •« res 1. "abjuavii 1, arma — abjuravil desutu 3. " saianacum 2. NOT^. ni) 1089. HufjoFlavin, p. 472. (7.^) iJe Brte, Alhericus. (74) Hicherum ]am a. 1095 ecclcsiic reconci- iialnm e^se, Hugo Iradit p. 473. (7;'>) Cho$4 iio;ablepour ceque cenoit une uiaiiiere d'amende honorahle vbsenie de ee ttmpt ti C, CK pricideni. \Vass. (76) Mnusny propc S'enfnj (77) Slenay. I 537 CESTA El ISC. VIRDUN. ET ABB.\T. S. VrrOM «>:«? qiiuJ In MO* (lfnia\rr..i '*, ciiin onmil)ys appeiiililiis A f'"s fi s.tik liiis vsi niiiliis ol por imillos csi •• divi- uiiuia: Mjria; in pcipeuiiiin "* iradidil. fiidc fpi- sns. Nam •' cl ducaiiis ojns o;rs;ire» iiniiij priiiiiiiii scopvs »uri el argiiiii po»dera pluriina, qu.i* de l.fitiburgcnsi, posica (hilus csl Lov;iiij.>iisi coiiii- *|.l»c«H»ii wcWiis «ollegeral, ei iii suniptum sacrx «aiui ; Briaccnsein »* qiio.;tic poleslaiei» (81) Alhor- ci|>eililionis coniuliJ, el pr«Jicia alodia '* sanct* Uis fratrr rpiscnpi sub fide inarcliis;e .Malhildis, l»ci gn,licavii. Idcni loio cpiscopio pro5biierjs, analemaliiavil ", si .Vliterlus a " fialre eplsropo'^ Rilicro, iii»» \n qui« ea deincfps auferret inensis Viriluncnsis clcri. r«biis agendis ei adessrt. Uoiiium yiLiini»*episcopi-'' Cnmqti** ipsa alotlia Malliildis inartliiia , Telicia in vii.i siia laiiCuin '* iii iisnrriiciuario acccfiil; quoni tlmis Codt^fridi Cibbosi. ul .^ibi a pairibus bercdi- nuric injuslc sibi vcndieaiil cjns pos:eri. — l*orio taria reclamnrel, ilcrum pr;*'sul cad»^m ab ipsa «lu» CodclTiiiiis cnin snis ploriosis contminioiiibus, iiiairona n ullo mtuo n\ VVaksuieusi " (78) sinodo iransmissoEllcspoMio*', N ceaiu , Ditliiniain , Asiani, p«*r legalos suus Cerberium aljbaieiii et Azeliuum '* Painpbiliam, Frijfi .tn cl maximam urlieiii Anlio- caiiturem redemil, ei ab unuii exai:lioiiis cl lecla- cliiani"* nnmmi^ris p-.igiiae oLsidioni» fainisfiue labo- inatioiii;j nodo libera I'as4;hali9 papa in eadem ■"• f'l»«»s cepit, el geniiles cjecii [an. 1098), Syrlani • «inodo sub anatliciiiaie, lleiiK)ue llitberus ponlifex, " quoquc ci Judtaui aggressus, sacra loca H ganrliui iti sua sede iieraia siiuili excommunicaiioae in ••rbcm armis recepit auno ' ab incarnationc vilau eum ({uicunir|ue auferre tcinplaret , ea Virduncnsi Principis niiHesimo nudeccnlesimo, cl pro Lollia- ecclcsix' inperpeiuuin ••cohlirma^eruut.Comilalum rioiiini tluialu regnuni SaticUe Urbis a Dco pro- quoque urbis, dc quo lolieus discortlia processerat, meruil, quamvis ipse nunqiiam se ^rcgem sedadvo- ab codein diire rccepliim, in gralia ipsius B.ilduir.o calum cjus passus sit appellari. Eodcm anno felici frairi ejus Jcdii. Queni ideiii B.ildtiiiius , s^nciiim f>l>ilu excosseruiii* Uibanus papa, qui Yiciori stic- itcr cum fratre duce a^grcssus**, mo« posl ino-li- tesseral, ecclcsiastici privilegii adversus cicsareai» cutn rcddidit, el epistopus receplum TlM'0plus, iu isto Godcfrido feli- Siiiile ienot Dei , iiuiie ; melioiei enim $unl uie. VAUIif: LECTIONES. " forni)iveial 3. *» imp. y, Z. '* allo.lia I, et iufra. * iu slola slanlib>is 1, in siolis (pott deletu) .m h\ siola i. '•aiiailiom. !. ei inji.n. " \\aM-:>talcnsi 2, 3. '•ascclinum 3. '* eodein corr. eadein 3. •« [m- perp. 3. •• a^grcisus 3. •« qiioilindi'«uMr3. •' bullonum 3. *^olbcr(o I, olherlo 2, 3. ** marcbas 3.' •'^ bnl- ii>n.3. •'duorumqMe 3, Urtii / tCALV//. •* liormaniii 1. •» cl. icclesijin saiicli Vilouicuni 3. »»JtVi/ Z Watt. •' Naiu — coiuilalui iii\ra poH posleri icnpia ted poslca Ituc rcluin sttnl 1 •« buaceiiscin j' " j fr. desunt I. »' r. e. 2. •• in r. a. ut ei i, \Yass. /. CC.XLll. « Uonruni.icum iVatt. •' eoiscooii Unium III 2. *'(UeM i, Wuts. tt Itoc ioco 2. »» bcllesp. I. "• anlbyocbiam I. • Siriam 2 • aniio iiicarnalioiiis doiuinic;ir IU"JJ{, 3. » regeiu sc 3. *cxcessil U. p. desinil 3, fergtl c. 13. • pascalis 2 et NOTyE. (78) Goasulla ; v. chart.im ap. Cilmet I, Probh. (79) Uunifauco*. p. 624, non in ipso coiicilio (a. llOti. 0. t.), se.l (80) Cf. Cont. Bcrtarii c. 9. SS. W a 19 wqiienli anno (Febr.) ediiani , cui Pastbalis papa (81) Brie. confirmaiionoin adjecit, uiilla lanicii analhemaiis (82) V. Ilugo Fl.iv. I I p 481 Uieiitione facia. riTBOL. CCIV. ;o 039 l\iiu:ntii vt. i.Eoiifo yi\, Taiilj; hiiniililutis ct palieiiiii' luil, iiulli inulcstiniii A sl'>H('.x> «c
  • >>c cinn llcnifriiiiio •• pr.isulo lialcin ei \Viiioi:ciii ai(liitii;i( oiium < uiii aliis Irpiuos oi.il ('jrriiis, (|iicini!.lin ronoiUMn, aljlialia* « jns a pro 8C Itoiii.iiii ntisil, coiiiiiiiiiiioncin oi ijiati.irii Wid.piiniis si.liinlronizitum, Divioncin niir{;iiii- apO!>lolic;i- sedis expi-tiit. I|i8(>3 l<»f?;>los I'as<:li;ilis dj.v capliini ct vinfiuin dircxrril, licopi nhsolvi:. Buccoriis-vill.un f87) aloiliiim siii jnris ff-iJificavii el •l('i:. Antc illos ili»^s Rcmormn ^irrliicpi.scopiss .Ma- Liigdniiuin vciiit, ab illo siio loiiscciatorc alisolvi nass<^fi ^ila (Ic(<;sscr.il (an IIOG), ct illa crclcsia peliil el nirruit. Rcdi^iiis Virdiiiium iion priiis in- Ri. Iinrdnm Virduncnscm ::r(liidi;iconiiiii iii paslo- Uavil, qiiam oniiics caii(,iiici cl iiioii;i( lii apiid S:tn- rcni sihi cl(?^oral; f|oi, frilrc HciniKO comilc (8«) ciuni ViKmum coiivciicrunl. Illc" pariliM- oni.ics pro j.im niortuo, ct allcro fr.itic B.il.liiiiio, <|iii posl noinnuiiiionc, (|iiain sccum in cxcoiiinimiic.itioi;c illiiin aliain cxp(idilioiicin pro Jctosolimis nio\crai, liabiiorant. absolvit, ct (idem aposlolic^jc scdi scr- a Tun is mariyri/.ilo, comii;ilum Graiidis prati lunc vand;ini jnrarc compnlil. Ccicr;i sub IJiclicio pr:r- rc^cbnt. Proinde P3scli:iiis papa pcr liilcras «-l I:;- snlc prospcra lucre. Ipse* aimo cpiscop.ilns S'.ii 18, gatum SMiini pr:rdi(tiim All.-ancnscm cpiscopiim ci- (lic fcsio apostolonim Pctri ci P.iiili (an. 1107, Jun. dcin aicliit'i:iroiio mand.Tvii, nt ab ipso Albaaonni» 29) in iiOftlio '" cOMioliio miss;irtim sollcmpnia ccle- prcsnlc in diacoiium or(liii:irctiir — erat eiiini aioti poslposila, pluris liabuil, MciinKjiXi ijcm incidil, iiavigio per ftJos»>ilam rclalus c-l Tie- diicUis, dc mann rcgis baciibim poniirK-ii snsctpi', vcris, a Briinone ", urbis aicbicpiscopo, iiiuiicliis cl " rcdicn? cuni Tieviroriim ** arcbiepiscopo vi:iticoquc munilus, in pacc oliiii. Corpiis ejus loluiii suscepliH csl ctmi bndibus. Ipse quoqiie icx cun» idcm Bruiio niiinilicenlis:jimc suis propriis poiitifi- iniperiali curia subseculus (an. 1107, lUai), eo:!eiM calibus indumcnlis indtiit, ei vcbictilo illud Guido die susccplus csl cum lo(ius urbis applausu. D.c " ardiidiaconus revcxil, ipsumquc Ilicliardus '*, Alba- C. tenio ipsius Bicbanli suggcsiu idem rcx casttuiu ncnsi.s cpiscopus, Boniaiiae sedis lcgalus, apud Sai:- Ciari-monlis obsedil cl ad dcditioiiemcompiilil.qtiia cttim Viioiium, sictit illc disposucrat, licct nolcntc Giiido tle ipso casiro vcxabal " res episcopii. Ipse clcio, lionorifico scpelivii " ante aliare beali Lan- rcniii anno Dumini *^ inillcsimo ceiitesimu sep- limo (86). li. Is Richardiis quondam Mctensis '* canonicus jiro fid« apostolicye scdis cum Herimanno *" cpi- '* icx llcinritus l\ (S9), primuin anitum lunc age- bal in rcgno pnst patris obiluni; (luem paliein sanclce ecclesiac gravilcr insuigenieiii quamvis ipse filiiis cusiodis ntancipaveril, rcgi.i insignibus spo- Jiav(>rit cl iisquc ad morlcin perseculus sii, laincn scopo Isuo"] a rege el Guicl.eilinis ** e.\piilstis ejnsdcin morlui" imilalor ecclcsiam iinpugiiando ruci-al, itleoquc Uomana tcclcsia ila eum extnleral. exiilit. Intcriin Paschalis papa '^ Trccas Frai ciii; lliijus frater Arnnlfus siib Laureniio abbale tunc " sinodmn lennil, tibi iiiier '* alia cuni ageret de crat iiosier conversus, qui el posl obiil monaclius. Guiclierliuis, fertiir dixissc : « Richardiiin " Yir- Qui cl ipse cum adhuc esset miles, lania fide apo- duncnsem, qui sc '" iradidil rcgiae curiae. el nos SM{]JE LECTIONES. ' unqiiam m. 2. * llii I, 2. * Anno inc. domiiiic;p 1107. Riclierus episcopus die pergii 3. •* iii ccdesia s;uicti Viloni m. s. 3. " aiiiiiium 5. »* inprefala ccclesia d. 5. «' dcleyit I. *' deesi 1. •» bMioiione 3. '" ricbadus 2. " (/e«i»jit 5. pcr/j// c. 15. " doininic;v inianiationis 2. '* nieilensis \,hucloco. " bcrmaiino I. ^^ deest i. ** euiberlinis 1. *»aiili.2. " inctciisis ;rba< li. iIalx. (St)) t.piiapliiuin ab ipso, ui Jiciiur, composiuim CT r(>gislris abbaiim Sancti Viloni edilum est apud Wassebonrg fcl. CCLXIU. (87) liouinnville. ( Indo ardiiepiscopo Trcvi- A rornnj " aliisquc ilcnunliavii ciiin oxconimunica- lum. In scqucnli t|uailrDResim:i cum penc oninci rcligiosi coinniniiioncm Ricliaidici clcri sni ^" viia- renl, iicr ad pap:iin iniciulens, inantlavil suis, iit ab arcliicpiscopo dc sui conniHiiiione faccreiil se ab- solvi. Romam ivil, alisoiiitioiicni a pnpa peiiil, cl ♦' muliis scrmoiiibiis ulno cilioi|uc lialiilis, lioc ullinium a papa auilivii : « Nisi jiriiis " iiivesli- IHTX episcopaius, quain de manu l;«ici, id esl rcgis, siiscepisli, al.rcnunliavcris, ci nisi (c non aniplius dc fodcm nisi pcrniissionc nosiia inlromissiirum firm:»vcris, oniniiio a nobis alisolvi n-.m poteris.» Siiper boc rcsponso llicliarJus sc vellc consilium qu.Trcre dixil, ab .^spcciu pap:ic cxiil (ffn. 1108'), ntiiiqaam rediil *', sed comnrmaius suls, si ainplius cum pro extommunicalo Iiabcrenl, quod cos cl oiiinia corum in cxierniinium darcl, Ronia exiil, cl coaciis suis, rcpaiiiavii. Papa posi illuin bas lilie- r:)S misit : I Pasi-halis episcopus,scrvus servorum Dei, dileclo rdio Laurciilio, abb;iti Sancti Viioni, snliileni cl a))o- Bloli cani bciiciliclionein. Rirbardub VirJunensis a I itos vcnicns niillani ** realus sui bnlisf:iciioiiem cccic- f i.ne fccil. Unde nco a nobis in couiinuiiioiicin siiscc- pius, nec 3 vinciilo cxconimuiiicaiionis absoliilus csi. C^uaproplcr dilcclioiii lux niaiidamus, ui illius coiisorliiiin o:iinino dcvitcs, ei t.im cuin qiiaiii ct *• faiitttrcs '^ cjus a nobis cxcoinnnjnic;ilos osse dcnuiiiics ci omnes qui *' ei scicnicr commmii q cani.t Clcrns Virdunensls, qui ab inltio piofeclioius Richardi ad Romam ab arcliicpiscopo crui absolu- lus, revcrso Ricbardo, ipsain rcconciiialioncm irri- tam fecii, qiiia graiia vcl limore cjiis o|iprcssiisci excotnmunicaio cominiinicavii. Qiiod si qiiis renuis- si-l, raclioiie illius oppiiniebaiur donoc cedcrct *'. Al Laurcnliiis nbbas, rospci tii Dei plenus, pcr oin- uia .ipoblDlica; scdi obcdicbai; cl omnes ci cotii- inissi. l'roiii-.lc coiidic *» coiin.ibalur cl iu dies iii- giavoscrbal discordia inlcr diias ccclcsias, id esi Saiiclu^ Uci Cciiitricis el Saiicii Viioni ; qiiia filii onriiui iioii comniiinicabanl altcrulris, el quando 4-lcrus cx more stalioiicni apud Sanclum Viionuin cclcbrabal, collcctis clcricorum moiiacbi, ulaiilca snlcbaiit, non inicrerant.scd posl disccssum eoriim oniiiia qux illi contigcranl aqua lusirationis expia- b:int. IG. Intcrca Cuido arcliidiaconus. qui conics Ri- cbardi Romani icrnl, scil, duiii aculis febribus in- firmarctur, ab eo repairiaine dimissus Uoiioiiix xger reiuanscral, ab llAlia rcdiii; clenim Vinlu- D ET .\IIH.\T. S. VITOM 91« i;enscni Richardo communicarc aiii'ivii ; >\\.\, si Virdtinuin reverlerctnr, proiiulc liimiit ; alias di- voriit. Diim ciiim in Italia .rgroiaiis, vit.c dididens, (|ii:vsissct, qui sibi vialicum el ncccssari;i aiiiinaR subminislrarel, nomincm invcnil, quia onincs cum u( excominunicatum vilabant, ct nisi dc coinmu- nione Rirbardi cl tlcri Vinlurcnsis oulpam f.ilerc- liir, cuui |>ost inortciu iii slcrqiiiiinio sopcliendiiiii iiiiuabaiilur. Tniidcm, ut reconciliarcliir, vovit Den siib pciiculo niiii lis, qiiia Ricliardo ct faiiloribiis cjiis iiiiuiqiiuir. comnunicarci, nisi illc a papa ab- sobilusesset.hoc ei iiijungontibiis Iribiis .Muliiionsif; eccles;a! canonicis lunc argrolo, cl po-i Parincn.Ni episcopo, qiii viocs pap:c agcbal, idoiu *" iinponcnlu ci jani " sano. Vitaiiscrg'i ooinmitniniiciu liicbardi til (lcri Virdunonsis, iit absqiieooriiui coinriiunioui} iiilor eos boiiis suis uti po;vScl, pcr ainioos rogavii. Sed •* Ricliardiis cl clcriis gravissime hoc acccpc- runt, el inissis littcris, ut usqiie ad quadraginla dios vei:iret, salisraotiirus qiiod consortiiim coruiii vilassct, ci Mcti)> posiio inandavcrunt. Iiiterim Ri- cliardiis omuia ejus boiia qu:c Virduni reppcril, in- vasil cl dissipavi'., cuiuquc capcre ubicuiiiquc invc- iiirctiir suis n:andavii. Guido cnim " per allincs ct aniicos, deindc per abbalcs cl ciiiscopos, inaxi»'ir» pcr suum arihicpiscnpum cuin *' convTiiii. Al nbi iiicbil per cos profcci'., sumplis eorum in sui suflra- gium liitcris, Romam rediii. llira. Cluiii cuin vc- iiiciis, Riobardum Aliiancnscm opiscopiini obviaiu lijbuil ; ci sciscilanli causain sui itincris aporuil. Illu cum secum, oniisso itincre, rclinu^t, Viidiinuni ad Rioliardum pro eo et pro abbaleLaureniio, qiiCiM rcbus ei ecclcsiasua privaverai, monitorias ei prc- caiorias liticras niisii; scd tandcui posl rcpulsaiii liiicraruin 61 pi-cctiiu suariiin rcverso iiunlio , euin ad papam ruin siiis litieris iransiiiisit. Guidoncni pa;ia excepit, consolaiiis est, deceui sopiiinanis sc- oiini rciiniiit, deinuiu cum bisduabus epislolis rc- niisil (fl«. 1109?) : i Pascbalis " opiscopiis , servus scrvorum Dci , alibatibiis ct C(;loiis clericis, Raynaldo de Monzione comiii, Raynardo Tiillciisi ct ceicris laicis " do artbidiaronatu Cuidoiiis saliitcin et aposiolicani bciicdiclioiiciii. Pro calholicx unilatis dilccliuiin Ciiidoiicm arcliidiaconum vcstrum a Riclianlo , Virdiineusis ecclesix invasore, bonis suis exspolia- luin audivimiis. Quamobrem carjiaii vcsirx iiosiris cum prxsenlibus liileris coinmendamu.^. Pnccipi- mus eniin, ul ipst do ccclesiis nd monasieria pcr- tinentibus cunsueia Jiislicia et a clcricis seii laicift obcdicnlia debita siciit nrcliidiacono impcndatur. Alioquin, doiicc obeJian!, divii;is oHiciis careant cl \M\L£ LECTIONES. »• ireverornni 1.2. *' cl derisui 1, dciunlTi. *' el— bnbiiis de»nnl 3. ** p.iposl^, 3. *» exiil 2. ** rf.vsl Wass. f. CCLXMI, »bi iufra iioii fooil. *» deeU n t.".in i. •' Sol 3. «fci /''•■'•um(7«<; s ;. ** deetl t. *' dceH l. ** lelKfH-.i ftim (odicc t. coiifcnc non potul. "Maycis IVdis. /. CCL.VV///. clcricis !. 043 LA11RE?>iuiri par- liiiiii pti£iipimiis, qui pio eadeni calliotir<<; uiiiiaiis (lilcclioiic iu'0 siio rcbusquc siiis privatus csi. rrj:raiiiiii auleni Cuidoncm noverilis apud no& dia- coiiuiu ordiiiatuu). i llaiic opistolam quibns iransinittelalur Guido deilil. Ilcin alia : < Pasciinlis episcopus, servus «ervorum Dei, fra- tiihus Virduuensis ecclesix catbolicis salulem et aposioiicam benediciionem. Ricbardiiiu veslrz &c- iiein rlamore in cum exciiantibus. Ibi qiioque , uU tiiliorein hc pro s.inclilaic loci ti '(liilnral, <;i|titur, vert>eratur, ligat ur, Hicliardo dcduciiis prx««iiuuir. A quo |tOsl cunviti;) el minas ad c^tirura Cnia«l«s- prati (icsiiiialiir, artissimo specii iin?ncrgiliir, Lu»e, iiiidilaU-, v nculib preiniUir, i ullu .lui coruiu ad eoii- solatioriein tjus adiuisso, sed Uulum tiis, qui a|io<'ia uunli.trcnl, qiii (erroienriucutert-nt. A qnibui» oiit- nia iiiaia intcnlantibus oppre^kus, coactns el iiiviiM» Ritbardo el rlero pro libilu eoium wt taiisraclurum proniisil, fidtm eis recit, osculum dedil, ad Mrom couimuiiicavil, {(;« earcerem •vnsii. Mox &>ia; iibcr- tati rcddiiug, Albanonsein epi!>co{Miiu Kicbardum adiit,omnia reititit, de coatia coiumunione Ri-> ciipalorem ecclesia: a sancla Koniana ecclesia pro 0 cbardi absolvi petiil. liis auditis, Uicbardus ei suis meriiis exconimunicatuiii eisi actcaus noit ie- |istis, certius lain«n et audisse n scire credimus. Mutic autciii vobis omtiibus scripio nuntiaiuus, ul ctini excouiniijifieaiun) scieutes commuiiioikem cjus omniiiiodis caveatis. Sane abbalem Sancli Viioni et arcbidiacoiium Guidonein pro calbolicae niiildtis dilectiune digni(utibjis et rebus suis privatos audivi- SDtts. Praetipiiiiiis ergo, si qua p^nes vos bt^aii Petri tl iiostri uhcdienlia esl, ut locis suis i)onisque rc- slituaalur. Si auloni prxseiitibus liiterift obedire coDiempiiilis, nos ecciesiam vestraiu a divinis om- cii:» iiiierdicimu«. Qtii veioab btijus erroris macula *e re»ipMer(ttt •% confrairis nostri Trevereiisis ar- eiiiepiscopi seu supradicii -ibbalis consiiio cailio- cliMUs Virduneiisis inrremuerunt , cl miitaces Men- tios aiios atque siibiude alios cuin litieris ui revcr- teretiir misiTunt. lile se maniltus coruia jaiu uierito non credeiis , el iii oiiini ioco nttliain audicutiaiH vel justiciain cun> eis SMbterfugir-us, ab eis tondu- ctum pro salute sui corporis quxsivit, eis pollici- (antibus quos vellel condui tores deiininiiiavit. Qui- bus iioii datis, lotum iioc nef;oiium infectum reiuansil, ct prxbendaiu •» etlionoreui Guidoitis i« Virdunensi ecclcsia Ricbardus aliis dedit. (ilenis in Guidonein crimiiiosas liiteras coii)|iilavil, quas ille vaiidis argumenlis irritas fecil. Apologeticuiii de se scripsii, iii quo iong.i nratione baiic oiuueiu trugoediam depinxit. Itouiana ccclesia Guidoiiem ul iu ae uijit.tii reconcilieniur Pixfatum aulem Gui- sil(i emeriium suscepil cl coluii Albauens«inqM« donem noveriiis apiid nos diaconum «rdiiialtMD. Daia Lateraui XV KaK Apnlis. > i7. Ifas iiiteias Gtiido deierens, VirdMum venit, apod Sancium Viiotiun^ aliquot diebus oecuite ae coniinuil , ratisne niiens aitiinos sibi eieri couci- iiare. Posiquam id frustra esse e( perlindciani au- geri sensit, quadam se menlis cnnsianiia armavit, reveretiiia Eomat)% sedis tnium se fore saltem apiid cleruui credidit, inaiutiiMs iioris — die enim iiiiliciam Iticbardi limebal — ■ ecclesiam sanctx Dci geniiricis intravii; coilecto ibi (oto clero in fesio saticti Jacobi (Jul. 25), aliari yistaus epistoijui 6U- lierpostiit, el voce patria dixil : St quis hic calholi- episcopaiuii) posi moriem veneraitilis Ricbardi ei delcgavit. Sed autecoiisecraiiobem ip$e, ui diciiur, obiit. 18. Anno domiiiicx inearnatiouis millestrDo ceti- tcsimo uiidecimo, lieinricus quurius rex, posi ve- Sligia perfuli (KWiis iiiccdcns, cum invcstituras ecclesiarum violeater sibi vendicaret, el pap;i sub anatliematc hoc ei inlerdiceret, Roiiiain ivit specie qiiasi pap£ saiisfjcliirus. St^d post lerliuni fidei sacranieiituin siibilo iti cccicsi.) beaii Pclri, abis lioc ncfas ntgicnii|ju£, ipsc iiianu m* r.iscliakm papain cuu) cardiiialibits cepit, suis ponlilic >libus exui>l , loco inimuiido alios ^* cardiuale.<> intiusit, ciii etl.ecceJUierat domm apostolici accipiai, legal d .naceravii, ad lil.iium siii poii.is el ininis innexii, illicilu sacranicnta el saciilcga piivilegia, ul rex cx niore inveslituras ecclcsiarum lenerci el per baciK lum el aiiulum durel neque pro aliquo eum cou)- misso umquain popa exr.otntnuuicarct, violeuter ab eis per scriplum extorsii et per omne regnum om- nibus suis niisil ac irauscnbi et teocri jussil. Quod Ricliaidu» mox adeplus scripiuin *', ad S;iiitium Viionuiu deiulil, actiiis fraliibus iegil. et expro- br;ius : Ecie, inquil, ecce, (luo iribulaiionei vesira'. et obeaial. Mox clerici , qui de eo reverso rerti inajurem in eum iraiii conceperanl, lamuliuarie iH cuu) irruufit, altari inba;rciitciu et pignora sancto- nitn cotiiplexanlem, eis eversis, usqne ad mcdiuin cburi per capilios abslrabuut, piiguis el Ciilcibus in e'11)) seviuiit, At ille extorqiieiis se iiianibus corum, fugil in atriuiu Sanclae Maria; M;igse, iit pra^siites f:K-ial vel kio|>oi)at, dialectioassc ? Fratruui coiivoii- lus — nec ctiaui Lauroiiiius vonerabilis aderal — kudiens, erMbnit, irgemuii, et quia lurrls Roiu:iii;e fidci cesserat, nulJua eoriiin luit qui aperin i uj» ei gannirei ; (antuni iiiteiidebanl, qiiem evcntnni tania ruina ioveuiret. Iiilerea qui eraui priiici|ics iii Ckercitu Ooniini Uiolinrdus Aibaiiensis cl Guido, posl papa, (unc ircbiepisctipus V icftncnsis, ali;£i|ue «imiws eeiunipiue Transalpinae eccle»ia: ooiilra liancGr#tri$ tMiquitJtcui siniul cullecti cunolaun- vorunt, ad eiigtnJaiu et rulcioiid:iiii Ituiiiuno: oo- clcsiae turrim ut v:ri forliiudinis m: jiuituo adltorl:>ti ap^ricueriini, viol:iloro6 Koinuux ccclcsia: anallic- matizaveruiit , Jata piiviic^iu pr.?vilegia roctius VdCaiites daNipu:iv«runt , ipsuiti papani, qui vio- lcMliam past>us dederat, in suam sciitentiu:u co- gcnies, la dampnare cl anaiheinaiizarc compu- leruat. ID. Iia iiidc regno alquc inde ecclesia suas purles lolQ vi fuloietilibus , cum llicliardus el cl<,:rus Vir- duneusis rogias paries plus ju£io dcfcnsarciti , ecoc toia iempestas eoJem unno super abii.tlem Laiii-eii> liuin el ejus ecclcsiam iucubuit, quit bi soM iiitor Q eos Itomaox ecciesiae autleb^inl oLedire ct eis non coiiimunicarc. Ist s llii bardus el clerus ^irjune>*sis post Giiitionem elapsum oinne scandaium tiilcnian- tes, laicos de>oiionis c;iusa ad eos venicntcs pu- blice cxdebani, c( ne uilr» venirenl jiib<;ndc de- Ituniiabanl. Confiatres auiem clericos, s' ob devo- lio:tciit ab eis communioati fuiskent, eoruin fraicr- dilatcin ** ucgarecogeliaut, el comiiiunioni datae ab eis ileruui suam superponoiiaiti. Ilairico deiiiquc ;>ix memorix canonico, <|tii Jevotissinius eoruin ronfrater plurilMJS eos duuaiiis fuvcrat, in cxtreiiils ageiili, viiticum i-tenwiuc scpuliurnin ali eis peieiiii, hicbartius inlennliians manJjvit, qiiia , si lioc fc- cissel, eum mortuuin non aticubi nisi iutra duniuin suani riiJerarie lumulari facerct. Idom aiiis clcricis '^ huc faciebant , inoiiaclios ah illis cunimunicaiidts douiibus seratis aicebant, a sepelicndis cuni injuria repelicbani. £0. Interca festivilas Sancii Vitoni vei>era( {Svv. 9). iii qiia aj primas vespcrus cl missam rollcc(a dcri ex more pulsads signis cuiiveiiirc 6olot. In Uac quoiiiam deprehenderaiit *^ anle suuin advoii- luui mouachos suam collcclain eipleic , nc colie- ET ADBAT. S. VITONI. 91G ctis •• eorum interosscni, eis vc«perlio3m huraui canlantibus iinprovisi suprrveneruul , ctim neodiiui sigiia puts.ita , nccdnm ooria essct Itora, oslioluni chori , quia neoilnm cvspcolahantur, clausuiu of- renJerunl, intiignati puIsavorunt,tuiniiI(uarieclama- veninl. Nec sic lameii aporiebatur, ne, qnod inlen- debant, se immiscendo lurb.irenl fratrum colleciaiii, Tandem a suis reserato ostio, quidain eorum unuin de fratribus conversnm, qui ne eis apcriretiir nbsti- terat, impeihint, disirahtmt, baibam et eapillos ci vellicant, corpiis contuiufunt , inoiiachis aspicien- tibus, dolciitibiis, ituh vciiire non auJonlibus. Iudc noii cclcbratis vcs|H'.ris rctlcunl , unutn sculareiii «anguine infectuni Richnrdo statuunt, a converso pr;e'iic(o asirnenics lioc ei facluin ; illum ad viudi- cctm pro sua e( ipsoruut ira mox acconsum secuiu adducuiit , toia civitatc commota ei connuonte att iJcin spcciacuium. Illa vc;pcra el Jic aliero, iii iiiedio clauslri, fralnun oidinc cxpulso, Richardus cuin suis conciunnbalur oontra vcnerabilem Laii- rciitiuiii. Lt muilis Jictis e( audilis, divinum oili- ciiiin ahusivo orJinc ci in(crdixi(, et in iiite impo- buil pru crimii.e,*quod imperalori el sibi esset rehollis nec strvarot fidein , sed iiisupcr spertieret coinmun oiiem eorum; iJco dignum esse, ut oiuiiia (cii)poratia, qux de Imporatore ct post tum de s« (eitoliai, rens ulriii<;que, ainilicret. Ita rebus ci po- lestate abbatix ititti* ci exlra vioicnter euiii priva- vit, clavcs xrarii el libr.trii rusticis ccclesix, cu" stodiam vcro clausiri clericis comniisii. Insuper mcrcuium oi vias episcopii pubiicas-Lnitrenuo et .si:is itilerJixit, aJeo ul quidam in iilis deprehensi iiijuriis siiil submissi. Taniae violeniix ve!icrabili« .ibbas cciiSit, locum aJ tempus iuiiiavit, quosd«tn sibi comniissorum secum dnxil, reliquis ut seque- rentur manJavit. Qiii non begniier jussuro exHC- cuii : coiidiana *^ fuga diiabcbaiitur custoiiinin clcricoruiii frusiraii. Clerici residuos eorum, quit *^ tantum juvcnes rcmanserant , ul sil;i communi- carent, oniiiiitutJis agebaiii. Ll ailala Trevirorum archiopisoopi opislola ad cosclcricalis commuiiioMis commonitoria, el abbate Saiicli Hucbcrii Roberlo multisque aliis ad hanc pacem iiiipelleiitibus , eos in suain coniniunionem (ransire fcceruut. Lauren- tius factum audivit, duluit, lilteris missis, ut sprela illa oomiuunionc oinnes ad se •• egredcrouiur, im- poravii. N«)cle inscquenii, qiiidam iliigo fcrvidx et dign.x indotis, cui reliqui peiie innilcbanlur, qiii etiaui de accunda fiiga jain ante retractus ct vinctus fiicrat, lerlia fuga dilapsus, cuni socio qnuilam niozoiie evasil. Deslituli alii qui remntiseratil, ver- •taittes cousilium elTiigiendi , die alteru prjelata cruce cum proccssione loonasierio exeunt , et per VARIiE LECTlONLS. I •' Quis I. •• ftaiernitalcm corr. conrralerMiiatein !. •» dt;prclieiiJu»i i. •* coIJettO» i. •* coiUd. t temper. " qui 1 " o. sibi obcJientcs ed. ex '2"! 947 LALHENTIl [)i: LtODIO 0;S luodiam urLcni Iranscunl, ad Pituli-cruceni (DO) A mr, Uaynal.lus (anieri gravius solus n (lu'>l> .« t>i:ani cellam evadunt , loU url>e posl eus Inniou- urgchatur. I'riino iinpcUi belli aniibit vlcuni Sam li l:iti(ti c( d:unpiiatioiicin Ricli.irdi deteslanle, ipso Mitluieiis (9i) ct caslrnm incensn«ri ^» et tver- (jiiofjuc Uicliardo graviler dolcntc. Nain tradilnr, suin. Dcindc cotidiano armoriiin intp:il.%u toliiA <: ctoc;io inomorein , qualitcr, clcricis fuga^is, domibus eo- vit. Qui, iiioto cxcrcilii, Raynalilum inlra Rarruni rum cffraclis **, primiccrialuin invascrit, ut illuni canonica cciisiir:i liis amiseiil ct ca.>&arca violentia reinvascril, qiiomodo avuiiculo suo episcopo Tlieo- dcrico in cxtreinis agonli, ne calliolica: unilati ro- conciliarclnr, corani lieriinaimo ''" Mc(cnsiuin epi- scopn intcrdixcri(, qu.ilia cuibari iiide scripsciil? 21. Laurcnlius abbas rialrcs disporsos coiligcns, B obbcdil, ct castro dirulo cinn captiim a')(luxit (95). Dcmum intervenicntibus pro co de tolo rcfrno no- bilissiinis coiisanguineis, cuslodia solvit cum oin- nibus suis, ut sibi cugnatnm ad propria renii>si(, lan(uinniodo lioininium sibi ab on s rullccl.i mulla [ jcuni.i, Jcrosolimilanuiii ilcr vovit, per eos prorccisse testatur cl Ixi:itur (91). et iii>priiiiis Laurenduni abba(em in pleno nobiliui:i 22. Tan(a '^ comuiotio sub Uicliardo in Virtlu- conventu ad apostolicam audicnti.im (anquam iii se iMjiisiecclesiasurrexeral; seJnec minor ipsi lerrilo- rciini invilavii, invi(;uioiicinqi*c ejiis, quod ab c<» liu iiierat. Causa bciloruin ub inilio principalus cjus ei.spoliatiis *' sumpdim cundi non balicret, re- laliscrat. liomincs ejus dccasliuDeusluwart ** (03) nucnti, iiecessaria iiineris ci repruinisit, qux lau)c:i civem Mctcnscin ccperanl. Qucnidu.ii vincium teno- iiuro mox omnia deiieguTit. Ipsc autem subindc a reni, indi(;ua(i Mclcnscs ipsum CiSlruui obscderanl Liureiilio, u( legato ct monacbo suo vice sua rc- et captiini dirucniiit. Quud postqiiaui Uichardus Siionderct, anle apostolicum invit^lus, cuni ingeuii rea:dilicavil, comiiein urbis Uaynaldum, liliuni Q pomp:i, comitatus lliigouem Trccanciisiuni coni]-- Tiseodcrici, qiiod castro episcopii non succuriissel loin, tiiuc in Jerosoliiuain movit. Ualiani venicns, ab liostc muneratu!;, in jiis vocavil. Qui cum ad sudicniiaui non venissei, Uicbardus, collecto no- l>iliuni convcuu, ci cnmitatum urbis ailju>licavii. Guillernio " Luccburgt;nsiuni "* conrti, quia for- tior aliis vidcbalur, cuni tradidit. Cui etiaui iii ^•'eiio bcllici stipcndii pro duccntis libris Mosacuiu et Saitianacuni '° oppigiiciavii '*, parvipendens ci- communicatioiicm a prxsulc "* Ricticro supcr illis prolat.im (93). Ila '* sub eo Vinluncn^is ecclesia Mosacum et Sa(ban.icum usi|ue nunc aiuisit. Suij« indti Raynaldo coini(atum urbis sibi arniis dcfen- sante et Guiilermo cuni opc Uicbardi sibi vendi- Tyberiam (96) (|iio " papani cssc audieral, ut ab cu veniam pelcrct, divcrlil, et cunclis sociis ad euni dc inore peregrinorum admissis, ipse solus in mc- liio lu(ulenl£ platex, anle conspectuni aposlolii.i pcr fenesiias *' solarii aspicicutis, stralus in tcr> ram proiius ^* curruil, flebiliter exclainavit : Mite' rere mei, miterere mei, pie paler ! dixit. P:ischalis jani dc via ejus pcr Guiduncni nrcbidiaconuui ^* cl Rudulfum monacbiiin, Laurculii abbalis nunliu:ii, cciius, tainen ila videns eum, induluit, ci flexus :ui piclatem dixit : Crulia tui crai Homam reierlar ; veiii mecum, et in Uumana cardinalium curia /<(• canlp, cxdibus, iiiccndiis, rapinis ouinia inisccban- eiam iii te Miiericordiam Doniim ex consilio eorum. VAUL4i LECTIONES. " efraciis I. '^ liiMinaiino L '' peitjil Z. '* deslunrdo 1. " Gnilermo 3 et infru. " lu\ebiii'g. I. '* satanacuin 3. "• 3 posl add. : impcr.ilore nescicnte lle. el fralribus cct icsi:« rcniientibus. " presule rorr. predecessore 5. '* Ita amisit ol\t-r:', iik' a fat ie i-jus ilolius ilis- liruiio (|iioi|ii(' iiiclrii|iuiil:iiiiis elccuoiie.ii fjiis ifu- ccssil, niiit .suis ivii, laii;>iilirt' qnciii jaiH ii)ci(Wrat |iroliaviui&, lcg.itiis apoftlo» iivgrjvesreiiie leclica Nocliinri ta^pit : ciiiii ecce ila Ikx feiiis, cniii exconiiiiiiiiicaNii. Ipse deiiitini lloiti- euiili Iiicliar.-(t*l 111 iiiaiiiiiii apuslolici, iler ad Roinnin luovii, a c.i:saiiaiiiS iii via r:ipLiis ol olapsus, Mo tlit.ianiim usi|tie porveiiil ; Joluiini Croiiiensi, qui r^is/i .'tiixit : lleii! heu ' uiliil, inqiiil ; nullnm eiiini c:trtliii:ili3 presbyier cfat, ibi iiivcnlo, quon.im irel inii(?ricor ?.3. Illis ('.iebus ablias Laurenlius ad Diia, undc saiium in papani si:>ltiit el G) l:isiiim co;^iiomiiiavii ; cxpulbus orat, roJiil, suos rcvocavil, lliesawrum, cum rox llomam acccdorans, omnibiis cis jam csscl qiiom cctIosi cpi- ■.ropoliiano cxpciivit. Guillormiis quoque conics scopuin, liiiic doposilum, Romaiia! CiUiiCflr:!: inini- Ciini Uaynal lo iii p.tcc convcnit (i)7), rcddilo ei co- sii. Ciijiis viuloiiliain Golasius iii Gallias :iiifui^it ot iiiilalu iirbis, nolciiliiitis tamon ipi^is nrbanis. Undc posl aiiiium Cluiiiac.i ubiil (af{. 1111), Jun.), Giii» i|tsi duo ad c\ptign:)iidiim Virdiinum condiixero va* doiic Vicnncnsi, t|ui Calixfus seciindus, SMligtiiiilo lidas copias pugnatorum. Sed burgcnscs primo in- a Romanis. Qui parlcs occlosiaslicas rorrolmrans dulias poticruut, cisquc daiis, cum hoslcs rcceJc- sinotluin lloniis celobravil (Ol-/.), iibi inior pliirivna, rcui, eis incurriint, ci gravc *' ulnsque a parlilius nc invoslilui.t eccl<»iariim por Iiacnlum el aiinbrin liolliim conuni^sum ; iiide Raynaldiis saucius rcpor- a laicis Qero;il, sub anatlioinato intcrdixil, el S.m- laliir. cI;k memoria; Fredoriciiin , quem Dcus lot sij^nis 2i. (An. 1M7.) Inlcrca quidam Hoinricns, lillcris clarilicavii, iu opiscopum Loodicnsom cons(!cravii. ci iiiiindana sapicnlia pr.xdiliis ci Giiiiilonicnsis " Iii ca sinodo llcinricus por cardiiialcs sibi conoi {%) Aiigti.c ar' liidiacomis, qiii indo vcnoral cum lialos conlra siiurnm accusaiioiicm pr;cvaliiil, cl (ilia logis Aiigluriim Mailnlde, qnam diixcral rv\ coiiliriiialionem opiscopii-'' nccopii ; r<;dioii$ lanicn Uomaiionim, in obscqniis ojus posiius, (tcr cam ab non esl roceptiis a »iiis. i.isi ;ili ildtalo L:iiireNlio, ipso rogcdoiiiini episcopalus Virdiinonsium acccpil ; D qni, el ipsc non oi faveiis, coiniiiontlaiorias pro or> ot prxmissis Virtliinnm log:ills, donis ''l oromissis lilloras pap.o snsccporai. Tiiiic llcinncus cau»ain /n 5 eadem mar.u pont addilum eM : IImrc ftncm li.ilmil Ridiardiis Vird. rlecliis. Rodoiiniibus aiilcm li')iiiiiiiliii> vitis, qiii oniii m pcrcgrinalioiic comilali futrraiil, iiii>il arg.nii vasa i|tiaiii pliiriii.a |i'T (io7.cl(iiiom raiiiiliar.'m suum ei (liMiins 5u.c proposiliim ad libt r.iiioiieni 01 10- Uemi>iionem casln Saili.tiiaci 01 Mosaci. .idjur«tt> ouiii disuicic, ul profalaiii p^ciiHjaiK sulvortl inoniorulu coinili Guillcrmo dc Lu'cboig. VARIyE LECTIO.NES. •• c. 1110 1 " < \p. 3. "' ocrurrcrunl ^. "* poil add. ei o. *" gravis 1. "' guiiinlon. i. "' ppirc-pi I NOT^E. II <«7J Cf. Wassebourg f. (.(.LX\I. (98j Winchester. (99) Hitton-clKil$L 9.';i LALRKNTII Df: I.KOmO Ki siiBni Rflynnldo corTiiii, qul c( Tpitc » Viiiliinfn»!- A cJoo laten urfiiti iterum assitienlcm rortitiiine re- Lu8 non reci|iiclialur, roniniunicins, cinii in siio« acrendil. Ainlio ciiin ningnis co{)iis Viriliiuuiit ac- redunt, ct resielctiliLus civibus piignn v:itiiln coni- iiiissa, inlrogrcssi, ignem immiltiint, qiio ♦;c( lcRi.T- Salvaloris Sanrlique Pelre (100) San ob- sessi, c.ipli cl rebns sunt exspoliali, 26. Anno doininicae incarnatioiiis i!22 Calixtus papa, mi.Sbis .'sd imperatorein — erat enim sil»i gc- iiere pro^ioius — cardiuarduis, scdnvit iliaiii inaxi- inam dist^ordiam, qusc a lemporc Grcgorii VII regnum etepclesiam (urliaverai, invesiituras c<'cle- siarimi cl rrg^lia beati Petri raesare cxfeslucanie Cl recoiiciiialionem swscipienle ; el ila rcgnum el ccc!esi.'i ab ipsa p^^slc rcquievit:. Eodem aniio, quia apiid Kaladiani (2) ipse ci fleinricus lie |iace Iractaiil. Ileinriciis coiiiUatum urhis ei lradidit« illo paciscente, quod fauiores ejub rivci noq bit ixsurus, el pcrmillente ei quos cepvrai ex^po- linre. Ita civiiaii sub Uaynaldo c<»inile et lieinrico poniifice demum reqiiiescU. Ipse ponii^x Itay- nahto dodil Dunum caslrum eiquatuor vilLis rpi- sropii, id esl Rourcinni (3) et M:iiaudinioni<;iu(4) cl Monlcm Sanciai Lnei» {%) el nisticos" de Ar- nuncort ei de Domno-Reinigio *'(fi), pro pignore triginia librarum. Petro vcro de Mirv:»lt (7) dedit quicquid habelial sd ilounci-villam (H;- el ad tJlramque'" Aseiiniam (9), exceplis quatiior fauii- Viruunenses secretis nimtiis ad aurcs iniperaloris (^ liis, pro adjulorio sibi impenso. Ipsedeinrepssecu- deptoravcrant, quania mata passi"* pro eo essent, Hcinrico de Grandi-prato impcralor comilalum iirbis commiserat, ut graiia sui civibus stibvenirei, mandaverai. Illc civiStus ioquutus et quid racerei doccns et dorius, cum oquil^ifii tn.iiutinis boris Yirduiitim acoedil, et adultenuis clavihus inlro- inittilur. lu la!i tumiilin discurrcnlibus niililibus, episcopns sompno cxculitiir , et re agniia, sc liirpi fiiga liuiliis pette proripjens, Mosain enalat et .nd llaynaMuin corsiial; qui, civiuin el lleinrici coniiiis cognilo pridcm nioliniine, ad sua conser- vaiida recesscral, custoit ni>l.-ila rpstitiut alibali, inaitdut (10), sns|>cn(lens iiilorim cnm a divinn of- flcio. 111« $n»pcnsus <|nii|(*m cxtiiii, sed neutriiin mantlaliim ilcruin coniplevii. P.ipj eutn scciiao- finlnt clnniai. R.ipnii papa vcrbtijn es ore ejus, cl qiiit, ravciiiibiis cpisiopu carilin:ilibus ct liie ni- cbil rerii sincnlc, niill:iiii polcr.ii di;lcrmin;ire 8Ciitenti;im, r;\u&aiii iiis;un disniliendnm M;tllico Albancnsi episcopo, leg;ito suo in Galliis posito, uiandavit (11). Mallieus cpiscojMiin el acinsatores (■;ilbalaiinum ad sui pia-scnti.ini cvoc:ivii (!2), ul)i t.im ipsc qiiam episcopus ei accusalorcs, Ke- ineiitem multosqiie alios opisc<»j>os abijaicsqiie ct 6:ipiealcs ct religiosos viros ad suffragia suac cau- mc asciveruiil. Ileinricus priino capil consilium a l)ern:irdo, saticta* inomorix abbalv Clarcvallonsi, tujiis consiliis reRiia ei ecclusijc Calli.irum Iiodio- qiic iniiituntur. Ille coiisulit, gravissimuin cssc iiivitis pryesse violciiter, iJeoque , priusquam igiiominiosa in cnm accusalio ad piiblicam laiilo- iiim viroriim *• andienliam vcnial, solus omnibiis ced-.it, episcop.-iiui abrcntinliel, ne public:iin coii- lumcliam incurreret. Ciediilil se ille consilio cjus, eleo prolocuiore asians consilio*'* dicii, qiioniam clerus cl populiis snis commtiaibiis odiis ei insur- rexissent, et maxime )ii qnos cxaltassct ct eccle- siaslicis bonoribus accumulassCl in opprobriuin ejts et depositioiieni conspirassenl, se nollc cis inviiis praec^sc; sed nc amplius ccclesisn scand;ilo fssci, looRos conieniionis fuiies jam sc solverc (to). Iiiile baciilum rcddit ei abrennniial C|iiso.opaiui, ac rcredil anno 13 ex qiio iilum snscoporal dc inanu rjpsaris. Qui nc trislis abirel, pra^dictus abbas sails curialem pro eo a niajoribus concilii colla • lionem deceni niarcaruin cxegit, qnibus ei vadi- . ET ABB.VT. S. VITONI. 934 A inonia cjus in cadem nibe roitcmit. Extant mull;e liiterx (ain pap:K quam Virduiicnsis ecclc&ioesnpor (jus accnsalione vcl dopositione iS. Virdiinensis ecolesia ab ipso concilio commo- nefjol.i, «i praetrrilis malis insinioij, pcrsonam religionefullam prxlitcrei. sibi Ursioncm abbalein Saiitli Dyonisii Hemeii&is in episoopuin ele^ii. Qui Virdunum diicius, ponlificali.^ negolia el torraejuri- dici.*» clsi maxiine vcllol cur.ire, nec polcral, nec noverat; sed apinl S:niCHim Viionum sc continens. bccrctam, nt consiievcrai, vitam agcbat. Ejus leni- ludo niox tyiannis facta esl dcspcctui et cpiscopio plnribus fuit incommodis. lcrat siquidein ad curiat» rogis grntia snx connnnationis, cl ccce Raynaldiis romcs, doMiinium sibi urbis medilatus, inopin»te B Virdunum vcnil, niagnas copias luiiitanlluin, !aia> inorum, fossornm ei diversi gcncrisartilicuni.secum co cum non modico apparalu adduxil, pomerium poiililicalis doiiuis succiilit cl cxlirpavil, el qitia biciis ilio nplissinius orat, ibi lurriin siiniptuoirisitt- inuin, rirniissiio.ani ct aniplissliuaiii oxtrukit, iii ea prxsidio (idelissinios sibi collocavit, pcr enm loti iirbi loliqiic cpiscopio iinperart; coe|iit (t4). (Jirul roforani doiuos cleriroriim fraclas rcsqiic «lislratias, ipsuin cieruin fiigaluin ao penurbinum, populuin iii liis oinnihiis iicc niuliic aiisiiin ? Ipsum episoopuiii ledeiiiilcm a curia idein hostis iiisidiii circiiinvenil, comilaiites eum co doricos el clienles cepil. Epi- scopiis fiig.i lapsns, Virduiuim quasi perdidisset, Q iioii rediil, ne viderel quod iion poterai audire, quod iion valebal uUo paclo cobibcrc rroiade ipsa ccolesia a diviiio o~ cio se ipsain snspender.it. Ila popiilus llbertalem, clcrus poniiflcem, ecclcsia divi- ni ps;illcntii voceni iiisiiniil amiberant, cl tola Vir- diiiiensiiiin ^\0Tii videlialnr csso trnnslatn : ouiii cccc bcaia Dci geiiilrix reluis siioiiim dcspeiaiis cvidei:tissiine aliuxil, occicsianiqnc siiaiii, ciiju.s pcr prediciani lurLuienlorum annoriim toiiipcsl;ilom tccla craiil dirula, clmus lestudo fa'l1K Ot Li:OI)|i) 91,0 {ir>). Sed qiior.'ani taiili incnii iinti siiiiiuf, ni pro A Diiin ruinilis Cbisiiciciisiiiin, iii pr.rsuloni clcgcruiK. iiicriloDci gcnilricein in stiis iniiaculis !:iii(Ioiiiiis, Klcclioiiciii cjus ciiria l.iu«lavil, priiici(Hiiii (|iii uo- bjiiiiii etiiii, (|ui do i)oiio ilics.iuro corilis pr;«'(()iii.i wraiil cocliis ;ic(laiiijvii, iiii|>t'r;iloria iii:tje<>ta> cun- iiiiiaculoruiit ejus ' lau'!:in.s cxinlit, paruiii laii !a- liniiavil, d.ilis ei pcr .>.(i|ilniiii Irinporalihuit cpi- biuiu.s ; al eiiiiii vir iiiulla iauJc nuii ijuluin iii siopii. Aposloliciis cl ipse approltavil, iitqiie (iiniiia iioc Stiil cliaiii iii alii.s il:i;iiii8. Nitc cuiin parva laiib 'Miiunicc proccderciil, elcrl:iiii pcr&diiaiu ad Virdu» fcsl luler buiiosesse iiicliiMein. Qni^, noii suUiinnioilo iKMitcni ecclesiain niox rcinisii ; iil cuiii ip^iii« eccle» .suoniin sed cii:tiu aiioiuui, co esi slmiiosioi iii di- sij: el [Kilissiinum vcinTaliili.^ :-l>halis rauniilii as- vin;iiii p:igiiiaiu lc;^cii«Jo, iii optiinub ilc (|iiil)uscuia- sciisii cl tcsiiiiionio silii 1'arisiiib oc(;iin(rn-l, nnpe- ijuo Iwcis lil(io.s exquiiendo, iii eos ir.iiisrril)ciid(t / ra\il, iit sic eidciii ihi, vjsa suoruni piil>li(a clcclio- Jain illam uouiinabilcm bibliolliccain riulonici Tlii- •"''. conririnarcl spirilualia piuilinci. Vinlniicusia ladcllii vcl Itiusebii l'anipbi!i silii congcrcrc videtur, civiiascl ecclcsia, audilo iioniiiie elccli »ui, cxul- dauipnaiis avariiiam, qiisc clcrum nosiii leiiipor;» lavil, spein * iccup< randae pcr cuiii lil;cilaiij j;iui «ccupavil. Quis suoruiu csl co devoiior iu Dci scr- quodain pra-sagio coiicepil, vcniciilcm cuin (.Mudio viiiuui dic aciioclc fiequciil;indo7yuiscofcrvcnlior susccpil, cum ciim tcstimoiiio publi.i as.scn ,us aJ iu liospitalilalcm cxhibeiulo? Doiiiiis cjus vidctur p •p:im 1'arisiiis trancix' liaiisiiii»il. A (|uo iji saiicU) csse bodie pubticum xciiodocliium scrvoruiii l>ci. pa!>('b:ili sal)l>a(o {Ai)r- 18) iii pnvshytcrum, Jic au- IC\ fructu cogiios^-ilur arlior cl cx studiis suis boiiio, icin lcsto (.l/;r. 19) iii cpisco|nim csl coiisccratus, cl dc islo pio lalibus dioiiuus : Vcre ionus hotnii, ol iiiox ciiiii lioiioic el j,'r:ili3 .tpostolicr S(;dib esl rere buna arbor , nam ei radix cjiis ct icrr;» dc (lua diinissus. llclia, piiim ejus voluui pio rcgriiiorum iuca s;iiiclorum ol riius popnloruin ac cuiisilio a se ad Goizicnse (Qciiobiuni sancti Gorgo- lyraunoruiii invisisse uc niinc iiide >c>liro, roluiil, iiit di\eitit, ul, qtii;i idcui Cyczelo advocalus illais ol iiule oiidnelui ipsiu.spr;ostiiis se usqiic TievoriMi, ('t:(;ius du.v (^piscopo vicom bcnelicii reddidit, singulis cli.-ii- otipcraior l olliarius, qni posl Ilcinricuin r(^giiavil, tib.is euiu coniitalis singulos enses, quos •neliorca a l.oodii in iiiodia quadragosima {)lart.} ni.iximuui piiiicipibus rcgiis exegeral, pryebui/. relniiu c!eii- Holiiliuni ioiivciiluni pro disponcndis rogiii clc(cle- cuui cjus, ciijiis contuiioriiio pluriiiinui usus fueral, s:.e iicguoiis cclcbiavit; ubi cl Uuuianoruin p;ipu :iil £c vouirc Dawaiiam rogavii, vcnicnii qujcJaiii lniiu( Oiilius 11, qucm l*olri!s Lco ei subintrunizalus eiclesiasiica iii:sigiii;i conlraJidil. Ilom.4 cxluiliavcrat, occurril, sulTragiunique iniplo- 50. ' Intcroa qui CDiitiiicbaiilur pra;s.dio V^r.lu- i.nh el uicruit. Eo cl Ursio Virdiinciisis ebiclus iiic:c tuiris, eraiil iii laqiicum ni:igiiuin et dia!;oli- .i.lvci.il, ct (|iiia pttinilobal eiim suscepli poiitificaiiis, cuiii" uiuluin luti urbi. Loiiguin osl relerro, pr i;;. r- ci Virduiienses ipsins cloclionis, ad aurcs ipsius au- cunti;i vcbiciiia , redas cl oninia onera vlcuij'.» };iisii 01 aposiolci caiisam su;r. iiiipossibilitaiis ipse vulgi, cleri, adveiilaniiiim vcl redeuwtiuin nierci- licr^-ravil, se cxposlulavil' episcopalia reddidit. Al inonioruui, quoticns illi disluiiavorini, quoliens lii qui capila Vudunensis ectlesiic ct populi ibi re- liirri inlraxcriui, pro libilu alia sibi vondicuverini, 5*('iii siinl, mui ab iiuperalorS leicuiiles et etiam peregrini binla; noi geiiiirn.is, A m;UeriaIibu« , vicll (iciuuin rediint et epi>riijV) se 00 .id sufrr.^tgiiiiii pjus proplor aiiilil:i iniracula un- «Iit|ue coiiniicnlc.s, ali illis ilcsupcr saxis ci s:igiuis n|"|)e»cliaiiliir. rroiiulc agclial iloiniius e|iibCopus :>|MiJ cuiiiiloiii HiiyiialJiiin, iil ilhiin luniin ii-iiidvc- rcl, vcl, qiiia iiec in hoc ncquiesccbal, a Uiiilis illi- ciiis conipcsci'1'ct. Quiil iiariciii, quoiiv iis eiiin siipi-r liDC toiivciicrit inoiireril ol rtig;iV('iil, <|iiaiil.T pro- iiiis'.;!, quaiila p irla proposucril, (|iioiiiodi) inira ccclcsiaiii saiichu Dci gcuiiri» is eiiin ailjuraveril? niiiiiibus s.^tiictoruiu ferctris de tol:i urLe corani al- lalis, ouinibuS inonacliis Ct cloi icis ol oinuibus po- piilis unle cuui proilialis, apuil DLllu.inluin (17) ca- ittruin in pncsciitia iloinni M.iilie , .Mbaiiensisi-pi- tcopi ct Roii a:ix se.lis legati, ci iniilioriini pr.Tsiiluui aiiiuc nuLiliuiii aJ pcdcs ipsius coiniiis se ipsiiin proslravil, cuiii illc scinpcr pciliiiax ropugnarei cl oiiiiiia |ieiit:i iu-garol. tiiiscopii', (jui:i cor ojiis iii ()iiiii:i»;is ciaiisuin iiiviiiil, aJ Jivina |irxbiJ.a .sc ('«iMnlit. Cllifistu cl cjiis sciiiirii i lolaiii rausani toininisil; ci ns in oini.ibiis pio.spcrc ccssit Si(|iii- dcin coiiiCS seciiriis ct nicbil ausnros biirgonscs, quia icvera d(->pcra\crant, cxlimans, cuslOili;)iii turris coniiniscr.il pauiis, quoruin (-liaiii aliqiii erant extranci uc iJco iniiiini:u (iJci. Iloruiu uuud a priuiiccrioecdesix Alberto, iiuie abcpiscopo secrcte coiive:itus, ct iiuibusJain pactis illcclus, Iradoii- «lam cis turriiii ri-proiiiisit btaltilo dic, iJ est saucii pcnlhccosies {An. 1 15i, /uii. 5) ; ct apcrtissi-jiiis da- B redduiil. Tiirriin captam cuin siiis cpiscopus inir:il. ct viclricia pi;,'nera vir^iniim Virpinis '• in tuniuiu pjiis |)ro iriumplio cxalianlnr, cl suiiiioo jiibiloiii;ii pr:c«;(ii;io coiicclcbraiilnr oliain .i pcrogcinis, (fiio- ruin inultiluJincm niiraciiia luiic co ficqncnlor ctoiiieniia calcrvatini uiidc(|iiessec()s ul'.r:ilioh.iiil. ISani ipsis dicbiis conlcsliniii signoruin splonJor solito cclobiior inclariicrat, ipsani vicloriain ct lii;- lis ruiiiani, eliani vulgo interprcle, pneris vatici- iianlibiis, prosagicns. Faina roi inox lotain patriani roplovil ct UaynalJi animuni plus qu.iin credi possil consli-maMl, co niagi.: qiio I suos custoJes in snjt tiiiris ergasitilu cii>-todiobanlur iiumersi. Secnnda die pciiiliccoslcs {Jiin. 4) aiitc Virdiiniim advolai. ad coiijjressiunes provocat; scd episcopus suos, iio iii arnia ruriis acccnsi hnstis iiivolenl, revor.ii ci iiilra niuios coniinol. Ilostis ul urbein Iribus late- ribus iuroslarct, tribus castcllis prxsiJia iirpouil, iJ csl ipsii npud Anibliviuiu (19), riliiis ejus liugo apiid Evcntionis- vill.im " (20), Ilelias primariiis cjiis apuJ Koscliini (il), collcctis ariuaioruin copils, p::i^?iJoni. continuis excursibus urbcin iiifestani, cpiscopiuin v;isianl, dc viilis redoiiipiionein c^iacer- vaiil. Lpiscopus annatoruin copias neccssariu coii" «liuil, iibcrtalcni suoruin vondicat , ariuis ilcliai apud llosctum, qiii gra\ius urbi ingrucbat, sul'il(t iiisurtjil, igncm c:islro iiiiniitiii, ipsuili liof toin cuui luia pube suurniu capil, ;i{):lucit, ergasiulo Virdti> l s, ipso*s3ncl0(!i<-post pranjiijuisociiisoxiraiurrim C nicjc lurris, «piain ipse fafieadam inensus fueral. ad ocictas (18) aiitcinnraL-s cvocavii, lusii alcc ibi.b 11) coo diu tcnuil, cis dciuuin iii;i\iii)o lnJo iii- ti-iiJeiilibiis, ip^c sub iraia racie, quasi |i! bis iwiu licnc sibi ab eis ducerclur, surrexit, ab cis in lur- lini se proripiiit, et cis cxcliisis ci pro luJo diicon- lihiis — ncc enini susp cij crai — osliiiin liinia (ir- niissinio obicc (irmavii, et pcr suinmuiii liirris si- giiuiii prodilionrs episeopo de&ignatum proiiilit, iJ iiitrudil, iuipcllciilibu!: oinii cunctis, RayualJus ** par pari rcfcrrc nilons, Moscliaiiiini diiccm Simo- iieni, nmltos coiiiites ct barnnos conJucil, cuui his iii Auihlivio egressus VirJuiium iiilcudil : cuin ecce p bcul visa est cis summiUis teinpli {^loriosx Virgi- iiis, divino respcciu auiinus in cis excidil, inhor- riiii; aliis ac sniiinJc aliis capiatis con&iliis, palam «liix et alii priiicipes coinpcllaut, nc Chrislo cl cjiis cst lincuin aiuictuin capitis circuinlulil. Lpisro|ius poiiiirici bcilum infcranl ; in aliis bcllis socias vircs vidoiis — cxspeclans eiiiiii aspiciebat — , irrucnie in prouiinnnt, iii iito non audeic sc proclaniaul. lla sc spiriiu Domini, accciisis animis loiiis cxiiiii, oi rcbus infcC.is iler ad sua reior((uciil, et K.iyiialiliis, aiiiniain el corpas pro libcrtatc patri:K ei oxiiini a.lliuc spiiaus niiiiaium, altos oxorcilns ci lli;;cl)it. suaium Jarcparalus, signuui Lelli ab cccJcsia iii-deeu. I. " e-.cnlonis v. l.Gucnlouis Y. ed. " Reynaldus I. hocloco. •» sihi — dono detunl 1. NOT.E. (I") ld«'m qood siipra c. 22 Deusliiwari nouii- n;iiur (18) Onoaugo (od. IIonsclicI VI, p. 9.'>l) lc^'cndiiui cssc |iiil:ii tcia^, i. o s|)i*cii!;i> (jii.c iiinris iiiiniiiicnl scil ( alincl lociiin aircri HioronviiM, i|(ii luic Vdo.i- holi) j!i;cco iii L/.ocliiolis ^orsiine il, l."). 1G, nsiis : titlti.inf, I i|ui', HniHtc n\tpcilntH ivlaria de ccenti f't'oriim pinielibuieminenda tne lueninnn, ub eo nbl(f, q(i,c(|uatiior loutis a VirJuno disl:»l. (■20) Wulronviilc. (21) Hosiiy, prri WEiiuiii. \Vv>s. liosat ett m» ciiiitruH ;1e liinnroi^se 'le Rouires. Uoiss. W& LAinfNTll I)E LEODO 910 pcr mullos inediatorci or.tbat, iit Bjltcin Cbisiieicn&i A ruii. Num erclesij bo.iii raiili inlra uH>f-n luiie rontili AII>crl() «x opiscopali «iono e.im .iniiuerel, qni, i|uoniam fiatrc rpisropi Oiiohc rotiiiie ualns ei gcfier cral •'jugdeni HaynaMi, (i^lus iilrifcque lia- Ijfnelur. IiiSHpcr magn.') (urs clcri ei jiopuli idem «pisropo suggercljanl, urgeliaiil cl oinnimodis iiisla- baai proitier gravein sibi liiiMtiituu) el limorcin p«*joruiu. Verum iliguissiinus pofiliiex rppiilans et iri aiiinio, quia ip«a lurris redaiiu lyramiis lieri in pobtcriim ad desiruciioiieia oiniii uibi et ecclesiu?, «iniiiiim pclicioni abnuil, conicslans se inalle mori buniurral divulsn, ililaf.crnta ct iliHfiipala, rnjus tlenpucraiil Glii Uclidl, cam iiiliabitanUt, terrain Ci oiiiiii.) ijon.') Cjus. florreo cniin (liccrc, qu:tnlii illiTcbris iiiservierini, quam nefarie sfr*iiio l)o* niKii (lOde diequc detr.ilicrcnt, quomodo ni«o:i- cliuiii iirulesbi iion bc rorlissiinot coenotilat, $ed iileriiinos barjLuiias el gyrovagoi in dcdecui tan- cli ordinis iioslri cxliibereut Qiiid mcmoreni, quo- ticns abbaics corum aliique moiiacbicx di&cipliiuc fervcniiures, ab aliis ecclesiis pcr epiftcopnm ad vel ionga lerrarum fuga exulari, quam ianiiim bo- corum correciionem deHiuaii, consoriia pesiilcn- siein ct «candalum reiuimltierelibcrlaii oviuin sua- tiuin refugcrinl, ab cis vel ««si vel ad oiuncui riim ; seJ licel iil;« ovcs inalo iiniore snscipere ainariiudiuem provocati, quoticns ducct nequili;e vellcni hipum vcnientcm ad se in veoiimenio oviuin, ipsorum cominoniii, corrcpti ei eiiam erfasiubti, t>e tamen <^erlaluruin, ut ab cis auferrct bostein postomncm emendationis promissionem ad luaioret iinmanissiinum. Inde ipsaui lurriin cveitii •*, refu- gienlibus boc clero et populo prae lerrore gravi»- fclini hostis, el Inde urbem muro cingcre ccepit, ra- ius id quod eral, quia dirnla turii jam cessaicl bo- siis, sublato fruciu ei caiisa pugiiandi. 51. Al ftaynaldus, cversa luiri, boininibus snis eaplis, iiisiipcr causam belli ejus deicslaniibus el reftigicr.tibu.s piimalibus ei aiuicis, xger anx eba nr, iraquji el doioic oxlra so r;»piebainr : cuin eoce su- biio foitissimuin Luigiiorem incurrii, se diuuitiis pcrcussum exlimuil ; infeciis niinis paccni medi- laiiii, fralreiii siuiiu Slepbanuin episcopum ad collo- quitsssi Allieronis episcopi, ut pro paoc iractanda abbominatioiies inox prorupcrint ei omnem soct')- ruin gregein post se traxerini ? Inde epi&roput ot fi.Jciis agricola ecclesiaslicx viiieap banc plantaiio- ncai degcnerem et aridam posl non tret aiinos, led post multa tricnnia, post muliiplioes fossiones cor- leclionum, post multimodos stercorum ttipbiiios ft»- ventiuni adbortaiionum, quia nuliam referebat spein fructiiicandi, ne ainpliustcrram possessamoccnparct, ferro ab&cisionis extirpavit, et novellain clericortim inouaslici ordinis, qux nunc genninat sicut paradisut Dei '", ibi inseruit ; quos Norbertiis Magdeburgensi* arcbipraesul, vir magnus in ecclcsia, de prufess^iri- bus sui oidiuis delogaverat ei. Pace lamen omnium irfiiig.is pctercl, diiexil. Ille vonicns, inandata por- Q dixerim, quia, ut de aliis taceara, cgo pluriiuuin iecii, ei (lcindc inlcr fratreni suum el opi.scopuni graver dc lacta ibi abjcctione rnonacbicse profes- nostuwn factus est incdialor firniissimx pacis (22j. sioiiis, nisi quod scto, nuUam aliain viaro digiiis^mo lla pcr iniluslriam dignissiini Alboronis pontificis praesuli p.iluisso ad correctionem prxdicti ccenobii; sibfatus esi gravissimns bosiis a ccrvicibus nostris, oi urbs nosira paccrn, ccclesia divini psallentii vo- (cm, uiia-.ir.e auiem plenissimain libertatem rece- pcruiii, quaiu amiseranl per triennium regnantibus maiis. Post ha^c opiscopus cum valida inanu ad Amblivinm castollum, quod episcopio nimis infcstum foerat ci adbuc quidam mnligni contra eum reti- ncbaiii, accedit. Cumque in itinere pauluium gu- sians rcrnorauir, pra;c«rrcntes pediles idcm caslol liim sg^ressi irruir.punl, invadunt et incendnnl, et niiiiianlibus cum cpiscopo mox ad bxc visa sub$e- quia ct abbas Laurentius et orones religiosi nostrx prolcssionis rcfugerant curam ejiiEdem ioci sosci- perc de manu episcopi. Unde neces^ario vigiluntiuin siiltertis pontificis in lioC'quoi|ue lajdaverim, quia 01 illi ei onincs fideles uiiuni suinns iii Cbri-^t», liiakiiiie quia et inipcratoria majeslas et sedes apostolica (iZ ) iia lieri jusseril pro correciione nialoitini, et abbates ipsius deriralis ordinis, prinius Bogcrns, et secundas, qui uunc prxsidet, Tlicodcricus , ecclesiam illam in oninibus nieiio- raverint " et oniiiia ab illis dilapidata niagnis r.tni.s, castjuni cxterminatur, prsRda et omnes dein- ^ curis recuperavcrini ", adeo ut, uude vix " tunc lus capii et vjncti abducuntur, laus triumpbalis conteuti eranl viginii sarabaiix **, nou nionachi, proiiiue Cbristo et cjus matri cotebraiurt inde nunc fcre trccenii servorura Dei boneste o^. ** Nichilomlnus el vignr monastici ordinis in victitent. Quod totuin prolicit laudibus industrii qiiibMsdnm pcr indusiriam ejusdein prxsulis rctto- puntiiicis {'i\). 'Sed sicut viulatores urdiuis Ueati * In €od. 2. additur : Sic scripsit domino pape : < Kirissimi» patri et domino siio I. , universalis ec- cicbix' Dei gratia siinimo pontitici, A., Virdunensis ecciesix miuister indignus, sincerani cnin Itii- mili obcdiciitM dilcctionciu. Gratia Dei ot vcsira per cloctioncni ecciesix nostrx, cuai indigiium VARIJ=: LECTIONl,S. '^ eveit! I. '* Hfi//fl capiiis diniinciio ini. '*deiiii lerra ed. " melioravii I. '• recuperaTerniil t. »»1 marg, rec. manu sujjiil. i. *• sarabyie !. NOT.€. (2i) Dt^ qiia cf. Alboricu-n bocanno. (ii) Cf. qux ex episiolis Peiri Cluniacentis. />cr- f-lJ) Ci. f agmciiHini iitioraruiii liiuoccniii II ap. nardi Clarevallcusis oi Innooeuiii pap;5 hac de re NVasscboiir» I. C(.XC1\, an:ioiavil Calnict II, p. 100. %, GESTA EIMSC. VinnU.N. ET ARBAT. S. YlTOM. %2 Bencdicti in isiis evulsii cl tiestrntil, itu *' con- A liam i>'»'>'0^erdiii»»'x ilono devoii prnc^nli-rscscepil. lerratores cjustlciw professionii in suis xlificare rmlrcsqnc siios a'i prcpp.iraiu!um locum liirexil. A rl |>bniare iiaratus pia iilieralitalc rcrtiMiliiis ^iiiltii<( .iii(i> hoc liiiMniinin, i|ui i''iit aiMuis ilominirx f!:stcrcieukis religioni» , a qnihits l{»*§iih B.-ali inc.irnaiionis i J t^i, rcs iiiccpta, in SfH* riitiiri .-^deo l(eii«ilicli dislriclius tenciur, forrstem M.iginion- jun piil,.iicr.ibili» .nnci- %rm {i^) offerens, ul ibi abbntiani (56) constrni'- liom ihi .''blialiani fore jain siinxcrit. S;»!w» p.ice rtnl, monebal. Cuinqnc KulaJiuiiiic» ftiUrcs, in ontninin dicluin sil, qun.l, nl lixc onini i liiijcs K»ci ftua abbjtiu fjbricamla occiipaii , ad i>lain rro- it:t |ir«Ci'.1criMii, M.nmins l!ii>;o iii<>im< iiu» novtf^, lienthim noi Bnfficcrcnt . vcneraliilis R.inimlfiis .ib- vir f(MVonlissitni r.oli, cnjns bortaiii el rel;Uu lioc La$ CU»6lr«iisisca'nobii ^37) ipsuin locum 111 :ibba- loluin opusoiilum confcoiinus, apini *' omncs ct nieriia inen nii» prrcilicaronl. in cpiscopiitn coiisrrravii, ol post ol prins qnninoilo in nlUcio niicli} iiiiiil.-jre (Irbereni fdcciiil, ii-tfr f|ii:fi ni:»\iine in (irdi-i.nioti'- ciclisiiriiin niidii (otnmissnnim in- *ij:i| irc pofSiiMsil. Orilin.iiioiii i.;.lir illi. i|«i:! s.ilis liic .ipiiil tMS tinvs^^iri.i osl, |TO p »rvil.il« mea iuvii.'t';Mis. icpeii 'jiioiill;'.!!! ci ciosi;uii lic iiixi;-. civit.iloiii noMiam siiiin, qii.e por inciitiain oi ir- ri-lii; p:uicoriim inonaclKfuni il>J •'.cgenliiitn .td hitii.im if)f:)iiii;iiii ro.lji l;i fiionl, iit j:un non ilonni"» I)ei, m-.I liicrenir esse qiMsi prusulniliim. Do qii.n (iniJ ojjorim, er;iii'cs, cl bona dissip;ila ccclesi;i* rosl iiiiTiin: el iiisiipc! pluiima adi|itisicr!ii!l. Siictoticiiies doiiiqiie alii pedeienlun ali ill:i rcl'cioiio dcclinare ooporjnil, el ^ic (Icclii;atido, bttna erclcsij' liikoriiise desiriionilo,iisf|iic ad lempora n.isira pervcuoninl, Ego dolcns niiniam ilo- ktrncitoiie i! illin» ec«.les:;i', iiuia imigni noniinis a priscis lcniporiliiis cTiiitcr;il, ribbiiiom I.iii iil ii» prius >olnni snlns, po»lea (uni cccri.s :it>l«jlibiis el reli^iosis convoiii, iiiiill.i c:ipi(i)t.i, conni «tiKutlalo vcslra ni-( iiomiiiaiid;i *'', qii;v i:>ii se bieiuriiiii <|iiicquid vollcin cansa Dci el nosir.i, sod <|ni:) < qno.l "* sininl csi inbnta reieiis s^iv.ihil ** le.^i;» din (i8), i ciiiu debnissel torrigcre '■ quod dol qnonti, i .f.ntiiain sna-u ««Jidie aiigii.oiil:ib;il. Tandeni posl IVcqiicntcs :iiiinioiiilioncs v;>iias et iniiliios pcisoii;?! ccci.si.tr nostraL' cl relijjiosi .ilib.iles m pr.csonti;i nosir.i « (invciicrinii, iiiCiKuiios illos dodcciis 0-£C s«i or- «liiiis j(cl;iiii:(vcriiiit, ct iit illos expellerein oi alios icligiosos snbsliliicnMn ovpciiornnl. Coii- puUin pivcibiir illoiuin :issilessel, respoiidii, i|iiod ' i iiisinini suMni uoi! o^irci nis pci ju- diciuin. Tunc alibales ct ciorici :iiiiniranics tant:iti> itipndoPti:-.in liliiis, i|ucil posl t.<.)sccpiain obc- diitiiliani iudiciiiin qiKcrorel, (|iiidjm ooriitn, abbas -s^ iliccl ^;aiicli Viioiii, senlcniiani boali tircgorii Jc praivaricjioribiis abbaiibiis prololil iii niedium. Ou-'^ lecia, dicluni est iniciii ab onniibiis, nt eiiani ti uollel in ecclesia re« luderoin ct coclesix* diu desolatx consutereni. {ia» recbiso sic, pau- ci.->4|U(; Miui!J(bts qui sccum inale vivtbanl iiiicr relii;iusos (Ollucaiis monacbos.qni slalum p>isli- iiuiii eci b sLiC retotin.iiCiit, lion tatit .in a iioslri» vfl vicinis, vernm cViam a f.".!i!iii:xcciiS; ctc!o5>;.» pernoitlijs, por iloiiniii jrcliiepistupi rieviicnsis, vcrnm «tiaiii pcr Jomini rcyib liUc;as reqni- sivj sluiliusc, qnos ciiin liabcic iioii possein, pauperes Cbrisli [etcie$iJB '") Fra;jnoii:)!raixs Recnn- diiiu Bcgulain beiti Angnsiini laiidabiiiter viveiiies, in ea posui. InJc comnioti inona< bi , non rc- li^iosi. sed 4|ui in simiii rc limtMil parli sna!, iVeuuinl coiivra nos cotidie . iiot> l::in dc cxt)iiWfon(} priis aiiiiiin nin- talnin cval, coior oplinuis poricral, l.ipidcs san« ctiiarii dispcrsi, iii capilc omniiim plalcaruir ja- ccbant. Mundana n:)inqiic gloria opr^s cl divili:c .iniinos ulriusquc ordinis (joasi vencni labcs info- ccral, 01 venlosa anibitio ct acsuians avaritia iios iluos ordiiics Liiiiii;c Eccl(;sia?, robiis divitis sed virtiilibiis paMpcris, diipiici morbo vcxabal : cinn iccejuxla Exocbiolcin (c«/j. i) io islo vcnlo vanx ainbiiionis et i(,'iie exc:)ndesc.ciili5 avariiisR ac cacca iiiiuc infidciitaiis, vcniciilibus a iVi^^iilo nquiloiie ot «innia involvenliiius, spiendor divinx piolalis tic inedio illuxit, ct ilia quaiuor coeicslis nMiniiiis ani- q iiiaiia dc nicdio spicndoris emictiernnl ", ao pedi- bus rcctis inccdeniia idbricanios pcdes ecclesiasiici statiis correxcrniil. PriiiKini eiiiia sancla Uoinaiia tcclesla pcr suos aposiolicos Grcgoriuin Vli, Urba- ii.iin ei Pasobaicin siinonincaiu av:>riliain gladio beail Peiri conira arma cicsari'; ab cccicsia sancla ul profaiiaiii cliniinavit, concidil, diii obliiclnnlciii «lcinninniagnis viribus exaniinavil, ut iii lioc appa- real juxia Apocalypsini (ca)K iv), Jobaniiis aniniai prinuini siniilc leoiii. Deindc Cartusiensis illa rc- Jigio, niun !o ** baclonos iiiaudil.i, de saiiciissinia scola rcvcrentissiiui 'Jrunonis processit , qiii iii <;ariie extra cariioin insciilo inorMiibiis mcrc vi- voiido, angclos in lcrra, Pautiin) apostoiuin in pa- radiso, JoiianiiCm baplistain ct Pa,;iuiii ilcrcmi;aiii D iii dcserlonoltis bodic rcpta:scni.il, ul mcrilo iianc roiij^ionom norcm muiidi noinincs, ul iiai.c esse aniinai simiic ariniisc iii cocliini volanti jiirc prontin- DE Li:0DlO OCl tics. Ltul iiaboamus aniinal viiiiii l.il)oraniis el olTe- roiilis in sacrilicio Dci iicinquo bonii:iis prudcnter divinaot cicioslia ratiocinamis , snbscciita suiit dciiiiieilla diio cboniliin oxpandcntia al:is suai iii nicdio ccclosio; ol vcrsis vtiltibusin propiiiatoriiini so miiluo rospicionlia ", id oftt duo prxclari-simi onliiics , dc\olioiie sua occbsiain prologontr!, ct coiivcrsis ad Driiin cirtliinis sc niiilna «arilalc a-inuiaiilCH, qiiorutii iinus Cislcrcicnsis ducc Hcr« itardo, sanctissiiui iion)it>is abbalc, iDonatlicuni ordiiicin jaiii poiio lapstiin ad primam aposiolicic vilc iiorniain roparavit, allor, morilo ol iioniine a Dco Pixinonslrattis, diice Ncrl erlo Pariiicnopoii- lano arciri|ir;csuleincopius, ecciesiasticiim ordine-n dc liilo iiiundiin.-T! v:inilatis extussit. Ocdas bos duosordiiics esscdc .\poc;ilypsi [cap. xi), diios pro- plicias cir>.a rnioni iiiiindi a Doo inissos otsaccopo*- iiilonii;c .iiiiiolos , iln.is oiiv;is coRlcslis clen)eiiii.e duoqiic candciabradivinan gralhe. Ita so in oiunibiis criicia .1, ila verbo fuloi mnndum iiriganl, iia me- ritorum loce iiiiiiiiinant, Isti, Deo cooiicta lc ct piis omnibus jiivantibus, adoo jam pioroccruni , ui Cisicrcionsis qiiiden! pcr islud icniporis triceimiiim •*jain in scpliDgenias et co ampliiis *^ abbalias inagiii nooiinis nieriii ci nuincri accrevetii " el usqiic in ])arb.iros Sarmaias et esiromos Styibas j;iin difTiiiidi coeperil *', Prx^monstratus auteiii per ii(iS vjgiitti annos in abbalias pcnc scpliiaginla ado-' lovcril. Noslcr epit-copiis lios ambos ordiiics in suis rccepii, inscruil ei fovit, adeo ui reciorihus rr:t;inonstraii ordinis tcrram ad tres abbalias fa- biicaiiila.s iiboraiiter Iradiderii. Qii.irum duas a>dirii:n r:\ viinvT. s vitom m yiUwHMu ic 1 i.li xoPdilorhiiim (|.io.l,l:ini jiiMa A sinfpln ips.> piimns iiiccpit lla iithi (^l cO(losi:r fi 1ln(loiiis-r:t^liiiiH (•3msIiiicIiiih ost (37) . ol atllcic (U-lis, oi hoinnu ('xrnipliiin r-liii(jii." - poslnis, qn.Klaiii alii liiiiit. Iili-in opisropiisSjiiclo ndir.ln lo oiiines llirsaiiros siios iii gazofilaciiii . conli sacra iicliina i|'i.T'|it" Itilniil; rjnoil c^riioliinni (jsUr- »lciiiosiiia cv(>liciilc oolloravil (42). tScc iUiiil »lo «iensii. onliiiisioS) \(lt:rarilii<;, (iliiis lliipoiiis coiiii- l;in.lo cpiscopi pralcicnniluin csl. (|iiotl piM qiiin- lis (le llisiicUo (Tiil^ iii ronrinio rpiscopii »!e .stiis (lccini (15> aimos, (|iiibiis pr.csnl sedel, jilrltirnhc consiiiiciitliiin Irailiilil. iNon v.ilro, iil (liiinniii csl, sn;c iia pcpcrccrit, nl pcrcussnrain nuniismalis ** nicninrarc, qnaiila ipsc vcncraliilis cpisriipns islis (lcpravaiam mox posl priniinn aniiiim dcposncrif, el aliii nnilci «iiKiiic oiniiiliiis scr^is Dci clian» el Cailialanncnsciu iiioaciam indiieciis. niiiit(|iiaiti pra?l'r mctnoral.i (lcilcril, qitanla post ipsnni oninis licinrcps iiiiinmi pcrcHSsiiram, nc panpcics Imle rcvcrcntltis ejus " rlcnis, qiii facliis csl cl coopcra- gravarcnlnr, innlari fccil. Ecclcsia qnoquc Kala- lor Iii liis oiniiilnis, lilicralissima tlcvotirnc snpiM- iJjtMisis , al» lioc ponlificc consccrata cl in l»oc ndiliileril, qnanla omni;» popiilns cjns ile tola url»e cpiscopio riimlala, in ahhatiam saitcli Cislcrcicitsis vel cpisropio in omiiibns snpcrailji^ccril el ailjnvc- onlinis *■ pror»;cil ; iilii ntiiic snl> alibalc sancl^; lil. PI.1 fide diterc pr;e8iinio, (inod bi oinnes islis nicmori;c Gniitcro milil.uit rc^jno r(Blorimi fevc. Dei scrvis aillnic phira dainri sniil. Nam videiis ircrcnti servoniin Doi. Cn^^pit atile-M suh Ucinriro colitlic ipsos Dei servos cos fn qncntaro, tis pia pr;csiilc, quando ihi Rohcrlns, vcnor;ihiIis nosiri scJiilitalc assi>lcic, nl pities si.npliccs coliinihas in cflCiiohii nion:i(-htis, cnni ilnohns soriis pritntim hc- peira niilirioalnras vcl argiinienlosns .tpcs rcrea rentiiavil, (>ci lcsit.ia el qiiihtisdam maiisiniicniis niclh) conrertiiras circa flDrcs voliiarc. Ilos illi iil fahriratis. Sed co ad ahbaliani nclli-loci nssnmplo, gallina ptillos snos suh .-ilis rccipiniit, amplorliiit - cnin locns vaciins rcmansisscl, a viro nohili Wai- tiir, rotifovctil. hvios pro iinpclialis inuncribns ad |(-ro ncpolc, cujns cr.il, dalns csl vcnrr;ihili Gui- sna remillnnl. Do siia eii.im ocrlosia, iit c^l s:»iii'l.ii doni ahbaii dc Tiihiis-f>iniibiis, Iloiiuiro ponliliie Dci gcnilriois, dignum cjnsdciii pi;vsnlis pncconuim anniioiile cl moocnli' ct inaxinio llervco viro nohiii n»»n silebinttis, quontodo stilicel cjiis presbiK^rinm |,fn: tolnm iiinilciilc *•> ct liorlanlc. Qui llervctis, ct omnoiii pcno slalum diMhns Innibns el iiij^oiiti i)|)i idem lociis nicriio robus cl nnmcro scrvorui»» acdilioio*', (iiMnihiis perogriiioruiu ohlalionibus ihi Doi arcrevit, sc caMibns coiuin associavii cxoiiiplo atlilnlalis, el »lo suo ctiam innitis addilis. Qnod mirahili. Nain iixori, iiiiioo filio tiiuiiilo([iic ot oni- opiis rcloris hiijns lentporis inconiparahilc adliuc nibns cjus ahrcniiniiaiis, vir 0[ilimus ununi servo- cre^ci; iulermanns arlifioum, qiiihns pracsitlcl Gna- q riim siiornni ad lioc tompulil, nl sibi doiiiiiiO suo rinus, ccieris doolior, ul snb Saloinoiie ille llyrani laqiioum in gnla sua nodarct, ct ila se laiiqiiam »lc Tyro. Nec pnvlcrioriin (;oiisi;inliu!n opitmnm lalroucm a domo sua iisque a»l locnm beaii Sulpi- tctlcsiae cnslodom ol famiilnm, (|ni corporc pcr- lii " (ii) pcr duo iniUiaiia prolralicrcl , ciiiicfc!s iiioilicus, scd aiiimo ol fiilo magiius, de nido paii- mirantibus, iacrymamihus cl Doum ii» hoc laudan* pere niagnas opes consccnius, oinncs in opiis coe- tihns. h'Siisclcmosiii;c cxpcndii. ficiiim taceant, qinntos 33 Anno nono episcopatus domiii Alhrronls vc- laz;iros (40) celcris ahliorrcndos ciiin su.i coiiJMge ncnibilis Laiircmius posl qiiadraginla amios cl Oflicia , Dco rcvcra ofliciosa, domi ahliierit, coopc- lies menses, cx quo aitbas fclicilor liuic ca?no'.'io rueril el foveril : |.onieiii in loco Harcnari (41), prxsederat, bcalo cxccssu obiil {nn. 1140). Ilc lcr inundanlibns a'|tiis d.-s:rnctuni, bis ligno el gencre el iiitgna Tciilhonicus el niagn;c soicuiiu^ scmcl saxo supcr Mosam extcndit; viani pithlicam cl industrix gralia pr.rditns, a prima indolo apiid ipsins puiilis iiiulio aggere consiravit; xcnodocliia Saiictnm A^ericum in palxstra iuonachic;u proles- p3n|tertini addictis reddiiibns :cditicavit; ad ulli- siouis cxcrciiains ( larnil. Indc cuni Kodiilfo alihatu niuiii boc ecclcsiae opiis ceierus adhorlalus luugno ca;nobiu noslro infnisil, ct tcmpore nostroruui suh VARIiE LLCTIONES. **cl!. •* (/«^1/ rocafr/i/i(ni : anxcril, ornavcril vel iimile. ** nuuimismaiis 1 proprii n cU. *' his tcrijituiu I. ** imitiitleiilc i. ^' snppiilii 1. NOTJ^., (5il) Aiiparenimfnl Doncourt aux Teutpliert piet de Huiiuii-cltaiel.tKi.li. (38) Siiiiii-Deitoi: «» Voirrr . (f. fragmcnia tradi- lioiiis ap. Wasschouig f. CCC. (3!l) liiiiclle. (40) I. c. hipro.sos, vnlgo Indres. C.AtM. |4I) t.n rmdioii dii Is Vmi des liniuet, vert l'Al'hiiyr (l£ Sl Mcolas dcs Pnz. Caim. (ctiui Wass); a i|uthns Roiissol p 2.")i rciodil. (4"ii Conslanlii oinl;iphiiiin v apnd Wasscliourg i. CCCilll. (43) liifra sc a. 44. Alhcronis ■•cripsis-.c L:iiirr»;- lins lolaiur; idco lia>c pusl a»klil.i sivo tnulandx siiit opnrlcl, iii:ii velis srriplorcm hoc loco i^aatntos compmasso, m priitiinn cl iilliiitMii i|iio sciipsil, plciios iinmeraiel. Sed vcrh:» Nec illud piwtereundtiin esJ r»)rla-sc serioris leinioris aUje- Clioneiii iiidicailr niolcsiias rl »iiiiiillati-s iliiiiin:«b;)itt, (lciuuio vil Duil.ivil, a!i.i(|ue &iipcriiis(*riiil liotMbtior.i. Iiide cnii) soitiin ^ilii leliciuiii pciniiiusc iiii|*ctrliaiil, ad riiiii iioslris nvcrsus, ci post iii<»rU;in pi,c.li«ii iiiiiii.iin aniariliKliiiciit (;or «•jns ilie iio< |ijr|iie pio« Itoiluin r\ priorc in iilib:ileiii proniolus, iii oiiuii- vocali.iiil, et iri oii.iiibus ci cx ad^oiso iMCilcbaut. Ihs .Siutclc, pic cl jusle pia-ruil, 9.i idco pl rmnin Tults ille excinplo beaii Rcnctlicii reru-ii, cl di- proriiji i;Mn iii aitgfnrntfl rei qii.iin rcligioiiis. Snb lectissiino Segardo, (|ui posl cum ni(eren« ib«f, co iiMitii nob lcs ntullu crrlcsix iiostra* coiilulcrunt. (juia ontne e\il:uni .tii|iic inorlem libciuiits suh\rtl liilcr '•'' qiios 'I lKO(!cri( iis el \Vi(b;riciis, Irairrs qiiam t;i!ibus pr;iii(lerci, iuliinnvil. El cum ille comilis Fic 1'Mici, iNovillarem ccllain (i.'j) oum oiti- eiiin sccum Virduiiuin rcToraret, he iioiiiquam rc» iiibiis :ipp«;ii(liliis coululerunt. roiiics ciiain l\:\J- diturum, nisi priiis n taliMin abbalia abioKereiur, iialiliis, vitiiciis coruin, Alzeicuriis cellani et Ncr- prutcbtari ca;pit. El Segardut quidem eum abftolvi lii(iG) sanctu: Uoiiiaiiae Ecclesix lrad«;ii8, ut cx ab invito opixcopn fccil, cl priorem cccnobii sui doiio ejus leiicicl ista ccclesia sub aniiiio cciisu rnclum in omnibiiti bonoravit. Itla ** anieii» (!oinn« diiodcciin deiiarioruvn, ('(rer.ii. Factis inde a papa dek(ylaUi lenianel usqne ntinc, sicul nuibraculuni ras(.'ii;)li iieniqiie ab Iniioocnlio privilegiis, qiiati.* in vinea cl sicul tuguriuiu in cticnmerario, donec nus, qiioiii:>ui bis ista donius pro (idc apostolica; dignisiimus prscsul ci.lcio ul ccclcsiK Sancti l*.iuli sedis passa est persccnliotiem, si ei ittruni persc* prospicial. Planc si salva cbaritatc vcnim licet d- culio ingruerel, cerluni rcfugium sub velamento cere, ipsum genus bomiiium alicnum a botio iiola- Uoi»i;mae ccclesiaD ibi inveaircl. NobilisMuia eliant vcrini, qtii ne lalcm quidem viruni, ul cgo exper- Ciineguiuii», uxur MalTridi, muUa pra'di:i {lui juris ius suin, diilccui rationabilem el jusiuiu, pas.Ni Iteaio Viitono obluiil. Konguni esl rcfene dc oliis, sint, nisi quod jncliiant, quia quodain falo ilk quanta pr:ipdia ei dona d('d(.'rint, qiiantis aliae cclla; dampnati sinl, ui ci quo locus «Ktrum fundaius esl, rcbits ci frairibns aiK tx fdoriiil. nullus tx oiimibus altbatibus eorutn inter eos, sed 34. Laurenlio morluo, aeque vencrabili» Seg&r- alias ab eis pulsus exs'il obioril, (piorum nonnulli ucli Agerici. El Segardus qiiidem, oiiia obodientibus cl disciplinatis pia^fuit, iii cunciis bcnc ct prospoie egil; Kodulfus vero, quia rcbcllibtis etconiuinacibus prxscdil, in cunctis quideai boiie, non t:inicn prospere gcssit. Nain quvccuniqu(^ pietatis et r'!igionis craut sibi in- dicta, iili abitoniinaiiiliter calcabant, res necessa- ttir, prxsidinm apiid Bcrtini>curtera (48) ipso juac- sul ririiiaia munitione posuit, ilcimiue, quia nou boc suflTeceral, ipsuiii caslruin Baineiuiu obsedil. Colidie gravissimc ab utrisque parlibus pugnaba- tur, colidic niililares Ileinrici exlra a(|uam iii luto posili insidias nosiris molicbantur. At Ilugo, filius coniitis Uaynaldi, cum duceatis ferc niiiitibus uua VARlvE LECTIONES. *• Iiiler — coiitnlcruiil dauut I. sed tuino ndscriplo. " Illa aulein domns scriptil sed erasit s.riplor codicis i. ei ita ommn — iia pulsi omsit. •• n. u. post add. 2. " balneu 1. NOT.E. (4r>) yeuvillers ad Mosellam. (i8) Belincourt, a trois ou qualre lieuei de Yer- (40) iuzeicouit ci Nesies. Calm, dun vers le no>d-cucst. Kouss. (47) baHlinj. Uouss. I 069 CESTA EPISC. MUD13N. ET ABDAT. S. \ITOM. 970 dieruin a miis digrcssus, iier ad VieiiBam casiruin A leHdaiu csi co.icins. Planc non moilic» Dcl grali.e ascripsorim, quoi! lioiiorjLilis episcopus isio.s qu.i- tuor (yraiiiiOb quasi qnaluor (ocli voiiios, Robcr.uia jjjorienie, MljerUnn ab " occideiile, nayiialjuin a meridic, c( Hcinricuui a sc|)icuilrioi)c, (ain feiici- ler, iie gra\i lluiu siii» inuruerenl, comprcsseril cl cuinpescuerit. Coupcraiuies quoquc di^ftii prxsvlig iii oiniiibus is(is, (aui in lepcilenJis iiial s quani iii bonis inrcienvlis, sua laude ncquaquani privaveriiii. IJorunt de clero priini uccurruiil : Alberliis priiui- ccrius ci archidiacuuus. vir priulcns e( iii mria duuruni inipcraioruni Lo(harii ctCunradipro :nagnu liubi(us ; Guillcruius vencrandx' iiiCinoria: decanut ; Uicbardus elcg:in(is iudolis et Loiise spei anliidia- coiiU:i, rcfcrcns iioiuen propinqui luatiis sux et huendit, ul HekMici partes iiifcs(arei : cuin eccc tii mcdio vix posiitis a nun(iis et ipsis peduin vcs(igiis lioslilrs cuiieos versus suos (ransisse coniperit, eosque ex vc;>(ii;iis iractis insecu(us, inopiiwiis eis uiale iti (u(o positis el securis incur- ri( el qujler vicenos cirtiicr ex eis ccpit, equis toruni cuui onini prxda ** rclciuih. Pjiiti fiig.i lapsi ad Viennaiii rcfugiunt, llcinrito iii iiirtrinitatc jacci>(i, qui nupor equo lapsub nio(a dc locu spa- luia graviicr la;sus cra(, Irisles siiorum evcnlus rereruiii, bosics mov eo vonturos ex liinoie su- p radjiciunl, cuni luulu dolciXem iiide ei|K)r(an(es ju (iitiora effugiiinl, i(a u( n.ox Vienna a nosdis ut vacua cajM puiuissi>( , &i insecuii fiiissenL llciii- licus onuubusdinidcns ct a suis iwbiliorilnis, quos ^ episcopi nostri sanc^ae menionx Uichardi cl avun- pcnc o:iiiio:> epi^copaiis iniliiia cepcra(, coac(u5, pacein pc^iil, e( inox u( cunvaluK Virdunum veiiil, diaconus, cujus liorlalu fratres ejus Raynerus e( Odardusecclcsix nostrae dedcrunt aloJia Chcmciuiu cuni ecclesia, DnnchciuiniSO), Uruncurl c( ViHare ; Pctrus cantor, Ilugo ihesaurarius. Emeliiius scola- siicus, oinnes (res insignis sapieiUix ct inagnanimi- (atis, totus<|ue reliqnns clerus oauii iitdustria ei ho- ucstatc moruni prxditus. liic finem iiabcnuis na.erici ct temporis, qui est aunus 1144 vcrbi Dei iticarnaii, scplinius Conradi loddita per eum libertas iiobis iterum eo absenie a q regnai:(is, prinius Lucii papantis, qtiar(us decimus ijrannis aufcirciur. Sed aiTui( Dei misericordia, Alberonis uobis c|)iscopan(i«. Cui adesse usque iu o<.^ufi iiutu Cclcstinue papa (dN. H45-114i), qui fincm diviuam iinploramus clemenliain, ut qux euiu luiiocentiu tunc successcrat, el (o(a Uomaua ccclcsia ■* ad vendicandain $anc(x ecticsije liber(a(em pro- pium episcopi vo(um pie im|iedivit, et ne ullra U»- vcxit et in ouinibus hactenus direxit, ipsa eident luain procederel inbibuii. et dignuiu pasioreiu ad iii«pirct el iii oiunibus assil, ui bona tolius sibi coin- oves dcs:itu(js,quaslupi jaininvadcre incdilabantur, rcinisil. lnlcrim niaiimus venioraai turbo inbor- ruit cl ii;audilas siivaruin turrinm cl doinorum stra- gcsiu hisGuiliaruinparlibufi dcdi(. CoiKiuuum vcnli (la(um Cl iuundalioitem plnviu: sccula esl frugis kteiiliias, vtni aittciii inullo maxima. At cpiscopus Ixtaute ectlskia reversus, mox duos lnpos ovibus fiiii» iiiburgcntes, unum cepit, alleruni compescuil. All)ertut cuim de caslro Sanciae Manehiidis. quod missx ecclesi:^, qux ablata bunt recnperare, qiiae *: LECTlONLS. '* ileett \. •'eti. "miroadl. "cuml. ** hic deiinWi posteris faciaut niandamns, ne, sicui nunc incurias paircs noslros notamus pro non scriplis sui tcmpo- ris gcstis qux ignoramus, itae( ipsi jus(e a postcrls suis, si non scripserinl, uilpentur. Multuin cniin valet prxicritorum memoria et ad ctcituudos bouoi et.ad reprimendos raalos '*. Pergitalia manu 1. NOTiE (40) ContloHt. (50) DoDcherjf.CALU. Dc aliis locis minusconsUiU rAii;oL. r.ClT. Si 971 LAUREMM DE LKOrHO »7« CONTINUATIO. i. Pii ei Tcnerabilis palris noslri Segardi pr««:o- a multa prece evoc.Mus, Nonos Noycmbri» {^»v. ft). niis, a quofion longc sHperius digressi sumus, exi- nicndum vcrcor, qiiod ci, gralia mcrilornm inlcr- %cnienle ci cffccta bonorum opcrum s«bsci|uciilc, iiicrnil cumnlari. Propicrea ail ipsui» iliT.ilo con- veriamus slilum. Is igiinr abb.'»^ omni sliidio »lare cosuil, ei inox ipsc vcnerabilis ponlifcx adorsui divina celcbrare, posl leclionem cvangelii aniboneni cum prxdiclo pontifice et qnibiuidain nliis asccndeiis, iiiler cctcia snx saiicla' pi-a:dicalionis verba ploiiuiuin sancli venerabilis paicr anno Domiiiill45, liaiil niulio " hujui lionorincenliamextulii, ad uliiinnni vero ejm posi defungilur el in capiiulo liiijus nioiiastcrii sc- fesiiviiaiem lam ipse qiiam episcopus loio episcopa- peliiur; cui venerabilis paier C.oiio in vogniine subrogatur. Qui ordinaius, nnilio aiiimi ardore im- pulsus, lanlo nisu conplum opus, qiiod \ciiciabi!is pncdccessor suus inclioavcral,dcliberavil perficcre, i'l Deose prosperanle, uldelibcraveral.nngne tcnus ;ilud studuil honoriliocnier complere. txpliciio igiiur landem lam opcroso opere, a niiiliis quam Baepissimc deriberaium fuerat, quatinus tam pcr domnum ponlificcm quam per religiosos abbaies 6CU boni lCjtimonii viros corpus bcatissimum in lam lioncsto ioculo iransponereiur cerlo anni tcnpore, quo tanlae transposiiionis celebriias annuaiim sol- lempnis de ceiero babereiur. Yerum nl liMuido cla- ^ rel ei cx facli fine colligi poiesi» nec cooperaiio divinaaffuit, nec ipsius sancii volunlas voiis cornm tunc intercessil. Procedenie vero lempore, auno Ecilicel incarnaiionis dominicae H47, qno expediiio cbrisiianorum conira paganos a lolo Romano impe- no processit, — • tiuam praesignaveraljam visa in anlea siella, Spargens iucifluas in regna piopinqua jiibas ; Qnod plane signum signabal velle supemum, Genles propbanas pessuin dare regna Uomana ; Qiio nunc ilevote properal gens chrislicolanim, tlliici dcxlra cnpicns bos jure fcrire, Qui Chrisli maiiem siuducroiil exliofiorarc — rfoinous papa Eugenius iit Fraaciam veuit, ei ad L) toi.secrandam liealiE \irginib principaif.mecclesiair 8 doniino pixcsule Virdunc4isi Alberone nomme VARIvE LCCTIONES. lui celebcrrinie singuiis aniiis suilcmpnizarc indixii. 0 quam innuinerabilis lurba liuic S4Crce interfiiil sollompnitati, xirnruni bcilicct ac inulieruin, qiiae ad deo&cula!id;iin caput sanclissiiniim ccrialiin de- volcqne irniciis, odorem inirificuin seab eo bauiire gaudeiitcr te.sl:ibatur cl teslando inirabatur, et qnam pluriiiii iliacrimabantur. llinc porpendcndum, quanto sii lionore colcndiis, Qucm sic disposito Cbristus provexil bonorc, Quod vir aposlolicus, logala gciilc relicla , Vf^nil ad lios fines el nos bac dote Leavii, Duni sanclum coiuit manibusqiic siiis relocavil, Li post talo decus celel.n m per secula sanxit. isiud consiliiim divinilus esse stalntnm, Ncmo quisdubilet, scd (uncla regeiis sapienier L't placuit vel disposuit, sic sancitini mirificavit. 2. Albero vcro cpistopiis , vir gcnerosus ei ap- probaii inerili , labore afTecius < i tcdin , ctaic fia- ctns el sei-.io, episcopniui resignavil , et tuinnlius ac frequentias populorum declinans , ad clauslrum Sancti r*niili Virduncnsis rremonslrateiisis ordinis requieiioiiis gralia divcr.ii (an. Ilc«6) Biennio vero ibi feliciicr cxpleto in lettionura ci orationi.-m jugi freqnentia, plciius dierum anuo Doinini 115S in pacc qiiievii, qiii in inajore eccksia beaie Murie inantlalur sepiilture. 3. AUicroni succcssit in cpiscopalus rogimine All.crius de Mcrceio '51;, vir esoollcnlis iiigenii , liilcrauire vernans siuJio , qui solieni sagacitate yjus NOTX i^'j\) Munit prope Longtvy rnter Virdiinum oi l.i!xenibi!':.:.uii. ui FlouiJct. p. •iSJopuialur. 973 CESTA El ISC NMIIDUN. ET ABB^T S. VITOM. - CO.MlM ATIO. ^i ovinm sunru.n cura.n gessit. cl pro I.n.iu.ic possi- A 4. Hem rcTicr.l.ili. |.ai.is ..oslri Cononi, Mmh l,ilila.is...od,.Ioca,.sasorroriscx.irpavil.jacla..ie Rosla nieinoria (iign.ss,,,,;. brov.ier rcpl.cnn.Ia ,!.- iiesci„s cl p;u,pcr,..n adj.,tor in,lefcssus. Is vcrgcns g....»^ cc.saimus; .i.n pic muli.s procccssonl.ns ... seni..,n elatis p.ovcclu . gloric fallacis cl seJu- sti»» "' N"» <-cn..l,ii innovaiioMC cl rcstan.aliona clricis rcr..K,.s. deliberav.l sc ilurum Cloram-val- p,ovi(J..s vai.le el soll,iil..s exuiit, ,1.vc.sis,inc ope- leni. ut, sumplo ibi l.abilu . .nundane convcrsalio- ribus auri et a.gcili. palliorum, ti,peli,..„. libro- nis .llcccbrasct omnes scculi pompas abn.mpercl, n.„« alio,um,i„e orn.'.mcnlor„m ccel.s:.,.'. isiain et p.^upcr CUrislum pnupcrc.n soquens divilias c(er- a*l"»od,.m mclioravit , l.oneslavil cl de. o.avit. AI- nlla.is acquirerot. Verum preparalis ad meandum «^ria (5i) Flavininci. Novi-viilaris (Sii) a!- episcoi o «.vcciio..ibus el ccteiis sibi necessariis , rclictis om- Tullensi huic ecelcsic dari obtiniiil. Ilc,„ uliarc .!e i.ibus, iicr a|!grcd.tur. curni cvehitu'. urbcm, po- >V:'l"''"cis (SJ) :,h episoopo cl ar, bi.lia.ono Cal,- pidis sabiialis, egrdilur. antc porlam bealorum lannen^i » oblincc promcuii (pr.Ruraolc '» .Io:m.;,. ret.i el Viloni vcnitur; (um subilo repe^uiiio modo ^'Ozvino vcncrabili p.iore dc Cali.la-foi.laua]. Al.- n.iro res m.randa mirac.lo dinosciu.r cvcnisse. «ia ''c niore celcbrandi nemis advenissd (r)9) e q»i minori tinlinnahulo ex, ilaiuur fraircs ad ma- «""'C^ *=''" abbatos quam cpiscopi in suis scdibus < I imin.is •"], o>uiticns dissolutioacm veclij,';,lis (:>^) snbselliis .osodiseni . conti^it lan,lcm veiicrabil.m .•>liqnid ou.inis bab..issc. q,iod iUnoris prosrcssum palrcni no.strun. abbalem Cononem illo t;,rdius ad- poluit impedire. el revolvcns aniui» illud ouvange- venlarc. y„icum iiidutus sacris voslilms con<:ilium listc Marci, qui, cum a bcaio Peuo mis.sus cuvaii- inlroissel ncc h.The.cl scdcni in ,ii.a poluiFset ns;- gclirandi causa Alexandriam navigio iiavem c?re- ^'"■^^' h'"'" rcscdit. Ad qucm ciim don-nus papa tleretur, calceum n,pil; quod allendcns cl Oeo gra- C «c.ilos inclinasscl : llic esl, i:iq,iil, qui gralie nuijo- tias agens, iler suumexpoditum cssepcrhibuil (53); »'« '""""■'''» ''' rrvcyentie poHorix [(ivoiem CnHicanix q..od simili modo idcm venerandus episcopus no- emnibus, ex quo ciswbiiesli'buii Kl e vesli- sier Alberlus sibi evenisse assignavii. Q,ii . conli- g'<^ misll ei iii j.g.imcnlun, diWiiniiis curulem , ii, nuo pelito h.ibitu ab abbale Conone et obicnlo. 1"^ soluus eral ix-sidere; qua iJIe huiiiiliior cl cuni Dcu.n sibi astilisse evideuli benclicio comprobavil. Ei-aliarnm aciione rcccpi.i, desnpcr resedil. iVr lioc Onid volorum ibi conccpcrit , quanliim affeciionis <^larere poicst suocessoribus suis, quam cxteilei.tis i.upenderil. qua.ii purc se circa aram maclaveril , e'<"'<^ cxiileril, quem summus poiuifox piv omni • Dco constilii el constal soli ; qni.iue . c.n sibi *"" «^ <^^""=>"' «""'ibus sic honorarc voluerit. Is fuisse gralissimum. mo.iimemis prclaxalis docla- 'K'"""» "l erat muita exceJlcns preslantia sub ligo- ravit. Ilio lanlillo tcrapore quo supervixit ccpit '"'^ regularis disoiplina. quam plnrcs peisonas pre- lcclioni vacare etoralioni incumbere , sx.iue posl- ^^'^"'''s dignas imilaloros siii .M hercdcs ac opiimo- modum , modico dili.pso lcmporc posl baLiius s,is- '"'"" 'ocu|,lclcs siipcndiis mcrilorum clncavil. ei replionem, volivas Deo reddens gralias. doposila s:Mioiis moribus oi hoiiesiis in Dei laudibus iufor- carnissarcin.i, anno dominitc incarnalionis ll«-2 "^'v". videlicot Jacobnm diclum .le Dras, qni fuit [Apr. 14) spirilum exalavit, ac coram aliari Leati P ^'^''-'s San.ti Age.ici , domnun, Rcrnarln.M "' prio- Lanreniii in noslro monaslerio sepeliiur. Iluic suc- »"'■'" Clau>iraicn , domninn Warinum priorom (h ce.lit Richanlus eleclus . vir nobilis . cogujn.cnio Eljvignci. doinnum r.ozviniuii p.b.r.Mn d(! Calidu- Infans, qui devotionis graiia iransmarinum iler ar- foniana (6t'), domnum Gerbo.lonem priorcn.. dom- ripiiit (a;/. llG-i.ini). U.chardo vero succedil Ar- """^ Segardum, domnum Go.lc.-ri.lum . domnum nulpbus < |.iscop,.s (fln. 11711 172). Ilaymoiiem ei mnlios alios, quoium nnmiiia in libro VARI.C LFXTIO.NCS. *" hncinmnrq. adtl. I. "cliaial. 1, *" addit \ iii nuirjiiie. •' Dcrnardiim «d. NOT.E. (52; \. c. vebiruli. inuntend,, d^-siinatas esse inielli^fendas. RouRsel p. '53; V. Acla S. Marci , Aci.* SS. April. III. p. CLXH ,aon,iit. 348. (58) Aiino loGi A'ij«vil/« appdlalur , Ruusscl p. (54) I. c. (Jecimas t.Mt 454 n. (.S5) yeuvilie. (59) De EuKcnio a. 114S cor>c.4iom heaietib;: co- (5G) Yalmi. Icbranio .igi MJet.ir. (57) Non iiirrcs ccclesia; , sed turres monasteno \Gi)^ Chaude~yvniaim 07« i.\liu:ntii dk lkodio 976 vi«e 3B8ci'ipla jier Dei iiiisericorjiani credinms. A posi niiiliuin vcro leniporis, rcsijfiiaia cura. a|)ud OI)'il aulein venerabilis patcr iioslcr Coiio anno Doniiiii 1178, ci scpuUus osl in ecclesiii. f>. Sorlilo igilur Aniuipinis (01), \ir insigniii liucraluract iiioribus, ponliFicalus ri-(^itiiiiie , crpit oiira sollerti ncgotia sui ollicii liaclaru, jnra tueii. Kralciiim argutus in consilii.s et ciof|iiio raciiiKliis. Iii illis (liebus surrcxil quidam niiics Ail.crlus no- iiiine, cognomcnlo Pictiot, dominus Je Saiicla Ma- luliiide", \irspuriusel locius nialilic prcsuiiipli-r. Islc furcirer rt liliiis irc ccpil cpisropatuin Virdii- iienscni elCaili.ilauncnsciii infrstarc, lioiia ipsoniin diriperc, vilbs dcpredari , doinos coiiQ.igrare. Ar- iiiilplius igiiur cpiscopus Yirdunciisis cnlamilali suorun; condolciis, conrederalis undecumquc prin- «ipibus, deliberavit, ut casirutn quo ille iniuisier satbanc divertebal obsidcret. Congreg.ilo quippe cxercitu el agminibus ordinalis cuin annorum ap- pnratu el celeris ad usus bcHicos ncccssariis, iilo diverlcrunt , castra locaverunt cl cxciibiiores po- stierunt. Evolutis iiaqiic aliquantispcr diebus , cum jim gravioribus pugiiis dosudjssent, a qiiouam sa- gitlario c muroruin propiignaculis idcin episcopus capite sagilla percussus inieriit {au. 1181, Aug. 14). Exercilus vcro turbalus el er desolatione sui prin- tipis confusus, cl ab boc diffusus, el principes qui- que ad sua non sine inesticia repedaveruiit, epi- scopi quoquc cadaver Virduni detuleruni , quod in B S^iiicliiiii Vitoiii:in rciK.-davit (nri. 1179). Ibti Mnce- dil Alc&taiiiius jiihior, vir adinoduin religiosus (/iir. 1180), et ipsu aiiiio botniiicin exiiil, et tepuluiiirsi iiifra coclesiaiii, juxt i osliuin capclle Sam li Cliri- stofoii; ciii succcssil Alcstfinnus seiiior, iioii iniuo- ris rcligioiiis quani suus predecebsor, <|iii, riuiu- qiieimiu iii soliiciludinc pastorali peracto, ainniini> sirjlioni abb:>lie spontancus rciiunliavit (an. 1185), cl rcsiduo \il(' suc temporc apmi Uekcnele d. ^cn»:, rcclioiii di\iiiC vacaiis ct oralioiii insisiciis, vil.im fciirem fcticiorc iiiorte lermiiiavil, et in monasicrio CjusJein loci coraiii altari scpnllus e>(. Alcslaniio vero scniori Tboinas abbas Maurimontis (tj-l) sulao- galur, vir nauira ei inorilius geiierosu». llic capiiam nigram aurif. igii^lam conipaiavit, ruiuas vcieris rcfectorii frairuni doccnler resarcivii, icctum ci celaiuram rcnovavit. Porro prcpojilus Sancii Vi- loni Hugo loco Tliome in abbatem *^ erigilnr, qui iiividie slimulis ag:t:)lus ct aniorc cupidilalis suo- ceiisus, poioiiii objurgalione verborum cepii Tbo- m-dm aiibatcni Saucli Vitoni lacesscre " ci toiiira ipsom simiiltalcs coiiciiarei peisonas Yirdunenses doins ei adclaiionibus allicere, quaiinus ipsum vaierel ab oflicii ijieiulura amovere.ui. istius sede fungeretur. Abbas igiiur, fraudis expers aitisque fuscate nescius, siiiiuUaium el scdiiioiium iinpii- tiens, cura p.iSloraH cessit, ne, rc octasinne sui majore ecclesia beate Maric semper virginis sepul- vergenle in delerius, fomenlum facinoris essc vi- luie maiidaveruiii (62) , aMiio Domini 1181. Cui q dereiur et nionasierium ciii preerai reruni suaruin sncccssil ilenricus de Castris. 6. Defuncio vencrabili palre noslro Conone (), ccciibuit fG8); cui siic- cedit Ri)borliis priiiiiccriiis. S. Aiino domiiiicj; iiu-arnationis !I97 vcncralil- lis paicr Lodowicus, \ir gratia ct morilms preditiis cl in icgc Domini quam plurimiim sollicilus, Slc- f'hano siibrogalur ct noslro monastcrio abbas prc- ficilur, vciicrabili fralre suo Alborlo rpiscopanlc, qui ccclesiam siiam invcnil mulliiudinc (lcbiioriini obligatam ct bonis lemporalibiis dcstilulam, in tan- lum ul ere KraTareliir :>licno ol maxima pars fru- ctuum ccclesie in solutioncm cedcrcl usurarum. >e igitiir ipsa ccclesia majori posscssionum suarum parlc in poslcrum cogoretnr cxlicredaii, curtiiii Ckbaronuin ot omnium qui adcranl, ob conlumc- p '•<-' O""-'' (^^) C"»" <'i»'^ pcrlincnliis omnibiis. ci- liain sancto irrisorie illalam, accrriina porciissus ^aralysi cecidit, spumarcccpit cl sc ipsuin iingui- bus discerpere ; sicque uliione castigaius debila, cliiigiiis pcrpeluo pcrmaiisil, nt ccieris lcrror in- riiicrcliir ct darciur oxcniplum sanctis defercndi. Iluc viso, comitissa jussit eum lulii ct iii grabatum dcferii; qiii postea rediiclus ad isiam ccclcsiann, iit4idieoposl icmpore rcsignansablialic, ad Doiniiam llariam rcvcrsus, aliquatidiu ibi commcirjOralus ckspiravit. 7. Effusa igitur contcntione superprincipes, cum crrareni in invio ei non in via, suscitaium est seisina inier rogniim t\ saocrdoiiiim. E\ ccce cum i.ilis iiilcr prin;i|ics orbis torrc agitareliircontentio, Ihnriciisdo Casircs (07) Arnuipho subrogatur (a;i. C dunensibus allaria dcKcbcricuria (70) el dc Nov.v cppia villa de Lcimerfell, el quicquid ecelosia iiosira liabebal apnd Cricmcnges ", viro nobili doiuiiio Tliomc de Uollui vcndcie compelliliir. Ilic ciim clate juvenis eeclcsic curam stisccpissel, pau- pcrtalem in se siisliiniit, siipcrlliia queqiie vitavit, paulatim bonis opcribus prollccre ccpit, el noii post miilium tempiisccclesiam, pcrdissolutionem ci coiiteiiiionc prercdcniium rcligione et boneslaie a I nichiliim fcrc rodariam, ad bonum stalum, divino " C<^operantc adjntorio, rcdiixll. Predictus anlcm pater nostcrapiid principcs el magnalcs graliosus et famosus existeiis, aliaria Montis Sancii .Mariini, Viilaris, Daylodii, el ccclesiam dc Rolioiis ** a Treverc.nsilius aoqiiircns, ab episcopis autcm Vir- 1181) ; t|ui favens consilio, auxilio, fiJe ei affectu parti imperaloiis cxcommunicalione publica pcr- celliiur. Iiilerea Folmarus Trevirensis arcliiepisco- pus pro sancie nogociis ecelesie cl suis aliquandiu Home commiralus, regreditur. Et qiiia fervcnte guerrarum nebiiloso turbinc Treveri ncquibal re- pedarc, Remis eoncilium siiper rebus ecolesie or- diiiandis ct excessibus corrigendis constituit ccle- brarc; sicque coiivocato clcro VirJuiicnsi, Ucnri- ciis, qui saccrdoiio resistebal, judicio clcri coni- pcllilur episcopatui resignare. Quo facto, Leodiurn reTcililur; qui, reciiporato pcrsona'u ci prebonda. villa ciinri appcnditiis, liuicecclcsie donari obliniiit. El ui boiiorum est proprium semper in nteliiis proficerc, icJitiis competcnles ad iisus iiirinnonnn el dcbilium iiiGrmarie assignavit, elcmosina- riamque novam intcgraliter ciim capclia consirii- xi!. Advocaiiam '* qiioquc de Calidofonte cuni laborioso sunipt'1 acquircns, istum prioraiiim, qiii ad victnin iiniiis monacbi vix sudicerc polcral, di- viliisel rcdilibus ampliavil. Qiiia vero longiim cst ciiarrarc per singui'i, in qiiibus ecclcsiam mclio- ravit, prioriius emcndavii, loca nostra remota et proxiiiia ad bonum statum revocavil, inuilisomis- sis, advocaiiam Moiitis Sancti Yiioni a vironobili qiiibus jain dudiim insignitus fuerat, ibi per ali qiiod *' tempiis romoratus, mortc prcventus ulii- -. Gobcrio dc Aspero-monte quingcnlis Jibris cmil; inum clausit dicm (an. 118G). Ilcnrico vero succc- ccclcsiain qiioqiic noslram siipcllectilibus auri ct ilil Alberliis, vir admodum sircnuus. Allercaiionc lamcn orta in iiiajoro capitulo iiilcr paries siiper clettione ponlificis, eo quod una pars Albcrium iliesaurarium '*, altcra vero pars Rober- tuin dc " Grandi-pralo *' sibi vellet episcopari, Alberlus in curia imperaiorisobtinuit ; qnilandeni, oburta scdilionc intcr cives ci forcnscs, lancea a " aliquol 1. '* e. corr. 1. piliri 1. ct argCDli dccoravit, labulam argcnlcam ante majus nliare dccenter fieri fecil, clanstnim a fundaineniis crexit, cl fere omncs ofTicinas roparavil, ct iii ul- limo viic sue icrmino opus iioviim dccorum et 6!impluosum in monasterio incepil, in cujiis par!e loci moiiastcrii, in capclla scilicel bcale Virginis, so conslitiiil sepcliri '*. In die cliam annivcrsaiii VARI/E LECTIONES. " Cirncnges fd '• jupciscr. I. '' Rcborisft/. '• Advociam I. '*se- NOT^. (67) Dccujiis gcnerc cf. Albericufn a, 1107. (09).R,ou/fli/- Calm. (68) Epiiaphiiim v. ap. Wasseboiirg t. lCCXLil, (70) Rarecourt. Cai.m qui eliam causam inoilis fusins narravii. 970 LAUltLMII UE LEODIO 980 Bui qiiaitra^iiila soliilossupci' (fomiiin iiiiain iii ina- A VirJuiicitsi», el TheoiJeiicus ijecnnus VinliiiieiikiM ccllo fralribus assignavit, qiioruin inctlielnieiH iii (~3), Jiccntcs cnm csse ncu|iliyliini ct illiiteraiuni aniiivcrsario pio rccurdalionis alilialis Ricliardi iioc dignum ponliflca(U6 bonorc, el iii lanluin eiiiii jnsftil cxpendi. liiijiis leniporiliiis flnriicnint vcne- vcxavcrunl ul pcrson^iiid.T ire Itomam iir(;ercliir rabilesel lioncslc pcrsonc, pcr qiian juk, ralio, di- (V-i). Mic , dcbignaio c deiii a siiniino i^oiilifice ler- Bcrciio, rcligio, cl lioncslas, vigiiii ct floiuil in isla niino, ponliliealu rcdcre conipnlsiis cs(;qiii ciiiii ccclcsb ; cx qiiihus Ires apnd Sancdiin AKcricnin Virdnni reversiis csscl , inrra leriiiinuin sibi pre- abbatizavcrunl siiccessivc, Martiiiu<) vidclicet bomis rixiiin liilcu nioic dcpo>iia, in inajoic ccclcsia inan- cl Iioiicslus, posl Marlinuin Jacobus, vir admo.luin daliir scpuliiire {an. 1210', Auy. 25). IIoc defunclo, religiosus cl sc'cnlia lillerarunt imbutiis; posl Ja- succcdil Joliannca dc Aspero Moiitc. gloria dign-:» cobuin Nicbolaiis, hujus loci Uicsaurarius. |IIic cl hoiiorc, qiii devotionis fcrvenle gpiriiu nionasic- Nicholaiis albatiam Sancli Agerici inuio forti cir- licni quod diciliir iu Praio i7u) a fuiidaineuiis cuni cumdedilel curiam cxlra '* anibitiim miuoriiin quibusdam oflieinis ibi erexii, canonicos inlro- reiiotavil, Iionea rcpaiatil elcxlruxil '".] Niclio- diixii, rcdiiibns ampliavil ; qiii, scpleniiio Virdoni hus vcio de Cba.slcs in Wakiodorensi el llaslc- felicilcr pcraclo, ad cpiscopalum iraiislatus esC ricnsi (71) inonasleriis in abbaiem esl assumpltis. Mcllcnscm. Iluic .siicccdii Radul|ilius (7G) caiitor Pieierea fioriicruiil in hac ecclcsia viii rcligiosi Lauduiicn.sis (an. I22i), vir miiis-cl mansucius, qiii Slcpbanus dictus Tyccans, Ucnardns fraier cjus, ''cdii nobis allaro dc Uarecorl ; qui, vigiiui el uno Wcrnerus dictus Piganus, Hiigo diclus dc Ucllo- a""» '" poulilicaliis regimine pcracto, homiiie de- loco, Rcyn.ldus, item Iliigo diclus Fabcr; qui, posilo, iii inajore ecclcsia scpelilur (a». 12i5, /4pr. humeris oneri viriliier suppositis ", Lodowicum 21). Radulpfio vero defunclo, Guido de Triagnel vcnerabilem palre.n noslr»::! in niclior;;lione cc- ponlificalns sorlitur lionoiem ; qni dum Viriliini elcsie strenue conbiliis el auxiiiis, fide cl affectu adveniarcl in sede poiiiifieali intronizandiis, llaio- adjuverunl. niscaslro advei.icns, febrc corrcpliis valida,defuii- 9. Robcrto viro sireniJO In ponlilicatus culniine clus esl , ei sic gaudio iii inerorcni coniinulato, snlilimalo, viriliier et discrele ncgolia ponlilicatus Virduni advccliis csi ac scpulliis in ccclcsia ina- procuranii opposiicrunl se diio nobilcs viri Hcrbci- jore. isii succcssii Giiido de Mcllolo eodem aniio iiis Dyvous (72), dccauus Reinensis ct canonicus ^ Qui cuui vigiiui juraios civiiatis , qni sibi donu- Citidoiiis rita uberins nanalur in Cestis episcoporum Atilissiodorensium , a coeiim Bibl, mfiuuscriplortu», I, p. 497.177.); ex (fua NOt.^. (71) F(iUi«or et H(is'ieres. (7,1) Sainl-ytcoias aes frez prope iirbem; cf. (78) OTtoi» ' XI, idl J/rfi.iiiiiis clcirtatn aiiiii li'Mi , ap. Cuimct II, p. (75) Cf. Innoccniil III, [..■.i)« rpist. CCCC.KXXVll. '74} SjiioJo L.iier.iiif iui . De tort.i aocuiuluiri .\ni! 6. Viioiii. nlur, Ml GKSTA iriSC. VIUDUN. ET ABBAT. S. VITONI. - CONTlNtAT^O. m liiiim el jnRliciaiii «'jiisJcin urbis iisurprjvcranl, A Joiies irrog;ruiU. Inter qiie tiirreni Saiicti Pauli veltel di-j cbclin( niiililuin, ci ;iiidi(a dijinlifaiile revo |ioraiis, civiiatis et riviuin Virdunonsiuni ad episcopiini porlinebat, el qnoJ prxdeccssorcs Virdn- non&es episcopi, longc rctrcaclis toinporibus, caui diu pari(1rci»o.sscdcrant plono jurc, sed per incu- riain aut iinpuioniiani quuruiidnni qui immediJle pr.oruiTaiii pontilicuin, cives asluti jurisdictionciu civitalislcniporalen ci jitra cpi^copaiin in tniiliis iisiirpiveraiit, ncciton majorcs ct gcabiiios cron- vcratit, per quos c;ulein civilas iis lempotibiis regobnlur. Iinpusucr.inl quoqito publicas oxncliunos et|)edagia, cx quibus sc rotnpublicani gnboriiarc, i!iiiros<|iio et nioenin riviiatis fortiricare dicobniit. Quibus ad suain prasoniiaui evoraiis, i|ise, ul eral prndeits aiiiino, secunJiim doclriuam evange- licam prinio |)cr se ipsuni iit blnndis sernionibus et dtilcibus inductivis ipsos el carilalive mo- nuii el rogavii, ci pjstniodunt pcr atios magiios et sapicnles diligenier inlcrpellari fecil , quntcnns iurisdictioiiein ecctc»i;K laiiler usurpalatn cl jura cpisoop:ilia qu.u subtrnxcrnnt , ocrlcsiae rcsliiuo- riut et prxsunioiiiiis siinilibus abstineroitl. Quod surdis aiiiibus obaudienlcs, efliccre rocusnriini, pra'tenifent«s sub licia veiboruin suavilate, sirni moris cst patrix, excusatioties inuliiplices in pfcratis. DeiiiJe via legia cumpulsits pioccdeic, ipsos caiiunice prxmoniios et superbo oculo paiero nioiJti» recusantes o.\cuitiinuiiicalioiii» niucroiie porculit, qiiatn, sicul juris eral, atloo aggravamnt, m iii personas ecclosiaslica: ceitsut\e norvus progrossibiiis ulira non esset , suslincnles aiiiiiiis obstiiiatis, ct cx corrcctionc pciiinacioies eOecii, ibant ab obicc Icvioios. ViJens autcin neqniii ini ipsorum, in quibus ab aniiquis progoniloribus usiira el dolits viguerant et vigebaiit, pr.ovin iloli- leratione cum so'euini procossiune clcri loiius civiiatis viltam exiens, et corpus Christi faoioiis extra ferri, civiiateuiipsam el lioiiiinos geiierali supposuil inierdicto, dimissis ibidein sacordolibns aliquot tanlumiiiudo aJ peiiilctitias n^uriciiliuni el baptisinala parvulurutn ; el suspicans qiioJ rontra ipsum libenter siiii»iruin aiiquoil tnulirenlur, si posscnt , sese in casira et munilioncs epi- biopntus recepil. Ipsi autein cx iiis indiijnanlissiine provocati, spiritu rcbellioiiis assittnplo, coRpo ruiit noii roiie cugiiaro, qualiiei iiijustc justuin possent uppriinere; sicque facluin cst , quod dic quadain coniiniiiit dclliniliune iniLT sc babita el edicto publico proclaHialo, cxierunl civit;iieiii ariKaii in fraguro niiiiio cl tntnuliu poinpalico oinnes a juvenc usqiic ad senciu aruioruin gcslabilos rl dcbelljrc valciiies , cuiii nntitiliiis cunducliliis nustioro qiiasi duodecies inillc xstiinabilos, nd icrratu episropaliib v;istaiiiJaiii ; iiilor quus, ul reriitr, qnidniii tliicaloruiii et inajor coriiin in vilii- pciiiiin ponlilKalis liutioris niilrniii opiscupalein gaIc;K Suprjposilain defcrebal. Eadetn vcro dio i-pisropus ciiin quibusdain suis aniuUs exicral Charniacuiii caslruin ad prx-danduin , ul crcdiliir, aiiiiiialia, qna; Civos eMra civjiauiii iniitiisorjiil '' depjsceitda; sed a Joiigc prxvisis hosiiljus, 6ui genetis rotniiivn, (|uu; noit prucul abcrjl, c( proi|ua niandaveral, cunvonit *** ad illiitn. Qiiiliu.s congiogati» nuincro paycis, vitlelicel treceitlts aesiiinabilitcr viris et inni plnriljus, ut creditur, iiii- lilia: lattien porilis ei nrinonim iiuiuslriis, ciicunispeclus episcopiis, liabilo brevi consiliu cuiii iMdciu.uccupiilo pioiiioiiiorJo circuinolndoiis adversarios bcili indocluscl opposiio soli siipposilos. 01 (ani piudciitor iinaiii putoiiier cnni snis irrueiis in eosdeni, otnnipuletiU iSco, qui ducuil itiatiiis buoruui ad pra:Uuui, caubaiii suain (uenie, iioii lain viciuriose quani miraculoso devicit cosdeni, et " etectuin nialc verdceiii rebe/lati(iuin iii deliciis suo Iroiiiilu coiiculcavit, qiiibusdatn m fugani fOiivcr»is, aliis glaJio c«riuou(ibiis ot celcris capiis duciis; fuiique capioruHi numeru» ca- pieiiUHin uiullo uiajur. Jii quo cunDictu s^icerduialis iuinislerii e( pontilic:iIis (nodesli;e nou vbl.ms, totalitcr iiulluin Usi( , sed aiiiiuaiidu e( exhuitaiidw suo& ad pugnntn plus oQit iu Int^ux- quaiii ipsis iianihus prorccit ntl puj^njin , oijleulaque vicioria , ad casirum , unde exie> ia(, tuu) K^udiu iegrek;>us e)(. l'jucis au(en) decursis diebus, cives virga corrc(.lioiiii edocii , VARl.t LECTIO.NES. " oniiseraHt ? •* couveni»s«i td. " m ta. r^OT.-E. (77) UMriiy. Duut ti *V«(,onri//<. quae *.ll* duabus f«re Ktica a Vip^uuo di>unl t scpictiirion», mridic ut orictit« urbis. II ^^ I.Al UC.Nill [)!• LWoblO 584 qnod lotrp,^. rivcs nrl.om qna<(:.m .lio. vi.ldirol A Iribns. scilirol lol.-innc M.-llonsi . Rr.goro Tnllcnsi. fe.u srcn,..la ,,osl fe.lnm wnc.i Baril.olomci. crm n,„l„lfo Vinlunonsi. Willcrmns :,bl,--, S:,ncli M.n- man,, forli ol armnla ciennlcs. numero irc.lecim gueii oligilur. Oui rum monDol.MS Im.jws lori fariu» nul.a ad bolla expo.Iili, eos (78), qni inierius in f„issot prior FlnTini:,ronMV inronii .linum priora- tnun.l.on.l.ns crani snpradiclis, virililer invaden- tum ocdosi.i cl omnil.us om.inis on.nimo :c .lirntum los, cum v.x csscni numoro irecenii , eos lamcn ei a:l nichilnm rclariam. Hic appon.Icns in «lalcr:. .l/!v,cerunl, cl cx cis capios duxcruni fore ircccu- consi.leralionis, sibi a.l .lo.Iorus co.lorc si rlrscs > mciioriTii. (K'Cini:>s rynvas (80) ol A ni!Ou-;qiie lis nlrimqnc swdnrcinr. Inlcrca civcs Vir- vle Oli.iniOi;! . (|nc prr 40 nnnos prioralui Fiavinia- cciiS'! S'.il)!ale fiicr.'>i!l a roniile Lunnrisville (81), per iiKhisiri:im >u;un cl labort^m, ct pcr (liiccm Lo- tltorin;;ic M.ilhcum n.i liiiMim siium revocavil, ct fcie meiiicialem villc dc Fl.ivigiiei , qu:im dnx Lo- llioringie V;illicns s.isivcral rl siio «iomiiiio manci- paxcrat, ciim miiliis rebiis nlii» rcncqiiisivit. Qnnm commojus hulc loco exiiieril, ipsi'» renim ct e«li- ririorirn mofiimcnii* dcciarnitir. Igi'.ur pro liiijus- ccmo^i! ei niiis botiis ;til nlib:>riain S.incli .M:msncli »p»o iiivito trarlus fnii. Qui illo Irnnsvoclns , invc- nit ecclesiam lam lioiiis spiri(u:ililius qiiam lcinpo» ralibus disf^ipnlani ct prnvibus dcbilis oneraiat)). Oinnos fire reililiis ec( li sio profundissimo dcbito- duncnses liincnles, ne episcopiis caslrn lornrel el exciibilores ponorcl in lurribus nosiris, quilius arcoret inlroilum ct exitiim civibns, proposiienml turrcs dcjiccpc, nc cis csscnl impedimenlo. Lnpici- (lis crgo gcnernii ediclo congrcfjnlis, ceperunl tur- ros insiruinciilis suis fcrreis cflfodcrc, iil cas vnlo- rciii facilius dojiccrc; cujns rci gcsle mcmoria mo- nimeiilis pnlcntibus in posieros pcrpeliio polerit derivari. Moc viso, vcnerabilis pater nnslcr Willer- niiis aninio gra* ilor conslcnalus, cives copil mulli- niodis rogalibus pulsare , nc lanlum facinus pcrpc- irarciil. Qui niillalcniis rogalui ipsins voluerunl acquiesccre, nisi siib lali condilionis paclionc, quod, si cpiscopus occasionc liirriiim ipsis aliquod t;ra- rum ililiivio submcrj>os reporil, el calices, lcxiiis, " vannMi infcrrci, prediclus abbns ciim capiuilo lcnc- crnce'* casiilaliavii, eci Ifsiam de Cl.ilcigneis a romiic Tuiicnsi ciim nppendiciis siiis, allare vero ab epi£C0|)0 TuHensi Rogcro ncquisivii, ?Ilarc clinin de Germai ct de IJiires nb codem cpisropo cuin ap- l^endiciis suis oblinuit, cl niulta nlia , cx qiiibus cmnliiinenliim nd nnnaam vnlcnlinm centum libra- rum possii provenire, ecclcsie Reati Mansueli ac- quisivit iiifia spaiiimi ocio ^nnorum et ditridinm, quibus prernit erclisio illi. Qui, inqiiam , Willer- mus abbas eccicsi.^.m didnm, cui prceral, non spi- riiu:ililius so'uminodo , Tcrum eiiam lempornlibiis copiosissiine etnilil inrromenlis. Ilic de priore suo J;»onbo tiiclo de Vifcni:cics, ciijus viiam el mores »:iijs romposilos ct lioncsios nnvcral, de assensu R idulfi Vir-Jiiicnsis cpiscnpi abbatem apiid S;in- C uin Agerici!:ri (re;ivil. Ilic pius et ninnsuetus, (lunmvis brevi ablializavcril lempore, nomen bonum loco i'Ii acqiiibivit. Fuit onim vnlJe gvaiiosus el inulia imna in loco i!lo operalus est. \\, li;iliir vencrnbili paire nosiro 'Willermo ab- baiizante, scdilio, dc qii.'> suprn mcntioiiciu fecimus, qiie inier cpiscopum Gnidonem de Melloio " ex rcliir cis in duobus milibus libris forliiim oblign- tus ". Obsidibuji igiiur dalis el paclione confir- inflla, Currcs iii slalu suo permanserunt. Cives vero il:\iisurani curie, domum portariam cl lapidcs cc- clesic, s(^ulplos mullis sumplibus el poliios, ad va- lcnliam fcre irecenlnriiin librariim, ad clausuram siiorum mcnium el propugnnciilorum deduci fece- riinl. F.piscopiis igiliir liis ct consimilibus in irain concilatiis. vidcns sc nitliil posse infcrre gravaini- nis civiiali cl civibus, omnein Scanliam a summo nsque dcorsum et tolum snburbiiim stipcrius iisqtic ad S:)ncium Amanlium, ut sallim vel sic furori suo snlisfaccrel, igni fccil conorcniari. 12. flujiis tomporibus cum Fridciicus impernlor in siipcrliia el abusionc in ccclesiam Oei rabie dese- vircl cfferala el frnude licreiica scrponlino lapsu universum pcne orbem inqtiinaroi, smnmMS ponii- fcx IniioccniitislV, reluctandi gratia Liigdiino Gnl- lic appulil {nn. Mib) , non nl liosliles confliclns li- niidus d*rclinarcl, soJ ul polins el seciirius reluclyri valercl. Fidci i^Mliir armnlus clipoo , adjnlorio frc- liis divino, ei se virililer opposmi, ne vcrilatem falsilns obutnbrnrel, ne cqitiinli •niquiUis prcvn- leicl, ne fidcm pcrfi.Iia (Jcbelliirc!. Exerio igiiur poleniissime Pciri glaJio, in ipsum excommunica- lionis dicmvil scnlonliam. Posl bcc communicalo lociiis cleri consilio , iiiiivcrsalis ccclcsie jndicio prcdiclus Fiidericus soeplro imperi;ilis bonorispri- una pnrio, ei cives Virduncnscs ex altera versilm d ■ atur (nn. ISIC:: eujns scdc landegravius sublimn- ti:r, in l;iniiii)i invaluii, jLopiscopus prediclus^iua- fuiiiqiic potiiit, res , redims ct bona noslra m.iiiu violenl.i subripuoril. Comes vero Bar.-ei.-:s biiic, dominiis qiioqiic dc Asprcnioifl iiide. Bonis crgo noftlris dntis undocumquc iii dircplioiicro. compiiLsi siinuJS iircessiialc urgente lonun noslrum iiivili dc- •ererc. Dispcrsi igiiar per nosiros prioraliis cl per alia loca, lamdiu irrequieto ibi mansimus animo, liir, II'. calliviice fidei mnlcrinli glaoio fcrrel ."uxi- lium, ui nb aliero allerius insnflicicnlia snpplcniur. ciiii» bi duo pladii mulutim a se mcndiceut anxi- liuiri lilqiic ad invicem sibi virc.s dcbcant nllcnias jiiipcr;iri; qu' brcvi supcrvivcns lcnipore , ?!i.e morle sna itilulit mcsticiam el dolorcm. Isio sublaio de mcdio (an. 1247), crcctus csl in regom vir no bilis Willermus, miles acerrimus, filius comiiis Je mcrlolo I. " oblioali I. (80) f»'^n»as i. e. Einvaux on Neinvaux prh VARLf: LECTIONRS. NOT/E. (81) Luneville, M7 A.NNALLb S. MTOM VlKDtM. m iiobndc; qiii nuillis coinntiksis prelii* coiilra icgcin \ libias [«•cclciiaii» " iioslrjin] gra»averuiil •». Cuui CoiirjJuin, tiliuin proiicli FiiJerici apuslalc , el ali«|uibus capliii munilioiiil>u8 cl caslelliK, iiinuine- rus pvr|)«dtU8 csl inbidias et «iolorcs. Innoceiilius vcro siinuiius ponliTex pro (uicioiic ecclesi^iiiice li- burlutis, 80 a.• » n 958. Obiit Bereiignrnis cpiscopus Virdiinensis; 1)88. Pipinus, Anscgisi filius, cepit rcgnare. A w c r cujus tetnporibus bcatus iMadelveus duravil usque sucredil Wicfridus, qui fundavit ccclosiam Saiicii Pauli Virduii. 986. Obiit Wicfiidus cpiscopus Virdunensis; suceodil Addbero. ad lempora Karoli Magni. Isie Pipinus d«x ei illuster princeps Francoruin ciitn iixore sua illuslra :nairoiia Pleclrude dcderunt ccciusie Sancti Viiotii vilbm Pa^idain ciim perii- uciiciis suis cuin silva spaciosa que N;>ucn sancti \'itoni dicitur, aniio septwno Childoberti n^gis. YAW.E LECTIOMiS. *' ««p>i, s* ilicel tisquc post uioriein TbcoJerici cpiseopi Virduntnsis 1086. Hoiluin in Sailianaco. 10'S7. Obiil Willernuis diix Norinaiinonim ei ret Co!"'ardu 1124. Concordia facta esi inlcr regnuni et sacei- dociuin. 1125. Obiil Kalixlus papa ; succeJil llonoriiis. Heiuricus quiiitus iinpcrator obiit; succedil Lolha- rius dux S?xonie. 1129. Ileiiiricus episcopalum rcddidit. Orsio ab- bas Sanctl Dionisii Uemciisis cligiiiir. 1150. Obiit llonorius papa ; succedit Iiinoccn- cius ®*. 1151. Orsio episcopatui reniiiiciavit, ct AJelbero. arcliivliaconiis eligiliir el dic saiiclo pasclic Parisius consecralur ab lnnoccntio papa. 1152. Turris Yirduni capilur et evertilur 1158 Obiit Loiharius imperalor; cui .succedil Aiii;luruiii. Viclur papa. Traiisiaiio saiicli rsicliulai 111 Bar. 10;i8. Obiil Tlicudeiirus cpisriipiis Virduncnsis; MKCedil Hiubenis, cl Urli.Tmis p»na. 1091. Oliiil lleriiiiaiinus .Mellciisiiim episcopus. 1095. Lousecialiu Hi< lieri episcopi. Conciliimi «•pi.si oporuni peiic loiiiis orhi», eiccptis Loiiioriiigis Ah:ii);iiiiU6 Baugnriis, apHd ClaruiiiiiioiUeiii Avernie esl cdiigregaioiii. lU97. Siellj que ditilur (oininfl.i nppirtiil. 1098. Obil 1'rbaiius papa ; sucredil Puscalis pjpa. 1139. Ohiil Laurencius ablias Sancti Viloni; Se- gardus siicicssil. 1142. Obiit Segardus abbas ; cui Cono suc- CCSsil. 1145. liiiiocencius papa obiit ; succedii Celc- srmns. i\'ii. Ohiil Cclestinus papa ; Lucius succe<:sil. 114.".. Obiii Lucius p.^pa , Fjigenin» sticcodil lor- ciiis. 1H7. Eiigoniiis papa corpiis he.ilissiini P.iliis Viioiii in ip>.iu9 die fcsli\ilulis in novo ferelic VAHLL LtCTlU.NLS iltt c, t{ri)tu$. 99» AN.NALtS S. transposiiil, cl in liio rcsii^ii.ills Sancli Mnrlitti CC" ciesiaiu ^♦'aic M.nif: iledicavil. lliiO. OI)iil Eygenins p.ipa; siiccciiiC AnRHtr»sin<«, ei poHica Adrianns. ConiLtnstnm csl nionasicriiMn SaiiCic Maric Mng'I.'ilcne cl ni:isinia pars iirl>i*. n.S2. Obiit CorarJus rex I\om:morum; siicccdil Freiloriciis (lux Elisalii. H53. Ikllum anic Mozon, ul*i Mciienses inierie- riinl. Asr:i]on» capta a clirisiianis. Ken Loili:u'in- KioruMi tVcdcricus pcrrcxit Uomam ad impcriuiii dihilintliim. il5G. Ordinalio Alberli cpiscopi ijuobus aniiis anlc oliiliiin Ailelhcroiiis. II 08. Oliiil A(l( ll)Cro rpiscopus Virdunensis. 1101. Obiil A(lri:)nu$ p.npn ; succedit Alex:in< dcr III. H<)3. Oliiil Alberius episcopus Vird:incnsis cl inonncluis S;utcii Viloiii ; surcedil Ricliardus diclus lnf;ins. 1171. Obiit Ricliardus cleclus Virduncnsis ; Ar- noUlus snccedit. P-assns csl sanctUK Tbomas Can- iiiariensis episcopus. i!78. Obiil Cono ubbas Sancti Viloni, qui turrcs iapideas ci locum Thezauri dic.um fieri jiissil el fercirum sancli Viloni coinpleri. Cui succcdil Ri- cherus. 1179, Richerus sponlanea voluntaie fmitur; suc- cedit Allcstannus jiinior, ei ipso anno obiil; cui tuccessii Alleslannus scninr. 1181. Obiil Arnoldus episcopus VirdunenMS sa- gitta in capiiepercussus ante caslrum de Sancla fiianehulde ; Heinricus succedii. 1182. Obiit Alexander papa ; succedit Lucius pnpa. 1183. Al!eslanniis scnior abbaiie renunciavii; Tiiomas abbas Maurimonlis subrogatur. 1136. Obiit Liicius papa ; succeilit Urbanus.llera- ricus episcopatui renunciavit, et Albcrius clj- gitur, 1187. Thomas abbas renunciavit ; Htigo suoce- dit. Obiit Urbanus papa, ei Gre^orius succcdit : ai.es s. viTo.Ni vmoiJM. m 1-243. Succeilil fimncciicius iii p.ipalu. A 1592. Obiil Ticricus abbas; Gobnlus cliniosina- rius elifjilur ; sed riiilippus Dorne prioi ioi)e doniiti pape Jacobus ar- rhidiaconus Lauduiieiisis succedit, iialione Gallicus es civitatc Trecensi. 1256. Jacobus Virduneasis e[iiscopus cx pape precepio Ir iisblus esi ad palriarclialoiu Jcrosoli- luis ; cui suvcedi^ llobcrius MeJiolaiiensis. 1259. Obiit Ciiillcrnii.s abbas. Vacavii se«lfs pcr K Maisel cclerarius. Obiil Tbonias opiscopus Virdii- ocio amios, iluraiiic lite inler duos elecios, vidcli- cel Doniiniruin pr«posiium el Raduiruin pnorem Blunlis Saiicii Mariini, qui tamen obtinuil; ol pro- pter lioc suinpMi(>suni opus nionasterii cessavit, iiiuliis iiitpc^iiionibus *" el daiiipnii per cnin huic ecticsic faciis. Obiit Alicxander papa; suicessil Jacobus prclalus Viidiiueiisis episcopus pairiaixh.i Jerosoliiiiis, dictus llrbaiius papa IV, qui sollciu- piiitaleiti sanctissiiiii sacraniouli iiislituil. 1264. Obiit IJrbaiius papa ; surcodit Ciemcns. 1265. karolus coaius Andegavensis, fratci Ludo- vici rcfjis Fraiicic , dux cxercilus chrisliaiiorHm, dcvicil Manfriduip tocius chrisiiaiiilalis iiiimi- cuin. 1267. Obiil Clcinens ; succedil Ciogorius. ^ 1270. Obiil .sanclus Ludo^icus Francorum rcx. 1271. OLiii Roberlus 11, episcopiis Virduneiisis ; siiccessii Ulricns de Salaiiacho **, prcposilus bcate Marie Mngdalcno. 1272. [Obiil *'J Grcgorius papa ; succedil Iniio- ceiicius. 1273. Obiit Ulricus episcopus Virduuensis ; pust hunc vacavit sedes per ties annos. 1276. [Obiii •'] Innoccncius psipa ; [succedii "] A Jrianus papa, el iude Jolianiics. Succedit in epi- ecopalii v«.-roGerardus de GrandiBsono. 1277. Obiil Johannes papa ; succedil Nicholaus. ni-iisis;- succcbsii Nicolaus dc Nova-viila snper Ilorne (h5). 1312. Nicolaus episcopus Virdunensis resignavil oiieri sui episcopatiis; cui succcdii lleinricus dc Aspcro-iiioiile. 15U. Obiii Ileinricus de Luceiiiboutf;c iii pera- rsilor, qiii in pcrceptione eucarislic el in amiiiini- .'tralione *'■* saiiji^ninis Cbristi ventno apposito i» ca- bcc intoxicalus ost in Ytalia. IdlO. Obiil .Nicilaus abbas Sancti Vitoui; ciii succedit Symoi! dc Nanceyo, prioi Fiaviiiiaci. Ma- gna raincs el niari.-no inorlaiiins hoininum 15i8, Obiil Syiuon de Nanceyo abbas San.cti Vi- ioni ; cui succcJit Theobaldus de Duzcllc, prior de Munaii. 1519. 0')iit Tlicobaldus abhas Snncli Vitoni; siicccdii consanguineus cjus Erardus dc Bazelle; qui Jebita ci inipinoracioncs""' suorum prc-deccsso- rum dtlevit. 1325. Archidiaconus Trevercnsis, res Bocmic, coiiies rtaiensii, et dux Lu(boriiif;ie cnm eoriiiii coiniit.-«lu (cr iii aniio ruerunl anle Meten. Proptcr hoc ralries ' tola tuit combusl!. 1332. Facta sunt tonitrua el corriiscacioiies in ciastino nalivitalis Douiini. Majoies civitatis Vir- duncnsis a commuiiitale civitniis roligali fuerunt. 1336. Conbusserunt civcs Virduncnscs \illainde iO> 1278. Obiii Gcrardus de Giandissono episcopus Buxey (S6), el ipsis redcuniibus, »d poii|ein de Virdnneniis ; succcdil fraler ejus llenricus de ^ Way (87) iiiulti rueriinl occisi ei vulneraii a Ba- Graiidissono. ronsibus , et Virduneiisis episcOpnlus pcr iraJicio- 1281. Obiil Rudulfus abbas ; succedil Juban- iicm lirs. 1286. Obiil Johai.iics abLas ; succedit Tiericui. Oiiiit Heinricus de Crandissono episcopus Virdu- iieiisis ; vacavil per i aniios. 1290. Succedii in episcopatu Virdtmeiisi Jacobus dc Revigr.eyo clericoium gonerulissiious. 1540. Krardiis abbas Sai.cii Vilonl fieri jiissit duas majores inedias «'aii;paiias'. 1346. Rex Aiigloruin prope (Juxci (88) dcbellavil, rcgem Fraiiconnn, el ibi occiibueruni rex lioeinie, dux Lotboringie et alii multi principcs. 1549. Obiit IleiiiricoE episcoptis Virdunensis; VARIiC LECTIO.NES. ••impilionibus f. •• saranncho in rod. /«•j» ; Saviiiaco Lnbb. *^ detil c, *• if. obtinnil. **.Tninislra- Vioiie c. '••iiac. 1-2 'palresc. palria ed. 'capanasc. nota:. (Sri) NetmH-iur-Ofnt iii Barrensi lcrrilorio. (87) Wnrc. Pn u>s. (St!) iiiiiy. {8S) Piicliuiii ;'i'Ud Crci^s) iiileiligi.ur. 995 ANNALI-S S. VITOM VmDljN. 998 Hciiirif.vis »lc Goimiiify cligiliir. Ili«; iion fiiil coii- j^ gnifico ci siimpluMO niiiiqtio opcrc ecclcsic Saiicli ririii.'iliis. ()i)iil F.iardns :il»l);i3 S.mcli Viloni^Ha- Viloni, pcr I.odoifum cl Giiiilcrmum abii.ilcs iii- sliavus prior (Iari(li-roiiti.s iligitiir; si-(l It:i}n:unilus ccplo el »'1 iniixini.im iuiii.alisiiccciscopatus Virduncnsis. liC3. Renovalum fnil analogium el toia scpiil- 1430. Slephanus abbas de minori cainpana Re- D lura ocio Virdnncr.siuni ponlifltum in (ymiicrio giiialdi abbatis diriipla feclt majorcm. Obiil Liido- bujiis monaslcrii Sancii Vitoiii quiescenliuin olim vicus de Bar cardinalis ct episcopus Virduncnsis; et anliquilus aiilc ni;ijus altare. sucfcdit Ludoviciis de llarracourt, caiilor Virdu- 1475. 'Obiit Anionius abbas hujus loci. «>cnsis. 1476. Mors Caroli Burguiid. apiid Naiiceiiim. 145!. Slcphanus abbas Sancli Viioni ex illo ma- 1481. Obiil Mal!:eus abbas , succedil Geiardus'». VARI^ LECTIONES. 'maicc. regil decsse viJdtir. * dcPit ed. ita ut Stepltaiins (\ecjinaldi uepos dicnlitt. 'llicodciif. ' Sciiecey ed. '"Ita legi tidetur. * scquentfa atiit matnbiti addita tuni ^^' ouce pofi hunc annum vurii} »a'c. XyifXVlI et XVIII matiibut usau i a. 1741 iciipta iuiH oniist. AN.VO UOUIM UCWIV-UCXCII. SANCTUS STEPHANUS DE MURETO ORDINIS GRANDIMONTENSIS INSTITUTOR ET FUNDATOR BT ALIl GRANDIMOINTENSES KOTITIA HISTOIUCA IN S. STEPHANUM {Gal. Clirisl. nov. 11, C46) I Siophamis 1 <\e Miirolo, s;c diilus a looo iibi per annos forc 50 vilam «pJl soli(anam, prinms pnor, iiisliliilor »n rimiiainr ordiiiis GraiKlinioiilonsis, eral ev nobili prosapia Arvnriii;c, Jiliiis Slopiiaiti vicosl conoilii»m goiieralc xvii hal. Dccoiiil). 12i7, ac deiiium por Gleiiicnlem papam V, apud Av. nioni-m, \ii Kal. Maii, sub an. I~j0',l. Sanoliis S!i'pbaiius u s;ecnlo ad Gbristum inigravit iii cclia de Muiclo, d a- conus tantinn oxislcns iii ordino Kviiariiin, in iioc iniilalor eHooliis allcriiis S. Sl(|ibani proioinarlyns ei lcvii.e, a.'ialis sikh aniio oclogo.Mino, pl nns miiaculis ol sanclis operibns m bius Kt^biuiiii, «p;t. la »11, conciii ronlc sopiimo cr.in bis.s<;\l(i, aiino i lit, coin iii creiuo vixissct aniiis fcrine <|iiiii coKigi potcsl : !\iml'Of.us luces jnni Fcbruus egernt oclo, Lvcifliius Sicplioiii cum spirilus osira pctivit. Anno millcno cenleno bis ijuoque dcno. Adjuiulu iiuiirio, rcijno cailo sibi pnriti. Propusito fiic crucifiius cum Cruciliio, Cliri^lo scrtiril Siephanus per ijucni modo vitit, EotbMH aiino 'll''^! corpus ejus dolatuin cst Grandim. vii Kul. Julii. Eiiiii pauio antc morlcm invis«>- rani duo tardinales S. scdis logali, Giogorius lii. S. .\ngoli, cl Pclros LeDnis, qyi w>lam ejus viveiidi raiionera di.Jiceratil. Fuil aiitein sanoloiuin oo.-tcs.Noruin ouiaio{; ;ipii.slolit:is apud GiaiiiJiinoiilcm. a.l pioinui ,audam c oiicler mitlibiis a Gi;i'iili!iioiilo distabal , luiict|iic solfiiini ai^paraiii legaios felcbravu rcb'vaii')!ioin S. S!fph;ini, cun\0(.aiis pUiriniis prj;:5ulibus abl.aiibus cl rciigiob:s virii, dt.cur!>is ab eju» 099 S. STEPIIAMS Cf\ANbIMO.\TENSIS. 1000 ii:«iisiiu aiinis 62, (1) mnhh pr.eviis mirnculis, ail (lcciaralioiicin s.indimonia' cJHsilem divinituj pcri^j- ualis. ViU cjas amplioi- liabclur iiiaiiu cxarala iii codicc aLl.alije Giandjmojiiciikib. I\) lii siMicilis I). dc G:iiii<;ie iii n^sia bililiolli. asscrvalis. Iii piJ-sulcs adfuissc lepurilur f;arioiii7.alioi.i Si.'p!iaiii dc Miirclo. 30. Au};. 118K, ab cjiis oliiiu (ii. H(mii icus Hiluric. K.iimundu», a/. Haitiaudus Apaiiiicn-iis, llelias Bunlc^ral. S,ul)rainliis Lciiio\ic. VV. Tk lav. Heliai» Sauton. Adcmarus Fclragoric. GcraliJus Calurccnsis, cl DcrlriijKJus Agiiiiifnsis. NOTITIA LITTEUARIA. (Uisloirc littiruire de la Frnnce par de$ retigieux D6n^diclita, l. Xll, p. 416.) 1" Nous croyons pouvoir mctlre au rang des ccrits dc sainl Eticnne !'acte remnrquaLle par i(^url il ««> coiisacra a Dicu (2). li est trop cnurt cl tiop cdiliaiit, pour iic pas le rapporter ici : « .Myi rjieiiin;, je re- iioiice au dtjmoii cl a ses pompes : je iiroffre a Dieu, el loc remels entr« les inains du Peie, du Kih ei du Saint-tlsprit, uii scul Dieu en t.ois persoiines, vivaiit et vcritable. • Tel clait racle qu'EtiCMic ecrivil, apics avdir mis a soii doigt iiii anne.iu, cumme la niarque de ralliance qu'ii vuulait contructer avoc Je- sus-(^lirist ; puis lc metlaiit sur sa leie, il dit : i Dieu tout-puissant et uiiscricordiciii, Perc, F:is ci Sa nl- Esprit, un seul Dieu eii trois persoiincs, qui vivez et legnez eteriiellcm.nl ; nioi frere Kii.;iiiie je vons promets quc dcs cc momciil je >ous servirai daiis ce duserLdans la foi callioliqoc. CVst pour ci la que Je iiicts cot acte sui ma lelc, et ccl aniieau a inon doi^t, aiin qu'au jour dc nta niui t, ceile pronics»« et ccl aclc mc scrvent dc bouclier el de dcfense coiilre Ics cinbOches de lues enncinis. Rciidez nioi, Sei- giicur, je vous en supplie, la robc nuptiale; dai};iiez me nieltre au iiOiiibre des enfatits de voire saiiite Kglisc; ot lorsqiie mui! amc sc s(jparera de mon coips, revelcz-Ia de la robe de votre chariic, ct faitcs-la enirer daiis ia sallc du IVislifi des iioces de votre Fils, pour regner avec tous vos saiiits. SainteMaiie, iiieic de Noiic-Scigta-ur Jut pioces Si/ut delciidus par le quiiizieme cha ■ piMe. Le ciiiquanlo-qualriciae, qui coaiie le soiu du tiiuiporel aux freres coiners, a occasioiiiie dans Tor- dre dc Graiidinoitt dos t.oublcs qui out failli le rcuvc.ser. Daiis le ciuquaute-sixieme, on voil qiielie (ilait la cliariK! du saiut iiisiituteur a l'egard des lualadcs, pour le soulagemout desquels il ordoniic qu'oii vetide ia6me ies ornemcnts de l'(iglise. Nc.>nmuius (c. 51) ii leur inlerdit absulumciit Tusage do la Muiide, saiis niicune oxcoptioii. .(D. Ma.iillou \au. I. l.viv, ii. 113j croit que ce qui a eiigag^i saiut Elieiine a inirrJiio i'usagc dc la viaiidc, uKJuie au.v uuladcs, c'cst pour (iviier le reproche que !cs Grccs scliisinai.quLS uvui.nt fait sur ce sujot aiix luoines Lalius, sous lo poulilicat de L^on IX.) II prcscril uu jcuiie pcrpt'iucl, depuis l'Esallalion dc la saiulc croii jusqu'a i'aquca, cxcepKi ie dimaucbe el le jour dc iNocl ; ivec cette diile- ivuci, quo pciidaiit le car(ime, l'uiiiquc lopas sc faisait apres veprcs, cl daus lcs aulrcs teuips aproft Monc : (iopuis la fcte de la Toussaiiit jusqu'a Nocl, il prescrit la niciiie abstiuencc quc pour ie careiiic ; dans los autros jelincSt ii perinet les (Jbufs el le fromagc. L'eIccl.ou du pricur de Grau.Iinuiil se dcvra t faiie par lo coisvours de tout i'orure (c. CO) : deux religieux de chaque nioiiasterc s'(iiaiit ri-udus au licu de l'eleclioii, oiien choisissail douze, six clercsct SJx couvers, qui (ilisaioiil lc pricur. Ccttc re^ic a (iKiappiou- vee par plusi-'urs papes, dout qiielqucs-uus y oul chaiige (iiirercnts articl.s ; e;Ic a (il(i iintigoe oii pariicu- Itcr par iiiiiucout IV, Tau 1:^47, aprcs lc couciic ge:x:°al do Lyoii , el par Cleiucul V, Tau 1509, a .\.i- giioii. L'ciiiieur dc Kouen qui a publie !a Rcgle dc saint Eticnne, cl M. Uailict daus la prera.e sur la iraduciioa dcs Maximesdccc saiiii, avaucciit qu'il se couleula d'iiistruire &ts disciples pur scs paroles ci suu cxetnpL>, sa<(5 jumai$ nen ecrire , ct que ia llcglc a cte reciieilLe eiisuitc par scs (liscipics, parliculicictncnt par Picrie do Liitioges, ct inise daiis ia foriiie oii elle est par G(ii'ard, septieine prieur do (Jra:idiiioiil. .Mais D. Mabilloii (3), oii piut('>t D. Marlene, daus utie a.iditioii qu'il a faile aunianuscrii de 0. Mal>illun ^5'), boii- Iteiit que cetle picteiitioii iTcst appuy(ie d'aucune raisun ct d'aucune auiurite , ct qu'ii suini du liie ceile c\cc!icute i(iglc avcc quolqu'alteutioii, pour etre persuaJe que le veritable auieur esl saiu. ifcllicnjje, qui !>'y dccouvre lui-uienio, laiit daus lc prologue que daus lcs chapilros 9, 11 cl 14. Oii a doutti autrefois si saitit Klieiine dc .Murel cl scs premicrs discipics avaicnt tail prulcfisioit dc la (2) Vit. S. Sleph. ap, Idart., t. VI, Coll., p. 1053- Mab. Aun. lib. Lxiv, n. ii2 (!>) T. VI, Ann. lib. lxxiv. n. 91. (3) .1»:. lib. Lxiv, u. 57 ct ii. 112. \m NOTITIA. lOOi Ifc^le ile saiiil Bciintt. Tritlieme. Yepez. Ilaettenne, Lc Mire, Clioppin, ct plusicurs autres oiil eie poiir iallirmalive; le I». Mabilloii a suivi ce seiniincnl daiis sa pieface siir la soroiiile patiii' (tii sixicinc siocl l un senlimcnl (iu'il faiil aliandonner, i l'exein|>te du 1'. Maljil!o;i lui-meine (4), aiil exaiiiine a\ec plus il'aUeiilion les fi.ndfincnts sur lesqucls li est appuye.en a reconnn le peu drt ■oliditc, el toujouis coiidnit par iaiiioiir dii \rai, a cliange d'avis. II est inuliic (!•• lapporlcr ici lcs rai- tons qui foiil voir ijiie saint Elienne de Mnrcl n'a sui\i ni la Hesle de sainl Bcnoit. ni ctite de saint Aii- f;ii$tiH, mais quil eii a dressti une p.Trticiitiere. Le lecleur peut consullrr cc <\w dil snr cclle maiic^re I». Mailene daus la proface du sixieiiic voltime de sa grande Collcclion, ou il parle de l'origincde Tordre dc tirandinoiit. II iioiis sulfit dc dirc que. quelle quc fSl la Ue^lc de ce sainl instiluleur, ses disciplcs firent rarjiiiiralionel fetonnenient de leur siccle par leur saintet«. Tous les (iirivains qui en oiit parle ont dil dos cliobcs mervcilleuses. Ceiaientdcs a«grc**seIoii rexpi^ssion de Picrre de Cclles (ep. S\ qni etail persuadi; «{ue la nioindre pricre de tes saints sotitaires, ou de ccs aiiges, comine il les appellc. pouv.iil iui piocurcr le secours du ciel. Jean de Salisliury, auieur conlemporain, nous les reprcsenlc (4*)coniinc des lionimes, qui, s'elanl eleves au-dessus des neicssiles de la vie, elaienl viclnriiuxnoi.-seul< mrnldH la ciipidiie, de Ta- varice, mais de ia iiaiure nieme, Kiienne de Tournay (ep i) iren parlc pas avcc moiiis deloges. 11 les <]iialilie de bons kommei ; iiom (jui ieur ful doiine, coiDiue pour marqucr leur bonte cl leur pie:e : dc sorle <|(i'ui) apinbil <>(;in-/u)iniNiu5 les maisons qu'ils habiutieiit. La Kegle de saini Eliciiiic a cii ioiprime<: a Dijoii cliei Hicrrc Palliol, ran IG45, cii un pelil in-12, sous Co l.irc : He(julu S. Stepliani coiifeaoris auclorts el fundatoris ordims GruudimoiitcKsis. Lipeii cn ciie niic u-Uti cdilioii ifi-16, plus aiii.ieiine de deui aiis. daiis la memc tille. Aliicrt bariiy, vic.iii^e gencral iio Tordi-c de Grindmont, la (it iinprimer, i'an 1050, en un volume iii-18, a Paiis, cJicz Jeaii Pasle; ct y joi^nil lcs Maxiines de sainl Elieiinc tecucillics par ses disciples; lcs conr>titutions et ^taints faits (bus li; c-hapiire gcneral dc cei ordre lenu cn 1G43 ; eulin roQicc du sainl fomtalcur. L'au 1G71, la niciuc Ucgle a eie iniprimee a Kcueu, par Luslaclie Virct. 5" Uulre la Kcjgie de saint Liienne, nous avons de lui des niaxiincs cl dcs instruclions qui n'ont ^ie rccueiiiies qu^apies sa mort par ses disciples. M. BaittLl (5; prelcnd que lcs di.sciples dc cc saint « vou- lureiil niemc que l'on prit ce iccucil pour la re^le dc L-ur inslilut qui, sclon lui, ifcn avait elTcclivcmcnt j,ai Jauire alors que l'Lv;ini;ile, c'cst-a-dire la rcjjle commune de tous Ics disciples de Jcsus-Cbrist, ct le iestamoni iai.sse a tous ses eniants. A dire vrai, ajoute M. Kaillel, ccs maxiincs nc sonl aulrc cbose que lius n>aximes de I'Evangile ni£mc; el Ton pcut jugcr que saiiit Eliennc n'avail point eu intenlion de don- ncr niic auire re;;Ie a scs disciptes puisque, sur la tiii dc ses jours. il ies eslioriail encore a persevcrer dans la rct^le qu'ii avait prisc de i"Evangile poar les conduire : Tanluni in regula, dc Evutigclio per u:a $umpia, ptisevereiis. > Ces paroles cilces par M. Kaillct nc semblent-elles pas prouvcr le coiitiaire dc cu <|u'a\ance ce celebre criii(jue? Si Etiennc n'avaitpoini donne absoluinent a scs disciples d'aiilre iTgle quc 'vjclle de rE\aiij!ilc, leur auiait-il dil dc persevercr dans ce)!e (;u'ii avait prise de CEvangile '.' 11 lcur auraii «lit simpieineiit de pcrscverer daiis la praiique de rEvangile; il leur avait doiic doiine uiie regtc qu'il ava.t liicc de i'E\aiigile, per me suwpia dc. tvangclio. Si saiiu Beiioil avail dit a ses disciptes de pcr^evercrdans la le^ie qifil a piise dc rEvaiigiic, conimc il pouvaii ie dire avcc aiitant dc fondemcnl que saint Eticnne dc Murel, aurait-on uii juslc fondcnient d'en conclure(|u'il ifa poinl duunc de rcgle parliculieie distinguec de rEvangile? D'ailleurs ia rcponsc nieine que saini Elienne veui quc ses discijitcs fasscnl a ceux qui pourraietii lcs intcrroger sur le genrc de vie qu'iis mcnaient, et les blAmer, est uiic prenvequ'ils avaicnt une reglc pailicuiicrc. Cellc leponse coiiipicnd une parlie des pratitjucs prcscrilcs jiar !a regle qui ne ^onl point eKpiiiiiccs duiis i'E\aiigilc, mais qui, bicn Ioiiid'y etrc coniraires, y so.it iics-conformes; au si leur clait-il ordoiuic de icpoiidre ()ue si ce gu'ils laisaieiil u'eiail point coijluriue a rEvaiigile, iis (;laient pn?ls a se corrigcr et a le icrormer. 11 nc laui poiiil confondrc la Kcgle de saint Elienne, dressee en parliculier jwur ses disciplcs, dont nous avijns parle, avcc les Mailnicb doiil it s'agil ici, qui sonl comniuiics, et a ses icligieux, cl aux pcrsonnes qiii vciiaitiil da lcbors puur lcconsulicr; c'est-a-dire qui renfermeiilnoii-s'culeiuciit des pialiqucs proprcs ci parliculieres aiix disciples dc saiul Elicduc, mais encore des inslructious geiierales qui conviennenl a lous i^^s lidelcs. 1! est viii qu'utic parlic de c.e qui esl prescrit dans la legle sc irouve ici parnii ces HiaKiiiics qui oOul au iioinb.'e d.^ iii , jiiais il y a plusieurs choses qui rcgardeiil niuins les disciplcs de saint Eticiiiic qu-. les personiics qui vcnaicnt pienilre ses avis, ct bcaucoup d'aulres qui sont piopres a tous les fiilclcs. Oii petit iiitifue dire en geii(?ral de ces maximcs ce que l'on a dil dcs Asccjl qucs de saint Dasilc lc Ciaiid, cojumc lc remarque M- Baiiiet (6», qiie, quoi(|n'il ^cmble y avoir eu principalcincnt cii vue l'iiJstrucUoii de^ personiics iclii (ies du inonde, il iTy en a presqucaucunc qui ne soit a Tusage de lous lcs Cbrclieng, dt quelque eial cl condilioit qu"ii!> soieiit. Cuilli Jiue Da;;diiia (7) uous appreinl quo les Maximes de sainl Eiieniie dc Murct furciii rcoucillies apres sa inori par llugiies dc Laccita, lc plus (•etiibie de scs disciplcs, qui lcs avail soiivcnt enlendues de tu Loucbe dc (,c saiiii bomine aupic; duque! ii fitaii toujours de soii vivani. M. K.allci (8) veut (ju^on les considc.'C ition lcipiil qui les apioJuiics e.i les lirant de lcur source diviiie, cl scloii lc corps do;it cilcs soiit rcvcluc.i, pour nc uas coafoudre c-: qui appailiciii .'t saint Elienne avec ce qui irest quc dc sc-j disci- pSco. i Du ( ole d(. respiit, dil il, clies nc scronl pas un pclit sujet d'adniiral:oii a ccux (|i!i, s:ins s'arrelcr a i;i h'ni j i'(;lc\aiii>ii dc l'espril ct a la dclica''iiic dcs peiiscjs. Lc lour nninic <|tic ic saiiil y piciid p(iii'- cxpObcr les grandes vtinlCB daiis lcur juur, ct lagic.i.c;.t do;it it raCcoiijpagiic, nc tail 1(0«' i.o)» cii- l.c\oir ii.'ic ii;i(;ssc de goQt el uiie pijlilcssc qtic lc iciioiiccmcul aii nionde cl riiabilalion b;ii;vii^c (U-s i'Ois et 'Jtjs inu.iiagnes iravaienl pa clfaccr. O.i y Irouve iia scl, une vivacile et un brillanl ine:ii." ((U'i;;'i iic s'aviseraii gucie d^cxigi^r d'aillcurs d'iin liominc bunilit', cl poar a!ii»t diie euuffe dcpuis laiild'ai;r.i:ck is lc:^ M.orlilicalioiis uc 1 cspni. cl du co. p:». » U y a bcu dc cioiifc que ces luaxiincs, i Ucs que nous lcs avons, nc sonl que I.^^i niuindrc partic do ca i.';i (4) Ait. lib. LXiv, ii' 37 cl iM. (*') J'u/iitiui., I.l>. vii, c. 25. (5) l'it i. (io l:t irad., p. 7. ((ii Piet., i^ il. (7^ •. ii. iiiK}. .iir.id Marl.. t. V. l-xi;/. (.'.//., ;>. Wr.o. :'^.UOL. CCiV- .32 im S. STKr:iANl!S CnVNlMMOMi-NSlS. - NOTiTIA. 1C01 r,u*on avnii \ui rii rorii< illir. Mais cc. qui iioii>; «n rrstc monire uno. vari(':l fi'- raiciil fiHX-nii^incs; ()uc si (C niallicur lcur airivail, i/ i\p. poiirrait cnvoycr aprc.s eux pour ks raniencr, parcft (jue louii ccux i|ui y ctaient, avaicnt ics janihcs roniir^cs poiil' lc sicclc aus?>i l.icii que li»i. Noin soiiliailcriofis poiivoir nous elcndie daiaiila};c, «I f.iirc voir, par d',iiui(»s excfnplcs, raj;r(;rneiil ct la soli- (lil(i (lui sc lioiivcnl s ri^vangile a ccux nni quilteiit tout poiir Jcsns-CIirisl (9)! 0« rcconn.'iil a chaque Iraii un lionunc icmplicl p^iinitrii de rcspnt de Dieu, qui rcpand corume uiw. phiic, selon Tcxprcssion de rKcriliitc, l';s paiolcs de sa sagcsse. La (c. 17) il fail s iiiii- aii pcchciir combicn il esl liorrible de se s(j- narcr dc Dicii . ici (c. 18) ii rass^urc le jusle, <»n !iii monlrarii cc qui doil fairK lc snjcl de sa conliance. 11 apprcnu aux Hilclcs comrnciil ils doivenl se repfiscr dcs soiiis dc ccde uc s';r lc Sei;,'neur (c. 24) : it leui lail comnrendre (c. 20, 25) la douceur dc scs coniniandenicnts, comnicnt ils soni doiix ei f^ciles h obscr \er; Toljligalion sans borncs qu'ils onl d'ainier ct dc scrvir Dicu saiis fiii ; coiiiincnt ils doivent possedei rainour de Dieu ct lc laire prevaloir sur loules 1<'S autrcs choscs (c. 27, 42;. 11 faiuirait transcrire ces maximcs eii cnticr si nous vouiions rappoi (cr loiit ce qu'elles renfcrmciil d'utilc cl (redifianl siir pbi- sicurspoiiits iniporlantsdela morale cbreiienne. Maisiious pouvons diie,cn g^jneral, qu'il est pcu d'e(.rits, en ce genre, aussi inslructifs, au&si luuiincux etaussi cxacls que ie rccueil des Senlences de saini Eiienne Le siyle dc ccs inaximes ne repond nulicment a la bcaute, a la ju.stcsse et ^ la soliilit^: des pensees ; a qiii donne lieu dc croire qu'eUcs ont beancoiip perdu, cn pa»sanl par le canal dcs disdples du bienlieii rcux Elieime, qui ne les auront point rendues daiis la m^me ncltcl<;, la nidmc force, ei la ni6me beauit quMs les nvaient rc^iicsdeleur saiiil inslituteur. Qiianl a la melbodc qu*on a suivie, et Tordre dans lc- que! on Ics a nlac(jcs, il ne paralt pas qu'on eii aii garde d'aulres quc de les ranger sclon qu'eiles venaieni a rcsprilde cclui ou de ceux qui en ont drcsse le recucil. )i a paiu dcux (jditions iii-ii des Maxiines de sainl Etienne, a Paris, en I:iiin el en frar.gais : b prcniieic, Taii 1704, cliez Picrie Augusiin Le Mercier, ci la vcuve Jean «ie Sainl-Aubin ; ia sccomle, cn 1707, clu-j Jacques Vincenl. L'auteui de cciie traJuction csi M. BailK;l, si cclebre dans la ri^pnbiique dcs leitres. Ccux qui ignorcnl la loiigue laline, IfJnal lcs addiliotis qu'il y a faites ; el il les a renfcrinec! dnns dcs parenrhescs pour Ics disliiiguer. 4" Noiis irouvons encore quolques aulres inaximes et inslruclion» de saint Etienne de Muret dans nn< courlc Vie de ce saiiil conipos(;e par Ics soins d'Elieiincde Lis.ac, qnalnenie pricur dc (irandmont, srioii lc tc-nioigi.agc dc IJcriiard Cuidonis. Celle \ie intiluiee S. Siepliani dicia ct facia, cst diviseceii scizr cliapiiics (10) qni ont eie in-cres daiis la Vic du saiiit londaieur de i'o;drc de Giandinont, ecriie pai Ccrard Ilhier. D. Maiiene, eii donnant au public la produclion de celui-ci, s'eiaiil apergu de cclte fonrruic par la dilicfence i.'u style el par d'aulies raisons, a juge que ccs seize ciiapiircs avaient el(; iiis(;r<;s iiiai a pnpos dans Pouvragc de Geiard apres le quaranie-sixienie cliapilie, et lcs cii a rciires pour les impriiuct scpareincnl. Pariiii lcs maximcs rappnrtees dans ces saue ciiapitrcs, \f y en a queiques-unes qui soiil Ic« iiicnies, cl dans ics ineincs tc.mes, a peu pres, qirelles se l.sent daiis Ic recucil des cent vingl-dcnx. Cisl cc qu'oii peul voir en compaianl le iioisictae chapilre avec le cinqu:?;iie-sepiieinc du retiicil ; Iti qnatricmc avec le so .\anie-tro:si«iuie, daiis lesqucis on rapportc les avis qi:o saint Elienne dounait aux ssoKlals snr ia mani(;rc donl ils pouvaieul se sauver dans lcur prolcssion ; ct avec qnel esprii ils devaient laiie lcs excrcices mililaires, et servir Dieu daiis les .services qirils rendaienl a leurs priiices. Mais il y en a daulies daiis les scize chapitrcs, spccialcmcnt dans le huitienic, qui ne se Irouvent point dans le r.;- cueil. Cc chapiiic cst ainsi inlilul(! : Qua ralione mereiricibus el liTsirionihus bona iempnralia targiebalur. Saiiit luicnnc voulail qu'on soulageiiit ces sortes de personnes dans lcs besoins du corps, ponr avoir oc- casi(>ii dc leur procnicr les bicns de riine. i Si Ic pe. hcur, dij.ail-il, en s'adressant a nous, cst rccii av«'t des parolcs durcs, il croira que Dieu esl crucl, el deincuieia plus atlache a son pech(i , au licu qn'.! ccoiitera pius volonticrs ce qu'on lui prcscriia pcir le salul de son ame, s'il re^oil d'abnrd lcs besoins .!ii torps. » Lc iieuv.(;ine chapitre porle ce lilre : Qna rulione conJTaierniiales s(ccularivm hominum iifa- iitil. S.iinl Etionnc repondait a tcux qui lui proposaiciii ccs sortcs de confierics, (jue toutes les lionnos «.i;iivjcs (|uc lui el so^^ disciples praliqHaiciit eiaienl coiiiinnncs a tous les hommcs, (|u'ils iie pouvaionl poiiil ajoiiUr d'aulics pnercs a collcs qu'ils faisaicut chaqiiejour; apies cela, ii disait a scs disciplos eii particulier, en lour reiul ..iil coniptc dc ccs piopositions, quc coux (iwi h's laisaienl voiilaienl, sans k savoir, sous le spccicux priilcxie d'un bioii, !<'s iciidie coupal.les dc simonic. Mais, ii Dieu iie plaisc, ajonkut-il, qne n S STF.PIIAM GRA^DIMONTF.Nf^lS MTA. iOOC .V D. Mrti-.lfjticoii iiitliqiir panni les inantiscrils de b biblioUieqiic i Iilierii, anno 1188 Mijariiwii frnlrum conseiutt Cuiileliiio de Triiiliiaco sexlo priori suffectus, rum piissiinum parenlem suuin *anriorum albo refrrri salageret, vitam ejus ct niiracnla fnsiori ccnscripsi' siyto, qutc nec ipsa lucem liac- lenus ridere promeruil. Terliam ex hac VitMContraciiorem, seu potitis excerpta ex Cerardi opere non ita (onrinne adornata contcxuerunt aliqui fralres in celtis liabiiantcs; et qnidem, ut conjicio, ad snos proprios «ju«, iitbori proitxiori in lola vila ciinrtce coinmitlenda parccnles. llunc Vilam ubaque aucloris nomine pri- mtu fdidit in sua Dibliotheca nova l'liitippns l-abbccus socieialis presbyter erudilus, anno \iiol. Kamdeni a Veiro hrancisco Chifflei acceplam rccudernnl Joannes liotlandus et Codefridus llenschenius ad dieni Fe- bruarii octafam, sUb uoiviiu Gerardi V/J prioris Grandinioitensis. Num cum citainm a Cnrolo Fremoivio Cerarni opus, cuin ca quam pra: manibus habebnnl Vila conlnlissent, ipsissimaqua iltius verba in ea repe- riisenl, ilti potee tt debere altribui miniive dubilarunt, iiuawiis nounisi exccrpta quwdani feriaii frulris coHtineat, qni protixiori parcens labori, inlegrnm describcre iioltiit. Quarto pia' mcmoria: Carolits frcinon- tins, Turonicus, ordtnis sui reformutor, ut suos ud seclanda legislatoris vesiigin frnlros excitaret, S. Ste- phuni Vilam Caltico composuil idiomale, ac Divioni preto roniniisit anno 1047. Quinto denique revereit' distimus Henricus de la Harchede Pargnuc, novissimus ordinis prceposilus ggneraiis el abbas Crandimon- ti%, simHe opus Pariiiis non iiapridem edidit. Hos prwler auctovcs GuiUeimus Dandina, cognomeito de S. Savino, qiti i>ub finem scrculi xii Hugonis de Lacertn Vitam eieganti stylo el accurate conscripsit, pcrplura de S. Slephann tcitu dignissiina et hactcnus paruin uola, illi inseruii. IJis addc Vtncentium BctlovnceH' scm, qui el ipse de S. Slephano agit SpccMli liisiorialis tib. i\\, cap 40 el seq. ; Bernardum Cuidonis, S. Antoniiium, part. u, /iM5, cup. 21, et pinrcs alios. liaque aU illustrandam S. Slepliani Murtiensis memoriam, atiud niliH desiderari videbatur quam ut Slephani de Liciaci ct Ceraidi prioris VII lucubratio publiri laiidcm juris fieret. Cuin auiem Grandimon- tiiisis wouatlerii bibliolheeam mihi otim lusintre licuisset, incid.runl in manus amplissinii codicesduo, Ce- rardt VII prioris nomen praferentes, eleganler descripli, et ni nic meafaltit opinio, ipsissima auctoris rnpsisse faieudum esl. Natii quce de ejus Benevcnlnm profectione anno cetatis suce xii, dequc ejus upud Miloium aichicpisco- pum lolidcm annis ibideni connnoratione narrat. cum ejusd-jin Mitonis episcnpalus lempore, aivioyum vix duorum, cuncilinri mtnime possunt ; num anno 1U74 ordinalits sucressorem habebat anno 1076, uti noslris tn notisdcmvnstravimus. Verum ruin decani Parisiensis digniiale potitui fuissel Mito, aiileqnain ad Bciie- renlannm sedein cuin evelierei Cregurius pupa \II, haud absiirite a vero vuteiur sanclum Siephanuiu ixtatit SHce anito duidecimo Parisios ad eiim accessisse, et ibid^m cuin co coinmorantem divinis huniauturiOusque iitlerir opciaiH dedisie . eumdem poslea cvialunt archiepisrnpum benevenlum sccnlum, cuin luiic agercl ivtalit hucr nnnu n vicetimui» secundum ; utqne Milone posl duon anitos ad superos evocato, Hoince utiquandtu cum aliquo cardinult conversatum fuiste. iHcipil pnutus liiutus in Vita S. Hiephaniconfessoiis, \ ixiv), inlendcrc supcr disclpiilos suos, ne a sla'u priuii pairii Craiidiniunten.Hs onUnis. rccliludinis labanlur, iii qtio iiiii.iriiin niajor ralio Qucniani propriiiin cst scrvorum liilfliiim, qiios salulis ipsoniin, quibus cuia commissa esi, con- Coii^iiluil liomiiiue snpcr familiam suaiii {MutUi. sibtcrc crcilitiir Cum chaiims pasioralis nou «lujit «007 f.t qn S. Srrj'H\M cnANDlMOMENSlS 1005 3C «ua «i.nl (/ Cor. ii.i). ..il.ilominus d..cl- A adl.uc .npcrstitc» TC.bon.m suorum Tcri.aicm opc- ril)U» auestanlur. Vcruintamon si nmlia ruisscnt |»uli scmper l»al)Ciil inlucri vilam boni doclorik, i]ui cum l«ealo Paulo dicere polesl : Imiiaturet mei eslotc (/ Cor. iv), ut deinde suinanl iu omiiibus «•xcniplar neccssariuin convcrsalio..is su«. lllw.n e.iim cuj«& adjulorio tcrilas fidciibus rcscralur a iVoinino, vcrbi» simiil ct opciibus dignum esl ul ipsi fldclcs siipcr omnia visibilia diliganl. Quod no« cerlc, fralrcs Grandimontis, possumus dicere de Slophano reveiendissimo noslrx religionis p»stOTe pvimo. Quamvis enim ad fidci lumen jamdudum vciiimus , tanocn per liaiic 8emil»m juAtilije qnam aggrcssi sumus , nuHaicnus reclo calle iransire a^posila de iKrfcrto viro Dci, qiiar non omiics iini- laii, scd admir»ri j»o.s-»umos, idcirco ifcincu ea «e- Lli}5iiH8 el p.-des, licrl minime vidcaut, diliguni lamen oculos p<;r quos al nccifisaria diriguiilur. Kt nos quoque diligamus ex - cellens uaeritura vcnerabilis blepbani,quoniam »1 Rossmnus. nisi duciorcm sequamur, scicnlem vi- . . . .• n . . puhsuiiiu!», ii.ai »«.. i . ul lilaiem oniiiium nosirum tai.ia gratia colLata cii tare cuncia ocriculosa divorlia, sicut ovis quae pa- r^ ■ ■ , . .• laie tuucui i»*-ii.-u. ., . r „ gj jiyiniius. Quisquis auiom vcibivm veriiaiK au- slorcm suum ad ubcrrima pascua duccre volcntem, 0 .7. _ .. . . .: ;„.. . heibis praescntibus ii.h?crcns, sequi contemnit, aul a lupis quandoque dcvoralur, aut icuuis atquc dc- fic.ens balando nescia qao lendat, exclusa remunct ab oviii. Magna quidem salus omnium discrelio paslori» csS, gloria discipurorum magister s.ipicns Cbi : lunc quoque solummodo parietes sedificii lirnii Kunt, cuin a fiindamenlo non Uiscrepant, quod sa- piciis posuit arcbiteclus. Summura igitur gaudium noslrnm, fralres dilcciissimi, post fidei perccpiio- Kcm, sil bonum babcre pastorem, cujus profecio miracula incessanttT ocwlis aspicimus, el indeli- ciemer manuleneKtus. Quae sunt enim alia iribuia uosiia vel agricuUuraj magnce, aul ingen.s possessio dire solummodo renuil, aut vi» aut punquam illipJ epcrando scrvabit. iloc aitlem pro eo diviiurqui in bae sluUilia delinclBr. Scd Deo gralias agamus, quoniain a fralribus remoia cst peiiitus hujusmodi arroganliu. Porro quia tractaium per c^tpiiula di- slinximus, ideo sentenlias breviter in scrie leclionis posui.nus, ad inlclligeDduiD vcrborum scricin faci- iius, ei a modo proi^osituiu ox&equimur. Uem atiits tilulu$. Cum omnibus hominibus ad co£;nosccudum et dibgcndum Crcaiorem suunv eadcm gralia ininimo sil coUata, ilK procul dubio celcbriori BJCfiioria digni habiii sunt, qui profusius divino afQati Spi- rilu, moribus et doctrina clurius refulserunt, ct in pLCuduan sive quoBsius per ecdesias, unde tol f. .i- ^ j^^^j^^j^ ^^. pr^.fy^runi amplius : de quorum im trcs congrogaii in unum quolidie pascamur, nisi pura fiJes ipsius? Nos mercedcm lacrymarum ai- que jejuniorum ejus percipimus ; nos longa; pau- pert»ti*, qwam indesioenter amplexalus esl, fru- ctus lota die coUigimUvS, ut videlis, ubicunque iransmulamiir per obedienliam, no» iiabentes su- sicutaculum leniporaUui» lerum, ncc dcliciendi melum, cum soluminodo exspcctemus Dominum Qiiemadmodum igitur in illo proverbio dicitur : Cnjus panem manducamus, ejus latidem teiteamus ; piopierea Domini niisericordiom, fidei conslanliam Stephaui pastoris noslri mcmoiiier commendemus, in quam per Ciirisli gratiam saluiem spcramus aclernam. Taceo quia nullus noslrum qualibei sa- mensa inulliludiiie unum habemus pr;e orulis, sau- cluDi Siephanuin vidcUccl, priiuum post (iomiiiuui Grandimonicnsis ordinis Palrem, qui licdtaiptorig sui s<*qucns vcstigia (/ Pelr. ii). pauperiaiem spiri- tus in lantum dilcxit, qu^ in terra oihil iere voiuit posssdcre r cujus viriulcs rcforrc opus est, ul cre- dimus, aliquibus profulurum ; scd nostra: sticnliai tcnuitas cl tarditas ingenii ad ea ncmpe non sufiicil. Caeieium Ipsius merila couversalionis ejus proila- mal ausieritas, et testalur excmplum cnnveisaudi suis sequacibus dcrclictum. Quis enim noiitris leak- poribus devolius audivU Dominum in EvangeUo dl- cciilcm : Qui non renunliai omnibut qnce posiidet, t.an potesl metis esse discipulus (Luc, xiv)? Quis ex- fientia sua bujus viani Ubertatis leiiuns arriperc, D prcssius mancipavit effeclui Uliid Jcsu Cbiisli cou- nisi clarc praemoitsuala et undique ab omni ciipi- dilatis servilute clausa forcl ab isto Palre ; vel ccrie si quis teiiiaift, consummare nescirel, ut vidcmtis de piuribus in i/icepia pauptrtate non pcrscvcrantibus. Uuue jucundius nieiuoriam hujuf: jjatroni venerari debemus. Hjrc autem idciico dici- ii!us, ut fialres benevolos reddamus, ei atie.iios ad lcgcndui.i ea qua de prxfato viro posita suiii iu b.ic scripiura, communi causa vid';licel, quoniara diligi non vaicl qucd pcnilus ignoratur - fides enim cx audiiu, ui ait Apostolus {Rum. \), pr»seilim cum liJes adhibenda sit relalioni discipulorum illo- nim a qutbus isla audivimus. Vciaciler n^mtiuo p.:r v'suin ci au(Ulu:a cognovejuni a priiuipio, ei silium : Si quis vuU venire posi me, ahneget temet- ipsutn, el tollat crucem suam, el sequalur me (iiatlk. xvi) ? Porro nuUius perfeciionis cvangelica; surdus audilor, nuliius juslificationis div.nx obliviosus le- clor, ut Chrislum lucrifaceret (Phitip. iii), ila om- nia dereliquil, quod non pecudes, iion lcriaiuiu possessiones, non reduus, non quxstus, vel aiiqnod aliud unde sibi necessaria miniiitrarentur, ii. mundo reiiituit. Rebus itaque pauper et nudus, sed ca'Ie- Slium virtuluiu Ihc^auro prxditus, in lide ao dilc* clione illius qui ail suis discipulis : Solite totttciii esse dicentes : Quid tnunducGtiimus, aul quid bihe- mus, aul quo operiemttr? Scit etiiin Vater ivsi*'»" f ffi- testi^, quiu liis oimiibus inditjelis {Slatth. vi), sinii 1009 MTA. 1019 grc penunaiu, qui totam in Deo posuit spom suam, iMCut Propliela ait ; /uc\'a fu;;e»^ /)o)iit;;um curam iHflot, daiii veridicorum relatione coniperimus, et oculis propriis i>crspesimns, sub brevitale fi.itfliier scripio «•u.uii.ciidarc. RDsipiscaiii igiiur iiisipicnies fal$idi- kcaiil dico, qnia Dominus verax est (f^ont. iii), et onmes vix cjiis jndicia et veritas (Ptal. ctviii). Ipse cuim (/'iitctitigue toluil feelt in calo et in tcr- ra, in mari cl iii omnibut abiftait (Psal. cxxxiv). Et qiiid inirum ? omnia potcst, qaaecunque vult opers- tiir. Intelligant igitur ct pcrcipiant increduli ei «m* bcstant inlidclos, quia Dctis beatum Stcpbannin mt' rincavil , cl miriflc.^tndo biudabiiem reddidil, nec vjluit occultarc diuiius sanctiiatcm ipsitis, qui vc- liit gcmma latcbai in sicrquilmio oblivionis. Hi- sulicni cl lcelenlur Adeles I>ominuii) timcntes, vcra amanles, vana spcrncntes, miindana cuntemneiiics, eo quod Dens eis dcmonstraverii iuincn vei'itati$,ac liiccriiam qux abscondiia cr.it sub niodio , qu.-^nivi* vidcretur posiia essc super candclabrum (Matth.n), id est bealum virum Stcplianum , quem Dominus Deus omnipotens sua boniiate niiriflca voluit uni'* versis manifestari ^>opuIis. Gaudete, inqiiam, vos viri Grandimoiitenses , qiiibus Duminus lalciu ac tantum pastorcm providii,qui vobis fldditcr osten- disset veriiaiis viam, jiisiiiix scmitain, sanclxe rc- ii^ionis rcgulam, caste vivendi forrnam, vigiiiaruiu Jejunionimquc observantiam, rccie viveudi nor- mam, corrigendi niorcs disciplinain, amandi amplc- ciendiqiie paupertatem consiantiam.Uxc suiii opera pro quibus gaM>ierc vos admoneo, et iu quibus de* i)elis operam dare, quia vobis in liis et aliis Justi- liae fideiquc operibus excinplum prxbuit. Amalor C cteiiim fuii verilatis, sectator jiistiti», et sanelitaiis fundalor, et institulor oplinias ac vcnerandx reli- gionis, nuiritor castiiatis, conservaior inlfgerrirov virginit.itis. Quapropler vos admoneo. cliari^simi, qualeuus eiiui iii qtiauium potueriiis imttemini, seciando ju- stitiam, conscrvando palicntiam, amando tiumiliia- (em veram, toleran Jo paupcrtatem volunlariam aq neccssariam, babcndo iidcm rcciaui, spcm certam, cliaritaieni non fictam. Mi^c sunl ver» bouitatis sunriitatisque opera» quibus exstiiit adurnalus ai- que rediniitus B. Stephaniis Paler vester sanctissi- nius : qnein si audicritis et cjus viain sequi voliie- ritic, Iwita terre viveniium comddetis, ct regctu decore suo vidcbilis, cum ad regnuin cce- ipso beaio Sicphanu ducenle ac viani dctnoii- straiiie , perveueritis, procuratite Domino iiostro Jesn Chi isto, cui est boiior ci gloria |ier omuia sx.r ciila sxculorum. Amen. Explicii tilulttt Gernldi vertcrahllit priorit teplimt GrandimoHleutii tn Yiia S. Stephani conftttorit ef eremiia: peifeclissimi. 1011 S. STKPIIAM CUXNUIMOMKNSIS luii INCIPIT VITA SANCTI STi;PHAM CONFKSSORIS, I. bi S. $lei)liaiii pareitnbui— Prgiiiilale et diuiissiina corporis affliciione lanquam de redolen- tihns liliis rosisque vernanlibus a Duniino erai co- ronandus. Cui scr Rcncvcntanam urbem traii»- iluni fecit, ubi quid acciderii sine dolorc quis po* (ciit enariare ? Nam ibidein iniirmalus csl puer, ct gaudiuin quod de parvulo coniiie suo paicr habu- ciat, ver^um est in mocrorcm. Trisiis ergo nimi.i effcctus, orando, elccmosynas largici do, omnipo- tenlis medici et B. Nicolai aiixilium iinplorat, sed dc iilii sui sospilatc niillum coinpcrit indiciuin. 0 pietas patris ! o providcntia supc: nx dispcnsatio- iiis ! posluiat palcr pucri saiiilatcm, sed Dcus puero alium providit palrem. B III. De archiepiscopo Beneventancecivitaiit MiLne. Eiatenim tunc in cadcm ui-be archicpiscopus bealissirous Milo, qui dc Arvernia oriundus huic Airo ab infaniia fuerat noiissimus. Hic, cum vidc- rci quoil puer non convalcscerei ob volura tt amo- rem nobilissimi viri, rogavit eum ut suum sihi di- milterei filium. Qui de iilius amiciiia coilissimus, et de prudentia elprobitate non igiiarus, infantulum quem reducere non pcicrat, ci (anquam iidclissimo vii-ofidelissimum comm'siideposiiuin,ol srcraiismui lis precibus ut si puer cvaderel, iiluiu faccrel cru- diri, quatenus sciret lcgcm ejus, cui jam parvulus fiierat oblatus : sicque caro pignore dcstitutus, de- solaius et moeslus ad propria reversus est. ?ost paucos vero d'es, divioa opcrante clemenlia, puer sanus factus est, et quasi obliius pairis el patri:e, hilaris ct gaudens in tena fuit aliena. l\. De puero instruendo ab arcliicpisfvpo. Unde archiepiscopus pluriraum betus non solum sacris tradidileum littcrisimbucndum, verum etiam i|isc, vclul pius pater ct ridolis doctor, bonitatem ct disciplinam et scientiam ipsum sludiosius edocebai {Psal. cxviii). Semper enim pucrum a schotis va- cantemopeiibussuisassidcre facicbat, vcl cum dioc- cesis su;eplacila pertractarci, vel cum Romani poii- tijicis, cui Benevenlum scdes atque thalamus est, causis sive judiciis intcresset. Talibus quippc nc- gotiis propier veritatem ei mansuetudinem et jtisii- tiam, quae in eo evidenter cmincbaiit, fteqiicnlis- D sime insislere cogebatur. Sed sicul ait Aposiohis: Qiiis novit sensum Domini, uut quis consiliariut ejus fuit?(Rom. xi.) (12) Veram pcregri'iationis St^pliani vicecomitis Tifriioiisis causain ignorassc viileltir Gerardtis Iiu- jits ^ilac auctor : naiii (un&ians cst oinnium aucto- ruin senteiitia corpus S. Nicolai Bariuin trniislatiiii) fiiisse aiino 1087. ac pioinde aliquibus post aiiiiU quam [cregrinatioiicm susccpissct. mi V. De Dct pioiidinliu erga pucrutn. VITA. n>ii A neiis eis rveinpliitn istoruiii ab omiii nipliJiljti . Vl doctoieui invcniiet juiliiix*, ul palrem habe- rei spirituaictii, carnalis paler uil exleras nalioncs riliura <1u\il, nescieas quiii facerct. Cxleruin ille sriebat, qui cuin puero cl de piiero aliquid nia- gnuin farcrc cogilabai. Egrcssus csl ciiiin piier de (erra et dc cognaiionc sua ct dc donio palri^ sui (Ccii. xii), ul iiiter gentcs quas iicsciebat, vi- vendi rurmani discerct, ad (|iicni poslinoduin nia- xima inultiludo liominuin, vel de Ur Cliald;vcruiii el /Kgyptia scrviiutc, ad leiram proiiiis.sionis et virtulum moiilein Oiius coiivolarel (Gen. xij. VI. De religiotis Calabricc, et vita, el coutertatioue eoiuin, Florcbat enim eo lemporc in Calabiix finibus Justoruin quxdam religiosa congregalio, tanto bo- nis coelcslibiis ul)erior, quanto ab omni cura teui|K>- ralium erat rcmoliur. Pecudibus, possessionibusqne ac universis reruin mundanarum occupatioiiibus iiapeaitus rcnuntiaverat.quud uiidc proressores sui aJ tutnultuin saeculi revocarcnlur, non babebat. Lt ul dilalalo cordc pcr arctam viam qu.x ducit ad vi- tam [Miitlh. vii), quicunquc ad eam accedebant, in< lelerent, nullus in ea aliquid proprium possidebat; «cJ, sicut in Aciibus apostolorum iegitur: Eraiii itlii ovinia communia, et dividebatur tingulis prout cuique oput crai {Act. iv) Vcrumtamen iiullos nisi seipsos liabobant miiiistros , ut major locum miiio- lis oblincrct, et prxcessor liercl niinistrator. Cor- (loialis aulcm subsidii soirKiiiidincm solumniodo C ti ^loriabanlur {Calai. vi), operuni praxlica- lionc lcstimonium pcrhibcntcs vorilaii, tanlam apud Dcum el bomincs invcneranl graliam, quod ct vir- luluin gratia reduiidabat, et in cibis et vcslibus bii- inana; naturx sufTK ieniiis non carerenl. Hoc itaque proposiluin sapimtissimiis arcbiepiscoptis Milo iii <>ennoiiibus quos ad populiim faciebal jugitcr eoni- nicMiIa' at, et cum eoruindein Palrum aliquem vi dcrc polerat, iil Cliristum in scrvo suo loqucntem au.lircl, omni po cubi observare concedcret. I\. Qualem te htibebnt apud Romunum pouiificem. Licct aulcm su(>ercrogare, si vel legerc, vcl au- cabat. Audiebat eniin dc conversalionc corum , ^ dire, vel dcsuper inspiraluin esse contingeret, uiidc undc postinodum elcricoru:n, laicorum, aliorumquc rtligiosorum vitam nd alliura innammabat, piopo- (13) Ilic cespitat auctor non p.nrum in bis qux de Slopbani apud Miloiieni .Trcliiepiscopnm Dciie- ventanuiii per :iniios xii eoiiiaK.ialione iiarrat, cum cuiistel Miloncm vix ttiiolms aniiis sediiii Benevrn- tanam occupassc. Id ooite patel el ex bre\i Ciiro- iiieo neneventaiio apiul nos iiis. ubi ad aniium iUT-i Milinis ordiiialio coiisijriialiir , ejus veio obilus .'iniio seqiieiili, Ki)flVcdi ve oejus succossoris «leetio aiiiio lOTli. Et (X iiiMruiiuiilo ijisiiis Milonis apiid llglielluni relalo, iu qno Milo priiiium siii pnesiila- tn> aiiiiuni cmiii aiiiio Cliri>,ti 1075 coinponit. .Ma- billoiiiiis exi-^liiiial .Miloiieni siiperstilein fiiis^c .•iniio 1078, «|Uo pcr aucloritnlem pnptr tjregorii tcptiiui ci }U'T lc.slinioninm )t.loiii$ nrdiiijiiscopi, osilaiii otTci (iis, aOliriionem corpo- liis aJmitaliilib Palcr uposlolicub , u;lat«iii juveiiis el scTenlatrm ordinis coiisidcraiis, priroo quiilein olistupuil, dc.iiidc promitlcndo ei lionores eccicsias- licos ci immcnsa bencficia, ut a tali pcliiionc pariicr H \olun>.alc dcsislcrct, monuit ; forlassc eiislimans (juMi. vcl lcvita;c, scu aliqua ingrucnie ientatione, p(>r tam arciam ct arduain viam vellet incederc. Vc- rum qnanlo nia;;is pios PaiP^r probanilo spiritiim, si cx Doo erul, illuin itc talia poslularei dchortari vid.jljatur, lanto ad e.isoq;iciidum quod proposue- rat, ci quod poscebat impctranduin illc (erveolior raicicbalur el iiistanlior. \. De confirmalione beali Stepliani per iummum poutificem. ris ct requiem mcntis manifcslis indiciis promiile- Iwt. Porro lula silvosiris ct slerilis, et fere ooial lcmpore Ircmalis, liomiuibus iiisucta, 3«sucla feri!», aliud non polprnl polliccri. XIV. ite irtfjreitu erernt. S d non mctuit teulalionesqui sensit Dei cone^y- lationes , nec nimis esurit panerT> hominnm, qwi frequenier coirt«-dit panem angelorum {Ptai. Lxxvii ) : ciijus rci nm ignarns scnrns rei , io spem rjus de quo legitur, quia crat in ucserio cum bcsliis, et angcli ministrabant ei (Matih. iv), fervens et inlrepidus ad unum acccssit foniem, ei gaudcns de solitudinc , quam jutta cor s uin a I Compcrta iiaque ac probau ipsius constaotia, " «lucondam paopercm vitam apiani invencrat , D Cliristi virarius tandem quod petcbat annuit , et auctoiiiatc sua aposlolica ct potestat^», qua eunctis p*xemint't moriaiibuf, omiic bonum quod agerct ei in pu!nitcntiam ct virtutis pr.Yintuin injunxit. Tunc illc de jus<:ione sunimi pontificis , quam iriuilum 'tptaverat (;auJcus, cum ejus benedictioiie discessit a curia, elquasi fuiurx convcrsatiouis jam mcdiutii liabens, visum est ei iionuin ea iiueruionc redire aJ ;>atriam, ut quod corpore nolcns et inscius rclique- rat, mcnte et corporc sponlaneus ct prudens desc- rcret. XI. he ingresiu Arvernia: velpalrice $u(e. Itcr igitur arripicns in in<;rcssu juvcnlulis suse omMibits diebus vitae suae ibi sc Deo scrvituruni spopomlit, ut cum quodam annulo, qocm de oiiiij stihstaiitia mundi laiiium bibebat , seiiietipsum e;i- stissimuin virginem Chrislo desponsavil, ditciis : XV. De profesiiune ejutdem. Ego, Stephanui, abrcnvnlio diobdo el onmittn pompis ejus, et ojfcro atque reddo meipsum Dro Pa- tri, ei Filio ejus el Spiiitui tavcio, triuo el uni De<> vivo et vero. Et scribens professionem suarn, posuit cam super caput suiim, el dixit : Omtiipotens et misericon Dominui, Paler, et Fili, el tancte Spiri- tus, qui semper et idem permanens vivis et rcgnus Ifi- nus et unus Dcus, ego frater Slephanvi, promitto libi Arverni.im rcgrcssus est, sed i>arvam ibi faciens C *"^ "uiodo serviturum inhaceremo, in fide caHiod- ca ; et propter hoc pono chnrtam islam super capui menm , et annnlum istum in digilo meo , ut in die obilus mei sil mihi hccc promibsio, et lncc clmvta scutum el defensio contra iusidias inimicoTum u.eo • rum. Qna^so, Domine, ul reddas mihi vestem nuptia- tem, et in numero fitiorufn sanelte Ecctesiee me amnu- merarc digneris, et ad cainam uupliarum Filii lui, tcnclissinie Paler, animam mcam de corpore exeun- lem, charitalis tU(E veslem indutam in regunm luuni cum sanctis omnibut inlroducas ; qui vivis el rcguat Deus cuni Filio tuo el Spiritu sancto, per omvia scecula sceculorum. Amen. Item dixit : Sancta Maria, maler Domint nostri Jcsu Cliristi, Filio tu» et libi commendo animam meam et corpus meum et tensum inoram, a parcntibus ct frairibus, -et coinatis, et amicis, qui dercgressii ipsius aJnioduin gaudcLant. «olus lalcnter reccssit. Xll. De egressu palriw snn' et de visitatione gratia divince. Cum autcm egredi>rctiir dc patria sua, reliciis parenlibus suis, do:no ct omni parcntela, et cogna- tlonc siia, scin tqiie reiio tumquam se reversunim, rospevit post sc, ultimum valc faclurus, et subiio divinilus e.vcus.S3 suiil onini.'^ ossa cjus, ila at vi.!e- rctur sibi quod disjungerentur et solverentur omnes eJHS junclurae : undc credinuis qtiod signum hoc fuit indicium futurx sanctilaVis ejus .ic boniiatis : quaproptcr dicere poluit veraciter : Dirupislt, Do- minCf vincuta mea {Psat. cxv). Perambulans el per- D meum. His diclis, non est ultra reversus ad siecu- lustrans piurimarum provinciaruin partes, ea loca qux ad scrviendum Deo et agcndum poRiiiteiitiain magis sunt idonea diligcniissiine consid.rabat. Sciebat enim quod quserentitius et diligcntilHis Dcum frcquentia honiinuin, et copia rerum iiociva sutit, ulilia vero puuperlas et solitudo. XIII. De loco ercmi apud Muretuin inveiito. Denique, pcragratis muitis eremis ct solitudini- bus, et de canonicorum , inonacliorum, eremita- riimque vila ilia qiia; imitanda siint memorise com- ineiidans. in Aqiiitaniam aJ ncmorosum montem, qui non longe dislat ab urbe Lcmovicarum, el Mu- reluin dicitur, Cliristo ducento, pervcnit, iibi funtes rcpciii ei nipcs, terranique desertam et inviam. iiim, sed facto dc virgultis parvo tiigurio, anno a!» Iiicarnalionc Domini 1076, trigesiinum agoiis xiatis suae annum, crcmum liabitare ca-pit in jejuniis, vi- giliis ac oralionibus conlinuis scrvicns Doniino die noctoque. XVI. De cibo ejnsdem. A dic namquc i!la cibus ejus panis et aqua fuil, ct interdum farinulx siliginex modica sorbitiiiucul:*, qu:c cxicris cxteraruni farinularum sorbitiuiicniis niinus sapida, nocessitati utcunque servit, noii «le- lectationi. In scneotutc tamen sua, a triccsimo sci- licot coiiversationis su;e anno, modico vino usiis esl proplor stomnclium (/ Tim. v). qiicm ciboiiira ariditas ct peiiuria niniis aictavcral , sed camein 1(il7 VITA. fOIS vil saglnirn nullo lcmpore convprsioiiis sux sanns \ dobilis, agcn.Ia vidclicel Jiii cl bcatx Mjri.u, cl fidelium defuiirtnnim, a prima die qna veiiit in ((•nieilil aul .'vgor. C;Eleraiii, si qiiis scire Toluorit und>i ciiam i.h (ciiiiis stibKtantia, qiiu corpus ejtis ft-.istenial »tur, ilii aderal, prx>sortim cum diu soUis iii fiemo lial»it:ire», liec exirct aJ s.wulum. rcvoccl al mciiiuiiani qiioinodo AlKliaspropliet.is Domiiii in npelunca absconditos pro Di i aniorc pane pavit ct aqua (IIJ Reg. x ui),il novciii qiiodniiiiloininuscir- cunutanlium v.c noium charitas snla divina inspi- ialioi.« liu c Dci s rvo dcreiebat. Q.ii enim Danicii in lacu !eonuin iui.liiso prandiuin mihit pcr Ilalia- cu ; {Dan. xiv), qiii pcr ininlslcrium corvi et vidii.-c KliAm a raniis lii)cravil iiijuria (/// Reg. xvii), ^tii quutidic dal jumcntit escam iptorum, ct pullit eof' vunim iinocaniibut eum {Ptal. csLVi), hominis tan- tiz fi.lei, qucm ad se (liligcndum abscondcrat in al:8- ^ lOiidito faciei suae a conturbaiionc iiominuni, non poiuit oblirisci (Ptal. xxz). Solis igilur intcnius coflestibus, alimcHia curporis a dcvotionc lidciium, iTrecUoaem veromentisctunciionem spiriius adivi> nx loiitomplaliouis bcncficio aCDuenter sortitus est, iVII. De lorica ferrea qua iuducbatur. Nam quomodo noii gustaret qiiam suavis est Do- minus {Piul. xxxiii), et dulcedinis ejus slillicidia ^illantia non liaberet (Pja/, Lxxi),qui corpus suum rtt igandn et in servitutem redigendo perdistriclam al Ktiiieniiam (/ Cor. ix), etiam lorica ferrea contra rariiis insidias ct mentis lasciviam {Epltes. vi) lan- «iu incessii armalui, quousquc loio evsiccaio cor- ercmum, usqiie ad ultimum dicm vilx siix. ordi- nem de sancta Trinitatc cum novein lcctionibiis ct horis canonicis, singulis dicbus ac iiuctibus dcvo- tissimec('lebra\it. X\i. De gejiuflexionibut ejutdem. Numcrum auteni gciiun<;iionuni ojiis, qaat ler- ram deoscuhndo, et cum frontc nasoque percHtlendo humiliter faciebat, scire nnn possumus, qiicni uti- que propter earum sxpissimain iterationein ipsuui ctiam credimns ignorassc. Scimiis tamen quod ma- iiibus ac gcnibus in moduro cameli canimdem assi- duitatc geniiflexionuin callos conlraxorai, el nasuin curvavorat in obiiquum. IXII. Deptatmodia et ormtioiiibnt ejus. Psalmndiam voro ct familiares orationes in lan- tiim amabnt, el graliam illius cxcollentissiinx coii- templaliunis in qua Deas melius cognoscilur, tain cinraciter habcbat, quod nunc liujus dulcedinc rj- plus, nunc illarum occopatione detontus, frequen- ter biduo aut triduo a corporali vacabat eduiio ; et quia non potuit luccrua accensa latcre sub modio {Matth. v), longc lateque sanctitalis ojus opinio di- vulgata est, el veuiebant a^l eum undique iniilii sux. saluiis monita audirc cupienles. Verum si pro co- runi colloquio quibus scrvata cliarilale decssc non poterat, ea qux orando facere vel diccrc consucvc* rat, statutis horis sivc teinporibus quandoquc iion po 0, plenara de seipso oblinuerit vicloriam. Ad f ''"plcr*l. «Jiffcrri quidera polerant, nonomitli. Posl* cnjus eximix p«rfectionis curoulum tanta parcitas Tesliiim, leciique accossii durities, qux cunctis hu- inanx condiiionis faculiatem ccrnentibus vires ho- miuis vidcatur excedere. XVIII. De indumeutit ejusdem. Inilumenta narnque qiiibus super loricam indue- batur, nullo tempore angebantur, nuUo minue- bantur ; sed in Iiiemc et in acstate aU repcllen- i!um frigus et cjiuma cqualia semper erant et ea- XIX. De ttralu ejutdem. Slratus vero in quo post niniiam caniis sux fa- ligalionem ad quiesccndum se modicum conferebat, adeo diirus erat ct quicii contrarins, ut in eo dor- quain cnim ab eo qui advcnerant rcccdebani, qu?^ cunquc hora tunc esset, antcquam comedoret vei dorir.irct, onmia qux dc consnetis orationinus nc- ccssario intormiserat, omni cum devotione resti- tuobat. Ufidc plerumque usque in crastinum nul- lum sumcbat cibum, Christi discipulorum imit;«lor vcrus, qui propter vcnientcs et redcunles mandu- candi spaliuni non habebat. Purus igitur rigidus* que sui exactor primo sux conveisionis anno , humano carcns solatio soTus in cremo fuit ; se- cundoquemdam de stcuIo in suam rccepit custo- diam suamque disciplinam, qucm altor posion <:ub< sccutus est. Hi.s duobus solummotio diii comit:iius fnit : plnres enim od austoriiaieni convcrsaiionis mieiis voxari potoral non fovcri. Erat enim ex la- ^ cjus accedere ir*;pidal'anl. Vcrumtamcii disiiiclio- bulis ligneis instar sepulcri in terram consertis, omni slraincnio. omniqtie lecii siramine carcns, prxter illaro iuniram fcrrcam quam semper ad nu- dam gcstahat carnem, ct vilissimuin duntaxat ha- bitum, quo desuper nianebal indutus ; illa ad stra- tuiD vcniens secum affcrebat, illa de strato surgons secum doferebat. Ko absonte, stratus cjus nudus erat ct vacuiis ; eo prxsentc, lalibus culciiris lali- lius ;ue lintoolis crat Qrnaliis. Sed quis ad bxc i.on Niliolur ? qtits iion obi^tiipcscal ? Siquiditin, nl ve- nim raloamur, parcus iii cibo, paicus in lcclo, par- cus iii somno luil. »XX. De perscveranlia i» rfti»>its officiit. nis sux rcgulam et mciisuram possibilitatis ipsc neaiiiii imponebat ; sod quemadmoduni inclio:i- vorat sibi quidcm orudelis ct asperus, aliis pius longeqne modoralior erat. Sciobat oiiim quod socundum collatam sibi cielilus graltnin alius alio fortior est , ot non omnia possunius om- ncs. XXIII. De prudentia (fuam habebat erga discipHlos. Ncc quxreb.ll discipuloruin suorum corpma no- carc, scd vilia : undc tanquam fidelit Jispensaicr el prudcns quem contliluit Domiuut tuper familiam tuam {Luc. xii), in cibis ct vislibus, cxlcrisque buntati.x- fragililalis necossilaiibiis, cis xquo libra- inins indulgcb.it : boc lanluni .iib Ci$ cxig.iial, u; 1019 S. SiKCIIWI CK\>rHM()NTt.NSlS Doiiiinuiii supei omiiia (Iihii.ril.s ci vciatiu-r dicurc A inler alios, qiii ad cum vi»ilaii
  • >(:iil ; 1'iopicr le inonifintmur tota die, aidi- muli iumui sicut oi'e$ oiciinjuii {l'iiul. xi.iii). Ac posl(|iiani, (lib|)OticiiU: Dco, di6cii»uloruin cj.is iiu- iiM ru8 crcvii, noii ijuasi uiius cx illis iii illis faclus. i>C(i iniiior oiniiiLus illis (Lnc. ix). XXIV. l)c linniililnle eju>>dem. Naiii, sicul coiisuitucJo rcligioiiis csl, iii rcfcclo- riu atl meiisas scdcntibus cl v<;sccntibu8 iliis, ille liuinililcr liumi residchat, Ic^ciuio passioiics saii- cioniin vcl Yitas 1'alruin, &cu aliain a'di(icanlcin Kcri|)luram, ul corporca aiimciita capicnl^^s, iiliiis stnlcntio! rccordarcnliir : Non in solo pane vivit homo, sed in nmni verho quod processit ex ore Dei {Malth. IV). Legcral quippe, legcral, inquam, et inemorix maii.lavcrat : Qucnto majnr es, humilia te in omnibus, ct coram Deo invenies (jrnliam {Eccli. iii) ; et illuU : Qui voluerii inler vos major esse, cril oinnium servus (Matth. \\\\). XXV. De doclrina ejusdem facta ad discipulos. Qii:im prudciiter auiem ct qiiam solliciic de re- li^j[iouis obscrvantia, de morun: maluritate et de oninibus quse ad salutem anima; spcclant, qu:e viva voce saiictotuirt senteniiis el exemplis discipulos suos, el cos qui cum eo loqncbantur doccbat, qucm- admoduin in senleniiis suis scriptiim est, sub si- leiilio praelcrimus. Nimirum ad ca cvidcntissima sp.nclitatis ejus indicia fcstinamus, quibus lidcs niagis est adliibcnda quam verbis. Quis eniin no- B cum eo sciiicl assislcrct, qiiasi uniis dc sli liiiiiibus locutus cst. Ail ciiiiii : < ObsCcTo l Dci, noli pro iiie boniiiiuin «icprcf ari. i A aiitcin illc, rcspondil ci : « Quid lioc c-t Cur ila loqucris ? » Milcs ait : « Quoddan luin iii laiitum diligo, quod iiullatcnus il odire vel reiinquerc volo. Tinieo aiitcin inibi contiiigat, si lu pro mc rogavcris. T oralionibus aliis auxiiiarc, niilii vcro iiii llis ditlis, inilcs diaboii reressil latus, sc atblcia Clirisli tristis rcmansil ci anxius. sus capituium, tjlnilani pulsat, francs coi scd pra: lacrymarum iiiipctu qua causa id vix illisinsinual : tandem reserato eis »erm litis, jubet, borlalur, ut pro stuIt'ssimo mil co Dominum studcant exorare. Kecniora, | rediit, et de jam dicta Rlullilia veniam po cordectore sux iniquitali rcnuntiavit. In ( que faclo datur agnosccrc qiianiain cbaritai buerit, qui, doncc erranlcm proximum veiiiatis reduceiet, prcces cum lacryrais fundere non cessaut. Est et alind Gdci cjus rissiraum opus, buic non dissiinilc. XXIX. De familiari cujusdam liberalo Nam liomo qnidam in re fainiliari satis tus, victualia qu£ (idclis populus ei in erei duc commoranti charitative miitebat, ferre vcrat ; scd quia longc manebat ab ejus cn vil cogilatioiies Iiominum, nisi qui fiuxit s?V/t7/flfJm p^ ad cam una die potcrat pervcnire, io iti; corda eoruni, el iulelligil vmnia opera corum {Pfal. xxxii), aut cui voiuer.l ipse revclare ? XXVI. De coynilione coqilatiomim discipulorum suorum, Cujus grati» pra^rogalivam ab iilo Patre lunii»um ft quo omne dalum opiimum, ct oniue donum per- fectum {Jac. .wii), tam cflicaciter vir islc acccpc- lal, quod prxscrlim discipulis suis quid cogita- baiit, ct tcntationes quas a diabolo patiebantur, apcrlissiine dicebai, cl qualilcr pravis cogiia>io- iiibus el iinportunis tentalionibus viiilitcr resii^ic- rent. tanquain pius paler cl dc sulule eorum beoc sollicitus, cos instruebat. \XVII. Quantam vim obtinebant oraiiones ejusdem apud Ueutn. Freqiionter ctiam cum corum posccbat innrmi- (as, nc in boc mari niagno ct spatioso bujusmodi fluclibus submergercntur, suis cos oiationibus ju- vabat. IHraiit enini prcces ejus tanlx virtuiis ante Domiiium, quod, ipso cooperante, al) ipsis da;ino- iiuin fau<'il)us et pravis macbinationibus bomiiiHin captos polcrant libcrare :iquod ut manifestum sit, . latcnus potuit inveniri. Tunc (ratribus su| conqucrcnlibus ct dolcntibus dixit : « C D anxii ? Scio cui maiiifestum est de honii sit, ct quoniodo se habeat. Nudatis igitur camiis io oratorium, ct gloriosic Virginis Domiiii, in cujus obsequio captus est, imp auxilium. Nullus enim carcer nullusque lu de quo siiic mora eum nobis rcdderc libcr non possit. i Vlt cuin huc factum fuissct, e slina die diluculo, proditor bos|>es cum du tronibuset hominequcm cepcrant, aJcellae pulsantcs astitcrunl. Homo vcro qui captii elligaius, soiuius et liiier; fures el tradiloi lis crant ligati : quod Iraler osliarius iiit dc miraculo inullum gaudeiis, patri spiriti niore soliio cadem hura discipiilos instruel i>niiiio j^ioriarcntur. Deiiiccps coinpK-lo sermoiiu, fures ac prodiloirin a viuculis quibiis erant religali solvil, ot cuin frx- liilus D«.*o et boalissiin£ virgini iMatix giatias a^'ons, tulos et liLeros abire pcnuisil. X\X. De ajjlueiilia lirorum ar muiierum venieH- liitm ad mm. Veiiieltant itaque ad cum niulti parvi et ni gni, pauperes el divites. Erat enim cclcbcriinix opi- iiionis, omnibus prollciens, nocens nuUi. Nun cniiu eral luanus cjus cxtcnia ad a£cipienduiu et ad dan<- dum collecia, sed libentiusconferensquaiu capicns, dciis, do doclore suo vcncrabili Miloiie, Bonoveii- laiKu uibis arcliiopisco|)o, primo nioiilionoin fccil, illi:iii Clirisli seriuoncm iii corde suo rcrogilans : Si ergo tfloriftro meipsum, glvria tnea uiliil ttt {Jotui. viii). Sod caidinalos dc lam cilcbri viro illuni lo(|ui audientes, iii vorbis ojus pauliiluni hx*- sitsveruni. Sciobantcnim illius sanctissinii viri »bi* tum loiigo rotro temporc exslitisse. Quo agnilo, Dti servus ait : i Dubitalis super hoc, domini ineiT C<'rte si iion fosiiiiarctis, et licciel ausciiltare uiriini veia diceromus, illico probarctis. t Tunc illi usquc ad ultimum vcrbum, qiii tquid illc dicC" rct, so libentcr audiie promisorunl. Spirilualera lemponilcraque alimoniam ojendicanti- XXXIV. De assertione cujusdam abbatit Lemovi \ « -..: . •.•.i«_: ....ii.. 1:1. 1:. »l.«» 1* -• . -,J /: .i~- /i.._/.- !.-_.. ir.. l>us Ixto anirao et liilari vullu libcraliter erogabat, arguebat peccanics, ct de peccatis suis uiuestos con- solaiis, quid agcrenl indicabat; justis pius, afllictis compalieus, egepis raiscricors, omujbus patcr crat. XXXI. De fragranlia miri odorit qius ah ipto pro^ cedebal, Viri aiilem odoi is fragrantiam cum eo loqgenies et astantes circa eum ex ipso proccdere scniiebant, cujus rei plures adbuc legitiiui lestes inveniuntur. Qux profecto fragranlia non soluiu sicut .senticntes faiebanlur cl aliis prxdicabanl, totius suaviiatis auclorem in eo requiescere testabaiur: vcruin leliara, quantum nobis datur inlelligi, incritum erat centii ad supradiclot cardinalet vro bea(o St*' pliano. Dicebat auiem cis quidain abbns Lcmoviccnsls qui cos addu.\eiat : f Nequai|uam suspiceniini quutl iste Dei scrvus falsum proferat verbuin : priuscniiii pcnnilteret amputari cajiut suum quam scienlcr in aliquo mcnlirctur scrniuiie. 1 Ttinc ortu.^ a princi- pio scriatini iliis ictulit «|ualitcr in pucrilia ad He- iicventum a patre sui) ducius cst, ubi a sancto &li< lone duoilecim annib educalus, liano regulam didi- ccrit, de ciijus eiiam viia cldoctiina mirabili mulla quaj ipsi noveianl iiiicrscruil. Quocirca eum vera loqui pogiiovcrunt, et quidquid ultorius dixerit, Ia;tabundi reccpcrunt. Solutis crgo univcrsis corum fluo iutogerrima virginiias ei bumiliias aniinae et C qu^esiiouibus, quoniam quidcm paraiissimus sem- corporis, qux in co einincbant, etiain in bac viia, duu) viveiel, donabantur. Paticiiliani voro qua JC' jiinando, vigilando, frigus af;stus(|ue lolciando, cru- ccHi Dominicam coide bajulabat et coipore, cba- liuiein, soluietaiein, disereiioncm, cl bilaritaiera ,'juibtis cunctis indigcnlibus consulebal, sequc pra> bcbat aflabilera, loiigum est cnanaro. Dcus lixc oumia novit ; nos cnim per Qiniicm nariaiionem iKistrani, ea dc ipso lacenda fore censuiinus qiix> iinslri leinporis Gdem forsilaii faccreni baesilare. Ile;!olcb3i tamcii adcoconvcrsaiioiiisojussanctilas, quod cl.am supicuios bomincs ad sui iiotitiam po- ,tcral ooiivocare. XXXII. Deadvtntu cardmnlium Romanorum. per aut ad saiisfpclionem oinni poscenltse rationcnt de ca quam babcbai lide ct spe (/ Petr. iii), in fine loculioiiis suu; subjuiixit, ct ait: ( Itaque cum do fallaci mundo, ducciite |ios Christi gratia, volui- mus c.xire, a Roruano pontilicc in curia ubi cuin quodain cardiiiali a Iransilu sapiontissimi ct san- clissimi doctoris iiOblri ai'ciiiopiscopi Milonis fuc- ramus, prout mclius poluimus, noslram susccpi- iiius paMiiioiitiam, et cuin ipsius prxcepto et obc- diontia in remissioneiripeccatorum iioslrorum hujus paupcr!ai's et abjeclionis viam scqui proposuiinus : ei si snnctos et laiidabilos cremitas, quos pcr totain scptimaiio.m abs(|uc corporali cibo diviiiai conlcm- plalioni vacassc logimus, fiagiliiatc nostra non pos- txrcllcntissimi iiainqiie cardiuales, Crcgorius ^ s>"""S imilari; laincn, quia a vla publica aliqiian- vidolicol cl Pi-trtis dc Lco, inter quos postinoduin dc pnelalioiie Roniani papatus, ut notiim est, scbi- sina fuit, cum a suniiiio poniilice in Gulliain iiiissi logalioiic sua in partibns Lcmoviciiiix fungcrcnlur, ad hunc virum Doi paritcr coiivciicrunl. Qut pritno vivendi formani (juam iiabcbal, dciiid^t a quo cam didiccial, \cl si i'ssol oanonicus aiil nioiiaoiius s<'u er. niila, taiidtm cur iii aiiilo golidoqiic inoiilo, ciir nol iii lcrra slcrili cl inculla, sinc animalium ct oinni toniptiraliuin roium adiniiiiciilo, cura'n liuiniiiiini a;i;"io c*jcp;'ial, dilij;c;itcr qu:)'sicruiit. XXXIII. Dc reiponsioiie beati Sliphnni ntl caidi- »((i/i'j. lulum doclinavinius, cl rralrcs qui in Calabria siiic pecudibus ct possossionibus Deo scrviuiil ul(iiiii|ue soquiniur, in cxtroroo judicio, cum Cbristus vonc- rit judicare vivos et tnoiluos, cjos miserioordiain cxspcciamus. F,i ecce vesiiLus inoiiachorum ci ca- nonicoruin, dc qiiibus inlorrogatis, non uliiuiir, iil vidclis, qitoniam iliani laiit:v sanclilatis vo«ai»iila nobis iion usurpanius. Nain canoiucoriim inslilulio quo! babot poloslalein iigaiidi aliiiio solvondi quom- adiiiodum apostoli, siipcrotuinct polcsiali mona<;liO' riim, idcoqiK.', til dixiiiius, Msiirparc vilain illoimii iuinime audcnius. Tairla namqiic perfoclio ad ro giiiini oooio-.iariim esl nooessaiia, qiiod |>oif. 0:»» Qii;b;is illc, quciiiaditioduiu ciinctis sccuni )o- tannn looli-ros mx aut i;uiw|uaiii iiiillaii son-nie IW3 S. srnPIlANl CnvNOfMONfENSIS iOli niuft, iriipcrfcclos vcro cl iiiuttlos iiullo melier«*, sctl t-liaia oiiinia uiitJe possct [>ro(e- dcre : qiiiii eiiaiii si ecclesias nos liaborc coiiliii({c- rel, quoinoilo ciiiam agorciaiis alioruin, quimoilni suinus inuiido, ct incniiji is abscissis a sxculo, pe- dibus cjrcniiisad nminihuidiim, ore ad ioqucndiiiu, ct ideo rtcc iiosiri cuiam a;;iinus, vcl possumus ; quanlo niiiius e( alioruni, queuiadinoJutii |*asiorcs Ecclcsi;c ? Nomine autcin nionac*iorum non utiinur, quia nomen sanctilalis vcUingulaiitalis sortiii suiit vocabiilum. quanquain omiics Clirigtiani possunt vocari monachi; aiiamcn illi spccialiter roonaclii dicuiitur, qui siii amplius curam agunt [f. non agunt], iiccaliud cogitant nisi tantunmiododc Deo. cet. Adquid? L'l iiilf.rro^fiircnt euni. Dc qin) ? Si ipse cssctCliri.sltis. Siinilitcr ct isti diio lc^ati iiiis^ct Cliristiis, aii Klias, an proplicta "* quoJ toium, iit audistis, iic- gavit causa lnimilitatis, quaiuvis vcracitcr lijrc omnia de se alTiriuarc posst-t, si vellet, juxla tcsli- nioiiium Scripluiarum. Kain cbristus dicilnr mm- cius, et ipse unclus cst oJeo invisibili, id es( r«-plc- lus Spirita sancto, scrundum Lucani, ex utcro matris snae; luec est anctio spirilualis de qua di- citur : Cmctio ejut docet lot de omnibn$ (/ Joau. h). £remiiarum vcio vilain imitari miiiinic valcmus, ^ Dominus auteni Jesus suis discipulis, dum loqui- quia in Jioc spccialiter cst viia oniuiuin cremitarum dcvitare sapculi lumultus, et pcrmanerc in ccllulis suis, qttalonus vaccnt orationi ct silcntio. > \XXV. De cxlcllenlia vin justi facla a cardinali- Lut. Qailus auditis, cardinales lcgati ipsius prudcn> ilam ct hiimiloni responsioncm adinirantes, omni- Ihis qui iliic aJcrant, conslantcr aiebant : i Dicimus vobi-, ul tcs ificamiir, quod aliqiicm Iiuic viro si- niikm iiusquam iiivcnimus, sanctus enini Spiiitus loquitur in eo. » Et convcrsi ad eumdcm Christi ntiliieni, laliicr ioculi sunt : i Homo Dci, 6i fucrit pjssibiic ut tisque in finem ita pe:'scveres, profecto lur dc Joannc, dicit : Etias jam tenil, et fece- ruHt tH eutn qucecuuque volaerant, et ti vttliis tcire, Joaniiei ipte est FAiat {Malth. xsu). Aiibi Domi- Dus loqueiis ad tarbas, interrogavit : 0«i(i«xt> i(it tn dwrtuui tidere* Proptielaatf Ihco w- 6ts .' Et plus quttm propUetam {Matth. xi). Siini- liicr autem cl B. Stcpbantis requisitus est ab cis an csset canoiiicus, aut manaclius, ecu creniita? Quod toluui, ut in saperioribus dictum cst, causa liuini- Htatis vilavit, nc vidcrctur ab liomtnibus, quanquam verissime lomm de se profiieri possel. Canonicui cnim regulans inlerprctalur, et ipse juita EvangcUi regulam , quse cst caput omnium regularum , in cam apostoiis in regno ccEluruin numeraberis; ^ quantum valebai, vivebst. Monachus veroioint vel Iixc sunt enim iiiorum vestigia. > Sicque daia ei berieJic.ione, et commuuicatis inviceni orationibus liiscessci-unt ab eo. Ubi st divinx piet^itis dispen- sationc^m diligentcr e; caute pcrpendiinus, evidens iniraculuoi possumus iRlueri. Vuiuit enini Cbristus ut scrvus suus qui a suo viiario apnsloiico, scilicet ia esordio proposiii sui bcnc agcndi babueral prae- ceptum, a viiis apOotolicis vicarii sui vicariis, in fino sua; convcisatioais saiicliiatis liaberet tesli- moiiium. XXXVI. SimililHdo. Hic eiiini quainduiu coniparaiionem ac verissi- inain, Deo annuentc, faccie possumus, ut tuelius «aiictiias ac bonitas ipsius ostcndalur, ct quem- cuitos tut dicitur; ipse solus quia in soliludine spi- rituali iocum sii>t praeparaveral ad babitandum cum Dco , ut dicere possct veracitcr : Elongati fugieps in tctutuline e( tnanti (Ptal. liv). H«c est soiiluJo spiritualis de qua dicitur : Sedebit tolitariHS el ta- ubil (Thren. iii); bsec cst custodia sui, unde dicitur iQonachus, id est cuslos sui ipsius. Unde dicitur : OmKt eustodia terva cor tuum, quoniam ex ipto vita procedil (Prov. iv). Stephanus autcin bcaiissinuis sdus sedebat, id est quic^^ciibat, et cusios sui cflti- cius erat, quia de omiii supellcctiii mundana niliil penilus sibi vei discipuiis suis retinucral, nisi pa- rum soliiudinis, in qua nimirum cum fratribiis suis Dl>o serviret. Ercmiia dicilur al» eremo, seu aiia- adiuodum Dcus oninipoicns cjus sanctitalem certis D cliorcia, k\ csl remotus. Quis ur.quam ampiius po- )'oluit dedararc indiciis. Recolamus igit-jr vcrbo- fum illoruin qux scripta suat in Joannis Evangc- }io de Joanne Caplista, ubi dicitur, quod niiserunl Juda:i ab Jeroitoltfmis saeerdotes et levilat ad Jonn- \tem, ul inierrogareul eum : Tu quis es ? El confes- sus est : Quia uon sum ego Clirisius, Et interrogave- runt eum: Quis ergo? Eiias es tuf El dixit : Non sum. Proplieia es tu? El respondit : Non. Dixerunt ergo ei: Quis es tu, ut responsum d^mus his qui nii- scrunl nos ': Quid dicis de te ipso ? Ait : Egovox cla- mcntis in descrto, paratc viam Domini,»sicut dixii Isaias propheta. Et qui missi fuerant, erant ex Pha- rismii {Joun, i). Inieiligite vcrborumconsonanliam. Missi snnt s.icerdoios ct ievjty, a quibus? scilicet a luit B. Slcpliano i»sse a saculo rcmotior, qui niliil sibi, ut dixiinus, in mundo pcnitos retinuil? Oinui» oninino pro Dco reliquerat, creinum coiebat , quia ibi pa'niicntiani nimis auslcram die noctuque iidcr liler peragebai. El quemadmodum dicitur de Joao- ne, dum deinde interrogarciit iliuin quis esset, vel qiiid diccrel de seipso, cum iion essel Cliristus, vel Elis»s, aul prophela, ul responsiim d.ircnt liis qui miior.^^nt eos. ipsc ait : Ego vox clamanlis in deserto (Joan. i). Similitcr et isti duo h-gali B. S(cp)ianuiH inlerrogaveiunt diccnles : Quid erg» dins dc le i/mv (ibid.), cum f^teris quia non canonic-us aut iiiona- cbus vel eresniia , quia his tribus ordinibus seii gradibus fukitur oinnis viia roligtosorum. qsilbtis io?r ^ITA. <'M<> Ijuii.illima ratione , ttrmi Joaniics , ot superhis A slanior adlixscrili?, nec »b >>ac vrrilniis via tlcdi- scriplum cst, respomlil. Iiaque cuin de fallaci inuiido, elc. XXXVU. Ilem de exiolleniia ejutdem. Nunc igitur, dileclissinii, animadvertite el iiUel- ligilc qualiter divina bonilas sanclum suum majo- riliu» digiiioribusqiie personis similein reddcbal «orbo cl operc. Ailamen non rtquiparamus J anni navorilis, ipse juxla providenti.im stiam, qua niiia- bililor giibornalomnia, vobis qiiod cxp^diro iiovcril, iargictur. Si vcro (qiiod alisil!; amando tcmporalia ab ejus amore rcccsscriiis, nolo vohis relinqucio undc ad ipsnra impiignandutn pascftiiMni. Sciali» autem pro cerio quod in li.io solicndine fcre quiii- quaginta (16) annos cOmplcvi, <|nonm) :\\\\ in ni.i- fiapttsta.', cui Cbrislus Dominus tanium conltilit gna egcstate, Alii iti magna forfilitato fransieruit. lesiiinoniuni, quod iiiter iialos niulieruni co inajor iion surrexit (Matth. xi) ; sed quia lonum nobis esse videlur, ut coniparationc acluum lanli pro- ptieix, quo iicino, ut assoriliir, major, aclus U. Slc- phani duin aliquatenus in .iliquo assiniilari possnnl, ampiius el nieiius respicndoant. Non ciiim contra Divina vero boDilas sic sompcr ad menfiuram niihi omiiia coiilulit, quud in c$;csia(is (omporc nihit nc- ossarium dcfuit, noc \t\ obcrlale quidquain Mipcr- abundavil. Similitor vobiscvci;icf , si viiantcsomne Siiperfluuin , nam neocssaria nt ininrni [f. i;cnto] damnavit, in liac rcgula dc Evnn^clio siimpia porse- dignitaieio propbetx loquimur, si ejus primitus " veraverilis. » Cumquc pcr quatuor dics hxc el alia I dicia vel facla ostendtinus, et poslea, ulcunqtio poisumus, ei similem in aliquo B. Slcpbanum de- iooiislramus. Cum Joannes cvangeiista de Domiiio Jesu Christo dicat, quod cum ^pparuerii, siniilei ei irimut [Joan. iii).Ccrte soinius qiiod Joaniies Da- ptisla vcstiebalur pilis oamolorum, et esca cjiis meF silvcslre ac locusue; Slophani eial esoa, ut dixi- mus, paiiis lixivio confecius, sivc pulies de siligiiie, qaa« raro suinobat, vcslis lorica feirea. In his ila- qiie oslenditur austeritas prupbcUe, et austeritas slncii eonfessoris. Ik-ncdictus Deus pcr oninia, qui ;jles anibos focil, el facci-c sic potuit. Amcn. XXXVIII. De perfeclioue ejundem oralionis et co«- firmalionit erga discipuloi circt finern. Ootavo nainque die ab eoruni recessu, lioc es( pridie Nonas Febiuarii, nullo adhuc taincn doiore vexalus, ab cxloriorum coepil vacare cuiioquio, se- que totuin conlulil doclrinx discipulorum suorum c( oralioiii. S<-ivi( enim per Spirilum sanclum diem stii obitus propinquare, voiuitquc cos in proposito pau|k.'rtalis ad quod vonerant conlirmaro, el suis apud Deuiu obtinere precilius , u( in eo seniper vcllont porsoverare. Cum autem dt diligeiido Deo, dc ainauda paiipcrlate, el de observandis institutio- nibus quas eis focerat, eos ardoiitissime commoiie- rel, accidii pcr Doi providenliam quod ipsi coram co iinaiiimiter astanles dixerunt : XXXIX. Quotuodo fnnquesli snnl disciputi upud Pa- Irem spirilualem. i Saiiftissime Palcr, quandiu lccuin fuimus, pro tuo amure Dcus r.oliis prsebiiit necessaria, sed posi luoriem luani quomodo vivcre potcriinus? CiiiiCia nobis aufors teinporalia , et unde susicnlabiinur? > Ad hxc pius Pater, in (idc Christi Grinissimus, sic irspoiidil : XL. De respousione ejusdcm ad ditciputos. ( Deuni sulum vobis relinqno , cujus sunl uni- vcrsa, cujus eiiam amore ciincta pariier et vosmot- ipsos reli Ja:iitor autem haec audiens, cl voloiis cos a sepui- lura rcmoverc, quatetsus fraires laiili funeris exso- quias sine lumuitu dignc ct devoli-.si!Tjr} cchhra- r6iit, quasi consolando tlixit cis : Quitl osi hoc? Dicitis quia mortuuscsl? lino iTiuilo inilius soiiio ^ illi credimus essc. » XLIII. Uiraculum pueri de Amhasiaco. Cui saccrdos, qui cum inonachis et p:>piilo vi>- iicrat, ait : i Dominc, hene sciinos quia nioriiius cst. In vlco ctenim nostro puer qtii.lnin iro.Io i-s cxlremis posiliis ab lu ri ol nudiublorlius loquciatu amiscrat, qui cuin a malro sua cxili/m prystoiatlc servarolur, subil»: in hxc vorba prornpi! : Vidoo, inquit, scalam lucirijssimam, cijus allera p:irs cic- lum, altcra tangit Murcliim, et aiigcli nuillt dosoon- dunl porcam, iil aniniam domni Slo.pl«aiii Dco g'a- (17) GMca Awbezac, vico media a MnrctoIoM"» dislunle, nbi <'r:it ocili soinK iiiim, quia sine duhio plus possuiil nos juvare illius saiicta merila, quam ilium noslra suflragia : cuia Christo namque vivil in gloria. » XLVtl. De eteclione domni Petri Lemovicani ierumdi prioris. Pio igilur Patrc dostitiili ol orhali fralrcs, de ronvontu suo unum, Peliniii sciliccl Lcniovicaniim, in priorem ct spiritualciii Patrcm sibi coiicorditcr elcgeruiil. Hic priiiii in sa^culu vcncrahilis sacerdos. nunc vero in rciigione palernx traditionis ei vuli quod feccrat xmulalor exislcns, DvO ct liomiiiit.ns " charus et amahilis eral : sub cujus regiiniiio, grege Dominico in aiigmcnium rcligionis pioli- cienic, iocum dc .Mureto in quo Deo servii^ba:.!, diuqiie oum sanctissimo Palrc suo »erTicran(, mu» naclii S. .Augnstini caiumniari coeperuiit. XLViil. De inquisitione divenorum locorum. Sed qiii potius aurcrenii tunicafn pallium voie- hant dimittcre, quam uirde ad piaciia et litigaiidi Nam mira Dei dispensatione decessus illius apud consuetiidinem liahcrentHr iiabere ; locum aiiuin Turonum ei Verzeliacum eodeni dic divulgaiuse l qu« duo ioca ah invicom eia Murelo a.leo lomota sunt, quod nisi miraculose id ricrct, lieri ncqua- qiiam po3sct. Cujus rei testes idonci fuerunt pcrc- grini Lemoviccnscs, qui illuc caiisa oraiidi tunc vigilanier perquirere curavcrunt, ubi capul religio- nis suu: convcnienter constiluerent, libere etquicie gcrvirc Deo poiuissonl. Locis ilaquc divcrsis sedulo peragratis, nullo tamen iJoneo repei'lo, laiidem divinitus illustrali, saluhrc consilium omncs uiia- orant, certamque rci veiilatcm postinuduni fratrihus Q nimiter inierunt, u( prior sciiicct cum omni humi- rctulcrunt. litaie et devutionc missam celcbrarci, cl cum fratri- XLV. Qtwmodo transilum sutim per noclem retelaiit '^"* """ ersis affcctu praMrordiali Domiiio supplioa- cuidam cinwnico (\H). rcl, nt clcmentcr eis consulcrot, et quod po^tula- Sequenti vero iiocle cuidani canonico, familiari banl indicarc non diCTerret. 0 inira Dei clemeniia et suo, per visuin apparuit, habitu roseo decoritus; pcrcnni memoria commcndanda ! Puluit foiias>>c iicc mirum si roseo, quia Chribti niartyr exstiterat. livor Dei servis moiiri caiumniani, sed uiidc eos Cui cunga:idcns iii visione sua canonicus a.l : « Paternii, quac caiisa fuit hiijus pra'fulgida) ve- stis, qiiam iisque inodo non induisli? > i Itomani pontificii mihi a Christo collati signuiiicst, » inqu!t. A*.i lixc canoniciis respondit : i Dencdictiis sil Deus; nam pcr lalcm p^ipam recle sancta rogelur Kcdesia. » Illico evigilans inli^llexit illiim mortis dcbitum porsolvisse, ct ccleritor suigons pro com- compriinerc voluit, inde amplius dilatavit. Nam immensa ct ineffabilis superna: dispcnsatiunis pro- vidcntia latiorein iocum, et ad observanliam rcli- giosu; conversalionis et siiu ct nomine magis ido- ncum, eis a mundi consliluiiune paravcrat, tujus loci nomen eliain per ipsam divinain voccin auJi:e merueriint. XLIX. De revelalione loci Grandimontentit. luciidatonc anim.'»; ojus cv inlogro divinnin dccaii- ^ Priore namquc, sicul coiidictum crat, inissam lavit clTiciuni. Ms:tua iiamque charitalc ainho iiitcr sc condixerant, ul illc qiii diuiius viverct exscquias alterius ceiehraroi XLVI. De nu)ilii,% ad Uujatoi Romfinos missis. Daio iiaque saiiciis;iim(i corpoic sopiiUurae, di- scipul; cjiis jani diclis o:\rdinalihus tiansilum illius per lidcras et nunlium niaiidavcnint. Cuinquo in coiicilio quod apiid Carnotuin congregavoraiit, ei.t litttnc reddcrentur, mox ohituni ojns oninibns dc- niinliaiitos, corain omni ooiiYiiilu aiolcepisc^kporum ai(|ue ponlilicum, et c;elcrorum sapieiuiuin do mi- tuiibiis cjus et fidei puritatcquam invesligaverant. celcbrante, cum Agnus Dei ter cantaluni fiiifset, ct tam ipse quam omncs alii fratrcs ardeniibsimc Do- ininum cxorarent, quxdam ca-testis voi audila cst diccns : f In Giandimontc, in Grandimonlo, ia Graiidimonte. > Hanc sane beatissimaiv voccm prior ct iionnuili dc fiatribus audicrunt. Finita veio inissa, qu£sivit prior a fratribus, si c(£licam au- dieranl vocem ; ct cum unus cornro confcslim co- ram omnihus diceret : Ego audivi cam lcr diccnlom I lii G''andimonte, >et aliussimihier, cuncti allluen- ter Ixiati sunt, et consolati sunt, ci confurtati YL'!iemcntcr divinae pieiatis largitatero, propier gio- (18) S. Gauchero. I1.-2D VITA. riosu: rcvelatioiiis folicilaicm, mirari, lamlarc el A io:o LIV. Dfpannoqni nonpolutt comhnri. 1,'lorincare slinlii* ruot. Fl quia in Gran<1iiimnlo ailv«;rsn!i i»rinri|)es cl polostales, aclversiis inundi rerlores lcii languenlibus frusialim disiribuit, quos omr.cs virlus divina sanilali rcstiluit, multai]ue miracula uiio pane pcr- pclravii. LIL De mitile ionato miraculum. Postroodum vcro iiiiies quidam, qiii Raimnndus de Planladio diccLalui, ad i!|jm novam Dumiiii planialioneni sc liefcrri fccit, ul in oiatioiiibus fra- Paiiniis cliam, quo sncr.-p ossium ejiis rcliqiii;r involulx fuerant, a sacerdolo qiii dc< onliori painio eas involveral, semci ct ilcnim atqiic iieruiii pro- jectus in ignoin comburi non poliiit. LV. De vcrbis correcloriis qu(r liabuil prior secun- dus ad eumdem, iinpcclit miraculiii potl transilunt ejusdem. liispeclis ilaquc prior miracuiis limiiil sibi et al.i > qiiictcm miniii, ct intern.-c suaviiatis dulcediiiom tardius cxpcriri, si popiiloruui turb.i; miraculorum causa, locum ad qucin vciicrant fro(|ntmlareii(. Kt venicns ad sepulcruin homini8 Dei ante altarc, tanquam spiriluaiis paupcrlal $ vcrus amator, ci ac si vivcrel, ila loculus cjl : « Servc Dci, tu osteiidisli R nnbis paiipcrtalis viam, ct ;olo coiiamine tuo ilo- cuisli nos incederc pcr eain. Nniic v. ro de arcla ol ardua via qux ducit ad vilam, ad lalain el spatio- sam qu.T ducil ad morlcm tiiis nos miraculis vis revocare? Praedicasli .soltiidinem, iiunc in soi.ti;- dinc fora nundiiiasque vis congrcgare. Non duci- mur curiosilale, ut tua miraciiia vidc:e veliniiis; saiis tax credimus sanciilaii. Cave igiiur dc ca-lero ea miracula facias, qux tuamcxtullanl s:inclilaioiii, el noslram dcstruant humilitatem. Non sic laudi iiix provideas, ul nostrx sis iiumemor salotis. iloc tilii prxcip:mus, iioc a tua poscimus charilaic. Quod si aliter feceris, dicimus libi, et per obcdicn- liam quam iibi proiiiisiinus, conslaiitcr asscrimus, quia ossa tua iiide cxtralicmus, et spargomus iii irum recipi mcruissct. Ilic eo moibo, qui paralysis C j^^^^^,, , Ergoquia pura lidos et cbarilas vcia m.T dicilur, iia corporis mediotatem amiseral, qiiod cx illa parie nulluin cjus membrum in aliquo prxvale- lat. Loqiicns ergo cum priorc, verl)0 quo poteral, pcliil ut in ccclL'si:im ad allare duccrclur. Cunique a qiiodain filio suo cx uno latcrc, el ab ipso piiore px alloro totu.s fere porlarclur, poslquam snpor la- pidem sub quo anie altare sanctissiini hominis torpus sepulliim erat, peJes suos tcnuit, libera voce cxclama;is ait : i Siiiiie me. iiolitc nicjuvare, rgo eiiim in lioc loco, in (|uo podcs loneo, modo sanus factus sum. Dico autem vobis quod h c .saii- ctus jacci aliquis tumulatus, pro ciijus merilis ct amore mihi Dous conliiiil saiiil'.ilciii. • liicrop.-ivii gis amaiit opera quam sigtia, taccamus miilia ini- racula, quH!, dum ndhuc vivcret, ab ipso audivimus el logiiiius ftiisse facta, ct qiiolidie iii procuralioii^ oinnium nostrum sinc posscssionibus p cudibusqnc ac roditibus, Deo coopeiantc, !ieri vidcmus. Sc- quaniur auiem ipsuin por ostcnsum nobis sarct:e convorsatioiiis exeniphim, ipso auxiliaiitc, qui vivit clregnal Deusper oiiii:ia sxcula sxculoruin. Amon. LVL De PetroLemovicano, uepolc sccuudi prioriSfV r tisionein innaio, iniiaculnm. Pctrus Lcmovicaiius picsbyicr revercndus fralcr Giaiidimoiitis , nepos Petri Lcmovicani, sccuniii prioris Grandimonlis, C(dunibiiia: simplicilalis ol iilem cum piior, cl ut ncc ipsi, ncc alii (|im cnm p (i,,,.j,j.^ virginilalis splondore vernabal, lluvioque 00 crant hoo dicerciit, vchemoiitcr prohibiiit. Scd iiuunlo instaiiliu.s lioc prohilcbat, laulo qiii suiiiis factiis fucrat, pra? gaiidio validius chwnahai : llic saiiu^ fjclus sum. Lt qiii siuc huniano juv:itiiiiio ctiam a janua ecclc.-iix ad ailaic paulo aiilo progrodi nuii potuit, solius divitix misoratioriis au.\ilio ad doniuni propriam nunc incolumis remcavil : sioquc lulus ^^aiius faclus cst, ul dcinccps in ejuseor- pore illiusxgriludiiiis nullum remancrct vcsiigium. LIIL De discipulo ejusdem saiiato. Nih.Iominiis auloin quidam ojus discipiilits, «lui luiiicn amiserat cxlcriiis, pro.Niratiis ct urans ad tejus sepulcruin, pristiiiuin rccopil visum. lacrytnarum ffoquoiilor alDuolial, ct 1:iim Marlli;e (|tiam Mar:;e ofiii iiim solli( ilo gorobal. (}ui diviiia pormissione co?pil ccriler xgroiaio, ciimquc pon.Irs gravissimum laiiguoris anrnissimi vi\ portarc siilHooiol, piimo Patri iioslro Slcpliaito sanolissimo, p:ili()iiO(|uo sno pr:ciiomiii;ilo, liiii:iirtcr supplK.ixil iil divinam clemeiiliam oleiucnter cxoraivt, quaio- iius dolorein nimium sic lcmporarot, ul ip&uiu qiiuquo n^odo sitslinorc vulciol. Postoa diviiiae (/la- lii beiiignilalis diios cochslos mciiicos ful^^enlcs ol gloiiosos, scdicel Slopli:iniiiii Chiisli famuli:.ai, cl Polruiii Leniovicaniini putriium siium videla:ger ad se veniciilcs, liiilcainciiiiiic nivcuin aflcrJtilcs, ({h'} Inaduulavni li-uca distat Gia.idisiiions a .Murcia. am S. STKfHANI GRANDIMONJENSIS 1051 <\\\o lotum corpm suum a c.ipite tis(iui! ad pedrs K pu» i Ki dixit : < Soin.le Dci Su-jiliaric, afijiiTa me. (O^IKMiiiit lojiiliT cxler^;cr<* (>iiO(l (Jiiin racuri-iit, ipiidqiiid rnili-aiiriK*. taiigcli.iiil iiiox .saaatuin fiebat. Qiio raclo, (JiKcrunt : i Hic totiis est i>attus. » Quo (ii«'io, disparuerunt. Petrus vero I.cniuvicaiius pcr- f*>ci;n sanctitalis muncre lxti(ic:itus, iiiirabiicm Dii palruni()(ic pra^dicloium visitaliuncm mira:;i ct lau- (J»rc coepit air<:cliiose. Hoc autcin miraculum iidelis socius cl cliarissiiuus fratcr nicus ipse primum nuiii, po^ttuoJuin vcro caclcris fiatrilus, rogalu in«;o. vdlni dcinisso ct vcrecundo manifestavil. I.VIl. Iiem aVittd miraculHtu de quadam muliere. llomo (jtii.Iam cial in territorio Piclaviensi cum iixorc sna r(>troaiila nominc. Isti vc:ro alTecluose cliligclaiit fiatrcs nostrosde Alonia, et muUa bona cis s.xpissime largicbaiitur et mulloties eos visita- ban!, crodiititatom magiiam lial)cnles in eos et in B. SicpliciHitit. Habehaut autcm fratrcs islos pru (iliis, co «juoii prolc infecuudi cl steriles perinanc- buiit. Erat citiin illis consueludo talis quod annua- liin iti fcsto I>. Stepliani procurabant fiMt.i^es pro am ^re cl bonoie ipsius, el vct:iebaii! ad cos ipsa die, aGcrciitcs nujit cis craiti necessaria. Cutn nutem ox coiisuctu«.iine in U^stivo die ipsius cuni ontni ap- pa:-alu suo gaaJentes et exsultantcs viamque car* pcdtcs vciiirrnt, et ipsa otulier supra doisum ju- metiti lidens procedcrel, ecce subito juinentum iilud, ne.scio qiiocasu pedcin incauieposuii et ini- rabiliter corruit, cl illico inulie;' ilia cadcns de Sanctc D(,'i Sl( plia;u", (xauili ine, ora pro nio, nu:!ucia accessit ad corpus usMri» dcruiiclX', ct nit : i Doinii..i Puroiiilla, domina P - tronilla,-rebponde milii. Domina inea , amica inoa , Koror moa, responJe iiiilii. » £t cum boc dixissel^ ad voceni ejus divino nulu ip a rcspoudit : • Ihu^ mi domine, ul quid pro iitc aiixius fui&ii?Cetlc bciic cram, niullo niLJius cxstitjraui. > Tuiic vir ejus gaudio plcnus, as.sumpsit eai», ct ilcruiu lcva- viteain, ct posuil supor ipsuni )utiteiiiuiu , cl cuui gaud.o et cxsulJatlojie perveneruiil (juo lciidcbanl, cl pariavcniiit fratribus suis qux sibi occi.!eiaiil in via, ct laudavcrunt pariter Dominum, qai salval spcranii'8 in se. El factum cst gaudiuni um-^uuih iiiis in illn dic el deinceps. tloc auicin mirabile signum prcsbytcr vilae vcnerabilis ct rnorutn pro- b:lalo conspiciiiis veiaciter carrav^t. LYIII. Ilcm aliud miracututn. Aliud Ron niiiius mirabile niiraculuin cliaritaii vestrae insiiiuabinius. Temporc domni Slepbani de Liciaco, V. ne.-abilis quaili prtoris Grandiinoiili-, *Jiri{abalurecclcsia in Grandimonie. .AcciJit auicw quadam die cum opciarii qiiemdam hpidein nia- gnum ac quaJiatum sursuni ia altum dtierrent , obvium babueru!:t Geraldum maglslrum opc-ni n.si l!o exspiravil. Yidens autem vir ejus uxoretn c 'P^ius, quem inviti ct ijtcaule ignoianies expulc- suam csse cicfuticiain, coepit ejulandoclantarect di- ccre ; < Heu ine, Iteu me miseruin! hcu medesola- lum! hou me oiuiiiuo dcsiiluiuin I uxor mca mor- iiia csf, solus sum, el non babeo consolatorem ne- qce suhlevaiilem. 0 Deus, quid faciara ? quo iLo? «luid agaiii? nescio. Si re(iiero ad domuin nicaiu , vidcbuiit nie viciiii inei, ct audient me lugenlein ac la:i:ci.latttem, ct initnici insulianies tjictun sunl: ruiil a suiumitale arcium , el corruit ia icrrruti , qui graviter collisus occubuit. saiiguis veto «jus per oculos, per aures, pcr naies, ac per os dcnuc- bat. Quod cum viJerenl operarii Tchcmen:cr cju- lanies clamare coepcrunl. Vir auicro do:nir.i Sio- phanus lunc letuporis oralioni insisiebat. Cum vcro subiio tantuin clamorem sudirei, velicnicnter ex- j;avil, et surgens illico ab oraiione, tremcfaclus ac l'bi cst uxof tua? quo remansit, quo pcrrexil? Et coi.cilus pcrrcxii iliuc ubi corpus defuncli coopcr- cjro trtitis ct atixius res]>oitdeie niinime poiero. Si hitc diu persliicro, obvium me babebunl trans- euntes per viain banc, et ititcrrogaLunl nie quid ii)ilii nccidit, cl circumda or riibore ct anx.iela(e. Si ad f!alic.s perrcxcro, angustiabu;!t;tr, dule!)unt- uim jacebai exaiiimc. Flebani itaque Cirincnlarii el aiii operarji graviicr super eum , quos intucns, i:t erat vir magna» austeriiatis ac probilatis, iucie- pare c Cuiiique sic Otrct, ut iia la- liieiiuuetur, et jain dcsperaict , vciiit ei j;i meroo- riani, qiioniodo pio bonorij ci anioic B. Siepiiaui csseni in ilincrc; e! idco boniim s:bi visuni Cbl ui aiixilium cjus fi(Hilcr exposinlarcl. Hciumit i^ilur vires suas , ct in se rcveisus d.xil : < Dcus , prnpilius csto niihi peccaiori. Pcr incrila B. S:c- p!ui:i, reJde niilii u:;orctn incani, ut cutn ilia te hiu.lare qucam. Apparc.1t iLMUir iiuiic saiiclil.is li. !^3lcplia!ii, pro quo eiainus iii hoc itinore nos scrvi lai. Oa nobis, DuT.im;, siuvilium e.\ islH triliula- Uor.c, el rcveilatti:-, ol.,scc;o , ai:;i:u cjus aJ coi- isto loco, non esl njoriuus iste opeiarius, .sed doi- mit. » Et expulsU ecs fora:s , et clausit o.,iiuni. Tiinc coniidcns et spe:'ans in bonitatc Doinit:i ct meriiis B. Sicphani, vocai fiatrcs, el congrcgat in c.tpilulo , diccns eis : « Fratres et filii mci , ini- micus humani generis nos hodic graviter nnadcie ac sauciare tcntavit, Eaproptervos admoneo, ac vobis lirniilcr prs-jipio, qualenus di.scalcealis \\c- dibuscuingeniilibus ci lacrymis veniatis anle alla:e 15. .Marise semper virginis , et pjslmo.lum aJ sepuicrum sancti SlcpliDni. i Fl voce hoiTibil; vc- ncruni, Oiaverunt, (levcrunt. Dcindc prior Slcplia- i;us duxil ad scpiilcium D. Palris nosiri Stc- pliaiii, cl vocc iioniLili ar^iucrc cuin incip t Jicciis : 0 « llnlvle, rodJr ciim veluilrr. f.iir sic iios afnixisH ' A «ji.^ic l.or susliiiiiisli ? C to, »ilu appaical IxtiuLts lira, viitas tiia. Si quid poica, et cerlc creilimu» ijuia i>4)les, adjuva nos misrrliis iiostri. i Ciiini|iie rom^lei^sel oraiioiicm, tidiis dc [>ci misericordia et de iKri Ccnilricis au&ilio, e( dc bcali Slepliaiii be- iif ficio, cum fratribus acccssil ad corpus dcfuncli , di!>cooperiensque eom apprebrndit maiium ejus tlcx- Iram , ct quasi increpaiido diiit ad eum : < Ge- rardc, eiiri^e, surg^ dico, operare, et ad opus (uum r<>vertcrc, s«rgr velociler, i»ec raoreris. » Ad lianc vocero reviviscens boiuo ille surrexit •( diiit : I Ecce, doinine, adsiim el nullum habeo vel seiitio fiuium. • Videnles autem fralres qui adcrant , ti- niueninl, et prx gatiilio flcverunt, et laudaveruiit Domiiiuin et beaiam Mariam inairem Doniiiii, oi tiealo Stephano gratias e^erunt. Tuiic vciierabilis fitcrdiaoHS prior a|>eruil iliis liowinibus quos ind« cKpuiera(, dicens eis ; « Kcce inagister ves(cr Ge- rariiis sanus c( incolumis persevcra(. Rcverdniini igiiur cum eo ad opus vestnim. » Videnies aulem honiiiicRi vivum, qucni mortuum reliqiierunt, $tu- pcfacti ct admirantes clamare coepernnt : < 0 Do- uiiiie Deus, (jui fjris mirabilia magna soius, ci:/is iiomen est beuedictum in sjecuia ! Yu enim non dereJinquis qaxrentes te, Domine. Ecce vidcmus opera inajjna el prodigia qus fiuiii per beati Slc- pliani merila gloriosa. > Tiinc Stepbanus prior quar- lus, ac Deo dij^niis incrcpavlt cos , diceus : « Vi- dii juvcnis vilain. G;iU(lo( piior cuin fraliilius, quia re^ixi( adolosccntuius; inde laudalur Duiniiius et cxloiluur beatus Slopbanus. LX. Jtetn miraculum aliud Per idcm tcmpus fratrcs oi»orabanlur iii ncmo- re, et dum vcllent ligna caedere, oportuit arborcra vortoie ab aliolatcre,quxrctiiiuitfratromquemdam, Joanocm nomiiie, videiile jam dicto priore, qui ibi loquelialur fortc cum quodani rdigioso homioc. Frater autem ab arbore tencbatur , manus cjus cum bmoliio dcstruebatur,et a fratribus rum eolcm priorc clamabatur : < Quid agis, beate Stepbane ? ik(i (uo discipulo in ariieuio inor(is posi(o fe&(inus succurre. i E( cum bxc d>xissen(. illico Ut)era(u!i cs( , et laudaverunt Doniinum, e( b€a(u Stepitano gradas cgcrunt. LXL Item uliud miraculum. ]n (erritorio Lemoviccnsi prope domura nostrain dc Podio Gisberli, erat lionio quidam, qui donuim supradictam obnixe diligehai, e( fradibus ibidem maiicntibns multa bcncficia conferobat. Ilic habe- bat mairom vcliilam cl mulliludine dierum iiivote- raiam. Accidil aulem quailaii) dic ul anus febriuin morlw) corriperelur : Tuiic ait illi iilius suus : < Mater, jubeut cam ad sacerdotcm, quaienus ac- cipius de maiiu ojtis corpus Domini e( sanguinem. > Cui inalcr : < Ltique, lili mi. > Perrexi( i(a(iue liomo il/o ad prcsbyterum, c( adduxi( sccum. Qui cuin vcnisseii( , invenerunt eam jam murtuam. Tuiic ait illi sacerdos : < Cernis quia mortua est nrjtcr tua el nibil potest ci proficcrc aiimonitio iDoa, pnopara quae fac(urus es, c( mi Ivit aulciii iicrun) hoino illo ad sjRpe- diciiini prcsliylerum, oi a((uli( iili veleran.x corpo* ris o( sanguinis Doniini saciamcndim; ct facta primiiiis coiifessionc communicavit, et s(a(iin i(e- rum obii(, c( bolati suiK qiii adcran( universi, ct laudavcruia nomcn Doinini o( magiiilicaveruiii me- ri(a bea(i Slcpliani, pro ciijus honore (ale sigiium, Deo volenlc, coii(igi(. Vir au{cm iste annuatim solilus es( candclam afforrc siipradiolie domui in fCii(o saiic(i S(ophaiii, ob meuioriam et revereniiam lanli miraculi. Qui bxc vidertint et audicrunt , 33 ms S STEPHA-NI CRANDIMONIENSIS lO'^* lain clcrici quam c.ni\c:si, vriiiMri iiol.ib rclii A m':i.e* t loniiit. LXII. Ilem aliud inirorulu.)i, Qiiodam aulom irnij» ne «lomniis Sicphnnus dn I.iciaco vcnerabilis prinr qnartus .Tgrolaltat, cl liint tcinjioris rcliqui* corporis bcati Sl<'|>haiii cranl 8l)6condilx* iu quoJain vase ligneo, ij;noiaiitii»iis fratribus quampluiimis ; qiii cum jiraviler filnici- larel , jnssil ul in quodam sarcopliago lapidco absconderenlur. Qiiod cuin prsoparatuin fuissct , iinperavit ut anlc cum reJiquix' aflerrcnlur, qua- lcnus eo cernenle condirenlur. Ipsc aulem graviler dolove febriuin pcrurgebatur. Cumquc dclulaB fuis- scnl reliquiye corain co, ul exinde in alio vasc ho- norilice lumularenlur, cx improviso prior vencra- Ciii illc : I Kjro suiii Stcpliauus qi.cni iii i'.r0(:.r3 non ccssasti, cl huc ail lioc vcni, ul inlciitiis sim tiiar; iibiTalioni. > Expcigi factiis aiilcm inib-s ille rifpil veiicmenliiis iilum «•xomrc, qnal-niis cUgne- lur cum oniiiino lilH;rarc. It qnid '' Caduiit iiianicx a bracliiis, ci cx uno pode libnratur a pedicis. Ciini autcm Bcnlirct sn ossc liberum, procedit ad carciTig osliuin quod inveiiil oliscratuni. Iiulc vcTlii se ad feiicstram, qiiam rcpciit apcitani. Coiisi.lciajis au teni vallis profiinlilalcin siipcr quam cininclat doinus illa aRdiliiata, tiniuit p» rinde pios lire, scd poslmodum conforlalns divino Spiritu, in seiiict- ipsum rcversus, ail : « Mrlius cst miiii sic mori, quam iteruni in carcere rccludi. i Et statim c<.->, ad domum noslram de Vaisseras accedunt piospcro itincre. Pulsaiitibus illis ad januas, fialrcs cx mo!« surgunt ad matutinas, dcinde iilis maiiifcstaliir quod milcs ille pcr D. Siephaniiin a Domino s l libcralus. Cui fratres vcniunt graliiliindi obviam, ( I adducuiil secum in ecrlcsiam. Narial eis inilesqua I factum fuerat, rt qucinadmodiini Dcus cuni p(T B. Siepliaiium mirilicc liboravcral. r.auilcnt igitur fn - trcs de miraculo, laudes canunt ( l reddunt Domino, ac po>linodum cum dncunl a I hospiiium, ubi inaii- sil per tridu:im. Qui Iitc viderunt iiobis fnJclilcr ae veraciicr nariavcnini. LXIV. Item nliud miniculum. AJo lenipoie ingressa est mulliturio homiuura malcficorum ciim magistro suo noininc Luparde, te:ram Lcniovicani epiicopatus, ul eam dcpopula- rel. Ll qiiid dicam ? Ca|iicltantur hoinines, viola- l.-aiilui uxores, Iniridabantiir ipsoruui iiiiatiics ; u«ide factuin es', pcccatis corun» exigonlibiis, qii.Kl casteiliun de Pciraco tum: temporis forle ab illis captuin cst, et inler caeleros. quinquc bomines ca|ili sunl, ct leciusi in quodani spccii gublerraneo» quorum duo i!x ipsis valdediligclianL D. Slcphanura advcrterct domnus praediclus prior , exclamavit et dixit : i Quarc lioc fecisti ? Putabain cerie quod occasione hujus invalctudinis me modo lecum antc Iribunal Christi veraciter ducere vellcs, et tu quod nolcbam mihi attribucrc praesunipsisti. Certe no- veiis pro ccrto quod exindc tibi ingratus existo Qiiod desiderabani prolongasti , ct quod nolebain dedisli. Non curo de tuis miraculis; scd pliis gau- doo de opcribus tux- sanciilatis, increduli cl imlje- cillcs, ct inrnnii signis et prodigiis indigcnt, fidclc» ct justi ac (irmi lidc his opus non habent. Hoc sigiiuni miiil ossot .'^aUitifcrum, si me pr.xsctitarcs coratn Doniiiioin n^gno caiorum, » Post hoc signum aliud nariabimus dirtu inir.nbilo LXlli. tlem miraculiim aliud. Miios quidain dc Gasconia, consanguinrus uxoiis Pontii, fluondam domini de Baiiiagio, qii.T Gaiilarda imncupabatur, caplus fuit a Guillelnio dc Gordonio in quodam procinclu, dcductusque csl apiid Domam cppidum, mfSsusque in carcerem, in dnino cnjiis- dam mililis, nomine Geraidus, qui gravissinic ca- trnis, pedicis, manicis, cl pondcre ferri preniiiur. Oilia carceris et iencstra^ dauduntur, el ipsc intiis j;;raviter aftligilur. Cumquc gravi dolore lorquoii!- inr, el jatn de vila sua dc.speraret, ad arma spiri- tnalia rccurrore foslinnt, cl nomcn Domini iiivocat 4:1 li. Slcpbanum, ui ipsuiR liberarc ct exaudire dignetur, inodis omnibus ciim lacryniis anxie expa- slulat. Sic ccrle assiduus in oratione, die nociuijue 0 ct ordinem nosiruiii. Cumque sic a malelicis inclu- jllum inlerpellarc iniiiiine cessabat. Lt quid pliira? Fcrsc^^cranti salus a Dotniiio proniitiilur. Sic iiani- «jue in Evangolio dioiusr : Qui perseveravcrit usque infutemjtic iclvwi ?ril {}lati!i,\}. Dum autem miles isie in oralionc pcrseveraret, dum assidue noinen Domini invocaret. quai^niis ob aniorem B. Sle- piiani sibi auxiliuni conlVrre dignarctur de coilis, iiiiitiliir ei B. Slepbaiius adjulor de sijpernis. Qua- d:un aulom nocle, dum vebeuienter oralioni insislc- rct, et auxiliuin a B. Slcpli^ino magnis vjcibus qudc- «erel, subilo soiuno preiiiilin\ ct ([iiasi morluus cfficiiur. Scd a B. Supliaiio ex iniproviso coiiciiti - lur, el cur eum laiilis clainoribos vexaret roquiri- iur Quae cu!0 milcs slupofacttis auilisscl, ot ([insi derenlur, et cippis et catonis forlitor ligaientur, a^sidueque cuslodircnlur. S. Stephaiiuni sibi pro- pitiuni bomines illi rcquirere ca.-pcrunt, quoiuni unus, Pelrus nomine, faniiliaris ac scrvieiis crat cujusdatn domus ordinis istius, qu:e Boiiavallis vel Serra dtcilur ; alier vero Geraldus dc Monii llio vo- cabatur. Hi duocxim cauoris tribus voheineiiter ex- orabant Dominum, quaienus per morila B. Sie- pbaiii eos liberare dignarcliir de manibus inimico- runi suoruin; qui ciim ex corde vehoineiiler ora- liuiii iiisislorenl, ccoi B. Siepl'aiius a|tpaiPl illis fulgidus, ei dixit ci*: : « Siirgilo, nc liiiiucrili>, ol me sei|uiiiiiiii. > Qni respondcnlos, dixorunl : 4 Quis «3 tu, Doiiiiii',' ■• I Ki iHe ( Ego sutn Sioi)li.A".m» »or.J ^" Cram]"mK)iUensi6 onlims |>asloi prinnis. » Al i!li p x gaudio fkro copperunl, aUiue dixcruiil : « 0 do- niine, o pa!>tor I-Aoolsi, liitora iios de iiiiiuicis iio- stjis islfs (TudciissiMiis. » Tiiiic virililor as.suiuciis eot duxit pcr mcdiiini casirorum, vjdciililius cun- iilos cjiis, -.ic •uluni ordiiicm noslriun , ciijiis cral coiisucliido ial.s aiinuAliin visilare duinuiii riiandinioniis el Qui ciim coiiiplcssct oiationcm, i^nis iJle nunquain ausus fuil domiim illam, iiec eii:im festueain unam lj»dcre. Testabanlur etiam liomi- nes villiC illius, quod ciim ignis coiicrcmarct domos q'JXcoiijunct;je cranl doii ui liomiiiis islius, scque- baturfeslucas comburendo domoruin al aruni, iiilcr l^aleas donius illius homiiiis, quas quasi tiiiieiHlo oraiiino vitabat. Quod cum vidcrciit qiii aslabaiit tam prosbyleii quam boniincs c.elcri, lamlavcrunt Doniinum, qiii pcr B. Slepbani inorila itoc inira- culiim taiiium coram illis fccissct, Postea vero, lam Rogiiialdus quam prcsbytcri cl alii pliircs, boc gij^Miuiii frairibus dc Eiilicfis et Gaufrido piohby- lero, qiii nobis rolulit vcracitei' cl al.icrilcr, iiarra- veruiit. Poslmoduni aulom homo isic islius ordiiiis habiluiii sumpsil, et usque in tincm nobis videiili- bus ac sciciitibus iidclitcr persevcravil. LWl. Iiem nliud rtiiracHtu:iK Tempore doiiini Pclri Dcniaidi prioris vcncra- bilis , coadtinalo uni' Tsali capiluto iii Grandi* monte, ceiebrala esl iranslatio corporis bcalissnni Slepbani , piseseiite domiio Gcrablo Lemovicensi episcupo, bcquetili die praecursoris ac pnccoiH^ Do- iiiini Salvaloris : ct crat ibi rialcr ()uiLlam, noiniiie Giiill«lmus, qui niinia surdilale ambariim aurium Lcoiifundebaluraiixie. Q'ji, cum videiot sanclum Doi a supradiclu priorc et ab omni convenlti a claublro in ecvlesiam iransfeiTi, accossit vdociier ad sarco- pliagum, ei invenit sotiiiarcs, accipit nsqiiu eos in ITA. 40' D A vios iiifra soluiaics, el indc exiralicre quodcun(,uc iiivcniro piilcrat, ac iii auriculas suas deindc irans- foiobal. Ciiimiui; ila ploiius boiia ri.lc ac sjic cerlis- sima diiilius locissct., amlituin, (iticm uiiusiat, vc- lociicr rc4.-iipo:a.it, et pusiiuuduui ij;>sc vcraci scr- uione uairavii, LWII. //i'i« ui>)act.7um aliud. Ilfin diioclioni '.csliai aliud deolaiav.niiis mira- cubitn iiiiiiiiiic lacciuluin, qiiod lcmporc iloniiii Giiillolnii 6o\li piiiiris (irandimotitis acci.lorit iit Soiioiicusi civilaic Galliarum. Eiat enini ibi cano- nicus, iiominc GoiMilfus, qiii ordincm no^lrum boiia fidc ac voluiiUalc cl U. Stcplianiim diligcbal, cl acdi- licia citjiisdani doniiis iiostri ordinis coiislrucrc d»} suinplibiis suis lidcliler feccral. Hic autciii, ciini siipradicla civilas igiie vchcmonlissinio gravitcr coucrcmarctnr, domiim suam lidc plcnus, alqtie dc Dci niiscricofdia ct de B. Slepliani auxilio niiiiime dubitans, ndiicialiler ingrcsstis csl, dicciis : « Nuiic qii;rso, Domiiie Dciis, apparcat viritis et sancliias D. Slophaiii, priiiii Palris ordinis Graiidiiiionleusis, quatoiius domiim meam et omiii:i quse iiilus sunt, pro cjiis amorc defondas, nc ab boc iiicendio con- crciiiaiiliir ; siii autcm cum illa cgo concremabor. » Slalial vero vir illo Ircpidus, et ctini a famiilis suis dicerelur ; « Domiiie nii, rcccdilc, jam univeisa civiias acccnditiir ci comburiiur, ac flainmae undi* qiie domiiin isiain lanibcie saiagunl, ncc polesl ccricc\aderc laiittim inccndium quiii combuiatur. Q Saltiin vestra* pcrsonse qu« iiobilis esl et digna omni honorc salulem et auxiiium pia;bcte. • Qui- bus ail : « iNunc in isto cognoscam si ordo Grandi- moiitensis sanclus esl, seu vora sunl S. Stepliani iiiiia el stiipcnda quneaudivi, aut si plaocnl Domliio ca quae pro amore cjus in ipso ordiiie gratanter ol.tuli. » Ll quid plura ? Depopulata cst igne islo eiviias el ultra quam crcdi polest omnino dcstrucU e^l, cl canoiiici islius doniiis sola divino nulu el auxilianie B. Stcpbaiio illaesa ct incoinbusla pcr- niansit. Sic certe divina boiiilas serTiim siiuin lorigo latcqut; multis et innumeris indiciis mirabilium sii^iiorum dodaraiial. .LWill. Miracutuin atiud. Qin?dam mulicr bcnigno Palri pia^sontans ova, D jussu illius ante illuin pluiesque alios lam viro$ (iuain fominas, qui causa ;rdi(]cationis ad eum ve- nc.anl, posuil oa. Illico vir saiicliis Spirilii saiiclo illuminatus, alia ab aliis virga soparavil. el fcminai disil • « lla^c, si placei, reiincbin.us; ilia vero do- muin rcporta. » Mulicrait : « Doiiiine, munusculum paiiperialis mca; iioli rciiuero. » lllc rcspondil : « Nisi molcstc ferrcs liiijus leicaiisam libi 'loclara- roiii. I llla iiiqiiit : i Patoi, non ;je-rc feram : iino libi siipplico ul hoc iniiii maitifosiaic digner.s. » lllc subjunxit : « Quia lucc ova suiit galli;iaj lua; illa vero alienae ; Ideo nolnmus ea reline.e. > I! a stalim ciubescoDs et obslupescens ante ipsum s(;s« prosliavil, propriuiiique reatum cornm cuiict.s pia;« scniibus huuiiiil«r coDfessa, vcrbum illius uu« m') S. STFPMAM GUANrHMONTF.NSiS lOiO vcriim «sseniit. Qnibtis visis cl andiiis orniics (ini \ rr.Tf-.iliis vcro inil.js iiiiilios 'ohsiiIi-ik in«'«litos, ui iii cosfxpriiilciis pluiiiiia iiullan) potuil suiuitn lO atlcraiil vnlilc mirati suiit, ct Djiniiium btijrire voeperunt. L\l\. Ilstn aliud miraculum. Qiiseiiam femina servuiu Dri dovolc visilans, ii)«|uil ei : < Paler, liunc pahciu vuhis oflcro. > II le protinus cam inlerrogavit, niidc panem Iia- Ixierat. Ipsa rcspondit : < Justo lahore mco ip- sum pcrquisivi, agro namquc nico ntesse vacuato, Kpicas quae remanserant soilicitc collegt, unJc pancin istum feci. > Deinde panis divisus est, ct cnicnlus invcnius apparuil, ci stuporcm et hor- roi^vra nuximum in feminam gcncravit. Mox vir spirituaiis ait mulieri stupcfacise : < Quia reliquias segetis, quas icx divina pauperibus coiicedlt, eis- dcm rapcre pra:sumpsisti. ideo juslus Judox ad lerrorcm et tiiam corrcctioneia et aliorum, hujus- modi mirat uluni dignatus esl perpelrarc. » LXX. 7^'»» atiud. Cuin fratres Muretenses Palris rcvereiidi men- sam vilem ct prcliosam fralii Ameiio de Lacrozyia Foiiliscrosae (19) dispensatori super ea aL eo diii- geiitcr rogati, per Girauduin David millerent, ipse iiuntius. causa lidei et devolionis, mens;e particu- lam abscidil, el pro reliqiiiis longo lcmpore serva- vit : qui parum de ligno ssepe radebat, ct inaquam luiliebat, mudisque tVebricitantibus bibere dabat, nioxque Dei graiia cuuctos curabat. Idem etiain cadem medicina a febre sanatus est< Inierea con- B sibi invcnlrc iiicilclam. T.-iii(li:iii (•ijiiversiis ad l>o minuin, in tote cordo suo rontriiiunciii conli^ ii»- lciiorcm, j>cr copiosaiii iacryniaium efriis:oiietn et exliibilionein boooruin opcrimi , «>xtcrius ma- nifesla.ns, se fcrri ft-cil ad domum Cranilimonie»- sem, noi) bumanum, scd (livinum jiosUilans con- silium et auxiiiuin. Vocalo siquidein Stepli^uo d« Liciaco, luiic tcniporis pixfata: domus gerent« prioralum, projlravil se iiiimililer ante pedes cjus, osleiidens illi doiorem corporis intolerubiiem, se nibitoininus in cord*; pati sigiiiiican&, vcrba pro- ferendo magnar'. Iiuniiliiatis, ot profusius lacrynan- do, credens procul diibio propler pcoxjala sua tam graviJer a Doniino fl.i;^cllari. Quo viso, 1'alcr vcne- rabilis obstupui:, qu.xrens a niililft quid petcrel. Milili voro causa recupcrani];e sanitatis bumililcr ct cum lacryinis rcsponilenli dixit prior : < Fra- lcr, non siiinus niedici, ncc nobis nec aliig aii- quid mcdicinae corporalis' consueviinus exliitjere rcmedium. > Disit quoque miJes : < Dooiine, bu» mano consilio dcsliiiiiiis pariler et auxiiio, td spiriiualem confiigio, poslulans sanciissimas hea- lissinii viri Sicphar.i confossoris rcliquias milii peccalori omnium miserrimo iriiscroruni iiiisi.'ri- corditor ostcndi. Credo naniquc per ejus orntio- niim merila ab boc inceiKiio iiilolc.rabii-, divina fa^enlc gratia, liberari. » Prior autoin tinicns sibl ligit ut domus de Orca, ubi lignum erat, et quai- q et aliis fralribiis quietem jiiiiiiii, el iiiiernrr sna- cunque in ipsis erant comburerentur ; iignuin au- tora pannuinque iineum et pellcm candidam qui- bus «^rat involutum, di\ina potesias penitus ab igne prolexit. Cujus roiraculi magnitudo Girauduin David super rerum suarum amissione plurimum confortavit. Sed cam vita mirabilis proefulgeal Diiraculis, cumque eremita eximius, quo, tesle Domino, inter natos muUerum raajor non sur- rexit, pauca vel nulla iegatur fecisse miracula, non cst summopere talibus immorandiim ei glo- riandura. Suis enim discipuUs in signorum gioria gloriantibus, sic ait magister liumiiitatis : Nolite gaudert quia vobis spiritus subjiciunlur : gaudete autem quod nomina vestra scripia suuiin ccelit(Luc. vitatis uulccdincm lariius expeii:;, si poiiulyruin turbaE miraculorum causa loctim illuo) :ae|jius fieqiieiilarent, ulpote qui saipiiis cuni licaio viro qiiasi cum vivo ioquens boniinc , super Fiiiracii- lis quie fariebat durius increpaverat, niinituns ossa ejus in:le extrabi et io flumeii projici, niti fefrS".- ret a miraculis, dixit ad mUitem : < frater, beaj viri domini Stephani ussa vix aul nunqiiam ab aliquo possunt videri ; sed vade ad alios saiicios, ad quorum memorias rairacula creberrime fiuni, et nos iibenler orabimus pro te, ut Donunus iri- buat quod tibi necessarium esse cognovorit. > MiLs vero rcspondit se nullo modo recessurum, donec saliem adeundi sepulcrura l^eali viri Siephani sibi X). ToUs viribus summo regi suppli.^amus, ul nos I^ licentiara indulgeret. Tandem con\ictus prior pre- mcritis el precibus tanti Patris nostri faciat per- petuo parlicipes siix felicitatis. Aiuen. LXXI. De niititc curaio de igne inexslingnibiti. In territorio Lemovicensi erat quidam miies rlaro quidein gcneie, non multa morum boneslatc refulgens. Accidit vero quod divino judicio fla- geilatus est inorbo iiicuraliiU, ignc videiicet inex- siiiiguibili, qui dicilur infernalis. Igiiis ilie inev- stinguibilis, utpote noa deficiens, donec sul>jeclam luateriain omnino consumpserit, pedem pr«dicli niililis, carnem videiicet cum ossibus, nullo inter- venienle rcraedio, imraisericorditer consumebai. cibus railiiis et socioruin ejus, concessit ei licen- tiam adeundi viri bcatissimi sepu!turara. Tune gavisus est miies plurimum, et de fuiuro reniedio speio bonam conoipieiis, ad sepulcrum l>eati viri per manus sociorum suorum quam cilius csi de- porlalus. Mox prosiralus humililer ante sepul- cruin, oravil cum iacryiuis el mulla devotiono, speraiis ad Dominuin , ut por mcrita seni soi, cujus corpus ibidcin rcquicscebai, dolor^s into!e- rabilis darot ci remedium cl ulcoris ban;talem ; lavansque lapidcni super (juo torpus Iteatissimi ^iri sepuiluni oial. aqua, canidoin aquam infun-' (19) In dicecesi Piciavionsi anncxa; prioiatui de Qu.i:ta liitcioa lairunculi, provoliili podibiis ejus, vcniam postulabaiit ab eo, qnalenus pro cis Deuni omni- polonlom rngarcl, ut dimiticrel eis haiic noxam. Vcnieiite aulein janitore ciim panibus, acccpit eos Doi serviis, ol qiiasi subridendo frangere co?pit, et porrigore Inlrunculis, dicens : i Nunc vidcte, filii mci, qiiomodo frngilos fuistis, qui reccntcs panos istos iniiumc, iit asscrilis, frangcre potuislis ? » Ipsi lanicn niliilomiiiiis magis ac magis Yciiiam caiisa latitabanl malignandi. Qiii cum vidisscn' cum larrymis cl cnm o:nni liumilitale rcquirebaiit hominem jtimonium pane oiiusium duceiilcm, t.'avisi sunt valdc, el accij)ionles paiicni dcsupcr jiimenio. posueruiil iii lena, ul iiide relicerentur. yiiotl cum vidisset faniiliaiis ille, capit incroparc cos, dicons : i Quid est hoc quod agiiis, homines nuiitiosi aiqiie pcivcrsi? Panem istum quciii vio- lenler et injuste rapilis, l>caio viro Siepliano do- fero; quapropter vobis cx parlc Dci ci Domini iiostri Jesu Chrisli, ct lucioriiate boniialis ipsius prohibco, ne ipsum panem amplius tangore prx- sumatis; quod. si feceiitis, noveriiis pio certo vos iram el indignalioiicin Dei omnipotentis siiie mora incursuros. » Eral autem homo isle fidelis, halebafc- quc fiJuciam niagnam in Domino et in beato Sle- jdiano. Cui fures illi quasi subsannando dixe- ruiil : 4 Kiiamsi essel Deus prxsc.itialiier, non pos- suinus panem hunc dimitlerc, qiiiii maiulucemus, ab heri et nudius icrtius neqtie nianducavimus, ncque bibiraus, incoinparabili faine cruciauiur. > Quid plura? Exlrahunt gladios dc vaginis, ot in- vadcre cupiuiit panem atque fiangorc p<'r frusla, sed niinime poluerunl. Adfuil ccrtc viiius divjua, qus sic iiiduruit panem illum, et dcliilos roddidit latrunculos illos, quod nu!latenus paiiom incidcrc vel frangere valuerunt. Vidciis autein familiaiis illc quje (iebanl prodigia, coppit claniare. dircns : « 0 niiseri .' 0 maleaci ! Noune dicebaiu voliis ? Certe nunc timeo de vobis, iie ignis dt caMo dosccndat, ab 00. Qiiibus ille, ut crat omnium mitissimus, bcnignc lociiliis, consolalus est eos, cl admonuit nc amplius talia faccre praesumerciii, ul reliii- qiicront cui deserviobanl iniqui latrociiiii cl ra- pinic ncgoliuin : ct sic dimisit illns. LXXIII. llem aliud uiirHCuluin. Pcr iJcni lompus vonil ad eiini qiiidam liomo de Moiitc Cuculli, nomiiic GcralJiis, cujus uvor pcr miilla tcmpora jacucral claiiJa iii lectulo, ct ait ad \irum Dci Siophanum : < Scrvc Dci, quid faciam, quia conjus inea gravi inliriiiitale qiioiiJie allligitur, nec liabco undc eam vcl uiio die cliaiii suslentarc qiioam ? Angit uic ac dctinct paupcr- las iiimia ; iioii cnim ab ca rcccdcrc vaico aliiiua Iiora dici proptcr gravem inlirmilatcm ipsius, ut dc aliqiio laborc mc el ipsam reficcre possim ; undc a vicinis nicis frequenter el assiduc admo- neor, quatcnus cam apud Muntctn Maurilicnscin dcfcrani, ut ibi in domo paupcrum vicluin et legu- mcnlum habere possit. > Quo audito, vir Dei in- tcrrogavil cuin si legali luatrimonio cam sibi coii- junxcrat, vel quid ei proniiscrat in manu ca- pcllaiii sui, cuin cara in uxorcni susccperat. Cui liomo ille siispirans, ail : « Cerle, doinine nii. cgo niiscr ot dolous buua lide coinpromisi ci , ul sa- nain aul intirmain eam pro viribus nicis conser- vareni : quod usquc ad prxscns fidclilcr , proul el vos omnes consumal. Non credcbatis niihi cum n polui, adimplerc curavi ; sed deinceps hoc facere vobis dicebam, quia bonus ac sanctus cst lionio isle, cui panem istuin dcfero, el qui increduli fui- 6lis, Deus oranipoteus vobis, quamvis indignis, Muctilatem illiiis ostcndere voluil iu hoc facio. > Cui latrunculi stupefacti ac treniebiindi dixorunt : I Certe sciinus quia vehemenier poccavimus, ct ideo poenitcntiara coram te tulo cordc agimus, ct deduc nos ad servum Dci Slephanum, cujus piis prccibus vcniam de laiilo reani .ipnd Doiim con- 6equi mereamur. > Familiaris autcm ilic ccrncus quod ex loto corde poenitercnl, conforiavit eos, Le.t duxil illos ad viriim Dci, cum fiiniculis tralicns illos posi se quasi caplivos ac miscros. Cum au- , ~ miiiime polcru, co quod inopia ac paupcriatc cou- sumor. > Cui D. Slcphanus dixil : t Vide, iili, n» aliqua pcnuria dcprcssus eam dimitlcrc pra-sumds, sedsiculprouiisisti, ita lideliter ac veraciter aJim- plcre fcstiiia ; ulitcr cuim vitain xtcrnam conscqut ii.inimc potcris. Considera diligeiilcr, si lc lalis iii- iirmitas detineret, velles ut ipsa te derelinqucrcl. Audi qiiod Dominus in Evangclio jubebat : Quod tibi non vii (icri, alii ne feccris (Tob. iv}. Conforlaio igitur ci esto robustus. Doniinus cnim consolalor ot siibIe\alor cst paiiperuin ac piipillorum, cl pro- videbit libi ea qii:c fuerinl ncccssana, si lamcii in vcrilaic atque justilia pcrnTanscns. > Cum aMlein hxc cl lioiuni siinilia loculus cuin hoiuiiiO fuiiiiit. fOiS S STLMIANI ChANDIMONTENSlS lOi» ExK.pocl;» paitlisfxr, doiirc rovcT- A lub vidciicct sriccnlos cum jolo nniiiblro. i 'Rever ilixit a;I euni ; < l:ir ail le. » El ini^icbsii^ itoDiiiiii allnlil ci loiirlam |i.'inis ct niuiiiiiiim uii(im,ct incliisil iliiim iri nianii lioniiiiis illiiis, cl ail nd ciim ; « Eslo scciirus, et vadr, ac dc ifcto paiic ct numtiio isto piociiia iixo- rem tiian, proiil lil i i!iiraveriJ. Cum vcro dcliciot, fiduciililcr al iios rcvcrlcre. > F,l sic diinisil eiirii. ftcvcrs'is aul(iaiu, gnu- dcfis cl cxsullans iiunliavil uxori snne qnuj sibi \ir Dci dixcrat : (|ni, ciim aperniirsct nianunr: suam, in qi:a U. Slcpliaiitis iitimmum unitm ini lu- Scrat, iliico sic multiplicutus cst nuninuis ille qiiod luilio modo rnaiius Cjus rctincre posscl, Cadcbant «nim ex onini parlc iiumnii de manu ejiis et inulii- plicalanlur vidcnlibus illis. Uiide stupcfacli ct ai! lcnic aiilciii fralrc illo in locum suiim , vocavit cl alium idein B, Hugo, qtijerens itcrMm ei itcrnni at> co [ira-dictoin veibiiiii. Cui ct dixii fratcr ilfe : < Ccrte, doiiiine nii, nemincm ibi video pr;plcr so- luin prcsliylcrum cum suo socio. » iroc niilftni tclum faciehat , qiialc:ius silii mdiu» cicd<»rcliii", cnm poslinodum al* ipso alicui lixc tam cclebiis visio manifcsiarelur. Scriplum esl cniin in icgc divina : /h ore duoTum vel tiium testium comtat onine ter- buin {Deut. xu^.His itaquc peraclis , clsaciisrais^ saruni solciiniiis rilc ac vcnerabililcr pei tractatis, saiiclus Stepliantis confcssor opiegiiis ac Grandt- montensis ordinis paslor et Pater primus, noltiil- dis^ipiiliim siiiini qucni valdc dilcxerat , ct qucrnr iraiiles laiidavcriint iion>en Doinini , el qtiandiii " laiita ac lali visioiie vcl vi,sitatione calitiis ilfu m vixit muliftp, numini illi nunquam dcfccerunt , scd seinper suam necessilalem, largicnle Uoinino, sup- pleverunt , (|iiemadmodum de Elia legittir , qui inissus ad vidoam Sarcptanam , ciijus Iiydiia fai i- nx noi) defecit, nec olei lccylhus non est immiiui- tus (/// Hefj. xvii). Vir autcm sic poslea , posi li an- sitiiin B. Slcpliani, fralribus aptid Murcltim toluni lidclt nurralione nc veraci indicavit , de qiiorunt numero aliqui suj>c:sliles cxist-.iiit. LXXIV. De visiove quam vidil (Ujminis Hngo dt La- :crta apud .Wnien.m Qiiadam igitur die dum B. Hugo discipulus B. siraverat, insalulaliini din.illcre, scd ronvcrsus ad eum alacri vultu et I:rta facie ei subridens, palmas snas extendit , et statim dispartiit. Credimus si- quidem qtiod vir Dci Slcplianus lali extcusione manuum convocarct discipuluin smim ad icrlosle' rcgnum ; nam eodcm lcmpore fidelissimus Hiigo II- deliter migravit ad Cliristnm. Cum aulein egr ssti» esset a ioco ilto, et cttm socio supradiclo isetus el IfClabundus, vel dc tanla consolatione ac visione consolatus , secum cogilando, viam carpercl , in- vasil cum fralerCuido tali ntodo, dicens ei : • Dic qiiaeso , mi Palor, ciii multa manifeslare consue- visti , ct qui mo indignum mulia fitmiliaritate Slcphani confossoris, a Grandinionle quo cauia ^ nmiK.fjuc gn^ore jamdudum amplecii dignalus es, visilandi pastorem suum Stephanum de Liciaco ^„i,i ^.^^ i.o^. ^„0^ r,ojie vidisti ? Ccrte crcdo quod vcneral, ctim socio suo Guidone de Miliaco iter ar- ripiens descenderel, et versus donuim noslram de Castenalo tenderet , accidil ut canipana ecclesi;« Mtirctensis loci ad niissam a fralribus pulsarelur. QuA audila , prsedictus Ilugo socio suo Giiidoiii dixit ; < Fralcr, ingrediamur domum Mureti, ut missarum soleniniis, Deo volenle, inleresse possi- iiius. > Qiii respondens : < Praislo sum , » ait. Di- vertenles vero ad iocum illum , ingrcssi sunt cum omni festinatione (ionuim oralionis, et locum visio- «is diviitae. Prcsbyter atit(;m ccllye illius solus cum solo ministro prseparabal se ad officium missse. Pr*dictiiselenim Ihigo cumsurrcxisset ab oralione, aliquid tibi Dominus revelarc dignatus est. Viilc ergo, Pater amijnlissimc, ne milii indigno pecca- tori tua benignitas lanlnm salagat abscondere visionem. > Cui ille ; < Certe nescis quid petas, aut quid reqiiiias a me , perge velociter et am- bulemus simul. Desine ab Iiac slullitia, ct noli quaerere, nec altum sapere quod non oportet.t lle- rum fraler ille adjecit : < Precor, Pater, nec moram facias, sed indica mihi visioncin hanc quam vidi- sli : animadverli elenim, diiiu lccuni esscm in ec- clesia, te plus solito sollicitum esse circa allaris officium. Cur enim cupis alscondere Dci donum ct graliam ? hidica mibi pio Dei amore , qua el ct oculos suos ad altate et ministros altaris intcn- D qualis fuit ilia visio quam vidisli. » Cumque Pa- tt?s sublevasset, rcpenle vidit sanclum Slephaiium leviticis ornamentis indutum ac refulgentcm, vciiil diacoiium allari et saccrdoti cum omni dcvotiono lionorifice ministifantcm, cl eliam, ut sibi vidcba- tur, audicbai cuin ovangelium pronunliantem , dc- inde , ut moris Ci^t diacono , illum saceidoti obla- ler ille amanlissimns haec el hortim simiiia % fiatre illo audisset , protestatus est eum dicens : < In virtute Spiritus saiicti et sub periculo anima> tii;e iiiliibeo fialcrnilali tuse , ne cui , dum vixero , maiiircstare prresumas hanc visioncm (iiiam a me pciib iilii enucleari, > Cui illc rcspondit : t Pro- tioncm piajsianlcm. Quf* viso, vir Dei jam s.Tpc- inillo tibi per salutcm anitii.i^ mcae , qiiod ncniini diclus Hugo alacris eniciuir, lacrymis pcrfundilur , et a supcrno luniiiic iilustratur, ac taiita visionc l:i'tati)r, cnjiis lam cclcberrimyc visionis ac gloriosae vipitalionis ut cerlissimos tcslcs baberet , vocavii untini de fralribus qui in ccclesia cranl, qtia^rens ab co quoi vel qti:> li essent ministri allaris. Qiii rCi^po.idcns, aii • Dominc. non sunt iiisi duo, so- pMiidani , duin vixcris. > Poslmodum illc saiutis- simtts Palcr indicavit ei per ordinem fidcliter vi- sioncm quam viderat , ct adjecit : < Scio me in proximo egressnrum de ergastulo corporis mci ,, el ingrcssiirtiin viam universje carnis , quia voca- vit nic mai.'isler tneus ad nuptias Agni immaculali, • inhabitem in domo Domini omnibus diebut vl- mt vita. ti)46 i:c inea:, cl salicr ab uboiibns coiisolalionis <^jus, » A falcr GuiaO Lduc visiunem fraliibm rtrtlarc cu- Pusl IraiisiUiiii aulcm pid!cli ('lUiuni Hugouis , ravil. GKUAUDrS DFJ f.UATIV GRANDI.MONTENSIS PUIOR VII. I. I>e rcvclHiione bcdti Stcphnni Diiin ordo Grniiclinioiilrnsiiini iliii posl (raiisi- lum B. Slcphani coiilcssorib (ilirisli , divina lar- gi»Milo gralia, nlijjionc , sant lilale , ac iioniljie , populis iiiuliiplicaliis in iiia^iia pace , cbariiale , lioiiore ot prosporilaie iioii modica pcrslilisscl , uliimo aiiiio papains Lnrii 111, IMiilippo rcge Fraii- coruiii tl llciiriio tc^p An^jlorum legiianlibus, ob- orla rst {;ra\is (lisscnsio, prccalis nosiris exij;emi- bus, Deo pcriiiillenii', cl ininiico liiiinani gencris instiganle, iii ipso ortliiie iioslro. t'iidc necessiLas toogil ut fralrcs inviccm alicrcanlos ad curiani ac- ooloraront. IIcu ! Iicu ! prob dolor, qui diu paci» flci etslilcranl , inodo facli sunl discordos; qui »cse dilexoranl , modo facli suiil iiiimici ; qui san- ciilalii virtHle pra-ominobaiil, in deilecus ct sub- sannalioncm a nuillis rodigunlur. Ft quid dicam ? Fb baiit , liigcbant , lamontabantur, angusliabanlur ponc oinnos amici onliiiis , co quod vidorcnl cl tiudii-cnl falsidicos 01 ininiicos verilatis impia ver- ba profcrre , g;niiic, stro|>oio conlra religionis obsorvaiiliam, adversus cbarilatem frateriiam. Ti- niebanl auH^m de ordinc nc subvcrlerelur, niula- rctur , dostituerouir , oiim aspiccrent , cerncrcnt {icrturbari undi(iiic staluin ordinis, disciirrcru fia • Ircs ac vagari por sTculum , alios invilos,aHos Kpoiitancos. Iiiviti dcfendebant ordincm, spontanei coutr.i ordinom. Ft quid pliira V Dispersi sunt lu- pidcs tancluaiii in capile omnium plalearum. Qut •o/iii eranl tcsci in croccis , amplcxaii sunl ster- tors {TlireH. iv). Ciiaritas fratcrna veititur in odium , voritas in mcndacium, bonitas in t^ediuni, sanctilas in opprobriiini , sobrietas in derisum , biiiiiililis iii coiitcmpluin, religio in dctriinentum , obedientia in niliiiuin, ferc omnis virlus in viiium. Quid crgo? Facti sunt cives Jernsaleni civcs liaby- loni%, spiriiuales facli siint carnales , aniin;>les , bestialos , contra qiios Apostolus : Cum sit inier tcs letus et conlcnlio, nonnc /lominet estis? Nonne earnalet eslis , cl secunclum hominem ambulatis? {i CoT. III.) 0"'s, inqujin , lalia viderct , talia audi- rot , et a flclu , a gemiiu , a siiigiiltu , a suspiriis , a laciymis cessare possct? 0 Dominc, Jesu bone ! o rodcmplor gcnoris biimani piissimo I o paslor bcnipiiernc ! o Palor misericordissimc \ o Salvator *niaiilissime! quarc boc suslinuisli? quare hoc permisisli? quare lioc ul sic licrct disposuisti , ul Lpopuliis luus vcnono diabolico sic male inlerficere' lur, domus tua confuiidereUir, religio perlurbarc- tiir , ordo venorabilis ila Iractarctur, suiisannare- inr in detrimonlum ct dedecus verterclur? l!bi osi, Doniiiic mciis, nlii csl proicclio lua , ubi c-t r ~~' xiv)? Quarc non nos visiiasti ? Cnr scolcrilius no- striii iion obviasti ? Cur facinora noslra iion de- lcsti ? ilcu , Domiiie mi ! Iiic dclicit soiisus , liic dclicit eogitalus , bic igiiorantcs facti snmus , liic realiiin noslnim cogiioscimus , hic peccauiin no- strum conlitcinur : uiuic voniam pclimus ; inise- ri4'ordiain et indiilgoniiam a le , Duminc , mise- ricordiler atque suppliciler poslulaniiis. Indulgc , UDumine, quia potciis cs, qnia miscricors , (juia suavis , ct initis , piiis , bonignns , qiii omniuni niisercris, ct niliii odisti coruin qu;c feoisti, Donii- ne, dissimnlans pcccala hominum propler puuiiten- tiain. Purce , Doinine, parce populo luo , el ne des hareditatcm tuam iii perdilionem (Jocl ii). Fac cum sorvis liiis misericordiam. Visila nos in suliitavi tuo {Ptul. cv), ei esto placabHif supcr ucqmlia po- puli lui (Esod.xww). Ei si obloculi siimus , Do- inine, isla sic dioenles, Se mcmiucris iiiiiiuitatuin mslraruin antiquarum , scd cito anlicipcut nos mi- sericordice tHW, quia paupercs fucli sumns nimis. Adjuva uos, Deus salutaris tioslcr, et proplcr glo- rium nominis tui , Domine , libcra nos , et propi- lius esto pecculis uoslris propler nomcn tuum {Psal. C Lxxviii). Forsilaii ob iiiiquilaieni nostram, et pio- ptcr scelus iiostrum cecidil cxcilas iuvc cx pane super populum tuuin, talis lcntatio , ut aliis cssel ad probatioiicm , catciis ad pciempiionem , id cst boiiis ad bonuin, inalis aulem ad maiuin , vcl forlo, ut qui in ordiiie lalilQbant, el sub ovina pcii^i scipsos arie siinulaloria lesobant, agnoscerenlur, undo ct vitarcnlur, ropudiarenlur, contcmnerentnr, vcl qui prxdcstinati iion eranl iii ordinc ut salva- rciitur, ogicdcrentur, vcl ul ordo pacem et con- cordiam vcl bona spiritualia quaj amiserat , le iniserante , conscqui possct. Eigo, Doniinc , audi voccm deprccationis iiostrx ct inlende oraiioni* bus nostris , ct qui apcruisti oculos Agar aii- cilijB tujc , apcri oculos cordium noslrorum , cl D reveiare Uigncris nubis famulis tuis , ul volunlas saiicta tua erga iios sit , ut laudcmii«i nonieu tuum assidue, quod esi bcnedicium per s;icula. Ainen. n. Jlem ad nonilio ad frntrcs. I^itur, diiecUssimi, lix-c audicnlos compung'niiiil, ct nulite peccare vci coiitristari ; sed rocuiilc quein-' admuuum Deus oinnipoicns miro et inrcstimabili modu permi:>il pcccalis liominiioi lerian> Jorosuly- Qiilanam ea teinpeslale, qua iuec apud nos Incia sunt, in inanibus Ailopbylorum translcrri, populuiu suum ab cis inicrlici, captivari, torqiicri. lijuc aiir tcm sxpi»B;me in divinis libris invenmntur, qucm- admodum Paler misericoidiariim suos paiilur hodic babcre ab imiio !arum sut niiiil pas.sus e.sl calaclisnii loiincnlutn'' Nonne Abialiain iidelis «xsul faclus esl? Nonne Moyscs niilissiinus liominain insecutus esl a fliaraonc? Ki Israel Uei populus noiine perseculus csl a IMiaraone ipso et >liKyptiis? Quid David juslus, qucni I>oniinu5 mn- niurn invenil scrundum cor suuni, passus esl ab proiicicntcs, usquc a' miiii pupx> in feslo S. Michaelis, tractaliir ei more dc Higendo pricre; allamen non df^fuerunt, qui hoc ul non lieret perturhare nilebantar. Alii dicebanC sic, alii vero sic, ferc uiiusqui»(|uc suum quarebal priorem. Scd non esi sapieutiu, non ett prudentia^ modo pro omnibus cl a quibus passus est. Quid ^ uon est consitium contra Dominum (Prov. \\t). mirum si Laiiia vel (alia ipsc cl sui passi sunt, si permisit nos iribulari, qui peccalores, qui fiagiles, lutea vasa porianies, el ideo debiles ei Mnbeeilles »amas?Ne miiemini igitur si ita facluni est, quia a Domino Deo nosiro sic permissura esl, et esl mi- labile in oculis noslris; ab ipso enim est omnc sen(iam adfuisse. 0 divina bonilas ! o inef- fabilis Dci pietas! o inenarrabilis Domiiii suavitas, quae qiiam citius vis omnia disponis, oinn a con- batio vero spem, spes antem non confuiidit, elc. q traria ad luum velle rediicis! Quis uliquc lam cilo posset menles corum, quae ab invicem discordcj eranl, ad unilatem leducere et ad concordiani re- vocare, nisi lua praisens adfuissei gialia? Verum esl, Domine, veriuu esl quod dicis : Sine me mhH potcslis facere {Joan. %\). Tibi laus, libi gloria, bonor, virliis el iniperium, quia non dereiiiiquis qiiaiitBtcs le, Doaiiue, nec prxsnracutes non dcse» sed de le. Cumque sic visilaii fuissenl a Domiiio et CMisolali per dlniidiam fere horam unaniiniter con- cordantes dixerunl : < Eiiganlur fralres duodeciiti cx nobis, sex clerici et sex conversi, qui, Deo vo- ienle, et facta priinilus orationc, siiii ct iiobis ac loliusordinis uliHlati provideanl, ei eliganl paslo- rom. » Quod i(a lactyin cst, ct Deo volcnle, atquo servum Dei non oporlet littgare{I! riw. u); sed D universali capilulo conscntiente, C<-raldus cligitur a {Rom. v). El alibi : Quod lima ferro, quod fornax ouro , quod flagellum grano, hvc facit tribulatio justo, Ergo, dileclissinii, suslinele palienter per- secutiones si venerint, lentaliones si inva.serinl, tribiilaliones si occurrerinl, necessitates si adfuc- ) int, dicenles cuni Job bcatissimo : Si bona susce- pimHs de maau Domini, ele. {Job i). Consolaniini igilur inviceni in rerbis istis, el audile Peirum apostolum dicenlera : Si quid palimini propier ju- stitiam, beati (/ Peir. iii). Nunc aulcm viriliior agite, el conforletur cor vestrum, et exspectalc Do- minum, qui» veniens voniet ei non tardabit. Cavele igitur ne aniplius in vobis sint scliismala, sed eh- gite charismata meliora, quia, ul ail Aposlolus, semper el assidue pax, patientia, g.iudium, lon^a- nimitas, bonitas, benigniias, charitas non ficia, humiiilas fructuosa, quibus virtutibus dcccntcr or- nali valeatis liicere lanquam Uiminaria in munii(», in medio nalionis prava et perversse, verbum viUR continentes el siipporlantes iuvicetn in timore Chri- sti, imitanles et sequenles vesligia ac mandala Pa- tris nostri Siephani beaiissimi, cujus menicria in bcnedictione esi, quem Doniinus Deus sua piei:ite nostris lemporihus, in quos fines devenerunl, rniri- iicavit ac revelavil tali modo. III. Item de revelaiione B. Slephani. B. Stephaiio prior vu. Gaudent luleles et cxsuliant, laptaiUur in laudibus diviuis. Proiniltitur «i obe- dieniia ab omnibus. Eraiii eniin ibi fralres «»ngre- gati fere numero quingenti, niinus vero viginii, du- ccnli clcrici ct amplius vigiuli, ol ducenii conversi el scxaginla. Mis ii-ique ex concuetudine peractis, Iraelalur de revolaiioiie heali Stophaiii. Consilio haljiio ciim domno Hclia Burdegalensi episoopo, el cuin Seibrando Leinoviconsi episcopo, et ciim Dor- liando Agcnnensi episcopo, qui lunc lomporis in Crandinionle coiivoncranl, et acceptis iitteris ab eis, ct a csDleris cpiscopis, arcliifpiscopis, aljbatihus, Cumque, ut piasliLavimus, isla disscnsio fcre per priiioipibus, ipse prior Gcraldiis duos de liiscipniis iriennium gravilcr perdurasset, ibant ad curiam suis, l^lobcrlum saceidotcin ol Guillelmum frativm 1049 VITA. 1050 coiiversum, versus curiam rum altoslaiionilius su- A gtMiibus supi-licape digiiemini, qualoiiiis innpiMe praiiiilis ul irenl ileslinavil. Qiii virililer suscoplo iii)posilik;tiis. Yos cnim ccriiilis quilMis lon:-liir Dei populus obligalus vinculis ex'cilatis alquo iiili- delilatis, et iiisi vidciinl sigiia et prodi^i:i, cerle^ niiiiime credont. Signa nuicti) daiitur inlidolilius, iioii lidelibus. Ilcquiiat itaque vesira liuinilius ab eo ut tiaiil et appareanl aliqua miiacula cjus merilis el precibus diviiio munerc in Dei populo. > Quo au- dilo, adiiiodnm pavisi sumus, ct exsullantes :)c l.p- tabiin.ii cis diximus : « Venite ergo ol coni',rot:a- niini, et camus aiite sepulcrum bcali viri, et invo- cemiis uomcn Domini, utqui eum mirilicjire iiicip'l, diversis dignotur cum honorare miraciitis. » Tu:ic fratrcs oiiines veiiiunt, oraticni insislcrc iioii de- bisluiit, Dei qu:eruiil auxilium, laudaiites iiouieii Domini quod est benediclum in sxculis. IV. Dv miractilo quod anle revelationem beati St«- pliani accidit. Cuiuqoe tempusrevelalionis appropinqii.ircl. ecce liOino quidam csecus et seiicx ducitur iii Gtaiidi- nionte de parocliia vici Aaibasiaci. qtuBrens el p«- slulaiis aiixilitim Doiiiini el viri Dci Steplinni. Iit qiiiii ? Manibus sui ductoris Iraliitur iii ecclosiam, nolis videnlibus alqiic pnecipientibus, iiilremitli- liir, ad aliare deducilur, oralio a frattilius pro «-o sanaiido ad Dominum fiiiiditur, signo verx crucis consignaliir, illico iliuniin:\lur, luincu recupciatur, sanatus hctalur. Qui siiic diil:imur, cl lo- stimoniuni istud verum est. Appropi quaiilc aiit ■ii» festo S. Augiislini, et jam defunc:o rccoiiier H n- rlco Aiiglonim rege illusirissiino (SO), cum mnjna volocitalc doinii.us legatus ac vehici c;irsu aJ tian- dimonlom accedit. Convocatis ii^itur el coa.loiialis ibidem episcopis el arclii»'piscopis, vider.cct domiio lleiiiico Biliiriccnsc, Raiiiaado Apamioiisc, qiii luac l. mporis a Iransiua: iiiis parlibus exsul liuc veiic- lat, nociion et Moliu nindigiilciise arcliiopiscopis, el Seibrautlo I.emoviccnse,el Ciiillolino Piciavionsc, el llt lia Xantoiunse, et Adomaro Pciragoriccnse, et GoralJo Calurcenso, ci Doiirando Ageimcnsc ej»i- scopis, abbaliliiis eiiaiii etviiis loligiosis, et pb-be lioiiiinum rei|uiiiiiit ? Ki qiiomoiio poterimus per- D inutiiiierabili. Tiiiic ciiani clorici, qui usquo a«l iiiaiierc iit seor«'to sidiludiiiis, si uiidiquc tii:li.c ad- Teiiiunt, auditis ot visis niiraculis tuis ? Nunquid iioii credimtis sanriil;ili lu.* ' Cerle credimus. l't quid ve.vare iiOm cupia? quid libi ct mir:)ciilis ? De- siiie, dcsiiio, cave d:co ab eorum ponipis, iiiliil tibi et illis. Dosiste, ini domiiie, aut si non fevciis ferle non diligam te, ei ab islo loco inlioneste oiii- niiio excludaiu te, el projiciaui te in :il.quoni locum >ilissimum et iiilioiiesiuii). > l{:ec snnl vorba qiue Iiiabuil cum B. viro Stepiiaiio i*aier >piraiit<' ad pucem rcleuiit, et vidonlibus cuiictis quo-> sup. ji iiomiiiavimtis, in capiluio obodie:ilia: nuslrio jngo I umduoi , iil docebat, colla suliiniltuni, ol iii osculu pacis, a nobis el a fralribits devoie su»oipiuiitur. Ilis iiaquc peradis, ac hetaiililius ei evsiitliiiitibiis iu Doiiiiiio uiiivcrsis, veiiimus ad locuiii ulii coipiis l>. Slopliiuii cum digno lioiiorc Iiuniuluiii jairliril. Tuiic doHiino Icgalo jubciite aiquc prii-cipionie a t.ria eljvatiir, ei per claustrum oum maiiiia devo- lionc ccreis ardeiiiibos ei tliuiibiilis fiiiiiig:iiiiil'U'* poiiatu: , populo prsctjcdcnlc ct subscqucute, cuin (iO) Obiil anno 1189 apu l Cliainoncm sepuUus iii ccclcbia roiiiis Ebial.li. 10S1 s. STKiMiAM gka:idimomk.ns;-. 10.' i iiyra.ijs ct laii .ii.u-) i:i ec'Cli;sia (l>-4liiciliir, i>l ki^pci' A Vciiil ::ult;iii pjtui ().!:> (iii<-iii ('«riiilis, cl ullulil ;i!t;\reB. Marix lioiior.nrc poiiitin. Ooiiiniis anlcin lienricus niluricciisis tirclii. pi.iran.!a. Cuinqu.: iiiis.o fialcr qiiiihiin prcsbjlcr, iioinine Siin<»ii, vci.il clainansiic C(c'esi;i, <|iiciii :i.l ciisloJiciuluui 0. Stc~ phani corpus ibidcni iicii<|iicranius, adiluiciis sccuin (■iiiii [{. SKphain) cuiii lacryniis, qual;-nus ci auzi- iioin conr-rrcldc cud-stiliiis, qui jain niirandis co- niscat \iiliiiil;iis : <|'ii, dnni oiatioiii vcl.eiiK^nler iii- si.->t( icl, »t auxiliiiiii diviiinm <|ii;crcr<'t, ca;pit vr- si<'a fii;;cic , iiicntnni runipcre. Tuiic piicr <'oii'cpliis (liilorc iiiniio claicaic roepit dcnuo, 0 Ucus, qu:a doli o, sana me pru amure tuo, sana nu; pcr cjiis incriln, rujiis poslulo sii(ria^'ia> CiinK|iiC pitcr li;rc diccn t, iilico sanatns Okt. Nuiic ciKo, Palcr iiii, Dciini hciicdicile, qui not vikitavit liudic. I Kccc duo niiiacula lcinporc suiit parvo. Ad haiic voi:cni prcsl.yl- ri, lotiis iii nie contrcinui, ccriicns Dci nia^nalia qiijc r;i(la suiitpro licuti viit gloiia. Iic|uiii l;ici viiiis pcrriiiniiinur, ci ad lcrrara p:ieruni, ei dixit : Djinini'. Patcr, doiiiinc I\i:cr, vi- pi'ostcrniiiiur , niai.us ad cu-luni iciulinius. cum «lcie ct a^picitc si^^na ol iniraciiia qiuc Dciis onini- p;)lcns S!.a inira oiiiuipo'cat:a ntodo pcr bcatiini Stephaiiuin Patrcin niirilicuin in pucro isto niiraht- litcr nobis videiitibiis opcrari dignatiis cst. i iSos Yoro cuin de tanto clainot-e ac suLito pcrtcrriti ad- tnoJuni riiisscmus, iiec niiruni qui tanto pondcrc prcssi cl oi.ligali crainus, laincn, ut poluinius, rc- spoximus, ct ipsc qui lali neccssitate Silentiuin inli loco violaveral, quod ncquaquani prjesuincrcl, iiisi m.raculoruin slupor eum cogerel, loqui adjecit : « Ecce, doininc, puer isle quem vidctis, cx utcro m: l;is su;c claudus <'xslilit ct mutiis ei nianiltus Jtiidus. Kccc pater cjns qiicin agi:osco, Helias-Va- hyninis it cum laudihiis doninuin laudarecoepimua. A|)haiii. Y. De vuella tauala. Coniplctls igitur missaruin solcmniis, adesl pro foriliiis tcitiiim miiactilum, iniraciilosum atqiie glo- riusuui. Piiclla quxdain dc Bcrciaco vico curn ca> tciis ailvcncral, quii^ niaiiiim devliain curvani el aridam ck utcro niatiis sux habcbal. Venil cl ora- vit, ct fciepcr (liinidi;ini liorain ad oralionein stetit, cl qua: ccrva ci aiida m;iiius cxslileral, Dci virtute orii^ilur, :«d signaiiduni se exlenditur, digiti ab iii- l:;ris noininc, el uxor ejus matcr istius p'.ieri, qui p viceni di.sjiingunlur, op ra Dci a populis iaudibus Iioc tcstaniur, et ideo a Lemovicensi villa, cnjus cxtolliiiiiur, a dcricis hynint ei cantica canuntur. cives sunt, iiuc eum adduxerunl, ut Dcus umnipo- l.Mis per B. Slcphanum sanando visilarct. Ecce, doininc, cccc vi.iclis, libcrc loquilur, ecce amhulat, manus a;! lihitum suuni movet. Puer isle jam dc- ceni:is cssc pflest. » Cumquc ipso taha loquciite ac dicente, stupi.f.icli ac niiianles hx^c diu ceineremus, ronsolatiiiiiis ac visitatioiiis siiperna! prae gauilio pal;tias ad coeliim lendiiiius, lacrynias perfundiinus, ft ad lcHrain pro.slernimur, Doiniiium omnipolen- lem, iit poiuimus, cordc ei ore iauifaviinus, aiquc Et quid dicaiii ? replclur clamoribus eccicsia, mi- ranlur aiquc cxt<^lhiiitur Dei magnalia, vencranlur atque iaiidanlur B. Siephani mcrita, cognosc lur ac rccipilur praescuj Dci giaiia. Qiiare ? quia addu- cunlur cieci et illuminanlur, clandi et cnrantur, muli ct faiiinr, ilaciiioiii.ici cl liherantlir, amcnies et mut:inlur, legri ct sanaiilur, moitui et siiscilantur, surdi et adjuvuiitur. Dc quoruiii iiiuliiludinc signo- ruin pauca voluinus, si po.ssunius, adinoduin sul> hreviiate transcurrere, ne verboruin proxilitas sil cuni bisqui aJ spcctacuiuin istudconfluxeraiilipsutn legciitibus vcl auilicnlihus onerosa. Boi Leinoviccnsis, nominc Pclri de Uscrchia, et clamavit, diccns : < Domine, doniine, ecce reccns n;iraciiluni et non niodicum ; adolescciis isle vesi- cain n:agiiam et non mndicam iu collo halicbal, qnae fum grav^ter alDigehal, nec valebal sursum as|)icere, nec faciem suara aii:;uorsiim verierc, nisi sininl ru n toto co:'porc, quia incnlum ejus conglii' liiiaium c( coiijutictum pcinisnclal cuin coipo:e. signa, tamcn pauca ponuntur in hac pagina, dc quibus vosirx dilcctioni vcsliiiequc ulilitati incliora, cerliora, gratiora scribero proposuimus. Nam die revclatiunis S. Slcphaiii cuin nocte subsc<|ueiiti de- ccm ct seplein, gralia Dei operanle ac merilis ipsius, patueruiil niiracuia. Qn^cddm quidcm vidi- uius, qiiu;dam niiiiime vidiiiius, sed auJila crcdi- mus. Nuin vicecoines Lemoviciruni, ul fcrtur, Ade- niarus puerum a nativilale cxcuiii ipsa dic revela- tioiiis pcr licalum Sleplianuiii diviiiitus iliiiiiiiualiiiit duxit secum ad iiutiieinluni. fiuc audiviuius, ;>ed non vidimus, cum in illo loco fuibscmus. Non eiiiin oniiiia qu.e ihi ipsa Vciiit accciicns po- luorunt. Uinle el in cadcni villa eo tcmporc nnilla signa, Doo volenlc, per bcatum Slcplianiim perpe- trata suni. Hoc autcin prcbliytcr qui audivii et par- tini vidit, nobis vcracitcr rclulil. Vii. liem aliud miracuiuiiu Factum est aiitein ciim hscc fosiiva cclebrarcii- tiir in cadem villa, et publicc fcre pr.Tcdicarenlar, audivil qu.Tdam puclla paupcrrima, qux in ntero nialris sii;c clanda cxsiilcral, qiiod Dons cl Domi- nus nosier in Grandimontc ad tiiniuUim beali ac sancti lali.i faccrel, ingcinniJ cl dixil : « 0 DomJne Dcns, qiiiil faciam, qu'a noii babco consolatorem qui me illuc iransl"or:it, co qiiod inopia ct paupcr- lalc perniaxima aggiavor? Sed scio, Doininc, tc csse coDsoIatorcm ct sublovatorcm panpcrum , tu csto milii adjiilor ci consolalor in liac tribulalione nica, ct per merila bcali Slopliani, si vcra sunt li;i;c qiUR audio, ct credo qiiia vcra sunt, auxiliaru inilii miscrse aiicill.B lu.ie. Tii eniin liic miiii pcr ipsum potcs mcjuvarc, qucma.!modnin si esseno anie ejiis scpiilcrnm, baiic ndiiciam Iiabeo iii te, et in viriulibus ejiis. Fac crgn, Domiiic, f;ic niite- ricoriliain cuin ancilla lua pcrejus sancla mciita. » Cnmqiic oralioncm snam romplcsset, rcspcsil a:! pieccm ejus, et cxaudiln csl a Domino, el ut posiu- laverat, a Domino sanaia est, inlercedeiilc B. Slc- pbaiio. Ei sio nimirum dc die in dicm divnlgaban- lur cjus sancii mcrila, ct signa ac prodigia. VIII. Jtem aliud miraculv.m. F.odcm Irmpore quidam borgonsis in codom op- pido Lomovicaiiim, noiniiie Stoplianns, oiijus iixor Matliildis noniiiic diccbauir. Ili lialrliaiit filiuin iioiiiinc Slcpliiiiinm cx utcro niotris sii;e jaiii fore pci- qualiiordocini annos daudum. Qni ciini audis- sc:il sii^na o( prodigia lioii a Dco in Granirnnonl*', per li(:ili Sl(|il'ani bonilalom , strr.vorunt asiiinn; (t iiiiposiioi iiiit iiiirnm claudum r.io san^ndum f«nT, 'C-.-; S. STKIIIAM CHAMiIMONTI NlilS. 1050 <"in pcr^erioro ai! tiiinuluin H. Slcpiiaiii iu Craiiili- A ciirnMi; ct ailjux.nre (Ji^narilur per iiifTila ipjiiits, qu;L' iiiulia ct ni.iMia suiit ii itiis apud f)cutn. (!uin- (|U(' roiiipjcsschius urnlioneio noUiain, ncc mora 6iirrc\il palir noslcr et rcvitil : ct ccce «lctuliinu» 80 lari*iin istuJ in lcstinioniutn. » IIjijc ciim auJi- 111'tntc, ct l (>c cst iiKiicimii iikm' saiiilalis, toiifia- (Uc, Ma''l!()ruin niioniiii (|iiibus suslciilaii (|ui Uyc audie- piicr (lui claodos fuerat c\ iniproviso fiurrcxit, cl baiil. ct rcpl, li suiii oiniics siupore H adiiiir^tliorxt cn chis a Doiiniio, succurrenU* illi B. Stcpliaiio, dc ro (|uod coiili;,'erat iilis, el (|uia Dcns talibub si- Iiilaris »1 ^aii.iciis ire ca"pil : Ouein accipiiMites pro- priis iiiaiiilMis posuinuis supcr allaio-, cHricl)at vo- lociier a corou allaris iisque ad aliud cnrtiu. mani- luK ad ca^Itiin ercclis. fiaudrbaiit nmncs qui ad- crant, et piae i;;auilio al.i flcliani,alii l:i*lanl»s iiym- gnis taii(|uaiu apertis suum sanctuiii decorabat ct honorabilcm reddcLyl. X. Item iitinicuium alind. Post Iioc anli^ni iiiiranduiii iniraculum narrabl- iniis aliud signtim (|iiod tomporc sux revclationU, nos (-1 iauilcs Deo canchant, cl saiicli Slc|)liani Deo niiseranlc, accidcril. Iiiler cajtcros qui congre incrila prxdicalianl. Ihinc ai:lcm pucnini a paren- libus suis dona.utn rctiiitiiious nobiscuni ad iiti- iricnduni ob taiiti miraciili (cslimoniiim. iX. Item uliud miraculitm. Ilcm quxdam mulier, iioniinc Joaiina Biu^iola de Monte-gaudii, qiii iocus sitiis esl Juxla oppiduin Lcinovicarum, vciiil cnm piiero niuto el manco. Krat cnim iiifans illc eiiormis ad vidcndtim. Os aii- gati fucraiit inlirmo.s, advcncrat quidam juvcnis de vico qui dicitiir S. Ililarius juxla lieiicvcnli (^l) cocnobium, nominc Slcphaniis, qui ca>cus a iialivi- lale cxstitcrai, cral(|ue unicus lilius matris vi«!u.R paiipcrtimae. Ilic duin ornlioni ante scpulcrnm H. Stcpliruii ctim cajlcris vciicnicnfcr insislerct, cl bA iniscricordiam anxiiis cxpostularcl , sanclumqiie Siepbanum ut sibi co:.ferrct auxiliitm magnis voci- tcni cjus disicrliim vcisus sinistiam niaxillain, ct bus iiiTucarct, suliito adcst vi-lcs divina, qujc roe- deiites iiioriliiiaii inoreijiis erant, nec eial nv- rilis be;>li Slepliani ci resliluit qua minqiiam, ot rum, si loqui iion poieral, certc comedcre vix va- ipse poslmodum nobis rclulii, iiahucra; lumir.a. lebal, Manus cjus curva admodum et dcbilis crat, lliinc autem pro amore Dci ac pio bonorc };loriosi ecilicet siiiistra. Et qnid? oravii pio pucro mater, coiifcssoris Stepliani, qtiia [.auper crat cl irdijicbat, stipplJcavit nomcii Doiitini invocando, cl auxilium ct «b lcslimoiiium la:iti miiaciil!, in domo nnsira B. Siepliaiii pobtulando. Quod cum fecisset, meruit Q ad milricndum el confovciidMm reccpiiiuis ac ri li- cxaiidiri a Doiniiio, opitulatUe B. Stopliano coiifcs- iiuimus. sore revercndissimo, ct sialim locutus est mctus, ei aiiniiraUB sunt turbae, ct tinior magniis iiruit Biiper cos. et benedixrruiit Deum, qui dedit potesta- lcm lalem liorninibus, atque sanetilatcm viri Dei XI. Jlem aliud miraculum. EoJcm aulcm die qiio iixc facla sunl. mulier quajdam, (jua; jam fere p.T ocio aunos lunicn aiiii- seral, Dco piopiliaiile ci sa:icio D< i auxil.ai.ic, omni admiialionc pleni ac sUipefacli exlollere C(E- nobis videnlibus ct niullis aliis. fciiciler rccupcra- p^nnU. Divulj,'antibus fere omniVnis signa ct prodi- vii. Cui ipsa Iiora ob miraculi rcverentiam tonlu- gia quie quoiidic Dei bonitale el lieali viii inerilis limiis parvi ninnusculi alimoaiam. Eiat eniui ccrie liebanl iii Grandimonlc ac niuUis io locis, iii qui- lalis coiisiictudo uinc temporis apud sancluni isUim bus memoria nomini» illius bal)eliatur, ccepcriint de quo loquimur, qiiod phis auxilii, plus Leiiclicii luulti vcnire coiicursu ct occiirsu ex provinciis di- confcrebal viduis, orpbanis, viiginibus, infaiiiibus, vcrsis, iit iiicritis ipsiiis de necessitaiibus suis me- pauperibus, quam divilibus. Uoc certe animadvcr- rt-ienuir a Domino Deo cxaudiri. Iiuer quos venc- li;iius in miraculoriiin ejtis opcribus, et coinproLa- riinl duo juvciics quoddam sudaritim in nianibtis vimus, et etiam aliud mirabile el miraculosum. stiis loncnies, qui a aobis reqiiisiii uiide csseiil vcl D Dutn eiiim pauca iumioaria per diem aiile euni qiiid (iiixTerent, aiit tiir iniid sudarium poruirei.t, corosfarciit, pauca vel nuUa ab eo ficfcnl signa liiimJitcr respondorunt • ( Domine, iioiiiie vos aul piodigia; setl cum mulliludo populonim occur- prlor estis domus istius' »Quibiis tale dedi respon- r^-bal, el inulliplox inullipliciias luminuin ac ccrco- sum : 4 Ita cst, filii mei. • F.t iili . t Domiiic, iios de Lemovicensi provincia liac orli siimiis. Causa pro qua iiiic sudarium istiid dcfcrimiis, lixc csl : Pal(ir iiostcr qucm liabcmiis supcrslitcm, niodo i« li;ic bebdomatla, gravi ur;j;enlc iiilirmilatc di f.iii- clns est. Audiciiles aulem signa cl proiligia bcali vifi Slepiiani, invocarc copiiimus viriutcm ejus sii- p;'r palre nosl o, iil Dcus ct Domiiius nostcr. si vcia essent Iiaec qux* audicramus de viro islo, suc- (■2-1 ) Bcncvenlum c;tPritiin onlinis >. Aii- gu^l;ni, (luaijiis al; uibo L:niu\'n3 disiar.s loticij, riim circa cum acocndercntur, el ciiain omnis f rc Cfclcsia iiitus ct foris plurimis luminaribus solcii- niter corustarct, tunc signa ct piodigia diviiiiius lietant ab co; quod cuni aniinadvcrliinus, iiiulio- lics lia'C ceiiK lilcs, adiniialione cl Uelilia rcplclta- iiiiir, elurbana vcrba invicem, pioiit liceiiai ac .lc- ccb:t,loqiiebanuir,Ctedimus cortcquod Dcus omi.i- polcnsiali honoicac laiiio eum iriadiare \oi(l;ai, eo quoil ip-se sanctus, dum in muiid» vivcicl, a ciiji!sr(Nlitns ynno !(;!3:> cccL-six- Qncbeccnsi allii- buii suiil. «J>7 VITA. 10:< niiniJi liiijiis cognitionc ac vcncratioiif, iii (iiiav.tuni \ stiMil, oravil ct a bcato S:c|iliano niivil.um aiiv * vuii;b.nl, sc virililer el tiimiiliior occult-.ibal. S.opis- Kime vero conlingchat ut, tnrl>is advcniontibus, vrl cnm illi ab ali«iiio m.-^gna donaiia D>i amoro oJTor- roiitur, ut inJe Clirisii pauncros, qiii ciiin oo «log-- Laiit snsientarcntur, ipsc ccrnons fugiobal, ac la- crvmabili vo«e dicebat : « Dcus, absoondc nic, Dcus, absconde nie. > CuiiH]no fialrcs ci (liccronl, rl qnasi increpamlo eum rcprrhcnilcntcs : « L)t (]uid, domine, niodo fngiii qiiando revorti dobcros, cli.tui si fugisfos, cuni cornis (c a f)omino visilatiiin futMo? > Quibus ip«e linmiluor, nt erat omniiiin iiiiiissiinns ot bonignissiiiius, ^erbis paoiru is rc- spondobat : * Tiinco, frati<'S, iic Di;iis (i|nod -jlisii!) moriia mca qnx fcrc parva aiit nnlla sunt, inilii iiidigno rcthltuat. • Sic niiniruiu, sio coilc reriini tcniporulium vitabat flo ftigiob.tt ain iciili;un ct of fliOiidain, ct si qiiando iiequiLal curporc. lanicn lOlilO. XII. 7ft'iii aliud miittcutum. E.iarrcmui adiiuc de liis qna: vidiinus vcl aiidi- \iiiius aliqiia signa. Iiiler oyL't/«a (juic suj^ lovola- iionis loiiijioie fiobonl proJipi.i. veneniiit fortiiitu percgriiti in Graiidiiuonte oansa oiaiidi, lovcrlviiles de Hiipc nnialoris, ubi mcmoria boatx- virginis Marix roliiur, addoccnlcs seoiiin luniicieni halten- leni inannm aridam. Erant enim liomiiies illi , ui audivimus, dcNonhinannra naii, qiii cuni vidi^seiit ct auilissoiit qux rutilabanl iri Crainiinionlo luiic i) pro filio virilitor eNposlnlavil. Iloc cnm fciis.sct, recop t iltioo fiiins cjusgre&snm, cl solidatiC suni l.asos cjiis ot pIant:o ct aJniiratar siini cuil»;v. Timo qiii astabunt populi traxoiiiiil chord.ini ovmjali, hudaiitcs nomeii Domini causa lanti inuaonli, ou - jus Konum cuin aiidiv.mus, nos sc Ilcet e( archi- rpiscopusad erolosiani venimiis, claudum ambulan- tom iiiNcninins, ct laudcm Doo nddidiinus, a(i allare deducininr, miranlcs hoc iniraonlum. Turlia addncit aliiini, qni c.tcus jam exstitorat, qucm l>cus visitavcrat, ad tumiilum (/raxerat, pro quo lnmcn roccporat, unde gaudol Ecclcsia cernens Dei m»- gMnlia, laudalnr Ooi famulus, congaudot oinnis po- piiliis, vidons divina muncra, ct Stephaiii p:odigia. Archicpisoopus niiralus csl de ca'Co qiii illiiminalus cst, non habens ullra spirilnm pjoptcr lantum prodigiiini. Ex una partc giaiiiiiir rlandus , qm innr aspitiliir; r;rcns aspiril lumina (ini nuDqiiani vidil lalia. Ihcc suiit duo miraoula, facta pi-r paiva spatia, (|(i:c cernit omnis popiilus, iiiido laudrttur Doniinn^, sanclus Dci extollilnr. liidc lans Di otitiir, ct psalnius Deo oaiilauir, co qiiod olaudMS graditnr, lucc ca:ciis pcifiuilur. Oinnos laudcmn» D miiiiuni propter duplex niirariiluin, aiii sanctuiu sunm scrvuhim exaltavii in sscrnlntn. XV. llt'inalii'd niiractiluin. Adhuc rcslanl niiraoula qii* rrrlpil Ecrlci:* Crandiinonteiisis ordinis 8p:ilio illiiis lOMipotis. tcinporit divina opera por B. Slophani, mciila glo- (; Piiella qnofJain adduritur de villa, qux Nobiliarus ditilui, non habcns liimiiiaiia qiiibub vonianior Oinnia. Kiaiil quasi lapilluli, duri v.li: crvsljlluli : tiiiilc ad sanrliim dncilur, ct ad lcrrani prostcrni- (nr. Oial crgo Ecclesia pro illa Christi funuila, nl himcn mundi videat, ct Chrislns eani exaitdial. Squamx caduiit o.\ oculis, quae eranl siiniles cry- slallis, ci videt qu» iion viderat : quain lunc Dous re.spexorat. Maria ista dicitur, qii.-c cornit et qiia; cernilur, quod a nobis sic qnserilur, ci sic nohis innuilur. 0 nova Christi miincra ! 0 nova Christi grstia, qu3c rutilal por s:ecula, ei fiilgol in EccJcsia, iiIm sanclus cxtoltitiir, uhi juslns cognosciliir! Quis unquain \idit latia qiix fiunt iii ccclesia Graiidi- inontcnsis ordinis cuin cxteris prodigiis? Lauduiur riosa, insii.uanles dixerunl ilti ninr.eii : < Taiige c.\Q, ut('uni;ii.? poteris, ntaiiii ilt.i arida lociint uui qiiiCsoui.l liimulala sancli hujiis nicmbra sacraia. » Qiije ruin f.^ci^sct, illico sanala cst. Xllt. Ilem uliud niiraculuin. Eodem igitur temporc qui.lani honio amens, no- inine Guillelmus, dcductus csi a inalre &ua in (jrandiinonie, de vico scilicel S. Marliiii terra: Sudoris, ut Dcus omnipolcns (tcr bcaium Sloplia- i.oro confcssorom ei reddeie dignaroiur sensiini et meiilis sobriolaloro : qii.-e ruin vcnissel, ferc per iridiiuin ad mcmoriain Leati Sloptiaiii oraiido el pi^sliilaiido blclit. .\ttamcn sancio Uci inio.rcedeitlo, adoptu.s e«t priBlinam incnlis sux sobriclaiem : qui IKtstoa Lelus et essuttans ciim fiatiihns noslris ^ Dei famulus, apptaiidit omnis populus, in hyinnis « inloifuil vindcmiis, adjuTaiis cl vindcinians sobric runi ei». XiV. Aliud miracnlum. Doindc iiarrahiniiis miraculum qiiod vidiinii<;. .\dhur injitobanl in Grandinionie doir.nus logaliis et .\painionsis archicpiscopus , cuiii qiio forit- de quibusdum negoliis traclabainus co loinporo v<-l bora qiia miraculum istnd acoidil. Nox enini die jani reccdcnte accesscrat, ct pop-.ilus cuin luinina- riuus acccnsis tuinuluin sancti viri ciicumdrdorat, et niulicr qiixdam dc Lemoviccnsi cpiscopalu liliiini ex ule:o ctaudum, utcuni^iic polcr.il adduxil ; qt:x el ciim canlicis, visis tantis miraculis. Nuiic igilur adiniramini, o fitii cliarissimi, daiilcs honoiem Slc- phaiio Patri voro sanolissimo. XVI. hem aliud niirnculnm. Dc cxloro enaircmus aliud landalih sittiinm , quitd D. iis cl Ddiiiiiitis iioslor ad lioii(>rom tanti l'utris ot laiidcin sui noiiiiiiis co lciiiporo osU-iidifC siKt popiilo voluil. Apud Suleniniac:iiii viciiin ^ii) (|uiilaiii piitr, noniinc Otgciius, grasi iiiliom lait; foltriiim ubtjiio porioiilah.ilur aii mnrtcin : (|ii(i(l oiiin pator ojus (iuillolnius ol niator ijns AiliiMa nimio d.doic alllioti vi.lisseiil, vdxoiiml ouiii U. (2'2) Solcmiiiactim vicus diinbns a I>cmovicis (jiss'lus liuiis. nbi l.abciur nionaslCMun) ordiiiis S. Boiiciticii a saiiclo f^li;^io fuiidatuin. i^tjft s. sri:rnAM chANiuMOMriNsis loco Slcphano el Maliin cornaluii, cl saiui» factiis csl. A lia»» prialinai baniutis roftliiucre digruirclur, pro- Uocsignuni picbbylcr qiiiilani iioiiiinc Pclrus, qui millcns el volum fac.ftns, ul , acu pla fcanilale et vidil cl audivit cuin mnllis alii?, iiobi» poslei Mc- iiicolumilalc, po&l< a ad soris Ste- ul vovcral, in Orandimontc veiiit, el Dco ac btalo pliaiii cum caetcris fralribus custodiret san^ tum Slcpliaiio I^lus cl irirohimis , nobis ccrneniibus ejus scpulcrum, et plebs innumcra ulriusque sexus aique gaudenlilius, «ralias pcrejdl. Cui pio amore causa orandi advenissct, nuilicr qu*dam iiiter cos f)ci ct lionoic lanli miraculi cappam unam dcdi • tum filia cacca adliiil, quaipro ipsa fundcns oraiio- mus. lllo aulem ia lcmpore, id csl in Nalivilatc S. iicm cum magiia fiducia ad Dominum, qualeiius ob Maria; viiginis, quinquc iniracula, lam caecorum amorem cl honorcm li. Sicpbani Buae liliaB visum qnam tlaudorum aliorumve iufirmorurn , r>ei vir- resliluerel, quem lereper oclo annos amiscial. Ncc mic cl B. Slcpbano inlcrccdcnlc, ac meritis Dei mura : illico visuin rcccp.l. et Deo omnipoicnii qiii Genitiicis,. nobis videniibus el audientibus, mira- viderunl astanlcs popuii graliascjiciunl, acS. Stc- bilitcr anle lumulum beali Slepbani pcrpetrala pbano venerandft confcssori. XVil. Ilcin miiaculum uHud. Ilcm alius frater, Joanncs iiominc de Puichra- arboro, nobis vcraciicr relulil quod eo lcmpore venit qusedarn mulicr de villa sua, nominc Pelro- niila, cum lilio S'.io arido, ciijus paler jam dcfun- B sunt. XXI. Uem aliud miraenlum. Dcinde in exalialionc sanci»: Crucis cum di>inis laudibus vchemcnter insisleremus, ecce subilo cla- mor magnus in majori ecclcaia, ubi corporis beati confessoris Stepliani reliquix lionorifice tumulaiai clus cral. Qiicm cum vidisset fraler ille, miseri- crant, orilur el vcliemenler exlollilur, Cunique cordia moius cst supcr eum , et apprebcndeiis dc turba flducialitcr ohlulil cum bealo Stepliano ad sanandum. Quod cum orasscnt pro co ipscelalius, noinine Aimerictis, qui lunc temporis tuniuluin viri Dei forle cuslodiebani, visiiavit Dominus Deus pro amore li. Slcphani , el sanatus est, et accepit mater sua cum dc inaniims fralruni, el abiit gau- dcns ct exsultans cuin siiiiato liiio. XVIII. Ilein aliud viiracuium, Dic autem revelalionis milcs quidam noiiilissi- nius, nominc Eschivardns, cuin lociilum pori.iret pcr clauslrum cuni ceeleris ad processionem, in quo eraiil reliquiie corpoiis S. Stephani, a quarla- iiis fcbribus meritis ipsiiis viriiiler sanatus est. XIX. Ilem aiiud iuiraculum. Alius vero niiles, nomine Josselinus de Soloco, vir nobilis , per cumdcm confessorem Skphanum laiilo ciamore slupcfacti cssemus, et cito requisis- semus cur tantus tamque vchcmens ciamor in ec- clcbia fieret, compcrimus quia muius quidam , quem nialer sua ad sanctum Dei virum , scilicet Slophanum , cum magna fiducia adduxerat, ob inerila ipsins recle loquebalur. Inlennissis igitnr divinis laudibus ob taiiti clamoris fragorcm ac ve- Q nerandi miiacuii honorem, cgiessi de locis malii- linalibus cucnrrimus ad iocum, ubi qui a nativilatc mutus exslilerai , loquebalur. Jam eiiim turbx cum cum cuslodibus ante allare beaue virginis Mariaj adduxcrant, laudanies ac benedicentes Do- iiiinum, qui per bealum Stephanum illum visila- verat. Cuin auiem illuc venisscmus , invenimus eum loquentem ac dicenlem : < Dalc mihi ad bi- bt^mhun, date mihi ad bibenduin. > Cucurrimus igitur veiocitor ad aquam quae prope dcfluebai , et ab ipsis quarlauis eodem anno mirabili niodu sa- dedimus ei ad polnndum, el hoc vidclicet in tesli- iiatus est : qui poslea cum fralre suo abbale Su- moniuni tanli mi.^-aculi. Compieverat atilcm , lit icmniacensi ad tumulum beati viri, ut ci et Domiiio nobis videbalur, juvenis isle lerminum jam fcie Jesu Chrislo gralias ageiet, incolumis et gaudons duodecim annorum. accessit; sic namque longe laleque Dominus Deus XXI!. Ilem aliud miraculum sanclitalem ojns diversis declarabal miraciilis. ^ Illis aulem diebus aluis juvenis qui foreperunum XX. llem aliud miracnlum, annuia in lectulo languidus jacueral, ad tuinulum Cum aulem ha;c mirabilra qnolidic ad sepuloium sancli confesioris Stephani ab amicis suis dtl.it $ talis ac tanli viri in Giandimonle per merita ipsius, i)eo disponcnte, apcrtissimo fierent, el rumor tan- lorum operum pcr divcrsas regiones admodum pervolarct, accidit ut iii oppido quodam. quod Por- geria dicitur, homo quidaiq, nomine Joannes Gor- mundi , gravi usque ad moriem fere per unum aniium urgerelur infirmitale : non cnini valebat inanuni ad os adducerc, nec pcdem moverey ut ipss nobis postmodum relulil. Audiens ergo S. Slephaiii viiiiilem ct in^ignia, lolo cordc, quia orc ncquibat, ctepit invoc.ire nomcn Domini, qiialenus per me- riia beaii Siophani coiif'^ssoris clarissimi sibi gra- esl. Cumqiic ad sepulcrum ejus orareni, ecce sub- ilo languidns ille Du-i virlute erigitur, ct abs^ue ali- cujus hoininis adjutorio incedcre coeDit, et nobis ccrncnlibus, qui lunc temporis ibidem cra. js, v- denles ei asiiicicnles, gadus lapideos, qui ai.te al- lare compoiili sui.t, viriliiei ac mirai.iliter asccn- dit. Crat enini hoc signum mirabile et d:ctu incre dibilc : nam brnchia ejus erant quasi ligiiea sicca, et tibia: ejiis siinililer, manus ejus grandos cl pc des, corpus ejiis niniis inacilentum, faciis ejns pai- lida ac vclicmenttr deformis. Quis unquain eum aspicc-oi, qui uon oLsiuiWicerct ? Ex una jaite «06i VITA. 10 54 conipalicbamiir ci, ex alierr. conjiratiilaLaniur ci A si oie. VidonU^s atilcm cjus paiciUes li«c, proui XXlll. lum a'iud miiaculum. poliicruiit, iii Giaiulimniilo ml nicmoriam luMli Arflinc aulcin iion pij,'cal vos amliro miiaiuliiin Strpliani atlduxcruiil, ul Dciis cl Oom iius ncsicr ^iniuim aKiiic ploni^suiii, (|iiotl Oi iis oniiiipou i's cuin pro anioie ipsiiis a ilanionc libcraicl, cl scn- siia mirifica jjoniiale pcr Ik'uIum) \iiuiu Supl.ar.um suin ci rcdiiorel : <|uoil Dco volciilc il Lealo 8:5- af.uJ Gluloruin ^illam opcnui di^natus csl cod. m pliano ini Tccdc.Me ita faclum cst. Deimlc juvcr.i» aimo SU3B revclalioiiis, id csl iii fcslo S. Mlcliaclis. islc scnsu rccuperalo ac libcralus a (l;c nine, a no- In prxfiita vllla nuiidin.T, ut moris illiiis vilhc csl, rclcbrabanlur : cl eccc subilo lioiiio (jiiii.Iaiii, iio- niiiic Aiidrcas, in ipsis niindinis lcbribiis anxic iii- vad.tur. Comquc fi bricilaicl pciic uscinc ad mor- lcHi, el vidcrciur sibi qiiod amplius vivcrc non pos- set, convocavil Eccle»ia;prcsbylcrosaiqiie cltTicos, r^etcrosiiue aniicos s>!os, cl conrcssipiic facla, cor- poic et saiiguinc Domini iioslri Jcsu Ciirisli muni- bis cl a fratribus nostris ex injur.a fratribiis i.o- slris ill;'.ta vcniam iiumiliter pctiit 1 1 impi;iravil, ac promisit qiiod dciiiccps mil'am moUsliam cis la- cerc pr.Tsumerct. Cognosccbal cnim et conliii b »- tiir manifcstc quod Dotis cum |iio l.inio iacincre a.l Qa;{cllaiu1iim Salanx- Iradidissjt. Sic ni.ni- rum, sic ccrtc potrslis, si placl. animadvcr:cre qucinadmodiim Dciis omnipoiens injuiiain scrvo- vit tc. iHiii.de jussil juxparari omiiia qua; funeri ^ riim suoruin vebemenier ulci^ciliir, et boi.ilatcm suo crant ncccssaria, et dum cxsequi;c, ut viiiiin laeral, paiarciitur, inlirmus illc (;ravitcr ca'pit ni- u)io dolore alHigi, el ad nioilcm usque pcrdiici. QuoJ cum viJcreiit qui asU(l;aiil, deposticrunt cum (lc li'cto in lina supcr stiainoitta, ul moris est Cbrisiianis mori, uiunusquc ojus siii)cr pcctiis cjiis i:iiplicantur, ociili claiuluiilur, .'\:il;clilus ojus rcrc ex iDiu csstinguilur. Ciimque ccrncict sc mori, ul potuil, in cordc suo exoiarc ct invocarc c(rpil H. Su-pbauum Grandimonlcnais ordiiiis paslorem pri- inuiii, ut sibi coiifoiTCt auxiliuin : qi.od si faccrct, ad tumulum suum, duiu convalosccrei, coiic lus properaret. Lt qtiid dioam ? Lccc islc qui sic iii coi um ac sanctitatem diulius abscondi miuiniu pa- litur. XXV. Ilem miracultim uliud. nciiiiie eiianomus aliud miraculum quod nou esl silc:il>o prj^lercundum. lo illis diobus infiMna' Laliir quidam aJolcsccns, nominc Pcirusde Sclio'a, npuJ vicum qiii S. llilaritis dicitur in lerrilorio Lemoviconsi. I!ic autcm cum gravi mo Lo pciicli- tarclur, usquc ad M)orlcm pei ducius cst. .\uilicn- les vcio oius viciiii ct cogiiati convcnciunl iii unum, qualciius ci cx.sequias prj.>pat'arenl ; sed inalor cjus nimio dolorc ainicia, suli:u ariipicns slupcum (iliim, (^t acccdcus a i liliitui suuiii qtii corde suo loquobalur (iiam orc ULquibal», a cir- c '» iLMia jacclial oxanimis, nihil peiiilus xulcns ne- cumslantibus ;am moiluus pnlabalur. Et qni,] ? Ecce b. Sti-pbaiius coufcjsor pius ac vcneiandus i «pparuit, et in specic biiiiiiiiis candidissiini, ciijus i Larba prolixa ct cauJida ; veslimcnta aulem cjiis eraiil aiba sicul nix, ct capilli ejus candidi ; cujus facies velutsol rutilabat, liabeus pbialam ai|ua sa- lulifera ploiiaiu iii maiiu sua. Cumque Doi sancius luiidoict aqiiam illam supcr corpiis iiilinni, qiiasi subridciis a<; iu-labundus ait illi ; i NdIi limorc, quia inodo iio.i ir.orieris, sed sanabciis. 1 QiioJ :'Mn dixissot , disparnil , ot illico qiii pulabatur ii.ortuus siirrcxit, el sanus facliis est, cl nari.ivil clrcumslanlibusomnia qua; sibi accidcranl, ct mi- lali sunl iini\cr.^i. Poslca vonil iii Graiulimon- qut audiens, mcnsuravit < iim a capiio usqiie ad podis. ut inde heato Stcpbano, cui cum vovebai, cl pro quo ei bumilitcr siipjilicabal, cinilcla lierol, qiiam posloa juvcnis, si couvalesceroi, ad scpul- crum viii Dci gaudcns et exsultaiis dcf< r;ct. I.a mnlor pueri aiixia de lilio, posiulabat auxiiinm a B. Su pliano, dicons qiiod si filium suuin ci re l, advcrsus fialrcs iiosiros (ie Excliisa, cruces (|uas pro melis tirca iieiiiiis suuni posucrant, violcnlcr cxlraxit et i;:ui cumbussil. Qnod cuin fecis.sct, arrcplus cst a d;i:uiuiie, ct cfr,iii ciini vcbcmonlcr exagitare el ravil.r cllligne, ila ul r.cmir.fin posscl cognrj- pinnl. Oinncs auloni lieiim lunc laudaie iiiripiui.t, cl sa;.ct tau-m Lcati Sicpliani dignis lauiii,;iis cx- toliuni. Cujus I 'iam mator foio pcr loluiu aoir.iin iii-vil sudariaio, qiiod pnslea e\olutu anno ad sui- cii viri Dci s^pulc^uni iii Giaiol.ini.nte dviliilit su- pcr ca))ut siiuni. Il;ec atilom oiiinia ab co ui- ('.iciivius ct a inatie sua ct a coiisoiaiil. Malcr vcni cjus niinis aiixia rl Irislis flc- i nt, hmiciiiahaiur , cjulaL>al, dcsol:il):itur, criiics suus a capite vciiil ainciis cflfccu cvcilclial, vcsli- Graniliiiioiilc. iil csl in fcslo S. Mic!>afli». F.l lioc sigiiuni vitlcriiiil i:l aiiilic: iinl fcrc pliisqijam diiccnli fralrcs, qiii ihi coiivcncr;inl, c( iniilti ci illit prz (^audio laorvnias rundctianl. ac noLis \idcntiLns ci iniraiitilias cial, auKiliinn dc 8U|>cit)is qiurrc- tanii niiracuii laniquc ccleliris digitos nostrot iu Ikat, ncc csnijdiri poluii prolilio usqiicquo cuin vo- vit R. Slcpliano. (aimqiie vovis&cl cuni sancto Dci, ct illiiin dcprccala fiiisset qualcnus Miiiiii sunm rcddcict, iicc niora : Juvcnis illc maiicm siiain co;- pil invocare ac diccre : Bonn inalor. > Cui illa : < Adbuni, tili mi. > El (ucurril ad cnm. Tuin ille : « .Malcr Uona, Ircs percgriMi liac iioclc vcnluri sitiil B cicatricihutf illis inrcrre prxsumpsimus. Clam au- lcm nialcr, ul siipradixinius, lilium suum iU sana- liim rcpcrisscl. slupcraclj, cl ouiiii admiralionc et cxsiillalionc plcna ca-pil clamare, el cuin larrymii diccrc : < Yciiilc, vviiitc, viJete Dci omiiipolenlit niagnalia cl prodigia qux fccit super lilio iiao pi r B. Sicplinhi n.crila ; respeiil ccric miscr ain ao- ad liospitium, qiios prccor ut bcnignc cl lioiiorificc cilKc siix, lil>erans niiuni mcum a niorle per san- rccipius, ac snrsuin in aliiori cu-naculo cuin digno cluin suum ct rcslitucns viu*. > Congregala esl igi- lionorc ascciidcie facias. Nani S. Sicplianiis vcnlii- rus est ciiin cis, cl post galli c.iiitiim mc prisliii.T s.iniUli resliliict, cl dciniio INliO c.Tpcllano liic aiiie inc lcclum ad «|uicscciiiluin pracpararc nii- nimc diUcras. > Cunujue l;oc ila disscriiissct, si- Iiiil, igt;oi°aiis qiiid dixcrit, sicul poslmoUim nol is iii Grandimoitlc aiile altaic cum matre ct siipradi- clo Pctio presliytcro, audicnl.bus nuiUis cx iio.siris lui omiiis muU*tudn popnli oppidi Au\etix in domo biijus \idu:f., ul vidcrcnl sigiM cl priNiigia qux Dcus pcr l]. Slcpliaiium ibidcm niirabililcr fccerai, ct oiitnes ntiraii suiit de liis qu:c vidcbanlur, cl lau- dave:'unl Dcum in coclebtibus, qui facit mirab.iia magna »olus. Amcn. XXVII. Item mifarulnm aliud. Adliuc non pigcat cliaritali vc^lrie audire signiim fralrilius, fidditcr narravil. Al vcro nialcr vciiiens pcr>piciiuin ac vcrilalc pcrlucidum , qiiod tcnipora juvcnis, cuni ii.-«c a filio audisscl, astaiit.'^ ibiilem revelalioiiis li. Slcpliani gloriose ac inaiiifeslc ac- Sii^pcdicto capellam ct nuillis aliis, sliipcfacta et ciderit. Eraienim iii vico .Vmbajiaco liomo pauper, ^audio rcplcla, co quod liliiim loqucnlem qu.c jain nomine Sicpliatiiis, cui erat filius, Pclrns nomine, ab licri ci nudius lcrlius aiidirc neqiiaqiiani polc- q ex utero maliis suac claudus ei jam fere decenni». val, ronpit pr:c8tolari ndventum D. Sicphani ct pro- Hic eiiim quasi qiioddam icplibile rcptabatur pcr missum citni fiduci.i sui cliarissimi lilii. Illis aulem tcrram, cura volebat incedere. Cumqite pater cjus cxspi ctant;l)us ct pire gaudio adniiraittibus ac cu- auilissct signa cl prodigia multa qu:p licbant in riosc vigilantibus, invicemque ioqueiitibus, dum Grandimonic, rogatu el consilio viciitornm suorum gallus senicl aut bis voccm ex niore dedisset, subito puerum portavil ad tumulum D. Stepliani confessu- acgrotns niatrem ad se venire fcsiinanter vocando ris. Cum auleni ibi per biduum aut iriduuin mo- im(>cral : qu:c cito consurgeiis, cclcriicr ad ftum rain rcissct, fame coactus, et quasi diflidcns d« propcral, ct quid vcllct clemciilcr ab eo rcquirit. Dci bonit:.!e cl B. Siephani sanctilate rever.siis est Cui ille : « Maler bona, ccce S. Slephaniis confes- ciim filio, niliil penitus proficiens, quia intredulus 6or cjregius ct venerahilis ordiitis Graiidimoiitcnsis pcriiia:;e'.iai, ncc peiseverare volucrat vclul con- pastor p imiis, mc miscruni modo dignalus est vi- teinncns. Videnlcs vcro vicini cjus et qui eum silaie, cl ircs digitos suos in gulturc meo pie ttans- agnosccbnnl, quod quasi slultus et iiicredulus tam figere, ci ila sanare. Quac st fortc diihitas, accclcra ccierilcrel ciiunnitcr recessisset a tumalo viri Dci, cl \iJe. Ccrlc, Dco propiiiante ct B. Slcphaiio iii- ncc spem aut tidcm haberel in optTibus divinis, tcrccdciitc, sanus ct incoliimis effectus sum ac si D qux jiigitcr ihiJe.n divinilus fiebant, increpare ntaluni nunquam iiabuisscm vcl perscnsissem. > eiini caD|>erunt, ac vcrbis durissimis fottiter redar- Tunc mater accensis Inminaiihus cum Pclro sa- ccrdote el aliis qui ibi adcrant, accessit ad lilium, ct inquisivit diligcnlcr utrum vera esscnl qti.-e dice- baiUur a filio, an non. Et cum diligenler exploi arct, invenil paniios quibus coopcrtus crat juvenis illc, coiitagio>ic Inorbi madefaclos, ct tria foramina iii guliurc cjus, duo a sinislris et unum a dcxt: is ip- sius gulliiris. QuoruiD trium fornminum cicnlrices posica in Grandimonlc, cumeum mater cumpres- gucrc, cl cuiu omni (iduci.i ei diccre : « Revertere iniscr el niiscrahilis, rcvertere cum liiio iii Grandi- moitlc, et noli incredulits pcrmanere. Uesuine igi- liir vin-s lioiiiiuis liddis, el tolle filiiim el puno anic allarc ci Dci viii st pulcruin. < Crcdidit i^ilur honio vcrbis lidi l.uiii, ct ni r.raiidinionlc nlliilit li- iiiiin, ct hiteiilcr logicns ihi diniisilcum. Put aii- lein claiidus sic ucquilcr a pairc incrcdulo diniis- sns pcriiiancitat jiigiter ad januani ccclesia, peicns Lytcro siipradiclocl aliis quamplurimis adduxisset, eiecmosynam nb introcunlihus in templnm. Ciim fei'ent«m in capitc sudarium et candclam in maitu aulem perscvcrarei pulsans, et, prout novcrat orarc persp''xiini!s, iit quasi in ore duornm vei trium vel ah aliis insiriictns , qnacierct aiixilium de s«- ustiiiui slaici onuic vcrluni {Deul. \\\). Nam illo pcn.is , iit Dcos cl Doiiiiiiiis nostcr pcr recrila iOOi .)0 VITA m^ B. Stcpliani revelarc [f. relevaro] dignarelur iiul)e- A et gravi perurgcri niolesiia. Aiigcbaliir dc tlic in cilliiaiom sui corporis , cxauilivit depiecationiMii ojiis inibcricors el iniseralor piut., qiii salval onincs sporaiiles in >li, qnaicnus me olT.ras, et vovi as H. Slo- adJuci ad nos, quein \idiiiius ciectuin ct anibulan- phano confessori, primo vidolicel ordinis Grandi- lem, atque c.x cjus oic audivi.nus suani quain pri- niont^^nsi:) insliiutoii. > Tunc vlr ejiisad voccin ip- luitiis liabuit iiifirinila:cn) ; (leiinic vero sanii.ilem, siiis liium acoipiciis i.li;peum, mcnsnraYii cum a quani per H. Slopiiani iiuiita divinilus rocepciai , capile nsijiie ad pedes, .".c doiiido oa-pil lilnm ccra veracitcr proiuinliaiiloni. H;t'c >idimus , liac audi- ^ siiperinduere. Ipsa vero niulicr, prout valcbat, in vituus, lijcc lestamur, ha^c cliaritati vesliae lidcliter corde suo B. Stepbar.um lirvocabal. Cnin aulom annuntiamus , ul credalis signis et prodigiis isiis porscverarct in oralione, subito appaniit ci B. Ste- quie audilis, ot sic (idolilcr credonles vilam ;»;ler- plianus multitudine discipMlorum snnriim constipa- iiain liahe;)ii>. Aiiien WVIII. llcin aliud miraiulum. Cum dicat aposlolds l'aulus .- Cliarilas non <]uoe- rit qu(e iua tuni, scd qua Chrifti (I Cor. xiii); el Doniiiiiis in Evangolio : Qui crediderit, el baptiza- lus fuerit, salius erit (Murc. xvi} ; ct Aposloius ; tiis, cl apprcbendens maiium mul eris (te\train , qnasi subiidons, ail iili : « Sur.;c velocilcr, non enim moricris, sed sanaberis ab bac i:)firniitatc. i Hunc aiilein nemo videb;it vcl audiebat nisi sola iiiulier. Cuinqne lcvassot cam B. Steplianus a lcc- oiulo infirinitatis sna', suncxit niulier sana el in- Sine fide impussibilc at yUicere Dcu {Uebr. xi) ; ct columis cffjcla, et ita disparuil S. SlcplKinus. Yir idein aposliiliis : Fides esl sperandarum subslaniin aiitcm cjus cum aspicerct eam surgenlem , niniio rerum , argumenium non appareniiuiH {iiid.}; id;o siiiporc circum iatus, roqiiisivit ab ca quJd boc es- dileotio:iein vosiram modis oinnibus cxhoiiair.ur i:i set, dicens : « Heii , doinina mca ! bcu ! qnomodo Oomin ., fiatics clKtrissinii, ut corda veslra ad an- ^ ita cst?Pulabam te niodo niori, nunc viden tc sa- dienduin etcrodciiduin prxparclis, qualcnus ca qu;e "am et inooliimem atque liilarem cffeclam, (luid esl (1« l{. Slopliano viro sanctissimo Palre noslro iti voluiniiic islo scripla ropeiiciis, cum ( inni fidiicia ac boiiignilalc rccipiatis, credatis , diligatis , pia- nuiiliotis.jboiontO!» pro ccrlo qnod, iii quaiiluin po- lioc? ) Cui illa arri.Ions ail ; < Cerle, mi doniine , D. Sloplianus, cui mo \ovisti, modo dignalus cst ad ancillam suam veniro, et cum miiililiiJine discipii- lorum suoniin nubi indigna? muliori apparere, cl nt tiiiiiMis, l)oo inspiranie, ul supra diximus, vera (>l cernis, saiiam cl incolumem bonus el sanctus vir \c issiina oonscripsimus, nec ctiam oiiinia qu>c de Dci mc iii pacc diniisit. t Tiinc facta esl Ix-litia eit sc.il ciida erant vol scribi pcterant, liuic pa^iiia; inagna elcxsuUalio in domo iii.T cl in omni caslello (oiiiniciuiaic \oIuiinus; (1110.1 sisoriberetilui', forsitjn illo in illa die et deincops. TN»slea vero niulior illa niiiiiiii'- orodoienlu;'. Mulla siiiuidom sigiia et nii- visitavil fratres noslros qui babiiant in provincia ra iil.i qii 0 pcr merita ipsius a Dco perpetrata sunt illa, ct in coiilinio castolii ejiis apud Auram-Von- div.ijis iii locis sivc provintiis, noslris loinporibiis tosam, et narravit eis qux sibi acoi.leranl, et qno- qi:ai:qiiaiii a lcgiliniis peisonis revclatioiio jiiridica niodo Dcus per D. Stophanum visilare ol s.inare faola aiulixiiiiiis, sub silciilio prxlciire disponimiis; dignalus cst. Ttadi.liUiue tres solidos Rotc::e;tsis sod p:iu( a el ooitiiira liuicM riplurx* coinnioiid.iiniis. D inonetJC, quos deforrcnl nobis iii Craiidimonto ad .Audiviinus siquidem quod iii Uodcnsi cpiscopatu faoicndam slatuam ceream in memoriam (anll nii- (picmdani piieiiim Dcus per euin suscilavorit, tiijus racuii, qiiam poncrenius antc tumulum B. Slv 11113^:0 oeiea :i|»ud qiianidatii domnin r.Os.liani, iiu;c phai.i. dicitur S. .Mio!i:io!is, dclala Cit , tibi in moiiioiiani \\1\. Iic-ii miracutmn aliud. laiiii niiraculi iii ecoli'si;i co:isei vatur ac denioii- l;i co-ioin loriiloi io apiid castolluin,quod S. Bau- ;-lra;ur;el etiam in Uolencnsi opiscopalu mulla (iolius dioilur, erat qTciiain miilior nobililatc ot eum fecisse sigiia, quT ut r.obis vi.lelui", oblivioni goncre peispicua, quic fralres noslros perinaiicnles iDiiiiinc sunttiadciida.Nam uxor ciijusdain militis, apud Auram-Vonlosam, cl ordinom nostrum valde Aniaudus noinine, doininl vidclioet tujusdam op- obnixcquc dilij/.linl. Hiijus \ero inulioris (ilius par- pidi, quoJ Uiipis-oxcisa vocatur, per ipsuni sanata vulus, temporc revelationis B. Slepliani confcssoris, csl boc modo : Monse deniiiue Augiislo, annovide- gravi infirinitaie iiivadiliir, el penc nsque ad nior- Iiccl ah liiCi.nialioiic Domini 1192, stipiadiola niii- t. m dcducilur. Quod cum vidissol, maler ejus no- l;or qiia^ Horoiitia ditilur, gencre ac nobililale son biiis, anxia ortioiltir ac ft l.ilis. liilinnilas autom pioii.iate noioiis . ox improiiso fobritilarc cuepit, pueii dc dic in dioiu a:i^moiila'atur , unde 'ct sa- PATBOL. CCiv. 3V iMi s ^if:i'hani GnANDiMoNfrNsi^ lot^ jtrailicU tlomiiia ^inxior (■llii.it.-buiiir , a<. o, Mi>rcatore nuiiiinr, rtpiii|ilMiii, ({iix .isskIuc rieiiaiit iitOraMUiiiioiito, vovU ((;rriloriiim I.ffrioviccnsis cpiscopatus. Faciura «st ciiiii R. Klrpliano coalcssori , cl si:iliin puer, beo aulcm, cuiii dcvaslnront rt-rc uiiivcrs^e terrx iiliu.i viilfiilc, rcsliliitiis cst pristiii:c haimati. Fralrcs qu.'e .sita c^t jiixta Grandiino.itttm, c( circurii<|(iaqiie 4|!ii lioc vidcrunl el audicrunl veracilcr nobis r^- diffiisi p?r t(;rr:tiii illam, qnidam iilurum vciitrunt liiliiiiiit. ad quenid.im vicum S. Salvaioris, ubi capi(>ntcs i.i XXX. lum aliua mtraculum. pioditioiK- qiicfndam cieri/um, norninc Geran uiii, Ilcm in territ-rio Lomovicensi apud vicum S. Ju- duxcruiit caplivnm apnd AmbasiacJim viciin», queiu iiiaiii eraiil duo lioiniiics ^'encre cl nobiUiatc per- nimiis cruciatibus ainigcnlcs, vcrbisque duriskimis f-picui, quornm unus I((^rius, allcr Pctrus vocaba- lur. Qui qiiadam dic cuin ej^rcdcicntur de vico su- I>radic!o ad proniovcnda negoda sun, obvium ba- bncrunt qucmdam niililcm profui^um, iiominc Ge- i-a(diini (le Oraioiio, qiii caus.i rapiiMidi , si aliquid el incrcpationibiis pariier coinminanles, ac manicas fcrrcas cjiis manibus appl.crinJes , dislricic iii^avi.- ruiit ad stipitcm, pr.cslolanlcs, ui mjuie faclo i unt divcrsis criKialibiis intciiiiicrciil, eo qiiod uniim dc consortio suo apud viciim supnKJicium incrie fortiiitu invenirel, lcriam iliani cum complicibus crutlclissima pciilidissent. Clcricns cKuiim iilc vir iiivadcrc ciipicbal. Cumquc ob\ios baberct supra- bonus eiat ali|uc suavis, et magnam liduciam ha- (liclos viros, gavisiis esl valde, ulpoic qui de rapina bcbal iii lloinino, ut qui (ali ac tanla proditionc ab fc cl siios fovebat. Gapiens autem illos, transtuiit ips^is nialclicis caplus fiieral , nullo m.ido creJeie »os in tcrian) aliam , ac rclrusil in earcerem , uLi poterat, qiioil l)cus cuni :ib ipsis dintius torqucri fatiic ol inedia ac fcrro alllicti fere per duos menscs ^e' tcncri pcnnilteret : iiiidc sciiietiiisiini oralio- jiioram fcccrunl. Cum aulem cerncrent se ninois nlbus nii\\\c vigiliis pcr tolam noclcni illaiu alacii- n (K i:»lilius allligi alquc tor^iueri, ae dc sua salulc l''r offcicns, loto coide coppit invocare noiiicn Do- «•t lilh^iationc fcrejani dcsperantes, elaniare coepe- mini cl auxilium H. M.iri.ie virgiiiis. I>eindc divcrsis nint ail Doniiiium , ut {Mir auxilium verae crncis, «xborlationibus atquc doprocaiionibus cocpit invo- qiM;ciat in Granditnontt;, ct pcr nierila B. Sle- carc B. Stophanum coiifessorcm saiirtissimiim , pbani confcssoris, prinii pairis ordiiiis Graiidimoi)- alqiic t:)libus vcrbis cum obnixc olHagitare : c O (cn>,is eos liberaivl. Factiiin csl aulcni , Oco inisc- beale Sti>p!iaiie ! o oonfcssor saiulissimc ! o Paler laiito, cum sic p 'rscvcrassciil per totam noctem amantissimc ! milii indigno, miliique niiscro scrvul(v iltani cx iittiino cordis afficlu Deiun deprccimles , q tuo cclcrilcr succurrc modo ; succurre, iiiqtiam , adfuit iliis divina luii^cratio, qiiae per virtutcm su- nam, ut ccrnis, captus siim jiuta sfpulcriiin Uuin, pra lict.x cruois vivilic:e, ct pcr inerila D. Stcpbani, ubi mulla miraciila , ego in(ti;{nus cjus iii;vnica; fcrrcie. Vidcns vero scliberiiin, Dci qiiauic auxilium , ul pcr B. Sicpbunuin suum diictorei)) omtiia peracta snnt anno qninlo revcialionis ojus- pixvium reducalur ad bospitium. Egrcdilur de do- Uctn B. Stopbani confossoris. XXXI. Iletn (iliud miracutHtn. .tlailcm auicm tompi-siale accidit cl aliud niira- culuni non minus mirandum ao cclebranduin. (>i'iis tnim ()eslifcra alqne rrudcliSijima . (iu;c ciim in;»- mo ciim fidiicia, apcrta rcperit ostia, qucm divioa clcmcnlia ad iiostra duxit liiniiia. Laudes canunlur Doniino, qiias nostra ps illit coiicio , pro liberaio miseio a |»ravoriini cigaslulo. Durae franguiilur inanica-, t|iia> (ran.-itulit de carccrc , suspendunlur for.9 VITA. 1070 aJ innuituin, piopler lanlom ii:iiaculiiiu. Laudalur A ac «upor fiim poneiHes, alque diceiilos . t SaiiC*) inde Doiiiinus., ct bouus pastor Sloplianus , por qiiein diviiia iiraiia fecil lanla prodigia. XX\.I1. Ilem viiracitlnm aUud. Qmnlo anno icvelalioiiis l»e;«li Sl.nliani confes- soris accidil qiioddam iniraculuin apud Angiiiiacnin vicura in lcrrilorio Lcuiovic«'iisi, lali niodo. Erat ibi prcsliylcr quidain nominc Gcraldus, gonoro oi digiiitaie perspicuus, capelianBS crclosi.e S. Mar- lialis apostoll qu* sila csl in loco illo. Cni ox ini- proviso, nescio quo casu, lalis surJitas acridil, qiiod si oinnia cyinbala pulsarentur vel tynipana ad aures ejits movcrentnr, niliil pcnitiis audire possot, ul isdeni picsbylor postniodum in Grandimoiite conm nobis pluribus rctuiit. Qui cuin cernerel se attditum oninino amisisse , perrexit in ecclesiam Sancti Martialis, ubi cst nieiiioria beati Slcpliani runfessoris, ad aliare B. Marix seinper virginis, ct ojusileni n. Stepliani confossoiis, cujus dciitcm, «|Uom eidem presbyioro dcdimus, pro reliqiiiis accc- pii, iiidulus liiieis, cl, manibus abluiis, consignavit, ct lotigit undique aiires suas, baboiis iiduciani ina- giiain in Uoinino ct beato viro Stepliano. Qui nocle suii^e ;aente, ei Deo miseranto, sancloque Stcpliano, ul ciedinius, succurrente ac pro ipso orante, me- ruU recuperare auditum , ila siquidcin, ut ipse poslea nobis Grniiter rctulit, dupliciler quam prius audisset. XXXIH. Jtem alind miraculum. B Slopliane, confessor L'ei egiogie, succurre iicbis IkmIIo, ul rcvivisral piicr iste nam si cuin pcr lo icciipcral)iinu<:, ipsuin cuin candela hac ad tiiniu- luin tunin in Giaiidinionle alacres porducemus. > liitcriin duin liax ago eiitur , vidcbai visionom i|uamdani adoloscens iii liunc inoilum : apparcba'. siquideni ei qnidani senex capite candido, acbarba prolina, iiidutns no^tro l.aLitu, ct dicebal ei : < Ve- ni niocuin in Grandiinontc, ibique saiiaberis ad tu- niuliini B. Slcphani confcssoris, Doniino propi- tiaiiie. I Sequebaiur eum aJolosccns, ut sibi vide- batiir, viam carpens , sed vir ille disccdcbat ab eo in itinerc : unde pucr qui qiutsi inoiluus jaocbat, inagna vuce cunclis qni aderaiit audieniibus cl mi- raiitibus clamabal : i Hcu ! hcu ! ubl csl vir ilic qui nic diiccbat? Nescio quo ivit. > Et sic videnlibus ct gaudcntilnis cunclis qui adcrant, Dco iniserante, et bcato t^lephaiiu pro ipso oranle, rcdditur vita;. Igitur qiii adslabaiit iiiicrrogare euni coe|)erunt , qua caus.1 sic clainavcrit. Quibus ipsc ait : < Ignoro nlriim riamavorim, an non : sed mibi vidcbaiiir ut a quodani eanclissiiiio liomine ducercr ia Gruiidi- inonle, qui alii|uando rocedebal a uie, cum cssciuiis iii itincre. Et liac de causa fortc rcquirebam nbi pcrgcret illo. » Andicntes siquidtiiu bxc oniocs qui ad exscquias dcfunclionis ejus confluxcranl, adini- ratioiie mullimoda sliipcfacli iaudarc cu;pcrunt nomcn Doniini, ci bcatnni Stopbaiium niagnis vo- l'er idom lempus accidit aiiud miraculum in Ca- C cibiis et landibus ovtollere. Deindc pra:falus Itcr dnrcensi tcrrilorio apud Saliiiiacnm vicuni. Eiat ilii qiiidani fainili.iris fralrum do Lassiaisscras et dc Podio Girberli, iiomiiic Arnaldus, cujiis filius, Der- nardus noininc, gravi torripilur fcbrc in Angiisti inense. Vidcns vero patcr adolcsccnlis filiuni suum quem vaide d.ligebal, nimio dolorc porlurbaii. ocR- pil ansius esse, cl quid a^orct ignoraLal. Attamen inisil ad qucoidain amicuin sunin, Bcrnarduiii €on- st.-(iitiiii nomiiio, i|ni apnd Sarlalcnseni viciini tuiic teinporis niorabalnr, iiidicans ei intirinitalcm lilii sui. Nani isdein Bcrnardus suuni iioincn puero iin> posuerat, ciiin de sacro foiitc liaplisniatis ipsum iiifanloni olevassct. Undc anxius cflicilnr, cl usquc ad blialuin pucii fobricitantis concitus aceelciavit ; cuinque vonissel, iiivenit adolcscenlem jam peniius desliaitum , nec videntcm , nec audientem , scd qua»i inoituuiii, iii cilicio ct cinere, ut moris est Clirislianis vifain liiiire, projccliirn. Paler voio ado- lebceiiiis, ct qui cum eo eranl, flcbant ct laincnta- baiitiir siiper dcstiliit:one juveois. Bernardus autcm Couslantini cccpit consolari patrcin pucri el cxtc- ros qui iii illa doino erant, talibiis verbis : « Fra- tios ililcclissimi, vidcte ne fltverilis, ncque dolore alii|iiw |H>rturbeiiiiiii, scJ omncs iiivicein deprcce- ■ niur Deuin oiniiipotenti>m , quateniis pro amore iH-aii St.pliani coiifcssoris Grandimoiilis, puerum isiuiii prisliiix restitual saiiitati. • El placuit om- nibus seruio isle, et vovcrunl eum onines S. Sic- r— nardus Constniitini, palrinus ipsius pucri, dukit cuiu secnm in Grandimontc, ul vovcral, ad scpulcruni bcati Sicpliaiii, qiioruiii fidoli nairalione, audionli' busqiiniiipliiriniis,ilivina gratia largicnte, bxc om- nia didiciiniis. XXXIV. Aliud niiraculuM. Eodom aiilcni anno quo lixc fat ta sunt, id ost circa fostivitatem S. J..ucx cvangclistie , uccidit quoildam miraculum aique .stupendum apud cas- tellum qund dicitur Mons-Mauriiicnsis. Ignis in- gens atque copiosus cx iniproviso cocpit vastare domos supiadicii castclli, in quo pcrmaiicbat homo quid.im, noniine Peirus Soutarius, familiaris cu- jusdam doinus nostra> rcligionis, qu:c Entrefis dici- tur. Ilabebat siquidcm homo istc doinuin raagnam inter oeteras quae ab igiie coniburcbaiilur, plenam monsilibus el bonis quamplurimis adoruatam alqiie oniislam, contra quam ignis vclicincns quasi mi- nando ul eani omiiino incendcrct atquc popularct, vcniebat. Videiis vero familiaris supradiclus ignem vehcmentem, cum suinma fcslinatione de domo egrcditur intrcpidus, nihil secuni dc boiiis omnibus educens vcl rapiens, cocpit clamare roagnis vocibus et dicore : « Sancte Sicphane, confessor cgregie , atque instilutor ordinis Grandimuntcnsis veneran- de, tu scis quia loto tempore vitx mex, in quanium valui, Deo inspiranle , dilezi le, et liliis atque di- scipiiiis diu est quod fldclitcr dcservivi. » Tunc qui adsiabant omnes amici cjus , et qui vcnerant ul «071 S. STKFMIAM (.riANhlV.ONTENSIS iori ismi adjuvarcnt, r{jcpcrurit (Miin vclioiiKtntrr itKTe- A nos rmiilins. qiialci.us oratiotiihiis noMrls apud pare al(|u(! reilarj^ucrc, ct v.i cuiii rnagiia iin!i{{tia- tione diceic : « Quid agis, luiscr hoino ac miscra- bilis? Nonnc coniljurcnleiii altjuc (lcvaslaiilcni orn- nia ij^iicincopiostini aiJ tiii [»criiisccianius, iil alii ad cxs|)oli:iii(Iaiii donium iiigrcdiamur , alii siip^r tcctiiin asceiida- mus, ut Yci sic doinum liiani et uiiinia liona tua ab I)iiMii :(|uidi'iii iiival^tuditicm sui forporis , (;ravil.-r a(nii.'iiiiiir. Eiat ciiim aniiciis iioslcr at jiKf (ohsaii^iiiiKMis , ;,'(ncic tiuoquc al(|i)c noliiliiatc pcispituus. tiiili; f.aircs iii uiiiini ronvocaiilcs, ct rcin ipsain cisdcm significanlcs , irijunximus ul pio co oiarcnt, ei auxilium a Domino pcstalareiit. ignc, Dco volciitc , cripiamiis. » Qiiibus illc ail, ut qiialcnus, inlcrccdcntc licalo SKpliano ronfessorc eral magnac lidci ct proliilalis vir, quasi sultsair- nando el iiicropando respondit : « Vidclc, cliaris- feiiiii, videtc ne fccerilis, conlido in Dco, qiiia do- mus inca, Ojo aiixiiiat.tc, et bcato Stcphano siic- curieiitc, nc((uaqiiain ab isto inccndio inodocoinburi vcl dcvasiari polc:it. Rccoditc, ictcditc, aliis ^.uc- saiictissimo, Dciis ci Doniiniis n().«U;r ei auxili(jm dc feupcrnis curilerrc digiiarctur. Poslmodum vero vcloci cursu iiunlium nostrum cum ferculis acgro- tanti necessariis millcre curavitnus. Cumque do- nmm afgroti festinus intiaret , iiivenit eiun jam posiluin in cincre el cilicio, ul moris esl CLrisiia- «•iirrile, milii vcio miniinc. Est alius queni vos ^ nis mori, amicos cjus cjulantcs ac flcntcs , cl es- jicscilis vel vidcrc potcslis, qui ine juxabit et do- sequias prxparanles, clericosqne psalmos psallcn- iniim meam ab isto iiicendio libciabit. > Et iicriini alqiic itcruni claniabat cuin niagna voco : « Saiiclc Dci Stcphane, mihi indigno famulo luo auxili:trc , ct donniin mcain ({Uin tua cst ab isto igne dcfcn:!c. > Ad baiic vocem sulito ignis ille disgolviliir, fugit, ct conculilur , domus illxsa ab ipso rclinquitur ; fii us vero bcncdiciliir , et sanctus Dei Slephanus tes fct cancntes. Jacebat siquidem quasi morluiifi , nibii pcnitiis videiis , necfiie aiidicns. Erat enim vigllia Omiiiuin Sanctorum. Convocans eum cuiii magr.o claniore nunlius pisedictus, et Et quid dicam ? ad vocem ei aiiininiitiouf ro liu]us nunlii iniiiinus ille cocpit eum iii cordc in- beiKficio hujus miraculi laadcs el gralias rctulit , *- vocare, ct, prout potcrat , bealo Slephaiio suppli- ct nobis vcracitcr ac lidelilcr haec omnia lese- ravit. XXXV. Itetn aliud miraculuw. Accidit eodem tempore, circa fesiivitalem B. Lu- €X evangelistse, apud vicutn S. Juniani in territo- rio Lemoviccnsi, miraculum gloriosum la!i inodo : Iterius de Monte-Valerii, de quo raentionera siipe- rius fecimus , quem Dominus Deus omnipolens ipso anno, per virtutem vivillcae crucis el oi) anio- cabal. Tui.c onines qni aslabaiit simililer pro eo- dcn! oralioneni ad Doininum fundcie iion ccssa- Lai.t , et B. Slephanum oralione as&idua depreca- bantur, ut pro ipso fesiinanter oraret. Facta auicni ora;ione diulius ab omnibus , inhrmus repei.te sanalur, vuilus ejus in melius commulaiur, Ijp.tus elTicitur. Ita siquidem ut vesligium invaletudinis in ipsiiis corpore penitus non remaneret. El qui prius fleLant amici cjus , ir.odo Iselantur , eiquc rem beali Stephani conlessons, ue ergastulo car- congralulanlur , et lacia est Ixiitia magna el ei- ccris liberaverat, ex improviso lethargico morbo sultaiio in illa domo die illo ci deinceps. Post- invaditur, et fere usquead mortem deduciiur. Fle- ea vero venit s&nus eflecius el alacer in Grandi- Ijant igitur sui , et oinnes nali ejus, eo quod vide- nionle tumiilum bcati Stephani visilarc, cl ei ronl omnes lali ac tanta eum invaletudine labo- ^ gralias referre Dro duplicalo beneficio sanitatis , rure. Jam enim desperabant de vita ipsius ct inco- ct iiberatione carceris facta in spalio parvi jein- luntitate sui corporis. £t quid plura ? dirigunt ad poris. S. STEPHANI DICTA ET FACTA, Stepharii de Liciaco, uti conjiciaius, jussu conscripla, et a Gerardo Ilerii in Vita ejusdem ta se composila inserta. l. Bie breviter comprehenduntur atque concludunlur Grandimonit^nsis institutor primus, dilectus Deo virtutei conversaiionis atque sanclilaUs beali Sie- ^t hominibiis , aKiue eremita perspicuus , humi- pnant confessori». , .... . . lilalis , virgiiiitatis, veriiatis, obedientix, abstinen- &.nctus igitur Stephanus, venerandi ordinis ,:je ^ patsenti*, lidei, spei, chariiatis, pnMlcniio:, II 1):5 LICTA ET jiisliliac , forliiudiiiis , tenipcrautir , c;vloiai iiin- A quc vtrlutuin, ut suimtius pru^dixitiius, urnutu do- coralus exsUtil- Parvus fuit, ut ita Jicam, ct nta- giiiis; huinilis et altus|, pnupcr ei dives , spiritua- lia rariialibus , %tcrna tcmporaliliiis pra^posuil , cl scipsuni intcgre Deo sacrilicavit , cl proplcr il- luiii solum omnia rctiquit. Speciosus corporc , scd $p'.'ciosior corde ; graliosus SLTinonc , sod g^alior opire ; nobilis generc , scd nobilior ^aiictitaie , foi ina nii^iunis, uorma porfcctionis et via fuil sa- lutis. Vi{;iiiis, oiationibus, suspiriis, geinilibus, la- cryinis, gcnunexiouilus, jejaniis, elecmosynis va- caiis stuJiose, vila spiritali el doi^li iiia salubri flo- lebal el rcdolobal. Pennis sanclje conlomplationis frequentor sur-.uiu volabat , ardenti desidorio in cffilis habitabal , totuiu cor in Doiui o tigore sal- ^ agebat. Diviniius illuatinatus aliob itluininabai , cadilus iiiQammatus alios inflaminabal, medullitus impinguaius alios impinguabal, funditus inebriatus alios incbriabat. Torita feriea die ac nocle indu- lu&', arinisqne ^!i\inis uii-.liijue munitus regaum perenne lum sil.i quam pluribub aliis viiiiilcr ac- quisivil , e( aunis roie quiiiquaginla in propt^silo sanclitutis sanclisbiiue persevcians , niiles glo- riosus ad rogoni };'oriosiiiii lino glorioso m IJus Februarii mi(jra\il, Sleplianusque inerilo voca< (us , quanta sit gloria el bonore coronalus , non boluin pioprijB |Hjf80i:« iniranda perfeclio , ve- ruiii cliam inultiplex argumcntuin lilix suoe, Graj.- diinonicnsis videliccl religionis , tcstatur ct dc- q clarat. II. De cliaritaU ejusdem, mansuetudine, longanimi- tale, ccelemque virludbus. Seclabatur itaque vir isle sanclu?,omni boniiate plenus, jugiler charitatem , mansueludinein ct lon- ganimitaiem. Diligebai Deum ex loio corde, et ex luta anima, aiqne ex lota virtule. Erat quoque (ranquillus moribus , et serenus aspcclu. Gerebat vuUuin placiduin, Hioderatam specicm , ornaluiji aspecium, quietum sensuin , aniiuiiin Isetum, hu- inileni sapientiam. Seinper opera bona factis am- plius quain verbis oslrihiebal; coipus fauie casti- gans, jejuniuni potius quam epulas amans, dolen- (ein coiisolaiis, spem suam Dco commiltens, ora- (ioiii frequenler incuinbcns, niliilque amori Dei D praeponens, quoJ credL-bat docebal , quod docebat imilabalur. Seinper enim anle oculos ejusdies ul- limus versabalur, scmperque niens ejus praecepla ccEleslia nicdilabatijr. Orabat aulem frequenler, qnia didicerat quod oporlet sine cessationc Domi- nuin rogare. Salagcbat m.ignopere ne secundns cuiquam in operibus bonis invenirelnr. Eraleliam erga Doi famulos valde liuinanns aique benignus Charilaiem vero super omnia ol ipse diligebat , et oiniiibus servare martdabai. Existchat utiquc Lu ciiiiciis casibus Grmus, omniaque adversa pa- tienler ferebat. Pericula aliena in se pertimesce- bai, alioruroque tasus suos esse judioabat. Fincm quoque viitC sux somper cousiderabai, uietucnsne FACTA. so ijiiquam fur liora il!a inornioni oomprchonde rot. tuni opere ttiam loclioni vacaliat , siietis qiiod lettione sonsus augetnr ot inloUectus tril ui- tur , ct quod lootio doccl quid cavoatiir. Erat ve- ro erga oiiii:os huniilis, niiniumque in huinililale fiindalus, iitilli se pi:i>poneiis , itullo $c supcrio- rem doputans, scions et illiid , quia si quis per- fccta contentus cril humililale, liabcbit ex illa gloriam ; et quaitlo quis humilior fuerit, (anto eum ullitiido gioriae scquelur. liabeliat enim tem- porumoiilnin iii prospcris, pa(iciitiam in adversis, mer.ten)<]iic nec gaudio ncc niocrorc a Chrisli uu- qiiam ainorc rcvoeabat. Irascentem quoque pa- tioiiiiain deliniebal , el biandiuicnto iracundiam furonlis toinperabat, ac sic alienam uiiseriaiu taii- quam suain lugoba(. Eratque ei in grossu siinpli- citas, in motu purilas, in gestu gravitas, iii incessu honostas , iii jejunio hilaritas. Animus ciiim ejui» in modeslissiino corporis habitu apparebal. Erat ciiain parciis in sermone, biandns in eloquio, iri- btein, iraoque dolentcm dulci cottsolabatur affatu. Hoc proferebat ex labiis quod roenlcra «dificarct audienlis, fiebatquc ejus sermo auditioni populi ulilis. Nihil enira ex omnibus qux cgissct bouis, meritis suis tribucbai , nihilque in viribus snis unquam pra:sumebai , sed omne 0{his suuin ad Dciim semper confercns , in cunctis actibus ejus auxilium ii»iplorabat. Bonum quod didicerai do- ccbat , vetba lamen operibus praccdebui, sticns quoniam noii est laude dignum quod docet quis, nisi diciis facta conjunxerii , sed polius si quoJ docet et facit , tunc gloriosus liabebitur. Lnde et Apostolus dicil : A'€ cum aliis prcedicaverim , tpsj reprobus efficiar (1 Cor. ix). lioslem prxterea in- visibilem orationibus ct pretibus repellere jiigiier coniendebat, ptignans ore , non gladio; oralioni> bus, non telo, precibus, non ferro. Cunctis aulcm dicbus , cunctis lioris Dei flagitabat prxsidium, ut diguus post inundi luccm posset pervcuire ad bra- viitm. Ues (emporales tribuebal cgenis, ut per cas« dem mertaretur paradisi delicias. Devilaltat qiii- dcm superbiam , amplcctcbalur liumilitatem, Dei gcmper auxilium rogans, liiiera jugiier felicem po- stulans. Quis enim illo tempore bumiliiatcra ejus cernens , non protinus compungcreiur ? au( quis aaiator pecuniae ejus humanilaicm ac parciino- niam, devotionent quoquc ct studium aspiciens, non confcstim admirando obstupestcrcl ? Nam quidquid bonorum in principio arripuit , usque ad fincin viiae nuUis uegotiis passus est irapticari ; sed iniegrunt et sanctum proposiium servaus , in nullo coeptam regnlam coinmutavit. Sub habitu cniin alterius seniper aliari inililavil, et quidquid habere poluit in inundo , Cbristo tradidit exto- 10. Poliebat magis ac magis in viziliis, jn jejunji» atqiie in cbarilalc. Erat enim in elccniosynis lar- gus , in vigiliis sedulus, in orationc devotus , in cbarilale perfectus , in humililate profusus , in docirina praecipuus, in sermone paratus , iu locu- J0T5 S. STEFIIAM CRANDIMONTENSIS KTC ttoiie cauliis, in convmalioiie saiiclissiious , iii A valis et extrancis. Inlcioa ri.m doniiisi lui Urrcni nulia muiidi coinpedc catciuluR , in ot)se(|uiis scr- vorum Dci »uccinctus, in rucicmplioue capttvoruiu tullicitus, in egcnoruin largilioiie diilitsiis, iii du- ris |>»S6ionil>us fortis , in boaii> opcribun liilaris, iii lciitalione furtissinius, in bospilalilatc latissi- ;nus. Iitlcr opprobria t>ccurus, intcr o>lia lienelicus, in prospcris etiani ct iii advcrsis ca;lo seniper in- tcntus. Non enim polerat iu eo invcui)-e liuinaiii generis iiiiiuicus nec quod fraudc dccipercl , ncc «iuod simulatione fuscaret. Sinccritatein quidcm luenlis vultus screnitale monstrabal, ct pietaicin clemenlissimi cordis ostcndebai in leiiitale sonno< nis. Nihil quippc ejus aniiiio clcmcntius , nibil illius scveritalc jucuiidius, jucunditaie nibit sevc- rius, iiiliil risu gravius, iiiiiil prorsus tiisiiiia sua- vius. Si paupercm vidisset, susleniabai; si divitem, ad bcnefaciendum coborlabatur, Dcuin lcslctn in- vocans pro ejus nomiiie cuncla ba.'c se ficaro, To- lus clcniin visccrilus cb.iriUilis ainiiebat vir isUa saiictissimus ; crucem Uoininicain niente et cos poro bajiilans., unum soHicitus erai oinnino, pcccaiores ad viam verilalis reduccrc. Quoiies enini uli(|uem invonirei verbum Dei audire volcntein, non causa cibi , vel causa somni, non frigus aul u^sius re- tardabal ab boc opere Chrisii. Diveisis ilaquc di- versa roonila salulis dare providebat, verbis suis, ut altcnlius audirenlur, convcnientia inducens xiii- ginata, quasi mel in cera rcclusuin prxieiuieus|» ila diccndo quibusdam : 111. De eoHiiliis quibusdam dalis (25). I Plures sunt quibus boc convenit, ut bona qux faciunt operenlur, prxcipue cuin pcrdiUonis credu- liute. Quisquis enim detinetur in aliquo crimine, Cuien idcirco cessare uon debet a bonis operibus, iino festinaniius studeat bona peragere quantum- cunque poterit. Hoc antem credat siue dubio, ei cogitet inccssanter iu corde suo dicens : « Domine < Deus» bxc bona facio; sed tamen non dubito me « damnari ^ine fine, si moriar in crimine. Tali vero < inlcntione solummodo boiium it»tuJ operor.ulme- < ie.ir resurgere ab iniquitatc mea. i Et haec est, in- quani, utilis credulitas perditionis. Nain si pccca- tor as&idue taUa medilabitur, qoantocius per bunc necessilale coa^tus taiilurn illuc icris, currc priur quasi raptor, c: «juosninquc videris, fac tit ipsi fu- giant; vcl si capicndi sunt ab aliis, priuft illo!; ap- prcbende, ut po^tintxium lilx ros diiiiitterc valcas. Et ccce Clirii^li nioitacbus sub cIyp<:o cs abscondi- lus, dum obs^rvaveris istud. i V. Ilem ne atiquis dc rapina eleemoiynat faciat. < Dc rapioa vero cave iic facias cleemosynas, quia majus est pcccatuin cum paupcribus ofiei tur, iiisi tanliim con(|uerentil)U8, quam ciini aurerieliir ipsis possideiitibus. Credebas ctenim veraciler le iti rapiendo peccasse, sed de boc quo^ obtulisti puias esse absoluius. Deus autcm sic acccpial tale ftacri- ficiiim, quemadinodum inierfccto unico filio tuo ^ acccpiarcs sanguinera, si cum aureo tcypiiu tibi propinaretur. • Yl. Qualiter clericot et sapientes virus ut btne age- rent inslritebat. Praeierca clericos ct sapienies viros juxta scien- tiam illorum et conversationcm aliter adnionebai, non scinetipsum pcr doclrinam eiallans, sed sem- per in biimililate dcpriinens. Unde cuidain sapieiiti, consilium sub teutaiione pctenli, tale fertur dedisse lesponsum : < N^unquid in corde tuo, dooiine ini, cogitasti quod rcciuin essc Judicarcs, et, dum cogi- las, placerel? — Utique, i respondit ille. t Rur sus in animo luo quidquam meditatus es quod in- justuni siite dul>io libi proisus apparel? i Iieruin ail : < Eiiara. i Tandem inquit bomo Dci : « ila- ^ bes igitur iu te ipso quod quaeris ab alio, ut com- pleas opeie quod rectuin raentc disceniis. i Tuiic sapiens illc congruenter sab^Jidit : < Nequaquam bic solus habiias, plurtts sunt socii tui, Duiniiius et angcli. I VII. Qualilerviros retigiosos ttdjttstitiaminformabat, Religiosorum quoque mores ad justitiam infor- mabat, dicens eis compctentcr : • Cavete, fratrcs, ne mundum ametis. Si ssecuium sequamini, nequa- qoam assequemini. Si fugiatis ab eo, veniet post vos, compellente Dco. i Insuper dicebai discipulis suis : < Quaravis sufllGienter religiosos viros pro- curare nequeamus, tiahendi sant tamen ad hospi- tiuin : quoniain Ipsa pauperlas est «tiiis, et bonesia sufficientia nostra. Alioquin si dirigimus eos alibi cogiialumapravilateliberabitur. etbonaquaefecilDjjj hospitium divitis, subvenientibus erit lucrum dura in criminc permansit, reservala fideliter eruiit sibi a Domino, qux noa Itabuisset, si tunc agerc dimisisset. > IV. Quale eonsitium militibus ad rapinas eurrere volentibus dabal (2i). Mililibus quoque con&iliwm supcr rapina peten- tibus ista dicebat : « Fraler mi, &i volueris, cum ad rapinam incedis, Cbrislum potes lucrifacere. S.d boc in primordio versetur in corde tuo, ut sic vovoas Domiiio : Dcus meus, vadain illuc, non ui alicui noccani, imo tuuin militeni soluminodo in bac via me deputo, quxrons salutem omnibus pri- quod a nobis reinovimus. Ea vero nocte qaa nobis- cum coRversaolur, in laodem Dei a sxculo cuslo- diunlur. i Vni. Qua ralione meretricibus et hislrionibus boiia temporatia iargubalur. Dcnique meretricibus alque hislrionibus sua li- benter etiam corporalia cura spiritualibus impen- debat, dicens super hoc negoiio : « Percalor ve- niens ad nos, si verba crudelilatis audierit, Deum Ciudelem exislimans, iniquitali su% gravius adhx- rebit. FaciliMs aulem obedicl annunlianti aniinas sux saluiein, si prius accipiat corpori neccssaria. {fhi Conler cap. 57 SenteniiaiHm, Infra. {"IV) Confer cap 63 SeiUcnt. 1077 OICTA ET MiiUi cnin» pficoaiil ul ii.opi:nii suam cN|Kllaiit, A qiiaiiivis jtaiipciiores, noii (liliorcs, perscrleia lijiil. UikIi^ si «piridialia iiiiiiistrainla siiiil iilis, ut al> iTiore iiberenliir, intillo inagis tcinporalia ilaiuia snnl ipsis, ul (>ltristo famiitinliir, qui niiscricoiiii- tvr, iioii i<;noraiiler, cxs|:C-i':at cos iit cunvcrlanlur. i Al |ier iK>c faclum sapiciucs agnosccre possunl ((^ianluiii 0. Slcpliaiiiis Pauhint scculus apjsloiuin, siiperoro^gabal a.l saiiainla viiliicra iliius qui inciilc- lat iii lalrones (Luc. x), scd aJmiiabiii cliarilato pcccat«tres retialiebal ab inii|uilale, dicciis cis beiil- gfiissiiiK*, cum vidcrct pj-iiitcntcs aliiiuanluluiii lic- 1'Maiilcs : « Fraler iiii, iic tcrrcaris, Dcuin viiiccrc iion polcs, ut plus valeas pcci aie, quam ipsc diinil- lerc. Parva siiiil pfcc.iia Itia, c!ini onveilaris ail Dcuiii. Si nieis ada"t|uani)iur, aiiipli.is a^grjvaic - ris. Certc Pelrus aposlolus nuiKluni IVaiidcs diabo- lic:is |K'r(°ectc cogiiovcrat, cuin Cbiistuin iniciTOga- iTt, uiruin fratri pcccanti scplies d.niillcrcl : scJ Jcsiis inr>lliplicn\it vcniain, iion alleiiJcns discipuli i^noranliaJii {^laith. xviii). • Talia pa-iiitentibus «licebal; obsliiialis aulcni et dcfcndciilibus su rijji- iliis orat. non discedeii.; laincn a inodcslia. IX. Qua ralione coiifraternitules ia^cularinm liomiuuin vttubat. Inlcrea gralia ramiliarilatis rogabattir a qiiibus'- tl:Mii, ut prc redemplioiie animarum ci uiiliiaie pau» pi ruin permiderel ibi lieri conjunclionein lioininiiin <|uu: viilgo soiet appellari convivium fralrum : t|uod ciiin atlcntiits invcstigaverat, tanquam ipse pciiiliis igiioraiel, solerter requirens quolies iii aniio, refe- leniibiis e( «piaai docenlibus cavciis a cupiditaie, Dolens perdere quietem viriliier rcspondcbat : « Vos aiinuum consortium inetituere iiionetis, iios aiilcm conlinuuin illud observare niiiniur Quid cniiii aliud agimus quotidie liisi opera publica? Bona noslra, si qua sunt, communia suiii oinnibus. Scilolc quo- iiiaiii rvalrum oralionibus alias prolixiores super- addere ncquimus. Quid igilur ampiius vobis pro- raittamus, ut vestra magis accipiamus, qnandoqiii- dcin alia non daremus? » Poslmodum discipnlis cuis populi petilionem secreto declarabat diccns : « Sic ct sic admonent nos.igiiorantcs etiuidem, sub spccie bonitatis fieri Simoniacos; sed absil a nobis diviiium vendere officium ! Opus esl enim mcrce- D narii lunc orare cum aliquid dalur, el a prccibus cessare cum nibil datur. > X. De distribulione eteemoiyuarum. De pauperibus aiilcni exterioribus quanla cura scmpcr buic viro fucrit explicare non possumus. Ucstiiiaverat cnim in cordc suojactans cogitalum &IIUUI in Domino, singulorum clccmosynas, prout ab aliis accipiebat, disiinctis fideliter rcponcre lo- culis, diceiis tribuenlibus : « Ul quid iios, ftaler, Oiieras? > Dcinccps a nobilibus clcricis acccpla Mianeia paupcribus cjusdcm mdinis rcddcre solli- ciluseral, discrete scicns quid orpbanis, aut viduis, jui aliis universis debercl tiibucre, ne inaledictus ►-sscl opcra Oci facicndo negligciiler. l ACTA. »078 XI. De diffvrentia clecmosyuarvm, Sed qiKV de ipsa parocliia suscipiibal, |>aupcii- biis cjusdoiii parocbi:v ttbi lialtitabal, iion cxlraiicis iiiipeiiilcbat, iianc propoiicns ralioncni : t Nos in locum islorum puuperuni vciiimiis aliunde, eleenio- .«synas dcbilas illis suscipicntes, qiias, si pussumus, oporlcl cisilem icddcrc. » XII. Qualiter se liabcbat crgn ])auperes. Quaiidoqiie vcro dic ailvcspcrascciitc, cuni inul- liludo nobiliiim virorum qui vcncranl cum .tudiie disccsscrat, cgcnoruin luiba cuin co i-cinaiit-bal. Tunc piissinie paralyiicos tanqtiam fiatrcs oscul-a-< batiir , lespoiidciis discipulis suis ailnioneiil.ibiis enm, iilad ipsos faligalus non iiigrcderctur : t Modt> cuiii Cliristiis advcnil, inc rccedere dicilis, qui lio- die nioralus sitm cuni s:ccnli liujus polcnlibns. Absit boc a mc dedcciis, ut Clirislo non atcurruni ' Verilas cnim qure fallcre vcl faili iion potcst, nuii- qiiam paupcrcs sitos iii vaniim direxissct lin<-, iiisi scirel aliquid apiid iios cssc quod cis c<)!iferri pos- scl. lM)i vcro tol nuntios iiivciiircmns niod«) quoii miiteremns adipsos, ut debcrcmus raceic, nisi Cliristiis adduxisset, qiii sohis eligcrc iiovil ? i Nenio ctenini ab eo paiipcruin vacuus reversus cst aliquaiido, illtid jngilcr nioiilc icplicans, qttod Ik)- miiius in Cvaiigclio dicit : Beati misericordes, i{uo- uiam ipsi misericordiain conseiiuentur (Mattli. v) r ncciion et illud : Sicut aqiia exslinguit iyiiein, ila tleemosijiia cxsiinrjuit pecratuin (Fccli. xxxm). Kl illud : Verumtanien daic cleeinoxtjnam, et eccc oinnia muuda suut vobis (Luc. \i). Nam sicul de bcatoJoh dicitur, janua cjus omni vcnienti patcbat; sic et ipse ctim Job posset v iii lcriam Jcscendil, ciciue scus inv;»(11l, nec caliininia aliiiiia forcnsis e\erlil Siieiis Ciiam scriplum csseqnod «-a ItcrM; iix-;c(lila3 recondilur qiisR Deo cu>to.lc servalur. Hiijus naiii- quc apiid suos monita niliil fneiunt aliud qiiaiii inagisleria divina , fundamenla scilicct cormbo- randae IJdci, nulrimenta fovendap animx, gulicrna- ctila diiijjcndi ilincris, praesidia oblinenda; salulis. Dignuni crgo esl nt cum religiosi imilenlur i-t dili • gaiit, plcbs colal, noxii timeanl, quem ila divina virtus illu.slravil, ul sub laicali ctiam liabilii liabuc- ril a Deo collaia doiia Uoctrinamciue mellinuaiii, ct Spiritu saiicto condilam, desiilcrio Christi sal laiii, de xlerna beatitudine soHicitam. Quic^ue sic roli- giosus cxstilit ac timcns Dcum, ui su^culi oblitus dignitales, omne consorlium cuin egenis ct religio- sis liabcrel. \III. hem de eodem. Sed inter c.tlcra seniper focnerabai pauperibus paupcr sinc foenore, el viduis ac pupillis consolalor existiMiat , viduac nimirum Sareplonsis iniitator (/// Heg. xvii). Ipse plcrumque csuriciis sui juris snbstaiiliam Chrisli visccribus erogabat. Si inlir- muin vidisset, clementcr consolabatur. Si in Dei quenipiam amore ferventem, cohortabalur ad stu- dium. Si quispiam ad cuin yeger dcvcnisset, ita cjiis fovcbalur minislerio, nt nec delicias urbiuin, ncc matris desidcrarct aflVclum. Tantum ilaque ad ob- sequia debilinm se cx dcvoiiune diiludeiat, ul muili B onificfii siii laborcm, oinncmquc dilcciioncm iiirun- dciis, boiiani terrain sui cordisjiigi cullu indebi- neiitibus cxercitiis excolcLat. Et vcluti quis c«;urh;ii» ac bilicns, sic ille avidilalcm quamdam suslinens, illiid crebiius Psalinibt;e dictuio voce flebili conqu'- relatiir : 0"'J dabil viihi pentiat, licnt columbie, et volubu cl reijuieicam '! (Pi,al. i.iv.) Et illud : Quando veuiatn et appurebo ante faciem Dei? (I'inl. xli.) 1.1 illud Saloinonis : Post le in vdorem uuguento- ruin tuorum curremun (Ccnt. i). Porro settabalur iii otiiiiib:is niuiisiictudincm et fidcm, iicciion et (liaiitalciii |>ci(c<(ani, qux- spirittialis aidificalioiiis csl vinculum. Sludebat sc vas sanclilicalum exbi- bcre, ut babitalorcm Deuin in mentis sua: liospilio poss(;t rcciperc. Saliitaiibus quoque aclibiis jugiier eial occnpatus.iit (|uotics( unque tentatoi urccdci. t quotics li<>slis ral!i !us adiluin i|ii;crei'ct, clausuin sempcr adversuni se pecioris oslioiii iiivfiiirct. Orabat freqnentcr, secundum Apostolum, pro om- tiibus liominibus, pro regibus, el Itis qui in iuLlitni- tate sunl, ul quietam et tranquillHtn vitam agcrciit in onini pieiale et cltaritate (/ Tiin. ii), scieiis, sc- cundum cumdcni Apostolum, boc bonum esse et acccptiim cssc cornm Snlvuture nostro Dee, qui om- nes liomiiies vult salvos fieri et ad aynilionem tetila- lis venire (ibid.). XIV. De extollentia viri jusli. Quid pliira lo(|iicndo inimorer?In omni convcr- paiipeium saiii langucntibus inviderent, atque it;t q satione sua qua^i Lucifer inler astra rernlgcns. ob Cliristi amoreni eorum assiduc curani g<;rcbat, «t omnes paupeies eum quasi palrem se liabcre proprium lalarentur. Sciebat enini qiiod in l^azaro aliquando divcs purpuralus uon feceril, qiialiquo supcrbs mcns relribulionc damnata sil (Lue. xvi). Idcirco magis ae magis crga omnes se misoricor- dem oslendens, clementer misei is jngilcr succnrre- bal. Quoenim dolentc non doluit, vcl quo pereuntc non gemnil' Quem nuduni vel vereciindum non ejus veslimcnla texcruni ? Wl qnas pro sjie aiter- «itr.tis uon pertulit an;xusiias? Famcni scilicet el {iilim. lutali il;>piis bonum paralum. Ruiilabat quideni spccie. inslar niagn:e lair.padis micabat. Senipcr enini perfeclos a;mulaliatur ad bonum. Semperqiie alio- rum virtutes sibi proponebat ad cxeniplum. Tardus eral ad loquendum, secundum aposlolum, et velox ud audiendum (Jac, i), eiatqne sermone siibiilis, liuniililale subtimis, elecmosyuis divcs, cbarit:tle loiganimis, vigil in jcjunio, pioniptus eloqiiio, fl»- grans sludio sanclarum Scriplurarum, iicmpc ul utili^^as in Cltrisli domo. .Ad miseroruin eloquiuin non pigcr, ad orationem «aratus, ad eleemosynam piofiisus, aiiliiliim. Scminiv A bat iti plei>**iii M-.ilalis verl;a fniolu fulei rciUiiulaiin lia, Siiniiifiili salo Odiidila, cl voliil aroiiiatit is iin- giientis infnsa. Tanqnam sivoiilaior clciiim a Do- inino conslilt (iis |)iaetlicalia( ^cilnini ciini omni an- ctoritatc. Iiisial at, sccundum Apostolum, vpportuiie, imporlune argucns, obsccrans, incrcpans in otmi padiHtia el doclriua {II Tim. i\), siiavcni scmpcr l.abons ile liis «]iij' Hci sunt vd allocutioiicni plo- Lis, vcl cuUatioiiein rialctnic fanuiiaritaiis. kV. Itcm dc codcm Sane si qucm viilissci pcccatis noxiis vnlncraliini el saj^illis diaboli confi\um, nio\ adliibcbat dignas ruiaiiones scrinonnii\ et vcrbi Dci salul rc incilica- iiicntutn, oslenlcns coiitra vnlnora inccntoris sa- " lubre ii)alai:ina confessioiiis. Inilisciplinationcs iiuoquc et IransKrcsbionos siiori;in a rcgnia boncsta el rccta aignobal clemeiiler, cl toloiabat palicnicr. E; a!()ue in co mira in cunotis operibus discreiio, et iininulalulis erga omnes diioctiu. Erat ergo Sleplia- nus opore casius, (ide Catboluus, ciiaiitalc difTusus, iiitorpreLalionibus cautus, iii tide finnissimus, in »dien(es etiani ad paoein iiivi- (aiis, discordes ad concordiam rcvocabal. ConsiliuM el opns suiim ad Dcum sompcr convertens, iii omtii conatu biio Ciiristi auxiliun) flagilabal. Podcs cjus scmpcr dirccti ad cvangcliianduin pacem, aJ evan- gelizandum boiia, sub specie linncsta aiiiino beiii- gno inccdcbat. Ac sicut iidoli» servus et prudens, qiiem conslituil Dominus supcr faniiliain suaiu, ut det illis ciLuin in tomporc nccess;Mio, sic popu- luin sibi conimissuin omniniodis fcstinabat spiri- (ali rcficorc cibo , clemcnler docens, opliiire in- sti ueiis, a consu« (udinc peccaM;!i tola oiniies virlule roliabeie nitens. Erat prailerea spiritu fervens. sol- licitudinc impigcr, moribus tlaius, opcribus orna- liis oninique siiavitalc conspiciius, in oralionc assi- duus, iii jcjuniis strenuus, iii olcemosynis largus, :;ti|ue iia iiilor divjics ct paupcrcs ineJiiis, ut pau- potes cuin quasi patrcm, diviios (iiiasi sup; riorein sibiaspicercnt.lpse enim iton ad pcrsona; poleiitiain, sed potius ad morum clogaiiliaiu atl ijdolial, et lanto unumqucmque cmiiicnlius boiiora! at. quaiito vivere sanclius didicciat. Krga ogenos quoqiic el adveiias ita se soUicitiiin cxliibebat, ut vere Cliri- siui.i esse in ipsis fide integra crederct, et non tam illis quod conferebat, quam ipsi Chrislo sc eadein coiifcrre gauderet. Ipiis quidem niinistrabat cibum, 01 oculis suspicieUal coelum. Ipsis aliuienta prapbe- b-Jl, et Ciirislum cuin fiducia invccalial. Uinas lcnuebal in dando, inciccdein prociil dubio exspc- ci-.ins ex alio. Kani qiianiam niolem sulstaiitiu: Stepbanus disperserat amorc Dei siiccensus, no- strum noii cst tanlum rcferrc. Quom cnim panpe- rem non ejus pcnetravit clcciuosyiia? aul qiiis cle- ricoruin non ejus substantia refocillaliis cs(? Quis peregriiius uoji ojus csl rcceplus bospilio' aiit qui- bus aiivenis non suum inip<-ndil obsoquiuni ? quos curiosissime omnibus locis pcrquircns, damninu saum pulabat si qiii>quam debiiis aiil esurions l>€- nefioio sustentarctur aitcriiis. Ardcutiusima quippc fide tolo Salvalori animo conjunclus, reddcbal ci quod ali ipso accoperal, ac per singulos ejus laiiiii- lo5 Clirisluni se videro credciis, qui(li|uid in illis coiilVrrol, C(UiluIisse se iii Deuin lu^labatm, illud semper rcvolvens quod Dominiis in Evangclio dicit: Deali u isericordcs, iiuvuidin ipsi miseiicordiam coH' icqucnlur (Matlli. \). E( ilUid : Sicul aquo exstin- guil igneni , ita eleemostjna CTCStinguil pcccatuv» (t.cdi. iii). Kl illud : Futile vobis amicos dc iniqvo mammona, qui los recipinnt in Kterna tabernacvfn (Luc. xvi). Et : Datc cleemofyncw, el ecce amni(t mnnda sunl vobis (Lnc. xt). Hiijnsiiiodi saiicf.i* Sieplianiis studiis cxercii.-^lMs divii.a 'j:'a'.ia co:::i- ta! aliit ubciius. fO^ XVI. De exlotlentiu kenttutuiu itUnt utqiti $cieiitm\ S STKIMIWI CRANDIMO^nENSlS m\ K S(!iJ loii;;uni iiunc (>$l p^r siiignb virlulutn «^us El I11U.T ca'leia Lona s^^rino (|iiMi nuteia Cliiisti bupra iiiodum el cliaritatcni ;cqiialiier possidcbal. Non I>ix>poiiel)at iii lionoie ioniplcieni paupr.ri, nec pi iii- cipem vcl noliiiem suljjdto \ili piajfcitbai; sed iiis s« austeriorem cxliib- tis, iUis niodoslioreiii piu-sla^ l)at. Discipulos quoijiie snos iioii allligebat niagi- stronim niore ; sed l):i i^Mic ac inodestc fralenia charitate diligcliat. Jam v«ro iii pcivcisis toleiaii- dis a'quaniniilas qualis et qnaiila paticnlia eiat? Inslabat niniiniiu liicicdulos ad fidein suadendo lloclerc, obsoqiiio iiigralos leiiire, contradicentibns lenitcr respondcie, snpiibos bumiliter supporlaro, cxistebalque ad otniiem loleiaiiliaiii foriis, ad su- stiiieiidam injiiiriin initis, ad faciendam uiiscricoi- diaiu facilis. Tiibuebat egenis substantiam, com- inittcns Cbiisto pecuniam, ut ab ipso ajierna per- cipeiet pracniia, dicebalque res suas non esse suas, scd paupcrum, quorum procurationem quoJanimo- do agere videbatur. Dcnique omnes opes in tbcsau- lis coelesiibus largiendo egcnis condens, cunctam supelleciilem jiista operalione ad paradisum remo- vebat, illic videllcet transfcrens, ubl fructns capc- rct possessio.iis «lernae, illic thesauros abscondcns, «bi fcliciter glorioseque viveret sine line. Erat pi\e- terca bic idcni vir bcalus in fide Cbristi Itrmus» in opeie jusliis, in judicio providus, in bumililate pei foclus, in devotione praccinctus, moribus sua- vissiiiuis, scnsu doctissimus, animo pacilicus, coide piissimus. Tencbat jugiicr in actibus sinccritalein, i« corde purilalem, in operc virtutem, in nioribus disciplinain Gcrcbat in simplieitalc innoccntiam, i(i cliai jiatc concordiam, in buniilitale niodcstiam, in adminisiratione diligentiam, in adjuvandis labo- ranlibiis vigilantiam, in fovendis pauperibus mise- ricoidiam , in defendendis dogmatibus constan- liaiii. Etatque senipcr scrnio ejus cbaritate et leni- late cond.ius, qao mcntcs audionliiim tanquam lu- luinare lucidissimum irradiabal. 0 vere irnilabilem virum ! 0 senten Abrahai bcnedictum! 0 pra;leren- dum omnibus Slephani exemplum! Jure itaque Abrahx fiiius nuncupatur, duin ordinem gloriae patonia; dignitatis cxsequitur. Meiito, inquam, Abiaiiae soboles ascribitur, fide scilicct, non ge- ncre; imitaiione, non progcnie; devotione, non «tirpc. Ncnipe Abrabae benedictio nieruit filium. Stc'/' sr.iis vero bcnedicius tiaiisfertur in iiumcro filiorum. lUe Doniino oblulit lilium, iste potiora doiiis omnibus obtiilit scmetipsum. Gi Abrabam q'iideiii Iradidit hjercdein, bic nihilominus ha-redi- latcn». tlle sobolis innoccnliam, hic onincin sub- stantiam. Nocesse crgo est iil similitudo olficiorum siiiiilituditicirt confcrai meritorum. Postremo Ahra- bam quod habuitpignuscxhibuit; Stophaniis vcro loMim quod lnl)crc in miiiido poNiit, Doinini juri jrbilriofiuc rouiimsit. iiisignia vorbis irc ; pr.isortiin cum lilicr jan> su- pia inoiluni lofoitiis fiii«'in pnMitlaiis scriiioiiom ru- jiciat, ct ariditas nostri scrinonis atlcnuala, vtlu- tique \oir\f,iudobai, Miles rcgalis inundi scelus etitialis Vincere sudabal, sursumque volarc parobai. Nigris praeclurus fuit hostibus hoslis ainarus, Actibus et dictis erat oppositus malediciis. Hic aniinam lovit, cui carnem bul)dore novit. So Domino vovit, qna^ suiit rentovcnda remu^ii. Urbis opes sprevit, meritorum culutine creviu Justitia plenus, dives fuit hic e( egenus ; Ma\imus et minimus fuit, et sublimis el imus, Hinc divina viruro fecit ctementla mirum. Felici vita felix erat hiceremita, Vir fuit angelicus, divinse tegis amicue. ^ Provida simplicitas in Patre sacio reniiebai; Florida virgiuitas in Patre pio redolei)at; Intima nobililas huiic maturum faciebat. Cum decus essetei sublimis progeniei, Nobilitas morum magis hunc reddebat hoiiorum. Virgo lolumblnus fuit a colubro peregrinu^; Vir Domino plenus fuit, a lubricisaliciius; Vir Domino gratus inerilis erat irradiatiis. Diutius lotum cor fixit in aetherc totuni. Iii Siopbano nituil lumen vivie rationis ; In Slephano viguit robusli sudor agonis, Agnus euin docuit frauden) vitate diacouik ; Agiius ei ti ibuit robur cassarc leonis. Sitminoperesluduit placaro cnput bonitatis, El. quantum valuii. t ipui obruit iinpieiati». 408.? StNTK.MI.VUl .M LlilKR. mi junclus aniore pulo gauilubat principo solo. Princeps prxclarus, fainulo super ouuiia cliarus, Illi soianien feiix eral alqiic juvanion, El (Jilcctoris custos eral omiiibus lioris ; Vir mcnlis inniiJje gemilus promcbat aliuiKic, Ahxius ct la^tus fuiulcltat nuiiiina flclus, Culpx culpaior, gr('gis CKstililxJiricatur. Pacis plunlatur, lilis fuil evacualor, Juris scivjtor, frauiiis fuit aiiniliii.anr. liitus cl c.Ttci ius fieri cupicns Iionio «tivus. Slatiiia quxiebat, labenlia (tespicicbat, Cbrislo vivebal, nuindoquc niori saiagcbat, Regia captabat^ sc rcgi saci ilkaLal, LaciJa cuiabat, virlutuin lucc niitabat. Paliis scdulilas erroris fada cavebat, ilcrniicolx boiiitas picialis gcsia gcicbal, Bclligcri probilas iniinit i tcla ferebat, Virginis iiitrgritas amplexuni regis aniauat. Ilic caruil vitio teiicbrosx JupliLilatis, Quiu\ niiuit radio revereniiae siinplicitatis, tlrcdcre consilio non ccssavil deitatis, Affcclu niinio sociari glorificalis, Olisi-ens cordc suo coluit regein pielatis. Elii ius ille fuit dulcediue spirituali, Miliiix «tuduii fore consors impcriali. Ific sibi displicuilluxus inisersRbrevilatis, Ourtd sibi rex Iribuil vcl pcrpetu% uovilatis. Mullimodx viguil virtutis iioLililale, A Iiide fiui nicroil paradisi prospeiitate. Smplcx ct iccUjs coeicsti niellc rcfectu<~., T-.ini dape carnali quam cibo spiriluali, Mullos pascebat, iiiidos vcstire studebal, Cbristo rcddcbat quod Cbristus ci tribuehat, Pastur hiudnndus, inirabiiis cl vcncrandus, Sumnii pa.sloris vigil iiiqaii^ilor liunoris. Impia nolcbat, divinum vclle volcbal. Pcclorc prudcnti piautlobat Canclipotcnti Kcgi glurifico psallebat curdc pudico. Patri niivando rcson.ibai pcclore blando. Regi fcslivo jiibilabal pcclorc vivo. Laus Psalnialoris vox i-jus cordis et oris, Is rcspoiidebat nicnli nomiiiO(|ne placebal. Ncclan: divino perftisiini pccius babcbaC, " Aurcs diviiias ccndis clamorc icplebat, Kl prccis cjns odor plus tliiirc Dco redoleb*t. Ad Uoiiiini iHUiiiii Doinino parcrc stalutuin, Uivcs ditavit, mirandus miri^cavit, Summns lioiioravit, siibliiiiibus adnumeravit. Flos ercmiiarum lucruni .silicns animarum, Qiiod iioccl liorrcbat, quod proflcit csiiriebat, Noxia vcllobal, semcnque salnbre .scrcbnt. Saevos mulcebat, lascivos corripiebat, Duros llccicbal, dcprcssis subvcniebat; Quod liipus urg(*|)al ad ovile redirc nioncbat, Quoil nianci ardebal, quidquid fugit effugiebat. LIBER SENTEINTIARUM SEU RATIONUM SANGTI STEPHANI Iti^tUuloris ordinis Giaiiditnontensis, vulgo Bonorum Ihytninurti. {Haximtt dt tainl Elitnne, intliluteur de fordre de Grandtnont, dxt des Bons-liomnies; tradultcs des originaux du saint par Adricn BiiLLET. Paris, 1707, in-ti.) PROLOGUS. C Muiiis modis domnus Stephaiius discipulos suos ed, quoniain iiundiiia!> et lOM Cat. I. — Qniil iHcdlur el oflrtidatur Soiilio reliijujiiint inlraiiti. t. Sicni Jcsus Cliii-iltis ait iii Kxangdio : Qui tult tciiire poit 1110, tolliit crucem tHiiiu el teqnalur me (Luc. IX) : sirnililcr pa^lor iKJslcr cis diccbat quo» in dis' ijtlina sua rccipifbut. (^um aliquis caiisa venicndi ad cum cbarilatcm ab co postiilaret, anlc- qnaiii ci tribuercl, lioc niodo rcspoiidcbat : « Fra- (cr, quoiiioul.i nos cjicit, (|uia dccimas ct redilus magnasque terraium possessiones iHd)is lia- bere non permiiiit, unde freqtiftiitcr cum saeculari- bus judicio caniendcre iiobis contingeret? Itein ex- pcllit iios pastor iiostcr ab ordinc vel Rcgula, quo- iiiani cccle&ias et les ad eas perlinentes nos ncci- pcre non permiuii? Nunquid paslor iiosier ab or- diiie vd Regula nos extludit, quia sine cura be- btiaium riobis vivere pr*cipii» ut eo libcrius Deo scrviie vaioamus? Rursus pastor iioster idco trans- Rreditur ordinem »al. Sciaiis aiitcm linnilcr aliam non cssc tegii- lam nisi diviiia pr:ecepla : a qiiocunque ter.enlur, rciigiosus esi; quisquis ab iUis discodit, exiia oin- iit in ordinem, vcl Uegulam cxislit. Quidquid etiim Siiif: Dco lil, nihil est. » diue postularet, landein eo respondentc : f Piopter boc totum sustincuduin liuc veaire desidero, nec crcsccndi causa, sed miuuendi, » pastor euni inter alios fratres recipiebat, ipsuatque cuiii eis comiuu- liiter lalibus verbis edocebal: C\v, II. — Sermo ad noviter conversos de gralia, justitia, atque cuslodia toiius religiotiis. i. Religioestgralia.juslilia atquecuslodia. Ciim- quc Deus aliquem in eani adducit, ipsum in paradi- siiin reJucit. Sicut auicm Dominus Adx quod nou crat ei iiC(;essariuii) prohibuit, cxtera vero omnia oidom conccssit, similitcr facit iilis qui in veritatc consislcrc vulu.-it. Dum coiitcnti sunt iis qiiae sibi snnt uiilia, in rcquic pcrinancnt. Cum vero scsc lOS) SENTKNTIAnUM LIBF.n. lOCO rxtcn.lum ad calora, qu;o sibi non expctliuiil, iii A clanien aulcm iii siimniilale moiili . ii.oipil, scd per Jriluilalinncm ol aMguiliam corruiiul, sicul focil collcm fninl connirlationcs, cl osl iinus supe;iur. Al ril. Idcoiiue vir rolijjiosus in oinni qnoil loquilur cl amor diviiius qiio s;voiilum ooi.K iiMiilur, ii> illo «poralur, debcrct Doi meililari prjpsciitiam qui sem- amore non eodem scmpor moilo poimanel alinui^, pcr cuin intuclur, el angoli sui, diaboli etiam, qui quoniam a dial olo sempor infcstaliir. Al saUcni por vnlteura exlialieie a paradiso. !lle onim nnnqnam clivum (qnod est lidoi ot boiia opcra) colluclandi» a boiio discodil, in lantiim vult illud dissiparc, ot rmn co, jus nominicum ab homine dofondaliir. laincn lolus iiide scparalus esl. Noc mirum, dum coliuclaiionos fMinl, dial.oliim 2. Ki qiii laniiipcie spfotalnr, valde ei necessa- qii;\ndoqiie fore suporiorcm, hominemqno \aldc rJum est ul silciroumspcctus alquc sollicitus, de- irnlalum. Dominus quippe poblmodum illum siia betque discere Io(|ni, ambulare, sedore, aspiccro, gratia consolalur, tuiicque supcrior consislit. Ve- oporaii, Deumqiie deprccari, alqiie omnia alia ali- rumlamen in exlrcmo l.:ctannnis, id est iii (inc, tcr faccre quam in s;oculo faciobat. Loqui discal tunc homo pcnitus pcdem lcncal super gulam ip- hoc modo, quatenus in sermone suo tale retenlacn- siiis. lam faciat ut senipor qiiod dixerit, vcruni csse pos- sit : quodcur.qiie enim vorbum aul senlcnliam vir religiosus dicat, nisi sit fruclus oorporis vol ani- nix, sibi vcl alieri, sxcnlarilas esl. Irc dcbel bonc- sle ac sine strepiUi, sedoie humilitcr, aiquc col- lectus laborare sine murmnre, ac modcrale. Oum C.*P. V. — De diver.erantcs. Ilomo namque iiovitius 2. Dulcius ingr(^diiiir diabnlns aliquaiuio i:! ho- amplius tenlalur dc bonis quse sibi non plaajcl, miiioni qiiam si nul oi favu ssii, vr! aliadiilooJocor- quam de alia re: non est autoni siniile quod boliuni poiea. Si eiiini piimum adveiiiejis oum tali gladio supeiet, qtii in primis actibiis cadil, el arina sua perculeret, tiiide dolorcm sontirol, homo fu;.'eict; W aniittit : cl est mullum dcbilis qucm iiifirmus pi';i:" Cipilal, id osl diabolus. "^ CiP. IV. — De conflictii xiri religiosi '■um Za- bulo. Uoc dcberot mcditari vir rcligiosiis quod in moniem alttim ascendil, ubi Deiis oum addiixii a.l pugnandum cum diabolo, suum(]uo jiis dof..'iidcii- Ouui, qucmjdmodum aliqtiis pugilcui str.iin. Lu- iico quod sibi admonct unquam pcrpetrarcl. Adhuc diaboius est in tantum calliiius, qnod nonniillos hominos vuli bona oj>ei a faccre, ila umm ul pos- sit eos iii iino ciimine lenorc, nndo haboat ons iii fioe. Cumqiio ad su-iin lodenni coiisciontiam, di- cit eis diaboiiis : Nunquam proptcr hoc damnabc- ris , <|U(>niam h;cc ot h.xc bona opera lu p'.T3gis. Postrcmo si quid in Iioc dnbilas, sjilloiii iii Jine 4001 S. STF.rnAM GRANDIMONTENSiS toai coiililori poloris. Hoinini vcro religloso miniinc vuU A cl<' l)Oiii . i Miiliuin dcl>«5 gauJere, quia Uiiitiiin l>c- (liccrc : I Isttitl criiiicii pcrlice, > lidoiiiam u({iios( o- rctur. 5. Alilcr autrni incipil ci consulcrc : « Si rnodo illic CS5CS, isliiiJ peraj-iTCS, ainplius vigil;)n;:s, ji'ju- nan-s ac dc Dco ioqiicicris in illa n-iigioiic, (|ii;iin liic cuin isla paupcrc gcnte, t(»la d Ciini liujusniodi specic facit cuin coii- lcmncrc et odio iiahcre bonuin, ad qiiod ve- iicrat. 4. MuUotics eliam ir.vital eum ad lioc, di; quo certissimc scil, quia nunquam ci crcd<'tur, proptcr Iioc soluniniodo u( po&sit eum rctaniarc uno mo- " dclict haLere in semetipso el in aliis rialriijiis, ct n('(iciutii viMiit in lianc coiiKrcgalioneni proptcr le, iiunqiiain aliipiis dc patria tna liuc advenit, doitec tu advciiisti : quin ctiam pnlcr tiius et n^ter tua, niiiiquain advenironl nist tu adfuisscs. > Quisquis autcin (lial^olic.is ignorat insidiati, dciectatur in U(tc qiiod ah co bibi diciiur, venim4{iic esse repulans vanam inci Wt gloriain. Ncc solum isle qucin paren- tcs visilant, scd illi qui cum gcntc ssiculaii lo- quuntur, arliiti antcs caus» stti Imnum in aingrega- tiinem advcnirc, hoc ipsum incidunt vitium: Cap. VIII. — De inani gloria quce aliquando aufert hoinini fidem tfnnm dehet liabere in AomtMO, et fiulribut et teipiO. i. Inanis aiiteiH gloria aafert homini lidero, quam iiiento ab ainore divino. Cumqtic diabolus ita labo- let ad homitiem rciarilandum nc asceiid;it in cu;lum unde cecidit ipsc, sinc utililate quam inde prx* .slolctur, nonnc homo saiuiem cxspcct.ins debtrei ei valde rcsistcrc atque illud facere quoil ei dis-pli- cercl, proptcr cjus solunimodo displ;ccnii:im ? De- bcrcl Dcum quisque diligiTC, quanivis aiullum sci- rct aliud inde commodiim habcre : qwemadmodum ille qui dimicat in sxcul>> mulla opcratiir sinc nlia utilitate, nisi tanlum ut iiiiinicus cjus fiat indc ira- tus. .'». Omnilas consiliis a diabolo sibi iliatis rc- jipondcat discipiilus : t 0 ininiice, bcne scio qiiia slullus cs. Qiiid nicrum loqueris ? an ignora.s quo- modft leccrim ? meipsum dcdi, nicus non sum. Si inccumvis dimicaic, vadead paslorcm meiim cujus sum, ct ipse libi rcspondcbit. Ego sumpostcjus cly- peum, el vcrba Dci qu;e milii loquiiur ab univcrsis luis ine protcgciit jacnlis : quanloque impcluosius vonies cum malis cogilalioiiibus, tanio niagis dc- bonestalus alqiie dcvicius rcvericiis oxcun.lo a no- l>is. > G. Pra^lcrca lantum cst versulus diabolus, quia «iuosdam bomines adducil in reiigionoin, postea rcducit cos in sseculum, vcl lenct eos iiiobeiiicnteb iii claustro inier alios fiatres, ut ntiijorcm poenrim habcaiil. Mullo niagis cniiH Dcum ainiltil iiii|iius, cum viro justo seso iioicns emondare, qiiaia ( um C etiain iu Domino ; semrtipsum cnim dei)ct unu»- quisque crcdcrc, scire atqiie cosnoscere plus c«- lcris fratr;bus csse pcccatorcro. Nam si bonus est, mclius SU.1 pcccata videt qunm aliena, debctque se sulimitlcre cuncti» raploribus atque mcrctriciltns, crcdciis sc fuie dclcriorem : ncc cogitet divinam gratiam nisi usqtic ad sc non possc rliingere. Tuuc enim hoc cogitat, si aiios dcspicial qui possunt a peccaiis in quibus sunt surgcrc ; ipse vcro a hono in quo cst docidcre. 2. Non cnim magnum est si cunctis se sol>jiciat fratribus qui boiii sunl, prout dcbct credcre ; debet etiam approbare ac diligerc huiiiilitatem ipsorum, rnagisquc quam suain, quandoquidcm meliorcm ac majorcm cam cxistimat. Iloc enim facit vir Jiistus, postquani longo tempore in aliqua congre;;atione pcniianscril : quanto ampliiis in co Dominus ho> spitatus fucrit, lanlo melius inlcHigil aique cogno- sciloniciiim ct opus quod habcnt omnes alii in rc- ligioiic. Unicuiqtic etiam proprium locum invcnil, scmctipsum considcrans niliil aliud ibi cssc niiii iinpcdiinciildin : ei tainen Deus forsilaa alios ejus atnore procural. 3. Omnem i.slam fi.lem aufcrt homini Yaiia glo- ria, iiisupcr et divinam, dum dc bono quod Domi- nus per gratiam siiam soiuinm Vana niutalione ab utio castro in a!i'>)!!id nonitis, esset allquis bonus sine opcribus lonis. Dumiiius atilcm alqnando convcrtil cuin per gratiam stiatn, (jucni diabolus ibi adduxcial, suiinique repulabat, p:;»'- beiido ei buinilitnlem, qua ejus omncs Ia(|ueos cai- cat, qui siinl cliam densiores quam fila aranex apparoiilia, qiiando nia;^nus cnlor iil in ^slate. Cap. \I1. — Jlemdc diaboii insidiis vitaudis. 7. Esl alius diaboli laquciiS, qiii {jravilcr potest iiitclligi graviusqiic vilari. Cum aiiquis homo s;e- culuiii rcliquerit .ic bono aniino rciigionem ingivs- sus fueril, noti cjus iooiim qnaiidoqoC visitaiit qno advenciil. Tunc iiicipit ei dicore diabolus snb spe- quippc gbiria, prout*sil»i vidctur, habcl id quod non halK;i, magnum sensum, magiiunique possc, pru- dcnles cliain scrmuncs al(|nc alia lioiia quainplu- rima : graviusque decipitur ariiiirando se iiabcre, cuin nibti liorum iialical. Mullos enim facit l)ms crcdi bonos pnq^icr utilitatcm altorum, qtii taiiluiH 1 oni sibi in cis iuvenitur, quantuni credunt. Ipsi vcro pciilmnl de quibus crcdulitas habetur, ni^i boni sinl. 4. Sed hujusmndi attractione et occasionc vull Dcus suis auxiii:iri. Ne quis autcin hunc diaboli- ciini incidal laqucum, stia opcra qu» fccU inspi- ciat, ct si bcne se discutii, cognosccl sine Uubio 1095 SKNTEMIARLM LIBEn. lUM sc niliil nisi poen^m meniis»^. El \{.\ (mbl, pro- A ah eo qno«l loquilur vel opcratur, ip»«* consiilcrttlnl pler alios qui diulius Dco sorvicrniit, boiiuin in jTligionem adveiiirc. Seil si qiiid aJvcrsiialis cvc- ncril, inde scniclipsnui inculpct. 5. Nullu!» caim scrrao vel scripiura sic lioiniiicin facil Dco prosiiuuin, qucniadinoJuni suoruin co- gnilio peccaloruin, uiidc ipsius poslulaUir au%\- li:ini. Niliilque L>eo acceptabiiius csl iii \iio jnsio a qud valdc diligilur, quain cuiu justus niiii4 in so icpcril quod Uco placcat, nisi quod Dciis in ipso opcratur. Ncc cliam vull juslus pro Itono suo a Uoo adjuvari, vel Mlvare ni'ji graiia ipsius. Pci i|iioqiic Eitiue qui dc coelo dcscciulil, scions qnomodo tlluc ascendcrctur, diiil cl dociiii nomincni iilnc asccii- suruiu nisi sc liuiniliaiido {Mnllli. .wiii). Vornni- divitias vol polonliani, ccniumvol litlcrarum scicii- li;un qii;c lialtoh.Tt iii s;vculo. Niinc ;tuloin icniinis- cntur si proplcr qnoilliltol liornin inajoroni liabu'l potoitliain ni;iluin oporuiidi, vcl niiipliiis n Dco di- srcdoiuli. ^niHl si in cordc siio iiivonirc valcal, puMtiioat cuni uiiqnam liabiiissc vcl ccnsniii , vel divilias, qnibns Donm iinpii^nabal. NiiiM|ni(l sc «li- liorcm 3'Slimarcl qnia m:ijoroin b^ilniil in s;ocnlu raciiUntcin iumIuiii ;i;;ciidi, quuni aliqiiis paiqioi ? Non snnl nlix divili;o vcl ccnsiis, nisi l>co aitba'ic- rc : qiii vcro ab illo scparalur, qniib|nid ftalK'al, ci in dcdocus vctlilnr. Ti. Noii osl ;iiiloiu iniriiin si animnlis liomo qnando noviicr nd convcrsionoiil vciifrit , viill taiiicn HiJijor iuiuiilitas (|uje possit babci i ooram B Chrisli iiicmbra re^'crc : ipsi nanM|nc discipiili Dco, supcrliia csl, pioul lioino dcbol nioditari ; nuHiis oniin valol sc lani niisoruin ;csliinaro, <|iiin delcror sit, cl si qiiis Jcsu Clirisli buiiiililatcm aspiciat, omuino iiiliil sua orit. \}»i vcro lanlnm babol quanuim valcl, Dous iii co liabitat, cl ci Miam conccdit. C\r. IX. — Aliui $eimo nil uovlter conversos. i. Multi maUinl iii docondo dainnari (|Uain in ili so.iido salvari, volenlcs csso pasloros qnia ncsoinnl cbse disoipuli : qnod priniiliis soirc doboiont ; qucinadiuoduin siiiil oiiinos qiii noviior .id roligio- iicni vcncrunl, inoipicnlcs pi;ciic aiiloqnain sotpii iiovoiiiit. Moilo liio nnus adsit, loqiianuirquc oiini co : I 0 lu qui rcccntcr a sa><:ulo advonisli, qm;- Domiiii libciiler illuin iloccrciii, si vcilol illis crc- dcrc, ciqiic consnlcrcnl nc niorlcm i»nsoipcr«-t ant passioncm. Talc csi s;ccnlarc consilinin ciica roli- gionis ncgoriuin qiinlc ipsi Jcsti Cbrisio inbucbani. Kl sicui iliscipuli nnnqnam iiiicllc.vcrunl opcra Doi, liccl ea vidcrciil, donec i>crtransissciil angu- Miain lic moric cjiis liabilam, cisqnc Spiiitniii san- clnm dedisscl, sic liomo in pcocatis dintins dolc- clnlus , iioii valet iiiteiligerc ciiisii ? So- quorc piioics viam scicnlcs ubi nondiiin lnisti, jinilluniquc gaudcas si cos scqui valcas; si cnim ad doxlciam vcl ad siiiisiram divortas, \opros cl spi- nas invonics, ac latroncs tibi iiisidiaiitcs. i. .MciriCiilo ctiam, duiii in poloslalc liia cl rc- giiniiic fuisli, pcr quas vias ambulabas, vcl qnali- ur li'. rojjcbas : proplcrca qu.tsisti diictorcm, qito- iiiain iic ncscicbas. Oporlol it;iqnc ut cum scipia- lis, iiJiii si lu aociis prior inoeilas, iii rovoam ca- •Irs, ol alii lc seqnonics. Aii ncsoi^ qnod iiiilla iiii- .(|uaiii cioaluia lucrala sit aliquid in suo icgiinino ? (Viigolus bcnigiius factiis osl diabolus qiiando sc- p iFrnlcr, lioc esl ollonsa, > iiC(|uacui.aiiialeiti, luiiliinidcni ;(lius (|!ii diu siolil in juslilia dcfcndal raliocinaitdo suain rciigio. cin, ipsuini|uc verbis ei opirribus doco-jl , juv;>i..s ctiiii spiiilualilcr ac corporalitcr pro pobbc suo. Mclius ciiiin crcdit aliqnis sibi bunutr. fuoioiili (|uaiii alii , nisi (Lcmonos iii sc iiabcat ; quisquis :iiiioin miniiiio cicdii alii omtiibus niotlis sibi subvcniciili, quo- inodo crcdcrcl si malum sibi facerct ? Siitiiina su- pcibia cst nc qiiis ctnciidctur, diini ali alio coiii- pilur, ncc proptiM oblivioiioni dcMitii Ikhmo (piod- libol n^vvc . p(ibl(iuain ci oslensuin i&l , sod pro- \m S. STEPIIAM CnANnr.lONTENSiS 1033 pier supcrLiain <'ii p ci uAVd inotrniriarii ; lniini- ,\ forpiis dispoiirit cl a:iiinnm, ne '.ilii \y.y\rtm fa (ianl iiijiiriain. Nil:il (-iiiiii allcritni aUcri cx sil)i de- liilis valct sulilralieic quin (iaiiiiMini sil ninholuis coriiniutic. Corpus dclict po aiiirna vigilarc , jcjii- hnre ac laiiorarc ; Ot.Mis ciiiiii niiniinc condonal ci qncni vull tcncrc in jrslilJa , duin r^trporalc bciw;- nciiini csl ci ncccssariuni, qiicmadriiodum aliis rialribiis, qnin ipse simililer operelur pro posse suo. Esl ciiiin aiiqnis prius incipieng vitam cuii- (cmplativan) qiiam novcrit acii\ani, ciiniquc scsc i.ispicit, noti csl .Mai tlia iicc Maria. Quanlu cniin libcrior tsl ab omnilius opcribus, co amplius nialas confjcrit cogilatioiics, cl qiii de niinori nescilcurani g«rcrc, id esi de disponeudo corporc, vix facie: dc fliajori, Yiijditel du anima. litr.SfiiiMi .stnip"! iii iimoic pcriuaiicl diiliiiqncii- di ; kiiperhia vcio iion .cuiat quidquid bibi di- calur. Cvr. X. — De tcieiitia neccsr.uriu ad seiTiciiduVi Dco rationabtliler. 1. Qiii magis Dcuni dili^il sapicntior csl alquc rcligiosi ;r, scd iii nulla rc tanla scicnlia ncccs-a- r\n cst liomini, quaiila ad scrvicndum Li< o rali-)- nabililor. Doininiis antciii liadit tidcli suo supi-llc- clilia cl iitciisilia antori stio n» (X'ssaria, siciili ili- vos ali(|uis auam muuit doiinim ornaniciitis sibi convcniciitii)US. In nullo <|uoque (am dclinquil vir rcli^iosus quaiii in lioc, quia uiiniiiic iiid^lligll quiC .Miil ulcnsitiaaDco sibi coiiiinissaad suiini scr\iliuin pciagcndum : nain idco (juia noii cofjiioscil ca, in- '^ 5. Quainobiem necess.irium est ui niius inisqiic cipil aliqiiando opcrari cum supellcciiii ncqua- quaiii sibi a Dco (nulila , ralij^atusquc coiuinuo poshnodutn illud verccunde dcserit, qiianJo pnc- suiiiil virlulem nunduni sibi attributain , pi;c- lcrmiticns aliam in qua vellel Dcus ul ipsc cxc:- ceicluf. 2. Dominus cnim nnn uni ciinctas virlutcs al- iribnil ; siipfrbia quippo pioslerncrct cuin, m pos- scl eas babeic ad lil)i!uin sutini ; fac tqtte Deus niagram miieralioncm dencgando homiiii quod a se posliilat, dum illud ci malum fuluium .ngiio- scit, sicuti matsr non vult infanli iradeie cijI- telitim qiio sosc incidevct. Unani aiitcm ^irttiiciii «ni , aliam vciu Iribuit alii ; postremo qi.oijiic lo- /- tus convciilus unius religionis formal Jesuin Cbri- •tuin. 5. Vull cliam Deus ainplius virum justnm gra- tulari in bono quod habct coiomiine cum c;cleris in fide ct unitatc, quam in viitule pia^ ipsis bab ta. Illa nainquc niliil ei prodcssclalisque uiiilale,qi;cm- admodiiiii oculo nihil prodesl visio postquam sc- inoti:s cst a ciipite. Octilis atitoiii i&iiium lcm placet auililus :uir.um qiianttini ir.titilusipsorum. ac pro- pter unilatcm qu;E csl iii tiicmbris, oculus v;idi(, pes vidtt, os audit, auris loqiiiiur , ct si qtiid ali- tui licccssarium cst, caciera oinnia ei siibvciiiuiit ; el laincii si quodlibel proprium tiimilte;cl cfficiuin, nullalciius iioc agerc posset. Qitisqiiis atittm pcs, probct sollicile quanto cibo, qtianlaque doiniilionc quanlisquc pannis poterit sustincri , et iii juslitia pcrmanere. Deus cnim fidclis esl, non crudeiis; c-t sinc qucrela corporis ct anim.-v vitlt ul sibi scrvia ■ tur in gaiidio cl limorc. Quisqiiis aulcm noii va! t sufferrc ac Dco scrvire cum sibi necessariis, viv tolcrarel si omnibus iiidigcret. Propier quod mc- lius esl unumquemque cibum sufficientcr sumorf, cl obcdientcm csse , quain ullra inoJum jcjiisiajc, aliosquc conlcmiicre ct Dei scrvitium prstctniil lere. Modum e:iim excedere nullatenus est ab&tiicii- li?i, denique quoquo modo faciat, sc-ipsum inde re- ptohcndat. Cxv. Xl. — Itein sermo de coriectione. 1. Cum uniis fratcr corrigit aliui!! cx cbarilate, quanlum valet, et ille irascitur, faciens discipliiiam pio pcccato suo irain illius conlingcre crcflai, a';- cusetquc somclipsuni quia iicscivit ciim r< prc- bcndeic co modo et ea iLnilale qua debertt, cl ille iii pace suscipcrci; ct hac humililatc qiiam coiisi- derabit, Dciis illum miligabit , si ad bonum pis*- visus esi. Rursus ille qui fecil disciplinam el se sct , ul leprc- hcndcretur; nullamque reprehiMisioncm lam bcne r.^cipiet quisqiiam, quain tum ipsc prior rcprehen- tlil se. 4. Ille qui noii vnlt ab alio corrigi bcncfatit, si talis cst discipulciS in quo iion invciii:itur uiule i0i*7 SENTEMIARUM LIBFR. ero rul)iginen» non affTt A lus •" <^o forameii invc.ial a iiuo tcnciur ob- in homincm, scd submr.vcl eam. Sicifi virga noii sessus. iiiMniilit cinerem m livivium , sed suUmovet il- iuni qui iihc aderal , unde likivl«jm fil turbi- diim , sic illc cui dispiiccl quando reprehcnditiir, iHMi Rc bene purgavcral eo qiio.i iii eo al) alio repe- ritur. t. Audions aulcm n'li;j;iosus ninicum suuni pnx- iiantem iii sxculo cuin pejore inimico quem illic iiai)eat, si .implins vclit iit amiciis oppriniat, ct ir- jiiriam raciat inimico, quam inimicus .iinico, nul- iatenus est in religiono, sed io sscculo Iwlliim geril 5. Verumiamen nemo dchet nppelerc ab alio jacicns lapi.Ies et jacuhi, quoniam a corde suo ju- l.-iiidari vcl vilupprari. Qui cnim scienter agil il- stitiam sxpulit. Proptcrca bonnm esl nc qiiis dc lud, undc blasphcmatur, insipicns cst ; qui facil sna patria rumorcs aiidiat r.isi quominus potiierit, hoiium vidcns inde lau.iari , slultus est similiter. ciiinquc sic incidat aliijuis in maniis diaholi sola Cui veru displicel dum viiuperatur, placet duin lau' cogitati me, pcnilus incideret si corpore ot aniina dntur. ad sxcuium exiret. Cap. XII. -/>f mhericordia qnam Deus facU hommi ^^*»"- XIV.- Ouomorf» unkuiquc ^il Dfus fideln. ad religionem venienti. \. Tantuin unicuii|uc (idclis cst Dcus, qiiod nc- {. llanc misericorJiara facit Deus homiiii ad re- B qnaqiiam oi consulit pro saiiile aliorum damnarc iiginnem venicnti cum ccteris , quoniam illud seipsum, inio pra?cipil ei ul scipsuin prius saiviim quod magis pertimcscit vidctuique sihi non posse lacial, Dominiim prx omnihiis diiigondo ac bona tolerare, in majorem postmodum ci diilccdincm opera faciondo; poslca vcro in:uiuni proximo por- Titriii, diim jusiiliae consentit , et similiier in om- ''gal, cl oiiin ad regimm ooehiruni scdim traiial. iiibus qnae pro Dei ser^itio fiunt ; sed in eo quod Itcruni cum Dciis hoinini pr.coipiat diligerc pr.ixi- iDinime limetur, major aliquaMJo diilicultas inve- mrm siiiim sicut scipsiim, niilhiin exce tit iiiodum ; niliir. Ille vero qui nondum pcrtransiit nequaquam nihil cnim in eo iiisi boiium iniporat diligcnduin : sibi dicenti credit. Hoc aiuem cxcmijlo posseianim- bonum aiitem sic est diligenlis sicut ct faoienl's. advertere : muliercs ad inoniimcntum pergenies Ciir ergo rcm suain unusquisqiic non diligerel? rorpuS(|ue Jesu Chrisii inungcic volcntcs , magis Idcirco vir lionus audicns hona opcra aiterius, erant anxiic de lapide revoivcndo, qiiam de alio laudal Dcum iii cordc suo, dicciis : < Dcus, bencdi- yUarc. xvi), et de hoc pritnitus consilinm iiivcne- clussis; hoc enim bonum osl mcum, et isle qt:i riMif ; corpus Jesu Chrisii qtiod ibi corlissime fore pio aniorc luo laborat, niihi oporalur sicul el putabanl minime reperpr;:nt. Discipuli iiuoque qui sihi. i fugerunl quando dixii eis Dominiis qiiod nisi car- 2, Ncc solum recte vivens delict Deo gralias jicra suam manducarcnt el sanguinein bihorenl, agerc duin audit bonum alterius, scd cliam dum vitam ?elernam no:i haberenl (Joan. vi), si anlea atidil malum : dc bono la-lctur, qnia suum cst;de fiigisseni, tunc reverti doherent , qnoniam in nulla nialo, Dco gialussit, qiiotiiam indc sesc protexU re majoiem miscricorJiani eis diccrc Doininti.s po- ah iilo quod audil, vel a pcjori ; qnia nuilus eura init. inlcrfecit, nec ipse alium ; n<.c sibi quidpiam abs- 2. Sod veriias in primis dlflTicills est liomini, tulit, ncc ipse alii. postmodum in duiccdinom red ens sempiternam ; Z. Ilomitii quippe vcracitcr justo niliil valct inendaciuin atque pcccatum primitus placot, doinde auferri de suo. Cerisum ciiini ooiporalein si ha- poslmoJum angustiam incidit homo perpetuani. heal, nequaqiiam pro .>uo ivpuiai ; divitias spiri- Cui vero difficilis est religionis inslitutio deberel tuales nullus ei rapere potest, irao augentur duiii cogilare iaborem in quo fiiii in saeculo, ct prjeseii- ei census lumporaiis miniiilur sicul Job. Quanto k-ra leviiis loleraret ; quin ctiam passionem, quam niagis cnim Doininus vult virum juslum csse pau- Jesus Chrislus perliilit aiisque pecojio. Noii csl perem et ufflKtuin pioplcr se, lanlo amplius euin ergo miruin si t'jl:;rcX homo miserias quas ineruit, 9 boiiis ditat spiriiualibuSv ita tamcn ul corporaleni ac qtioiidie peccando raerclur; qui vero pcimanel paupeilatcm palienter susiincat. in justiiia, de Iribulatione quam biii>et dicai iii cwrde suo : 1 Deus, bcnedicaris, quia nunc nu; de- feudis at> illa lieleclatiotie pro qua forsilan abirem iu infemum. » C\p. XV. — bc diliclione Dei erga hominem, ln hO( valoi iiiielligi magna dileclio quam Deu« fei l honiini, quia quidqnid .liiqnis ad suam vcrani iitililaloin corpoialilcr vcl spiiiimiilor opeiatiir, Caf, XIII.— /)« comparatione imperiti nUlttis et ^*'"^ P'"'^ ^"" compulat. Cum autem facit quod veri rdigwii. sibi nocet, Deus homini irasciliir, quia miniine I. Itnperitus e5t miles qui sine coactione et ahs- sihi vivil ; et proptor lioc amplius irascilur, quo- que pavore de munitione sua ubi tute consistii, niam honio pio iiihilo disoedit ab eo. Ista vera egrediens vadit foras iitter inimicos suos a i|uibus diloctio quain Deus exhibci bomini, magnusqiie ubsidetur, faciens ut ab eis capiatiir. Simihtcr vir lahor quein pro ipso perlulit, supcr omnia deboi reiigiopus secure permanet, quaadiu est in claustro 81.0, si illud de semetipso fecerii : nam aliud clau- •iruu) non est nisi ut homo se claudal, ne diabo- rATaoL. rciy. ei suorum afferre verecundiam pcccatoruin. Nani propter bonuni quod Deus confert homini et quia suum loquilur ei commodum, redditur ei ab ho- 00 «099 S. STF.PIIANl CRANDIMONTKNSIS miiic nlriljulio inall Donuin cnini bi afJsiJ, Deus A »<>" Jiabilus toliij^atur tliuJ solumnioiio. facil, lanluiii rniiii Dcus honii' ncin diligil, quia luiic graiuialur cuiii ab «o sua gratia libcnlcr accipilur. Hkp. XVI. — Quid sil reiiluplum evangplicum. Idcirco vull Iiomo habcre lemporalia ui < t in ipsis gaiiJeal, el indo Tiverc valeat. llniiiii ;r ee sreculum relinqucnti, eumquc sequenti, quolies ei iribuit advenientes viiicerc tcnlationeii, prolegeus eum-abaliis a quibus proslerneretur, si advetii- rcnt ; gaudiiiin quoqiie quod balictur de victoria qux agiiur, fidcique conlirmatio quant lunc Domi- nus iideli suo de salute tribuit, vocalur a Jesii " Citristo centuplum in Evangelio (A/ai/A. xix). Ma- gis eiiiin vir bonus in eo Isetatur quod nOH habet, sed Iiabiturum se speral, quain inalus in ccnsu sxculi, si suus C3sel universus. Cap. XVII. — Quam sit horribile a Deo separari. Tantum est horribiic a Deo separari quia vix aliquis, nisi quolidie videret et alius sibi diccret, deberct «ledere quod sb ilio quispiam audeicl rc- cedere. Dcus enim per gratiam sxiam voluit esse particeos humanx paupertaiis ac niiserix ; homo vero tantum esl supcrbus atque dedignans, quod iion vult esse parliceps divitlarum cjus ct glo- rix. 1100 qiiod cst difTIcilius. IIu- mililas expclit ul in infcriori loco retumbal.ir, ibi- qiie citius quilibei adfuerii, cum ad niipl as veiie- rit; supcrl.ia vult ul in altiorcm nsc^ndalur : quod est laboriosius. Ac propter Uxc omnia Jesus Chri- 6tus debet laudari, quia mioime dixit : « Opulentior vel eloquenlior, sive fjciiere nobilior , rnajor eril in rejjiio coelorum, » sed miiiori mujus promisit {Matth. xviii), quia facilius est ininvii quam au- geri. Cap. XXI. — Ci»r ($omo damnelur. Magis vuU aiiquis sequi diabottim et qiias admo- net angustias, quani Doininum, et rcqniem quam prflecipit : proptcr quod hono justc damiiabilur. Major enim labor est mentiri quam diccre verum, quoniam mendacium vull abscondi et opcnri ne agnoscatur, vcrita? vuU manere noda ei discoo- perta. Jesus Cbristus consuHi ut intreiur per oi.- lium in ovile ovium (Joan. x) : quoJ iaiiliusest quam cum diabolus insinual ul iiluc aliquis ex allo corruat. Cai», XXII. — Quomcdfi fideles hujus iCBruti curam fupra Dominum ponaul. Dominus suis imperat (idclibus, ul eum dilijjere vaieaut liberius, quatcnus hujus saecuU cu:am su- per eum ponant et ipse erit corum di^pensator : facilque majorcm miseralionem, qnoniam eos inde lii)erat, quam si dicerel : < Quidquid vobis neces- T«i«0. sarium est procnraic, el posica dlligite n>e. t i^AP. ^Vm, — 1>« /Sde jinti quam habet in Do- C Cju>. XXIII. — QMOmorf.9 inislUgatur dulcedo divi- nornm pneceplonim. Oplime poicst intclligi magnam esse dulcedi- nem Doroiui, cum ejns prxcepta tam dulcia iion- nuliis sinl homiiiibus, ut eos odisse faeiant quoJ in hoc saeculo magis diiigiinl, uxores et liberos aique alias possessjones. Iii hoc quoque scire po- lesl aliquis nunquam eicccos in regno cceioiuta compassionem habituros de perdiiis, quandoqui« dtm eliauj nunc in hac vita divinus amor facil jubtos oblivisci quos socundun) sa:cul«ra dilige- Lant. Proptcr hoc ciedit vir juslus polius quam pro- pter aliud quod Deus eum in coiio secum regnare faciet in pcrpeluum, quia tanium Dominus se di- giiatur humiliare quod lu viro justo qui vas ler- ruiium cst, et in hoc sseculo dignaiur habitare. Ca.p. XIX. — De dilectione hominii ergu Deum. Nlhil ex loto corde potesi homo diligere, nisi Deusn solummodo; si enim muitum aliquis quod- libet diligat, nequaquara pro eo deserel quin aliud ccncupiscat. Non igilur illo amore totum cor adim- ^iclur, quandoquidcm adbucab eo amplius capitur, bola vero diviiia dilectio totum iliud adimpiet ex- pcliens inde cupidilalem. Cai'. XX. — De dutcedine mandatorum Dei. {. MuUum deberct unusquisque mirari duicedi- neiu mandalorum Dei. Si enira Dcus homini uice- ret : < Nequaquam tuam orationem exaudiara nisi iiiagna gens audierit duin rao rogaveris , neque iuam eleemosynam recipiam, nisi dum eam fece- ris a mullis videalur hominibus, » difficile ei foret seiuper congregare populum, quando vellet f.icere bonum. Sed cum Deus bonam in abscondito lieri jubei, mullo facilius est quam si dicerel : < Nul- l-.itenus iilud accipiatn nisi nb omnibus vidcatur. » 2, Similiter levius esl ut aliquis sit pauper et humilis quara superbus et dives, secundutn o|>era quae requtril humililasel superbia. Iluniiiilasesigil ui tcasus hal)ilu3 contcran itur, superbia vcio ut Cap. XXIV. — Qualiier hotno Dominum inye.iire potesi. Multo levius est homini, si ipse inielligeret, quia D meiius poiest prope Dorninum invenire, quam si abiFct euio longius quaerere, id csl in semelipso, quem habel propius quam aliad. liomo vero tain insipiens est quod magis vuU quae.a-re gaudium et requjem exlerius in nibilo, quam in semeiipso, ubi repcriret : nec vull aliquis faccre gratis, quod cer- tissime scil sc faclurum ingralum, hoc est ccniem- nere s£culuin. Vix auiom habebii gaudium cui omne gaudium est oJiosuin, id cs( Doininus. Cap. XXV. — Qualiler homo delecletur in operibus Christi, et quanta sit virlus patientice. i. Bonuai esl delectari in operibus Chri.sii. Ipse namqoe suos inisit discipulos sicut agnos inlcr lu- po") {{Lur. x), el si quilibet alius vellet cum Itipis pii^^riaie oosquc devinccre, .iicqiiaquam agnos ad SENTENTIARUM LFBER 1102 Domiiius autem, causa majoris A Cap. XXIX. — Qualiier nomo exemplum tumat da honoris, maluil lupos cipugiiare cum agnis quam 1101 pugiiam eiiijcrct cum ursis vei lconibus. 2. £t quoniain agiius ntagiiain noii TaU;t ferrc onus, •uouera\it eos Deus a cura s.TcuIi qu£ fo- rcl eis impedtmentum, fccerunique suain in patien- tia \ictoriam. Palieniia namquc lalis cst virlus quo«i quicunque ca carel seipsum non iiabet; qui- cunque vcro scmciipsum non ha}}Ct, cuni quo l)ea scrviet? Tap. XX^VI. — De duUedine iii verbis Dei cjji- tteitie. 1. Propter dulccJinem in verbis divinis cxisten- lcm placet multum viro justo, quia nunquam tri malo ad bonum faciewtum. Quredam sunt in quilHis magna sapientia est ex- cnipiui» e\ inaio sumcre ad l)onun) facienduni, sicuti csl lioc : < Ilomo prodilioncin aliquam vel iiliud poccaium cogiiaiis, magnopcre cavel ne alius scial qui sibi illud inipediat, cum tainen sibi ne- cessarium cssi^t. > Cumqvie sic ille malum cnsto- dia(, oinnino boniim operans debet cavere iic inde se jactet, quoniam a vana gloria sibi subripere- lur. Cap. XXX. — De ilto qui in retigionem advenil quo- modo iequaiur exemplum prcBcedenlium. i. Quisquis in religionera advenit, si non valcl cxemplum sumere ex bono quod aliiis operatur. buil Doujinus homini tcrminum benefaciendi. tum- ^ sa'lem ab ipsis maiis in quibus exstili», sume- qtie Dcuin malus accusct quod lioissui diem igno- jct, boiius cuin laudal ct dicit iii corde suo : < Deus, quaro facis magnam miscricordiam, quia minime vis ut suam luurtem sciat aliquis, scd scmpcr eara coram se tencat, ut unusquisque mclius in requie lux dilectionis inlciitus eiistal ! » 2. Non enim forei siinilc Deum tanlopcre vclle, quatenus Iiobm) scnipcr sibi serviret, si finem scirc tribuerct, quaiidoquidcm ab illo sescparat cum diem vel horain nesciat. Tantuin placel virojuslo, quia nullam sibi Deus intermissioncm beuefaciendi tri- buit. Quod si quis ei dicoret : < Una die permane, nc bonum opereris, > tantunidem valeret ac si diccrctur : < DisccJe a gaudio et in ira coo- C ^"^'""'^' *1"^'* "^™** P*^'^^^ ^'"^^"^' *'""' *'''l"'^ '" "^ consistit. re dcbet excmplum hoc niodo, quatcnus tan- tam sollicitiidinein, tantumquc hborcm quanlum pro suo incommudo tolcrabat pro sua ulilitate bU- stincaL. 2. Donus liomo debet seinper luqui de Dco vel cum Deo; nam in orabione sua cum Dco, cuin pro- xiino loquitur de Deo. Cap. XXXI. — Jgnorantia vel eacitat delictorum. lu nulla re polcst aliquis mclius lua impcdi- ineiita videre, quam in hoc quia non cogiioscit ea. Abundantia quippe dclictoi-um impedit ne videan- tur; tunc cnim cogiioscuntur quando delcla sunt; queinadmodum toncbra;, cum aliquis inde egressus siste. > 3. Ciux enim Christi sua rcquies cst, malus ho- mo dicit c conlrario : < Ad Dcum converteier, si dicm Quis mei scirem. i I>c hoc sibi credendum non est quod iii se Deo serviret, si sciret absque dubio sc adhuc uno anno victuium, quandoqui- dem ab illo discedit, ct non csi ccrtus viLe unius diei. Cap. XXVII. — i\e aliquis terminum interponat ad Dei scrviiium facicndum Grandis esi admiraiio, cum Deus sempcr bomini sit nc-cessaiius, ci semper ci vclil et possit auxiliari, tur cum semper homo non diligat. Cumque sine line veJil homo a Deo salvari, ct post mille aniios iiolil a gloria ejici, injuslumcst ut aliquis terminum vcl intci positioncm po.nal ad ejus servitiuDi facien- Jiini. C*r. XXVIII, — De veritate proferenda. liic qui veritalem ioquitur, Dcum deprecctur ut esni sibi dicerc tribuat veraciier. Mcndaciter enim ■taiii«i(«u, iiisi operibus leneat quod ore pronunliat. QiieinatJtnodopj est dum in Psalmo dicitur - Oculi tuet jtemper ad Dominum {Psai. xxiv), quamvis ver- buin Dei sit verax, quisquis illud loquilur men- titur , nisi cum Deo concordet , nec bonum ibi bonum est, dum iu corde suo minime placet. ^^11)1 L Cap. XXXII. — /; modo audiendi verbum Dei. Qui verbum Dei audit, si bonum habet ani- muro, piins accusat semctipsum ex eo quod audit. Si autem malam habeat voluntatem, re- movet a se accusatiooem retorquendo supcr alium. Cap. XXXIII. — Qualiler te aecuset vir perfectut in bonis qua nperatur. Perfeclius est ut aliquis scmelipsum accuset in bonis qux facit quam iii malis. Quis enim nesciat, dum malum pcrpetrat^se culpabilcm csse? Seddum bonum operatur, lunc sapienter cogilet quanta mala in se retinet, ut inspiciendo culoas virtnles ]) cum humilitaCe custodiat. Cap. XXXIV. — De cogilattone quam debel habere aliquis in dulcediue consitiorum dtvinorum. 1. Multuni deberel cogitari quam dulcitcr ct abs- quc difficullate Ocusconsulit homini. Facilius ciiim possct semelipsum unusquisque discuiere ct quid intus habcat iiispicerc, quani aliiiin : propter quod a Domino prxcipitur quia levius esi, et major uti- lilas. Diabolus monet e coiitrario ul bomo descrciis suum oculum tiabem habcntem,abcal purgarc alic- nuin ; inultiquc ipsius consilio malunt longius abire el in tumullu mancre alterius oculum curaiido, quain propc remanere ct in pace consistere semet- ipsos disciitiendo. Non est autem simile ul qui alium icpreheudit de eo mide culpabilis est inagis \m S. '^.TnfllAM CRANOIMONTLNSIS tm »|)sr!, iHiid cx cliarilale facial, jed odio vel invidia A fi nialurM aliqiiarido, ciini siljj plac';t olccmosyiia» sou inani (,dQria. 2. Idcircf) rcclurn ffil consiiiiim quolies aliquis incipit murmurjrc adversiis alium, qualcnus ad «emelipsiim redicns suas inspicial cogilaliones , dicta quoqu« sua el facia. Cuniquc sc bene discus- •erit, videbitaliiim dc qiio murmurabat tam procul anle se currere quod nunquam eum conseqiii pote- rit: et placcbil Domino, quod sibimelipsi displice- bit. 3. Estetiam mciius nt aliquis vincatur et vincat, quam ut vincat, et poslea vincaiur, sicuii militcs in prselio majus habent honoris qiii primitus fiigiendo, po.stn)udum vero rcverlendosuos vincunl inimicos, quam alii qui fugabant et postca devincuntur. €ap. XXXV. — Qualis debet es$e quisquis e»t in via Dei. 1. Observare debel quisquis est in via Dei ne se iorpo;c retardet, neque superbia corrual. Nullus rnim in agrum messis vcniens lotum habet onus suum ad primam spicam, nec sanctus Pelrus totum suum peregit lucrum eo die quocrucifuus esl : diu spicas collcgerat, scd tunc suum inlegravit fascicu- Iiun. 2. Prima quoque via qua ad Deum pcrgitur est poenac forinido, cum iii tantum aliquis Dominum pcrtimescii quod iiiferni limore malum agere dese- ril ; quod bonum cst. Nemo vero debet in hoc de- B tribucrc, .id orationes pcr^fro, cl ali.i qn.-imi luri- nia ; scd cum ipso descrit inalum el bonmn quod agcrcvalf^t proptfr meliux, scmciipsum Donjno iri- biiciis, iicqiiti inm magnastamquc accptal.ilet Deo clccmosynas facere. 2. Nam cjp.leri cleemo.synarii , qnamvis ma- gniim censuni prxbeant, semper aliquid vcl semcl- ipsos, vcl aliud relincnt. Deinde ciiin homo se re- liqncrit et ad po-des Jesu scse projrcerit, propier scrnioiicb illius aiidicndos cjiisque volunlalcm fa- cicndam, nequaquam ei Dominus praecipil ut itrrnm 3d Marlbae soUiciludincm rcgrodialiir, id est ad bonum quod in saeculo facere possct. Pliis onim laudavit Dominus IMariam pedibus suis as>ident(;m cl illius verba auscultanlcin, quam Marlbain, qux niini&lrabat et sororem suarn niliil ajjcre rogilabal. Tamer) Maria tiinuit ne Doiiiinu.s sibi diccrel : « Snrge et adjuva ilhra : > ilc vcro min me dixit , imo defendil cam, et aii quod melius isia, et bo- niim faciebat illa {Luc. x). '■^. Dcinccps cuoj vir boiius, qucm Deus propter se laudandum elegil, bona corpo:ali;i recipil quae sibi a saecularibus afferuntnr, iiihil dc alienis accip l, »cd ei sua redJuntur. Neque cogiiat : Ille vel ille nie procurat, scd Deo soluinmodo gratias refercns pro 6uis minislratoribus orai. Deus enim propier bonos omnia facil, et sustinet et procurat eiiam malos, qui nihil habent juris in membris quse p^ s- sidia remancrc. Mclius est eniin Deum diligcre ac C sident quoniam a Deo 'discedunt, nedum aliis iii bona opera faccre arnore justili*, quernadmodum Martha facicbat, quae Jesum Cbristum bospilabatur . cl procurabat propter araorem quem illi defercbat {Luc. x). 5. Supcrbia lamcn aliquando prsecipiiat ho- Biinein ab hujusmodi bono. Aliud autcm his om- nibus habctur praestantius, omnem saeculi curam •oblivisci, el in Deo solummodo deleciari. H oc esl l>crfecta charitas a qua nunquam aliquis damnabi- 4iler corruet, postqiiam eara semel habuerit ; quis- -quis auiem cam possidet in tantum diligit Dcum, ^uaiitum videiur 8ibi non posseeum diligere. Quo rebus, quamvis babcant poleslaiem ad majorem damiialionem. Cap. XXX VII. — De Chrisli pauperibtii. i. Chrisli vero pauperes qui semelipsos reliquc- runt et majores eleeraosynas quas poluere fecerunt, nihil habcntes proprium, nec se riec aliud, magis dfibcnt gaudere, quia nequeuni eJcemosynas dare, quam si rursus eis potestas tribuerelur. Est enim aliquis qui Deum amitiit propier bonum qood agere valet et agit, quando de Dto loquilur vcl eleemu- synas iargiiur, quae sunt bona opera, et ea piopter vanam gloriam operaiur. Sunt alii qiii lucraniur enim ardentius eum desiderio spiriius amplectitur, Dominum propier bonura quod nec agunt , iiec coamplius sibi videtur illum araittere, el a se Deum ^S^''*^ possunt ui sibi videiur, sicuti sunt isli pau- eiongare. ^ P^i^es Christi, cum alios conspiciunt eosque juvan^ i. Non enim vuItDominus ut in hoc saeculo vir jiistus satielur amore suo, sed semper habeat fa- roem silimque justitiae. Ei sicut pater filio po- mum afferens vcl aliud, rctrabit illi capere vo- lenli causa majoris coramotionis , sic Deus seinel- ipsum retrahit se valde diiigentibus causa majoris incendii, sed semper eos de«erit sua gralia conso- lato». Cai». XXXYI. — Qualiter vir jnstut eleemosynas eccipiat, 1. Pcrfeclius est viro justo elccmosynas unde vi- vai accipere, quam donare. Hoc modo duro aliquis ^st in saeculo, in potcstaie sua, potest agere bonum voiunt, nec v<4!ent agere, quia non habent. Uiide Deus ill s impuiat quod omnia fccerunt, propier bonam volunuiem : et fortasse si facullatem babu- rent, bonum cor amitlerent, niliil enim ita boiiam voluntatenQ geirerat sicut spiritualis pauperias. 2. Sed adhuc isti qui liberi sunt, si rursus in- quiiant qualiter eleemosynas agere valeant, non se bene reliqueruiit; et simiie est eos aliquid reti- nuisse unde eas faciant. Si enim se bcne reliquis- seni, nec pedera, nec manum, nec aiiud ffiembruoi Iiaberent, quibus eas facerent. CiP. XXX VIII. — Qualiter pastor erga subjeclot te habeat. \. Verumtamen pasior, cui licel, si ^uid exie- i103 SKNTENTIAia.M LIBER. HW rioribus triliuil pauperibus, tmic oinnuio ca\cal ne A qiialibel re possessa alius inde (lanuiuin habeai, interioribus noceat, quaniloquiJem omne boiuim quod agil est commune disoipuiis, caule debet ob- •ervare ne illud eis aur.T.a. Quiiiam enini si vide- rent eleemosynani iribui, iiiianivis lunc es plaoe- ret, posiea sibi (' spliierti, i!uin guulilet ioJige- reut, conquerentes dicerent : < Propter lioc quod pa! Et hz>c est nalura viri sapientis quod luiic, cum bonum operatur, pcnitus caveal ne sibi vel alii no- ceat. Ckf. XXXIX. — De relributivne juslomm qui caterit prabenl bonum exeinplum. Quitquis bonum ostondit cteuiplum, de cunctis audienlibus bonis cl nialis suain liabet rcinunera- vcl ipse a Dei praecepio discedat. El seniper cuni aliquis ^ult peccarc, siiper oniiiia dainna debcrel lioc cogilare : < Nunquan» boc faciani ; anior nain- que divinus uide niihi ininuorelnr : > ct hoc liinore a Deo prolegerelur. Fortaret etiain vtrrerundiam anle pcccatum, non peccatum aule verccuiidiam. Cap. XLIII. — De giatin el bonitale divina qua quisque visitatur. 1. Deus iradil bonuin suum unicuique homiiii lali pacto, quasi dicercl ei : « Cum hoc bono ausi- liare niihi, quantum potciis, et si juxla facultalem luam operaris, cgo qui Deus sum, perliciam quoil tu faccre neqnis, gratia mca te salvabo, ct quoJ oninia fcceris impulabo ; si vero cum hoc quod libi lioueiQ : de bonis, quia eum sequunlur; de malis, ^ coininisi niilii non scrvis, si amplius libi traderem, quia nolunl eum soqui , et sua sponte faceront. esset in perdiiioiie Deus aulcm illi iinpulal eos oniiies salvos fecisse; pax enim qunles. Sola aiiUMii clccinosyna nun(|iiani 8l) illo (libccdil, si ab eo pcr|)cnnla fucrit • imo pracccdil ct aiiimam po6l sc poiiil, |ir.i-paraiis cly pcum suiim conlra dxmoiics qai voliinl irrucrc, rosque repcllens, dicit eis : • Nuiiquid fiic mr noii toiispicilis? I l*ostea dicit aniina.* : < Ne timcas » Tandera ad judicium anle Dominum venicns di;rbo- lus liuas narrat accusatioiie», diceiis ; < Sic ct '^ic nieum operata esl obseqaiuni.i Elecmosyna respon- det : < Quidquid fecerit, ab omnibus pcccatis ejus immunem facio. > 2. Oonum esl igilur iit lalis socius acquiralur Est vero multum avarus, qui Jcsu Cliristo panem el vinum deacgat, quod nequaquam suum cst nisi propier dispensationem , quandof|uicrilius ihi:m: suis cognalis Quamvis cnim sancla Sciipliira ini niine prohibeai propinqsornm auxiliuiii, ioio coii- ccdat . tamen earnalitas trahii homiiifm al iHuin amorem, quo sinistra subripil aliquid d' ilrit. Quod Jesus Chrislus prohibct. 2. Praeterea bonum csl siiccurrere cuiictis aiixi • iiiini poscentibus, orphanis et viduis, ccia- tur, ne ipsum dcserat donec perftciatur. 2. Hnc ralione quisqais caus» oraiidi Jcrusalcm aut quemlibet sanctortim adire desiderat, priuii de- bet meditari universum obscquium quod Ecctcsia* sux in oblaiionibus cxlcrisque rcbus factunis e\M, dum imniorabitur in eundo ac rcJeundo ab oraiiu facies quem tibi commisi? quo vis eum defcrre? £ nibus; quod debitum prius abco persolvatnr anie- tlic nie adjuva \n isto paupere ubi raagis ailligor quam illuc proficiscalur. Nam propter qiioJlibet bo fame, frigore atque miseria, et me visiiante careo. > Stultus respondet : < Ilic te adjuvem ubi tu vellcs ' Tae sibi qui hoc fecerit, imo tibi buc vaiam au.vi- liari iinde nullam mibi repcndas gratiam ? » %. Hoc dicit operibus. Nam eleemosyna qiiani tribuii nihil ei prodesset, ut sibi videtur, nisi prius oatn ainisisset quam ab eo iieret. Hoc enim illi Dcus respondet : < Si faceres ad placilum nicum, ego te laudarcm, ct ab omnibus angelis meis te iaudari facerem; quiavcro, juxla ddiberationcm tuam, hoc agis, idipsum quod postulas non habcbis.» lia stui- tus supcr arenam xJiflcat, et quantulacunque plu- via laudis humana', dum ah aliquo dicitiir quod be- ne fccerit, lotuin indc dcfert xdificium. Cap. \LVII. — Ilem de meditatione viri sapientis. 1 . Vir antem sapiens aliquando dc qualibei parva re ineditalur : < Istud pro anima mea tribuam, sed niniis e&t minimum : attaioen secundum Dei vo- lunlaicm, si possiim, faciam,nc penitusminualur.t Si vero magiium estquod vuli tribuere, tunc om- nino vir prudens observat ne ignava electione iliud aniillat, diccns in corde suo : < Dcus, ubi inavis ui hoc tibi reddam, aut cui membrorum tuorum am- plius csl ncccssarium ? nam ilii veliem erogare. » 2. Dum hoc autem sciscilatur, elcemo«yna sudat, iiorct et (ructiiicat in manu viii sapientis Cumque suam chapitatem aliquis vcrccundn pauperi tribuit, magna miseraiio esi ut ci vcrccundc sunilitci num quod bomo velit agcrc, nequnquam Dcus consulil injuriam facerc, imo prohibel. Et ha?c esi priiiia justitia injustitiam devitare : proptcr bdc, ante oiuaia debel Elcclesiae debitum persolvere» cu- jus (ilius esl , multumque decipilur qui pro nihiio bonura operatur, quod universi faciunl qut divi nam ibi voluutaiem non inspiciunt. Scd ccrte huc moilo omne bonum quod perpetravent, ei labotem qucm in peregrinaliune toleraverit Dcus recipiet graltus proplcr justitiam quam erga suam ipse fe- ccrit Ecclesiaiu : quin etiam omne diviaum oQjciunr quod in ea fiet erit suum. 3. Prseterca cum va lit ad orationes debct hoc cogitarc, dicens in cordc suo : < Sed ego quo pergere volo? quandoquidem cum illo sancto nihil loquar, nec ipse di<-et niihi aliquid. Deus, propicr hoc illuc proficiscor, quoniam ipse tibi scrvivil ; fa^^iam ergo siiiiiliter. > Aique ciim hoc animo potest rf>iiianere; vcl si vult, illuc abire. Cap. L. — De superbia ^nam facit atiquit relin quendo proprium caenieterium. l. IIxc cst uliima superbia qux fit in fine, cuin aliquis proprium coemetcrium descrit, faciens se in alio scpeliri. Tunc enim omne honum abnegat quud in Erclesia sua receperat, ubi ▼eniehal causa consuieudi, cuni se vellct emendare et a vitiis sur- geic. 2 Nulhis cnim reciior csl pcregrln»is, quam ille no9 RENTEM!\Rl'M LIMKR llfO luj ad ecclebiani suam proflciscitur. in lioo i|iio(|Ut A <>*''• ^V. — De di/fercniia nitentiunii lujuilil-el. pulcst inlelli(;i miscricordia quam I>cus cxliibct naupcribus , (juoniam ipsi ubi dcbcnt sepcliunlur. Cap. L1. — Cur Deus peccuntibus suu secrelu cclarc COIISUCVlt. 1. Plnrima pcci aia (|iue fiuiil, proplcr incrcduli- lalcm liuiil. Quniics ciiiiii aliquis vull peccatum fa- cere, ilivinum ei pr;i;cfpliim ilicil (contra : « Ne fa- <-.ias. » Et a conscicnlia rcprchenililur , cl hoc lo- lum (liscrcdil liomu cum peccal. Nam quirunque |)eribil, nuii(|uam gaudia crcdidit ccfileslia, nec poe- nas inrcrnalcs, (luainvis diccre audial, vcl in Scri- piuris legat,.sivc ca;lcris annuntict. Nun ciiim ma- vull Deus ab inimicis suis secrcla sua cognosci, qiiam aliquis sacenlaiis honio a suis malcvolis ct a quibus (luoiidic inipiigtiatur. t. Deus autem ciim sibi placct, conlirmallidclcm suuni in lide el in dilcclionc boni, aliqiiando plus, aliquando minus. Cumque iidcs iila alquc diU^tio clongatur ab oo, sallein reminiscatur quod cam sc- mcl liabuerii; ct eum ibi Dcus reducci, si se a malo cusiodiat Cap. LH. — De illo qui iu pratenli sua bona recepit. Nihil esi pcjus homini quam in hac vila habuisse oninia bona sua , niliilque mclius ({uam haliuissc omnia mala sua. Illo nainque qui oinnc bonum siiu!)! habuit, quaiitumcun(|ue duravorii, in transitu fuit, gravius(|uc suslincbit anguslias in qiiibus fuc- rit iii aiternum, alius qui mala pcrlraiisiit cum ..,..,. . . ... . , 1 r. Cap. LMl. — ISc altquis defiuat operan boiiutn dum majon gaudio booa iccipii, et omiiis labor quem C pernumet in criminc. \. Univcrsa opera qu:R tiuiit, bona vet niala siiiit prnptor inlciitionom. Judas auicni ct Juda:i, quan- tum potucruiU, de niorle Cliristi tractavcruiil, uiide muiidus rcdcmptus esl; nihilqiic sibi profuit, quo- niam prava crat intenlio. Saiictiis Pclrus ct alil discipiiti Ooniinu moriciitc conlrisiati sunl, ncc in illa tristitia damnum aliquod habucrunl, qiiia boniis fuit intelluctiis. 2. Propter hoc otiam fit pictiira crucis, cum Adam ad pedos orucifi.vi dopingitur. Ipse naniquc desigfial omncs juslos qui cranl in infcrnu prxstulanles muriom Jcsu ad suam libcralioiieni , iriultumqDC sib: placuil cum oain ipse perluiil : piopicr quod .\dam Icvat manus ad Dominum pr;c gaiidio i\\u\\ B habct, quoniam ipsc csl in crucc. Mator vero IVi cl sanctus Joanncs cvan^relisla, qui juxia pingunliir, Iristcs oraiU dc passioiic ipsius ct cis sua salus displiccbal. Tantiimcst homoncscius in hoc s;ccuii)? Cai'. LVI. - Qutr fiiil infirmilas sancli Puuli. Inlirmilas sanoli Paiili crat sibi Ct3v;s virtuluiu Sicul cniin aliquis divcs ihesaurum suum rescnai in quodam loco sccrcto, luio cl valido, cl postca firmat oslium , rie quis fur ingrcdialur, ila fccil Deus in diloeio suo Taulo. Misil in eo tliesauros sapienti:e, ct posimodiim firmnvit oetium , ciavoin iiide dcforciis : cumque cam Apostolus ab co ro.qui- sisset, iioluit ci iraderc. Thesaurus enim minuuro- tnr, si oum Deus ab iiifirmilate sanarct. {icrtulit placet ci propter rei|uieiri in qua pcrmanot. IIoc Abraham rospornlit divili qui cruciabatur in infernu : t'ili, recordare quia rcrcpisti bona in viia Ina, et Luzarus similiter tnata; tiunc autein hic coti- solalur, tu vero cruciaris (Luc. xvi). Cap. LIII. — Ratiocinatio subtililalis divini cxaminis. Si qiiis electurum murialur ante jiidicium slaiiin- que resurgat, foccriique pcccaium aliquod uiidc sil ei neccsse purgari, laiitam pocnam tamquc loiigam in uiio momcnto temporis moricns siislincbil, quan- tam alius tulcravit pro codcm poooalo, qui mille .iiiiiis vel co aiiiplius perniaiiscrit iii ignc pnrgalo- no. Nisi ciiiin ila essot, tempore Dciis indigcrol ad suam juslitiam facicndam , ipsc vero plus polost agercqiiam humo diccre vel cogilaro. Cap. LIV. — De falua anxielate stulli I . Slullus esl anxiiis de boiio viro quid agal, duni vidct cum in unu luco inaiicntcm, iicc aliqind opc- ranlcm ; in hoc aulcm possel aniinadvcilere qnod Esi aliqu'S cui oonvonit bonum operari cum cre- duliLiic pcrdondi. Quisquis est iu uno criminc no • Icns illud rcliiiquere , nequaquam pro C6 descial bunum agorc quod potcrii : iino illud inolantius fa~ ciat tali intcntionc ut iii cordc suu dicat : < Dcus, cgo boiium istud opcror, sed ceilissiinc scio me sine fine damnandum, si in hoc pcccato dcprchen- susfuero; sed idcirco bonum laciu, ul des inihi criincn odio habci^e. t Et hac fidc Deus illum eriicL a poccato, cl tuno umne buiium suuni rccupcrabil quod primitus feccrat; alioquin si pularet se sal- vaiiduni cssc cum criminc, despcratus csset. Est cnim spcs iit boiium opcrando salulein aliquis a {) Deo pr.Tsiolctur; a spe cccidit qui maluni agcn.lu se salvandum arbitralur. Cap. LYIII. — Ve ansiduitale slulli mahun opcranlis. Pejus operatur in lena slultns cui cniditur , (piam cxercilus alienus. Exercilus cnixn brcvibus dicbus abit,ct a stulto longo lompore devast.iiur. aliquis laburalor m ininima porlione tcrra; lola die Hinc Saloinon ait : V(b lerra:, cujus rex est puer! rcpelit quid faciat, nulbque cst necchsitas ut sit {Ecde. x.) otiusiiS. Cur crgo cogitaret dc illo aliqiiis, qui cum Det/ permanci ct cum Dco ambulat pcr ccclum ct per lerram togilauoiie, quatciius ci dosil opcralio. 2. Nam quolibct angusto luco vir buiius spaliosc consistil proplei cbariiatem quaii) hospilatus ost; iiialus aiitcm ab universu rogiio capi noii valcl, imo injiiieisti.cie,propteriramquamfcit ad\crsiisa'iun). CKP.LW.—Qnaliier aliquis debet mtindum relinqueie \. Omnia pccoala displicenl DoMiino , sed penitus ci displicot, cum aliqui» peccal sp;; boni faciendi. 2. Verbi gralia, quisquis aliquid opliiniiiii vult agere, scilicot relinqncrc saeoiiluni, vcl aliud (luod- lilK:l, ci spc luijnsmodi prjii^ fatil unum do oiiiiii- nibiis, ']iM;ns iii cuidc suo : « Diiivcrb.i pcccal.i in ffil S. STEPIIANI CKANDIMONTKNSIS Hl=i «liiibus niaiico biinul relirifniam. > Tunc quasi iii- A Cah. LXll. — De jut ilia. Oniuc. (\u(u\ lionio expeinlit forftsibi nec^Mtnuiii lerdicit Dumino ne si: atJ lionum pcrdueat f|iioil cogitabat, facitque simiiitcr ac si aiiquis in liilo Tolutaretur, cuin s*-. vult balnearc ; d«-l)frrc( aiilcm potiu^ s(U>.s pe.ltis abluere, ut ab.squc kordc baineuin inirarel. Cap, LX. — Tructatus de. utrtrn. 1. Oiiis(|uis usuram atcipit, dclinquit : et qiii eam liibuit, siniiiitcr hoc modo. Cuni aiiqois im- inodcrantia sua fccil expcnsam quam sua nequit t /ieiare facultas in cibo vel in vostibus, sive caeleris icbus, possotque vilani suain qioquo inodo cum re possessa sustenlare, poslinoiluin propler iliam su- pciflu^lalcm pergens aii feneralorcm, simililcr per- cat in censu qucm iiti iribuit, quemadmodum allcr ut cx jiislo p^i.^^siderct ; sin auli-in, »alt<-fn illud quod juslius iialieicl, iii expensaiii paiiis iiiitteret. S»;piu& eiiiin elecmosynai; de panc quarn de c«leri» rebu» liuiit. Kl r|iji non vall oninc nialum relinquere ad pix'scn3, tamen qiianidam partcni descrat. Sic debet vir sapicns maliim lioniiiiem ducfre. Cum eaia oinninoconverierc non valet, demonslret ei qualilcr in ipsa nialili.t quoiiijict bontini fariat, et ciedel sibi ci melius qiiain si dicerel ci maiem univer.>-uni rclinquoie. Cap. LXIU. — Quomodo mile!, in expeditiore $e habeal. 1. Mirahilis scientia est, inullumque Deo pi.icct. quiaocipil. Nulliis eniin unqiiam inopiam liaberet, " iii liomo, dum malis iiiterest o|ieribus, a nialo &e si iii niodcslia porinancret, el uiiuni criinen impeilit euiii in aliud , nuiiquam eliaiu sine i<:opia fiieiil qui i-cinper suos redilus, antequaio illos iiabeal, expcndit. 2. Mullis modis in usura dclinquitur, sed ab eo penilus, a quo pignora capiuiitur. Postquam cniin ca stisccperit circa fincm vit» suae filio suo vel cui vull ea relinquere, dicil ; hoc vero dicil operibus validius sermoue loqueniibus : i Fili, cgo nioiiar, et Deum iinpugnavi, quandiu vixi, nec miiu suflicii, s£d te vicariuin pro me relinquani , ul ilium cum hac eadem usura impugnes. > 3. De isto potesl dici quod, eliam postqnam nioi- conlineal; quod polcsl boc moilo fieri : Miles in expcditioiie proficiscens causa dornini si:i naiuraii» cui se non valei sublrahere, si M:lt Deo adhaercre, dicat lioc in corde suo primilus : « Doniine Ueus, iii hanc cxpedilioncm ibo, seJ vesliuiu milileni ibi me fulurum assero, nihil in ea nisi vestiuui ager« voiens obsequium, dissipare nialum cl iiiquirere boiium liiiic et iliinc quanlum polero. > 2. Cum hac inlenlione abire incipiat, praecurrens ac si ^ellel oiiinia capcre, qiios autem vidcrit faciat cos fugerc nc capianlur ; aiil si alius coi capere volueiit, miles Dei prior eos capial, el posiea sol- ral, suosque socios a malo defendat, elalios, quan- lousest, adiiuc foneralor est, el assiuue peouiiiam mn> potcrit : cl ita polest esse monaclius clypeum Kuain dat ad usus-am. Quidquid enim lecipilur pra;- ' q^^Wq deferens, et reddere quae Caesaris sunt C-,«sari, ler id quod coinmissum esl, usura est. et quse sunt Dei Deo {Matlk. xsu). 4. Rursiis aiiquis haereditale peccalum palris re- 3, Sed peuilus unusquisque caveat ne de rapina quirit, decimas quas absiulit vel aliam terram : cleemosynas faciat; amplios eniin peccal aliquis quod lanlumdem silji valel ac si infernura liaeredi- eain pauperibus tribuendo quain aliis auferendo. tale postularel. Sciat auiera indubitanler se nun- Ouni enim iilaui auferret, nialum esse non dubitat; quara illic adfuisse; nam si unum tantura ntornento ililc exstilissct, nunquara pro universocensu rauiidi illuc redire vellet. Cap. LXI. — De viro sapiente. i. Vir sapiens scrmonem suum considerat, aiite- quam illum proferat. Slultus vero qui minime ra- tionem suara providet , dicit aliquando cum audit Lona opera allerius : < Multura debet Deus huic cum autera eam paupcribus erogat, iude se liberura putai csse, et sic a Deo recipitur, ac si quis coran» paire filium interficeret, el postmodumei sanguiiieni ad bibendum cura scyplio aureo deferrel. Est etiai» majus petcatura auferrc quam furari, quia majcr est superbia. Cap. LXIV. — De nllione inimicorum. NuUo niodo valet aliquis tam bene se ulcisei J« esse gralus, (jui tantuin boiium illius amore opera- ]) inimico suo, quara boc illi auferendo cum quo sibi lus est. > 0 slulie, cur boc dicis, quod Deus hoiniiii iJe bono sit gralus? nunquid Deus ent gratus ho- iiiini, quia videt oculis vel ore loquitur, vel incedit pedibus? Sed bomo Dco gratias agat, quia sibi tribuit pergere, Io Er- ral qiii hoc didl ut hmno suam utililatcm operetur, cura a Deo discedit et infernuin acquirit. Nonne quisque se deceptura arbitraretur, si tantum quod- libet mcrabruin abeo auferretur? quid ergo de illo lict qui corpus et animara suani inierficifi maluin ingerit ; si vero malum pro malo ei rcdda- tur, inalitia augebilur, nec inde quisquam ultus fuerit, imo eam adauxeril. De boc profeclo nemo se vindicat quod pliis augei, quam minuat. Qui vero bonum pro malo suo reddit inimico, lunc de raa- lilia se plene ulciscitur, quia destruit eam, auferen» ei locuin suum ubi manebat , videlicet iilius aiii- mum qui aliquando ad bonum converlilur; aul si non convertitur, pcnilus ei pcena infeniaiis augetur, el inde valde uUus esl. Cap. LXV. — Qnaliter fiat oblatio altarit. 1. Dominusdicil in Evangelio cuilibet offerre vo- lenti : Si offers manui tuum ad altare, el recorda- tus (ucris quia fruler tnut hahet aliquid adversum 1113 SENfENTIArxLM MUFR. Uli '.e, relinque ibi mutius tuuin anU allarc, el vade prius A l'eo ccn^um cum quo Dco serviam, vel unde eleeiiio- reconciliari fralri luo {Mullh. v). Iloc auleiii duo- synas raciam. » uui inodis clebel iiiicliigi : iilc iianiqne qui fec.t iii- luriain juslo judioio Jel>ol p;icein inquirere, nec magnam fecit pertcciionem, imo iictcan-i, nisi lioc agereL i. Cum aulem aliquis sibi injoriam feotTit, el poslea racior ejusdeni niaievolus ruerit, (unc csi peiTi-clio ul pacem inquirat. Sic eniin Josns Cliri- slusegii in cruce : prius suis crucilixorilius condn- luric, untequam ab iilo rcquirerrnl. 1'roplciea dc- bemuscrcdere quod similiter in ilto scrmone cv.-^n- geli. 0 pra;('ipit ct vult u( ita liat. 3. Ruibus quisquis alii feceril injnriain, si |)o- Stnlet ab co veniam, ille vcro nullo niodo sibi velit indiilgere, Dcns vertil senteutiam su|H!r isiuin de maiefa< lo, ncc^irupieraiiud [H^ccatuin quisquam L-eo ilemandat ne sibi induigcat, nisi cuni »r modo, quatonus oi dical lioc : 1 u itaiine, fratrr, cum ita sis pauper, quo pretio pedom, vel qnodlibet nienibrorum tribneres ? > forsiian res- pondcbit : i Nullo , Duinine. > Iiem ; « Ooulos quantu censn a te erui permitteres ? • vix dicct : « 1*10 tanlo. » Sapicns vir potest ei dicore : < Mul- tuni igitur rs dives quaiidoquidem pro inagno ccnsu noii dnres quod possidos. • Diligcnter ilaque mcm- bia cnstodi.scd laiitum ca dilige ne perdas ca pe- rennitor in in^erno. {'.\f. LXIX. — Quatiter se habtant viri religiosi cum itliquii infert tualum. \. Ciim aiiqiiis inferl malum rcligiosis, et ipsi clainorein ad Deuni faciuiit l«'gentes malcdictioncs pro siiis inalofactuiibus, tuncquasi interdiciint Do- mino nc sumat inde justitiam. Dcus autem qui pr«sto aderat ad faciendam vindictam respondet eis : « Rcvertar itaque, quoniatn inc non exspecta- susque mutatur, aLncgat e(iain, jiirat, ignor.ms s(is, cl vos iJ)sos ulti esli» malodiccndo. » omne bonum atque seraelipsum. Si vcro in lila 2. Prius enim malefactor convonri debeiclquare peiturbalione mcriatur, credi ncquaquam dobot ut ]ioo egissct. Si vero rcsponderel se fccisse propler ideo damnetur, si anlca dum convaicsccret iion crat in crimine, cla inalo »c conscrvans Deo adli;v- reret. Deus enim est fidolis, et judicabit eum sc- cundum memoriaui sanitalis. i, Tale vero consilium forei ei necessariuni qui iiiopinin, rcligio ei succurreret ; si aulem prcpter superbiam boc cgissei, universus chuslri convenlus Deuni c\ toio corde rogaret ul lioc ei dimitteret ; ci aui illum Deus converteret, aut suam abeoju- stiiiam sine dilalione sumeret. liac iunrmitale detiaetur, ne quis eum ad sanctos ^ (.^,. l^X. - ^e liceat cuiquam, vel pastori, aul Juceret. nec alibi iiisi quominus posset. Fopnlus enirii 'cde rident, el in ecclesiis amittunt suam oratiocem ; quin etiain verberatur et omnino tur- bator ei cerebnim , cresciiquc iiifirnnLas et e&l niagiium peccatum : verumtameu in quadam doiuo ''eberet secretius teneri, teniperatc custoditus a fri- gore et a calore, ct amici sui orarcnt pro illo. Ca^. LXVU. — Se aiiquis Liicus clencos maniier reprehendat. 1. Aliquis laicus piopter peccata sua defeodeiida dicit aliquando : « Cur peccant clerici scientes Scfipturas atque secrela Dci ? » Vir autem sapiens Loc modo ei respondeat : < Amicc, quandoquidcm clerici reatum agnoscis, sapienlior illo es circa rem discipulo, clauflruni suuni exire causa orandi. 1. Paslori licet mittere discipulum suum ubiquc pro sua religione sustinenda. Si vcro discipulus Musa orandi Jerusalem adit, \el quo^libct sanctos, siia dcliberatione vilam i:uam abnegat, ignorans bonnm ad quod vencrat. Nam pccuiiiam illuc fcrre non valet iiisi diu caeieris eam fuiatus fuerit. Postreino quoniodo pergct Romam vel alibi qui sibi pcdeR abscidit ? 2. Taiidem cuin pastor et universus ctmvcntus absolvunt discipulum inobediontem causa ilUic ab- cundi, nc<(uaquam cis suClicit ut ipse solummudo a Deo disccdat, nisi simul omnes peccati sinl par- ticipes, abilque discipulus in infernum liber ut Iiujusmodi; cur ergo non caves ne iilud faoias unde D sibi vidctur, quoniarn ab cis absolulus cst. Si enim aliura repreliendis ? Scriptura cordis qnam Deiis Cicommunicarctur, fonuidaret jugiter et forsitau libi imniisil,tibi semper ostendit quid relinquercde- reverteretur. bea.<; vel agere; sic ilaque scienter peccas ac si cle- ricus esses. > 2. Certissime scias quod nunquani tibi pr<>dcrit, ti alius pereal, et tu illum sefjuaris. •Slultiuren) enim lationem iiemo reqnirat quam iilius csi, qiii paslori suu dicit : < A te requirar, si ine ad perdi- tiunem deduxeris. » Cxp. LXVIil. — De consHio dalo unicuique. 5. Si vcro pastor causa orandi quopiam pro- ficiscitur , ille peniius claustrum absque leteiita,- culo perforat, dicens aliis omnibus ut siniiblcr fa- ciant. Cap. LXXI. — Qualiter sermo dirinus auilialur. Cum aliquis scnnonem audil Doroinicuin, qiiam- vis toliiin ictinerc non valeat, tantum pioficit cuiii sil>i pbcet, qiianluiD deficerel si displiceret. Atsal- 4. Pliis conquorituF bomo multolies de lioc quod toni quisque taiituni oiiiti doberet ul inde rctinercl »ibi non expediret, quoJque Deus ab eo nunquam uiidc pos.scl aiiiina viverc, donec itcrum loqui de requircrel, quam de coelero proptcr qnod dani- Deo audiiot . qiun);uInioduni aliquis ad incnsam nabiiur. Qucmadinodum ille qui dicit : « >on lia- rcsldcns tanii-ni dc(ibo siiinii, \.t ad aliain come- ■ «iiS S. STKIMiAM CP.AMHMONTKNSIS |||6 slionem alliii^ivre possit. ttr.que CDiiii iMH:cs8a- A am.in |;oimi» plurai gau lio, cl diilrcdine alifiuanJo. riiHti esl ut ciiiicihtt laui roipori (ptaiii aiiiin%, et iicMirum diu val-l vivcic poslquain ci cihus omniiio (i<'ficil. C\v. LXXII. — De bouo quolibel, qualiier, vcl quein- admoduiH ftal. 1. Mnltis cxcinplis quis<|tic posROl anima()v<;r- tci'c ; quidani cniin radciiilo lionuin suuni nictiun- itr, quiilum autcrn accumiilant, iiuuniilli ciiani ail- «litamciili poiMinl. Quando bonuni iil rctraliencJo, iiic ciim magiia voliintalc, luiic fit ra.leiiJo ; ciim opus l)onum placct, placcrc ct delcclari est cumu- ks hoiii. Itcni nontiullis ol) inaj ireu perfeclioncm displiccl, qiiia mcliiis non cgcrunt, et ecce addita- nionta. llujusiiioili vcro bonum cumiilartim el coa- . .- • .. , /n , . , r» pot("st cx corde dimiilcre, iiiahis vcro mmimc. pilaluin ac supercdlncns dcbet homo Doniino red- B *^ « « . . . ... . • .-....„. ^ dere, qui compaiavit cuni charissiino pretio sui san- gninis. 2. Ruisns nialiim ita crescit, dum placet, sicut et bonuin : qnaniuhrem majus peccalura esl suum inimicum occ dcrc qiiani amicum. Nam de inlerfe- cto amico iiiiusqoisquc iratus est. et a Deo diinit- lilur (quoniam Iiomo indc ex corde poenilet. Tan- luni vt ro place! alicui so inimicum suum occidisse, qiiia vix iiidc valcl ad indulgentiam pervenireiel p siquam iudc cliam judicium surapseril, deinde in corde suo dicil : i Dcus, boncdiclus sis qui me dc isio ad poeniieiiliam pcccalo adduxisti. Veruiniaincn iliuhum milii placet ilium csse morUium qui mihi iioct!bal. » El dum hoc considcral, uunquam lam iongc fuit a pocnilcntia. 5. Est cnim poenitentia, ut quisque po^.nitcat, (luam Deus soluinsiodo homini pcr gratiam suam .•»tliibuil. Nam prcsbytor facieiis judicium prius pcccatorcm iMerrogal ulrum poenilciitiain afierat, VI'! ei ppccatum displiccat ? Si ipse respondet : « Mii^me poenitct, > qiiod judicium potest ci fa- core, nisi pcinilcal ? Si vero dicat : « PcenitGl me, » patest eum judicarc ct poenitudiiiem conccdere, «|uam Deus illi iribuit, vidcliccl ut semper iiidc jtoiiiiteat. CxP. LXXin. — De majore tabore quem paltlur ali- quis iu modico iono, quatn si bouum esset ma- gnum. l. Majorcn. laborcm palitur aliquis in modico ^ ,^„^ ^^ f^^iy,,^ ^^ j^j^ j„^li 5^^^ custodiuni. Sciri poicst itaque quod magnam poenam sunt liabi- Maliis vcro miniinc viill rgrcdi de tribulaliune iii qna coiisistit ita ul iiiorialur ; liinct enim ut iu inrcrno sibi au^oatur : jiislus 'julem ei duloediiia iii qua manei spi> iii.-ijoris inigr.ire desiderat Vo- tesl ctiam unosquisque ccirc qiiod magnuni cril gaiidiiiin quando ridobit liomo cum l)oo, <|uan- doqiiidcin in piaescnti tanliim esl, dnm iarryma- lur. Cav. LXXV, — De differenlia viri jusli, et nequam honiiuis. 1. In mtiUis siinl sitniles vir bonus et malus. Ambo possunl vigilare, jojunare, olc<;mosynas dare cf. alia bona quaniplnrima facere ; l)onus autom 2. Qucmadniodum si cuilibet viro ditissimo dice- relur : « Pra?bc unum oboluni ant inlerficieris, » facile pr.T;bcret cuin pro viia salvanda. Si qiiis au- lein diceret alicui paupcri : « Da mille marchas ar- genii, vel suspenderis, » stispendi possct, el iiun- quam eas tribuercl, quoniam non babcret. Sic et vir bonus esl lam opulcntiis in bono, quod minime gravalur dum ex corde dimitlit : tantum repletur indulgentia, quod aiitca condonat qiiain ab eo po- stuletur. Malus vero lam paupcr est in bono, quod nullalenus hoc valct ageiT, ncc cliam crcdere «piod a bono perfic.alur. 5. Est autem aliquis qui ob supcrbiam respuit indiilgcntiam, cum a viro justo sibi iinpcndiiur, C diccns : < Non curo ut mihi dimittas. » Qui vero rc- missiouem exliibet eam nolenti reciperc, sic agii ac si prunas siipcr caput cl humeros ei perDaret. Tjintopere snpoi bienti atque dedignanti p->no, quani si bonum cssel inagnum : nam par- \um bonum in.ninie perdiicil hominem ad pcifcctio- (icni (Jiviua; dilcciionis in qua requios csl, scd ma- giiuni boiiuin facil cuin ibi pcrvciiiio. t QuO(} si qtiis qua-iat qtiod boiiuin esl parvuin v;'l quod ma^fium ? (|uisquis boiia facil opcia, po- lcsi hoc in seiiielipso videre, nam aiii non oxpeiJit s ire. Si honum ei placet, et iti icquie maiiei dum illud operatur, magnum cst : si aulcm d>v |)iicel el in inquictudine consislil, par^uiuesi bo- itum. i.KV. LXXIV. — De iracundia el anxieUae ne- iliiinn lioininis , el de ijaudio al duludine vni itiali M.ilu3 hoino ploral iracundia et .>iixiolylo , \ir tiiri ; sed voluiilas pcccaiidi aufcrt eis forniidiiicin p«jeiiae. 2- Tam fidolis csl Dcus quod mavtilt a so po- slulan nia^;itim aliquiil quam minimum. Cum vcro liiinus aii co postulaliir, vidclicoi hujus sa'cuii di- viiis, quandoque dencgalur : majuR autcm si quis ql> eo henc peticnt daj.il sinc dubio, ^ideliccl suum regntiio: et ut lrah.il ad mclius, sublrahil aliquando dcieiiu^. Z. Quiifjiiis iii pace et gaudio sustinel, cum ne- r.;.,ia!i:) viclui non babet, nonduni perfecte esl ahPtiiKiis, .Tii;-mcii bcno faMl; sed tunc esl absti- nciifia pcifccla duiii liabct ooiam sc qiiod coriivfc iW SEMKNTIARIM I.IBER. 1118 ol irid* sc conlinet ne eo iilatur. in A iiiina qii^ feeit iii safrulo. ipii.-) iiamqiie reiiiissio conciipisti hnc :uiU'i'i in.ijdr csi r>lt>«tiiienlia. (luod alKiuis lU'- n.s api» t i <1t' rr)oniinuin plus ai^noscit (quoj cst ina^iiitiKlo lioni), vnlidiiis delinquit cum al) co tlisscntit. ProptiT linc. tam niagnnm fuit diaboli p.>ccatiini, «]uia lantoperc Domiiium cognoscclial ; 01 (leinde pcccatum Ad;^, quoniam iii taiilo bnno consistchat. Sniiilit r uni)siiiisqu(^ honio quo aiu- pliiis ei Dcus Itoua sna liibuit coiporalilcr vel spi- riiual.ler, majo om iiijiitiani facii, cuin ab co dis- sciilil. Mocvliaiii dcb*^! nninittorc m.'i},'num timortin oinnilnis boiniiiibus, quod an<;cliis boiugnus pro fon i ci danuialio nisi a Deo dcfenderclur, qiieni- uiiniiHluin iii Kvangclio, servo ani diuiitterc alu noliiit Dciis autem tam sapiens csi custos, quod bono suo malinn adjici non permillil : cnm vero aliquis sibi illud altribiiil, Dcus eiim in inaiius inimici tra> dil. Valdc auiom dccipitur qui pro liono suo rc- piobalur. C.kP. LXMX. — De reprrliensioue vcrborum stulti qnalitcr ci rir saf.icm respondeal. Alii|iiis slultus dicil hoc : i Satis cssot inihi man- sisse uiio anno in religionc , tanlianulme Dominus in lino in lionis operibus invcnircl, ct posscm esse conntons. > Vir antcm sapicns hoc modo sibi rc- quadtim inala cogiiaiiono faciiis csl diabolus, ci " sp«mdcat i Fiater, >is ut post mille annos a glo- cccidit peroniiilor. Qu'd iqitnr fiet dc hoininc qui quolidie maluni cogilal ct opcralur' 1. Majus boiiuin arbitralur nialus bonio se facerc pro Domuio cum ad tempus a malo sc abslinct, quaiu bonus duin assidue boniiin operalur. Qui- cnn:|ue ciiitn jnslior est, magis omne bonum suum (lcspic.t, (]uainvis cliarius habeal qiiam alius qiiod \i>Jcl'ir ess'w' coiilrarium. Si\d o|K'.ra qn:^' facit parvi- pciid t qiiia iicqnil ea facro nidiora, vidciiirqiie sibi lariari, quia toluni non valet agero qnod ci siti sjiiriliis volunias hUggcrit. 5. I:a fa^il IViuiinus \irum jiislum parvipenderc btinum suani, ne iliinl ainiual el iliud taiiicn tan- luni diiii;U quod nitiiu modo viill ab co separari. Quisquis a-item hoc non inlelligil, non mulliim dc ditina d:L^clione sensil. Cap. LXXVHI. — De limore riri tapicntis quem ha- bet erga bona divina. 1. Magis pcrlimescit virjiislus de bonis in qui- bus est nc se coram Dco accuseiit, quain dc crimi- nibiis qua> fecil dum es.sctin sxculo. Nain dc cri- niiiubus bene novit unusquisque quod dimissa stinl, ila lainon ut invlc poeniteal, ncc doinceps ad ca rc- deat : Loua vero niultis niodis homo potest pcnlcre, n alium inde dcspicial, aul ea ex se arbilretur ha- riasua lc Dciisprojiciat 'an iil tc. perpctuo salvct? i Forsitan rcspondcbil : < Salutcm exopin. > iiaque cnin sine lcrniino el absqne (ine vis a Deo salvari, cnr ci vis interponere tcrininiim vel intcrinissiqnein ad sutim sorvitium faciendum ? CkP vXX\. — Deconsilio dalo nnicuiqne ne a!iqui$ $tuliilia stia bona diffcrat operari. i. S'iinina slullilia cst ul honio difliiral pcccata sua conJitcri, Doniiimni cxorare, clcemosyna^ dare usiiue ad fincin vil.-e; studiosc ciiini el pro posse .Mio Duininum iinpiignat aliquis triginla annis vcl quadragiiiia, ct postniodum qiiamcitius vull ut Dcus sibi i-emillal. Tantunidcm aulem ad niinus Q deborct claborarc ad faciendam concordiam, quaii- tum elabotavit ad discordiam : amplius enim quis- quc inoralur ad abluendnni ali(|Uod quam ad con- taminanduin. 5. Postrcnio vero in nullo opcrc lanla incuiumi- tas vol lanta vis cst homini necessaria, quanta ad Deiim deprocandum, ct ex toto corde diligendum. Ciiinqui^ corpus doficit atquc memoria sibi luiiiui- tiir, qnomodo cuin exorabit ac confessus fueril T Magis cniin laborat aliquis solummodo in ociilis snis a()ericndis cum valde ioiirniatur, quam si una dic pcrgerct diiin convalescit. Ncc cst rcctuin con- siliuin cum aliquis dicit : < Ego Dcuro deprccarer, nisi xgrutarcm. > illi qut bencfecerit rcspondcl l>o- mii.us - < Cur alias uralioncs rcquiris nisi inc? Ego bcTe ; vel si dignum se creJal quia sibi trihuit Dcus D sum hic tecum, mf^uin pcragt^ns oniciiim. » Si vcro fircr»; ca: sive pulct quod proptcrca dcbcal » Deo ncgligi-nlcr cj^eiil, dicil ei Deiib : < lJ«;iic scio qua- bulvari. aut si laiidari appctat, ul indc Dco hoiio- lOiD auf rat, scii propicr aliam rcmuncralionem f:t- ciji quH:n in lioc sasculo haboat. i. .Miiliis cl:am modis aliis damnntiir aliquis pro- I lcr Dci bcnelicia, proptcr cjus sacrum eloquiuni, ci prdptcr sanctx Ecdosice sacramcnta, quoniMn arniui^ accodil a 1 ca cum sit indignns. Majorrtn rtiiin pa-iiam patietur qiii pio bono ei malop<>i!- bit, sicuii l.iUi Chrisliaiii. quain .^ui pro mato UiUiiin dainiiabilur, quoinadinoduin incrednli. 3. Cumquc Dominus prutcgit (idoloni suuni ab omiiihus iiisidiis boiinin impediciilibus, (;raliur cst ti ct umpliub pum laudai qnam quia donal sibt cri- lilcr e{;eris duiw csscs sunus. > 5. Qnin eiiam non expcdircl Iioniini ut in fiiic buo haberct uiidc sibi vcl uiia eli-.cino$yiia ficret vcl qiio invoIvcrcUir : magis citiin una sibi proiieril si .sanns oain fecciit, qiiain iniiuuic.rabilos facix post niortoin snam ; Cl \ix dili^clur ab alio inagis quuiit a soinotipso. 4. Tanluin enini slullns cst aliqiiis, quoniam oinno (|uod possidcl vult csse boiium, lani inajus (|uani iniiiKb. Voriinilameii de anima qux toium gu bcriial, oporibiis ditit : < Sil cujuscunqnn possil » iiain in polesiau iiiimici cain iradil. cuni a nialo tnr nimc 8C f usKnlii iMi) S. STtrH\Nl CKANDJMONIE.NSIS H?0 Cai* LXXXl. — De feitinauiia ud boituin jucien- \ »i'.n(;nuiil3iiitui:m,el '^o%ln:o<\niu iii ipsoDeogia- Uum 1. Oninibus horis alque xlaUbu!) iDuituin Deo placct, b', quis aJ eum converlilnr: seii dtiiu ^li- quis esl juvenis el coipiis vii id»-, sanguisfmo ft;rve- stil, oiiinino placot Dornino si quis ei servire in- cipial, membra rolrahfifii: a mal.i quodpossunt agc- re, et ad bonum ea convcrtciis. Tunc enini fil hoslia viva et Deo placens. 2. Ideoque deberel qulsquo fesiinare ad bona opera faoienda, quoniaiu illo qui unara oralioneir. amiltit vel abud bonuin, nunquam deinceps illud recuperabit, quemaJmodum terapus prccteriium re- tvo redire non vab.i. Nec tantiimmodo reddet homo raiioiiera Domino de supcrfluis cogitalioiiibus va- lulaiur. Cap. LXXXV. — Quulxle.r aliquii a boiio atiquanJo reualieiiduf, iil. 1. Esl aiiquis cui melins cst ut a bonu rclraliatnr quam a malo. Non est enim necesse ut viro bono dicalur : C;tvc ab bomiciilio v«l ab aiiis crimiiiibus. Si enim bonus est, cavcl qnaatum valel. 2. Sed curn bonum operalur, lunc debet ei dicere quandoqiie paslor a quo regitur : Melius posses hoc agf-re , quati-nus disfipulus eo magis humili- tatcm custodiat, quia reprebtnditui a;',ue rctialii- lur ab ipso bono. Cap. LXXXVL — Z)e bono humllilaiis eognoscendo. I. In hoc pote$l videri bonum liumililatis : iiul- nisque sermonibus ac maiis opcribus, sed de bonis " lus cnim tam pe( calor est, si ei cordc se bumiliat, quai deberel agoic, dum mala perpelrat. Qiiotie^ enim quisquis non agii, qiiae Dco placere cognoscit, criraiiialiter peccat : nec de hoc solo peccato valet quispiam ageie poenitentiam, n'si Deus ei rcmittat per graliara suam. Cxr. LXXXII. -— De gravi tentalione cujuslibeljusli. l. Aliquando contingit viro juslo gravis lenlaiio In oralione sua ; et ecce cum ip.se dicil : c Domiiie Deus, adjuva me, i tentationes ei crcscunl. Domi- nus vero rfspoodct illi spiritualiter : « Modo tc a ]- juvo; quaiiio validius tenlaiis, tanto melius tibi subvcnio, nuia lc vinci a leiitationibus non permit- lo, nt-c vales .ililer corooari jusi legitime cei tave- qtiiii eum Deus ju.sliim faciat. Mulluni igilur adaii get virtuies viri justi, quandoquid. m omnia deli t mala peccatoris : et valJe Deo placet quando justus sese bumilial, cum sibi tanlum placeat de pecca- tore, quia cum ocorcordat. 2. Svipeibia econtia viitiiles desiruit cum se viio bono inserit. Sciri polcsl ilaque quia malos pe- jiires reddit. 3. Multum debet Lomir.i f.lacere in boiia %ita diii vivere; raulios enim dies tiibuit ei Deus cum Cjnta gratia, qiii:.) si quiiilet malus unum ez iilis in (iiie vil3e su»! haberct, absque dubio salvus (ierel. Ma- giiuiu igitur Ciil fiaciis pigemian». q i q;iolidie Iti- rjs • quid enim tibi modo f;tceret consolatio, donec p crai.ur Dei rcgr.um, qucinadmodura raalus acquiru arigustias pcrtranseas, ei quam tibi necessarius sira inlernum. agiioscas. » 2. FiduJis auicm Deus esi, nec tai.tum vult suum Oneraic iiimentura, quamvis videat validum, ut ei 6pinta 'ie recordalior.c pecralorum qui~ bus vir re/iVjficius fuit uiiquando conuviui in soe- culo. 1. In boc cognoscit rcli^iosus peccala In qtiil.us eral in saeculo, quia contingit aliqua uieium ut defleal. ei in lanluui se accuset quoJ Deus eum faciat ab omnibus criminibus immuncm. Sed post bonum cordis affcctum invenil in se peccata iniiu- merabilia ipsa die qua defleverat, quainvis posl poeoilentiam non sit lapsus in crimeii. In quo po- test intelligere peccata in quibus erai in sacculo, quando cum Deo mininie concordabal. 2. Aliud est vincere scmeiipsum, e». aliud vinci a D scraelipso : qui vitia caicat, seipsum supcrat; qui a viiiis prosternitur, a scmelipso deviiicilur. Cap. LXXXVUI. — De admiratione ccetesliuin gaudiorum. i. Hoc erit mirabile in coelesti gaudio cum csete- ris bonis. Omnes elccti pariier ibi adluerint; nul- lus praeceJel alium quamvis prior natus sii et ubieht; nuliique videbitur larde se iltuc advenisse. Omnes enim siinul videbunt qualiter divina Provi- dentia in regno coelorum aJfuerinl, antequam mun- dus Jieret. 2. Cognoscent etiaiii quomodo pro peccaio suo illad gaudium amiserunt , quod postmo Verumlamcn Iioc inlclligat : Toties incidit hoino in hanc displicciiliam quotics ei displicet dispo.Mtio divina et jiisiilia in qua Dcus vult iilnin le- facit in ejus dcstrHclione populo, qiicm nialus op- " uere cum a-gritudine vel paupertate, sive aiigu- primebai : sit Dominus in repiobis miseiicordiam sliis qnas sibi immiliit, ut deseral malum et facal faciel elcclis suis, quia removebil hos ab iilis ne boiiuiii. deinceps eos alHigere valeant. 3. Proptcrea haec virlus esl homini rccessaria 3. Ilanc miscricordiam Jesus Chrislus fecil disci- prw cxieris omnibus, qnalenus reclo corde coiicor- pulis suis quando corporaliicr ab eis icccssit, et del cum oiniiibus divinis aclibus alque sermonibus, iiide Judam amovit. Nimis enim illos Texarel si nullumque rcproheiidat. Propria vero displiceam cum ipiis remanerct. Scd dtim Dcus corporaliler adcsset , ipse permiliebat ui J.idas expensri.M defcrret, quaienus cjeteri esseni expedili, ul cl latro occupalus essel in nihilo in auo suuin habc- Lal animum. CiP. XC. — De diviuis viiieralionibus erga animuKi. i. bialiis esl cujiis p ccala niillus videt nisi ipse, q his qui recie vivunt el Deus : h-KCcl enim una de roagnis miseralioni- bus, quas sese diliger.ii Deiis exliibct. Viiia quse habel in se, miiiime Deus dclct ex lolo quandiu vivii in hoc ssculo, sed legit ea quemadmodum legiltir ignis a cinerc ; nec ea vidct aliiis iiisi Deus et vir bonus. Cum vero Dci famulus ca cogno- scit, a semeiipso disscniit, ei illa discordia paci? esl inilium. 2. Poslrenio bonum quod Deus imniitlil iii eo pcr graliam suam osiendit populo, faciique virum ju- aluin laudari , ex hoc quod nihii ad illuin at- linel. Verumtamen omnis hoiior esl Domiiii : iitillus eiiim bonus xslimarelur, si alius \iderel quod ipse quandoque medilatur. opcra unicuique, quia ciincta sunl iimlilia ; el lau- del ca quae Dei sunt, a quo bona fiunt. i. Quisquis aiiiem hoc igiioral, sese prorsus ac- casei : pcccala quippe siia impcdituit, quuniam hoc non intelligit : Et iii nullo potcst aliqiiis mclius cognoscere se esse peccaiorem, qiiam in hoc quia non videt secrcta Dei, qu;c sunt aperliora quam dies Cap. XCII. — De magna misericordia qunm facit Deui liomini justo. {. laniam misericordiam facit Dous super uno jiisto qui diu in bona vila permansil, oum cum salvat, quanlai-o super aliquo peccatorc, qui circa rmem vilae suae convertitur. Quod si quis quaerac qiiomodo hoc csse valeat quin sit major inisericor- dia salus peccaloris, qui pro ea nullum laborem perlulit, quam justi, qui diii laboravit, nos ei re- spondeamus • t Non esi solummodo tanla aiiseri- cordia salus jusii, sed eliam majoi'. Certum esi enim qiiod in eadein peccata in quaR cecidit abus vel iti pejora corruisset jusius, nisi semper divinis manibus lenerelur. » 3. MuUoties enim videlur aliquis obi non est, t> 2. Coiruplio namqite viliorum esi in cunctis ho- II cl non videlur ubi est : corpus in bonis vidclur opcribus, cor autcin longe esl abeo. Proplerea Deus facit inagnam misericordiam, qula celal bominis cogiiationes. Cap. XCL — DeDei misericordia ct ejusdem juslitia quce uliquando diiplicei honiini. i. Aiiquaiido displicet homini Dci misericordia, aliqiiando vero ejusdem justitia. Hoc modo coniin- gct aliquein impium esse in qualibet pairia, dicel- que populiis ; i Ciir patiiur Deus maliliam isliys? niiniiiie dcbercl pali. > Tu vcro qui conquereris, dc lemciip.so qiiid dicis? fecisli nunquain aliquid insipicnlfcr? quod si feceris, >.n'ut le Deus disi^er- dat? Respondebis milii : i Nolo. > Ilaque cum tili miiiibus dupliciler. Iiaqiie Dcus facit juslo suam misericordiam, cuin eum protegit ne pcccct, el ei iribuil dclcciabilitcr vivere in operibus justilian, postmodum illum salvans pcr gi atiam suam. Noniic major csl virliis ut ignis el calor vitioium iion ar- dcal u))i adest, quam si |>enitus defuisscl? Tandem juslus poena carebil quam alius palielur pro pec- calis suis sive in boc sseculo, sive in igne purga- loiio. 3. Eccc alia miseiatio : proplcr hoc etiam Deus facit niajorem grait-^^m siiper jiisto, cum euni salval, quam super alio. ^ui enim juslior est, majorem hai)el neccssitatem ..lajusquc salvandi desidcrium. llle vcro qui subvciiit homini necessitatcni palienii ' 4<55 S. STKPIIANl (MUMilMOMKNSlS ilii cl ni(>ii(licanli ex eo qood opial, inujorcin facii mi- A ci (|uasi coiam ocnlis siiis niorleoi leneref, quoli- scriconSiain quani si sulivcnirct :ilii corani iioti lia- liCHli. Iin|iin8 vcro iiulliim lialicl afrecliim iiec curain i>aluti8, justus suspirat ct ploral ((uoniam iiiiic abost. Quaniobrcm niajor e.m miscricordia ut Dcus cjus d(>si(lcriuin adiinplcat. Cap. XCIII. — l)e extollenlia divitiarum Dei. 1. Tanta csl altiludo diviliaruni Dei, quia si de illo niliil amplius sciret aliquis, nisi suluminodo scriptum reperisscl, (|uod semel in ccfclo tolius iiiundi mciiiinisset, magis dcbcrct lionio Domiiio deserviie pro illa sola memoria, quani serviat ei pro omnibus qux fccit, ct quoiidie facit ad salutcm hominis. 2. item si Deus dixisset : i lllos, qui fccerint dii: quuqiic Ijona opcrn r.iccrcl jiro iinius dici iiidu- ciib, quusi, nl ila d.cain, pcdcni teucret huLievjluiit cansA niulandi iii aliud sicculum. 'i. Postrcmo cuin in ;f;griludinciii vcnciit cl tognosccl iioii dinlius sc victurum, posliuam coii- f(!hsus fuerit 1 1 pipiiilueril de prcratis sn s, toiiver- tal cor suum ad graliam Josu Chrisli cl ad amu- rem qucm habet crj^a mcmbra sna ; incinineril etiaui majoris boni quod ci Deus faccre tribuii, ct indc ei gratias agat ; laudem cum mcmoria bunorum ope- ruin, cum (ide quoque ct spe ealulis mijjraret ei boc sxculo. 3. YerumtameM unicuique nccessariiim cssi t ut ad hoc diu laboraret, et ut sallcm audcrct obire, voiuntatem mcam sinc linc salvabo. » Et ab co qua> " delerct quisque vclle in jnstitia pcriiianere : qui reretur : < Domine, dic eam nobis. > Jpsc vero mi- nime dicerei, nec ab aliquo iierct, tunc posset liomo qualemcunque excusationem habere de pec- catis qux facit per superbiam, posselque dicere venicns ad judicium : < Ego malum noii egissem, si scirem quod Deo displiceret. i Dcus autem mini- me suam celavii voluntalcm ; prius per pairiarchas el proplietascam annuntiavit; ipsceiiam in lerram advenk-ns penitus cam locutus est, ct postmodum apostoli, caeterique doctorcs ; adbuc dicit eam uni- cuiiitie homini in conscicntia, quando tribuit ci dibcietionem boni et mali. 3. Quin eliam divina prxcepta sunl lanla dulcc- onim Oeum diligil, aliquamio inigrare appet l ipsius videndi desidcrio, nec proptcr aliud debel aliquis vellc mori. Cap. XCV<. — De charilate et cxcellenlia charilatit. 1. Vera cbaritas suum habet honorcm iii corIo, et majori exccUentia, quia Dcus est suus amicus, nec vult se degenerare. Ex omnibus quae ccrpcrali- ter aspicil, niiiius scmpirr appctil, viliora vcsti- mcnla, ct detciiorem cibum, tanluni ul quoquo» modo prjEsenlcm dicm iransire valeat, et fiequenlcr reviscre tbesaurum thalanii sui, videlicet Jesuiu Cbristum, quem habet in corde suo. i. Pluris facit rex hujus s«culi quemdam obo- dinc plena, quia, quamvis ea Deus non dedisset, ^ *""•» Quam charitas universas mundi divitias : nmi- bomo deberet ca ratioiiabiliter ab eo posiulare et diceie : i Domine Dcus, concede nobis hoc agcre, quod iiobis erit levius nos invicein diiigcic, et iii pace coiisistere. > Itaque, cuni Dcus hoc prxcipiat, aonne csl multum ci udelis el luugna pu^iia dignus qaisquis non vult hoc agere ? Cap. XCIV, — Qualiter sit corvui Chrisli accipiendum. IIoc rationabiliier dici possct communicare vo- lenti : < Fratei , vis recipere corpus Jcsu Christi ? vis etiam ut totum Dcus se libi pri&beat ? Si hoc dcsideras, Deus paratus est ut sc lolum libi tribuat lali pacio, ut totum ei similiter te pr^beas, quandu- quident illum baberc lotum exuptas. > Considcia quaiu enim meliorcni vult habcre doinuin quain coelum. Potest etiam dici qucid inuituin cst cupida, cum lotus mundus ei sufliccre non valcat. Quisquis auiem eam babct, non curat ut aliquis de illo lo- quatur; magis vull abscomntus et abjcciiis in boc sa;culo permanere, observatquc plenius divina pr.c- cepta; non enim lerret eura adversitas, nequcpan- pertas. Rex vero coiilcstis facit admirabilcm pul- cbtiludinem ipsius cunctis suis civibus, (}uia sesc abjecil • unusquisqiie angclus sc t melius laudarc ct boiiorare Dei amicuui, quani mundi boniincs univcrsi. 3. Uein inuUura placct vcrae charitaii, quia Dcus ei piaicipii iiMinicos suos diligere, levius enim ma- quoque in corde tuo si Deus ultra uiodum aliquid d iiel dum eos diligit, quam si odio haberet, et peiii- lequirat, quia libi dicit : < Te tolum mihi da, ego me totum tibi dabo. > Ettu fraior quod illi tribues retinebis, eritque luum. Ca:terum quod retinebi.s, nec ei dare volucris, erit in pcrdilione Qui enim amai animunt suum perdet eain, et (jui pevdiderit, lucrifaciel eam, qucmadmodum dicil Evangelium (Marc. viii). Cxp. XCV. — De cogiialione necessaria circa finem. 1. Cuin hac cogitalione oportcret uiiuinquemque surgere, atque cubatc el omiiia opera stia facere, ut scRipor voce cordis diceret : < Domiiie Dcus, hodie tanluin nie dcfondc, ne disccdam a :e; heri quippe iion me bene continui, sed hodie ine inodis onini- bus emendabo, quandoquidcnx finis mcus aiicst : > tus gratubiiur, quia Deus ei jubet pro suis oraie persecutoribus. Hoc etiani considcrans maximain cis misericoidiam faciet Doininus qiii pro illo labo- res paliuiitur, quaiidoquidcm pro caaeris amicos SU06 t.irqueiitibus vult rogari , eisque vull ini»c- reri, 4. Hiec sunt opera, et cogilationes vera; chariia- lis. Sed foilassis dicct aliquis : Ecquis eam po- test babeie? Procul dubio hxc est via per qua.n sanctus Petrus caterique clecli asceiiderunt iii coe- luin. Qui vero tantunideni vult babere, quanlum unus ex ipsis, ct sic saKari desiderat siciit et illi, nonnc faciet quidpiam de hoc quod ipsi fccerunt ? salicni laniuia faciiil. Crcdit absque dubio iiuoJ \m sente>tiari:m liber. im facere debcnl. Qund si honc cre»lit, declinabit a \ sese damnavcrint. Dcas enim nemiucni un([uaiii nialo el faciet boniim pro viriiitis suis. Cap. XCVII. — De grnlia Jem Chrisli erga eUctos. 1. Qiii totum Iiabet cor sunm in gralia Jesu CIiih- sti, Ixlatur. Quoniam Abraham cauterique Palrcs Vcteris Tcslamciiti dcsccndebant in infernum cuin morercntur. Si quis eiiim solis bonis operibus pos- sot xalvari, nuiiquam .Moyses, nec sancius Joannes ILplista, et alii quamplures iiluc dcscendissent, qui perenniler ibi adesscnt, nisi Dci Filius eos indc libcrarct. i. Opcra quippe justoruro omnium qui sunt ab initio inondi usque ad lincm, si cuncta forcnt unius videlicet ab illo facta, roalum quoquc quod alii feceriinl cssel boiium, el totum forel cjusdem, ailhuc ei non suniccrel ut uiio taiiliim moiucnlo ooclestcm viderel gloriam, si Dei gralia defuisset. Nullus enim vaL-t viribus suis quidquam promereri nisi pocnam. Illi vero qui obscculus esl DoiniiEO amplius, salis Dcus fecisscl, si eum taiilum a pcenis inferoalibus iil>eraret, ncc non ctiam roalri suae, qnaiido<]uidem omnes horoines cas Dseruerunl C)o poccalis in quibus nasountur. 3. Hoc cst autem summura cunctis hominibus consilium, ut unusquisquc recte vival quo ainplius potucrit, prxstolando Doroinuin. Ipse vero quod ei piacucrit faciat sive de pcena, s.ve de salute. Quam- \is enim certissime sciret aliqiiis se fore damnan- dum, non ideo oporterel ut a Dei servitio cessaret. B damnaltit, iiec liubct uiule, nisi quis ei liadiderit : imo libentcr eos salvat qui eum sequi dcssidc- rant. 2. TufiC homo delectatur in Deo, cum Dciis pri mum deleclat;ir iii eo; tunc aliqiiis leqiiicscit iix Dco, cum Dcus primuni requiescit in illo ; tunc hoino Deum rccipii, cuni Deus esl in ipso. Deus eiiim in nulla re valcl rcquiescere ncc dcleciari iiisi iii semciipso, ncc aliiid Dcum potest iccipcre. Nisi enim ita csset, aliud bonuin Dcus invcnissct pra:li r scaietipsiim, in quo boiium esl universum. Cjir. C. — De securitate qua debet haberi tanlum- modo in Uomino. 1. In nullo potcst invcniri securitas nisi in Deo. Qui enim vitas sanclorum auscullat, el quus pro Doiiiiiio labores pcrpcssi suiit, niliil aliiid sibi di- cunt nisi quod itidein 'faciat. Koruii)q- rerel? Siiniliier ovis, quae porieral, iionne honora- bilius rediit ad domum cuin ipse pastor eam qux- sivil, suisque humcris iroposuit, quam si siia spoiite venire iiiciperei, ner alius eam deferrct. Sic est niajor bouor homini, quia Deus est de cjus salutc soUicilus. Cap. XCIX. — De inhonestale reproborum. 1. Hac eliam rationc potest intelligi dedecus et iuhoneslas reproborum ; illi naniquc nulli rei cui- paiii iinpulabuni nisi sibimr.tipsis, qiii voluntaie sua voraiii. Est autcin alius spirilualis iiitellcclus. Quod siinililer nicmbra Chiisti ilicsnuruin sanct.c Scripturx accopcriint a Jiiila^is roiiianenlibus in ./Egyplo, id osl in htijus sxculi tonobt is. > 2. Iierum disripiiius i.iotn hoc oum iiittrrogavii : i Dumne, lu dicis quud nicrosolyiiiilaiiam lcrniiii Dcus dilexit in:igis quam aliam, iti lanium quod de cxlcris rogiouibiis illuc amicos suos adJuxit; ipsc otiiim ibi dc Virginc natus ost, ot froquenler iti Scripluris vocal cam tcrram pioniissionis. Miruiii est itaque quia voluit eam lalcm csse . i.on enitu ibi sunt prata spcciosa, nec opliini fontes, nec di- tissima fliimina ; scd aqua iii cistcrnis, as[icrilfls ctiam ot calor magis qiiain iit ninltis lciTis ^,,7 S. STEPIIAM (UANDiMONTE.NSIS «'Uin HiliRPret H im:liiis cioraret ; Maria Magda- lcr, n> Iioc polcsl conbidciaii (|iiani adniirabilis sit dispositio diviiia. Idco iianique rorporaloin imlc rcmovil del^-.ctationcm, ul aniici sni in co tanHjm ddectarentur, cl ainor suus rsscl cis praium, fons, nnmen, ot qiio Ilibct alind rer»giuin. INisi cnim Deus sciicl aliiid sECulum rsse melius, iiul- latcnus amicos suos illuc Iransfcrrel, quin eliam iiullo modo malrem suam deciperet. 3. « Sed pro ccelesli gaiidio prsesens subtraliit aliquando, iion lamcn co modo qiiaienus amicos suos in hoc saccnlo Iristcs deserat ac dcsolatos, sed tanlum quasi Deus boc vult agere, qiiia tunc &er- vos suos in majori lenet lequie, cum mundus con- sidcrat quod ipsi laliorem paliantnr ; magis ciiim vobis. Omiiis enim vis oralionis est iri nugnitudinc lcric inclinavit se ad pcdcs Jcsu. Mciico ciini ali- qiiis in oralione sua »ccrcliu8 fuerit, co mi>do sc .-idaplet qpo Dciim arnplins diligcre polucrit, vel scdendo sitc stando, aut humi prostraliis, »i»e flexis geiiibus. 3. Vcruiiilamcn sccum ducal Inimililalcm, sine qiia Dominus iliiiin noii audict ad suam iitilitalein. (Jum cnim ipsi di.scipuU sanctus Jacobus, sanctus- quc Joannes Jcsum Christum absqne huniiliiaie ro- garent, rcspondit cis : iVon esl meum dure vobit i<- dere ad dexlerum meam, vel ad hmiitram, ted qui- but pavatum est a Palre meo (Maiili. xx). Esiote alii quam modo silis pcr humililatcm ct dabilur inde honoralnr, cum in aiigusliis eos rcquiescere frcil. Aliquando vcro nl iiifideles erubescanl , osiendit populo dulcedinem in qua corporaliier ainici sui consisiunt, dnin criiciantur, sicul legilnr de Iribus pueris, qui bcnedicebant cum in fornacis jgne (Oaii. iii) ; aiios vcro quos ila non libcral corpoialitcr, ut fideles ibi sumant exemplum pa- tientiae, lanlopere consolatur in spirilu, quod majo- rcin laborem patiuiUur qiii eos cruciant, quam servi Dei qui cruciantur. i Cap. Cll. — De divina dulcedine. MuUum csl Deus dulcis Dominus ; quolies enim aliquis vult cum eo Iiumiliter loqui in cialiorre sua, Dcus adest paratiis ut hjminis sermonem audiat. Si quis aulem vcUet loqui secrolo cum C quadam saeculi potente persona, posset lieri quod iiequaqiism ipsa Uie cum ipsa ioqueretur qua antc eam venisset. CAi>. CIH. — Dedoctrina satutari ad unumquemque. lioc debes intelligere quicurxjue cuin Deo lo<[ii[ faniijiariler csoptas, quod Deus non te esaudiel, !tisi tecura fueris cum eum rogaveris. Nam quo- modo luus amicus ad le veniret, si tu, cuin eum Jnvilas, pnor fugercs ? Cave ilaquc ne vanis cogi- talioiiibus cor tu.im discedat a te, et in oralione lua Ueum praescnlem invenics. C.vp. *CIV. — De (ju(Ssiionc cujiudam discipuii facla ad magisirum cinn de oraltone toqueretur, et de rcsponsione ejusdcm divinae dilcctionis ; amor vero divinus locuin suuni non invpnit, nisi in humilitatc, rt ideo Jesus Clirislus huraililati promisil exceilcntiam in rcgno ccelorum, quia nihil aliud in terra rcperit a qtio diligator. 4. In omnibus eliam operibus vnU Deus ut lem- pus observelur ct locus, nisi in oratione. Secun- dum tempus vuit ut psalmos dicat aiiquis, et dc Deo loquatur, audiatque ioqiii aCqiic laborel ; et sic de ca;teris. .Nam propicrea diversa Deus dedit prav ccpta, ne qiiis in servitio suo faslidiret, pos elqoe inulari ab uiio in aliud causa majoris dcleclationis; sed in unoquoque opere vult ut semper eum quisque deprecetur, dicens in cordc suo : t Deus, boc lantum 'acio ut te diligere valeam. > .5. Alicui vero quodlibet agere volenti uicit Domi- nus : < Si velles, ego tccuro pergerem, leque juva- rem in hoc quod agere disponis. » Tunc qui saecu- ium ditigic, rcspondet : < Alii auxiliare, mihi vero minime. » Hoc opcribus dicii, quoties a divinis prsceplis discedit, ct ob superbiam qua homo divi- nam lespuit societalem, respondet Dominus ei' posimodum in oralione sua . < Quia me noluisli liabere in illo opere socium, ego modo precem tuam non iccipiam. t 6. In cuiictis operibus placet disciplina Domino, sed penitus in oraiione, hoc modo : Quando vir bonus Deum deprecatur pro tribuiationc sui ipsius, I. Cum paslor de oralior.e loqaeretur, praeJicius I> "'«' "''te*-i»is, et tandem sic ad Doraini vol.ntalem discipulus interrogavit eum qualiter esset ibi ma- Jiendum. Cui lespondit scrinyncm bujuscemodi: Moyses in oralione sua inanus ad Deiim erigebaf, cuin Josue minister ejus piijjnaiiat cum Amalec , et q!i;*ndiu inanus elevalas lenebat. populiis suus viiicebat : cum manns dcinillebaiitnr, ille vinceba- lur : landcm Aaroii et Ur sustentavcrunt ci manus donec victoria fuit pcrpctrata {Exod. xvii). 2. Alibi leperitur quod Maria Magdalene ve- nicns ad Dominum pro suorura remi.sione peccato- rum, procidit ad pedcs ejus r cui Deus condona- vit propler magnam dilectionem qua replebatur (Luc. vn) : nam anlea diligebat cum, quam ilh.ic advenisset. Et ita Moyses inanus Icvabat ui magis suam converiit, quod nec audet eligerc, nec vult dicere : < Deiis, ita pcrrtce ; » sed totum ponit in cjus eleciione, lunc jiiA^tus in Dei pcrmanet disci- plina, undc oraiio ejus esl commoda, quemaduio- dum fulelis discipulus iti obedicnlia sui pastoris consisiit, posiquam semetipsum abnegavit , nec vult suaro eligere volnntatem. 7. Qaisquis autem firmam Iiabet fidem, sic lau- dat Deura ex eo quod sibi denegat , quemadniodum de cailero quod sibi altribiiil, tam lu rebus corpo- ralibus qnam splritualibus. Sicut enim Deus cen» sum prsebet ul inde sibi serviatur, ita subtrahit ut magis diligatur ; ot quem&dmo, et oliam in coclo i-aiiticum no« vimi .•^ngelis. Quolieseium qiicinliliet (•lerforum ▼!- deiii siirsiiin .iscen.ierc, de asccn«if illius cantiroin nnvum couciiiniit ; el si niliil habcrenl amplius, unde Dfuni laii(hrcnl, nMnqniim do itio solo ail K-> ncin pcrvenirciii, (|unndo(|ui.lein snper uno |M;'.Ta- torc iKrnikMiiium agciilc groliil:inIur, ul ait Doini- iiiis in Mvani^elio (Luc. w). Peniius cotigaudent vi- denlcs cuin salutis sux r-.onsortcm, alque scienles biain. 8. Omnc boiium coinmune melius esl quam Bliud. Aliainen aliqiiando rogal Dcnm aliquis pro cuo familiari amico (qiiodisli accipore vuicnti, el voluntalem luaui facere dcsidc- ranti. > In hac cogilalione, vir bonus Deum laudat, nesciens quid ab eo requirat : sed qiiin propler fragiliialem suam nequit scmpor in hac conside- ratione pormaiMre, ilerura sunt preccs o€C(s- sarix. Ckl'. CVII. — llem quetstio supradicii discipuli ad magislrum. 4. « Itursiis idcin discipulusquxsivit ubi tol can- tica nova inveninntur qux assiduc canlanlur in coelo? Cui pastor dixit : < Jesus Christus siios in Evangelio docuit discipulos, quod est canticuni r.o- Patrol. CCIV. rnt. quem posimudum Dcus bona inililia et \iiiU cerlamine inde liberavit. » i. Quemadmodunt railes, peracta victtiria, ma- gnuin habel honurem in ictibus quibus sesc ab ini- micis suis dcfendii, simulque iaudatur dc plagis quas suslinuit, qiiia se miiiime prosiraveru::l : sic amici Doi lionorem haliebunl in virluiibus quibus sese defenderunt, ct in peccniis qii.T jn ipeis fue- runt, nec eos ad damnatioiiein prj^cipiiaverunt. Et tunc adimplebitur quod Apostulus ait : Diligeiuibun Dtum omHta cooperatur Spiritus uinctus iii boiium (Rom. viii). Verumlamen Deiis iiou vult ut hunio miserieordiam eju« vei istum bonirem cciisiJerct ideo ut malum faciat, sed ut peniteat et bona opeia Cxr. CIX. — De awocniiaie in ^u« consittit tirjuitut aiiijuando. 1. Ncmo pcr scripturam, vel sermonera quem audial, valct inteliigerc delcciaiioncra i» qua \ir bonus consistil, nisi aiiqiiid indc senserit. Tantum eniin delcctaiur in Dei servilio. .quin, quamvis ve- racilcr scirct nonquam pro criminibus lore se damiinndum, nullatenus ca iaceret. Tantum placenl ei virtuics ! Ct quia cocpit in tcrra cslitus viverc, inullolies cliam in cordc suo medilatur qiiam dulcc crii, ut liomo cognitus ad ca'lostc regnum venial. 2. Sicui enim mih^s cum ad rcgis curiain venii et pioccres cuin ngnosocnies ciquc assurgcntes aJ 36 «131 S. STKPHANI GRANDIMONTKNSIS il33 fedeiuluin invitant, (!e iiia suscepliotie (^raluiatur : A doi|ni(Jein deorsiiin in torra Dci Filium inlcift(>r socict^iicin (|uan) cuni ipsis liahuit, (pjaiuliu fuil in lioc s^culu suspirando, lacrymando, I)uiiiiniimi|iie collaudando. l*ro hac sola cognitione, (|uaiiivis ca;- tera dccsscnt, vir boiius enititur a 1 boiia opcia fa- cicnda. 3. Alio quo(jue exemplo polcsl inlelligi cxspccla- tio {juam liabcnl augeli in Itominis salvaiione. Posi- (|uain divcs ali(iuis sponsam suam fu^deravit, diem qua vult suas c(;lobrare nuptias, suis amicis noli- flcat; eosque sccum congrcgans, mullis modis allo- quitur de uxorc ducenda, quaienus cam advenien- tcm lionorjfice suscipiaiit; ipse vero sua sponsalia misit ubi illa inoratur. Mulium esl auiem imperita niulier, cum pio uno pomo, si a quodam garcifero fiibi pr;escntctur, re.-puit donum qr.od ci suus spon- siis uiiserat, et ad illum irc recusal. Aiiima bomi- iiis csl sponsa Chrisli quam prelio sui sanp;uinis iavit. tiursum ubi ipse csl, eam cum amicis suis pnicslolalur ut sibi consociel : deorsum in terra carne sua relicit eam ac sanguine, ne muiiatur fanie. Nonne iiaque csl nimis slulia inreiix anima, cuoi pro quodam pomo quod iliico pulicscet, id cst 8xculi ncgotio, &e venit in mcndacium, cuin diabolo facicns adulterium , respuilquc veslem cha~ riialis quam Jcsus Chrisliis vult ei iribuere, cum qiia procedat ad illum. Fidelis auiem aiiima lantura B 2. Omrics quoquc nprobi, qui nunc illum 8C- qiiuntur, ccrl» qiialiter ei couligcrit, evidcn:er oiten- duiit opcriljus, quia si tunc cum co forent angeli In carlo, simililer cum se sed in die Pentecostes misit eis de coelo, ut exinde semper eum exspeciemus. 2. Immisitque saporem eis in cuiiclis operibus suis : uiide festiviias illa potest vocari condim«n- tum cxterarum feslivitatum. Opera quippe divina, quamvis essent dulcia, forent eis insipida, nisi Spiritus sanctus in eos adveniret. Poiest autcm sciri quod magnam dulcedinem in semctipsis amici Dei .sentiunt, quandoquidem ainaritudinem alioruni dulcorant, cum eos suavitate sui sermunis laa- lianc veslem diligitquod antea totuin corpus sccari n gunt. penniiterct, quam ipsam desereret : quare ab an* gelis lecognoscilur veniens inter illos, ei hono- latur. Cap. CX. — De casu angcli et requie jnslorum. 1. Diabolus in coelo nullam requiem invenii, ubi requies est universa, qiioniam ibi a Deo dissensil. Abraham et multi alii, in infenio ubi tormenta sunt, iiullam poenam pcriulerunt, quoniam ibi Deum di- ligebant. Ideopoiest sciri nullara esserequicm nisi divinara dilectionem. 2. IIoc idem contingit quotidie, quod ranius homo nihil boni invenit ubi bonum est ; vir autem bonus, invenit iilud ubi non est. iloc modo, cum aliquis Dei servus cu;Iibet pravo homini subvenit in noniine Cap. CXIII. — De solemnitale Penteecttes. Festivitas Pentecostespotest comparari diei san- cto Parasceves, quando Dei Filius inhor.estc de Je- rusalem ejectus est crucem coUo deferens. Pro- pter quod Pater coelestis tar.tum honorilicavit eum iii die Ptjntecostes, quod niagis ipso faeiente, lau- daius ac testiiicatus cst ab uno discipulorum suo- rum (Act. ii), qiiam omnes increduli eum dehone- siassen!. £t certum quod propter iliud dedecus boiioiem lucralus est : ta'is enm est palieiitia. C.\p. CXIV. — De differenda boni et mali. Konuin quod agilur, (juoampiius placet, eo ma« jus esi , et malum simiiiter. Yerumtaraen nemo ma- lum in tanlum conciipiseit, quin aiius bonum vali> Jesu Chrisli, suscipiens eum in nomine justi, tan- ^ <'>"s desideret. Hoc aulem exemplo polesl int.Iligi. lum boni in co sibi reperit, quantum credit, Malus vyro cum virum boniim aspicit, niliil in eo boni in- venil, quia niliil inesse credit • (iiiemadmoduin Ju- das in Jcsu Chrisio. Et idcirco boiium aliquis non rrcdil jn alio, quia uon habet h> sometipso; quain vis tanlum boiii ncmo crederc valc.Tt in viro jnsto, qiii valde Deum dili^il, quin amplius habcaUir. Si eiiim bonus est, Dcus in illo habiiai, ei buiuiin D(i a neminc valet comprehciidi. Cap. CXI. — item de zcbuto. i. Si quis consideict cur dialolus tam cilo de COilo cecidit, aperle potest inteiligere qualiter in iupcriiis ageicl, si Duminus ei permiilercl : (jusii- Nulla delectationc peccati, vel quolibel censu, vult aliquis in corde suo ab aliu inlerfici ; si vero dica- tur cuiquam Deum diligenli ; < Aut a Domino disce- d;S, aut ifiterficeris, > morlcra sustincbit ac Deo adlisrebit. Poiesl igilur intcUigi quia magis ipse diligil bonum qiiam »lius malum. Cap. CXV. — De auxilio sanctorum. Hoc modo sancti auxiiianlur r0j^a:.t:bu$ se. Cura aiiquis bcatam Mariam vel quemlibet sancioruin deprocaiur, Dominus sustipiens oiati.;iicm propier bonam devotionem, oslendit hoc in semelipso ei- dem sancio, quasi dicerel ei : i Hanc miserlcor- diam pio amore tuo fcci me deprecaiiti. t Nec dc- lct crcdi (juod aliquod iiovum iu coelo Doo refera- H53 SEMENTIARVM LintR. ii^i tur : nulhis cniin bonus <.piriUis aliquid nuvit, nisi A qnalis futurus est in rcgno Dci : sed pciiilus bo- quod pi Dcns ostfndit. Cum vcio sancii iii Doo cernuat iiiis^Taliones quss pru a:iiore iUoiuin facit, lau4iaiit eiin) ijialias agentcs, el u:ia conspecla sia- lim aliain aspiciuHt, nec liabent necL>ssitalem ro- ^ajuli. sed laudandi, alque dili<;;endi, sicut ail Psal- niisti : Beaii qui liabilani in Jnmo luii, Domitie^ iu sila aliquis vir bonus tan- D '"«^«■'l niij.eraiioiiem protegi>ns eain a peccalo, ne falsoruiii jiidicum volunlali , conscnliret. Si enini lapidarciur ciim non peccasset, nullum esscl iu- coniinodum nisi corani populo ; si peccarel, iiifer- nuni mcruissct. 2. Ad priorera vero miseraiionem Deus nuIluM habuil niinistruni , nisi semeiipsum quia cor mjj- lieris aspiravii : unde penitus major fuit, ct eliam ideo nijyor fuic, quia prinia miseiicordia pcrdiult eara ad secundam. Ad sccundaiu auiem niini- strum habuil Danieleui, ciii disii ; i Vade, et dic Babyloniis quod eos omnes Siisanna dcvicil, quai:>» vis omnes ignorent : ilia i.amque permansiliu veri- late, et illi in falsilaie. > Cap. CXX, lum quandoquc de divina senlit dilectione, quod ipse neqtut dicere, nec in scriptura ponere. i. Cumque hoc quod hal>et in semctipso iion va- leal hoino loium cognoscere nec dicero, quid dignc de Deo loquerelur redpectu magnitudinis ejus ? Quin c4iani de uno solo membro , si diligciiler in- ^piciaiur, nemo valet ralionem rcddere cur os noQ audial, cur oculus non luquatur, cur auris non vi- «leat; curo bacc tria in uno sint capite.et unospiritu vegetentur. In hoc vir sapiens divinam poientiam iiliniralur; slulius eiiam non valel auscultarequa- ler.us hoc sil mirabiie. CkV. CXVH. — De mufua churitate re§ni caelcslis, et (.diniplelione ejusdem. l. Charitas non eiit plena donec sit in regno coe- loruin : sed tunc adimplebitur cum quisque eiecto- ruin diligct uiiumqueinque aliorum sicul semet- ipsum, et omnes alii diligent eum tanquam scmei- ipsos. Postmodum vcro pariler oinnes lam angeli quam hoinines amorem suum convertent ad Do- niinum , ipsumque magis diligent quam semet- ipsos : sed nunquam Deus victus fuerit ; naro ma- £is unuroqiiemque illorum diligel , quam omiies iuvic^m sese diligere noverint , vel Deurn diligant. Dabitetiain se tolum unicuique non particulariter, 80d inlcgre : sicut mulli homiiies soiem aspiciunl, Dullusque alii facit impediiuenlum , sed unusquis- que tolum habet. De eo quem Deus permillita se in pace recedere. 1. Majus infoituiiium csse nequit homini,quam cuin Deus eiim pacitice prrmiuil a se discederc. Deus enim spinas et sepos eieciis suis in via ponit, ciim se ab illo volunt elongare.ut nit prophcta (Ose. ii), ne suam pravam voluniatcm operibus adimplcic valeant. Caeteris, quos Deiis non esse salvandos praevidii , aliquando prospcriialem in via permit- lii, unde sibi graviores pceiise fuerini infcrnalos. IslL a Deo in pacc disccdunt, quibus Dominus absqiio omni contradiclione perinittil in hoc s-neculo suuru maliim adimplerc desidcrium. t. Non esi mirum si homo non vidcns eligii dc- terius ex circumslantibus. Qui saeculum diliirunt a. Sed muli^m est homo dt^idiosus : si eiiim r) ^°" '^"^^"^ '^^"•«s* "'^' ^•''"l"'" '" ca^-nc : spiriiua cerlissime dignosceretur quod unus apostolorum ''' '""" <=''"*^'' ^'^ cupidilas. ideoquc delcrius eii a - Dci alicubi dcscendissel , el loqaerclur ad popu- liiin, quain plures lioniines illuc concurrc:eiil ! Cur ii{ilur illuc iion curritur ubi siiiit omncs ? Idcirco del)el eniti vir snfficienter edoclus bonis sermoni- bus, ul cos exerceal operibus , qualeiius sil)i pla- ceaiit. Sicut enim favus dulcior csl hoiniiii illiim comedenti quam aspicionti : sic sermo divinus Idulciur est aniinse illum peificieiiii , qiiani si auditu vel scriptiiris scirct , el miniinc perage< Quaiis debet esse vir juslus in medi- tatio7iibus sttis. Bonuci est ut vir buous aliquando considerct guut. Boni viri mcliiis eligunt, quoniam illud clare vidcnt alque cognoscunt. Si qujs csset in aliqiia platea circa meridiem, non valcns solis aspiccre claritalein, cnni dies esscl pr.Tflarus, cerle pcsstt dici quod nihil viderei, Ilaque peiiilus est caecus qui Dci clarilalcm non iiituotur, a qiio sol illuinina- tur. Qui Dei noii meminii, iicc ejus mandata dili- gil, videtur sibi qiiod Doniinus iion sit i.iomor iN liiis , nec curaiu h.nbeat. Si enim scircl fjuoniddo Dominus iiiluctur onine malum quoJ cog.laletopc- ratur, nullo niodo faceret, C\p. CXXI. — De sermonibus diiinis au- diotdis. i. Qiiicunque diviiios scrmoncs noii vuU opcrl- ilZt ». STKPIIAM GUANblMOMENSFS 11S6 bus atUmplcie, vitledir sibi , cuin ros audil pio- A jicis, a quo liabcu, iiisi ab illo? FoililoJo tua el iiuDliari , noii osse honun) sicul a Dco (Jici- lur ; sed ita boiium esse qiicmatlmodoni ipse vult agerc. 2. Qui toto cordc vciict Di.Mim diligcrc , mngls (lcLeret gaudere , audicns alii rensum attriliui , vcl potcntiam , si\e dignilalem in lioc sajcnlo , quani si sibi inbuerclur ; bac rationc quoniam iio- vcril alius inde melius proficcrc, ilUidqnc mclin? disponcre ct iii bonum cxpcndcrc, prout ncdcrc de- bct. Itcm alia rationc dcbcl idipsum ptniius placcre : unusquisque bomo, si salvari appclil, debel niaf^is vellc ut alius babcal impcdiiiicnlum aniinx, quod csl iii lioc saeculo, et clongalioncm a Deo, quam dc Bcmctipso. Cap. CXXU. — De decimis iernw.. 0 homo injusle, suas Domino decinias au- ferens, ausculia suum jus ci raiiunem quara Deos babet in dcciniis. Tu opcraris in tcna, el jacis an • nonam in eam, acposircmo colligcns, rescrvas eani. Nunc autein inlellige qiialiicr Dominus ibi quod suiHTi est faciat. Ipse lcrrain siiam babet in qua laboras, fcrrumqne suum alquc lignum quibns opc~ raris. Deus siias ibi iradil besiias , qua^ le juvanl «d laborem faciendum. Annonam, quani illuc pro- n bracbia iionne sunt sua? rostquam annonain iii lcrrani 8p;tr->erig , atqiie f um pulvijre misciiiTis, qiiis eam inde libi colligcrel, nisi Dcus taniam cu- rnin agciel 'f lllc suain rnittit pluviam altjue »okm, biiumquc frigus alqtie calorem, suumqne rorem al- que pruinam, acremque &uiim lemperatum : quod totum ibi cst necessarium. Denique unicuiqac gr»> 110 scgelis suam ihecain fjcil ut crescere Taleal aiqiii; muli.iplitari. Tandcm advenienlibus messio- nibus, qualiler ageres, nisi tunc Dcus polias suam solem illuc tibi miltcrei? Poslquam eliam annonam inessueris atque Iriliiraveris, necessc esl ul Domi- nus vcntuni smim immiliat ad teparanda gnina a paleis. Ad utiiinuai nisi sepiempliciter, aut eo aro- plius invenires quam seminasli, conqucrcns dc Do- inino laborcm tuum planperes. Apparet ilaquequia juslo judicio novcm partes Dei sunl ; et decinu, tua propter laborein, queiu ibi sustinaisti. hea% autcm taiitse est clementix, qaud novem partes, qvae sui jnris sunl, tibi concedit ad ODinia facienda qux tibi sunt neccssaria Iiaque redde ei deciinaiu : si reiines cam, onme aliud lucruin verli& iu iuju- sliliam. REGULA SANCTI STEPHANI CONFESSORIS AUCTORIS ET FUNDATORIS ORDINIS GRANDIMONTENSIS, (Divione, apud Petrum Palliot, typograpbum, regis bibliopolatn et calcogmphuin, sub sifno Reginse Pacis, anle cameram raiionum regiarum, 16i5.) PROLOGUS. De unitate ei diversitate Regularum. Filii mei et fratres dilectissimi, quamvis sit ardua et arcta via quaediicit ad vitam(.Wflc bujus itaque plcnitudine fontis inexsic- cabilis omiies quolquol lidelesanle nos transieruiit accipienles hausluni incxplicabilcni, nobisqui hodie vivimus, aliisqne , qui post nos usque in finem iiiundi futuri sunt, reliquernnl. Fons isle vivus pa- tel omnihus, nulloque repellenle, inde pro suai quisque capacilatis viribus, qui possunt capere ca- 1157 RLGLLA. !i5S piuul (IfuMA. xix). Habemiis namque fn ipso qu3B- A renlos, Evangclii ejus praccpla , quanlun*, ipso daiii nobis sub certis maudaturum lerminis onines generaliter ascripta ; iiabemes cl iii ipso spccia'ia consilia per ipsum cui diclum cst a Domino : Si t;i p*rfecius €S$€, vade, vcudc uintua quie liabcs, ei da pauperibus, el habtbis ihcsnnrum in ccclo;el veni, $equere me {ibiJ.), ad maxinjaia nosirjt salulis per- fectioncm conccssa; et aiibi : Qui rcliqueril do- tnum, aut fralres, aut sororcs, aut palreni, aut vta- Ircm, aul uxorcm, aut filios, aut agros proptcT no- vien meum, cettltiplum accipiet, ct viiam aiernam postidehit (ibid.). Fuil igilur mirabilis sumrai P^tris pi«las el inciTabilis supenue providciUiaD dispensa- tio, ul ea nobis mandala imponcrentur, in quo- nm obedienlia humananj naturam ipse, quem nallum secretum latet, novii esse compoiem, si plene ac diligenter in auclorcm suum velit inten- dere. UnJe meriio inobedienlis rea judicaretur, si ca surda aure praclerire praesumerei. Ea vero da- renlur iii consilio, quorum obsequcla ila gravis esae viderctur, ul huniansR facultaiera nalurse pene Iraiisccndere plures exisliment , quorura taroeu irjiisgressores iiiol>edientiae culpa non damnenlur. Sunlor^o ista taiia Domiiii consilia, ante votum libertas, et arbilrium, post volum vero in Jegem transeunt ei in debitum. Cavendum itaque suiumo- ptre Yobis esl, fratres niei, nc, postquani ad ara- Irum gratuiio niisistis manum, relro respicialis, nc foric venialvobi5in opprobrium uxor Lolb (Luc.xvii) B donante, poteritis adimplere curalc, ul qu;vreiiti- bus cujus prurcssioiiis, vel cujus Rogulut ciijiisvc oidinis, vos essc dionlis Cht istianae religionis priinar ac principalis reguls, Evaiigclii scilicel, quod ora- nium rcgularum (ons esl alquc priiicipium, qua- lescunque vos observalores confi:cri non erubesca- lis : /n multis eiiim offendimus vmnes [Jac. \n). Ncc non aposlolicis ac canonicis inslitutionibus sub- jcctos cl sancloruin ratruin vestigia sequi quo(|uo- modo cupientes dicere audeatis. Veruiutamen si quis .1 vobis sive bono, sive non bono animo (non enim omnes obediunt f.vangelio [liom. x]) veslri morcs ordinis inlerrogaverit de oiiinibiis, qua: au- dire voiucrit, sicut a nobis acccpislis, beoigne respondete quibus auditis, si in aliquo tradilioacK vestras Evangclio cuntrarias, aut sanctorum Pa- Iruin raonilis opposilas vobis ralionabililcr osteu- derit, corrigendas esse doctorum arbilrio concedo, quas ego peccalor, licetexigui sensus, sccunduiit quod a doctoribus et vaide religiosis accepi viris^ el juxla Patrum regulas diu incumbeiido didici, Deo opitulante, disposui. Confido itaque de vobis, fratres, in Domino, quod nullius calholicx rcligio- nis imniuncs, nullaruin rcguiarum prsedictoruni Palrum, vel aliorum orthoduxoruni cxpcrles csse, ab aliquo calumniari polerilis, si vobis in ununi inanentibus juxta formam aposlolicam sit cor unum et anima una in Domino (Aci. iv). Ecce cl suslota, iterum involula luto, et canis reversus C cniin, ulcredo, gustastis quarn dulcis cst Domi.ius ad voiaitaai (// Peir. ii), ncve silis oronibus sub- tannatio ct iiiusio (Psal. lxxviii) , secundun) ilhid Ev?ni;cl;ci'.iD : hle homo cocpil ccdificare , e( non potvil con':i.mmarc (Luc. xiv). Sacrificale ergo Deo sacrificiura vcspertinum (Psal. cxl); quoniani qui jnrstvtraieril usque in finem, salvustrit [^aUh. x). Ciirislo igitur vcrx vili, tanquam palmites adh^- {Psal. xxxiii), el quani bonura, quamtiue jucunduin habitare, (ratres, in unum {1'tal. cxxxi!). 5int ergo vobis omuia commutiia, sit muiua chariias, ei uiius invicem dileclioiiis affcclus; ncc qtiisifjam vestru.» existimcl sibi aliquid essc proprium, nisi ul inviceai diiigalis, invicem obeuialis. REGULA SANCTI STEPHANI. BULLA CLEMENTIS PAPyK III QLA SAKCTI STEPIIAN! REGLUASI CONFIRMAT. Clemeks tpiscopus, serxus servorum Dei, dileclissimis fihis [raliibus Crandimonlensibus, salutem et apostclicam benediclionem. Rationis ordo requirit, et consuetudinis ecciesiaslica norma commendul, ut qu«e dubitalionem in obser- vanlia Chrisliana: rcligionis adducunt, provisione moderalionii apostoiuce declarenlur. Neigiturde Regula teslra in posterum quceslio referatur, quam bonce nicnioricc Vrbanus prwdecessor nosler de consilio et as- tensu cardinalium el mullorum episcoporuui llaVa: , pnvbCnUbAs tx vobis, taui clericis quam conversis, ad ejus (irmitalem ct perpeiuam pacein, per osculum pacis assenshm prwbenlibus noscilur correiissc ; qnod in ejusdem privilegio plcnius conlincinr, eam tnt sigtllo in pu-.icni.ibus scriplis de vcrbo ad verbujn (tuximus. iitseiendiim. qua lalis esl . 1139 S. STtMIAM CUANDIMONTENSIS CAPUT PRIMUM. De obrdientia. (15) Qui^quishnnr icIigioncrD.Dpoinspiranlo, in- grfidiclur, primo promi^lnl obcilioiili:iin Wo ot pa- clori qui cuiii rocipiet, siiisquc siicccssori}>HS, nsquam fuluris. Polliccalur ejiam pra'senleni Regulam, cl csctora Iiiijus rdi- gionis insliluta usquc iii fincm se fideliler olisorvJi- turuni. Et propicr hujusmudi professionem, quam primo facturns esl vobis, fratrcs charissimi, in «num congregaiis, ut uno corde Deum diligaiis priiniim pia-cipiinus in obedientia Dei et pasloris vestii, cl frairum invicem sine murmure et h?esita- tione consianler perseverare, quoniam adversum se tanium dcbi't qiiisque murmurare, non ei ad- 1H0 A gcl (26). Corlum esl oliam qnia qHiciinqire >ponfe 6ua non vuh ohcdirc homini tn lioc saecoi«, obe- diet iiivitus cunotis infcrni dxmonihas , foretque silii mclins iil osset ohcdiens oniversis mundi ho- minihus quam uni tanliitn diaholo. CAPUT II. De non eligcnda ohedienlia. Prsefcr harc omnia, dohct cavcre discipulus ne unqunm eligat quid .<»ihi paslor praeoipiai : nam si hoc cligercl, neuler inde pf>ssct proficere; imo scial fratcr absquc duhio quia si clcclione siia velit ali« cuhi mancre, ul mcliorcscihos c( vcslcs Iiabeat, et delicaliiis vivat. pastore hoc forstian ig^iiorantp, eumqoe in propria voluiitale scqnentc, si foitc rbi morialur, timendum est animae sua;, sicut cnrm versus alium, lum propter mulliludinem bonorum ^ Dominus ait : Qui amal aiiimam iuam pcrdet eam ; Jcmporalium, quibus indigne utilur, tum propter piavitatem morum uiide reus habetur. lixsiiaiio cst coiitrn fidem quam dcbciit hahere fratres istius i',ongrogatioiiis, in obeilieniia pastoris sui, cum di- cil : « Fralres, vos i» quemdam locum pauperem ibilis ; scd necdum ihi libti sunl, ncc eiiam a:din- ria. > Quod si quis prcpter hoc hxsilet, sic ei re- spondeatur: < Non esl pcritus religionis, quem ter- rei p.inpeilas ; nulla res enim tantoper.^ securum reddit hominem in amore divino quemadmodnm paupertas, iiium prjecipue ciii placet e.\ corde. Qui autem s:ecuium liiligil, se liherum arbitralur, cum temporalis honor vel aliquis census ei donatnr ; el qui odit animam suam in hoc mundo, in titam (clernain cuslodil eam (Joan. xii). Rursus dcbet div^ cipnlus obedicntiam adeo diligere, ac propler pasto- ris pui volanlatem propriam odio habere, quale- nws hoc ei dical : « Pater, vos illuc mc mittitis, ubi jHSSU ve^tro maneo; allamcn si scirem vobis magis placere, ut me alio milleretis, et propler dispHccn-* tiam meam, inde mc transmuiare recusaretis, ne- quaquam anima» meae pastorem providum vos re- pularem : vos cnim volunlalem meam sequercmini, non ego vcstram : > ideoquc debetunusquisque plus alicnam volnnlatcm quam propriam diligcre, ei li- bentiv.s facerc, qnia magis in hoc lucralur. Item, quivero Deum ainat, seseimpedituni indccxislimat. q sive frater orct, sive aliud faciai, semper siiparaius Ncino oiiidem tantum est expediius qoantum obe- d cns discipulus; quia nunquain se retardal, scd Deo semper appropinquat. Obcdienlia nielior quam victsmie (/ Reg. xv) : quisquis enim ohediens est, fiese Dco sacrificat, el hoc magis placet Deo qu.iin si aliud oITcrret ac seipaum reiinerel. Rursus a!ia ralione evidentius oslendcrc possunnis quoniodo obeJietilia melio:- est qnam victitr.ae, sicut cniiri ait Apostolns: Cltiislus (actus est obediens uaquc o.d tnorlem, mortein atilem crucis, propter quod el Deus illum exaUaiil ei donavil illi nomen, quod cst super omnc notucn {Pliilip. v). > Qiiotios cliam fidelis discipulus pr.TCPplum pa- storis vcl rralruin lihentcr perficil, Deus ei pcccaia obedire, nihiiobcdientice prseponendo : nara assidue laudat Dominum qui jugiter facil ejus volunialera. Ncc propler quamlihet virtutem Deus horoini lan- lopcre sccrela sua revelat, qufnmdmodum propier ohedientiam , cum ab eo sultiliier ei absquc jnora intelligilur. Quisquis auiem eam injungil, debei ibi communem uliliiatcm diligeiiicrinspiccre, inquo maxima discretio sibi nccessaria est, ne pro- feclum suum magis qnam aliorv.ui in hoc cousi-i derct. CAPUT III. De premio ubfdienliec. Certisime debet credi quia quisquis in obedicn- tiaraorilur delnceps noM judicabitur; d abolus cnim siia dimiltit. Obedienlia quoque virmtcs inse.il , j) n;hii iovenit iinde d scipulum ohedienlem tcnere iiiscrlasqne custodil : iiam sine obcdicntia nnllum possit. Jesus Chrisius etiam nullalenus euni judi- csl honum salulare; homo quippo inobediens nihil cabit, qui sesc judicavii, ac propter ejus cruccm valcl a!?orc quod ci pioficiat ad salulem. Ilem, si bajul:uidam scipsum illi ohtulit. Scd polius cnni in qiialibel parte cordis sui vir religiosus possit invcnire qiiod velit lcmporallter e\aliaii, nondum saecuium plene reliquil ; hoc scilicet luinime reli- quit, qiioJ adhuc in seipso reperit ; nec dcljol se ouispiam a sxcnlo ahscinslere, sed prorsiis cra:!i- tare : radix cniin pullularel, si ihi remanorot • alilcr cniin iioqnit csse perfcctc obediens, doiioc iiidc icccdaL iiitogro, ac seipsuir. pcnilnp ahnc- (25) Ihcc vcrh? ctcailcia hiijus religionis insliliila SHl>lat'i siinl al) ltiiiot<'Ut. IV io conc. I.uudiiticiisi. Ci^jAbhoc verho, ctitumibi loliqua hiyi'» •'-i^ii- co. quom staluel a dcxlris suis in die judicii, ca,-lc- ros jiidicabit [Maltlt. xxv). CAPUT lY. De tcrris non habendis (27). Omiics lenaruin possessiones is suflicit, unde clau- stnim ad ii iliilandum ra<-iatis? Clawstrum voro ip- sum nemus infra lerminum liabitationis vcstrae vo- bisdalum, ul ibi, ne vita vcstia s!t oiiosa, laborcm vtsirum cxcrcoatis, cl aedilicia vestra constnialis. Tantam auiem violentiam inferre dcbetis, cxtra clauslrum vcstrum, terras possidcntibiis, quantani infert uiius morluus altcri. An ignoratis magnuni felorem exire ab liomine morluo.cum de sua cxira- liitur sepultura? minimus est fetor ille : non cnim longe lateque dilTundilur respectu feloris ct infa- miac quae procedet ex vobis, ac per multas disper- geiur et senlieturprovincias, siproposiium vcsiiura relinqucntes, tenas acquirerc tccpcritis. Nomen cnim Dei per vos blasphemabitur, et dicet populus: ( Isti sub spccie humililatis ncmus inlroicrunt, scd raodo capila levare incipiunl. i Paruin quidemcon- cnpiscerel qui lerram mundi universam vcllel ba- bere, iicc aliud. Deuin vclil homo habcre, el coehim ct terra pariter, et quidquid cst suum erit, dicente Apostolo ; Tanquam mhil habenles et otnuia pos- sidentet {II Cor.vi). Et iterum : Omnia veara sunt, vot auttm Clirisli, Chrislut aulem Dei {1 Cor. iii). Vos profccto lerras habuistis, s«id scientcrcas reliquislis, quoniam Deo vos clongalant. El quia ttrras palri- monii vcslri absque injuria possidere non potcratis, umnino pertimcscimus si alienas acquirereiis, vos inde Dcum penitus offensuros; ut enim [aii] bcatas Hieronymus : Nemo tcrram islam pcr maiisuetudi- ncm, scd pcr superbiam possidct. Terrarum vcro bi vultis liabere sufficientiam, nuilam pcnilus lia- bcatis extra clau.suram sivc mctas locorum vestro- I um. Nara omnis terra continua est, et si quamlibet B aniore divino rcliquislis, vobis rehabere oninino pruliibemus, ul silis imilatorcs Apostoli dicentis : Qu;t> rclro oblitus, in ca qux ante sunl extt>ntiis, sequcrad pulmam supernx\ocationis Dei in Christu Jesu {I^hilip. ni). Practerca populis et ecclcsiis, lam vicinis quara rcmotis, non amplius quam arhures neinoris ubi habitalis, si lieri polest, noccatis. Ilaque tricena- riuin seplenarium annualc, vcl quodlibet prctium pro missa nominatim vobis oblatuin, Rullateiitis ac- cipiatis. Ncc eliam judicia pceniiciitia; viris cxtc- rioribus iiijungcre prxsuinatis; liiijusinodi natnque negotiiim niiiil ad vcsirum spcctat propositiiin. Rursus crucem sanctam tn dic sancto Parasceve, nullis ad ecclcsias suas codem die rccurrcre valcn- tibus, in ecclcsiis vcstris adorare pcrmillalis, ncc non vicinis aquam benediciam de ccclesiis vcstris, ad domos suas dclcrrc volcntibus ncgare «iebclis. Dominicis cliam ct fcstis dicbus, quibus cis conve- nit, in ecclcsiis suis divtnis intcresse onii-iis, si ad audicnda missarum soltimnia apud vos frequcnter venerint eos non recipiatis; si vcro quandoque-, Dco inspirante, vos visitare voluerint, a diviniti non exclf.dantur officiis. Quos ciiam, propriis rc»- libus ab episcopis vel presbyteris suis, cxcommu- nicalos essc novcritis, quoiisquc cos sua rccipiat, ncc vestra ipsis concedatur ccclesia. Hinc cnir» minus rcverentix et bcnertcii suis ecclcsiis exliilic- C reni. Si quis auicm ecclesias vobis dare volucWt. nullatcnus accipialis. Tanta namquc porfcctio ad regiinen ecclesiarumcsl ncccs.saria, quoil perfcclos earum reclores vix aut nunquam imitari sufliccrc- lis, iinperfectos vcro et inuliles, nullo mo.lo seqiii dcbelis ; ncc solum vos oportcl ciipiditatcm ct invi- diam avobis cxpellerc, scdctiam omiiia unde pos- sunt procedere. Quinctiam si ecclcsias vos habere contiiigcrot, quomodo curain agerclis aliorum, qui mortiii cslis muiido, et mcmbris abcisis a sxciilo, pcJibus ca- retis ad ambulandum, ore ad loquciidiim, ct idco nccvesiri curam agere potcstis, quanlo minus ci aliorum ? Quamvis cnim alius rcgat vos, ncc vos regatisalios, valde tamen ia^tari debcrctis, siiibciu tcri je portionem acquisieritis. deinde aliam stbi D 1^^; pr^scntiam adire possetis cohxrenlem babere volueritis el sic cupiditas vestra vix aul Qunquam linictur, scd potius illam nialcdi- ciionein incurrctis, quam Dominus pcr Isaiam pro- phetam terribilitcr iniDalur, diceiis : Ya: vobis qui conjuugitit domum ad domum, et agrum agro copu- talit, utque ad lerminum loci. Nunquid habilabiiit toli vos in medio teira (hai. v)? Ergo, fratres, ter- ras reiinquile, ut Dous post se vos dignetur ad coe- Ilum iralicre. CAPUT V. De ecclesiis uon habendis. CAPLT VI. De bestiis non habeudis (28). Quoiiiam omnc gf^nus bcsliaruin , cum cxtcris rebus mundanis pro Domino rclii{uistis, cas rccupe* rare vobis omniraodo prohibcmus, ut scilicet solii- citudinom, quam iii eis emcndis, mitliipliiandis, vendendis excercerclis, in solius Dci servilio aiilii- bealis. Quanlo enim expcdiliorcs a cura tcmpoia- lium, lanlo libcriorcs eritis ad ccfclestia adipisccn- da. Nara, sicut ipsa Vcritas ait : Semo millcus ina- num tuam ad aratrum, ct rcspicieus rctro, apluf at reijno Dei {Luc. ix). Idcoqiie poliyiimiiin o^niiis (43) lloc suhlalum cst ab Inn. IV. H45 S. STEMIANI CRANDIMONTENSIS tUi feiicris bestias voI)is iiilcrdinmiis, quia, si Telilis A uius: • Deuin boluin vobis rcKiiquiinut, ciijus suiU uiiiversa, cujuH etiain aniore cuncta pariler ac iii hoc SKCulu temporaliter eiallari sive iii acqui- sitione terrarum, vcl ecclesianim, ve! quorunililM't aliorum, ina;>na pecuJum copia non sit vobis miin- dan» exailalionis occasio et inaleria ; niliil eniin vcliemcnlius religionem dissipat quam capiditas cl iiitiliitudo divitiarum. Cumque spatiosa pasciia pascendis pccudihus idonea ininiine possideatis, si bestias lia/bcrclis, aliena pascua fursilan occuparent, fss«>lf|tie rnagnus clamor viciiiorum, dicentiuni ; < Liinani isti crcmilx nuuquam advcnissent, nam nniUiplex corum possessiu inultiplex nobis iiirerl iiupeditnentuin. > CAPUT VII. Quod amore bestiarum amor divinHs minuerelur (29). Ilcm si beslias babcretis, eas nimirum amaretis, qtiantumque amoris pecudibus cxhiberctis, lanlum divinae dileciionJs vobis subtrahcretur. Nam, sicul ciaxiinus pecuniae acervus cflicitur minimus, cum in plures dividilur acervos, sic animus hominis, quo amplius in diversos amores dividilur, eo mi- itns habel in sc divinae dilecliunis : quamvisenim lotus sit in se collcclus, tamen est minimus ad Df^uni diligendum ; quid ergo diccndura, cum in diversas pnrtcs divisus fuerit ? CAPUT Yin. Quod ascensuro$ in allum deceal exonerari. Inulili consilio ulilur quisquis ascensurus in al- inm gravi se oncral pondere, cum se poiius dcbe- vosmetipsos rt^liquislis. i Quod si lianc vilam nhservantes ei conslantcr a'lhxs«ritis (noo tainen srcunduni voluntalcm vestram qu« humana est el faHi potest, scd secundum dispo giendi vobis, quod ab ipso pctierilis. Nec non et fa- cile Ixdiosi eritis, si prxdicla occasione frcqtienter ad eum redeaiis. Elsi precem vestram non exau- dierit, lam vos quam ipsc pariler erubcscetis, et rel exonerare ; cum ergo in coelum vclitis ascen- C. q«»mvis nullum aliud dainnum inde paliamini, ta- dere, cur illo pondere vos onerarelis unde exonerali estis; qiiainvis ciiim penitus esscUse.vpcditi, graudis tamen essel a:lmiralio, ct magna Dei miseralio si qiiandoquc 'iluc posselis ascendcrc, ut cnim dicil Evarigeliuin lArcta est via qua^ ducil ad vituyn (^fallli. ■vti). Nunquid vos qiii sola mioutione spinUialiuni huc veiiislis, et oves siiinmi p.isioris csse propc- suistis, paslores furibus cl pr.i;donibus lieri per- Tni!teiTi;is? Absill IVccterea sunimope; e cave<'o deliclis ne quis occa- 3io:iem i,n volii iRveiiiat, qua vcslruni claustrum vo&cxire compcliat. ?05lrcmo crediteca?Icsli niagistro dicenti : Nctite ihesaurizare vcbis Ihesaurox in terra, ubi a:rngo et nicn clausirum veslrum, noii absqne p;riculo, vos exire contingcl. Quod si quislibci aniicus vesler, vos pleruraque visitaverit, nihilominus euin a vo- bis alienare poieritis si ab eo sua petieritis. Pclite ergo a Domino qui prope csl ovmibus invocanlibut eum in veriiate (Psal. c\Liv), et qui multu aniplius polesl et vult vobis tribuere, quara vos veliiis acci- pere; pctite, inquain, a Domino dicente discipnlis suis : A»j^»!, amen dico vobis, quidquidpetierilis /*a- Ircm in nominemeo, dabil vobts [Joan. xivj. CAPUT XI (31). Quod Deus nunquam desit adhera post moriem roeam hoe vobis declarabunl, si in hac vita perseveraverilis. Qua '.atione polerit contingere ut Dcus vobis dcsil, si ei adlKcrc:iiis, cum vos ipse pasceret, duni euia impugnareiis, cl s:couJum diligcrclis? (M;T(ilnin lioccapiliilum su! lalumcslab Inn. 17. 1143 RECULA. 1U6 CAPUT XII. Quod tert pauperibut $it Dev$ (lispeiiia'or pto- vidus. Pauperlas sil vobis Ihesaurus ct diviiii. C.umque Sjecuiares adeu suas ament Jivitias, quibus tendunt iii infernum, vos niullo cbarius vesiras diligile, boc esl paupertalem qua tendilis in ccplum. Ilem si di- viles csse tiipii s secundum sjpculum, sciuper cii- lis paupcrcs ; si p;iQpcres essc dcsidcratis secumluni Deum, sempcr erilis divites, dicente psalmisia : Divtlet egununt et esuricrunt, inquirenies antem Do- ininum, von winueiitur omni bono (Psal. xxxii). Ita- q.ie, fratrcs dileclissimi, Dominum dispeiisalorem vestrum consiituilc, et vobis firraissime dicinuis quod nunquain ccllarium vestrum eril vacuiim, dura claves iilius Deo commiseritis, diccnlc pio- l^ adjicientur vobis (tlati/i. vi) A ibcsjuruin veslrum feociilis, amandu pjuperiatc>iii, dum ipse abuiidjbil, vos nequuquam cgebiiis. Sic igilur iii omnibiis, pro possc vcslro, Doo commu- nicarc sludeatis, iil silis pauperes in lioc sxculo ; sicul cl ipse fiiit ct sic erilis perpcluo diviles, ubi ipsc dives cst iii a>tcrnun). Tandcm io hujiis vita diloclione ct pcrseveranlia, vos alia ralione posso- mus conlirmare. Quini|uaginln namque ferc anni transioinnl, in multa ferliliiatc alii, alii in magiia sierilitaie, me mancnlc in crcmo sub bujusinodi voto, nec lamen in ubcrlalis tcmpore, quidquam niilii sii]torabundavit, nec tempore egestatis aliquid milii neccssarium dcfuil. Simililcr vobis eveniet, si b^c inslilula fuleliter ciisiodiatis. Primum trgo qucerile regnum Dei el jitstitiam ejus, tt ficec omnia p!ie:a : Jucla super Dominum curum tuam ei ipse te tnulriet [Psal. liv). heruni vobis dicimus: Ne quxralis eloemosynas quandiu una viie quoquomodo vivcre polcrilis; vos autcm oplimc noslis unitatcm qux debet essc in- ler Tos, ul scilicet pauperlas el abundantia veslra Kil omnibus communis. C.\PUT Xlll. De permissioru qua;reHdi. Si vrro Deus, ul vos probel, aJ lantnm tnopiam vos devcnire permiserii, ul oniiiino vicliis deficiai, episcopo in cujus dioeccsi locus liabilaliouis veslrx fucrit. prius cam ila manifestare potestis. Indigen- CAPUT XV. De modo cmendi. Cuin aliqiiid emere volucritis. mandalc alicui amicoruni veslroruni, qualenus hoc vobis afferal* quoJ si vobis darc voluerit poslquam ab eo ad emeudum pelierilis, nullatenus accipiatis (32). Scd nobis forlassc (ticelis: < Meliusmcrcabimur, si nun- dinas adcainus. i IIoc vobts probibemus. Naiu mulio m^liiis vobis cst parum substanlix amillere, quam redciiiido ad sxculum aniin:im perJeie. Abs- que dubio vobis diciiniis quia si in jiislilia pcr- manseritis, idcirco ccnsus veslcr ]iun(|uam vobis miiiuclur. Ilinc enim scriptum esl : Timenlibiis tiam nostram, domine, quam illic patimur, iiolu- ^ Deum niiiil deesl (Eccli. i), nec bis qui euin dili- mus Nos ignorare. Quod si vos supcr boc csaudire gunt in vcritate {Psal. c^liv). noluerii posiquain biduo in cclla jcjunaveritis, duo de fraliibus in religione firmiores ad qiiaerendum huniiliter cxcaiit, per molondina sciliceict doinos, ostialim vclul caeteri paupercs elcemosynas pelen- les. Acooiiiis aiiiem eleemosynis, iinde cum caeleris fratr.bus iina die vivere valeaiil, in cellam rcvcr- tantur, ci eas singulis, cuni gratiarum actione di- Stribuaiit. Iii hujusmoJi vero quxslu, amicos jiraccordia- les devilenl, iic pauperlati eorum, quam lunc tcin- p:oiiea nummos vel alium consum ab alii|uo muluar*; volueritis, nisi sil supellcx aliqua cum cerlo rcddendi termino, iiiillalonus .iccipialis. Moo aulem vobis accommodanti dicito : « Cu,in faouIl.Ts ciil rcddeiidi reddomus ; si vcro aliuJ pactiim ct corinio inquirit leimiuum, iiulla inopia compol- lonle, accipialis ; careiisciiim redditibus undc red- derelis. » lii go possetis delinqucre, si diem ccrlum ei consliluerclis. Cavete iuitur a mcndacio, cl iii vciilatc permanelc : os enim qnod rientitur ocridil animntn (Sap. j), censuin auioiu vobis accomnioda- (jSi Inii. IV di il i:nnr(!'ii}'u.i. 1147 S. STEPHAM CRANDIMONTENSIS 1US si quis (!are volucrit, [iiilla paupoitalc cogciilc, A vobis noii fjuM.TCrilil,U5, nec eligcnliLus cas deile- rinl, quain si (luacrcnliuus cl cligenlibu» cas vol.is prxbcrenl. Ll (juo ainplius Uoc cis placcbit, co gra- lius a Deo recipientur. Vos autcm velle debelis dc singiilis iioiiiinibus, tanquam de vobibDieUpsis. ul divinam facianl volunlatem. Si vero inquisitione veslra exteriores viri vobis elcemosyna» Iribuc- rent, minits ris placeret, et lanto magi» elcenoo- syna coram oculis Dci miniierelur, quaulo niagi» boiia Tolonias corum decresceret. CAPUT XXII. Quod ad nullum promittum wiltatur nihi quid tt ^uaiKwm (il priut detignetur. Rursus si quis vobis diieril : Millile ad anno- nam, vel ad alium censum mcmn, el dabo voLi» cx eo ; nni:ic inquircrc de rci promissae quantitalc, ne sitis rci cupidilalis, quam nisi vobis ipse desi- gnaverit, millcro non praesumatis. Quod si poslca vos inlenoget : < Qiiarc non mibislis, » sic el rcs- pondcle ; « Igiiorabamus rei promiss» quautitatem, el ideo aul vos aul nos, in hoc dclinquere possc- mus. Si eiiim ad majus misissemus quani nobis dare disponebatis, inde conqueri possetis : Et si plus i.obis tribuerctis, lioc vobis subtraxissc vide- rcmur ; si vero ad minus misissemus, forsilaa vobis displicerel, et ideo miilere noluimus. » Deni- quc si rei quanlilatem vobis dcsignet, licitc pole- siis iniliere, quandoquidem Ipso aCferente lioc ac- cipcreijs, sHpcrbia viderelur nisi miUeretis, scniper liini accipiatis. CAI»UT XVIII. De modo accommodandi. (34) Si quiltbel amicus vestcr vclit a vobis cen- siim vcstrum mutuo accipcre, nulla iiecessilate, quam ipse patialur, nullo eliam beneficio vobis ab ipso collato, aurum vel argcnlum sive aiinonam ri accommodetis. Si vero quodlibcl horum velit a vo- bis inutuarc, ci vos p>lestis ct acconimodare , date potius illi, amoie ipsius qui vobis hoc tribuil; si lanicn dare possiiis absque damiio vestrae reli- gionis, et sic majorem perfectionem faciciis ; si cnim alicu! pecuiiiam vesliam accommodarelis, et ipse inlcrim inodicum quid vobis tribucicl, inde fc- noralon s csse posselis. Cavcle igilur nc prsdicta af^coninodclis ; noi» esl enim conlra Evangelium, si non accommodatis et darc vullis. CAPUT XIX. De non etigendis muiieribus. Si quis, so!a Dei gralia commolus, vobis aliquid dc suis, juxta libiiuiii ve^trum darc volens bcnigna cha itaic dixciit, ut de duobus aut pluiibus quod amplius vuliis, eligalis, se quod cleclum fuerit, da- tirum promittci:s, ncquaquam sit vestrum eligere, sed suuin; hoc soluui qui|ipe clcgistis abjrcii esse i I domo Dei {Psal. lxxxiii) ; sic aulcni ei rcspott- dcte : I Deus vubis intmisit volunlatcm triLuenili, quod nobis |.ra:sentatis, ct quia sine inquisitione B iiostra, velle et posse facieiidi bonuin quud vuitis ^ aulem in corde vcslro diligenlcr invesiigate quo- [acere, vobis Iribuil : Dc ca-tcro non fjligabitur, modo cupiditalcm amplius vilare possilis. £l abs- sed vobis ostendel quid nobis prxbeatis. Nam ipse quc dubto vobis dicimus, quod plus etiam pecunije sulus uovii quid nobis et vobis necesse sii. > C.^PDT XX. De confrutcrnitate vilaiida. Comcssatiuncs, quas populus confraternitatcs vo> cant, nullo pacio faciant apud vos. Si vcro ubi vos non riierilis nec nunlium vestrum niiseriiis, con- fratcrniiaiem consliluanl, £t postinudum pro velle suo, indc vobis aliquid afforaiit, licite potestis ac- cipere, ei secundum ordiiiem vcsirum modeste ex- pendeie. Quod si huc venire, et in locis vcsiris cunvivium suum facerc, ct rcquicm spiritualcm, in qua cutn Doo pcrmaneie debeiij, iiniuinuere vo- tcmporalis , idcirco habebitis , inquirentet cniin Dominuin^ non minuentur omni bouo {P$ul. xxxiii). CAPUT xxni. Quates reddi:us liceat habere. (55) Si quis vobis discrit : < niijusmodi eleem ^ synam dabo vobis anouatim in lerra mca, lam ego quam filii mei, minime respualis. i Sic autcro ci respondete : « Quandiu vobis placuerit, hoc acci- picmus. > Postca vero ipso retinenie qui dedcrai, vel haeredibus ejus, aui aliquo rapturc, hoc cis aufercnte, peierc potestis hoc raodo : < Nolumus vos ignorarc quod clcemosyttani, quac nohis an- lue:iiit, nuliatenus id lieri permitlatis, iitc psaluios D nuatim iribuebalur, acccpisiis : > Quo oster.so, si dicere, nec aliud divinuin offtcium piopter pccu- iiiain celebrarc prxsumatis. Deus eiiim exaudii orationem qux fit cx cliaritaie, reprouatis ea:n qu4) Totuui siiblatum cst pcr Inn. IV. (33 To'.i!m Piiblaium csi ablii:i, IV. 1N9 CAPfJT XXIV. Dt cliartii causa placilandi non habendis. |56) Ilem vobis praecipimus, «l de rebus vobis datis vel dandis niinquam scriptnm ciusa placi- landi facktlis, nec cliani placiiare praesumalls. CAPUT XXV. Qua; sit claris tio&trce retigionis. Nonc autem vos reddomus securos, si in Iiac vila persevcrelis, nemincm qui vos audcai Tugare invenieiis : hoc enim quod vobis diccmus clavis esi nostrs religionis, quam si bene cusiodieritis, nullus liostis adilum ii.veniet pcr qiictn ad vos in- gredialur. 1'bicunque jedificelis, cui non proderi- tis, salicm non noceatis, cui non benefcceriiis, sai- tem raalum non Taciatis ; vobis autcm firmissinrie dicimus quia qui- vos primilus odio babcbunt, B cuin loca soliludinis habitare copperilis, postea vos diligent, et mulla beneficia vobis coiiferent. Hoc iamcn pacto vobis ista dicimus, si in hac vila fidc- liter perniauseriiis ; quod si a Deo recesseiitis, iionne ju&tum erit ut vos omncs pcrscquuntur ? CAPUT XXVI. I)e eleemosifna moriui juste conquerenli persolvenda. Prxierea si quis in exlrcmis positus ceiisum suum vubis reliquerit, ut ci bencraciatis, et oretis pro eo, liciie poiestis accipere. Sed, eo niortuo, si qiterelam injurix ab ipso cuilibct illata: vos audire coniingat, pecuniam a defuncto vobis reliciam juste conquercnii misericorditer persolvitc, si tamen \y£- redes mortui eam rcddere noluerint : charitas enim, C iiun tfacerit qute lua sunt, ud qiix Jesu Christi {I Cor. xiii). CAPUT XXVII. Quod Devs humilitati ubique prwparet hospilium. llerum firmtter a^serimus quod mulii rouUa luca miKtls precibus vobis pnEsentabunl, et nemora quae cx:eris vcndcre noluerint gralis largicnlur, si in fiujus vilx proposilo huiniliter perseverciis. Nam Dcus hiimilitati ubique praeparal liobpilium, eo quod ipsa ipsius cst hospiiium. Eslote ergo hu- iniks, ct coelum el lerra pariier vcstruin erit. CAPUT XXVIIl. De molendinis. (37) Hnjus adiniplctioiie prx-cepli, ne scilicet ali- cui ol sil veslra aOin.tas, molciidina cuin popuio d cointnuiiia nullatcntis liabcat s ; vicinis eienim so- liu molendina relinquenliUus, ci ad vcstra vcnicn- tihus, alii, moleniliiia quorunt priura eiisiiterunt, tx vestra afTmilate damna paterciilur. Scriplum esi cnim : Quod libi von vis (ieri, ulii ne feceris {Tob. IV ; Luc. VI ; Matili. vii). CAPUT XXIX. Qttod nemini pro tempoTalibus seivialur. Cum soli D€o,cujns ser\itiis libertascst, servien- dum sil vobis ex debito, si dalurcs locorum in qui- (36) Tolum stiblalum csl ab Inn. IV. (31) Tolum hoc capilul. sublatum csl ab Inno- o,.lll. IV. <3S) l;:r.oc. IV poiiit, comuli us. RKCILA. ^150 A bus liabilatis, pro cisiUin locis, vos silii dfscrvire postulavciiiii, potiiisipsa lota vos (3S) jubemus do- scrcre , qnam bar. iiilei.tionc qiiodiibet (liain mi- nimum cis peientibus tribuiMe. Aliler enim iion hu Jos mundi veri pcregrini, sed vrlut ca-tori ('ultuics agrorum, iribula debcntes essctis (59). Iiijustuni quoque ct Simoniacum esset pro eo quod qiiislib^it erogando pauperibus. Dco obtiilit, cidcm-daiori temporaliiordescrvire, ct uon soli Deo, cttjus amorc toluiu illud rcliquit. CAPUT XXX. De nemoribus petcndis. Ncmus rcligiuiii vestrx idoncuin, piius a posse»- sore ipsius, deindo ab omnihus aliquid juris in co habeniibus, cum nccesse rueiit postulare del)eiis. Cuin vero ab his omnibus vobis datum fucrit, si iiovcritis aliquem ncnioris calumuiatoreni, peiite jus abeo, quod in nemore sc dicil habere, si roite ibi velitis aedificare. Oporiel enim vos, ui ait Apo- stolus, cum omnibus hominibus, si fieri potest, paccm habere {Rom. xii) : veruintamen a terra ubi a'dificabiiis aliam melioralionem exigcre non dc- betis, nisi ut quoquomodo tos sustiiicre valcai ad vestiain pocnitenliain ibi peragendani : quo cnim delerior fiieiit, eo diligeniius vus ibi Dcus proc lamen ista non dicimus ut sanclitali monachorum derogcmus. Porro quidam eorum vos multum dili- gent, et multiplex bencficium vobis impendent, sed frequenter mutantur pastores monasteriorum, et quod alii iribuunt, alii postmodum plcrumque re- pclentes rccuperare volunt. CAPUT XXXIV. Qnod fratres extra cellam non exeant, causa visitandi inlirmos sa:culares. Si forie paler vesier, vel quislibet amicus vester sxcularis prope cellam vestram graviier xgrotans, el peccala sua confilori, et res suas disponere in prsesentia vcslra desiderans, mandel volis ut eum visilelis, ejus praesenliam nullalenus adcaiis, si ta> men clericos necessilaii suae suflTicienies cura ea adesse conlingat. Quod si iiluc ire prxsumenles, in ilinere moi ianiini, nequaquam Oeo de vobis ra- tionem reddemus in die judicii {Maith. xii). Quippe summus Magisier electo distipulo, pairera suum sopeiire volenti, sic ait : Sinemorluos sepelire mor~ tuos iuos, tu autem sequere me {Maiih. viii). Si quempiam vero morii proximum juxta mansionem vesiram esse noverilis, ejus neces.siiati subvcuire delxilis, aliis taraea clericis eis subvenire neriueun- libus. Alioquin morte iilius, morlem aelernam for- siiai! iiicurrereiis. CAPUT XXXV. Quod frulres cettas non exeant causa procurandi pauperes. Crllas quoque causa procurandi pauperes, exirc Ipsc iiamquc ait : Date el dnbilur vobis (Luc. n). A(lam':ri de vcMris niliil expendilis; Dominus enim vobis aff(-rt aiimenta, et idcrn a \obis ftufcipit al- lata. llinc propluln ait : Qua: de manu tua, Domine, accepimus, dedimus tibi {I Paralip. xxis). Et Do- minus in Evangclio : Quod uni ex minimis meis ft' ciilis,mihi fecistis [Mailh. xxv). YerumUmcn reli- giosis plus bonoris ot revercDliae quam caeleris, ex- biberc Btudcatis. Igilur, ut ait ApoMolus, dum tempus hubemus operemur bonum ad omiut, maxitHM autem ad domesticos fidei {Calat. vi). CAPUT XXX VII. De beneficio pauperibiu erogando Non mcdiocriier gaudere debetis quoiici paupe- " ribus beQefcccrilis. Domiuus enim banc hu;rediia- tem pauperibus reliquii in boc sxculo, bonos vide- licet viros, qui cos sibi procurenl. Nimirum Deo gralias agere debetis, cum vobis suos millit pau- peres. Non enim tot nuntios invenireiis, quos ad tot paupercs dirigeretis, ncc etiam scirelis eos eli- gere, sed Deus cds cligit, et eleclos voLis millit. liaque debeiis credere guod Dominus inupes, & 5obis deemosynam poslulanles minime decipit, quia si nihil adesso sciret, quod eis tribuerclis vix aul nunqaaui fKrrmitteret, ut a vobis aliquid poclu- lareiil. Ergo semper eis vcl bonum sermonem irir buite, si forte creieris carealis. Nam loqui cum pauperibus est honor vester, ioqui cum liivjiifctis P plurimum farraidare debeiis. Hinc enim faciie de- decus pote&tis Incurrere, CAPUT XXXVIII De eteemcsyfia pavperum largius remuneranda. Quod si iovie pauperes suain parvam eleeniosy- nam vobij siTeriint, noliie respuere, sed cum gau- dio eair. suscipite; verum prxdicaiionem quam vo- bis faclunt, dum vobis eam tradunt diligenler in- telligite, quandoquidem illi qui paupercs sunt sua vobis largiuntur, vos eis vestra, prsecipue si facul- las adsii, largius debetis tribuere. CAPUT XXXJX. De mulieribus non recipicndis. Ne mulicres in bac religione recipiantur, omui- modo prohibemus; quandoquidemadeliciis paradisi uon debeLis, nuilus cnim meliores paupercs valet D primura bominem mulier iraxil, ubi quis oi rcsi- procurarc, quam Marlha procurabal, Deum vido- licet procurando : nec tamen Jesus Chrislus dixit Marix pedibus suis assidcnli : < Surgc et adjuva jllam. » Sed potius alteri sororera suam niliil agere roputanli juxta intenlionem illius sic respondil Do- minus ; Maria oplimam partem elegit, quce non au- ferelur ab ea {Luc. x). C.APUT XXXVI. De hospilalitale pro Deo exhibenda. Hospilalilas ex charitale hospitibus est exhiben- lruni, adjutorium impcndant pcr diem, ncc posl so ii= occasoin usque inane cellas ingrediantur. Quinetiam nulla sola inulicr, aliqua hora diei ecUa» inirocai, sino socio qui xlaiein habeat. 4153 CAP13T XL. REGLI.A. H5i A veiiire possil, iii liac rcligionc rccipialur. Qiicuililk't De virit alttrius Teligtoiiit non recipiendit. Altcrius nlisionis viros in hac rcligioiic rccipi omiiiiio proliibemus. Nani vcslri morcs ab coruin moribus, pluninum diffcrunl; vos qiiippc limum ct ligiia porlajiles.el clibaiiuii) calcfacionles, paiicm cl «lia mulla facere consuevisiis : nullos eiiini nisi vosmctipsos balielis fainulos. Vobis ila«nic l.ilia facientibus, frequenler improperurem, iliccnies : Nyin|uain de bujusmodi vilibus in nnstia religionc tractarenius. Facilius etiam potest iii disoiplina te- neri, qui uunquam iii illa fuit, quandn recentcr sa-culum rclinquit, quam revocari ad ipsam, qui •eniel eam cxccssii. hisupcr, si po.rat, se loium pastnris voluntali subji- cieiis. Ex boc iiaquc praciipinius, ne qtiis siilita- rius cum ccila propria rctipialiir, scd si pasloris Toluiiias fuerit, aut ipsuin sine cella, aul tcllam sine ipso, si dare voluL-rit actipiat. CAPUT XLIV. ik ttris iHfra viginli annos, infirmantibus ac leprosis non rccipiendis. in clauslro, iii rcfeciorio, in dormitoiio, ncc noa in his lenipo: ibus, id est a complelorio iisque mane finito capiiulo, ooiitiiiiiunt silenlium frntrcs tbscr- vcnt nisi niagr.a netc.<>»ilas, qux legem no:i habct, quaadoiiuc tocijerit, sicul eiiini l.^aias leslalur : tulius jus ilia;, t>ileuiiHin ci pax {tiai. xxxii). Qui- cuiique vcro in supraJiclis lotis \el leinporibus silenlium viobverii , rcgulaii d;..tii.liii;c sul.ja- ce:il. Aliud auiem sileutii goiuis quod cst laiore iiiii- Quoniam sponlanca voluiKalc, ct provida aninii lilia, cl loqui nocossaria, a sinj^ulis fraliilius sora- delibcraiione Christi juguin a.k-nndiini cst, ideo per el ubLqiic suninia discretione esl obsorvaniium, pr«cipimus r.e quis iiifia vigiiiti annos, aul hoiiio ut cniin Salonioii ail . .Mors ei vila in vuinibus lin- i'iO;mans. nisi equilando aut pedibus aniLalando aua fEccli. .\x\vii}. Itaqiie si ipse loci liispcnsalor, iir>5 S. STEPIIAM CP.ANDlMOMIiNSlS Jt:« \elquislibclaliusfra(cr murmiiraiu!ovel JctralKMnlo, A pt^^fafa vesira, el orate pro iiivicem ut talvemini v(«l iiiciiliondo, vcl obcdienliic rcsislciido, vel s:ccu- biria cl vaiia vcrba sxpc rcrcrciulo, sripsuiii ct alios corrumpal; cx'tcri fralrcs, rr.iUTiia^ cliaritatis nllcclu, priino, sccuiido, tcrtio, iiiiim itiile rcpre- beiidanl; quod si parvain coiisuctudiuem suam liii- militer corrigcrc cicglcxcrit, rcgularcm subcat dis- ^ipliuam. CAPUT XLVIII. Quod fratret causa faciendi pra:dicationem non exeanl solitudinem. Ileniin vobis prxciplinus ne causa facicniii pix- (licalioncin solitiidinem exeaiis. Dum ciiini iiiaiie- (is in ereuio et cavelis a sxculo, iunien cst super caiidclabruiii, id est hoiia vila, qux illucescit fi- dcli populo; ut enirn beatus ait Gregorius : t Vila justi, viva pradicatio. t CAPLT XLIX. Quod fratres causa audiendi pra:dicationem eremum non exeant. Prxterca vobis prsecipimas, ne causa audiendi prse.licationcm eremum exealis ; consiat eniin quod Juannes Bapiista mancbat in eremo, dtim Je- 6us Christus praedicarct in tcrris, ncc lamen dicit Evangcliuni inde Joanncm cxiisse. ut Domini prx- dicationcm audire(. Si vero Deus vcUel Juannein ad sc vciiire, et ipse non venirct, in boc procul ilubio dclinqueret, sed non eral ei necesse til irct audire corporaliter sermoiiem Jesu Chrisli ; nara B (Jac. v). PimlifJis igilur rationibus vobis prxcipt- nnib iii teliis vcsii is pcrrnancre ct exinde qua; coii- ccssa siiiit, ficilicct adjiiloriuin vicinoruiii cuin bcstiis suis in biborc vcstro, cuni uccesse fucrit, piicrc; vos (aineii liujusinodi occasione, cdla» iiiiiiqiiam cxcalis. Nos ilaque, fratres cbaiis&iuii, in soiiliitlinc :ic p.'uip<;riale crcmitica vilam r.o- slram, Deo aiinucnic, dnccrc cuf^pimus, ct eain in eodciii, ipso adjuvaiite, fiiiire dcbeuius. CAPLT LI. Quod fratres in porticum exeunfc» honeste se hubtanl. Ciiin in ccllis vcstris ruclusi fucrilis et soli Deo adlijcicie poleritis, lunc debelis suspirare, geinere et dcllcrc Ijni vestra qiiam aliena peccaia. Quoiii» auicm oportueril vos exire in poriiciim causa lo* qucudi cum veslris visilaturibus, laiiain raciein cis prx>iendi(c, el cum gaudio eos £uscip le; et cst ra~ tio, ut, eis ad vos de longinquo venienlibus cl pro' ccssioncm suam, ul ila dicara, facicntibus, vos qiioque vcblram faciaiis, et eis boneste obviatn exeaiis. CAPUT LH. Quod fratres exlra cellam exeuntes, duo sinl aa mittus. Cuni vero, nccessiiaie compellente, cxlra ccllain egrcdiemini, ul aller al'.eri providcat, tfccundunk evangelicam insliluiionem, jubemus vos binos ince- vocem ipsiu6 in corde suo spiritualiter audicbal, r tlcre. Vw namque soli, quia si ceciderit, non habet sicnl idem in Evangelio leslaiur, dicens : Ahhcms sponsi slat, et audit eum, et gaudio gaudet proptcr vocem sponsi (Joan. ut). Taincn nolitc arbitrari quod ego vos Joanni Bapiistse conferam ; attamcn si excmplo ipsius Deo adbxseritis, et eremum cxire nolucritis, ipse Deus manebil in vobis, ct dor*« ccbit vos. CAPUT L. Qtiod fralres viris exlerioribus peccata sua non cvnfiteanlur, Si qiiis vcslrum aliquod pcccatum (quod absil!) incurral, omnino caveat ne cuilibct exieriori viro, quantxcunque sanclitalis sit , iliud co.:ritca(iir. Quod si faccre praesuraeret, utique inobedieus et sublevantem {Eccti. iv). Ncc non in itincre, cavete viaiorum sociclaiem, proul res exiget, ingresslisquc civitatum et casteliorum, ne exlerior oculus videat unde interior cxcus fiat. CAPUT LIIL De fugienlibus ab hac religione Si quis per diabolicara suggesiionein ab hac re" ligionc corruerit, licet pasiori ipsuiu rcconciliari volentem, ad religionis unitaicra cum digiia satisfa: ciionc rcduccre. Verumtaraen istud inagnoperc at- tendendum est, ul qnidquid inobedicns acquisivit vel aedificavit, lolum illud, quamlumcunque sit, sicul res perdilionis abjicialur el rcprobelur, nc si accipiatur, fratrcs adtiuc imbecilles sumaul sibi in incredulus essct, el diceret ipsis operibus, nec in D e.\emplum dicenles : i Quoniaiu buic sic posl lap- pastore meo, nec in frairibus ineis babeo (iJuciam, quare ab exlerioribus super boc poslulo consilium. Dcus autem prohibet, ne (;uis uniiin de pusillis suis contcmnat [Matlh. xviii). Quincllain inullum dcci- pitur qui se coinquinat, tum sc lavarc oxisiimat, ■juunique pcccatum confitendo adauqet. Yeruni h;ec omnia incurreret, si quis fralruni nostrorum viris cxterioribus peccatum suuni cor.rneictur (41). Nec non et omncs alii eadem incurrnnt, qui posl con- fessionem peccaia non deseriinl. Ergo Deuiu in sccrclo solitiidinis super universis neccssilalibus vestris consulite, Itaque confitemini allerulrnm (41) Ab hoc nec non usquc ad ergo corrcxit la- DOC. IV. sum couiigii, faciamus ei nos siiniliter. » Quod ne conlingal cavendura esi. CAPUT LIV. De cura ctericorum et conversorum (-12). Optiniam partem, qnae a Domino pra'cipuc lau- dalur in Maria, clcricis ab omni cura tcinpoialiuiii liberis, solain injungimus ul dicerc possinl vcraci- tcr : Dominus pars haircditatis mcw (Psal. xxv); ct Iteni : Poriio mea Dominus (Psal. cxviii) ; cl iteruin : Non est ceijuum nos derelinquere verbinn Dei ct mi- niilrure vie>:sis (Act. vi). Sicque di\inis laudibus ct' conteniplalioiii sohimmodo iniendenles sibi inviccm (42) Isiiid rapilulun; quatcnus loqiiilcir dc cura conversorum sQbhiium cst a Juan. 11. ns? nEGULA. 415S cl aliis fralribus, (lclicla sua conlilentibus, spiiitua- A cniceni porlons Clirislum scqni^ictur? Qiiiii vcro lia minislrenl. Et ne colloquio sjpculariun) aul sol- liciludiiic cxteiiorum divinura o(liciiiin interrum- paiur, ci nieiis eorumdem saliclalis inlcrnae dulce- dinis obiixiscalur (quod bcalus Grcgorius, sibi coii- tigisse conqucrilur), ob hoc scilicel tcmporalein curain cell;c solis convcrsis coiuniitlimiis, qiii cum iii ialiorc ct in cailcris ageiulis, aliis fralrilius, clc- ricii vi.lclicet cl conversis, non doniiniitiono, sed charilutc prxcipianl, cuslos onniium virluluui liu- militas illssa conscrvcliir. Qnippc ipsc Crealor om- nium creaturis suis, Marix viilciicct el Josoph, fuit obedicns, dicentc Evangclio : El erat subdiius illis {Luc. ii). ycrumlainen omiiiliiis, tum clericis quain conversis, cxpcilirct ne deinccps, si licri posscl, sae- saiicli aposloli, quiJ sancti I*alrcs in j^lgyplo, quoruni vesligia scqiii dcbemns, nisi vigiliis, jcju- niis, et oralionibtis cl laboribus iiisistcro ex ntore postulabant? deniqiie (|uos rcdditiis aul qiix patri- inonia, se lotum hosliam vivam Deo quisque sponte ofTerens, sibi ad lixc paranda in iimuuIo rclinuit? prorsus nulla. CAPUT LVf. De cura infirmorutn, 'teiium ac debHium, Si quis frater urgeiili gravi inlirniilatc. cor.rcn- tum scqni nequiverit, in domo infirmonini rcpo- nalur. Porio cellae dispensator unuin fraticm, vel plures, si nccesse sit, eligal, qui die nocluque pa- tienler Kgioio servianl, el soli doniuin ubi xgor ciilnin videreiil, quandoquideiri illud reliquerunt ; B fuerit ingrediantur. C;i^teri vcro fratrcs, sive ibi scl quia ncquit lieri, sallcin clcricos in reqnie di- vinx dilectionis voluinus rctinere. Coiiversi vero tam pro iilis quain pro seniclipsis, cxcant colloqui cum gcnte extcriorl. Allamcn quaiidoqne C}?rcdiun- tur clcrici, ciiin ibi suiit ncccssarii. Magna tameii est sapicntia, niagnaque misericordia, dum in se- crcio Dei possunt quiesccre , ul ibi maneant ad communem omniuin ulilitalem. Nain si mens eorura occuparclur ad temporalia, procul dubio minus aliis providerenl a^terna. Quicunque vero foras cgrediunlur, cavcant ne in colloquio saeciilarium delcctenlnr; quo cniin amplius ibi delcclabuntur, c;i inajus incommoduni patieniur. Verum si obedicn- manentcs, sive aliunde advenicntcs , non absqua licentia dispensatoris iniirmum visirarc prxsumani. Nam oum aliquis frater, qui diu in disciplir.a reli- gionis permansit, el cuin adjnlorio Dci cl paslorii sui, pro posse suo, cavit a saeculo, landem incur- ril xgritudincm, H lini suo jam appropinqual, tunc pnecipue majori indiget custodia, qiiando anima ipsius racrcedera suam debel recipcre : velmi cur- sores, tuiic penitus eniluntur, cuin prope locuni suiit, ubi cursus corum fucrit consuminatus; si eniin prius remanereni, frustra laborasscnl. Propler lioc expedil aegroianti discipulo, ne quid de negolio sxculi audiat, undc spiritus suus cngilet vanilaiCTi. tia permitiat, magis desidcrcnt in secrcto jugiicr Quantoque cum paucioribus loquetur liominibus, permancre qnam foras cxirc ; nam si Deus inlus nou ^ minus est inde auditurus. Oportei autcm euni sciii- iiivenilur, foris absque dubio minime repcrietur, per confortari in Doinino. Ipse quoque, si sapiens iiimirum ipse Deus araicis suis sxpius ei familia- rius in secreto quam in pullico secreta sna reve- bre consuevit : vcrbi gralia, ut beatx Maria: in thalamo, Joanni Daplisla; in ercmo, Petro, Jacobo, Joanni in monte, nec non eidem Joanni in exsilio. £l bic de cxlcris inteiligendum. CAPUT LV. De diitributione tictus et tesliius. Frater qui cellae curam agii, proutres se habue- ril, fralribus provida dispensalione viclum el vesti- tum distribuat, illud qiiod in Actibus aposiolorum legilur, attendens : Et eranl iltis omnia communia. fucrit, dicet loqtientibus secum : t Sinite ine iit pace nianere, et juvaie ine veslris oralionibus, ut cor meum assidue Deo possii adhxrere. » Qiiod si in cella, quibus indigebit abunde non fucrinl, anlo ecclesiaslica ornamcnta, servitio Dei deputata, ve- niiR('ari prajcipimus, qiiam eoriim qux licenter poslulavcrit, inopi:im patiatur infirnins; riam ipso templum est in qiio Dous habitat. Ciimqne paler aut malfr, vel quislibcl ejus sjccularis amicus, ad cuin ingredi non p(»rmiltcretur, fialrcs debcut suinino- pere curam illius agere. Nullum cliam ncgotium religionis comparari valel jegroli servjlio, ni&i laii- nec quisquam egens erat inter illos; et ditidebaiur q tuin divinuin ofliciuin. II singulis, prout ctiique opus erat {Act. iv). Iiitcr haic nec ipse dispensator nec alius fratcr sibi lanlum aliquid ad edcndum parari postuiel, nec etiain om- nibus conimuiiiter, nisi solus dispensator. Quod si quis pelicril omniiio non exaudinUir, nisi fortc xgiolet; xgrotanli enim , ctim onini hiiinilitaie sorvialiir. Profecto qui divcs cral in sxculo valde repiehensibilis esl si in hac pauperlalis rcligione, «Uud qiiain paiipcrtalcm postulet. Nonnc cibis ct veslibus dtlicalis satis abiiiidavil? Cur ergo hujus- inodi ainplius desiderarel? Pra?serlim qiii paupcr fuil iii sA^cuIo, qiia ralionc divitias quapieiet in en mo, quns iiabere non poloral in niundo? Ad quas euiiu dolieias, uiiusqiiisiiiic liuc accessit, nisi ut Senibus qiioque ac dcl.ilibus hnmilitcr ct solli- cite necessaiia ininislranles : Alter ulterius onera portate, el sic adimplebiiis leijcm Clirisii (Cal. vi), illud eliani Doniiiii prjcccpluin lidelilcr adiinpleii- tes ; Qua'cunque vutiis ut faciunt vobis Itomin^s, et vos fucite iliis similiter (Matth. viij. CAPUT LVll. De lemporibus jcjunandi, lioris reftcicndi, et genere ciborum. A sancto Pascha usque ad Exaltaiionem sancl.-o crucis, l)is in die , primo videlicet posl soxI;mii , et sooundo posl vcspeias, refeilionein sol.is suniere disponiinus , cxceplis jejuniis in hujus leniporis bpaiio eosisliiul.is, Ycruiii ab E.Naltaiionc suiiclji 1159 S. STEPIIANI CKANDIMONTENSIS ilCO cruci» usqut, ad Pasclia vobis jcjunare pnecipl- A lciiliam vobis dicinins, semadmi>' duin ad con^entuni bini vrnirc roiisueverunt. In cisdem vero Ioc!s remanentes, tolius elfctioni con- ventus, sft pro cerlo conccdcrc , caeteris alicunii- bus , promitlant. Adunato ilaque ronvenlu , post invocaiiuncm nominis Doinini, duodccim fldeleb el religionis amatores, scx vidcliccl clcrici et sex con- versi , ad eligendum priorcm dc^igncntur , qui , posiquam audicrint ab oninibus eieclionem snam a nultu forc cnnlradiccndam , scorsum inter &e de ea perlractcnt. Talis ita(|ue pastor eligaiur, qui aiilca fldeJis bujus reiigionis discipulus exslilerit, ut alios ex seipso considcrans, prout opus fuehi , scial unicuique ulilia providcro. Si vcro inter ipsos duodecim, aliqui iii plcclionc disscnscrint , majori parli concedendum est, qiia». scilicet lidelior saiiior- que inteliigitur, niliil ibi nisi ccminunr-m util taiein coiisidcrans, illis dissenliciilibus a consilio el etiam cxtia convcnlum, ut tolum sine eis fial ejectis. Ex ipso tamen conventu lotidcm conciiio adjiciantur quot ejccii fuerint, el decisdem, sive clericis, sive conversis, ut in duodecim semper rlccUo cousi- stat. CAPUT LXI. Quod nullus exlerior eligatur in priorem. Neminem qui sit extra religionera vesiram, quo- cunque sensu vel sanctitatc pollcat, in priorem vo- bis eligere prpRsumaiis. Ab bac namque vita dissi- doret, vosque ad aliud everterei ; unum autem dc vcstro conventu conlidenlcr eligite, qnippe hoc ipsum bcaliis praecipit Grcgorius, diccns : Dofuncto pastoie cujusquam congrcgationis, non extraneus eiigatur, nisi de eadem congrcgatione , qiiem sibi propria volur.tate , concors fratrum societas eiegc- ril. Porro si Deus vobiscura fuerit , ipse vobis consuiet ; quod si ab ipso recesseritis , nunqiiarii bonum pastorem reperietis. Si vero omnes mali essetis , cujug cssei pastor allcr qui succederet , si nullum inier vos bonum inveniret? Quemcunque est ciiim cos sine dubio, si in bac perseveraverint, D pastorcm babeatis, sapiens erit si tamen ab hac vita non declinet ; si ve.^-o (qiiod absil !) ab ca re- forc salvandos, sicque parcs angelis futuros. Porro si cuilibet absurdum et incorsveniens videali;.!- dici tanquam nngelis, cuni homincs sint , et utlquc pec- catores , dicatiir cxpiossius, non soluni tanquam sngclis, scd ctiam quasi Deo iii laliLus : namqiic pcr propbciain su Dcus b.'ibilare asseril , dicons - Ceelum, id c^t aniiiia jnsli, milii sedes est {Isai. Lxvi) ; et in Evangelio : Quod uni ex minimis meis fecistis , milii fecislis {Mallh. xxv); et ilcrum iii Psalmo : Eijo dizi : Dii esttt et filii ExftiAi om- nes {Ptal. i.xxxi). Uxc antcm non proplcr extoi- (43) Innoc. IV addidil exceptis omitino debilibi(s el wgrclis. (44) liiiioc. IV sustul t ab hoc vcrbo Verumta- cesserit , ipse procul dubio analhema erii, et qiii- cunque ei consenserit. Ilerum robis prxcipimus , ut pasior vesler (21) nuiiqiiani abbas, sed tanluiu prior nominctur. Quin eliam «(uemlibel cxlcriorcm veslri pastoriseleclioni nullatenus inlercsse pcrmil tatis. CAPUT LXH. De pastoris siabHilate. Rursus paslor vobter omniiio cavt^ai, ut clausu- rain Grandiinoniis, nunquam nisi necessitate inevi- tamen usquc ad yniius aliquid. (2!) lloc correcluiii fuil per Joanncm XXII. IIGI AEGUIA (abili coactHS, eprcdialur. Scial autcni firniiler, A quaiiiiiu calena Clirisli r» lij;alus, pcr s.Tcuhiin ire i)Olu«rit , quod nullus ex tliscipulis suis aiideltil ei inobediens esse, noc in qualiliot cclla sua , contra prsceptum suum mancrc ; nam ipsc Dominus rujus amore pastor vinclus fuerit, discipulos eliam vinctos leneliit. Si forie (quod al>sil!) pcr saeculum abire cotperit, valUc pcrtimescimus , quod omncs vos cnm pariier fcqucuics ci praccepla sua con- temncntes, .inobedienliam incurrctis; ipse vcro lio- noreni deinceps non lecupcrabit . qucm coram Dco c( bominibus habebai dic qua claustrum suum e^rediens, coiilra votum suuin , per sxculum ire pncsumpsit. Ilinc dc scipsu et cxleris Lcclcsix pastoribus beadis jit (•rcgorius : < Nos siimus , fratres chari.ssimi, nos sunius lapidcs sanctuarii, B Vos ilaque, fialres charissimi, in piaedicjis, coii- Hl>) CAPUT LXIV Quod relicta )ion recupcrenluT. Pioposilum ct prxcpptiim nostnc reiigionis cst, ut ccclesias ct res ad eas perlincnlcs, ct quoslibet lionorcs qui snnt exlra rcli;^ionem iioslram, nec non (45') terras, bcslias, decinias, ccitos reditus, fora , nundinas, visilalioncm cognatoruin, causaSf si\cjudicia, tam pro noslris quatn pio aiienis , quxstum ctiam quandiu una dic qMoquoniodo vi- verc polcrimus, et cactera quae ainore Dci rcliqui- ni«9, nuiiquam rccupcrcmus, scd potius in crcmo, tanqunm niorlui et abjccti a inundo, usquein riiiein persevercmiis. CAPUT LXV. De perseveranlia in ivpradiclis qui apparcre sempcr dcbcmus in sccrelo Dei, quos nunqi;am nccesse Cal foris cof.spici. i capi:t4.xiii Quomodo prior erga $uos cogualos te habeut Iteni quia carnalis cognaiorum arTectus , pleros- que reiigiosos ab aaiore divino plurinuim re\ocare ei bona Eccicsiaruai valdc solcl dissiparc, hujus religionis prior onmmo caveai, ne propriis cogua- lis, exceplo hospitalitaardi, clecliis prior Grandimon- lonsis, sed pcccalor, quidqnid valci oratio pocca- toris. Sanclus Spiritus. qiii ubi vult spirat, aon e\ ope- ribas jnslilij^ q\ix fecimus nos, sed secundum mi- sericordiam suam magnam nos, iicci indignos, ele- git in visibilcm famuiorum snorum Grandimonlon- sium duclorem. Ingcnne fateor, non ahsqne coii- tradiclione electioni huic, quanquam canonic», ine «ubscripsissc, et adhuc propter duo repngnarein. Primo, nisi in Domino conGsus, et in poleniia ma- jestalis ejus sperarcm cumdem principalem , qui coepil in nobis opus boniim, prorecturum, iia ut bonas faciam inchoalu; perfectionis vias meas et siudia raea, meliorcm csse me dcicctando, quam aliiorem. Secundo, iiisi eimdem eleciionem Deo et legiae vesirae celsiiudini gratam declarassent fratres mei, nunquani lanti ofTicii habcnas accepissem. Domine nii rex, farlum cst, ut impcravit Deus ; onGrmct in omni opere boiio il!e qui Pater noster cst, ct nos opera manuum ejus. Ulinam siculchar- tam nunc prapscniem, ila et nieam libi nienlcm posscm exponere! 0 si legrre posses in corde moo, quod libi de amore tuo, suo digiio Deus inscribcre dignalus esl ! Profccto cognosceres quod nulla lin- gua, licel erndita, se ascendunt in erabit eum, impius autcm in sua iniquila'.a corruet. Si bene egeris , rccipics. Haud secus ac lepra corpori adhaeret quod foedat, ita culpa ipsi operauli iniquitalcs. Impielas impii erit super eusn. Justus filius noii morictur in iniquitate patris sui. «uper hoc cum exprobraiione super legaiione no C sed vita vivet. Filius non portabit iniquiiaiem pa- sira. Scripsere luni cxcellcntissinius princeps ei re- vercndus Pater doiniiuis ilcnricus de Francia, regis Francorum germanus frater, du.\ et archicpisco- pus Remensis, lum R. R. palcr Guillclmus, Seno- nensis arcbiprsesul, llcnricum Angliae regem inter- emisse sanaum Thomam Cautuaricnsem archi- episcopum. Obdormisscm ulinam solito profundius quaado et sanclissinnis papa, et revcrend: Gallia- rum aniiiistes me ad eumdem (3) Hcnricum mise ruul cum domno priore Carlhusiae de Monlc-Dei. IJiinam rcliquissenl nos in solitudmibus erranics, absconditos in cavernis et speluncis lerrse Gran- dinionlensis! Vide quantum pietatis infuiulal in cor nienm impietas tanta. Jam stylus noster submer- gitur. Vale el mecum scribcnte scribas ad eumdern D rcgem, si forle audial et convertalur. Precor, fiat oraiio sine intermissione ab Ecclesia uoslra ad Dcuia pro me pcrturbalo. IV. Epittola Cuiltelmi prioris Grandimonlensis ad Pe- irKm Derunrdi correclorem Vincenarum , olim priQrem Grandimonlensem. ~- Conselatur cum (5) Is cst Thomas,qui poslca arcLicpiscopus Can- mariensis, et martyr exstilit. (5) Ex hoc loco et allero epislol,'» ejusdem Petri Bernardi ad Henricnm regem paiet auclores rc- concilialfonis sancli T.iom* Cantuaiiensis aiclii- episcopi cum rege Anglonim, fuisse Pcirum Ber- Tiardi Grandimontenscm et SimuneMi Can'iUbi;e tris, nec tu, charissime Pater, fiiii tui regis Anglia;, si veruni sit qtiod adeo ei ingenitoe jusliliae cblitus fuerit. Ul libi complaceat anima mca, scribam ad eum; sed epistolam futiiram crcdo infirmam, nam coram eo non simi vir magni meriii. Faciam tamen lubens, ui reveriatur ad Dominum. Piurimum tri- b-.iit saiicl.-e tua^ eioijnentiap. F-rgo ab industria tna devote convenicndus, paihciice admonendus, soUi- cita fxhorlaiione in Clnislo Jesu suscitandus. V. Epistota Cuillclini de Trahinac, prioris Crandimon- tensis, ad Henricuin II Anijlormn regem. — De Jiece sancti Tlwmoi Caniuariensis arcliiepisLopi. (Anno 1172.) Salutcm in eo qui dat salulem reg biis, Hk.irico Anglorum rcgi graviter laboranli, praeserlim in in- leriore honiine , frater Gi'ii.LELifi;s de Teiahinac conicrrilus iii Craiidimonte veslro prior cl pec- calor. Hcm, dominc mi rcx , quid est quod aujio de vobib? Nolo vos ignorare quod a dieqiia didicimus vos lelhaliter cccidisse, operarios remisimus de\o- tionis vcslra^ seiiiiicantes ecclesiaro domus tu» Montis-Dci priorcs. Quoi anctores hactenus latiiit, Hinc colliges (jnanlum possiiit homines mundo mortui et in claii.stri tumulo sepnlli, id nimiruui qiuul i!Oc sunini ponlifioes, nec regcs poiuere ; et qd.u.i iiniiuMili) a sajculaiibus ii;uli!es homiues Ui- car.tur viri ivlij^.idsi r-69 KPISTOL.C. «170 CraiiJlmonlis, iie iii ullo locnin paillcipescsscmus. A ^e sola mami cjus. Animain scpaiari a corpore Cunsiilerata si(|iiii:!ein rcpx vestrx' iii;ij( staiis iii- geiiila bonitate, el collaia cx a(l\cr$o cum horreniii parr-cidii criniine quo accusaris, non potuil lioc de te sibi suadcre aiiiina nica. Quo.l si insoiis , Ueu l^ratiis, <]m deJit nobi» faniulis Ittis dosideriuni 4-«>rc \\i\ gratiae , qux sola screnum confert. Exc.Tcalus ab aulicis , vcrborum leno- cinio paier prnncipilio proxime collidcndus csl , quomodo lllii su» damnabili silcntio cum pc- rire sinent? Vivit Dominus, anitnam hiijusmodi palris ab his iiliis rcquiret Dcns. Si iacuerimus , sccleiis argucmur a Deo nuncupjinte nos cani's mtitos non valentes lairare. Siispcndio dignos adjudicabit cum caoibus Capitolina< arcis cuslodi- bus. Qiiidnam est hoc verbum quod dictum esl pauperibus Grandimontensibus? Quomodo evanuil? Promiseras palri Simoni, fratrum Cartiiusiensium pi-+ori de Moiite-Dei , el mihi , quod paraius eras domnom Thomam Cantuaria; episcopum ponerc sccundum in regno tuo, dummodo speciein humlli- taiis corara popiilo tuo libi ostenderct. Fecit cen- lies quod postulasii , et illc jaoet in corde lerrae. Vocem saiiguiiiis clamantem ad Dcum de terra aadivimus ; Quomodo cecidii verbuni ex ore regis, quod esl sanclum ct in le veneranduro? Verum ita sunt umncs isli diviles : si quid bcnc facias, lcvior pliima cstgialia; si quid peccatum cst, plumbeias iras gerunt. Huicne Ihrcna Iragoedi parsiiialis [sic) didicere ibidcs nostrsc eremi? In pcctoribus ploU^iis et i(i(irmis beneficia omnia conscrvaiitur quumodo rt si scripta esscnt iii arena etliltore maris, ia iisdcm cordibus permanent injuriae cxaraije quasi in mar- niore. Reverendus ilie Palcr Bcckct arciiiepiscopus irreprehcnsibilitcr cancellarii muiicre coram lc per- funclus fuerai, qnare talem lantumque Udclcm dc- levit oblivio? 0 vitream prinoipum gratiam ! Quid «obis et mundo? Nolile confiderc in principibus, ncc in fitiis liominu:Ti in quibus non esl saliis. Imo salds ipsi domno Thomje arcliiepiscopo Canliia- liensi, quoniam ab eia occisus dcalbavil siolam suam in s:iriguiiie Agni immaculali. Ideoque bcalus, qiiia vocatus, quia etiam inirociuctus ad ca^nam iiuptiarum Agni. 0 rcverendum biero-niarlyren; ! 0 bcalum pontilicem \ ciijus anima paradisum pos- sidcl, quaiido^{uidem invenit salulein ex inimici& qoifinemnobis bona ooiifcreiidi itiveniie iioii poitiii, D suis, ct de inanu corum qui oderaiit se gralis. quique in sua magniflccniia paniin essc judical, iiisi inniimcris olnuondo benericiis Grahdiinonten- sem aliqtiando suum populuin nostrum potius oneraret qiiam ornaret. Tantum, inquam, debeinus dccoro aliquaiidiu diademali tuo , quanluin non valemus enanarc. At quid libi et carmiiii huic ? Jicne quidein incofcpisse, at defecisse in via Dci, reiroi;redi cst. Oiones qui vident, iiicipienl illudere tibi , dicentes : Hic homo cccru xdi/icare, et no» potuil consvmmnie {iuc. xiv, 30). Al qutd laudari tiic ab bominibus, quibus qui pracere stuilol, bcr- vus Chrisii nun cst, imo confundiiur, quoiiiara Dcus sprevit cuin, ei iu ccelo a Doo rcprobatur, a qu« uno mcrccs est opcri rio*lro et gloiia; corona Bone Deus! auribus iio.>trisaudivimus, ct Palros nosiri dominus piinccps Ilenricus de Fraiicia , par Fraiicii», dux cl arcbipii-sul Remcnsis, domnu» Guillcinius Aibimanus Sononeiisis archiepiscopiis, domntis Joanncs dc BcU(-sme Piclaviensis, doainus Bcriiardus Niverncnsis cpistopi , Galliariim Patre» [an paies?|, narraveriint nobis opus quod opcrati suiit perditi quidain homioidae, iion rex Anglus, opus illud nelariuin, indignum homine, mullo ma- gis regc bcnigno , niiserioordi , iuansiicto, roniini ijou bciicvoio. Corpora, dicebant, magnanirno satis est prostrasse leoni, humilialum coram lo, Angli:v, priraalcm D. Tliomam Canluariensem. Dc regia lua , 0 rex , salute sollicitum palvem occubu'is<* {\U 1'ETRl BEKNARDl GRAWDIlfONTENSIS in f^runl glaliis implorui.. WiHclmi de neraci, IIu- A Tu autcm rft.alc ni.n..i..nlun. populi jndiol.eri.? Siccine regio lul^jcns diailemate, lunin siijilcntas cl portas populun., popuii lui luuniqii<; ratrci.i spiri- lualem c luedio loHcnrio^ Mciito \o^;abcrii> coacus- gOi.is de SloniUe, W.lklmi Le Drclon, Renaldi irii, quos si en.iscris, octidisti el tu rocurare. Sane sic te non salulasset, scd sivb no- 0 stus, chrisii ejus vitam prscidendara pronuntiabas inine iegis murlux, qui tuos martiticasti. Filius gentium qux ignorant D«um fratern') csede faodavit Romae fundamenta. AJ)sil auteiu Chris-tianae veri- tatis filio , et domorura nostrarum prolectori, no- strorum fundamentonira coemcntum paterno diluere cruore. Odi elexsccror manus violentas plus quam pilosas. Prudeiilissirae quainvis elhnicus res Anti- gonus inaledivit adnlatori sibi suadcnti per fas et nefas agere suos inler subditos et regnicolas. i Ab- fiit, inquit, hoc a me . tyrannorura est sic procc- dcre, regum vero secundura legis et iustiiuta impe- rii. » 0 dignum oplimi regis eloquium ! Grxcorura bapiciites regem vocaveruul basitea, quod experi- jiniui eurn populi basini et fuiidamentura fiMimm. Incredibile hoc relulere, non credo, Doraine Deus, quis credet auditui nostro ? Dicent de te quicunque baec accipient : Quid acuisti linguam tuam sicut scipenlis ? Si boc in sangiiinis innocui luto sic defixus fueris, ecce factus es sine corona ct sine subslaritia. 0 durissiinam saiiguinis Andegavi sor- teni I 0 miserabilem Aiigliae regni quondam floien- tissiml staluml Quando caput dolet, sentlraus cx- tcra raembra dolcre. Rcx populi sui c."*put, caput autem rcgis Chrisiua. Innocuo nocei.do, insonicin caedendo, cecidisti casu lam pcrnicioso , ut in.igna sit tibi Anglorum capili ii.flicla contrilio. Quis nie- debilur lui? A capite fctct qualiscunquc piscis. Populi iiifirmitas a rege tapiie suo dtfluil , qnia ilT5 EP1ST0L.C. 1174 iUum quo vuli runverlil. Consubris fialis sirpLM-quo A aliior csf, eo casus ejus grovior; ruiiia exteiulone cottis, scribil ail Seniproiiium, quoil iiitcr luos ob* servare licpl, noii sccus ac in corporibus , ila in imperio. Gravissimus ost morbus qui a capile dif- funiiiiur dc mortuo cordc in corpore iiumano. Quid amplius caro nosira, nisi vcrmis, fctor et liorror? Panicidii crimine suffacalo te Urilannoium cordc, quid valet populus, ct nos paupcres ercmicolx fa- muli tui? Yalde experlus ilie qui dicebat : « Ou^lis rez , talis et (>opulus ejus; > namquc componiiur orbis regis ad excmplum. Quodnam, lieu! el au- gusli regis das nobis cxemplum? In oraoulo Tesli- uionii duos chcrubim cx ligno olivarum factos au- roque lexlos posuit magnus prudciili^e rc\ Israel, ad quid supremas poleslatcs, ecclesiasticam et tero- poralem , Deo ofllciantcs cliaritate ct bcnigniiate dccorandas edocebat, cujus gcneris olivarum erat iliud lignum. Ex quo tc compositum clamabitpo- steritas? Dum Ahias Soloniies Israeliticus colloque- retur in via cum Jeroboam , onustum ex scissuris pallii novi rogem Israel vocabat luceniam. Quid est lioc? Ad nibilum vnlet lucerna, nisi abundct oleo cum lumine. ita rcx qiiantumvis fulgeat auro, gem- mis in scepiro radiantibus, parum.ost, nisi cliaritale et bencncienlia eminoat. Audivimus et nos, duin media nocle surgeremus ad orandum Sponsum no- lentem recipere novissime vcnienlcs quinquc virgi- ncs qua non siimpserant olcuin secum , ipsasqiie confundentein cum repulsa evaiigelica : Nescio vos B niajor, slrepiiusqiic cndeiitis cl fragor ct terrib:- liur; ita rcges (qiioniam vilia ncminem latcre pns- sunl) qiii faeli sunt tiirrcs fortitudinis gentium sibi commissarum a facie inimici sxvientis, quando de- pravatis mur qiierimoni^c me vifieamus, ne malediclo parlicipes effe- horrcndum credebat gcnlium Doclorj. Pereant ner ^ cli leciim separemur ab i.su graliae Dei, sine quo mc licet bona nosiia temporalia, modo non amitiai setcrna anima tua, pro qua Chrislus mortuus e$|, iustns pro injustis. Longius progredi et diutius tcoum versari dtio mih" prohibciit, silenlium imponondo : primo ma- jestas tua supra vircs exseciandis compcdila ct iiiniis involuta negotiis, qiiani innocente fuso san- guinc lethaliter doieo saiiciatam ; secundo conta- giosum hocce vulnus excommuiiicationis in anima lua iiivliclum prohibet inc tecum agere, ne lam per- niciosa labe inficiatur anima rnca, quondam tua, uisi usque resipiscas • quimiam sancliore titulo prohibel Paulus scribcns Corinthiis, non commi- sceri, nec cibum sumere cum aviris aut rapacibus. iiihil possumus laccre. Si vis nos invenire, revertere, reverlere ad Patrem nostrum coelesiem, in quo etper quem vivimus, tnovemur et sumus {Act. xvii, ^), ei dicito ei in spiriiu humilitatis el m animo con- trito : Ego qui inique egi, Pater, in ccelura el in luos, nihil amplius a te cxspecio. Sic miserere animae luae placens Deo : exspeclat quidem, donec venial immulatio lua , Grandimonlcnsis populus gemeiis ct quacrcns a IX*o qui dat cscam omni carni, pio te pancm graliae in cinene el sacco fa- clus oixjdiens Deo. lii nostro priore gencrali haec tibi loquor et exhortor in Christo Jesu Domioo moo districto judice, qui,. licet sint omnia oculis fjus nuda el aperta, accuraiam operum nostrorum Sed el discipuiiis quem diiigcbal JesuS; commcn- j) inquisilionem scrutalurum .se dicit in luc^rnis Je- dans Eleciaedoniin.E, cl naiis ejus charitalem , Si rusalcm, quanquam dilectum. Quid fatiet eis ^uis vcnil ad vos, cl hanc rliarltalis doctrinam non quos rcprobavit? Malos malc perdet ; verba sunt afferl, nolile recipere in aommn, nec Ave ei dix&ri- saiicli Evangelii : Qui cx Deo est , verba Dei f/is: qui enimdicil ilHAve, communicat operibus ejus audit (ioan. vui, 47). Vialignis {11 Joan. 10, 11). Tu autciJD qui nosti quod GUILLELMUS DE TRAHINAGO GRANIMMONTENSIS PRIOR SEXTUS NOTITIA (Calt. Ckrist. nov., lom. 11, coi. Qi9) Guilicltnus I «ie Tr»liinaco, ilJas de Axia, Lemo- A vicensis dioecesis, renuntiaius csi vigiiia Assuin- ptionis B. Marix; qui Jejuniis, Tigiliis, et oratio^- nibus inlcnlus, prioratuoi administravit aiiiiis i8, mens'i»us tribns. Sub cjus prjefeclura exoipilur criicis Doiiunicae porlio , ut fideni facit scqiicns s^iietJuta : Antw ab lacarnaiione Domini 1174, pa})a AUiaitdro III prctsidente, Amalrico rege IJieroso- lytnilano YI, Ludvvico TII rege FraucorKtn, Ihu- rieo II rege .Anglorum regiiantibus, tempere domui Cuitlermi »exti prioris Crandimontcnsis, pridie Kal. Juuii, sutceptio vivifica! crucis quam pra'dictuf Ma- uuel imperalor Contianlino^>olitanus prcefato Ainiil- rico neptis ejusdem impcratoris martlo^ ctim aareo coutulii phytacierio. Idem vero rex Amatrtcus diviua R vttpiratiotie illuminatus, eamdem cruce,n cum eodcm ' pltylucterio per Bernnrdum venerabilem Liddtnsem episcopvm apud Crandimontem direxil, ui>i a priore pritnominato , el universis fratrtbus cum omtii lio- Hore et devolione tuscepta est. Cominuni ilaque con- tilio prioris el frairum sancitum est, ut si qHtt vet lolam crtuem, vei atiquid de ipsu cruct a loco Cian- dimonlensi iransinutare vel subtraliere prassuwpserit , analliema sit. Amen. Subpnesulatu Guillelmi, iiisti- gaiiK'. Iiuuiaiii generis inimico, sulioita est ^ra«is dis6oran(i'- liiis Helia nur(Jcgali'ni,i , Selirando Leinoviccnsi, ac liorlrando Agcnii«>i)si episcopis, missis ad scdem a|u)SloIicani duobus Gerardi discipulis Rolicrlo ct Guillclmo, cum liMcris prxdictorum pra.'lalorum, ac etiam alionim episcoporum, abbatum, ac prin- cipuin. Rulla data cst xii Kal. Apr., poniificatus Clcinciilis ar!. ii. Calcrum bic prior zelo disciplinx ATIO CLJUSDAM HLVTKIS ll«'J A nionaslicc sin.liiini li(lcra;um fcliciler ainnbueral, ut polc saiicli Slcpliaiii gcsta pcrscripsit, cdita in libro qui Speculum a|i|K:lblur. Kjus cpi(apbiuni bicc de eo nos docct : Hic jacet domnu$ Cerardut VII prior ; niatmt in piioralu x anrii$, tribut mensibiis. Vofilnioilum aniotui obiit xiii Kal. Maii; quia diim ndhuc tivcret, prioratHt renttnlia- vit, et inler priores (jraiidimontit honorifice upultui fuil. VITA S. STEPHANI DE MURETO AUCTORE GERARDO ITHERII. (Vide supra, col. lOOo.i REVELATIO CUJUSDAM FRATRIS DE DEPOSITIONE WILLELMI DE TRAHINACO GRANDIMONTENSIS PRIORIS. Circaannura 1180. (Mabtex.. Anecd., tom. I, col. 60*, cx ms. Yiiidocincnsi annorum circiter 500.) Fralri Widoni WiLiELHtJS. Est quidain Traler in Grandimonte adbuc vivcns, 8acerdos, vir reiigiosus, et boni testimouii, do- iiiiio priori Guillelino, ci anteccssoribus ejus, quon- dam familiarissimu.s, cujus nomen lacebitur, ple- nus viriutibus, bonestus vita et moribus, parcus in cibo el in putu, tardus ad iram, tardus ad lo- qucndum, diilcis eloquio, humilis in omni convcr- sulione sua, juslus ei placens coram Deo ct bo- minibu!:, incedens in omnibus mandatis Domini sinc querclu. IIujus eiiim cfticium est scmper psal- inos lcgere, aut orare, et genua fleciere ante Deum iia ul jam per oninia Deo dignus, si fas est, in carne morlali angelis similis effectus, in coelesii regno vivus a Domino transferri debuissel. Hic crgo jacebat prostratus in orationc ante crucifixum in capitulo, cl Deum toto cordis desiderin exora- bat. Et ecce vigilanti ci, et pro ccclestis regni pcr- ceplione suspiranli, quidam rrater saccrdos, non multum ante dcfunclus, nimio candore vcstitus apparuit, amicus ejus et sociiis, et oninibus nobis noiissimus, nomine Rernardus de Rocba, quem doiniius prior Willclmus a puero nulrierat, el virgo virgincm admoduin diligebat, et ipse cum, ita ut eiiam illo vivente ejus dentem in peclinario pro rcliquiis portaret. Unde diviua dispositione factura est, ut quos una chariias invicem viventes ligabat, defunclos conjungat ; nam domnus Willelnius prior ('landimontis, ut fere orani muudo notuni est, pro B injuria quam a fratribus suis paliebatur, exsiil et peregrinus Romx migravit ad Cbristum : cujiis sanctitalis virtuiisqoe prseconium omnium nostrum novit ecclesia, quod eliam crebra testaniur niira- cula. Fraier autem jamdicius B. ab Occideniali- bus partibus Romani pergens ejus videre sepulcrum, ibi similiter defunctus est. Ubi aperte ostcnditin- quantum vivens dilexeral, quem eliam in tanlum mortuus diligcbat, ut cum de longinquis legionilius ad se venirc, et secum tumnlari, Deo ordinanic, voluisset. Eral enim frater ille affabilis et amalii- lis valde, et sine crimine virgo, ut dictum est, ab infantia in Dei servilio perscvcrans. Hunc ergo cum vidisset sacerdos ille prxdicius slantem ante crucifixum in alba, obslupuit; non tamen vebe- ^ menter expavit, uipote vir spirilualis, ct supernis visionibus assuetus, sed capul parum ab oraiione crigens, ac aspiciens, dixit : < Domne Bernarde, vos estis ille? » Cui ipse : < Ego sum, inquit, Ber- nardus de Rocha. » Tunc inlerrogavit eum fratcr ille, dicens : < Domine, quomodo est devobis? > Cui respondit : < Mibi quidem bene est, quia sal- vatus sum, sed de Gerardo conqueror, qui noluii nomcn meum scribi in Kalendario; sed cgo viiidi- cabor dc illo, » de Gerardo sciliccl priore loqucns, sed nolens cum appellare priorem. Postea iuter- rogavit eum iienim ille vir sanclus sacerdos, i(a inquiens : < Domine, dicito mibi : quoniodo est domno Guillclmo priori ?> Atille respondens His ila diclis, disparuil, dare, et maxiiiio quia praiconia sanclitatis donuii ct fruler i!le l.iiiis ab oralioiic siinexit. Ilaiic iLa(|Utt >Villi'lnii prioris nullus snoruin riiieliiim discipulo- visioiiem sacofdos ille niilii faaiiliarilcr nanavit, juni dcbeal rcliceie, sed pr;edic:>ie, laiidare, lojlari, ei vcnim osl tesiimoiiium cjus, sed ipse iion vull aliiue gaudcre. Vakic. eaiii ii.terim divulgare, ne furte ei in oleris lumen verilalis innotuil, Arvcrnis oriundus ccrla piurimorum re- lalione comprobaturct creditur. Nam cum primum sanctus Dci generis nobiliiatem, amorem rerura, fluxam sseculi gloriam, cscarum variain dclectatio- nem, el rcliqua reniissionis.blandimcnta, quasi quo.ldam vitaret iiicinilium, quodara rapido cursu per\enit Muretum, in quo se consUtucns, novus Iio- spes Iiabiiavit. Exinde cum voiuniati ejus meri:a rcligionis succrcsccrcnl, jam oinnibus sieculi vin- culis liber, arduom atqtie aspeium arripiiii insli- tu:um. Disponens igilui Icrc vitJC durio: is sc slrin- gcre, iiiedix et vigiliarum tanlum paticr.s coepit esse, ut eum siLimct fore crudclero non (lubilares. P.Tnocians in oraiioi-.c, edobat scmel in die, suepis- s mc lanium posl solis occasum ; noiiniini|uani bi- luo, iriduo jejunus pcrmanens, quarto dcmum re- ficiebaiiir dic; sumebat vero pancmcl salem quan- uoque, potiimqu;' perparvulum aqua-, ■|iii^uciua pe- iiif.is rcpudians. De \iiio quoquc pntaviiiius mcliiis rrliccre, qiiani quid(|uam dicere, pra;scrtim cum illuni ab co pciii:us Iriginta annis contiiiuis abbli- nuisse audivimus, uisi cum conimunionem Domiiii acci|K;rtl in dccrclis sibi dicbus. Quaato autem pannoruin in xslaie irucbalur, taulo in bieme erat contentus : quibus ct4-niin in die, cisdcm ulebalur lu nflctc. Quicli autem Qiembra concedcns, duobus invicem coiijunciis asseribus alquec.Iicio utcbaturj lorica tamen seinper indula desuper, aliquoiies cliam supcr nudam humum jnccbai. Ciijus eteiiim ▼ila sermone csl satis luculcuio, caro palcrni amo- ris studio, alias scripta in sacralioribus lucis p:o bummo honore liabelur cl coiiscrvalur. llic deni- quc ex quo orcmum aridam inlravit, Cbristo scr- Tirc cx corde dcsidcrans, ul dc suis aliurumque mcriiis incrr.edcm iii coslis acciperei copiosam, fra- B Uuin habilaiil uin in unum exslitit paler atque ministcr ; in qua cum eis habitans, quolidie ia cpcre Dei succresccbat, formam lenens illius Ec- clesi.e priiniliv:e, de qua in Aclibus apostolorum legilur : MuUitudinis credeulium eru( cor unum et auiina una; ncc quiiquam suum ibi esse aliquid di- cebat ; sed erant itlis omnia commuuia (Act. iv). 2. Fuit enim in dicbus illis in Lemovicinio vir bealae meraoriai fratcr, llugo L."pu convcnirct, nec iHfantiura iascivias, ncc puerorum ncgligciuias scciaLatur, sed tantuiu ea qux legebanlur ausciiltabal. 4. Cuin autcm cssci miles jani factus, paupcruiii Chrisli non immemor fuil, ipse paiiper fulurus ; religiosos ciiim ac cxtcros quoscunquc sccuni ho- n spilabatur, semper una domo, una incnsa e sumpti- bus suis bilaris dalor diligenter reficiebat ; uiiicui- que vcro parcimoiiiain suain dti faciillatibus suis valde optimc, prout poieral, dividcbal, csuiientcs alebal, nudisque reslimeiila praebebat, pupillos quo- que ct viduas, infirmos atqHc caplivos in iribula- tione coruni conforlans, visilaLat ; pcrcgrinis de- futiclis atqne vicinis scpulluraiii sollicitus cvliibc- bat. QiiiJ plura? non liabeniibuslisoncs et caBlcra 4IS3 CUILIXI.MI nANDI.N^ il8l laboii ncce.(>saria liuiiiilis liumililor iniiiifUrabat. A quiiU|uiil ex tvlii^iosa iinilus arqtiireLal inilitia, atl 5. Niilluii iiamqiie, jiixia inagislri noblri senlcn- ibin, perfecio abiidriPnii prv-dicjiur, nisi is qui fa coruin >e posilis qux ainpliu» appelil desiderium ftuum ilkrsns caieal c( ftiinj^il, (ania :tuieni pra^di- lu^ Dci famulus alisl'» 'n(ia sesc inclinavera^, quoJ saepissiinc a licilis quiijus lihcrc n(i poleral, jejunus existttbat. (^nnaque sibi suisqnc amicis divcrsx ppuix divcrso g< Hcre posila niensa apponerentur, lunc iiide qitasi 8ubtri»(is constirf^^ens, veniris do- iurem aut causam aliam se perpeli simulal at. Coe- nalis itaque omnibus, incoetiatus Srcpe solus manc- bat ; non suis, ut militaris ilic assolct ordo, pro va- riis (t deiicitis cibis unquam tx.iio Tuil, iis so- lum quse dabantur contentus, niliil aniplius requi- sivit. 6. Castello aulem in co quo faniulus Dei commo- rabalur, dicbuc< Dominicis quidam panpcrrimus de- vote ad ecclesiam vcniebat oraiurus, quem aJeo Dinnibus cura familia>is aUcnuaverat bonis, quate- nus minime haberet, exceptis quibus nescio semi- cinctiis Uiide pudibunda sua protegere possct, qu^e ila videbaniur resarcila ex aliis, quod vix aul nun- quain possti diicerni cujus anlea exslilisscnl colo- ris. Haec ilaque tulia. ul diclfjm cst, Dei miles ge- fiiens et suspiraus, propter Ciiiistum c.\ lolo corde cupiekit iiabere; insnper et silii pcr tolam vilani bu:nn sperabat suiTicefe posse. 7. Erat autem alius in pra;Jicto loco, pauper iisniii boniim, quaiitum pow-rai, eipcndrr'; »«mpe» studebat; qui cuni ad iiiilitare ex pra-ccpto itomiiil 8ui compf llrretur ncgotium, cui lamen propler bc- nclicium ihmi ^alcbat siium defraudare serTitium, Dco volens adhxreie, proniiuebal niliil ibi se faetu- rum iiisi cjus obsequiiiui, videticct ex utraque parta dissipare nialiim ct inquirere bonurn ; .^e^J ut redde- rel Cjcsari qna? sunt Caesaris, ?.c si veilfi omnia ea- pere, incipicbat quandoquc primus abirc. Reddent ergo quae Dci sun( Deo, fugaba( quos capcre nole- ba( ; qoos vcro alii impedire (en(abant, ipse p«ior capiebat, ac deinde locis convenienlibus salvos ai- quc soiutos abire sinebat. De cxtero autcm poriio* nem qu£ se contingeret a commilitonibus suis im- portune exii,'ebal, bac tamen inlenlione, ul illi qui amiseranl non sine lucro reportarenl ab eo. Cum autem ad omnia Dei niiles se lam sapienier dispo- iicret, prcpier convcrsalionis suae studium cbarus acccplusque Dco a popolo jndicatus csi. Quodam crgo lenipore diini cx more de conlemptu saeculi u- citus secum disputare(, apternam poiius quam prje- scntem vilam ac transiloriam approbans, placuil de terra el de cognatione sua egrc regrinari. Hinc est quoJ per aiiquod tempus quo iret aut quomodo (ierct secum deliberaret, votum vovcns Deo, proposuit Jeiosolyniam ptrgere, Cbri- sio miliiaturus, ac inde nunquam ad propria rever- surus. Cumque Dei iniles ;»ccep{o tempore, eipen- tantum rebiis, ssd dives, ul crcdo, virtuiibus, qui C sis dispositis, colleclis sociis, optaluin iLer diebus multis pcragcr.t, quemdam ejusdem iiineris socium, gralia Dei pr.Tecedente, inveiiire meruil, qui el ei volunlarie supplesset necessana, si ei facultas de- esset in \ia. Erat cnim ex magno genere homi- num, et dives mullum auri et argenli et possessio- num, ac fainilia muita nirais adornatus : denique dum ex more viatorura iuvicem de phuibus serino- cinarenlur, contigit ut otnuium judicio praeslantis- simus essect consilio ei verbo decernereiur, quem siquidem cum tanta gratia dives ille quotidie ccr- neretsublimaii, ila et aniicum et famiUarem sibi praefccit, ut ainbo scypho uno, lancc una refocil- larentur, el reliclo suorum consilio [(. consorlio] ejus solo poliretur proprio. Cumqoe itineris coepti 0 maturilale viam coi.Ucerent, conligit ut Jerosolymis saiii et iiicolumes applicarent; deinde dum ex su- dore muUo fcssa incmbra recreassent, ut locus ob- tuUt, cum donariis copiosis per loca sancia peire- xerunt oraturi. Erat enim Dei miles prsierea dedi- lus in eleemosynis, orationibus ac frequentioribus icjuniis, et omnibus pro posse suo obediens viue ajiernae maudatis ; religionis autem gralia reclusos ac caelcros reli^iosos frequenlissime visiiabat, cu- piens tam prasdicaticne eorum instrui quam prae- scntia rccrevi. Fere enim per bicnniura stfluluta Christo cxhibens obsequiom. vir Dei ibi quan- doquc miles exsiitit, quandoque et peregrinu». 10. Interea causa exslitit, quod dives ei sociut pfrverli aj propria.comBelleretur . erai eaim naulta n'ull') sudore loto aniio sibi et faiuilii' suae cum li- gone teniiem victum acquireiel : buic vero erat x-slicuia la-n pauper, tamque angusta, quod ex peu- nulis juniperi aliorumque bu.iiilium arbustorum, tolin quidein suo delalis, in ipso osliolo prope li- lue! se focularct ; sic enim uiutiquc fabrica illa ur- gebutiir angustia, ul ibi mancntiijus difliciiiter vald» pol.Tel cfjressus ; taie namque hospitiolum vir sa;- pctiiolus, ut lucrifaceret Chrislum, cogitabat fore silu neccssarium, rcminiscons Scriplurae iiiius di- <,;enlis : Quam urcta est tia qtiw ducit ud vilam ! iMalih. -11, U.) 8. Operae preliuin est et noslrie K.iilicalicni valde pjicossariiin! huic cliam iltud inserere iectioni, qua- iiler Doi faniiilus sc adaplabat in spiritu non so- ium pauperilius, sed et immundis aniinalilius. Quae- dam .lutem in pra^faio castello de sub cujusdam stala, slralu ex. vilibus paleis alquc minulis sibi p.Trto, sus Immunda jaccbat,quam cum inibi virDei r erjuentissime jacentem ac volutaniem prope aspi- <;ercl. irisiis et siupefactus sccum dicebat ; t Quo- raodo vivo ' quid miscr propler Clirii^luni sustineo? » Mais» taalum in amorcm Christi ille jam promptus Juerat, ut lale cnbiciilum lil entissime su&ciperet, si teinpus suae conversaiionis permitleret. 9. Pcrfccla; enim vitx atqiie summa scienliae est babeie in sseculo quod subseqnentc recitatur capi- lulo. Ueligiosus autem ct pius miles in oiinibus et l»ro omnibns magis Chrisio obcdiens quam saeculo, li8"J V!T.\ B. nUCONIS DE LACEIVT\. l;.G Tiigoiio plcna. Qiiam ciim vcncrabili viro pcr ordi- A aliintMiia reporiahanl vil.X'. lliijiis ergo vcnLruJi.lia i.cni ovposuissct, •e.iirv; iiiox so«'uin qiianlocius lil (ai.iil.anm rogavit et aiai«uni. Cm ille : « iSeqna- quaiQ e>p'o quod logas faccre |>ossnni; nani Imc ail huc n*ni, ul Dci servitio ilies vil;c me;e redimercin rcsiduos. I Rursus divps ait : t Occasionein qnx- ris, ne niibi quotl rogo praeslarc debr.is ; seil ([uia longa el laboriosa nobis rcslal via, nc cnnctiTis, linice du'cissimc, mcis parcre scrnioiiibi.s : pro- millo eniin huc me reveisuruin, si lu vis, in pio- limoteruin. Tunc ille victns liis precibus ac- qiiievit : nulla in incMlium mora. Quod crgo supei- cial ilc thcsauris suis ineunclanler jubct prjcpa- lari, uiule ct snpi le.i.cntum halerenl vicCus cl pe- Palris cclclireiH opinionen) vir i.'-,ic dc mu) iioliis pi';cseiis soniio, tDiiipcrit ns, (!i\iii(), ul crediiiius, Spiridi inslindus, prjcdidani eieinnin ap^reSMi<> soliis et cuni aliis inullolios pra^sentu-e cjiis se oL- tnlii aspeclibus. Ciii profedo per iiuilla «.onsolalio- nis verl.a, Paler vcncrabiLs etim corde cjns pi;«- scnsissct pelitionein, sicut consuevoial, oralioniint niuiius otttilii, nec cuni scciini posso niancrc iiidi- cavit. Tan;lcni cxplcia itaque consohiiiono ct allo- quio, aJ propiia s;cpe roptulialus nules Dei reccs- sil : alia quoqiie die pcr queindam presbyteruin salis litlerJlum rcligionisque insiitiiiis benc cru '.i- luin cxpertus est, ulriim illic tanta adcsscnt bona riam suLlcvarenl veslilus. Dum auiem ad inare qnanla ct plurimoruin nanalio cc:ia vulgaviiat; pu doscend«:rent, vir Doi do rcdilu suo copp.l socuni conlrislari ct niolC!.liis osse. Accidit aulein ut qui- d.Tm porcgriiins piilclier facie, sed pulchrior fn!e, traiisirct cadcin via, ct viso illo acccssit ad cum, ci dirit : «Fralcr, qui.l Iiabcs ? quid ploras? > Cui illc iiiiiiiit : < Dom.ne nii, sic et sic, cl me et uicuin Dei!s rcfpiiil scrviliuni. » Praedictus namque i>cie- g:'Kius cuin quasi verbo prophctico consoians, ail : « Fili nii ol aniico, iioli lugore et noli anilrislari; fiirsitan t>niiii Doininus a.i alia utiliora le rcvocat negolia, i|uoiiia.ii , ul tr:ihat ad bonuni iiulius, quandoi|tic subvcrlil niinus. > Audiia \ci'o coiifo:- taiionc ci pcricjila, mox navern cum sociis Ixius ci secui-us asccndit, ct graiias Deu omncs in unum n ipse tliam inessc credobat. Qui rcvc sus dixil aJ eum : < Pater islc de quo lu «lunniis, tarn ipse<|iiain discipuli sui angelurum vilam, quanluni fas esl, sc- ctantur in lcrris. i 13. Posl non mnlios vcro dics eadom oausa oplaii creuii ilerum niilos Dci aggrossus cst iter (I). llic iicnipe, cum viri Del sc prc.seiilatot aspectibus, s;a- tim indicavil ci quid qucxrcrct, dicons : t Scio, Jo- niine, te non lalcic pclilioiicm mcatn ; ssepe cniin charitatcm tc rogavi, el sijppe a tc n pudiatus ro- cessi. Pater ct domine, obsccio, rcvorii ad sarcn- luin nolo, qnia valde labile scio, et, ne pro fragili- tatis me.x conditioac valeam lain lcviler ul modo huc redirc, timco. Ecce cnim parains sum cx loto agCQtes, navigio prospcro, aura lcvi, undis lenibus, q ad Dcum. quem lu pr.^cdicas. cl cui dcvotum cnni tenipc.alis ll.ilibus, vclo pcndulo, inari iranquillo (ftndeni ad purluin p.rvcncrunt saiutis. 11. Cumquc ad lcrrain venisscnt, placnil C! cum sociis >uis paritcret ainicis ad pairiain e( propriam dwinuni agrosquc rcnuarc : ad i|uos vcnicns, ct in quibus constidilus, fcrnic bicimio dunitis sux cu- ram agens salts honestam, nuilto i-istanlius ac fer- vcntius fuit dediius niiscricurdix adibus; bonisque intcutus op..-ribus, hospitalilati praecipue stndcns, cxcrceiidis vero sa-cularibus curis occupalus agcbat lerrena negotia, scd, ut post in vit.i sua clariiit, magisex debito quam cx inlciitione ; hic iiimirum, cum jam quaJragenarium xtaiis sux aiinura celc- brarei, reipublicae neguliis s.-cciiliqnecuris adlictus. tuis c.xbibcs famulalum, convcrli; unde supplico largiri niiiii a \c sanclac Iiabiii.m conversalionis. » Cumque Paler ventrabilis pelitionis ejus viderol constantiam, talibus cum vcrbis eum alloqui cocpil diccns : < Fratcr ct amicc, nescis qnid pctis; vila cniin tua nimis csl dclicMa, ct lola in delicii-s cnu- trila; quomodo poleris 0:ius bnslinere quod tibi vis iniponcre? Aspice cruccm : mullum esl «iiiTicilc ibi niancre; &i huc advcncris , in ea conligoris, ei amiites doiniiialiioncm quain Iiabcs in temelipso, ir. cculis et in ore, ac in cailcris menibris ; mandu- candi, jejunandi, dormicndi ac vigilandi tiiain rc- Iinqu«iS volunlatom, mullarumqtie rerum aliainm; ct hoc quod in sxoulo diligis, conlingct tibi odio raunduni pciiitus detesiari, et quo soli Deo vacarel " habere ; cxinde non rcvcrteris ad dotnum cognafo- secum inquircrc capit. 12. Eu namqtielemporcdomnasStephanus in di- sciplina sua r.oviterjam fraires, licet paucos, susce- perat, quos tamen modo palam, modo clain ad sanclje conversationis sludium iiiforinare vigilabat; ({ui vero, ciim diu in cadcm crcpio virtulibus si— gnisquc succrescerel, coep.Tuiit i.ostmodum non- iiHlli jain miindum relinquere, atquc ad cjus nia- gisie iu:u fcstinare. Hitjus iiaque iiomen pcr viciiia Ixa innoiuil, factuinqueest ut ox iilo jani tcmpure • mulns frequcnlari caepisscl. Qui cnira ei victujlia ilcrc.cbani corporis, ab eo in peclore sito seierncii rum luoriim, el si ipsi ad lc vcncrint, ner;uaquani cis tuain paupertatem ostrnucs. Poterisne, fiatei-, fossor CS3C, ligna cl fimutn po! tare, cunctis fratri- Lus servire ? Hoc loium cssclfacile ; scd caplcs (aij cavcere mancbis, (ibi non csi fora:nen per quod ad sseculum rcvcrlaris, nisi tu ipse lcceris; ct ogo cu- lani tui noii agam, nec lemelipsutn agorc sinam ; a sxculo quippe meos obsciJi peJcs, el si proplcr nie non redeo, propter te iion redibo. Adhuc aliud su- perfucril : forsitan niilteictn te in aliqiiod nenio- rutn, ct annonain quam inanilms ciini ligneo ligoiic labor;?ndo acquibii,rib. cgo accipcrom,. d «1» qui \]Cjufer. cap. IStJiUnliarhm S2:^.cl' Slcpli:i;:(,- iiupra. H87 GUII.Lri.MI nic liicciisloiliunl iriDiicrrm. Aliiid vcro n'slal lior- ril»iliii8 . ccntuplicitor libi nx liiis rsi «Inmnaii in s.npculo (|iiam iiic. Qiii eiiiin :il) alliori cadil, ainpliiis Ixditur ; ct si liiiic in i^ifeinum cadcrcs, oiniiihus aliis porditiK inferior csscs. Tu vcro potes pcrgcrc ad (juodlibct monastcriorum, ulii magna invenics aedificia, cibos delicalos snis leniporibiis constitu- los. Illic bcsli;is reperics terraruniqiic latiludincin, hic tantiim crucem ct panpcrtatpm. > llis ct liujus- modi pluribiis vcrbis Dei mililem Patervencraliilis cxpcrtiis csl, ac ileinde oblala salutaiione ad prse- sciis jussil rccedcrc. 14. H;cc aiitcm Palrc diccntc, magna valde rc- pletus cslanxietatc, ac si omncm toiius salutispcr- (iidisset spcm, sine consolationc lu^fbat, ob buc maximc quia sibi salutis pra:sidium (|uod ferre po- tcrat, ferrc prolougabat. Cui ille itcrum, utcunque potuit, dixil : i 0 bonc bomo ! o bonc bomo ! oiiini ciiiiii virlute lua age qiiod agis, operaio qiiod 0i',e- raris, non cesscl pcs (iius, non cessel nianus tiia; cgo aiitem e conlrario taiitum malum ct p-r iiie et pcralios amodo pcipetrabo, qiiaienus peccniis mcis mereiilibus et mc el le in proftmdum abyssi prae- cipitabo. ) Quo diclo absccssit ille Iristis et dispa- ruit. Surrexit aulcm illico vir Dei, timorc magno pcrciilsus, vocalisque simul fratribus, quidquid ab illo audicral, et quale consultuin super hoc lam pc- liculoso negotio ininistrarent, ircmcns indicavit et pavens : aitaincn interim indc incnler pro eo ora- lal, ncmulla mora prohalionis averleret eum a ser- vitute divinai rcligionis. Cui fralies lale feruntur (icdisse responsum : < Audi, Pater, consiiium no- slrum, nostrx religioni forsitan proUilurum ; si hoc habet a Oco, probare poteris buc modo. Cum siiit crgo nobis Dei boniiale diversa cscarum subsidia, juhc dc parlibus omni.um nostrum pariem lalem et niuHo mcliorcm pr.ieparari, quai illi in victum pcr diera suflitere possit. Si cnim nobiscum proptcr boclotum rcmanscrit, indc Deus laudetur ; sin au- lem, nec libi nec nobis amodo et deinceps ad judi- cium imputabstur. • Haec aulem cum praeJicti di- scipuli pcrorassenl, tam ipsi quam illis consiliuni islum digrtoscilur placuisse. Deinde duobus ex di- scipuiis accersilis prfecepit diccns : < Ite ct diciie illi : Signamus igitur confisi dc Chiisli miseric(^r- dia ut venias, et nobiscum eidcm scivias iu limore eldisciplina. » Quodvir Dei prcRCcpil slatini a fia- iribus esi suscoptura. In crastinum aulcm faciuin est, ul cl discipuli dimittcrentur irc quo praeceptiim esl. Qui cum donium ejus ingrcssi fuisscnl, seor- suni illum staiim duxerunl secum, ct quidquid Paler ei mandaverat, secreto exposuerunt. Placuit auicm ei sermo jubeniis Palris, et exinde inccdit limor in omuibus ci obedire. In ipsa aulcm hora o.x inlimis cordis medullis spem omnem quam hahebat in sae- culum dcreliquit, cl omnibus etiam quae posside- ixii renuntiavit, eo qnod Chrislum sibi magistrum omnino providissct : jam non uxorcm, non filios carnis, non divitias, r.on honorcm s.X'Cull auxi: ns. d.wdinm:: i\n A Bcdsoli Dcoscrvire sluduitcx intcgro, ct ccRna facta, cum jam cos dc die advenlus siii ri moJo satis d(?- cui set parattis. Sicque viJam su;im inslitiiens, ab uni- tersis fialribus puro diligcbaUir afleciu, eorum proprias siuguloium gralias b:iurieiis : nam islius lenilatem, illius vigilias, allorius orandi xinulaba- tur iuduslrias ; bujus conlincntiain, jucuiidilatem illius scclabalur ; iblum jejiinaiacin, liumi alium quiesceniem mirabaiur ; aUerins paticniiain, allc- rius mansucludiiicm prip.dieabat ; sic seciim uni- versa pertracians, omniuni in se nitebaiur cxpri- mere bona. Pater vero veneraliilis magisier cjus, (it eral vir pius, el Dominum limcns, dc profociu provecluque ejus gaudebat, et Domiuo gratias age- hal; ob hanc causam prascipue «jund divina sibi mi- »ericordia discipulns pr.Tsiarclur lalis, qni posset verbo Dei et exemplo boni opeiis ca^ieros conso- lari et xdiCcare. suisque ncccssiialibnssanum con- silium providere : unde accensa el ardcns posilaqne sni^er candeiabrnm luccinaoninibus qui iiiiliadomo Dei surrt lucebat : de cujns vero faniilirtrilale, con- silio, providentia ac bonitalc in mnllis Paier vcne- rabilis mulia pcrhibuit testimonia, sicut subseqiicn- lia possunt probare cloquia. \S. Cumque quolidie discipulus ilie signis virlu- libusque succrcsccns, magislri adjutor cxisterct, in charitale fralres non invidia congregati in unum, ad Paireni eiraagislrum, flagilante rciisiosa ncces- silite, vencrunt : quem cum de uiiiiiate Ecclcsije snaeel amplilicaiione, de ccilulis accipiendis et fra- tiibus ordinandis satis diligenter aiioquerenlur el exhortarcntur, jam scienlcs firmum saepedicti di- ficipuli propusitum, ad mittendum cum omnes pa- riter laboravcrunt , quibus Pater id uno consensu D bus jam vita cjus inclarueral. 17. Eo iiamque tcmpore, flagilanl;; ccclesiasticn neccssitaie, ex numero cardinalium duo a summo Romanx Ecclesix ponlifice inissi, Grcgorius vidc- liccl ct Pclrus de Leo, Lcmovicum venerunt. Qui lameii posimodum curain ejiisdcra divisi inviccui susccperunt ; illi autem dum de vita ejns ac con- versatione nuilta pi-xconia piurimoruin rciaiu co- gnuvisscnt alquc prubassent, ad cum visitaiionis gratia convencrunt, cupientes s^croto juxta volun- tatcm suam quisquc cum co sigillalim conferre scF' monem. Tnnc cjus quippe habilaculiim multi frc- qucniabant, quia iflc homo Dci docliina gralix cocs lestis afniicbat. Cum vcro jam hora colloculionis exigcrct, ccepit causam singulorum cl viam discu- lcrc, quatenus iili tanli ac taios ad tam parva tam- quc burailia divcrtisscnt habitacuia. Cumque sin- guii ad cjus exquisilionem cur ad oum d.vcrlisscot^ cxponeient, multam quidem in co comperienics sa- pienliam, a circumslanlibus fialribus mox peti- erunl, ul sccretioris unicniqueeorum per se quan- tuiacunquc licenlia conccdcrclur consilii, cumquc egrcdi nequaquam urgerent abcis. Illis autem rccc- dcniibus, domnum Hugonem paslor ad sc \ocavit, eumquesccum scdere prxccpit ; quibus virDomini, ut conscderunt, ait : < Domini inei ct amici, super hoc nolilc conqueri et admirari ; hunc enim nicum discipuium bonumque fiiium ideo retineo mecum, P quoniam quidquid in sccreto dicetis mihi, lotum ipsc postmodum indicaremei: tanium auicm in eo consiiii ei bonitatis quantum et in mc procul dubio invenire polestis; cst enim in cnnsiiio valde provi- dus etin commissofidelis. > Dignaqui^lem valde rcs ex ca collocutione secuta esi; quia, slcut post illi testati sunt, dc slatu Romanx Ecclcsix ac moribus recedebant mullo certiores sapientioresque quam veneranl. 18. Erat aulcm lunc tcmporis fainiiiaris quidam a Morlomar, qui Muretum sicut ca;teris el aliis locis charitatein deferrc consueveraf ; liabebatenim ilic hospilem a Bonnac, apud qii( ni liospitabaiur lunc, cuin iens vel regrediens quo icndcret tardiori hora fatigatus minimc pcrtingere possel, suo quo- etdesiderio fieri perficique pelcntibus rcspondit: D que Lospili familiaris ilic multa jam iinpcndcrc>t < Quare, fralrcs, quare ita dicilis? Nunqnid eum lam vobis quam ct miiii necossarium vidohs? Muiia Tcro bcneficia Dcus per ciiin operaius est nobis, propicr quod horum vuUis dimiltcre cum ? Nam si euin a nobis dimiitimus, aitare paritcr dcstrua- mus. i Sanctitas eniin ct bcnignitas et mira humi- llas erai in co, et oratio, sicut prrecepit Doininns dicons : Oraie omni liora {Luc. x\i). Niliil unqiiam aliiidagcie docuil, si poluit, quin ipse prius fccerit. Cuni jain in araore Domini nostri Josu Clirisli cre- mus illa de die in diem fervescerct, cxcmplo cjus- de.m Palris noniiuili xlernx vilie accendi cccpcrtint di-sidcrio, aiquc sub cjus magisterio omnipoicntis Domiir. so huniiiiicr dederuni scrvilio : ibi eiiim Ik bencficia, lura propler revereniiam et amorem, quam, ul vidcbalnr, deferebat fratribus ; tnm propler scrviliuni ct hoiiorem quod ei in suo exliibcbat bos- pitio. Ronis quippc hospes cernebatur inorit.us, atquc in oinni sua actionc composilus ; scd, sicut rcs ip.sa posimodum paluit, longe alilcr qiiam appa- rebat fuit. Nam dum cjns familiaris frcqucntaret bospitium, ab co in prctio duobus latronibus occulte tradiius cst, quem secuai captum vinctum- qiic tralicntcs supcr Vigennx ripain, in quibusr..iirt pctraiuiii Inlibuiis in arctissima posucruntcubtotlia. Inlerca visiiationis gratis viri qnidam dc MorloiRar venerunl Muretum : hi nempe cum post xdilicalio- nis ■frba vcllcni ;ccod.;;e, si untiuuui tnitlfcrci;'..- tl91 CLil.LELMI DANDINA: 119] Ule, Patrcm Ipsnm cncperiiiil intcrroganv Quilms A ncruiil Miircluin, qiiain quitlcm pro pace rofor- illo respoiidil : < Minimc. » Iliis anu-m ali)*uiitil)U6 8uporvcucruiit cl alii idipsum rcnunliuiilc^ liomini Dci. Sua cnim famiiia eum plus solilo Jam retar- dassc ainarissinic pIorab:il; quo autiilo, vir Domiiii fcctssit, ontnesque fiatres ad sc couKrCRaii fccit, At illi,ut consuevcrant, magnum qui Cui (-1 illi . < Duiiiinc ini, ila est iit asscris; illi vcro qui tuiic fiicre tecum jani- pridcin universae carnis viam pcifcccrunt. — fti aulcin, inquil, nioilui sunl ncsciu, lioc enim unum scio, quod illis prior cgo fiii moituus muitdi», sicut eniiii \oljis vel aliis dc hoc vci (lc aiio l(s:i- monium modo pcrliilMjrc noii possuiit.sic el Cfo dc saeculo ncc possum nec dcbco. » Lndc et piat- miliariicr scire poluerunt. Quo audilo, vir Doniini " diclum discipalum, ijuia lain prudciiter rospondis iiicrcpavit cum dicens : < Fralcr, lale qiiid quai^e unquam dicere pracsumpsisti ? Nunquid pro tali tantoquc bono \lUi lale ac tantuni illi reddcret ma- luin? » Qui slaiim millcre nunlios circuiiiquaiiue ut quocrcrclur, piaecep"t, injunxilqiic fratribus ul iii taiita netessilatc devolis prcciliusopcin efnagilarent divinam. Quodam vero di(!, faclo niane cxpldisque inissarum solemiiiis, janitor familiarein illdni te- neutem manu suuin liospilem iatroiiesque parilcr in collo, rclorlis ligalisque post tergnin brachiis, ad poitam cgressus invenit. Cui slatim suaB culp» ici oiuijein cUius indicivcrunl pocnain : quo vi.so, jaiii- tor ad locum ubi vir Domiiii dc Domino fralrilius sct, paslor laudavit alqiic hcn.-dixil. Sicque (acluiw est ui siiii fierct dcfcns'o ma^i^^liaquc niagisko sua responsio. 20. Sic enim pastor boniis cum fralribus con- sueveral communitarc, ab cisdcm consulium super quadam quandoquc qsiaisivit ncccsiitaie, qui tan- dein consciitienles in unum, sirut ijisc paslor \nx>- dixcrai. forc bonum iiuntiavciunt; cui vero disci- puliis illc c conlrario diccbat : < Bonc pastor, ut inilii vidttur, ila noii cst boinirn sicut et c*teri di- cunt. » Ouod auteni fiaircs auJicnics, iii euin com- moli sunt vcliemcntcr, pioindc illum paslor incrc- pavil, ac reprcliendit insupcr, ct ei qnaniplures loqjebatur, rcversus tst, eiqiie qiiod loias vidcrat r vcniai in conspcctu omniam fiatrurn faccie fecit. ei auJierat, sccrcto nunliavil in aure. Vir aulcin canctus hoc audiens, a pr;pdita;ionc coejita lunc inininie surrcxil, ni;c de ilio tani bono niintio exlii- toresccre, nec serinoncm siium plus solilo visus esl t€rniinare. Coinpleto autcm scrraonc, ut res cxige- Ijai, Dei famuliis foras egicdiliir, aiite cujus con- spetliim iilico slctcrunt iniseri ab ipsa pr;£da sua rei et ligati. Cumquc pcr horam nihil ioquentcs penitus ante iilum astarent ligati, trcmefacii vche- mentcr ad lerram corrueiunt, el suae pcenam ne- quiii» ad ejus vcsligia protUentes, pr^stari sibi Cognovit autem pasior et crediJii, quod inulU) mclius praedixerat soliis ilie discipulus, ijuain ipse disposuerat cum caelcris omnibus, unde et ilii pio* tinus dixit : < Sic eiiim, iili nii, bonus discipjlus ctfijclis magisirum suum ad Deum trahil atque reducit. i 21. Fuit enim cum Domioo ac magisiro nostro Stephaiio discipulus ille usque ad obitum ejus, audiens eum tideliier ei intcrrogans super scnieiiliie c«lcrisque vitac oostra mandatis, ne spiritualia se- mina qua» procedcbant de oreejus a.')sque multipli- vcniam magno gemilu et ululatu postuiaverunt. Al caiionc, insolentia audiiorum ei ne^iigeniia depe- iile qucm nimia cogebai compunciio in bonitatesua rirent , Dei quoijue benignitas clectum hunc de tot pcrsistit, vocatisque fratribus, illigata brachiis lora nuUibus unum, qui el audita humilitcr sciiet sug- dissolvere, eosquc tolli, ut benedictionem pariter D ciperc, eademqiie fuiuris saecuiis in suo tempore accipercnt, indicavii, uon imnieraor quidei» Apo- sluti, iniraicus nostros potu ciboquc debcre satiari {Honi. X!!) ; quos poiTO ad se rcduclos, de suis l>ravis actibus increpavit, et pacc intcr sc reddila, ut dcinceps a tantae crudelitatis insania cessarcnt admonuit ; sicque illos ad propria ire dimisif. Coe- perunt ergo fratres gaudcre insimul et admirari, eoquc ampiius quod illis sic contigerat quemad- inwtlum fraier et discipulu!» ille asserendo proplie- uiiido prKdixerat. i^. Alia vero die et qaidam alii causam habentes Titagno valde periculo plenam, ad virum Dei conve- lideiilcr revelare. Verura quia in his dcventunj est loti*., de qu;e6lionibus corum pauca lamen auJia- mus psriler atquc responsis. 22. (2) Cuin enim pastor de urationc oqiicre- tur, priedicius discipulus inierrogavii cum qualiier essct ibi inauendum Cui respundit serinonein hujuscemodi : < Moyses in oralione sua manus ad Dominuni erigebat, cuni Josue minister eJQS pit- gnabal contra Amalec. Eiquandiu inaaus elevaias tencbat. populus suus viucebai; cum manus dimit- lebaniur, ille vincebatii. landem Aarou et Ur sustentaverunt ei niauus, doiiec vicioria fuii per- (2) Confer cap. <0i SentcHharu»i saneti Stcphani, supra flOI VITA B. IIIGOMS DE LACtKTA. 1I04 |>;lrjiia (tsjod. xvn). Alibi iT|»eiilur qnoil Mari:» A pr.cveiiiaHir. lUqiifi cum kiiediclio priiis a Do Magdalena vciiicns ail Doiniiinin pro suoiinu roinis- sioDe.peccaloruin, ptot-idii ail potJcs ojus, cui Dcus dona*ilproplermai,'nain ilileclioncniqno replebalur. Nam antea diligcli.nl cuni qnam illuc a.ivenissel, el ita MoT$es manus lcvabal iil magis Deuin diligcix^t M mcUus exoiarct, Maria .Magdalcne inclinavil se ad pcdes Jesus {Lut. vii). Idcirco, ciim ali.jiiis in oralione sua socrelius fiieril, eo modo sc adaptcl quo euin amplius diligorc poltiit, ve! scdcinlo, sivc slaiido, aul iiuuii slralus, sive (lcxis geiiibiis. Ycrumtamcn sccuiii dticat liiiiiiiliialem, sino qua Doniinus illum non audlt ad suani ulilitatcm. Cuin cnini ipsi discipuli sanctus Jacobus ct sanclus niiiio provenial pci;i(us, cuni liomo Dciim bene- dicil, ipsc suam aiigct e( bciicdicliOKcai alque di- loctioncin. » 24. (5i) Uiirsus idcm discipulus quxsivil uli tol canlica iiova invcniuntur qti:i: assidue in coelu can^ tantur. Cui paslor divit : < Jcsns Cliiistiis in Kvan* gclio suos docuit discipiilos, <|Uod cst canlicuni novuni quod iii ca>lo cantalur, dicens illis : Maii- dalum iiuvum do vobis, ii< diit^ulii imicem^ ticut dilexi vos {Joaii. x'iii), liuc osl cliarilas, qu.T numi- iiatur, canlicum iiovuin, qtiia rcnuvat liomiiiein, it de (ilio lcnebrarum r;icit lucis lilium ; lioc csl clia- ritas qux cst iii torra caiilicuin novum liomiiiibiis. Joa.aes lunaivnt Jcsum Clii islum ab.squc luimili- ,j e*^ ctiam in coclo canlicum iiovum angel s. Quoiics lale, iPS|»oii.lit eis : Aflii esi meuin dare vobit sedere a^ dexieraiii meain site ad sinislram, sed qitibus pa- ralum esl n Palre meo \Malth. \x). Kslole ergo alii quain niodo silis per Iiumilitatcm, et dabitur vobis. Oiniiij vis oraiionis esl iii magniludine diviiix di- leciioiiis; amor vero divinus- irreriluni suiiui non luveiiit iiisi in iMiniililatc : et iJeo Jesus Clirislus liumilitati promisit excellenliam iii rogno coelorum, qiiia niliil al ud iii terra rcpcril «i qiiu diligalur. In oniiiilMis etiam operibus viili Dcus ullempus uliser- vetur et locus, iiisi iii oratioiic : secuiiduni tcmpus vull ut psaliiios «licat aliquis ot de Deo loquatiir, autliat(;ue loqni, ai«|iic bboret, ol sic de cxteris; f.ani propieica Dotis diversa dedit prxccpla, ne ciiini qtiemlibct cleciorum vident sursuin asc.n- derc, do asceiisu illius canlicuni novuin coiK.intiiil, et si iiiliil aiiiplius lialiercnl uiide Deuin laiidarciit^ nunquam dc illo solo ad rincm pcrvenironl; qtio- niam qiiidoin siipcr peccaluie poenilcntiam agciile gralulaiitiir, ut a l Duminus iii Evaiigclio {Luc. xv), |>enitus congaiiiieut vidontcs eum salulis su;c con- so tcm, at;^ue scieiitcs quod dciiiceps iion dc!i:i- quel. Cuniqiie de Dci Filio videnlos eum canie iiidutuin et asccndenlcm admiraU sunt, dicciilos : Quis est isle rex glorioe [Psat. xvii) ? Lciie pr.c gaudio niirantur canlantque novuin caiiticuiii , quoiiiam niembra caput sequuntur. > 25. (55) Idein disciputus quaesivit hoc a pasiitre. quis in suo servitiu fastidircl. possctque mtUari ab C * Q"an< Cui rc»- spondil : < Fratcr, lioc apeite jusium fuii. Uii namqiie Dco servicrani; illi vero pro servitio ma- uno iii aliuJ causa majuris deloctalionis ; sed in uno quuitne opere vult ut semper eiira quisqui! deprccelur, dicens in corde suo ■• Dous, hoc lanluin facio , ul te diligere valeam. Alictii vero quodlibct volciili agerc dicit Doininus : Si vellcs, D ego tecum pcrgcrcni leqae jiivai-cm in lioc quo l *"'" 'Sl'S rciribuebaiit. Vcro ergo judicio Dcus a-quiis judei voluit iit isti nieicodem sui opcris se- ciim dercrrent, quam illi sibi dofiaudaveiaMt. Est aiilcni spirilalilcr iiilcllcctiis (|uod similiior menibra Ciirisli llicsnunim sanctae ScripttiriC rcceperuiil a Juda;is lemaneiilibus in .€gypto, id cst iu hujus s;cculi lendbris. » 20. (50) lieiuni idem discipulus hoc eum iiiier- logavit : < Domine, lu dicis quia Jerosolymiiaiiam leiiani Deus dtlexil magis quam aliam, iii laiiluiii nl dc actcris icgionibus aiiiicos suos itluc adduxil ipso eliain ibi dc Virginc nalus cst, et frequciilcr ii> Scriptuiis vocal cain t«riain proniissionis. .Mi- ••iini est iiaquo quod vuliiit eani talem esse ; iion eniin ibi s«.ni prata spcciosa, nec oplimi fontes, nec ditissinu fluniina, scd aqua in cisternis, asperiias atquc calur inagis quam in mullis terris. > IIjiic qn.TStioncni pasior solvit hoc modo : < Fraler, in hoc poiest considcrari quam ainabilis cst disposilio divina. Idco nainquc corpoi.-ilem in.le lomovit do- loctaiioiiem, u: amici sui in eo tantum dcieclarcn- lur, ct amor suus cssct cis prattim, funs ac flMmen, agere disponis. Tiinc qui sxculum diligit respon- dit : Alii auxiliarc , mibi vcro miniine. iloc operibus oi 25. (53jR mihi retpundere quod nulliis valct Deiiin bonc- dicere, ftisi prius a Deo bcnediialur oi sua gralia (M1 !d , ilid., cap. f05. (5i) Id.. ilid., cap. i07. 1 Pathoi . Cnv {0.M Id.. il.id. cap. 101. yb^) id. ibid. 33 110.1 (;i;i[j.!:i-\n OANDiN/E ir.G < l q(ioel aliuil rcfiigiiMii. Ni:>i ciiiiii Dciis sciM'! ,\ pliiis ('iiin dili^clio, si vrjs supienles cstU ; quid iiliud 6onci!l(iin cssc iiicliiis, iiiiliatcmis amicos suos illuc transrcrrct ; qiiin cliaiii ninlrcm siium nullo iiiodo fl(!cipcrcl, scd pro C(jlc:Ui gaiidio pnrsci.s sul'ti:iliit aliquando, non lam(;r) co niodo qunlfiuis ainicos siios in hoc s;(;culo iristcs ('cscrat ac dcso- ialos; scd lantum qiiia Diics hoc vult agcrc, qui lunc servos siios in inajore tonel reqiiic , cuin ninii- dus considerat qiiod ipsi lal^orcin ])aiiaiilur Maj^is fciiim iinlc hoiior;iiiinr c.ini in angiisliis cos rc(|uic- sccrc facil :aliqiiaiid.) vcro, ut infi.lclcs cnibcscaiit, oslondit popiilo iltilccdinein, iii qi;a vcri aniici siii coiisisliiiit dum cruciaiiUir, sicut lcgilur de iribii.s puciis, f[ui licncdicclianleuni in ignc fornacis,alios vcro qiios ila iioii coiporaliicr, ut fidcles ibi su ina::l cvcn^plum paticnliae, taulurn coiisolaiitur in splritu, quod majorem laborem patiunlurqui cos cnicia:uii(, qiiam scrvi Dei qui cnicianlur. t 27. Supervenienle aulcin vcncrabilis Patris vo- caiionis leinporc, in illa sua (am sancta spgritudi- ne, liibus dicbus cllolidcn noclibus supcr pr?edicU (liscipuii disciibiiit pecius, nisi cnm neccssaiia cor- pori dcpularct. luvitus iiainquf! in eo, duin iiifor- r.iarelur, sicut posimodiim discipulus i!le perliibuil, ralioncm cl intfHcclum iii oniuibus peae duplica- lum iiivcnit. turnque pcr (riduism illud de vila no- slr^ suoqiie (ransilu fraties iitformarel et consoia- r^lur, circumstoleruiit oinncs gementes cl flentes, eique ditenies : i Aii ! ah! aii ! Patcr charissime r. cr^o illi dcsse polcsl qiii oinnia haLonlcui lialxi? 28. « Adiiuc vcio cl aliud consilium fanuin v<>- bis, filii mci, pr.rcipicns d:ibo : Si vf><5 cum viciiii» vcslris tl .•jjcculaiilius ;ilii;; paccrn bonam e\ InVe- gram habcre dcsiderati.s, ovclc pcnitiig nc ca quaj possidenl concupiscatis, quoniain si vos tcrras eo- iiim, viiicas, prala cl cxicra qure possidenl l- nla- tis rapcre, !;iborcm poliiis :ipprobaiitc.s qu;im rc- qiiicin, irani qiiam gaiidium, tcrram qiiam ca;iufn, nihilum qiiaiii toliir!;, parcrn cum eis cx int.gro liabere potcslis nullo modo. Iiisupcr de cwtcio ca- Vfte omiiino nc hahcalis quod ilii concupi-xeie possint, bcslias videlicei, cijuos, mtilos el boves quibus 110)1 csl iii(cllec(ijs, cl cjeleia qiide irileri- ,;entes ac obedientos ncquaquaiii ljaberepoiei,tis. (}xne auteni convcnienlia Cliritti aU Belial, luiin nd teue'- bras ? (7/ Cor. VI.) Quisquecnimvindicct quod siium cst. Vindicate ergo, fratrcs, ct quarits vesira, q:: 28. Fra(res auieni gavisi el .securi de patcrna I>aslorque boiie, ecce nos re'.i({iiimiis oniiiia ei s:- ^ consolatione dixerunt ci itcrum : '. Pater ct do ,, -Y ,. .L«. l.'JI .1*3 *U*J* .T\ culi sumuslc; vcniinus ad te. Nunc dic crgo cui nos tu iclinqtiis, «lui curam habcat de nobisV quid igilur nobis daljis consilii ? T!- auleo) nos nullatenus iiabcre perniiiiis beblias, lerrarum possessiones, decimas. ctclesias, et res ad cas periinenlcs ; reddl- tus el quaessus sine quorum «^ura vix aul nanquam icmporalis ista potest susientan viia, — Fra- Ires, inquil eis, illi Deo vcro cui omnia sunt el ser- viunt, cujiis quoquc naluia boniias, cujus voluntas jMXeutia, cujus opus misericordia est, pro cujus v-cro amor<2 oninia rcliquistis ogo vos rcliiiquo, cgo vos coniniendo, lile eiiim heiiigiiiis Deiis agel cu- -i:»m de vobis sicul bonus Domiuiis, Qnibus Wla ait : J Fralres ei qai vobis dicunt errant. Abhal-^s qnippe dicunt el slii religiosi cletiara sapiciiies cle- rlci. Errant, inqnain, qui lioc dicant, c( quanti» niclior cst clericus, (anto amplius erral, qnod Deus pos.se suuu} amitiai quoniam Stephauub de Muiclo morietur : Opcrae pretium ergo Don csl Domiiio, quod ego moriar, si iile posss suum amittit quo- niam cgo moriar, imo sciaiis (irmiter quod propler pcccals mca vobis Snbtrahit beneficia sua : ct hcc quiJcsn post moi (em meam videbiLis, quia toi cl ]>is quod necesse fuerit, iscc trimc-ni hoc tiuod velle- >) lauta faciet vobis, unde vos omnes inirahimiiii, si tis. Vo.scnim homiucs; cslis, ot in h'->c ilclinquere possclis : (ali quidem '.obis dico pacto, si in vi;a isla remaneiis ; .si autcm de vita roccssciilis, (^go ci injuiism faccrcm, si vobis .suu proniitKircm, (juia fere suppulabuntui «luinquagliiO anni qiiod cgo in hanc foiitudinciit vc-ui, uunquam pani.H postca tam rimari poluit quin Deus sniiii darct (juod ijcne .suf- fciic potiii; iicquc fani largum scmpcr fuit, qu;n btv. e iGlum csscl nccessariuin quod Dcus pi^slilit liiilti ; siniiiiterque facict vobis, si in vita hac rc- r.iaascriiis. Ideoquc nolo cgo ut babealis bcsiias, !tec lcivas, iicc dccinsas, ncc ccclcsias.neo qua;sii!s, ;iec rcduilus, :ii Dciis vobis sil m^^^is ncccssaiius^. Uoi;! cniii' Dcus v<;bis niagis Jieccssariii^ uieri;, aai- lamcn iii hac lam sancla vita rcinansentis, quale- nus si quotiiiie non videretur, vix ah aliqiio cr^^dc- rc(ur. > Sicqiie modo aJ fiaires viri Dei conijilaa es( sentcniia. 29. Tunc delnde rogatus a fratribus ul fideiver- bum illis riofcirci, piiusquam de hoc s;rcuIo ini- grarct ad Chrisium, sermoiiein btatim omnibus pro- posuii, quaiiler Deum colere deberent, triiium vi- delicet in personis, unuin in essec.lia divinitati» : intiniahat voio de charilale ut Deus scilicet dilig'- retur toio ccrde, tota meni.e; el hoc unusquisqi;'" imp'Midcrf-t prij.viuio qvod sihi vellct iiiipendi ab illo. b<'. h'.iniil;i.ile quivicm i|ualis (;^scl o.slcttdcbai, (luia per iiun:ililaiem jiiuc pervcniiur, unde supcr- 4197 MTA B. HLGONIS 1)E LACERTA, HG*3 l.iens rorrnit aiig*'his : « Iltoo osl ciiim tliocltii, i^ vohnuiiia. snccetlonlc bcal.ie momoriic Pclro Lr- \irlii5 iUa, qiKTCDiigrti^alas virliilcsconsiTval.illtv plicibal eliam, juxla Aposloli senlcnliam, ul 1 o- imm hospitaliialis fivqucnlissiine roiiiiniscorcnlnr, Cioiiiam pcr cam noiiiiulli roscunlur Ooniino pla- ciiisse, ctiam angclis bospilio reccpiis (Hchr. xni). Addebat Paier qualiter Dominus iii juilicium ve- niens, tiaiic componsationem liilclil.us suis repro- misti, nl sibi Jical esse collalum qnier ins"slcrenl, qiiia plc- uiindo If.tjit efl dileciio yRoiv. xiii), el qui iii uuum (l<;liqn(Tit. rcus cl legis el piopliclarum ascribiliir (J'x. ii). Sompor ail mcmoriau) liumiliiaiis ciislo- (Jiam, scilict'! panporlatcm spiriUis, illos rciinccre, moviceiisc, doiiiniis Ihigo, opituhnlc Deo, l*la- iiiam dirigilur, ubi eicnim ploriosam el pcr cuiicu laiidabilom ceicbraiis vilam, longc laleque lia< biianlibus signis ciaruil al.'{ue virtiilibus. Iliijiis enim Fuil sludium, tcrrcnu fuiuiilus despicere, loio adiiisu menlis ad sola calesiia flajnrare. Eral auiciii divina lopkliis oruditiono, insifjnis roligione, mo- ruin poilens probilalc, sigiiornm cxliibitione a.lmi- 1 :iLiiis ; conl>:mplor eniin cr.d sicculi, el amalor Dei 01 proximi. el cui vivcre Cbrisfus ct mcri lu crum (Philip. i). Erat enim dcilitus in assiduis ora- lioniiius, iii frcqucnlioribus jcjuiiiis ac in conliiiuis boiiorum operum cxliibitioiiibus. Omnes vcro qui ad se cbarilalis caiisa \ciiiobaiit, ad atcriuc viiu! DfUiiiqiic coram oculis suis (lop:coabalur babcre ; B tlcsideria acccndcbal ; de omnibns ctiam a so avariiiam qnoqiic omniiio essc exsccrandam aiiiiun- li«)bal ci c\commiini(-aba(, quia radix omiiium nia - loruni cl serxiius iddornm nominaiur illa. Sic ergo ractiim osl nl tutum lcnipiis scgriludinis sux prolii-uiiiii aiquc juciinduin diiccrei, el per omiiia fratribus satisfaciciis, spirilalis \\lx colioqniis se intordum a laiigiiore siio relcvarcl. Cumque pcr siiigiilos dics laiigiior illo ingiavoscerot, dic soilitcl qninla fcria priusquam de corporc egrcdereltir, exi- tmn suaiii Oontinici corporis et sangiiinis perce- plioiie munivit, atquc ad iiliimiim iii cilicio rocum- ber.s, oculis ac manibus in oqMiiiii scn^pL-r inlcntus, scvla f.ria anle aliarc Doiniiii, siiirilum inler verl>a or.uiohis in ipsis illiiis discipiili manibiis Doniinu posiulalis pro possc suo paupcruni ct pcregriiio- rum, viduarum cl orpbanorum pcnuriam semper solliciliis suslcnlarc curabat ; religiosis vcro prac- cipue omnibusque Dci minisiris debitam exbibekit rcvcrciiliam, eorumque fralcrnc cx suis faculialibus relevabal inopiam. Si qiicni aulem forle nobilem vidisset aiiquo indigoniem, juxta suam possibiJiln- lom iii iiccossilaliLus subvoniobal vorocundc il abundaiiter. Hciigionis pra^lcrca ornamonium, sioiu a magiNtro suo cl domiuo boaio Slepbano didiceral, ct vcrboclcxcniplo nuiltiim bcnigucgcrebal, Tiau.s- gressiones ct indiscip-inaiiones coiulisciptiloiuiii siiorum a rogiila rcoia niguobat, cl loicralial, qtuni- liim deccbal in (aiibiis ct opoilobal, praccipiic do- reddidit. Gloiiosnm ergo ol pcr cuncta laudabilem ^ cens nc cujusqnam cor dofliiiaiclur in verbn mui/i- tiw ad excusandax c.riust!ii)!U'$ in peccatis {l'sal. cxi.). Irjclerca ad a-.difioalionoin alionim iion causa ((luod absil :j jaolaiili.c lii^ so roitlicabal, diceiis : < Rgo eiiini miser iion p(-.?suni mullum labojaro, ncc j(^junare, noc vigilarc, iioc oa^lera liujtismodi fjccre, scd iil milii Aidoitir, Doiim cjus gialuila l»ielaleel sciocl ])0sstun diligcro. > Ilortabalurciianj condiscipulos suos cl fratrcs, iil virinlibus insislo- rent, et ab omnibiis viliis ci poccaLis cuni oinjii diligeiiiia secusloJire procurarent. 31. Tanlam aulcm graliam Cbrisii bonilas illi conliilerat, ul conscicntias frainim socuni commo- i-antiuin quoquc agnosccicl, ot a qiiibus iiiipulsa-. jv renlur lcnlationibus cis paiofacorct, cl quid quis» que prav;c cogilationis cl immiiii iiarramub, qualuor reli' giosissiiiiis vcracissimisquc cjus condiscipuli$, qu) pcr (livcisa lompoia cum eo ooiivcrsali suiil, rcfe- rciilibtis agnovinuis, dotniiio Pelro stiliool, vald«i doinni Slepliani Iransitum oiiinibus scire deside- lantibus, quadragosimo cl sexlo conversioiiis sii;c nntio fero, scxla foria fuissc iiianifestissiuuim osi. Qnod lamcn non mediocris mciili conscltir ftiissc, ul illa videiicel dic ciim Domiiius sccum el cum la- ironc suscipcrcl, qiia Idcm redemptor el Dominus l.oiiiiiicm plasmassot, ciimquc damnalum in cruce lodenii&scl, ci iil qiii diem illam tam sanciam ccle- bravcial senip.M in ;ibsiinciilia , post mundi pn^ssuras, die illa lani saiicla locarctur iii gloria. De ineiibe aulcm cl anno qno ipsc feliciicr migra- vildes«culo, valdo boiia in soqiienti babolurnotitia: AiHi6oii(S luces javt Februus cgerul oclo, Lucifluus Stephaui cum spirilus aslra pelivil, Aniw milleno ceiileno bit qnoque deno, Adjunclo quarlo, regr.o creli sibi parto. Ciim onim dicta el facta alias plcnc cxarata, scripta nuHlo ac luculenla declaiat bistoria, sed si ouncla, qiix' iu Viia cjns gesia siiit s( ripta cum non aiidi- vhiius, evolvere conaremur, a suscepto jani procul dubio proposilo coniioesciiiius. Lnde neccsse esl, quia non esl noslri inseiiii nostriqHe proposili, ul Ldi^ illo discipulo, cujus vita pia, ctijus convcrsatio liona noslrx pliiiimum proiicil religioni, amouo le- gerc incipiamus. ^O. Igilur post iransilum domiii Muretensis sunimi el mcmorabilis viri, de ciijas \i!a .Tiqnc do- Hf)f» Clll Ln.MI I)AM>I\/K 1200 r.;vei«'mlis.sii»io i,ri«i«- nosfo, qui :ib «u.I.in n.l A nntlr ,i .cljiaa «uni. •( mi-piCi»s sis ci. » Q lo aii- «lilo, vir I)i"i eiini in efclr.<;iam sir.tm drpori; ri oiii(lieiiduii) 'ligiio ruin lionore susccpdis, ct |ir diu familiarissime convcrsalus, iinmodici anioris scse vinculo conslrinxeranl. Ilugonc vero dc Mon • te, coi ilte pro juslilia ac lideliiatc quain in en rcperit familiarissimus ardentissiinc fuit, el ah oo- «!cm in ipso Iransmigralionis $iix> articulo pacis (•o-.qiio p.iriiiiipcr i|ui aJcranl at)SCcdero juss l : qui nidx in Inco di^^no a I auxilia consiicla confngi iis, se in oralidire us, jaciavit se pronus q-iaii ti uncus in pavimei- tiim. et caeiiit cuin lacrymis in\ocare i omeii iJo- mini, ut etsi in hac nccessilate non kdcci rr r< t. saltem eum a gelienn;e inccudiis in pr strrum libe- raret ; cumque pcr iioram in liiinc modum ittam prolongarct orationem, subiio amola lai gnoris • oi ainaiiiudinc, inteiicxil opialam sanifaicm &«>. r.-<'«- pissc, qui slaiiin ercctis pcdibus hom'n'd D i nii- raculum eis qui foris aderanl, teslabatur dicens Dominicx osculum accepit s.ilula:c. Quoniain valde " i Ecce, ecce, ecce quid in bac die vir Dei opcratn» «ipinio sanditatis mcmorali viri cxrrcvcrat, innlli infirnti ad euin cx diversis pro\iiiciis spe saniiutis recuperanda confluere consuevciani. 32. Eo jgilur temporc Haaniac, sicut noslri se- niores rerun&, coniractus quidam decubasse dictns cst . bie siquidem a renibus el iiifni tantam mem» l)roruni invaleludinero incurreral, iit manibus re- pens, dissoiuiis renibus, corpus per terram iralie- rct,et irrq)eudo monstrum aliquod simularct. .Uullo itaque in hac debililatc delentus lcmp.ore, pro spc seierna: mcrcedis a sanclis monachis inibi comnio- raiitibus slipem divinam in qooiidianis suseipiebat «sibus, qoia nec sibi nec alteri aliquid exercere csl, me leste probanie. » Qui prolinus ac u roi.i s slMpcljanl cl mirabanlur, dicenles : « Qiiiimod.^ esi, fratcr ? > ct interrogabanl cum qualiier boo (aclniii fuisset. Ille auiem d'icebat : « llomo Dci ille me de prxscnli Irisiilialilicravit. > lile deinde rcvcrsus ad Dci famolum narravU omniaqu£ acta rueranl. Quo audilo, clamor in coelum circumsianiium atiollitur magiiilicai:tium Deum. Quem moz vir Domini t ni- poralem fugiens honorem molesta compescuit pio- litbiiione, dicens: « Tace, tace; sed si quis te inier- rogaveril qualiter hoc facium sit, soluinroodo rc- sponde quia Domiuus Jesus Chrislus, qui per amicos siius ubiguc opcratur, ipse in te tale ac tantuin pcr Tiilcbal operis. Cumque illo in loco in tanta niisc- f bcaium Maximum suuin dilectum in loco isto 0|e ria per niulta aniiorum curricula demoratus fuis- sct, cique pcnilus dc corporis salute essel despi^ra- tio facta, quidam die divina pielaie occurrlt animo, quod ad virum Dci se iaccret quoquo modo por- lari, ubi taiita quolidie, operanlc Domino nostro Jesu Chrislo, inerita ejiis virtulum jnin audieiat «lonslrari frequenlia. Ilicvero fide commonilus, ac in.ijori sni corporis necessiliile compulsus, parenles suos absquc dilalione propositum suum iinpleri ia- « lymosis rogavit gemilibus ; qiiein ciim audisseiit parcntcs alqno vidissent j.\m pcr miiliiim temporis iiiliil oinnino posse proliceic, dcporiantes posue- runt ante vit i Dei Irjbitaciiluni. itl salletn ab ad- ventanlibus pascerclur, labore ali proprio potcral r:itiisest iniraculiiin. Unde nunc surgc, et tuo \a(te rccijperatori gralias rcfcrrc cnm lumtnari el dcvo a ohlalionc. t Al ille nihil moratus, conrorlalio;.e cibi et vtitutecorpiisculi siiuul reccpta, alios aQKc - derepropriis coepit gressibus,qui jacens et langu<'iis ab aliis fueral deportatus ; sicque cx illa hoia omnes in ejus corpore nervi ac rociiibra solidata sunt, ut solutionis illius signa uiierius nulla reraa- nerent. Vere hanc ego virtuiem, jusia niei sciisus intelligenliam, non inieriorem censeo, qua Peliu^ aposiolus ad Speciosam porlam lempb claudum olim erexit iEneam ; sed siipsr omnia collau ■ detur DeiiS noster , qui lantant virtutein suis pra-slat dilectis, ul pcr eos talia (ligi:o;ur op. ijii. ininime. Ciimqiie palpatulo .nliquanlis diebus aJ D Aincn. ostium famuli Dei segioius lilo jacerel, ul locus ob- tuiit, ante Dci hominein a porliioribus suis deJu- cius esi : obscderal eiiim otnnia membra ejiis sta- bies et pulredo, et erat miscrabilis facie ct Iwrri- liilis ad vidcnduui, ut tanquam morti vicinus pu- larciur a popnlo. Intuitus autem vir Dei in cuni, cis qui eumdem deporiaverant ilixit : « Quid quae- rilis?quid vultis ut faciainus ei ? > Nonduin enim sciebat quid eum cssenl rogaluri : « ISos verc, in- quiunt, domine, andivimus et credidinius quoniaro hnjusmodi calamilatibits, tuis potcs subvenirc ora- tiotiibus : ecce huiic hotnineni qnem prospicis, uiiiliiiin laidet iniscru; vila; suie. Non eniin habot, UI.C viilel opcTan.uiide niiseria svia possil reiivari . 55. Lingua sierilis defie tlani.is t.iiiti vili a-.nii- !uS cup'iens eiiarrare virlules. Cujusilam ensin n:a- liohue lilius contractus capiie Branloaiis graviior labornbal, qui lale videlicel ixdium iHfirinit»:i« iiicurrerat, ulcaput ejus a Iseva scapnla adii:crerci, coeliimqne videre, nisi resupinus, nequaquam va- lerel. Qiii dum nocie quadam ex hac eadem inrir- mitate jaceret faligatus, visum cst sibi quoniani si ad Dei faniiilum pi-sescns fuisset, saluiem cuniinuo recepissel. Mane ergo faclo, ut lux est reildiu miiiuio, non perlerriliis limuil, ct ex aOIiclimiu sumens aiidacirim exsnllavit, siiisque parciitilnib (li\il : < QdXTO eleiiini (juul iiie;i; itiliriiii:ati po.ssit V;»lpand(> iiieJeru (lui comiacluiu illmo oiando ba- 1201 vir.v r.. iiccoMS de lacluta. iiavil. I liitelli^ei;l^'S ;iut. ni p.-tiviitcs ojus tio«- l>ci ,\ C-ui fiiiii) laiii piope essc myslnium, a I viri D. i lubiljciilum euni (|u;ini c'Uiis (l('p(ir;avciotit; i,iitfii) ciiiii vir Dontiiii silii pr;vsi'iila i fecis.sel , iiileriogavit quij qu;crci('t. Tunc ill * npit ut pro illo Doin.nuin di^^naretur uiait*. Dcc eum enorei i«Ji:e ionrnium, ci.jus ilcvnius e.\polieral sulfi-agiiio). Cui vir Domini, beiii^nis- sitni ut er;;l \ullus, vocc lacryniabili dikit : « K.li ci amice, lioc liOii esl noslri quod (ju^vi is a nobis. » llii auieni qiii veiierunt cum eo ix);^are ca-poiuiil ut salicu) ei iiiiponerct iiianuin. .-E^moIus intcrea »*) niagnis n».-iil.us se a/Iligens v;ild(*, gemilibus la- uieiilorum coiiliniiis saiisracieliat (Jolori. Cuiiiqiio l.;>c Tunc iuopinala gavisi cxsullatione, parenlcs (|uanium citiu* potucrunt, ad Dei famulum pcrvc- nerunt, ut discerenl qualitcr audituiii pronccrcnt, ;ilqiie ad regem acccdorcnt. Qiiod ul vir Duinini au- divit, :vgrotum propius ad sc acccdcre jussil, ot: iiiaiium exicndens, guitur (;jus oraiido palpavit, ct " facici ejus per modum saluiiffrx crucis iinpo&uii sigiium. Inieica ;£grotus ore apcrto labia parumpcr movens mugieiido auxilium teiitabat implorare pa- iroiii; staliinque in ejus gcinitu, tiibulallone ejiis, hboiaiitc pairono, gultur el facies paulo miiius innala inca^pit niinui : denique revorsiis ad pro*' pria, infra parvum temporis quam optaverat iDtegr»- sanitalcm recepit. Parciitos aulem c.us cuin vidis- seiit (jtiod facluiii crat, timucrunt cl (jlorificdverunt Ueuin , qui dcdit putcslalcin lakin fioininibus {Mattlt. IX). Ameii. 35. Ncc hoc silendum qualiier airamen cjus sup- pcdaneum lislulse morbo ^alutcm praestitit perituro-. Ctijiisdam cniin fabri fllius in quadam \icina pos- Ci vix intdligibilciQ pioferre solebal : i Gralias tibi c sessione iiicommodo ptjrvasus lisliilap giaviter jaii^ uiagiias refero, domine bugo, recupcralor Loue, q;ii miliijn tanta miseria succurrcre volui.>,li. » Ad- iiiiianiibus autem omnibus qui aderaiit ot sttipe- scenlibu3 de lali mtrarulo, iiiierrogaiil iitruiii I4- biilari potuisset. Qui vero sanalus fueral praesen- libusd.xit. Vir aulcm Doinini lioc a:quaiiiiiiiler fe- n-ns, agrotum cum laiiipadibus leiinens secum, saiiiiaii iilnm restitulum romisit necessariis refo- ciuni. pro viitule el reveren ia viciiii loci illius Dco graiias rcferre tr:ins:)iisit. Keveisus ergo ad d«- iiium mtiltis veibis inde aC(-optuin teuelicium pu- blicavii assiduc, quod viilelicet faciuni opc Dei fa- uiiili lulo jiidirio ropiilabal, qui ex misericordia stia ticiiio populo muUa conimo:!a vivi ns extendelul. 5i. Quaiiiae aiitcm virtutes pcr Dei famuliim f:i- cla? sinl, qiiis uiiquam iiivesiigare potesl cl sciie ? fiiuin lamcn memorabile miraculum qtiod a lide- libus ooinprobatiir , non lacori pulaviiiius . vicino iiamque iii caslio, ciii nomen Segor prisra vetustas Securiim indidorat, quidam juvcnis guttur turgi- dum habens el facieni, diu iinctuquc iiicessabilibiis ui-^cbalur doloribus. Paienlos quippe de dulorc pi- giioiis siii contristaii vcbemcnier el supor modiiiii afll cti, cum ut sanari pniuiss»^t, circumquaqiie a I lofa virin.i, sancia sanctorum per pueros soos iiinlioties transmiseranl omlum ; sed illi amici Dei ad quos fuorat iiiissus. infninilnlis remeditfin ei iribuere iKiluerunl, ui qmiitD rssot iii I>fi faintild rirlulb gratia vitiiiis pouulis. pi-jLdi<,aront miiacula. diu laboraxcrat, dc qua sane in discrimine sic nge* Ktur, ut possc cvadorc a inedicis dispuiarciiir , iiisi foimidanda C(^rum manu quam citius secarc- tur. Ingravcscente aulom languore, a fistula niala sen&iim prae dolore omnem lerc perdiderat , cl ita ledjcius luerai, ui nihii penitus aut intelligcrc pos- .set jiit agere. Qiiid miriim ? quod slarc non potc- iji, ci imnipiain in Icclo suo surgcre vcl ad sedon- dum valebal ncquaquam pcdem suum trahero, nc- quaquam potcrat in latus nliud se declinarc. Pa- rontcs vcro ojus nimis carnaliter atque remisse di- ligiMitcs cum , ut nios rusliconim habciur, a sorli- logiis quotidie el ariolis ol ligamenla ct potiones defcrebanl scducti. Sed, cura nihii valercl, pcni- " lu:>quc ncsciretur qnid hoc esset , nec cmciidarctnr ;»Iiqiiid, sed deieiius quolidie agerelur, visum est (idem iioctis in visii ul, si de suppcdaofto hoitiini.s Dei slr;;iiiiiie babeiel ol ligarot desupcr, sanitaieiu ad pr*scns neccssaiiam rccupeiaiet. Ciimquc die dato iii Itac lide evigilaiet a somno , dcmpto omiii pavoie, s-.epedirti viri auxilium cogente prorapins ddlore requisivii, suumquc malri suac vlsuni de- Huiiiiavii; adjicicns eliam el assercns se inGrmun iiltoiius ininiiMe osse, si quod pclebat pignus, vi- delicel slramcii viri Dei, afferreuir. Cuin crgo ciim niJioi -«udissei. surgeiis cor.linuo ad viri Del pcr- vciii' liatiiliieiilum, illicque, qtianlum poluit, pro >iio iialo aixiliutn (iclitt ingoiili lloUi r' gcmitu , ei Mntcro cordc 0; iii 'g:io cma lilium amoic ; dei»."it; J20r> CUILLKI.Ml iil)c!(-i>Jc:i-> (jii'>.l v<,lci.;il (Ic shaiiiiiic (uruhim (loceii- \ tcr, a(i (iliiiiu iiigroshu (Jclultini iiiiposiiit supcr cuni, vcluiiu-iiici' bl.ipcii(Jn, luov, ni geini lcti^il (Cgroli , viiliius viin prrdidil oiiinis doloris, anio- lo(|uc omni languore, liuinorc siccalo cj|tii flticlial cx corporc, cutc tamcfi riova stipervcnienlc, lola- tilcr redditus pr!slinx sani.ati , ut caJeni iiora dc lcctulo siirgcrel ac si nullam corporis lu:sionern risquam pcr-liilissct. Par.nles auteiii ojus olslii|C" facti admirabaiilur in illo diviiiPC tain velocoin pic- latis aciniisisse incdicinam, cl inlcrrogabant qtiid Jioc essot? Qui ait : « IiiicHigo me valJe sanum, ci qn:ccun'|ue itrjcceperilis adimplebo. » Et lunc in- oipieiis iinpoiulii cis ila servilitiin, ut eiat solilus aiile la'(liuni. Tunc un.i pari(cr exsuitaiilcs et prue f;audio flciilcs, referebant tam pro se quam pro illo ^ Oini.ipotcnli gralias, quod, Dci famulo suLvenicnte, incol.:mi'm illum corpore, eos vcro reddiderat laitos do pignore : qui vero misltos vivens in poslerum annos assiduc gralias pncilicabai Deo , <;itod pe*- faraulum suum sic cum restaurassct incoluniem. Ecco, ecce quid degons in carue Dei famulus prjc- stabat 11 ^clibus : qui ojus prcesidia expolebant pcr cum proprie salvabaiitur; qui pignora volive defe- vcbant, snbsequente ejus auxilio iiberabanttir. Prompl.or orgo ad iidem exslilil qui de siramiiic siippedanco sanari credidit hominis Dci , qu;im sangninis (liixum patiens muiier, qua> ut sanaretur •Imbriam lctii^it Salvaloris {Mallli. is). Sed lia'C omiiia fj,!es strcnua operaiur , diccnle Doraino : Fides Ina le salvutn fecil (Marc. x). A:»cn. C 33. Qiianiis arumnis el angustiis secum iiabiian- tes trip.iil, in quantis sua iienigniiaie necessitad- bus astiiit iilis, vel quanlas sua virtute moieslias in iilis compescuit, non ad scribendum, sed eiiara ad refercndum aequuinest; sed, quia se apia occasio praebct, hoc laceri nequaquam de hominis debot virlulibus, quod ad prxsens animo prKseniatur. Domnus quoque Bernardus Doi gratia pastor vene- rabilis, quantae bomo Dei esset virlut's , cura in dJsci[.l na adliuc posilus essei, in necessilate sua iiiie dubio expertus est. Hicigiturpcr aliquot dies, quo nescio casu vel incuria, ab unius gravitcr pc- dis dolore consurocbatur, dic nccluque requiom nou habcns : hcc taraen unum prajcipue intcr ipsas - loriurae suje querinionias conqucrcns, quod viccni suain in oOicio ccclesije non valebal implere. Qiia- dain vero die eum ctim Dei faraulus assiduis vidc- rct urgeri doloribus, disit ci : c Aii iiescitis cur sic vobiscum agitur? i Qui ait : « Igiioro prorsus , do- mine nii, unde hoc evcncril. i Statiinque qu;c pa- tiebatur detiudavil. Tunc vir Domini liilari ridoiis vullu accessit ad cuut, cl consueta defcrcns arnia crucis, beatuin supcr lociim dolori.s ci palpando iin- posiiit signum. Moxqtie ei dixit : ' Diviiia namqiic lcgitur in pagiiia quemdain viL-c vchcrabilis virum vencrabiliorisque merili cxsiiiissi^ . nullamque a plaiila pcdis usquc ad vcrliccm partem corporis sa- R»m paruissc; huic quippc humor ferens cuiu sanic 1)\>!)1.N/E iiO* (.'c citpuro piofliiebat assiduo. Iiilirnii auleiii qui sai.ari app''lobaiil a^perst cxiiKlo Lc::c lial>cbai.i, iia tit ciiiii liiiii cva lri(: iioii dubium essct, qui (aiigi aut aspcrgi ( \iiii!« dovote mcrui&sct : qiii cliaiit iiac in ro ab oiiiiiipolcnti Oeo inuUotics re- iiictlitirn qii;rsivit, iicc liiincn meruil cuudiii. Ex qtia i(i collijilur quia Deus custo Illi vero magis ac ma- ais suam plangenlos iiifLlicitatem, locuti sunl di- coiiles ci ; « Adjuramus le per omnipotentem Dcum et judioii diem rcis omnibus mctuenduni, ul ad ea qii;ic togamus conscntias, qualenus crucis signum salutifcrse , priusquam rccedamus , orando iiol.is imponas. i Qui niniietatis eortim tvei;iens; eadeni quidcm bora casu conlijjcrat iil isdem Dei famuius in poriicu , ul solebat, scdcrci, exieriorique populo salisfaciens verbo xdiricatioiiis dcscrvircl. Cumque is qui veneral prae miilliludiiic circumslanlium cl confusione, iion invcnirel quu- iiioJ) et qua parle acccderct ad eum suam omi;ibus i.oleiis u?qiieqiinqi;e manifeslare molesliam» valJc anxius inta die sustiniiit ; recursa vcro circa vespe- i-am muliiiudine, Oei famulus cum co solus reman- sit in porticu : cnin aulem qui venerat e«m qui- dam ex suis amlcis tota die huc et iliuc vidissct V:TA B. HIGONIS DE L.ACE[IT.\. \t<') \ 30. Alio igiiur tonipo:c, \iiuin in pradicla cc- liiila all-ruin de nomiiiato loco inultoruiii roialiom) a I l)-.i faniuluin didlciinus properass<% (luoin sic qunliilie aoris loi.lura ciim pulis possiiiiis, (;u;e sc'Iif:cl ira dolcns ruslice noinin;iiur, vaiiis corri- piobai lonncnlis, iil animaiii ojus dc coipore cx- piigiiaret, nisi pir iHiram divitia retraliorctur mi- soiaiioiip. Hic iiamque cum ad Dci porvonil \iriiin, toium ci per ordincm iiifirinilatis siuc oxposuil niodum, liumililcr ejiis oralionibus se tommoinla;:s. Uoccpla aulom rcmoandi liconlia, ameliorari ccrpit in via ipsa, quoniain is qiii aJ viruiii Ooi sajvienle incominodo vix pcr divcrsas starionos porvcncral, consolaliis ab co, absquo recioaiiojio alifjiia, rcver- sus cst Uclus ad propria, ct cx iila bora sic diii oplatx rcslilulus esl sanilati, ul niitior cxislcrct (jiiain aulo illam molcsiiam fiiissol. Amen. 40. Qtiid.om ergo paici f:\ni ilias illo iii vioo qui Tivcrius nomine dicLliT, qni cliain co!!i!lj; PlaniiU vicinus esl, unius privalus ocuii oflicio, diu giavi- lcr laborabat, in quo etiam cuncla penc niediconini adjutoria jam defeccrant : idoni ipse cuni siiper Iioc invcnire niisqnam romcdium possol, lide lam«M« commoncntc, ad viri Dci baliiUicnlum sub cclori- ta:e pcrvcnit, cumquc jam prcscns autc Doi asla- ret faiiiulum, ccce cx maio vidoniis dolore oeiili an.\iari vfclicmeiiicr ctfpil, magnis non jam voci- bus sed stridoribus clamare dicetis ; < V.h ! eb ! cl» ! ini doininc, modo moriluriis ogo sum, nisi ol niilii li anxiaii, ad faiiiuium Doi cidom venire inonsliavil. ^ jam periluio, consulcndo oraniloqiie subvonia.Sv > AuJiei-at eiiim cuni niulio lempore capitis dolore inutctatum fuisse. Quo audiio, (lens staiim largiler bcqiie iii torram corain co cum lacrymis dedil ; cumque linu-ns ac gcmens flerol vchcmcnlcr, cl in ler.'-am diutiiis tundoret capul, se miserum gcnien- lcin oslendcns, qnid qua.'rerel repente inlulit, di- ccns : < Dominc nii, tantain cnpitis inquiotatioiiem yjlior.quod vix quid ilicam vol quid faciain iiescio ; ideoque ad lcdosceniii, ut biipor iioc (|uiil milii, ut melius lainon , pixslares consilii. Novi cniin tc uiuiio nicliora fecissc ac potuisse : uiide sicui poios miscrtus sis mei, Dominc 1 i Quoin lium fralres qui circunislabaiit audiioiit, ojus commoli flelibus cce- pcruiii fieie, famulunique Dci instaiilcr pro oo ro- Quoin blando sernionc vir Dci alloquons, ojus poi i- clilantis piius sluduil clainorcs comprimorc ; ac posica iiiiulit dicens : « Dcus aulcm oniirpolens, qui omncs omiiium sanal infirmitales piclalo suu. si piacct, luain sanare utiijuc polcst. > Quo diclo, vir Domini mox ad euni acccssit, cjnsiiuc doleiiiis onilo exlensa manu crucis signaculum dcvolus cdiiJit, cumque ad propria sic irc dimiait. Qui an- tequain illius clausuram loci cssoi ogrcssiis, opla- luin valde c\ inlcgro lumen sic rociporc incruii, iit oculo quo diu jam laboravcrat, cum quo ctiain solo ducenle advenerat anle, viam suani lalio-cm niliil diccns ipso eligerei, caelerisiiue do omnibus ccriis- simus essct. ga;e. Cui vir Domini respondit, dicens : < Kgo ^ 41. Scd ci alius iii praefalo vico similon) qup quoque caput mcum doleo. > Qui mox ad capul suiim dcxierain suam levavit, eoque Iraclalo super caput dolciilis caindom cuin sigiio crucis doduxit. Cuinque diulius capul palparot illius, miro ccrpii inodo ad semeiipsam Tciaiio illa deficere, ac si sui (lefeclione impctus innueret locuin in eo babere sc uiterius minime posse. Quo faclo, ille ab coJcin Doi famulo rcincare ad proprLa cst deniissus, sul; omiii colcrilatcex illa bora s:iluli prislinai leslilu- lus; Uuic namque miracuio fraircs qui lunc prx- senles fiierunt, et adbuc, i;l crodinius, supcisunt. ri\lcin gralis astrminl. l.'o (|U0 ctiain \iro qna^c quanluinquc miiaciilum iii caJeni celUila oranilo v.duii oblincro, siibjiingcinus ad pr;cscns. .\nicii. noscio iiifortnnio incurrer.s molcsliam, uniiis dam- num ociili longo tompore, omiii sanitatis spe depo- sila, niinis gravitor scnsciat. Ilic dcniquo cuni au- dirot quod palerfaniilias illo luinoii roci'|iisscl, coii- citus ad eum vcnil, cumquc qualilcr vi;lc!ct intc- rogavit. Stalim, ul aclum fiinrat, ci serivitim cxpo- suil. Cui j^grotus ille : < lltinam lali virtiite so manifoslaie diijnarctur bomo Doi illo, ut sic do ociilo nio(') cfliigarot incoinniotluin, sicul longas a luo mulcstias icnebraium! nnde ct le, aniice, no ccsse est dcsccndorc inccum. > Tunc illo, qiii saiuii facius lucral, aJ viri Doi liabitaculinn vonit, sccuni- quo icgiolum illiiin dcdu.vil, 1 1 iit ciilcni sub^ciiinl iiiiscro ip?uiii l'ci rannilinn dcvulc iiii iiiot vir Doiniiii ilixil : < Quid nos ad lioc A (juani illu siisiiiiiiif, scil rpiain eiliiis potiil tjirt»- faccrc possiimns, fralcr? » Ciii a^grtiliis : < Ali, ah, ah, (loiiiiiic ! qiio paiior o<'ulum lanlum aspice; ct hoc solumniodo possc iiiilii sulliccre crcilo. — Neqiiaquain, iiiqnil, proptci hoc rcni:«ru-bil qniii Deus omnipolcns Lcnifaciat libi. » .Moxquc Dii laiiitilus poiiicum suani cgrcssns, acrc (lcsiii)«:r U(i(to, dolcntis oculum dili^entcr insp:>sit, eiJcnique signo crucis iinpresso, liicc protinus reddita, nox cecJtatis absccssit ab eo. Qni staiim ad prupria reverlentcs, coRperunt Deum laudarc ct beucdiccre, qui salvos facit sperantcs iii se. Amcn. 42. Ncc Iioc silciiduin esi, quod cuidain contige- rit c;l>.(';c, cu;n prxdicti viii Dei prxsidiuni qiixrita- ret. Mendicans quandam de loco satis propinquo fe ''pp bundc foras cxivil , ci advoraiis pncri. suum, exsullans c( lacryniaiis pi dain multo rcplcnis furore, intcr crtera sic ferlur dixisscad eum : « Sivejuste sivc injnst»', nic viH - canle, non pcrmanebis in pacc. i Cunique possi*s- sor illc tiullo niodo possci evadere manus illins, iniloconsilio, eum furentem muneribus conipescnil, euinqucpacem sccumfiiinare coegit, Judex i%iitli-in, acccpto devinclus obsequio, ne liiiulns illc ab eu quod oculis meis lumen possil roddeie, quiaegrolo- c difliderct, pacom quxsiiain i:i inniiu liotninis Dei »e ruin iliorum oculis puluit dncaium prxbcre. > De- hinc aliquo teinporc stelit sola antc ouni, rogans ac petens ul super faciem ejus suam lantum ex- lcnderet manuin. \ir aulein Doinini, tune clansis ejus oculis, criicis signuni imposu.t, diccns : « Je- sus Chi islus Doniinus ac magislor noster, ()ui lutuin oculis imposiiil cseci nati, el lunien ci reslitnit, ipsc Deus, ipsc oinnipolens sux clariiaic | oieniix le potesl illuminarc. » Necdupi eiiiin vcrba complc- vcial, sed sermo adliuc ab orc pcndcLat : ipsa qui- dem oiai;tc. subito apcrti sunl oculi, ita ut cuncla clare proapiceret ; ill.cque staliin flens alque ge- uicns iii terram corrnit, laudans Doum et benedi- ceiis. Iiilcrrogata autem ab eo quid sibi esset, rc- spondit : < Dco gratias, adesl mihi remedium se- cundum vcrbiim luum. i Vir quoque Doinini hoc probare desiderans, dixit ei : < Qucm nunc ergo me pro^picis iiidica milii. — Vultus eiiim , inquit, veslcv gravis el boncslus, baiba nivea el prolixa. — Ab alio, ail, didicisli quod mihi nunc fabula- ris. » Ei tciions soirpum in manu, quid cs.«et eam interrogavit : « Junciis osl, » iiiquit illa. Ipsc vero deinde ad aurcm uianum lcvavit, ipsa qespondit. Vir nulein Domini itoc inteiligens divinum csse inysleriun», eam qnam citins referre gralias bcalo M;»ximo ira/ismitterc curavil, sicui ct alios. Tunc terribililcr pneccpit ci dicens : •■ Tn crgo taf-c aniodo, scd niodicmn hic me biisiincto. » Qncm scilicci inlrrgiessum neqna- D propria manu feriie promisit. filis dciiwle corum eo astantibus, judex manuni suam in illa sai cla nianu, sioul prspdixerat, posnil, dicons : « In b«i* loco sancto, in Diiniini inci prxsontia, plciia fide tibi proniillo, aniico, qncniam cl driitccps a lc noii cxigain amplius qnam dcboani. » Post non niultos vero dios, judcx illc, vclut sponsionis suae iinmc- inor, quoni ab oniiii absolvcrat injiistitia, dc li.i-io- ditale propria cocc conlia jusliliain pulsal. Ilio de- mum commoliis ab illo, pro p;KC iiabenda dc rebiis nliquid proprii^ inviiiis tradidit illi, cnm snx per- juralionis tam p;;rsons fiiil jndlciuin, qiiasi vcio- cilcr de rebus illi^ non dobilis cfi^rolus est doniinus: iinni ot manus ejus cxteniplo debilis et inrirma fa- cla osi. Qui in exemplum Ciczi {IV IIcq. v), vto- leniain possedit pocnniam, non solum aoquircns animx loprain, sod inanum propriani nunqn.iin dcinccps liabnil sauain. .Audile h;i:c omiios potcaia- tem liabonles, sic vestimini ul al;os non s|K*lc2t0 rlalus aU ea «liligcnliori cura ac provitler.liori quain A les rlainores doJeruiit iii ca>liiin, Jiceiilcs : < Glorii tuper filia» evigilabal. Sciebat fiiiin ibi magnain libi, Doniinc. • Amcn. impensani, laborcm quoque uiiJe snslentarolur ni- niiuni e>se. Factum in uiia (iierum, ul mt Doniiiii toliia pielaie de devotorum boiiefaiis, ad pasioicni ra Grandinionte et ad rratres inulta per nuntios •uns hujus miserae transmisisse subsidia vit;c. Al- lera aiitem die ad viri Dei haLilaculuin qui missi fnerant remeare cceperunl cumque ct viani longum saiis peragercnt, eosque remniiur niansio fjtigaict, equilanles reperierunt ia itinere pratuiu et rivum. Tuncquidaineorum ait : < Ain(£nuslocus!ec€caqua ei pratuin, cccc in qiio possumus rccreari et re- quiescere paruniper, ul valcamus incolunu-s nostrum cxplerc postinodnni iler. > Cum igitur omnes unaco B 45. Non loiigc crgo a viri Dei habitaculo. vicus eral noniiiie , in quo cujusdani nii- lilis graviter xgrotabat lilius , qui tjliter tx- ditim pcrrcrebal, ut solo spiritu palpitarct, laxala pclle ponc ossa vidcbaniur. Miles itaquc pater ejus, ctiin vitlorct ouin in extremis urgcri, ait siTvis suis : • lloino Dci illc qiicni qiiasi ad aiircm posi- tum multis crcdiinus fulgere virtutibus, cujus apud Dcuin iiuiic iisqiic merili crga alios exstitil fidcs, erga infantulnm metim inodo ego debeo probaro fldelcm. Proiiide omncs ad cjus liabiiarulum ciiiii puero vcnianins, fidcm ccrt:un in cordibus nostris deportantcs. Si eniin assrqui nequil ibi medici- divertisseni, oculisque eorum lucus ipse blandirc- ** nam, nusquam filium inenni sanari deincops cre- t.ir, dc jnniontis illico desrendcrniit, oia tamen coiuin ad turbam freiiis subljlis rclaxanles : ibi- quc cis demorantibus ; loci illius eniin supcrvenit dominus subilo, collo paluni ferens aculum. Cum- qnc fiinbundus prainm iiilroissct, liinc atquc illinc diNCurrerc coepit, gra\iter homines fcriens, jumen- Utqnc furibundus perquirens. Extenilisque piicris el in fuga versis, jumenla eoruin disrnptis rainis per plaiia prosiliunt el in fugam ve;tiintnr : qui conlrislati valde, exlra teriniiiutn loci queni asscqiii polucrunt, mitigantos acceperuiit, nuntianles l)03lo viro coiilumeliam illam injuslissime fuissc pcrpes- sos. Cum iram suain ille explcsset iiijuste, subito corripitur a rabie, ila ut a pluribns vix posset te- neri. Er.\t enim ei tremor, et interca prorsus vide- batur exsensus, immutalam fariem ct decoloraios oeulus habens : concurreiites aulein viciiii undiqne al<{ue parenles (auilicrant eniin non pur\uluin fiiisse tumullum), i;uos satios invcnieiiius, ul coii- t.git, iiilcrrogavcrunt. < Beaii viri, inqniunl, puc- ros ille et nianu ot lingua scandalizavit, idcoquc iiliini prsesens vindicia nagellal. > Tuiic parentes ejus, acccpio consilio, ejusJem culpain supcrl'i.e pcnilus profiicntes , ad ol.tinonduni salutis reinc- diiim , ad Dci famulnin liunc duscruiit ligatuin, ipsiiin lamen dcvoto snprreo d(piocanles : qni ubi voceni eorum aiidi>il, el quid miscr illc forerit iii- Irllig -ii!>, liunc slatiiu solw fecit a vinculis. Lcce dam. » Quem mox fidclcs fainuli de domo infaniu- lum ad prxdio(.unv Dei faniulum manibus proprils dcpoi taverunt, ibiquc inultiira profusis Ucryinis se nimis affligcntcs, pro pucro beali viri auxilium ex- oranl xgroto. Cumque eum eiden) obtulisscnl cx consuctudiiie, mox quibus obvolvebatur pannus ainoveri prxccpit, crucisque signaculum ad nudain carncm poslmoduin fecit ; qui rcversus ad prupria cx inUrniitatc illa convaluit, ct ad sancti hujus testi- nioninm niiraculi usque bodie in hac vila inanct incoltimis. Amen. 46. De vicino namque beull Arcdii loco, ecce ex simili alius subscquiiur sermo cujusdain. Eteniiu satis potenlis parvulus iilius, qni xtalis sux quin^^ lum necdum atligcrat annum, ibideiu diu langue- lat, omni prorsus menibrorum virlule debilis et dostitulus ; paler vero ejus super co quid facercl pciii!us gnorabat, qnia dc ojus salute speni oinncni jain dcposueiat. Qnid inirum? quia quomodo aut incunabulo aut loro alio poncbatur eo immobilis a suis inveiiicbatur. Si ar.trm ei foitc vcl curvarea pcdcni, vel inaiium cxJciideres, sic manentcs pro- cul dubio repeiiies, ila ut piitarcs ossa ejus oiiiiiiA niinulatim cunfracla sub pellc latcrc. Proniulgatis vcro sign.s bominis Dci, et virtulibus colljctis, a paieiitibus suis ad viruin Dci dclatus cst, cidcmqiie c\ inorc oblalus, ipsum pro pignore suo inultnni huMiililor deprccanlos, ct ctiain assercnu-s iiullum iioviiH) iniiaculum et noslris tcinporibtis iiiaudildin D p:o co rcmcdiuni supcrcss?. Qnibus vir Domini, io ip>a nciiipc hora ila tantis el inculninis appu- ruil, :ic si in ctim humaiix polestalciii salutis lio- stis iiuMqiiam liabuissoi. Tiinc illc suiini realum a„in)sr. n>, ojus perNohiius peJibus, coepit ma},'is ac magis culpam drfl.-rc ct ertibcsccrc. Qucni vir Domiiii n;o\ de lcrra lovavil, ct de actibus suis in liiiiic moduni inrrepavil, dirons : < Vade sollicitns, et lalc qiiid amplius nunqiiam faccrc prxsiniias ; \int'es e!>l eniiii Drns vrlorilrr servornin sunrutn. INuli f.iccrt- pieliusiuioui l.-ri:iin qnain rorliiiii : il,i vivi-ntliim, hic quoqno riiiii.'nilnin. i Disccsijil ig.liir faniis laudan.s Deuin et beneJirons. Qitnd sUi|)i'ii- ail : < Quid gonicntrs ploratis? > Mox rejcctii paiiiiulis, quanlopeic Ijiigucrat illc nari-aveiu'ii, lo^aiilcs ut pr*° iiUilam rarncm cjiis aniorc Dri suain dunlaxat niilleiol iiiaiiuin. Quo auditu, vir Doiiiiiii qu:esituni p:ululil dcxtcrani inannni, a ver- ticc p;:lpando pcr singiila iiiinibia pcnluxit ad po- dcs, et arcipicns srirpniii, qiiasi Ui:lrn 'o, super vciilrrin pueii linc at(|uu illiic diiceie curpit , quciti niox cxleniluns : < Tcnc, tciir, huigiiiilo ail : Eli ! cli ! > El qni penc jaiii inortniis liicrat, taiiqnniii a buniiiu oxcilalus luissel, ad viri Dci viicc:n, qiintii- \i> nioilirain, sialiiii m.iiiuin lcvavit, ct sci:puni sil.i e\(>iisuni aerrpil ct Iniuil. IHi veru qiii coiivciie' \l\l CLILLKLMI DANmN.r: 121 2 i;»iit, vit.0 iiiiiaciilo, jtr.T (lauJio Hlic ((rpeiMiil. Qiio A N:iiii, bi loliiiii pio Jcit (ur io pulilito qiioJ !>i:i;;n|i fiuio, vii- Doniiiii coilijji pu(Muin foci(, omiicsiiuc; (jiiinue , dujii fulclil«r posciiiiJ, ialcnlcr accipiuiii, piiriler rcinonre cuiii illo ail piopria jussil. Et coii- ci occullum rerincl consticnlia mnlloruni, ad lioc fcslim surgcnles patcnles ojus luhnunl do quo jacc- bal loco pucrum, ct atticrunt in (loniiim suam, tna- {;n!(tcantes ct iaudantes Deum, ct diccbant : < Quia vere vidiinus niirabilia hodic. » Puer vero a lan- {;uo:e suo convalescens crcvii cl profi;cit, ct saiius lalusque in pitsleruni (iiutius vixit. PcrpciuleinJiim pciie scribcndnin dics oinncs viuc nostrx arbitra- i-.iur inininie snfriccre possc. Inler cx;iera \ern sijjiia ac bciiclicia qu.c sii* vir Doinini confercbal piopin- (|uil:i(i, piosunimo tanicn unum illius iucolnn tcrrae alqne afTincs rcplicare solebant. A;{ros omnes afD- nilalis su:e , ut a s^^nio.ibiis noslris audivimus. (IMod, prop(er inagnam palruin fi.lein, plcjiani lilU grando regioncm istam in annis pr.x-tcrilis vastare peicipcic nicrucriint sospitatcin. Undc dalur nobis consucveiat, qnae lain graviicr cadcbat, ut nibil iiiiclU,'ji quia perfccla li.lcs oniiiia quae perfjclc de- ibidcin, tum vcnissct, rclinqucret. Poat illam aiit^m sidcrat ailipie;ci poicst, juxla quoJ Dominus ait : dicni, cum lioino Dci primuin pcdein iii ioco posuit Omnia possibitiu mnt credenli (Jlaic. n). Amcn. illo, nnnquam ibidcin Itmpcslas, ipso in carne dc- ,_ I, ., , . . . . Kcnte. cecidit. Se(i advcnicns, ut anle coiisucvc- 4/. Ergo quibusdam exacds qiue per bcalum vi- U ** , . ral, el quasi limens pra;tcnil ct verecunda. Amen. lum circa alios gcsla sunt, aggrcdianiur unum nic- inorabiic dc pluribus et p eliosum iniiaculis, quod ad ejub vocem gratia circa ipsuu) et quemdam alium est op(M'a(a divii:a. Condgit autcm ut codcm lcmporc isdcm Dei fainulus ejusque janitor, unus- quisqiic ad dictani suain ceilulam, gravibus gra\ilcr iuliorabal febribns. Una quidetn dierum cum vir Doniini febrire incipcret, ct vehcmenter anxiari, slralum proprium ul ieviler sulTcrre posset dolo- rem iplroi\it, bajusmodi sa(is amicum laiiguori : ohsedtTat eum dolor assiduus cum ardoie, si(isquc intolerabiiis cuni capitis anxiecae nimia. iEgrotante autein co ac febricilante loco in iilo, ad portam 40. CaRierum qniJ nos in laude ejus ci gloria co- nainur, quod perlicere ncscimui? Ipse enim est laus et glorja ejus, cujus laiis ab orc ejus nusquam recessit. Competens profeclo crat di\in3e diKna- tioni, cujus miiiJicabalur spiritus in coelis, talibus tuliler signis in corpore mirilicari in lcrris. Ita ;ue nieritorum tantft crcdunlur insignia, quod non so- ium non praevalenl cxplicari scrnione, vernm ii< c ipsa qucunl buinana compiebendi subliliiate. Vc- rum. quoniam sermo juxla quod Je viia ojus propo- suimus cxscqui clausuiam pclil specialem, lam';u unam alque prreclaram vobis adbuc visionem quaoi iii exstasi posilus, sed aperlis oculis utris(|«c lio- ecce factus esl sonitus. Quo compcrio, janilor, ul . . . , , , ... ., ,. o •, ■. C minis, diligenter ipsc aspexit, pruisquam scliedul.ii potnit, ad eum venil diccns : < Su, su, surgitecito, ^ » b i^ f »f i . . .. •. 1 ■ 1 . /> f • I r> j noslrai finem suscipiant ad enarrandam (ccc aggrc- ci, ci, ciio surgile, doniinus adcst C(tfridus Bu.de- ..... .. . , .. ,^ ■ i , . . ,M_. . ■j r dimur viam. IIujus igilur prsdicli faiuuli Dci fami- gawnsis arcniepisconus (57), veslramquidem facicm ^ vi.lere cupieits, el vobiscum conferre sermoncin. > Len(o enim iliuc janitnr pervcnit grcssu, qnoniam codcm incommodo dcpasta ejus jam pene fiterant inembra. Quo andiio, vir sanctus, dedignando sul)- risit, et ail : i Miscr est sane et vaide dt;bilis, qui iih inquielationibus tam vanis et frivolis se fatigari pTmittit : iaudo, inquit, fraler, et volo ne amplius a:nodo aggraveniur a'i cis. > 0 admiranda ics et vcncr.inda ! porro cjus diclum slatiin snbscqnilur faclu.»n ; n.im in eadein bora vir Domini foras cgrc- vlitur sanus. Alter vero qui eiat magnis IVbribus iu liarissimus fuil Guido dc Miiiaco fra(er vcnerabilis, qni pjusde.ii sanclae habitnin reii^ionis adnioni- (ione susccpit, in quo etiain ab ecdem appriine eru- dilusatquc enulrilusesl ;qui niinirum postea, vilae su:« inerito morumque niagniludin?, familiarilaiis, ul dicitnr, apud eum prxrogalivam inler alios el anle obtinuit, cujus nos quoijue didicimus narra- tione, (luod narramus, qunsi vir Doinini sxpe cot- dis secrcto ct oris cum usu familiaritalis laiiilicare solebat. Factum est quodam tempore, ut visilatio- nis sludio ad pastorem nostruiu in Grandinionte ainbo insimul convenircnl. !n craslinum aulcm. IMOXimo laboraturus, ab cis simililer incoluniis n . ... • • i.i , • ^ , , . " Lenediclione recepia, in pnnio dilucuio cum re ilcinci^ps mansit atque securus. Qua de re, clians- sinii, datur nobis intelligi quia cbarilas niliil possi- ix'. Pia;cs:.c cir, il F.cdcs ir IUiidi;;alcnsi anno llijtj. 1213 \'ITA B. IHJCOMS DE LACKRTA. 12U Scripluni miipfio niidioral : Vbi iliesaiints tuus, ibi \ qiiam piiLlicis, soniper iiiliicss-c voluistis. Voiuiii- rt cor iHuni [h!n:ih. vi); et ; « ULi (iirii;iiur ocnlns, i!ii figilur aiiimus. > Cuinqiie \ir Domini ia ln c diligciiler iiilfnderec, uniini sulito iii v;-slc ioviiica sluiaque candiiia iiilcr alios vidit, citc.-i rrcqiicns minislerium saUigciiiem ; cui prTlorra rasa oral corona el lempora , ip-aquc barlia. A quo oliam quisnam essot ca>pil admiraii vaUlo cl iiioorius essc : sciebat enitn diios clcricos ibi solummodo fore. Tunc vir Domini non longas diu siislinuit nioras, sed slatim fratrcm Cuidoncm per quom videlicel super illa diibiciaie ccilus volnit oss'*, de loco suo semel bis lerqne divcrsis adiit monioniis, et qiiol ibi adosseiit cleiici sollicilus reqiiisivit; cui ille tolidem hujiismodi sermoucm respondii. dicens : t Dominc, ut vidco, duo adsunt lanlum- modo. SeJ creLlimus eum non fuisse scqualis mcrili, qni toties interrdgutus hoc videre non meiuit. > Qiia de re cerlus, leciione libri Apoculypsii jam locta. ad clioruni clericorum accessit illico IjrIus, ubi supra podes landiu mansit erectus, doncc divi- Dum mysieiium spaliose <:elebraretiir. Faclum '^st auiem cum hora essel jam parala loj^ondi Evangc- llum, ecce diaconus ills ad p-.onuntiaiidiim eum una cum sacerdoie venil ad lectricem, quod vidc- liccl ipse sccundiun Luc&iii diGlincte iiica'pii, eliam proruuliando apcric usque aJ linom complcvil. De Ciijus voce et liaLiiu argumenlum vir Dei sumpsil invincibile, quoniam de quo diulissinie dahius fue- lamon, domine, unuin dubius valde ego mccum revol\o, quod a vobis, cbarissime, si dccct, disoc- re rogo. Tenco ii:imi|ue ac lirmiler crcdo, vos a!i- qiiod liodic vidisse signuin, quod tumcn vidcrc, no- slris impcdioiitibiis culpis, iiou osl dosiipor datiiin. Exindc lioc crgo argumonlor, (|uoniam iii ecclesia vos insoliio more Jralics siupefacli valde vidorunt porsovorare. i Tunc ille, ul cral vir oloquenlissi- niiis, nolonsque iii pnblico pioilcre quod tencbnl iiilorius, iii(|uircnli socio cilius persuasit nl qiixsi- lum lacorot, diccns : t Porro inilii illud diccre non expodit, iicc tibi qnoqne mullum proncit iliuj audiro. — N'!«quid ct, domine, inquit, milii celarij potcslisqiiodquicreRS ciipio scire avobis?» Cumquc lioc il!e lam inslantcr ab eo precum muUitudinc ac frequenlis.sima inqiiisiiione exigcret, seque niil- laienus aslipiilarelur cessalurum, amicabilibus lan- dcm ejus vir Doniini constrictus conjuraiionibiis, jam non celalurum se respondit, ei dicens : « Tali siquidcin ego libi quod quseris conditione dicani, qnod nusquam te ampliiis supor hoc au.liam coii- faliulari dum vivo. » Pertimcsccbal videlicel ne inani gioria super se raperctur, el iude inlus fierot Ciilpabilis niide fo-c honiiriibus apparorel mirabilis' cxoiiipium etiam Domini soquons, qui ile semeti;r«0 suis discipulis prscopit, dicens n'- oa qu«; vidiS' scnl neniini diccreiit, quousque Filiiis hominis ic- surroxisset a mortuis (3/a»A. wii). Cui poslmo- ral, hunc vcris inlcrsignis indubitanler dominum c ^"'" ^P""^''^' ^^V-^ firmaiUi lotnm per ordiiiciu Slcph;inum MuietensiMn trodidit osbc ; talein enim eum in viia \iilere solitus fiieral. Peracloque ex more servitio, Palor veiieiahilis ab oculis discipnli aspiciciitis cvanuit. Qiii deindc cgressus ab eccle- sia, fratics illico voca\it, jmiienla quibiis voheban- lur adduci pr.Tcopit , atque sociuni suiiiii o.apil Vihemrnlissimc fe.slinare ul posseiii cxire. Cui fia- ires loci dixerunt : i Palcr ot frater, cliam doinine, boc ii. ri non polcst, quia hodie ad nos introistis el hodie exire vullis. » Qnibus ille ait : « Fralres et doniini, sic oporlel Geri. > Paratis aulem ju- menlis, Guidonem cjusdcm loci fralrcs duxcrunl scorsum, dicentes : i Soiinus ceriissimc quod se- crelum aliquod ei Dominus hodic dignalus csl in vir Doinini, ul ovenoral gosluin narravit. Snnt qui dein pratorca e( alia multa c(»mmemoratiOnc di- gna, quse per euni Christi gratia cognoscuiitur ope- rala, quae videlicol, si scripto commendarontur, a non credciitibus apocrypha judicarenlur ; sed de vila hactenus , ac moribus convcrsationequc lo- quentes, illius nnnc qualiter ad coeleslis de hoc sa- culo regni pervenit bravium, calainum paritcr re- ducamus el manum. Amen. SO. Anno igitur a passionc Domini millosiiiio centesimo (luinquagosimo soplimo frater beat;e ine- nioris Hugo, bonus verusquo ercmita, plenus vir- tiitibus et saiictilale, procbens inulla , ut dicluin est, infirniis atque ogoiiis bcneiicia, apud Plaiiic domo nostra revciare el quoniam niodo non csl ^ locum conversali nis ipsins vaMe pr«cipuuui, do neqnam Si.«culo, Deo vocante, niigravit in pace. Illi sane bcato venciabili viro prolixnm vit;e su» spatium pro uliliialc roligionis iiostra; el aHlpIilica- tionediviiiitus coilatum e.st. Nain vixit, ul nianu (cr.emus. annis ottogint;! sex, de qiio notamlum csl pra'cipue quod ille vir Doniini iiilor lol gralia- I iim insignia, quibus in vita sna claruit, san.ie sla- lilisque nicmoria; dono non iiiediocriter lulsil. Naiii, qTji(!qnid vcl de seiileutiis nostris, voi oaMoris vilae nosliiE inandatis invenilur fidoliler sniplum, aut ineinoiiic bominum oomiiiondalum, lolum quidoMi pcr eum, sicul a doniino Stepliano niagislio nostro andivil memorilor«iue suscopit, orc.liiur ot nvi^l.n- Um ct m;\iiifo;.luin. Diviuanun aiam andiliuni Io( ns prolixioris coiifabulationis, age fralcr, perge soliicitus valde. i Qiiibiis illo di\il ; * Ea voro qua; loquimini nunc quoque mecum ipse pertracio. i Qui slalim salulalis fralrihus rccesserunt, itcr quoJ dcsiderabaiil aggredienles et simul propcraiites, scse saliare per viam de Oeo vicaria ccopcruiit re- lalionc. Deiiitjuc, sicut inter cunctorum animos amioorum immensam charilalis familiaritas fidu- ciam prjebol, Guido fiator non obliviosus faclus, ipsuiii Doi famuluin supcr cu quod in ecclesia vidc- rat in huiic inodum ncpit iiitono^rare, dicciis : « Deo aiitem gralias et veslrxs Pater ct domino, .sancla; bcnignitati, quoniani me lam indignum, lam indoctum vcslris lantis nogoliis, lam piivalis Sc i|Uuiaium prs-kcui ila stiius ditluni au lircl, quia ineiiioriam pro libris lialjebat. Sed ut oniiiia brcvius condu- dauiu!». ut in caileriR qu* de itlo Jam dixiiiius, (}uanivi8 ncc oinnia dic^re potuerimius, nullus liis diebiis ei usquani inveniebaiur secundus. Nam vi- (ini et rrmoliores. diviles quoquc et pauperes, qui videndi audiendique amorc ad eum veniebant, >(>• »um videnlcs Deicolam ninicupabant, indullo ei vocabalo : quidam eum ut lilium diligebant ei ut fratrcm, enm venerabanlur ui patreni, lalein enim in omnibus se prsebere cupiebat ct volcb«t Dei conspcctibus esse dignum, corde purum et volun- tali ejus pcrfecte demissuin. SeJ, quDniam lioc lo- qiientes paululum a proposiio digressi sumus, ab l:is cxpcdili, nunc ad nanationis ordinein IxU re- deamus. 51. Eo igitur lempore quo dilcctus Deo et li&< niinibus de prxsenti sxcub crai migraiurus, divi • Tix placuil dispensationi, ut quidam seniores no- slri. \iri valdc rcligiosi, visitandi eum gratia ac aiidicndi, etiaraqiie interroganili siipcr boc quod expediebal eis, qua>!-to decimo Kalcndas Maii in quinla feria dc diversis locis simul vcnissent. Su- srcpit itaque cos vir Domini, siciit consueverat, Itoiio et liilari vultu, et super eoruin vultu niinium la.'tus aique jucundus fuil; loium aiiiem illuin diftm duxit cum fratribus valde gr.iliini muUuin- que feliccm; hitarem enim datorem diligH Deus (11 Cor. ix). Craslina veio die langiiore iiimio _ circa meridiem correptus cst, iinde cilliara om- niiim mox in am^ii-um versa cst luoliim. Fratrcs veio qui in viciiiis morabanlur cellulis pauperuni exautliior Deus noluit ab ejus fruslrare exsequiis, €iijus eiiam vaienlis et incolumis necessariis usi fueraiit bonis. Conveiieruul ilaque niulli, Deo vo- bMilc, ut lain. sanciae aiiimae dc hoc saiculo rece- dciili suas animas devote commendarcnl, ipsequc iiilerim invalcludineni suam visilalione eorum ac consortio admodum levius tolerarel, el ipsi qiioqiie illius prxsentia et audientia Ixiiores in posierum manereni ac nicliores. Per decein auiem dies iii Diente sana, inoflenso «speclu atque auditu pcrsc- vcravit : non tamcn sine caiisa xgrolavit usque tertio Kalen(.!as Mait, quod est vicesimus septiinus 0 dics Aprilis; qiiod videiicet totum crediinus U- (■tum, ut ipsc fratres in tam mystica significaiione supcr Decalojo legis inforniaret, et si quid in ea per olilivioiicm ddiqaissent, el sibi ct illis, ipso mo- iieute, tuiic saiiein entendare liceret. liisuper ne prxdicaiio cjus a quoquo impedirclur, cunciis dicbus inflrmitatis sux in lecto jaceiis, usque ad ex- trrniuni diem imprxtcrmissc ac fortilcr vcrbuin Dci prxilicavii et sudivit, exccptis tantuni horis <|iiil;HS vacabat orationt. Frcquenter enim tunc orabat <'l pro cxperientia sua uberlim ac jiigiler flebat, fratres ncc noii inlirmos, dcbiics, tninusque doctos ioler illa coinnionitCM^ia verba suffcrro, por- l»rc cioiicbal ct horlabalur, non ut defcnsioncin DANUI.N.K i-nQ babcreiit, scd ut niisericoidiani sPiilirenl ad itivi- tem : quod cl ipsc, dum adbuc biiperessci, tbari- lalivc dociiit, el fccil ad posleruin super oiiinia quitlquid jani pridcni de «tbcdieiilia ct de regiila iiostra pronuntiaveral. Nunc vero abundantiori gratia, valcnliori(|uc loqncla praescniibus fralriUis recoluil, cosquc fidelilcr observaie rogavit. Muiue« rus cnim frairurn insiniul eial omniuni praeli&M«, bis quinque scilicel presbytcri, eliam oelo cnn- versi, de qiiorum numero uuiis exstilii fiaUjr qui de bouilale ejus confidons plurimuin, benedici aU eo, hf>c nullo scicnle, allo quaercbal ex coidc. Iloc autcm eo cogilanlc, srrutaior cordium Dcus, qui scit solus quid dcsid<*rat spiiitus , ipsc solus ad complctidum desiderium suum in Uiti voce pru- ritfnpere fecit amkum, qui ait : « Fraier Guido^ de Campania sit bencdiclus et vere sit l>cncdictus, ct uliiiani cum Deiis liencdicat ! i Qui loliim postca quod lacitus quxsieiat fralribus pcr ordincm niin- liavit. Ei quo aliisque hujusmodi liquido oniiiibu&. patuit, prophetix spiritum Dci fsimulum iiabuissc» i«i cujus auribus cogilalionis ctiam vcrba sonuis^ sent. Igitur qui convenerant interrogabani ciini di- centes : i Domiuc, q,»'u\ times?quid bcntis noslrae- pliis posse nocerc religioni? — Nova, iiiqnit, iie- Ktoia, fialrcsque novitios super omnia plus posse nocere tinieo ct sciilio. > Tali siquidein, l:iiiisanus quam xger, institulus erat proposito, ul qux suiil Jcsu Cliristi semper quxrerct, solumque illius nrc alterius recordarctur , posleriorun que pcnilus, juxia ApostoUim, obliviscens, et ad ea qu:c a: le se erant sc e\tendens (Pliilip. iii), Deoque boc maxinie faciebat, ulcarnalibus ruplis viitculis, ta- lc»tum sibi crcdilum Doniino suo duplicaium ra- portaret, el produplicalo diiplicia, ut ila dicam, a- foencratore Domino in illa patria possidcret. Ciini- que pcr singulos dics cxilum fratres cxspeclarent a suo corpore, quia luiic scilicel S.ibbaium li.ilc- batur , vic nuni obitum suum denuiiiiavit vcrbis quidein aliis, sed idipsum prorsus sigiiificantibus. Ait enim : t In craslinum aulera beiirfaciet uiilii Dutninus, el in secuuda fcria in me aninia non per- nianebil ainplius. i Quod loluro ita factum cst. Cuin vero jain decem dies iii xgritudinc fiiissent explcti, etdie illade quajain prxdixcratsubsecuta, Oinnipotens pcrenncm mercedera ei reddere decre- vissel, dolor corporis in vitalia rediit, viribusque propriis rcpenlc uestitiii coepit : erat enim inaiie. Sciens itaquc «e morti ia:ii proximom esse, qui cum ibi pemoctaverant fialres, cxterosque pariter a Imonuit, ut ad primam qiiam citius siirgerent, ct ciim eo bcnignum Jcsum cum exspectatione exi- tus sui mulio inslanliits ac devolius exoiarent. Ea nainque nocle jacueiat in capitolio, ibique dicta confessione coinpleloque judicio, ex quo nihil ul' terius loqiii auiiiliis est, usque aJ paccm. o ius inissx officium oraiis vcrsusqiie ad ecciesiam aji- (iivit, cla pacifico fuure Ilugonc Duinoiil acc«'pil ; el, quouiam iii ipsa lani 12:7 ViTA D. llCr.ONIS l)K lACF.UT.V l^ilS sacrae iiniiioblionis liorn, Uslaiile Gic^orio, :i(i A j«cuiul:ili. Fcliciores vos oslis, si lan)e:i qoo I :il) luiiiislri voccni ratuiD manel coelos uprriii, in illo Jesu Cliristi impciio aiigelorum choros adesse, suniiiiis ima sociari, terrcna ca>leslil)us jungi ei ^ioc piane probaiur, ct vere el calbolice polest in- tclligi, quod plciiam ct pcrfectam conim omnium rcmissioiiein per osculuni pacis acccpil, supcr qui- biis etiain paulo ante coiiressioneni judicium di- ccns, coiiiplere memoriler ineruit. Post hoc au^ tem fralres qui custodiebant cum, diligonlius il- ium ad lumcn aspicienles, quud jam obire cocpis- s«l tunc prinium compcrcruiit : qiiod slatiin ca^ leris qui in ecclesia erant signi/icaverunt. Qui pro- linus advenieiilcs cum in medio positum circuin- sleleruni, Isudes el gratias in psalmis ct liymnis co aiidislis lidclilcr olisorvaro niliniini, qui viani inj^ossit per qiiani vos reliqiii gradireinini ; dodit liJein voiboruiii in opL-ro, n.- pit.intis eiim aliquid siipcrfluum praedicasscj; jusbam criicem seiiiel ac- ccptam deponerc noliiii, imo cam amorc et ramu - la(u spontaneo, non Cyronico, scmpcr tanquain principi conlixus porlavil. Uiidc, quia nec loiigi- tudine temporis nec non laboris, crucis sanclifica- lorem sequi ineruil, post mundi languorem. Ilxc autcm prxdicia non ad corroctionem, sed ad x- mulnlionem. Iluiic igilur ad boniim xinulamini. 53. Sacerdos vcro slans intcrea ad mensam Do- mini valdc lassus, et diu oxpotila cor|)oris saiii- lalc, sacriliciuin JAin obtulorat Oomino, colleclam pro cominendatione ai.imx ejus decanianles. Qui ^ de posicoinniunione adbiic diciurus , cuin ncc- cum diuliiis psalleront, suloqiie ei in peciore ad- huc p.ilpilarel spiriius, quiiidecim psalmos cantare duin sciret ulruin pro cxpolita sanitate, an pro dc- posilionc oraret, percoplo tandcin quid raconl. oxorsi suiii. Cumque vir Domini, cui admoduin _ collecian» incoepil pro ejiis deposiiione supplica- parvulus tnnc iiierat flalus, umim de qtiindccim, psalinura Latatut um videlicct car^.tari audiret, sians in medio, cruccmque Domini lenens el dco- sculans, collccto spirilu, quauluiiivis valuil, ocu- los, autequam in domum Domini lerminarent, le- vavii ei aperuit, et circiimstanies ftaires ex ot- dintr, vclui eos saluiarcl, benigne aspesil ac dili- genler : gicqiie deinum oculis ac manibus in coe- l4ini semper inientis, in cinere recubans, prius- quam missa finiretur, in tam sancla hora iiiler lurus. Ncc vacat locus isie a myslorio : quein Ia* roen pro parvitate et provcclioribus nos adhuc sii- gentes ubora dccrevimus ciiucloaiidum; risv, rrt maxime, qui partcin aliquam teiicnt de Doniiiicis sacraracntis. Nam ul pi-aelermit(amu3 plurima, celcbraia simt etiam in eo a fratribus plehe ac iii- lcnie, tam iii obilu quam iii intirmilale, proiitdi:- votius poiucrunt, Cftera qii£ rogat juxla eccicsia- sticum morem insiiiulio nostrx sancix religionis et regulf. Tunc dcnium fratres amaniissiini boiii- jucunda vcrba, oranic tam sanclo conventii, ut , que pastoris, sub quo lunc noslra fcrveJial religio, Uiiomus, exhilaratiim spiiilum rodlidit Chiisto , donius Doiiiiiio, a I quain a fralribus jam fuerat inviuilus, reddidit quidein iii bona scnectule ac conversatione enuiriius. 52. Tunc vcro mcEror et melus granJis omncs qui aderanl propter mojlcin ejus delimiil. Qui •ulein perfecliorcs ac firniiores eranl in rcligio- nis cuslo.lia, se flelu absliiiobant prae limorc et veiecundia, vocein quidem plaiigcnlium compri- roonic* ; si qiiibus flere proliiberel (ides, gomiliiin silieni cogera extorqtiori afl"oclus, ctim liclandiim polius illi cssei, quoniam Doiniiius j:ini siio c n- fovcroi gieniio. Etonini lam santla ric gloria il- lius fuit omnibus exsiiluiio, qiiain pia de morlo et volunlatis et jussionis mcniores, fesiinanicr quod cis jam duduin praecepcral exscquuniur. Nani cl bcali viri corpus qiia oportuil hononlicenlia, uiia cum sanclis Doinini sacerdotibus, (huribuiis paralis et ceieis, reverenlissime saiis ag^redientos apcriuiit. Quo qiiidem aporlo, (an(a itlic subito fragraiida miri oJoiis asnersa csl, ui qui aderaiii inxsiiniabili sua^i(a(e repicrcnlur, ac ex eadcxn siiavi(a(e cunclis ctarescerc(, in codem suavilalis auctorcni habuisse diu mansione.n , cum ejus la- men caro prxmortiia (am aperto miracuto, quiil viveiis cjus spiriius scmpor egerit, lesiaretur. Cu- jiis extomplo prxcordia praescripti odoris fragraiilia vilroque purioraqux apparuorunt, suscipien«?s pn- lamciilalio, duio unusquisque ci in se invenilquod D futura loco ad patrocinium, palriaeque ad sahilcm. doleat et uiide lili gaudoat. Tesladtiiie noltis siiiil qui adrueruiil, quoniam jara exaiiimi corpore ina- gis \ivus viderolur quam morluus; viiUum enim vigilantis bominis clari(a(e superabal vuttus ojns jain in Christo dormienlis, cum in cjeteris meiii- bris iicc leiiuis qiiidom macula latere, el »|i:o- dammodo caro ojiis non seiiis, sed (anquam ptioii parvuli tota apparcrct ; sicque in tpiadam jaiii fu- lura rcsurreclioiiis gloria, ut ita fari liceat, el na- turam demutare caniis visus esl. 0 bcali ! 0 fe- lices ! qui dum esset in lerris, usi fuistis ejiis cot- loquiis, parlicipaslis conviviis, documcntis iiislru- cii, prxseniia recrcali, conlirniati fuislis ejus nio- «ibus ct cxcmplis, insuper i.-( sigiiis oi viriuiibus in sua xdilicalione cul(u satis eximio exslrue(a ibi- dom Yenerabiti(er (nmutaverunl. Quibiis qtioque digiia vcneralioiie condilis, ejus vcs(iinon(a intor se fiaires vclut (hosaurum coeleslem diviscruni, cxcopds tigoiiibus, qux clam pro reliquiis cum summa ab cis dcvolionc sunipta sunt, e( usque liodic dobita* zclo ro\sron(ix .suis conscrvanlur iii locis. Dc quo quidom loco cx iila die mut(x fide- libus virtutcs factx sunl, quT. pcr negligonliaiii non sunt scriptx, nec nobis rccitatx. 5i. Huic qaippe iniraculo mnlii inlcrfu(runl qui nunc iisque vivuii( , et cum majno Dc(u ox gatidio a((cs(an(ur, quam quousqae corpus eju* co»suf!".clar. vuisqur: veyli • entis, siotit iic))is nio» ^219 CUILUXMI DANDINyE mo cbl scpcliip, iii;Iiicrrtiji', illiiis fiiijiiaiilia o A cormn iiaril)us tion rccessit : quod vi-.if!ic('l si- gmiin aliul vcncraliile esl eliam cornilauiin, f|iiO'J idcirco inaximc iHaHcrmitlerc nolninins , ul <;x lioc uno va!i'ant a (iclelilnis aiia mnlla pcnsari. lluic noinpe rci jani audirc qiiidacn fialer noster iiiterfiiii, qui pr;« niiia aplituiiiiic siii, una cum ca'teris, saiiclissimuiii cjiis corpu.s apcPifil, cl in- coinpaiabilcm illuni linsaurum, qiioni hcaliis illc (liti sibi a.l pinfi.-clum, postcrisiiue ad fiiiuriini servaverat, omiiil)iiS(]uo palcntor cx coJeni dcvolc susccpit el tuinulavit. Haljeliat enim ntanum qiio casu nescio incisam ac gravilcr viilncralam, el do- lore paritcr ac saiiic plcnani. Scqacnti vero dic, ncscio aii ea !cni nocie. dum cx niore respioerel ut cam curaret, tromefacius eamdem rcpente icgno sul) lionoe ct suinnie bealse mcmoriie aniauli-ssimo Slcpluitio dc Liciaco qiiarto priore iiostio, Exsultemus ergo omnes in Doniino , qui iios tanti viri dccorare dignatus esl consortio, Coii- cedai Deus ipse nobis cs ejns sublimori sulTiagiis, cujus eliam moribus ct sig:;is nos ditavit, nos in- struxit in tcrris. !psc Dominiis ac Redeniplor nost.-r qui fidelem suum famulum de icrris in pace susce- p.l, ipse Mos dfi hoc Siccuio ncquam propicr euni aljnre', rega» ct rusiodi;il, uc polltianiur a malls. 12-21 ITJ.NEUARIIM rRATUUM CRANHIMONT. i2"i-2 Ltcc clinuiii iliis, iicl.Llaldr calamus, | i;;ri!aliir A rccla siml ; iindo ct nici looi.m ilolotis |)io amoio iTiaiius, iiiigua iinpedilur. Quid igitur nioras laci- nius? qiio amplius piolclari conamur, cum lcrnii- iius ctiain islonim prorsu:> ab iiomiiie ignoretur. Sane cnim qui os aperuk bciiuinum (yum. \\i\), apiTuit cl ilocuit iiostnini , idcm ipsc liiiis noslcr qui priiicipium ncstium Jcsiis Cliristus Dominiis Oei vcstris sanciis inanilMis (niigilc, dominc, alquc palpale, > Q-.io audito, vir D( i udmJrans ail ; « Mi- ror cgo \alde cnr sic l0(|uimini, domine, iiianus quidcm mcaR sanguine pliMui; sunt, vcslr;e vcro sa- cialiv cl ad Dfi vivi mystcrium prxparauo , dono ctiam Dci ct gratia Dei ippici.T,. Qiiod vcro a me nobier ct Dcus, cui esl lionor cl gloria , ^irlus cl pcccaloro quajrilis, iniiii quiiicm el .iliis, cum ne- iiiiperium ciini Palrc iii unitalc Sjiiritus sancti ah sftetno, ct nunc cl por oninia s.Tcula .«aiculorum. Aiiien. Quis dixil? Drminus : linc nonu;» pcrinanct iili. .N.im dicti csl diclor Domimis iion uiicr ab illo. viento pr;eiiicto dolorc tiimicia li\idaqiie cf- dicli viri merilo sancti episcopi multum convonil devolio. Ideoqtie cxislimaiidum boc iiiuro poluisse, quiri plus coiilidit de cpiscopi qtiam de sua vir- liile : cujus cnim manum ctun s-.ia loco doloris po:suii, pcr cam lamcn obtiucrc qtioi pelebat existi- mavii. Amen. ITINERARIUM FRATI\IJM GRANWMOINTENSUJM, Sive lranil«lio reliquiaruin snnctarum septcm virginum sociaruoi s.uRtic LVsultpe diceccti CoIonieii.si in ccde.^^iain Graniiimonlis. (}Nmoires dc Iti SociiUe des Auliqnaircs dc lOuesl, t. NVlll, p. K47.) EPISTOLA PR.EVIA. Omnibr.s pr.Tsenlibus ct futuvi?, fralriluis ordinis D GtiL! f.i.>ii;s et i.HBEHTis, in Cliristo J'.'sti perpcluain CrauiiimoMtis, conservi eorum ci fralies eorum, saluicu;. 1223 Gi:iLLKLMi damjinm: im Cum viroruni illusliinni suliiciluJiiic , Cralrcs A iiisi iil iino cnrJis r( oris con^^entu omnes par ler cliarissiini, per div(M'sas niuii
  • iuio credlmus non carere, qui pcr suae seduliialis sludium acquirendo cxuvias iiis qiii sunt et qui fuluii sunl devolionis forinam «Ocrunl, ct confc- runl compunciionis malcriain. QuorLiu sane unus cst vir venerabilis Gaillermus, Giandimonlis prior sexliis, qui iii sua pariter ei noslra ecclesia Gran- dimoniensi de diademaie Cluisii scpicin coelestes margariias, hoc est seplem virgincs gloriosas me- ruii collocare. Habemus ergo, fralrcs charissimi, habemiis, inqu^m , et speculum in quo nobls no- strae fragilitaiis excessus reluceaiit, habemus et di- vinae laudis commoniloriuni scmpitemum. Quid n iii ciimhalix bene tonontibut laudeniut Dommum in tanctix ejut (Psal. ci.), d dcneal unusquisque i!0- slruiii pcccaia sua diccns ciiin Proplieia : Lavabo per iinyulat nodet leclnm meum, lucrymit meii ttru- lum meum rigabo (Ptnl. vi). ileu milii I Qui* dalit capili meo aquam, et oculit meit fonletn lacryma- rum? (Jcr. ix.j Quid, qiixso, fralrcs, qiiiii io ju- dicio dicluri sumus, qiii piielias per ferrum ad re- gnum pcrvcnissc non dul> lemporc, et suo quibus parsonis, ad pofcie- in cervicibus virginum cernimus? quid gladii, quos rorHm memoriam scripio cst coramenda:idum. inier sacra carum ossa oculis noslris pcrspeximus ? ITINERARIUxM FRATRUM GRANDIMONTENSIIIM. Anno igiiur incarnali Verl)i 4181, sumnio el iiniversali pontilice Alexandro tcitio , Fredeiico Ilom.inoium iinpcialorc, secundo anno rcgni Plii- lippi, Lu;lovici rcgis Fianci?e filii, Ricliaido, Ucnr rici rcgis Angliae filio, Ai|u;laniae duce, Girardus, Sibcrgi;c (58) al;bas, vir inter Palrcs n.oiiaslerio- rum praecbrissimus, a.l Sanclum it)gidium ct Kii- |)em... Amatoris orandi gralia de Germanize parli- Inis advenit. Qiii, pcraclis oraiionibus suis, cum ad patriam el gciilcm siinm Teiiloiiicam remcaret, divcnit axl Grandrmonlcm fralcrnilulem ordinis pe- lilurus. Non cnim moJicum sibi profulurum spc- rabat, si talitcr conversautium fralruin oralionilus fulcirciur. Reccptus cst itaque hoiiorifice, sicut (a- iem dccuit recipi hospilcm, et tam sibi, quam ve- ncrabilibus sociis suis, Guillermo scilicet mona- cho, et magisiro Guoderamno Bonncnsi canonico in capiiuio coram cunctis fratribus totius ordinis bcncficiuiu ; ct iii vila et io mortc concessum cst. His ita dcToiissime gcstis, jam diclus GuillcriRus prior, qui charitatis huju^ dator exstiteral, flcxi» gcnibus cum omni convenlu fratrum, logavit abba- lcm ul unam de saciis virginibus , qu;v Col .nia> }iro Ciiristo marlyrizatae fuerunt, ab archiepiscopo illius civitalis et eis qiii super hoc potesl.iicm I a- Q bcbant, ecclesix GranJimonlis, in qiia fralcr l'a- clus fiierat, dari suis prccibus impetraict. Ciijiis pi;e petitionis affcclum vir ^aiictus coiisidci;;ns, ait : « Domiiie, si fratres vcstios Coloni* ad ii<»s misciilis, conceiiimus voliis quod, si unquau), po- tcrimus, De.i annuente, unum e duobus facii>mus. Aut cniin dominus archiepiscopus, qui miiltum ntis diligit, ad preces nostras unam de sacris virgini- bus, sicut petilis, dabit vobis, aut nos unam dc illis quas iii monaslerio iiostro hahemus, vesine devolioiii transmiltcmus. > Ad \\jcc priur lu;iiis cflicilur, et confidens de vcrbis viri, assignaia csl dics , qua pracfatae civilati fralrcs vcnirc dcbc ("8) Selnn la c iiostris in sua singulis aiiiiis qninlo Nonas Octu- bris servilium ageretur (CO). iliaitapcraciis, vencrabilisubbas, su.x spunsioiiis Don itninonior, irndidit tiobis cum sntnma revcrcii- lia corpns saiictx Albiiix virgiiiis et mariyris, ct bencdiclioiict]iiaUiorexfi3lribus,duoviJelicetsa-^aliud corpus sanclx' Miginis, cnjus nontftn iiovil ccnloles cl duo conversi, iUT assumpsimiis vei- eus Coloniam ad qiiain sanc Sabbalo anle Ilainos paliuaruin, intcr aspcrilaleni liiemis, nivis, gian- dinis ac pluviar«ni inteinporantiam, diversilatom qooqiie lerrarum, et inconsoiianliam liiiga;e, laiila incoluniiuilc vcnimiis; taiiKiiic bonorilicc siiscopii et procurati ab iiiculis civilulis ct indigcnis terio: nsque post rcsiirrcctioiicin Domini fuiinus, quod nallus nostrum dubilabat \el dubitare poteral lo- tiim lioc diviiix dispusitionis es&c quod circu iios gcrebalur. Quiescenlcs igilur nocie illa juxla claa- Ktrum majoris ecclesiop in liospitium prxdicli ab- baiis, nam iia cuiii Palrc nuslro ipse fucrat prolu Dous ; palct aulem iii fronte ipsius vcftigium mar- tyrii, securis (scilicct) vulnus. Uiiain proiuiiit, sed duascunlulil, liberaliuin vironim oslcndensgiatiam, qui uberiora muiicra scnipcr iribuuut qnam promil- tunl. Alacres igilur valde saluiaiitea abbalCMi el fra> Ircs, cosqtie graliarum aclione prosequentes, culii eurum bcnedictione disccssiinus, suae laincii voluuo tati resisteiiles qui pcr loiam bcbdoinadam secuiii nos liabcie volcb.int. Disccssilque uobiscum maxi- Rior Guodoraiiiiius qui ad nos illuc vencmt, seqtiif iiobis adniodum ob raunus noslrx fratcrnilat.s fa- Riiiiarcin exiiibcbat, ducens nos ad hospitium suuu Bonnx nocte ilia. Crasiina vero die, commuRtcati« cutus, quia uon invcnimus cum, mane iransfieiaii- p <^''3''0"'^"^^"'" <^»"oi.icisKonncnsisecclesi3e, inqua tcs Riieiium, perreKimus Sibergia:, ubi cum san- ctis fralribus suis Dominicam processioiiem el diein festum fclicitcr celebrabat ; al ubi nuiilialum esl ei nos advenisse, egressos de clioro fmtrum Tciiil obnarri nobis iii ecclcsia, lujtus cl gaudcns suscipieiisque nos in osculo pacis, introduxit in qnaindaro pfirvani capellam seorsum, ubi faniiliari- ter missam audivimus. Primo itaquc reficii cibo coelcsti, dcincops ab ipso Patre el quibusdam roli^osissimis moi.achis qui eum comilabantur, ad hospilrum duciinur coiporali esca leficiciidi; conip<>sitio dumus, muiidilia mensx, cl lioncstas fatnulorum huiieslateui dumiiii et piuJciitiam la- tcbantur, noii ferculorum copia qu;e nobis appo- nobanlur Wu prxferonda erai. Esca cnim ventri, et D vciiter cfccis; Dcus autemol hunc et has desiruet. Ilo.estas vcro virtus esl et prudeiitia. ("xterura (nisi noslniiii abundaiitiim charitas excusaicl) inc.isx moaacliorum parcilas caiu mcriio arguc- bal. Illam poslmoilum audivimus cl logimus iii pallidis et iiiacilcntis vullibus claiistralium. ndi- "?S'h 'N.irnl"!.'^^^- '''n Carde ^i^dO. de Cohmia in die Sancti Citrco-m:'Msr4uT'^ {bJ) Njla quod v Noiias Oclo..ns dcbcal ficn in ta Cardc. VxiMOi.. CCIV. 2y ipse cunuiiicus erat, ct cura quibusiiaiQ sanclimo- nialibus extra civilatcm inclusis, regressi sumus coloiiiam, doiniuo aicliiepiscopo loculuri ; qui resi- deiis in qoadam camcia palatii sui, sicut ei semper mos est, clcricoium el baronura slipatus co^eis, cum rclalionc domini Guodcranuii nos iii exlcriori aula scirct adesse, fecit nos celcritcr introtluci ; ct assurgens nobis, piopler nostii ordiiiisrovcroBtiam, niiraiitibus cunciis cenieniibus, osculaiusest uiiuiu- quemquo nostrum, ct ad dexteram suam fecil n«s consedere. Deinde lillcras Patris noslri in quibu» pclilio nOstra conliiieb.ttur, el liucras doinini Petri Tusculanonsisepiscopi RomanxEcclesi* cardiiialis, et Alemaiiix logali, el cpiscopi Lcodiccnsis, et co- iiiilis Flaudrix, in qiiibu^ ut nos audiret rogabatur, bcnigne arcepii : quibus lihenler acceptis ct inspc- ctis, jussil ut a.l Saiictum Panlalconoin ducercinur, ubi dinn>a sibi nfeciioparabalur ; volcbal enim nos ct iii hospiuo el in mens-a secnm habere. Deos au- tem qui quod iiobis cxpcdiebat novoral, in.spiravit ei ut, mutaio consilio, ad vitand^iin hominum t«i- bam, ad abbaliam Sancli .Martini, qux pnopc eral, nos millerct ; qiiod et faclnin est. Craiai.icr igiiur suscepli, tum propter mitlenlis rcverenuam, lum propter giatiam Iiospilalilatis, quia illic leliquiaruin copiam esse audivimus, rogavimus abbateiH moiiB- slcrii flexis genibus ut pro Dci araorc de tlwsauro Grariflimonie annlversarium pro fratribus nostria de Colonir - ^- " ^ ta (jarde. iW CUILLELMI pANDlISye. 1228 Hilii crciliio noliis aiujiiid impi-rlircl ; aniuil liben- A noslrae dCTOlionis unam Baiicliotiinani v;rgincm sic- tissiine, siciii hoiiio ciijus faciis, voi et verba san- clilalis spocieni prx-lendcbanl ; verum lamcn, lan- ^mm sy;ticiis, siiie r.iii-,!l;o niliil iiide aqcrc voluil; jiissil aiilcm ul dic crasliiia cum eo loqucrcniur, quoJ sibi Dciis inlcnm iiisj^iraicl afccpiuri. l'osl prandium veio, opoi tuit nos ire loqiii ad aicliiipi- ccopum, ad Sar.rtum Paniakonem ; sic cnim nobis ab eo fucrat iinpei ;iuim. Asccnsis erjjo ciiiiis, qiioniam ferc unum millia- rinm rcmolus orat a nobis, praBcedenle nos dute ct inleipreie nosiro, sicpediclo GiioJcianiuo, primo perreximus ad abbatissam nionaslcrii Virginuni, qu;c cum audircl in lilieris Palris iioslri el fralruin Tioslrorum peliiioneni noslraui (t iioslrae conversa- ul pelilis iransmilleinus. Lriiis aiiU-ni noL>iscum por tolain banc hebdnmadatn, qiioniain diet taiicll siiiil, ct oportcl vos diviiiis iiilcresse ofbciis. Posl r.esiirrcctioncm vero ilcr vestriim assumctis, iD pa(e icporlanles vobiscum reliquias (jiias inlerim pci in-3iiasleria civiialis, cuin nosir>n (.onces^ionis giuiia, polpriiis acquirerc, et liabcbilis nuutium iiostiuin qui vos ducct, quanlum vobis pbcueiii. » Uxc nos auuieiiles bumilitalr: qna poiuitipis ct no- vinius siipcr lunl£ digna.ionis coti^oiaiioiie, Dco ciquc graiias cgiinus niuliipiiccs; ^^id quiu rcdeuiidi \olunlas nobis incumbebat, [rioicsilam qsi?e Patri Doslro et fralribus inferrelur, si nos moram fjccre vidercnl, cbjccimus. Objccil auleui ft ills ; ( Si jus- tioiiis stalum, tanlatu iii conspeclu ejus nobis Dcus B tum est, inquit, ut die C(Enre el Parascove equitctis cniitutit graliani, quod coulessa esi se nunrjuam vi- dissehomines quihus lam libenler in lalibus subve- niret ; praecepit itaque iit nriane faclo reverleremur ad eara : rogamus el poslul^mus ut aller nostrum in monasterio Virginum missain celebraret. Deinde veiiimiis ad domum venerabilis viri magislri Ar- mani, ccclesiae apostolonini decani ; bic litlcrarum scicntia pr.Tedilus ct.morum nialnrilate priepollens famili:irissimus erat domini archiepiscopi, et co- ram eo nos viderat ; eumque nostri advcntus causa miiiime latebat, qui sciens nos loquendi gratia ad arcbiepiscopum proficisci , noluil nohiscam nisi (quod iiulli alii relgiosi facluri suni), vos ipsijudi- cale. » Coiivicti igilur cl conclusi sapientii: viri cloquio, cu.m ipsius bonedictionc per viain qua veiieianius ad pr<£faii decani douium redivinuis ; qui bcliis nobi» occurrcns ul lolam iilain hebdomadam sccum agc- rcmus, in charitaie rogavit. Veium cum doinini ar- ciiiepiscopi hospitiuin nos iion posse deserere dice- remus, ipse charijatem in vim coiivcrtU ; cl sicut in pioximo lecluri eramus de duobus euntiLus iu Emmaus quia coegerui.t Doniinum.ccpil noset coe- gil. Pulcherrirr.a domus! iindiqiic ciixuindata niuro, jiUus ccdcsia, coiiliguum erat poinacriuiii ; q»a:i- pauca loqMi, sed ut post co!loq(iiuni arcbiepiscopi itlalim ad eum reverleremKr praecepit ; vcrebatur, -, l'-tni spectai ad ea quae in saECulortligiose geruniur, fo:tc si lunc diutius nobiscum lo- '-ihil ibi vijimus iiiordiiialum, iiiLil quod rv.ii"ioui ul credimus, ne queretur, per a.iam viam ad hospitium rediremus, et si<; affeclu quem, Dao inspirantc, ut nobisbenefa- cerei coiicpperat fraudaretur. Prosequentes iude quodccBperamus.iter, ilcrum arcliiepiscopoi;os prae- senlavimus ; cxstiterat prinio nobis affabilis, sed nunc sccundo lanto affaLilior factus est quanlo a negoiiis sequfentiuui se erat expeditior ; recesserat ramque fere tola popuioium CLsria.quoniam vesper- tinum tempus jam imniinebal. Exploraiido igilur cauiissime qua inlcnlionc sacraiissiin.i virginum corpora petebamus, cnin cx responsione nostra cui niullum creduliis erat, non pro temporali lucro sed pro sola devolione id actum iri cognoscerel, cum qi ...^. iioii serviiel. Tradidit iiobis vir ille saiiciissiinus liiirosct vestinienia sacerdotalia, ci haec omnia boi.a valde, tradiilil calicem et urceos aureos ei argcn- teos,ct clavem ccclcsiae, iradidit domunculam uiiara perrpiiinam ot clavein iilius. Et ccce Deo nos ge- rciile (in sceculo religione invenla, quod miruiu esl), siiic reprehensione fuiinus iuler eos. Mane autem facto, processimus ad nionasleriuin Virgiiium sicul iiesterno tiie nobis fucrat irapera- lum, el celeLravii fraler Guillermus missam ad majus allare, posito iuterim super illud uno unius virginis sacro corpore quod dcdit nobis abbatissa, ifi quo quidem corpore clavus quidam vidcbatur quibusdamclericis suislinguaTeutonicadiulocatus n P^'''"^*'"^"^ , cum quo saiicia \irgo inieifecta cst : quo faclo, nobis benignissime lalia verba rc- fuissecredebatur. Caiitala vero missa in ca.lem ec- spondii : < Volumus ut sciatis, fratres charissimi, clcsia, oralionum raunus accepimus et dedimns, ei nos s«b analhemale olim prohibuisse ne quis extra ditccesiix) nostram integrum co; pus virginis audeat asportare ; veruimamcii propter honorcm Ordinis vcstii, de quo, referenle diiecto lilio nostro ahhale Sibergensi, mulla bona audjvimus, ad preces ipsiiis decrelum nostrum jam freginuis, praecipiendo ei, vtrbis suis lidcin racicndo, q..O(i voliis promiscrat, (!:iict. Adhuc auieui ipsiiin frangere oporletad iii- fiiatitiaiu prccuni vesliaruni, (juoniain fialeniila- lciu Ordinis vestri volumus promcreri ; ut ergo in ec(;Ie»ia vesira orationum siifftagiis perpcliio polia- «mr, eidem ecclesia? in munus ct bcncdictionem accepto cum revcrenlia sacro corpore, ad hospitem nostrum, abbalcm scilicel Saiicli Marl.iii, propeia- ^imus; qui inoiiesle nos arguens, sicul eiat homo rniiissimus, qui.i ad liospitium iiou erainus reversi, lailus iiobis ccepit exponere qi;id sibi nocic prailer- Jta per vibum accidisset. Yhio abbalia Sancti Martini. Cuni essein, inquit, in .stratu nieo, nocle isia Iraiisacla, co'p. oogi!;re nicctini qiiid vobis coiifc. ro p ptil? cl quomodo potiTO cssc ;inc c:ipilc (|iiod laii- luni dilcxi, el in laiita vcnoralionc diu liabui, pro quo el lam imnicnsa bona rocii niilii Dciis? Ccrle iion dabo. Moxquc corrigeiis qiiod dixcram, aicbain : Imo dabo, sanctus namquc lucus csl qiio puitaiii- lur; sancli liabilaluios luci ut auJio, el saMCtissime ctiouom corporiini qiia» alibl rcliqucranl, cxspcda- ront. Vidctiir lioc asscrcro ol gralia monachi iiiii iion logalus oapiil atlulit cl conlulii, cl tam capilli quain vulnora niariyrii qiirc in ulroquo roiispo- ota oapite in indcvotis dtfvolioncni lossunl cxci- larc, Talibus crgo dilali iniincribus , rcvcrlimur ail cooicsiam nostram, ad domiiiii dccani, loj^ositisqiie rcvcrcnlor supor allarc saiulaium vii-inum u liquiis tribiis (scilicol oorporibus ct diiobus capitibus), rc- cossil a r.obis Palcr cl iiilerprcs noslcr Guodcram- iiiis, sanolorun; namquc dicriiin rcvorciaia cl iii. slanlis PasclhT solcmnilas ad ocolosiani suam el piop.iam doinum ipsum rcdire cogcbanl ; sctl iiou , _,_ _ ,_-_ _- _- _, . ^ ---_ p .■-,v,V,W.fV ousioJiolur ibi, dcbiioquc lioiiore donabiliir. lii rcliqnil nos orplianos, dosobUos niiniinc dcstruit bunc ilaquc moduin mccum conlendens, cl luxsi- ians qiiid agcrem, obdormivi. Vidiqiie in soniniis cotambas candidissimasbup<'r vulilaiitcs quaruin uf;a corruil ad pedes ineos; ego vero cxiciulcns tnaiiuni nieam approbonili oam, cl inveiii crus illius I natuni el ligatum ad asccllam, ila quoJ noc pcr- ijorc poicrat iicc volarc. Solvi eam, cl slatini oxcu- lieiis jc do iiiaiiibus nicis iucoluinis avulavit, aliis- quc voIilaiitil;us se oonlulil vclut dc solulioiic sua gauiloKS cl k>>lissiui3. Conrc&lim crgo cvigilans, cvidciiiiT iiilfllfxi quod capul virginis ct niailyris dc quo cogiiuljam cl bacsitab.im cuni oaeteris iiiarty- ribus suis ot cum virgiiiibus u<.qiie ad Graiidiinoii- quasi cicnini adoplavii nos docanus in fiiios, duccn» nos pcr nionasicria civilalis, quxTCr.do sancloruin reliquias ct reducciis aiJ bospiiiuin scx diobus iic- cessaria corporum pcrccpluros; in quo vidcliccl similitudincm cvangolicx g«llina5 niibi vidclur ox- primcrc, qii.e piillos suos ducil ct rcducil, vocal ci revocal, alimcnia ministrai oi viiain coiiscrval : si- quidcm ulriusqiic vitx noslric, praisomis paritcr ct futura^ Paicr islc cuslos cfleclus esl, minislraiivlo alimoiiiam corporibus el mcnlibus dcvotioiicni. Kc- tribuatur ci in retribulionc juslorum. Propriis igilur pcdibus praicedciis iios, feria qiiinla Conii.-c primo duxit ad ecclesiain S::nclx Mariic iii Gradi- loiii vcJare, ibique perpciuo qiiicsccre volcbal ; ca- Q l^ns.in qua ad preccs ipsius dc repositorio roliijuia- pui i^iiuv, Deo volontc, liabcbilis. In vcrilalc aulcm dico Nobis quod ncquaquani iliud liabcfolis iiisi liac visione niil.i OJionsum ftii^se crcdidisscm. Euntcs itaque ad capellam, cum viderciuiis caput ol in fio..tc si^num mariyrii, quantum fuil gaudium, i]ua!il;i ubcrlas lacrymaruin, quis potost cnarrarc? Novii iioc Deus. fons el origo toliiis piotaiis, novi- iiius el nos laeU dc aiidila visione, scd dc dali ac- npiioiie hciiores, reccptis Patre cl fralribiis in iiiuiius oralionum, et recopti ab cis, ogrcssi ciim oapiie, jam ascendcbaniiis equos, cl cccemona- (lios quidam, ferme octopcnarius, vjr pcr omnia IjiidabiliS vitx, alliilit caput sanclo' Anatbalix' vir j;iiiis> cl fiiarlyris, quod capillis tegitur cl signo rum , grandiora ossa unius virginis acccpimus. Dcindcduxit nos ad ecclcsiam Sancli Ccrconis, in qua pliis quam scxocnta curpora inarlyrum dc le- gionc Tliob;coruni in pace rcquicscuiit. Ciijus sa- cr.x nuillitiidiiiis cuin aliqiiam portiunciilam nobis coufcrri poposcissol, oinnia sepulcra sanotorum scrris fcrivis iia firmala cssc rcspondcruni quod, nisi cuni niagno laborc frangcrentur, iiidiclis priuj jojuniis, niliil pcnitus Iiaboie poluisscni; ignoranle» tainon quomodo lanti nominis viruni sincrciiiu- iicratioiie sui laboris rcdire pcrmisisscnt, ob amo- rom ipsius cl nostri ordiiiis revercnliam, Deo inspi- raiito, colloquiuni liabucrunt ; erant cniin qiiidaia inter oos qiii cuni sanclorum niariyrum corpora inartviii decoiaiur, sicut cunclis cernentibus cvi- *''a"*lc'*f"lu«'. ob dcvolionem sibi portiuiioiil.is r lioi.icr apparct; compunclus cnim bomo Dei ad vi- sinnoni Palris ct ad fralrum lacrymas commotus vol>-I<;ii ut in ecclesia GraiKlinioiilis pro prinoipali jiarle sui viigo lolam vcneralioiicm quam proinc- ruil sorlirctur. Ip$a quoquc virgo virgineni aliam dc nioiiasterio solain ogrcdi, vcl ad exlcras nalio- ncs pKigrodi iion p5li<:b;ilur, qiiz! uaqiio nomani ab Aiiglia, <:l a Ronia usiiuc Coloniatii cani ruorat oo- oiiiai;> ; inviccm fortassc condixcianl ut sioul pcr m fluiniiia, lerras et maria iii prxscnli viue oonvcrsa- tiuiic labili consoi tcs cxsiilcranl, cl pcr parcni iinr- lyrii palinam Spoiiso suo cojlcsii paritcr fiiciiuii scrvarcnt, quibus uliqiie collcolis ct siiper aliarc rcposilis, comniuniiatis allerulruni onilionibus, dederunl nobis rolii|uias sanoli Drand.itii, ot saiicii Tiani, otdesanoiis Maiiris pliirinia ct ptilcliciriiii.'» ossa, ct lii omiios dc legionc Tlicba^oriim. Indc lx*ti admoduni rcvcrtontcs fcria scxia iii l'arasocvc iratibiviinusrilioiiiim {(il) el nccopimiis, ad Sanolinii ncribcrtuni iii Tnicio, gloriosu.Mi liiuniis vciient- bilis Palris Pbilippi arcbicpiscopi, saiiolani soilictl Kssoiitiam, iiilor oujiis sacra ossa dii;e suiil lainiua^ fcrroa; qii;c simul junctui simililiidiiicm ciiltolli c\- priinunt, cuiii q;io sanclissiina virgo viilriur Uuysi: I (lil) La riviAie du Rincli (Kiiiii) ViS. dii f. de In (inrde. 1231 GllLLtl.M) J)AM)!NJ':. \r,i octisa. Ciiiii aiilftiu aillmc ess^l coi|tii^ si)iK;r al- A <'•«. f»oc «$l Sal»l)ato saiifto Pa$cli.'R, duc.-^ii^ iio» ail ccclobiani Aposiolorum ilccaiius dedit iiobis il |ir«t- lare, rogaviiniis althaieiii el inonaclios iit iii cliari- taie Dei de reli(|iiiis nioiiaslcrii ipsi spocialitcr cc- clesix noslrc alii|iiam facercnl porlionciu ; qui rnu- lua; (ralcrnilali'; oralioiiilMis dalis cl acciptis, cl prsescripla dic <|iiu dcfuiicloriim siiorum cl noslro- ruin serviliumaniiiialini agcrctur, plurimoruin ntar- 'lyruin cl virgiiiuni rcrKiiiias) siiis Lrcvibus adnotatus liobis cliaritatc conlulcrunt. Assumpli.*. igitur liis snnctoriiin pigiioribus , gaudentes gaudio m!kgno xaldc ad hosplliuin fcsliiiaviuuis rcnicare. Crat auicm iii civitale quidam patcrfamilias, vir provcctjp a-talis, cl uxor cjus matrona quacdam vencrabilis ; bi dc proprio aere suo rcsedilicavcranl monaslerium quod vclus ciat ct diruplum, el lia- pria manu trailidit dc scrinio in quociaiit reliqui.e viiginuni, graudiora ossa uiiiiis coiporis. Kadeiii dii; ((iiitiilit n- balix Cistercii, liomo lilleratus ct rbis ista iiarrabal, ipse babituni luunaclialcin ct acium in probalionc dcvolus exspectalial. biccbat quoquc iiobis inonachus iilc de quodam Anglico qui cum caelcris de super corporibus virgiiiuin icr- ram cjicicbal, quod cura ventum csset ad corpora, furalus cst unuin parvum os quod in bracc:s suis ligavcril, volens illiid porlate in Angliani ; scquenlt vero iioctp, cum donniiet, crus Ulius innari adeo quod pix dolore evigilaiis, exclamavil; surgcns anlem quxdam malicr domus, accen5.o igin:, \idit bominem ex iiiflatioue cruris nimium laboraiilcm, ct quxreiisquid hoc essel vcl uude ci accidissel, confessuscsise furalum fuisse unum ossellum san- se alio Iransferri iion sinebal, ccclcsiae Grandi- C ctarum virgiuum quod iu briccis ligaveral ; rcddi- inontis in munus gratisslmum ct Dco acccptum, dignarctur IrAnsmittcre; qux cufn diutius id fa- ccrc noltiissot , nobis coruin voccs audicnlibiis, sed veiba ncauaouani intclligciitibus, tandcm ipsius consilio scncm audicrunl, rcplicSitisquc iicrum at- que ilerum serraonibus quos matronac jam dixe- rant, nihil pcnilus efriccre potueniiil. Ttinc dixit iiobis decanus : t \idclc, fialrns, si pcr vois ali- (Jcid facere potcriiis, quia nos impiUrJire non pos- siimu) quoJ postulavimus. » Nos autem qui eis quasi barbari crainus, sicut el ipsi nobis, fecimus quod potuimlis, projicicnlcs nos ad podes eorum, vcrha eninl nostik non inleJIigebant, ncc nos sua: quod vidchs nialrona coepil nos S< lerra sursurheri- gere, senex vcro revcrsus donmm iiigressusest, scd nee sic potuil decani preccs elTugere quem non la- lcbftt Deum in ]E)ciend6 importunitatem aii are. Sc- culiis cr^oeum in dcnium, promisit ulrique totius ordiiiis oraiioiics cl in vitti et in morte effiracilcr pos- sidcro, quod illipiooi.-igno habcnlcs (opcraiuceoqui ail: Dnte el dabttui vobis[Luc.\\]), iillalus csi libcr, et sicui decaiius promiserat, dcdimus eis bciicficium ordinis, et ipsi dcderuul nobiS integruin corpus Virginis. Ad ecclcsiam ilaque cum inalroii.a piofe- (li, rererciilcr corpus accepinius, el sinc dillicul- taie aiiqua cum co recessimus laeti. Scqucnti vcro dil ergo coactus qu:;d sponte rnpui rat ; et facto mane, sanus factus csl. Dcdeiunl quoqiic nobis re- liquias virginum in motiiisleTio Saiu-li l'Miiiak'onis, ct in quadam novella Tfdilicalione monachoriiiH, el acceperunt a nobisdraliononi munusel nos ab cis. Collcctis igitur rcliquiis virginum ct niarlyruin quas ad intervenlum ct liberaUlatem coruni quos praetaxavimus habcre potuimus ; el in ktg<;iiis ho- r.eslissimc reposilis ac firniaii.^, cum bcnedictionc archiepiscopi et ejus sei viei.lc, qui nos procuravit ei duxit quaniuin voluimus, sccuiula fcria post Resurrcclionem Domini itcr arripuinms rcdcundi. Cseterum propter honoreni reliquiarum oi giatiam quam in conspectu ejus nobis contulcral Deus, egressus esl nobiscum de civilate venerabilis Ar- niaiius decanus, exhibens nobis suae digiia:iouis gratissimam familiaiiiatem usquc ad unum fcre itiilliarium; porro unumquemque noslrum illic ain plcclcns et o^cuians reccssit a nobis corporaliicr, spir.tiraliter nunquam rccessurus. Nos vcro por dielas noslras cum nostro felici coinmercio fclicilor vcninuis ad ccllulam noslramdeBrondello(62). Piae- teriinus autcm sub silcntio bona, honorcs, ei con- solalioncs quibu.^ in progressu cl rcgrt,'Ssu iio.siro c.\ Dci hcr.clicio usi suiniis, ue forlealicui \idcalur . iiicrcdibilc vel arrogaiilia invidorum acies dicluio ^fi2) La Gclie de Bronzeau, monaslere dc rordre de Grandinont, situe sur la paroisse de Sainl-Lc igei-Magnareix (Haulc-Vienne), Texieu. |-:3'i ITiM:nAmL.M Fa.iT[aM CP.ANDIMONT. 12i4 fjisic causcnir; tan(um scriplo comnicndnrc vo- A dimoniem eas esse venluras, creditlil Oeum vcll« iuimus ({uap siinplicilcr exprimerenl i|ualilci lanta ul cis ipsc o!)viani pi-dccdcivt, ct rcinansil. Muim rcliquiarum copia aii Gran.limunlcin poluil pervc- iiaquo Tacto, induliis pintinralibusindunicnlis, ciim nire, quatcnus sola divina disposilionc ^siciit rcvorsi priore ct solcmni proccisioiic frairiini c^rcssu» iranircstuin esl) id acunii ruis!>c crcdalur. Do Bron- csl i|i occursuiii virgiiiiltus; pr.Tcedehal crux Do- ilelli» ityi|uo niisimus lili>ias Palri iiostro iiriori ct mini, inccnsa in lliuritxilis rcdolcliani, forcliaiitiir fratribus in hunc modum ardcnlcs cerci, populi ncbaiil, canlabanl clcrici, e( F.pistol'i ad fratres. rcsonabat terra in voccs illorum. Quarlo igilur R*» Meritis < t intcicosbionilius sanctarum virginum londas Maii, honore dcbito, suscipiciites reliquifes el veslrje dovolionis obtoiilu prosporuni nobis Deus virginum cl martyrum dcvotione et Jiumiijtale mi» rabili portaverunt cas usque in ccclesiaii; Dca(» Maria; scmpcr Virginis, eic. Pnii irrus, mtseratione diiiiia arcliiepiscopus CoLnite, priiiceps eiector lioinuni imperii et Itulice (aiutl- iarius, ad fratres Graudimontenses. contiilil iler in cunilo el rcdeundo; reverlimur ita- quc Ixii et divites valdc ; reporlamus cnim nobis- cum detliosauro Rogis aeterni seplcm preliosissimas iiiargaiilas, lioc cst soplem virgines gloriosas, qua- rum iiiia dicitiir s.incla Albina \irgo ct niarlyr, al- loru sancla Essciilia siiiiilifcr virgo cl mariyr, al- irra saiicla raiiafiela virgo cl martyr, allera saiicl:| Secunda virgo el marlyr; aliarum liomiiia igoora- PHii.irpns, Doi gralia, sanctaj Ecclesix coloiii* iii':s, no\it auiem oaiiim Sponsus. Iiuinilis ininislcr, vcnerabiiibus in Clnisto fraliibus M.nlsomus ct reli.iuias mariyrum pluriincriim, et GuiLi.EnMO priori el toli convciitui de Grandiiuonlti tiipui sanciae ABallialioe viigiuis et martyris quod salulem cl dilatalam iii Cbrislo diloclioncm. capillis togitur et signo martyrii decoratur ; liabe- Fralres vcstros latores pia:seiitiiim cum liltcris nius cl aliud caput uiiius gloriosae virginis et inar- vestris libenler el cum cordis alacrilaie susccpimus tyris, in qiio capiliorum irioxcernuiiliir ot in fionle lanquam in vobis et in ordine veslro spcin firmain sigiium marlyrii, scciiris scilicet iclus. Ilabomus ct el fidiiciam magnain ponentes ; ul nos qiii in huju» aiiarum virgiiium rcliqijias quan, singulis ecclesi s sajciili (luctibus navigamus faciciiles in lioc mari ordinis noslri per portioncs dividenlur; ^ic enim maguo operalioncs mullas, vestraruin sii/Iragiis nobis jussiim csl. Qnaiilo igilur lioi:ore, quanto oraliiuium, gnbornatore Palre misericordiarum, ad gaudio, quanlaquc revcrenlia, cceleslisRegis exenia porlum salulis clcmonter pcrducamur ; ul sic per a vobis suscipicnda suiil et rcsiTvanda, vcslra pp- c Marix vigilanliam Marlliye administratio adjuvelur. lcrit judicarc prudcnlia : cras cnim aiile horam tei- In foedus aiitom ol paclum firmae familiaritatis el ibm venient ad vos dominae nostrae, si Deus vo- dilcctionis inicr nos cl vos ad invicem scrvaiidii», ucfit. pelilioiii vestrac libcnlissimc acquicvimus, fraieme Adhuc lilteroe Icgobantnr, cum Dci omnipotentis pariienics vobis ilicsaurum liccli si.-c nosirac, oi nutu venil vcnerabilis Paier Saibraiidus Lemovi- quod vix alicui imperalorum vci rogum focissc- rcHsis opiscopus, ct vcre dixinac dispositionis fuil raiis, vestrae cliarilali cuin prona voluniaie impcn- hujus cxcelleniitisimi Patris advenius , noa ciiini dimus, assignantes vobis raliquiarum sacialissima- proposucrai in Grandimoiite noote illa quiescere, nim pulchram ct houcsiam poriioiicm . in reinu- 6«;d conlinuo rcccssurus tanturamodo priorem et neiaiioncm itaquo noslr.x dcvolionis ropendalis f'.*lr( 8 V dore volebat ; revertebaiur namque a rcgc nobis vestiarum orationuiu parlicipalioncm, et in Aiigliae et iiiio ejiis comite Pictavicnsi, in quorum plcnam fratcrnilatem veslram iios recipiatis, ut graliam honorifice rcdiciat, a distantia quam cuni opcruin bonorum et oralionum vestrarHin con.sortcs co pro cpiscopaiu liabuoiat Audiens autem Clirisii et participcs fieri mercamur; ci nos hoc a vestra virginos suani jam intrasse dioecesim, laeius effe- dileclione pro gratissimo inunere ct supcr auruin ctus cst, et logcus in littcris stqucnti die ad Grau- ci topazion prciiosum acccptabimiis. Itiiieraiimn tttperius iraiiscriptuin ex litbus maiiuscriplis codicibus bibtiolheca; Graiidiinuntenus , eollu- tnin cuin iis fui: per inc infra scriptum, rciereiidisiiini duinini 0. ahbalis, ac lolius ordinis Grnndiinun' lc isis pricpositi fienerulis serreiarium, cuin c/«i//i(s concordat. In cujus rei fidtni subncnpnt ipse reverctl' Ci iiiiius, Orandimonle di« decima sexla llaii, anno Domini millesimo texccntesimo lecundo. DE LA MARCIIE, Abbas Graudiinonlis. De mandato, D. Anl. Dr.siHtvES. ClRCi AtCiVU I>Olfl! Erniengardus, sive Ermengaudus, scriptor sxc. xii vel \ui. llnjus opusculum eontra Waldifnsei (t) exirema parte niutilum et xix tantum ejns capila viiioavit Jacobus Gretserus Ingolstsd. 1614. 4. cum Bcrnanlo altbaie Fonlis Calidi et Ehrardo Betliuniensi ; inde rccusa lixc trias scriptorum AntiWaldcn- sium in biblioiliecis Patruni Parisiensi anno 1644-1655, lomo lY, ct Lugduneasi anuo 1777, t. XXIV. i>cbel eiiam iteruni coniparere inter Gretscri Opcra, t»mo Xll (I) Pamelius, in Cypriani epist. 63 INCIPIT OPUSCULUM ERMENGAUDl CONTRA HiERETICOS Qui dicunl et credunt mundum istum et omnia visibilia non esse a Deo facta, sed a diabola. Opp. Grktseri, t. XII p. 223.) CAPLT PR1.M13M. A Hebiacos teslatiir, dicens : i Fide iateiiinimus s«- Deum esse reriiin omniuni creatorem cula .nplata esse Verbo Dei (Uebr. xi). » Ilem in ca- llxre:idiliciuitetcretiuiitniundumistum,etomiiia dem Kpislola ; < Qui omnia creavit, Deus eut j|u;ci!ieo vidcnliir. videlicet.coehim, quodvidemus, (Hebr. iii). i Itein, in Aclibus aposioloruin inveni- etsolem»ei lynam.eisiellas, etterram, et omnia ani- tur, quod omnes aposioli et diseipuli in unum con- jualia, et homines, ei ea iiux in ea videnlur, mare gregaii voceni suara unanimiter levaveruni, dicen- cl pisces, et on^aia qtine in eo videnlur vel sunt, di- tcs : t Domiiic Deus, lu, qui fccisti ooclum el ler- cuiit in abscomiiiis suis, ah omnipotenii Deo iioii ram, ei mare, et omnia, quae in eis suiii,clc. i {Aci. esse facta, sed a principe malignorum spiriiiium. xiv.) Iiem , quod Joannes in Apocalypsi dicit : Quibus li.-ereticis, et eorum isti. malitioso orrori < Ei angelus, quem vidi slantera supra niare, et su- pliirim;e Novi Testamenti auctQritatcs sunt coiir per teiram, lcvavit nianiim suam ad ccelum, et ju- iiaijx. ravit per vivtniem. in sxcula sicculorum, qui crea- llabeliir in Evangclio B. Joannls, qui conlra hae- vit cceliun ct terram, et omnia. qux in eis suiil,' » reticos talem errorem affirmanles scripsit, dicens : elc. {Apoc. x.) Iiera in eodem : < Timetc Domi- « In principio eral Verhum, cl Verbum erat apud num, ct daie illi honorem ; quia venit hoia judicii Deuni, el Deus ciat Vcrbum. Iloc crat in principio ejus; ct adoraie cujn, qui fcoit coelum ct icrrain, apud Dciini: Omiiia per ipsum facla sunl, ct sine marc, el omnia quae in eis sunt, et foiites aquarum ipso factnni ost niliil {Joan. i). > lii lioc iiiaiiircsliim Apoc. xiv). » Ilcm Paulus in Epislola ad ilebrxos cst qiiod Deusomiiipotciis, Pater, el Filiiis, et Spi- dixil : i El tu in piiiicipio, Ooiiiine, terram fun- lilHS s:inclus, crca». !t «t lccit omiiia visibilia et dasli, el opcia manuuni luanim suiit ca;li (Wetr. tnyl&ibilia, til D. apostoltis PaiiUis in Epistola ad ii). > llom in E\ clc. {Joau. I.) EtisUc aiiciorilatcs Novi Teslanicnli voltis sulTi- ciant, quanivis mull;K auclorilales in Novo ci Ve- lcri Testaraciilo, ci in proplielis eaJcm lostilican- U*s, quod Deus creavii cl fccil omnia visiliilia cl in- iisibilia, iiitcniantur. Ilcm iii Actibus a;iosloloium Paulus Pl Rarnalias : « Viri fratics, aiiiiiniiiamtis voliis, ab liis vai;is cf nvtrli ad Dciim vi\umelve- rom, qui fecit coelnm et lcrram, et omiiia, qu.e in eis sunt, dans pliivias ilc coelo, et lcmpora fiucli- fcra, implens cibo cl Ijc iiia corvla veslra (Act. xiv), » C.PIT II. Son esse duos aea " Hoc quo.I li;eielici dicuiii, diios cssc deos, ununi omnipolciilein. et aliuin malijjnum, co:ilra omiieui (livinam Soripluram s.^niiiiiii. Qiiij oninis Scripluia diviiiiius iii.spirala Novi cl Vcieiis Tcslainenti, cl omiiium proplicianim,unum D.uin soliimii:oJo af- lirn.al. Dicil eiiim B, Paiiliis in Epistola aJ Ephe- sios : i Unus D.nniniis, una fnlcs, iinum baplisma. U.iub csl Deus cl I'alcr omniuin, qui cst supcr om- iiia, el in omniljus noiiis (Lylics. iv), » Iicm Mar- cus iii E\2iigelio : i Qiiidain lc Siiibis inteirogavil Doiuinum Jcsum quod essrt oninium primum nian- daluni ; Jcius aulcin rcspoiidil ci : Quia primuiJi oiiuiium mamlalum csl ; Au;ii Isracl : Dous tuus, Dcus unus est. £t secundum : Diii;; • Domiiiu!n Deiiia rctii forsiiaii et milii, de iii.^ cnim ille sf ripsil. Si autcni illius iittcris non cr.dilis, ((uoinodo vcrlis nieis credclis? » (Joan. v.) Ac si dical : Qui noii crcdit vorba votcris logis, ct iii (i.lc sua non recipit, vciba Evangclii ad suain saluiem credere, vcl recr- pere noii polcst. Iiciu in Evangclio sccundum Lu- cam : Dominus ciii.lam lcgispcrilo, sc interro- fianli, (juid fatcrc dcbcrct iil vilam possidcrct ailci- nam, quxrcns ali oo qiiid cssot sciiplum in log» , ille pcrilus rcspondoiis di.xil ci : « Diligcs Domiiium Deuin tuum ex lolo cordc tno, ct cx toia aiiima lua, el ex omnibus viribus luis, ct ex onini mciile tiia, et proxiinum Itiuin sicut lc ipsuin : dixitqna iili : Rcoie rcspondisli ; boc fac cl vivos (Luc. \). • Si cnim lcx .Moysi a Dco dala iion fuissct, iium|uaiu Cbristus pro ea ob.^ervanda vilam prumisisset. Iieni in eodcin Dominiis tcslaiur : « Uabciil Moysen ct prophcias ; audiant illos, » etc. (Luc. xvi.) In boc apparel qiiod obscrvalio legis el proplieUruiu non pcrmiil.l hominom irc ad pceiiaiuin luca in- fcrni. liem iii codcm, ciim Chrislus rcsurrexissel a morluis, duobus discipulis cniitibiis in casiellum Emmaus.apparens lc;;cin leslincinsdixil : i Noihkj ba^c oporluil pati Chiistuin, cl ila inlr.ire in glo • riam suam ? El i: cipions a Moyse , et omuibui propliclis, iiiicrprcl;ibalur illis in oninibus Scriptu- ris quse do ipso eranl (Luc. x\\\). » Si eniin lc& um cx loio coide luo, ilc. Et ait illi Scriba : ^ ^^^^ cssel a diabolo Moysi, nunquam Cliristus suis tu Benc, m.igistcr, iii verilalc dixisii, quia unus esi Deus, ci i:on est ariuspr.cler cum (Marc. xii). » CAPUT III. Lcijt-in Mosairam u lero Deo duium el talam. Dicuiillia:retici :i Legom Moysi (luani Yclercin dl- cinius, ab omnipoleiili Deo non csse datam ; seJ a priiitipc in;iligiioniin ^pirituii.ni. » Cui errori pluii- inse autloiilales divinarum Scripiuranim conliaili- cunl. Dicil cniin Domiiius iii Esaiigclio sccunduin Ma lli.xiiin : i Nolile pulnre qiiia vciii solverc lo- geiii, aul propIictas,iioii veiii solvcre, scd adimplcre (Maiih. v). » Ipsc, qui Filius Dei .:st, si lcx a diabolo dala ftiissel, non dixissct se cani adimplcrc, inio d.slrucrct. It.in, sccundum Lucam : i Postquain p ^ "^^ "^'^ ^"^** discipulis docorol, cl inlcrprctareiar. Ileiii incodcm ipsa Vcrilas di.vit : « Qnoniain iictcsse esl iniploiu omnia qu;c scripla suiil in lcgc Moysi et proplioiis, et psalinis de me [ibid.). t lleiii in Evangelio secundum Mallhxum, Doininus Pharisaeis quueren - libus qiiarc discipuli cjiis tradilioncs sciiiorum trans- gredereiitur, dicit : « Q.iare c^ vos iransgrediinini iiiamiatum Dei , propter traditionoin vesiram? Nam Deus dixil : Hoiiora patrein luum ct niatreni tuam ; cl quicunque nialcilixcrit palri vel malri, iiiorlc morialiir (Mafh. w). » Et cerliim cst boc lcsliinonium de le^'c Sloysi El Clirislus dixit boc lesiimonium a Doo esse dicluni el daluni ; crgo lcx ■ cui.siinnnaii suiit dies purgaiionis Maria:, secuu- du:n legcm Moysi tulerunl illuin in Hierusalem, ut 6 slcrciit enm Domino, s cnt scriptiiin cst in lege Domiiii, clc, rt ut d:ire:il bostiam, s cuiidum qiiod dictum cjt in lcge Doniini (Lnc. \\).t Ei iteruin : i Et ut pcraota suiit omnia socundtini lcgcm Doinini, revirsi sunl inGalilxam in clviialein snam Nazaictli (ibid.). % Lt boc certuni est, ct siiic omni dubilatioiic, Ctii islum, qiii vtrus Dous, el verus bomo est, nou conscnliret diuboliac Icgis pr;ccepia in sc seivari, vel inipler.'. Ilem in Evan.jrdio sccundtim Joanncm Duminus dicit : I Nolite puiaic quia ego accusaiurus sim vos apiid Patrcm : esl qui accusat vos Moyics, in Item in Acti'<>us nposloloruin Paulus ait : i An- nuiitio vobis Deum, qiii fecit cadum ct inundum, et omnia qua; in eo sunt : liic coeli ct liirrye cuin sil Dominus (.\cl. xvii). » IJeni Pa-ilus in coJcni (lib.) cxcubal se advcrsus JuiIaiOb, de liis dc qiiibiis ac- cusabattir antc Fcliocm praisiJomC;csaic;e, diccns • I Conlilcoi hoc tibi, qnod sccundum scctam, (|nain Ju.!;ci dicuiit li.cresim, sic deseivio Doo mco Palri, crcdcns omnibiis <\\i£ iii lcge el proplietis scripU snnt (.-li-(. xxiv). » llc.-n Paulus iii Lpi.slola aJ Ko- inanos : i An i;;noras, » dicil : i Icx peccatuin 0:>t? Abs t ! Lcx (|iiidoiii sancta cl lioiia, cl maii.Iulum sanctnm, nt justum, ci bonur.i {Kom. vii). » CAILT IV. Moyren tion fttissc magiim. Itcni siiitl quidam lixrel.ci (jni Moysnn noagun) fiiissc .-isscniiit, ct omiiipoloulcin Dciiin non ci fiiissc lociilum, ncc ci dcJissc lcgcm. Conlra qticm ciTorcm Paiiiiis in Kpisloia ad llchr.tos scripsit di- ccns : < Miillirariam muliisquc moilis olim Dcus lo'|nttns palrihus iii propliclis, iiovissime diebus islis locuiiis cst iioljis in Filio (llebr. i). * Scd Moy- scs csl uiius ex proplictis qiiibus Deus Idciuus esl. Dicilur rt < fi lcl:s in doiiio ( iVu.n. xii ), » cui Deus loculus osr. Ilcni in eadcin : i Omiiis namquc do- niiis fabricalur al) aliquo ; qui aulcm omnia crca- vit , De:is esl. Et Moyses quidem fiddis crat, ia tola domo cjns, lans|uam fainulus, in lcsttmoiiinm F.RMLNT.ALDUS 1240 A inilio niilem cnatiirx, maiiculuiii ct fcminam feeit coi Deiis, I ctc. (Murc. x.) luiii in Luca : i Fuit iii diclius Ilero lis rcgis JuduMc sacerdos quidaiu no- minc Zaciiarias de viccAbia, clc. Eranl aiiicm amlio justi nnlc Domiiiuni, incedenlcs in omnibus mandal s ct jiistinealioiiibus Domini sine quercla (Luc. i), I Seqiiitnr ilaqiic : quoniam jusfi crant, salvabanliir. < Et non er.-il fiiius illis ; eo quod CK- sabelii csset slcrilis, cl ainbo proce&sisscnl in dic- bus suis (ibid.). » Et etiam iiotaintniii qiiod non slclit pcr virum, quod noit habcret liliiini : se Itcm : < Unde hoc sciam ? Ego cntin snm senex, ct uxor mea proccssit in dicbas suis {ibid.). » El nola, quia hoc dixil, non crcdens ver- bis angeli propler uxoris scnecttitein, qtiia ipsa praecesserat concoptivam ailatem. Ucni : < Innuebanl patri ejus, quem vellct vocari eum (ibid.). » Evan- gelista non vocareieum pairem, nisi baberct lilium. Nemo enim poicst esse paler naiuralis, nisi filium naiuralero habeat. Iicm : < Zacharias patcr ejui im- plcius esl Spiritu sniicto (ibid.). t Ecce trina pa- lernilatis affirmniio. Et Evangelium non aafert eis, quin sinl jusli ambo aiite Dominum pro gencratione filii, si inccdant in omnibus mandalis Domini iiec in Velcri Tcslamenlo, ncc in Novo. Iicm in Epistola ad Corinthios Apostolvs dana consiliuro fidelibiisChristianis, dixit : < Proptor fornicationem unusquisqnc suara uxorcm halcat, ct unaquseque virum suura. Vir uxori dcbituni rcddatj simililer cl iixor viro. Mulicr sui coiporis potesta- lcm non babct, scd vir; siinililer aiilcm ct vir cor- Hycretici seciHMlum Tatianum hsereticum, qui porispotcsiatcmnonbaLicl.sedniulicr. Nolileframla- roalrimoniiim danuiahat onine, matrimoiiium niaris et feminx ad inviccm commisceiile.s, nullo modo posse salvari dicunt cl crcdunt. Sel huic eirori multa leslimonia divinaruni Scripturarum Novi ct Vetcri? Tcjiaineiili sunt coiiiraria. Habcliir ia Evangclio secundum Matih Non credidit Aposlolus viium c. iixoreni, si suiil fideles, pro reddilione iiiari:alia dcbiti ainillerc suam sanclilatem, si CiClera corum opera siiil boiin. Iicm Aposlolus in eadem : « Si acceperis uxotem, iion peccasli : cl, si nupseril viigo, non peccavii. » [Ibid.) bleni in caJcin Ap islol-.is ail : < Qui ina- {Ul CONTRA AVALOENSES. I2i2 ninioniojtinsil \irpuicni snani, DOJie facil : cl «lui A vuU, imlin!, lanHim in Domino(/ Cor. vn). i heiii nonjiinp'il, inpliusfacU {ibiH.}. i Il:cc praecopla su- Paulus ad Tiinollicum : < Salvabilur muliciper ge- pradicla Aposlolus siiis discipulis non darct, ct iicralioiien» (ilinnim, ki pormanseiit in (ide. ct di- li;ec verbacis non scribcrcl, si proplcr lioc coo- lcclioiio, cl sancliGcatiunc, cl sobiiclulc (/ Tim. jti^alc faclum crcderol eos esse dauinandos. Ilcm Apostoliis inKpislola ad Timolheuiu : i Spi- riliis manifrste dicit qiiia in novissimis lemporibu» disfcdciit quidam a lidc, atlcndonlcs spiritibus tr- roris, et doclrinis dxinoniorum; iii liypocrisi lo- qucnlium mcndacium , p:oliilKMUium iiu))cre (/ Tim. iv). I El nola qnoi Spirilus sanclus apcrto nianifcstavil i|iiO!,dain dc fidc «lisrcdcrc, ol cos (do- rliiuis) ilxiuoitioriim aiilia:rcre, mcitdacinm in by- poorisi lo4|ui. El iili iales ntibcre prubibcnl. Uoin 111 cadcm Aposiolus : i Volo juiiioros iiuLerc, fi- lios procroarc, malresfamilias cssc, nullaiii occa«io- nciii dare adversario nialcdicli gralia {ITim.x}. i Ei niita quod Aposiolus non crcdidit pro boc faclo esse aliquam damnatioitii occ:isioncin conjugalis. Itcui lial)eniiis in Epistola I B. Pciri. K. vcro Peirus aposiotus, qui priiicops omiiiuiii apostoloruni a Deoconsttlulus fuit, eletiam lolius Ecclcsix ca- It ii). > CAPLT VI. Couceptionem et nalivilaiem Joiniuis liaptislce a boito aiigilo (ntiiiiiitiulom f&sr. Ilcm Joauncm Daplislam luin n iiooo aiigolo, sctl a dxmoniaoo iiuiiliatam ftiisse. Nec boitum eiim essc crcduiit. Sed contra bunc crrurcm niulla in Evaiieoliis tcstimonia invoniiiiilur, ul in Evangclio D. Joniinos scripsit ; i Fiiiilioiiio missus a Ooo, cui nomcn erat Joaiiiies. Hic vcnit in lcsliinnnium, i etc. (Joaii. i.) itcm idcm iii codem lcslatus est de Clirislo : I Ecce Agnus Oci, eccc qiii tollil peccala muiidi (ibid.). i llcm testimoiiium Joaitncs perbi- buil dc Cliristo : i Qui misil me b.iptizave in aq:ia, illc mtlii dixit : Super qiirm videris Spiritum Doi dcscendenlcm, et mancnlom snpcr oiim, liic cst qiii baplizat in Spiritu sanclo, i ito. (Ibid.) llr.in in eodeni : < Qui habcl spnnsani, Fpoiisus cst : ami- put, iit in Evangclio Cbrisli:s ait : i Tu vocaberis cus aulem sponsi, qui slat, cl audit cum gaudio. Cepbas, » ct in codcm : i Tu cs Pelrus, et super banc pelram xditicabo Ecclesiam meam (MaUh. xvi), I poslqtiam viris, fidclibus Cbrislianis doctri- nain suam scripsisset, scripsil mulieribus, qualiler propiiis viris suis sul-Jcclx essenl, bumilitatcm scrvaiiles el niudosliam, dicciis : < Siuiiliter cl lau- gaudet propter vocein spoiisi. lloc ergo gaudium meuin implctuin est (Joan. iii). i Itcm in Evangrlio sccundum Mattbaeum Cbiistiis ipsum Joaiiiicm Da- ptistaro commendal, dicens : i Amen dico vobi.s, iion surrcxil iiitcr nalos mulierum ni.tjor Joanne Oaptisla (Mullli, xi). i Itcm : < Quid exislis in de- lioros sulMlit.^ sinl viris suis; ut et, si qui non C serlum vidcre? Propbclamf Dico vobis , ct plus crciinr.t Yerlu>, pcrmuiieruin convcrsalioneni sine quain propbotain. ilic csl enim de quo srriplum vorlio lucrifiaiit, eic, sic ci.im aliquando sancia; csi : Eccc cgo niiito angelum mcum anlc faeiem niiiliercs, spcranlcs in Deo, ornabanl sc siiis viris, bioul Sara o!>cdiebal Abraba:, dominum ciiin vo- cans, ciijusisiis filiac, beMcfacicnles, i elc. (/ Peir. iii). Ilic itinuit B. Petrus viros ab uxoribiis el uvorcs a viris iion discedere ; quia Abraliaina Sara, u:.oresua, iion discessil, iiisi per inoncm : scd, nulu Dei cognovii eam, el filium gcnuit, sicut El- cana Aniiain, ei Joacbim Susaniiam. Itcni B. Paulits iii Epistola ad Coiinlbius : iVulo vus scirc quod oinnis viii capul csl Ctiristus, ca- pul auicm nuilicris est vir, captilvero Ctiiisli ost Deus. Non vir ex mulicre, sed inulicr cx viio. Ei- tuam, iiui pneparabit viam iitcam anle te (ibid.). i Qui dc Joannc scntil inaluin, vol pcrvcrse, coiitta Cbiistiim, el cont.-a aposlolos, ct coiilra catboli- cam fidcm est. iiabemiis in EvanjjClio quod ipsc Joanno« Daptista iii numine Joidanis Cliristum baplizavit, ei Spiritum sanctum in spccie coluinbaj super cura desccn.Ieiiicm vidit, el coelos aperlos, ci vocem Palris dicentis : i llic est Kilius mcus dilcclus, iii quo milii bciic complaciii (Matih. iv). i Si ipse cssel a raaligno spirilu nunlialus, ul baeretici dicuiil, nunquani Cbrislus ab eo sc pciniitlcrol baplizari cnim non est crealusvir propler mulieicni, sed niu- D j,(,^, lanimn saorainenlum ab co vollel iniliari. Ilem lier propter virum. Vcrumlamen , ncque vir siiic niuliere, neque inulicr sine viro, jn Doinino(/ Cor. Xl). 1 liem babeiur sccundum Joaiine:n (cap. ii) El ioanncs iii Kpislola I dicil : < Omnis spi- non cioduiit Clirisluin de virgine femina fuisse na- rilus qui conlilctur Josnm in canic venissc , ex tuin, dcslruendum, tesliinoiiium habemus in Mat- Dco est. Et omiiis spirilus qui solvit Jesum, ex ihxo : < Cum natus esset Jesus in Bcthlehcm Ju- Dco non cst , > id est ncgat rum carnalrm csse dic(Wa/i/i. ii). »ldcm iii eodem . < Appaiuit angcltis himiiicm (2). < Et hic est Anlichrislns (/ Joan. Doiuiiii in sora. ia Joseph, dicens : Surgc ct accipc iv). » Idcni in cadcm : t Et scimus (juoiiiam Fi- piicrum cum Maria nialrc cjus, » c!c. (Ibid.} Itin lins Dei vcnit, et induit carncm pro nobis, cl mo:- in Evaiigi'lio sccundum Lucam : i Ascondil autem Juus est, el resurrexit a morluis, pro nobis {ibid.).t Joseph a Gali!;ea in Belhleiicm civilatem, ul proli- hcm iJcm Joa.ines in securula Epislola : « Jam torelur ibi cu:n Maria despoiisa(a sibi uxorc p x- mulli scductorps exierunt in munduin , qui noii gnante. Et iinpleti sunl dies, ul parerct; ei pcperil coiililentur Jesum Chiistum in cariie venisse. Ilic lilium suuin primogenitum, elc. » (Luc. n.) Itein esl seductor et Antiohristus. Omiiis, qui reccdit, in eotiem angolus Domini nalivltaiem pasioribiss r '^' "O" nianct in doclrina Chrisli, Dcum non l:a- nunliavit, diccns : « Ecce enim evangelizo vobis Lot. Qui pcrmanet in doclriiia, » hoc est, in fiilc gaudiuin niagnum, quod erit oniiii popiilo, quia .ipostolica, » hic ct Patrem et Filium habct. Si iialus cst voJjis hodie sahator, qui csl C:itistus Do- quis venit ad vos, et lianc doctrinam non afferl, seJ Hiiiius, lii civiiate David, Et Iioc vobis signuni : Jesum Christum iu carne vcnisse negat , nolile invenielis ii.faniein pannis involuluin, et positum rccipcre eum in doinura , ncc avc ci dicaiis. Qui iii pissepio (ibid.). » Iicm in codcin : i Puslquam enim dicit illi, Ave, comniunicat opcribus illius nia- consuraniaii sunldiesocto, ul Lir)i(um. !:;j CONTUA Chrisd passionc el rjus iiiorj».-. Cicleii evangclisue in E^angtliis snis liu*c cadcm loslilioantiir. Itcm iii Aclibus aposioloruiii : « Pfirus staiis cum omnihus ap jsiolis iiili^r Jii.l.eos, liixil : Viri Isiaclilac, auilite vcrl)a liaec : Josuni Nui^areiium, virum approbatiim a Dco, verbis, virtuiibus, proJigiis cl sigiiis, qux fccit por iiliiiii Pcus in mcclio vcslii, sicul vos sci- lis : huiic dcfinito consilio, d pf.cscioiitia Doi tra- dilum, per maniis liiiiiuoruni allijonles iolercmi- 6tis ; quein l\ us susi ilavii solulis t iicin Paul.is in Epistola a.l Homaiios Hoc idom teslaiilur Marcns el Lucas in Evangeliis suis. Iicm Joanncs iii Evangelio dicit : < Solvile lero- p^um hoc, el in tiibus diebus excilabo illud. Illeau- lom dicelal de lemplo corpoiis sui. Cum ergo re- bnrrexisset a rao; tuis , recordati sunl discipuH ejiis, (|uia hoc dicebat , » elc. {Joaii. ii.) hcm in Evangelio secundum Lucani , humanam carnera Chrisluni hal)€re, lestimoiiium alTirmans : <\idete iiianus incas ct pedes meos, quia ego ipse sutn ; palpate el videlc, quia spirilus carneni et ossa noa lialel , sicul me videlis habere. Et cuin hoc dixis- fiol, ostendil cis maiius cl pcdes (Luc. xxiv). » Iiem Joannes in Evangelio dc rariiis rcsuiTcclioue : I Yonil Jcsus, jaiiuis cla;isis,ot stelit in medio disci- piroium suorum, el dixit eis : Pax vobis. Deiade (iicil Thoniffi : hifcr digilum tuum huc , et vide mauus mcas ; el afler manum tuain , el roilte in latiis meum, el noli esse incrcdulus, sed fideli» {Joan. \\). > Sunt quidam hxrelicorum qui non credanl quod Christus manducavit ei biLit, dum cum suis disci- pulis niaiuibal ante passionem. Scd conlra hunc ••sroteni dcstrucndum lialjcmus in Evangelio se- Iiundum M;mh?eum loslimonium quofl ipse Christus, Huiesl Veiiias, protuiii. diccns : « Venit cnim Joan- «fh Baptisla, neque m3nducai:s pauem , iieque bi- 1 \\ALDENSES iiiS A Filius hominis maiidncans et bibons , et diount : Eccc liomo vorat, cl polalor vini, piiblicanorum el peoc:>lorum amiciii ( Vt/l///. x). > llom Luoas in Evan- golio lcstimDiiiuni porhibcl quuil ipse manducavit, diccns : t liogabat autom qiiitiam de Pliarisa.MS, ui manilucnrcl cum illo (Luc. vii). > Ccrtissimum est cum maiiducasse ; alilor non invitarcturab aliiiuo ai1 maiuluoauduin. lloin in codom Luoas : i Uo^avit quidam Phari- sutus ut pranderet apiid se ; ct ingiessus rccubuit iLuc. xi). > idein in codcm tcslatur : < Ei faciiim csl, cun: iiUrassc! Jcsusin donnini ctijusdam piiii- cipis Puarisxorum iiiaiulucavil |ianciii. > Iteiii Joaii- nes iii Evangclio : < Ilabbi, maiiiluca {Joan. i\). t tioc d>\erunl ei discipuli sui, cum vonisscnt a Sa- B niyria, aficrenles cibos, qiios cmcrant, etc. Si ali- quis objicifll cum iilis dixissc : « Mabeo aliuiii ci- bum inaiidiicai;' qucni vos ncscitis (ibid.), » voniin esl, qiiia ipse ClnisliiS duobus cibis utebatur, scili- ccl carnali et spirituali , hoc, dc spiriliiali dixit. Noc cnim minus est crcdcndum , quod c;etcri cvangelistai lesianlur , eum usum fiiisse tibo tem- porali. Ilcm iii Evangelio sccundum Malliiajum, quando inlcrrogavcrunt eum discipuli dicentos : < Ubi vis paromus tibi comedere Pascha ? (Hatth. xxvi)» dixcrunt , < lihi, > non, sibi < pararc Pascha ; i quoil ccrlificat cum mancuoasse cibum temporalcm, dum erat cum iilis. Item ineodcm testiinoiiiuiu f. (cst) quod ipse Chrislus .iixit : < Qui iniingit mc- cum manutn in paropsidein, bic iiic tradel {ibid.) > Non esl credcnduin quod ipse Chrislus maiuim iii paropsidcm inliiigcroi, r.isi nianducaret. Hoc idcm Marcus ct Lucas lestihcanlur in Evangcliis suis. Hxctestimoniasunlde Chrisli comestione aniequaiii paleielur. Pobt pa.ssionein vero suam icslatur Lucas in Evangeiio euni coram discipulis suis manducasse, dicens : < ilabetis hic aliquid quod manducelur ? At illi obtulerunt ci pariem piscis assi el favuin iiiollis. Et cum mandueassel coram eis, suincns re- liquias , (Jcdil eis (Luc. xxiv). > Ibidcni Lucas iu Aciibus aposlobrum lesialur diceiis : < Et conve- scciis pra;cepil eis, ab liicrosolymis nc discede- D ronl (Acl. i). > Ei ila ccrlissimum csl ac (irmiim , Ciirislum , antequam palcrclur , oinni!;us aclibus hunianis uli, ulPaulus in Epislola ad Philipp. tesla- lur dicens : < iioc eiiim scnlilt; iii vobis, quod et in Chrislo Jesu , qiii, cuin in furnia Dci essel , non rapiiiam arbitraius csl essc sc aequalom Deo, sed se- metipsum exinanivii formam servi accipiens , el habilu invcntus ul houio, humiliavit .scmclipsum us- que ad mortem (Pkilipp. iv). > Et isla de ChrisU huinaiiilaic suflicia:it. CAPUT YUI. De ecclfsiix muiinfactia. Dc ccclesiusticoruin iiisliliilioiii!)!i:; iii Vcteri Tc- stamento Icgitur (|iiod OoniinusMoysi labcriiaciilum non manufartuni iii monle oslcndit dicen» ; • Vade, «247 ERMENCAUnrS «248 fl fac tabeniaruiuD) non niaiinriicluiii siinilc liiiic, A loi js (|iian) in li-niplis v-t (^yn.-tgngis, voiuni c<>t; in (]uo liabilein in(er itlos , quiindu loi|iiar ad tc : in q 10 oiT:;ranliir a sacerJolibuH dona , el lil)ami- na , (>t iacrirtcis, ct liostijc cl oblaliones aibla: a uopnio Israclilico. > Tiinc MoyKcs secniKiuin pr,TC(-pliini Doniini fiilc- lilcr pcrcgil. Kl post Moyscn, (inamlo populns lsr:ii'l inlravil (crram proniissionis, dctulii iliud »c<-uni in Silo, in quo cral arca lc«laincnti, intra liuani erat urna aurca contiiiens iiinnna, ct tabtiluR te^a- menli, ct virga .\arou, qnx fronduerat. Dciiidc post mul(un) icmpus, Salomon fitius Da- vid, jiissu D.iinini .-cdilicavil lcinpium manuracluin in llicrusalcm ; in quo oninis pnpuins israciilicus ad adoraniium ct Kaciiricaiuliim convcnici)al : sicut acd prnplcr tuiboruni iiuiltitinlincin ad so \(*iiieii- liiiiii, nc csscni inipcdiincn^o ininistii* icnipii ct syiiji^ogariim, nc minns rcddcrcnl vota sua, et ca qux sibi iiijuncia erant, in montibiis cl in aliis io- cis (lisccdcbal. I*ost Asccnsioncm vcro cjns, discipnli, Chrislurit Ma it^triim suiiin ct Salvatorcrn imitari cupier t«t, qii.iadiii iii Iiicius-'flcni morarcntur , quotidic in lcnipliim ornrc vcnicbant, ut in Actibus apostolo- ruiii iiivcnitur : < Qiiotidic cianl .nposloli pcrduran- les ct oraiilcs nnanimilcr in lcmpio (Acl. ii). > Ct itcrum ; i Pctrus ct Joanncs asccndcbant in tcra- pluni, nl orarcnt, ad iiorani orationis iionam {Acl. iii). » Itciii in codcm , cuiii Annas piinceps saccr- otpatrcs corum iii piiori taijcrnacuiovciiire consue- " dotum, cl oinncs (lui cuin illociant, irijeccrunt ma- venuit : i(a obsorvantcs lcgalia prxccpla Dominica, us(|uc ad advcntuin Cbiisli. Venicns aulon Cbiistus, noiens dcstruere lcgcin, ijod adiinplcrc , a snis parciitibus loluil iii eo pr:u- fcn(ari, cl sccuiidiun Icgcin datam a Deo, sici:t iiios crat oHcni. Iiivcnitiir post boc cuin voiiiiisc i>i tcmplum in adolcsccntia cum parentibns siiis, cum xii cssel annoruni { Luc. ii ). Post tii- ginia vero annos siix ;ietalis, vcnii llierusaiem, ut invcnitnr in Evangelio secundum Mattiixum, < et inlravit in lcmphini, cl omnes cnicntcs ct vendeii- lcs cjecit de lcnipio, dicens : Domus mea , domus orationis vocabilur (Maltli. \\\) ; > nsm <;l ipse iius in apostolos, (t posucnmt illos iii cust(>dia pu- Idica : < Angelus aiiicm Domini |ier noctcni ape- ricns januas tarccris, ct educcns cos, dixit : l(e, cl siantcs lo(|uiinini in tcmplo ptcbi oinnia \erba vit3R liiijus (ibid.}. » Lndc l;;ilii:l initiiim doniu| oraiii^nis nianuracia, quain nos ecclcbiani voca- mus. Ciiin apostoli ct corum discipuli ab Ilienisatoiu essent expulsi, et pcr divcrsas imindi paitL-s, Dci volunlate, fuisscnl dispersi, et in civiiaiibus uni- versis Judaiorum vidissont a;dificia synagogarum, transeuntes ad gentes, diversorum icinpl^ idofo- rum inira civiiates eorum invciiicnt.^», in quibui Cbristus lostificatus cs( lemplum < domum Dei C ^^^ ^^^^ ^^ ^"^ sacrincia daPmoniorum i(Jolis offc- esse (ot) oralionis. » llem Marcus irteni testimo- nium iisdem vc)'bis prolulit in Evangelio suo (cap. XI ) ; Ci clian) proliibcbat ne quisquam fcrret vas per tcmpluin. Item Lucas bis verbis teslatur in Evangelio suo. Iiom Joannes in EvangcHo suo scripsil, dicons : < Et Jesus invonit iu lemplo vcndcntes bovcsei oves, et columbas, ctc. » {Joan. II.) Invcnilur in Evangcliis quod Cbristus raultolics venit in temphim, ibique docebat populum ; et in eo inulla sigiia ct miracula in curationibus inli)-rno- rum facicl)ai, ul Maitbsciis evangelista narrat : « Et acccsscrunt ad Jesum cxci et claudi, et sanavit eos (Maiih. xxi). » llabemus ct in Evangeliis, dum Je- rentos, et ad baec persolven.la assiduc erant convc- nioijles : inicrunt oposl<)li coiisiliuin a bpirilu saa- cto, ul a (anto orrore cl malciicio facilius posscnl evellcre, ei a diabolitis vinculis cos cruure, ut iii npniine Palris, (t Fiiii, ct Spirilus saiicli ilonius inaijii faclas ajdificare jubeient : ct ad instar tnnpli cas afidificare osleinlerent, i)» qnibns fidclis popiilus ad b:\plizaiu1uin, ct adoranduin, cl sacrilicaaiiiini, 9(1 verbtim Dei audieiiduin, et ad omnia Cliribtiani- talis sacrameiita pcrcipiciiduin, li lcliler ac de^ole convonirent. Et in eas doinos, qu;ts propler con- grrgatioiicm populi in eis eciletias vocaiBus, apo> stoli ministros, videlicet cpiscopos, presbyieios, diaconos ad Cbristi mystcrium |)erliciinJnm con- sus pr.cdicando pcranibuias.setciviiates Isracliticas, D stiluerunt, sicut in Actibus aposioloruni ii't:ilur : inlrabat polius synagogas Judajorum, ibique docens populum (ic rcgiio Dei , et in eis mulia sigiia et niiiabilia per:\gcbat, ul dicitur in Mattbieo : < Et circiiibat Jesus civiotcs omnes ct caslelia, docer.s iii synagogis eorum, ct piacdicans Evangelium, el ciirans oinnem languorem et omnem inllrmila- tcm (Mauli. IX ). » licnr in Evangeiio Matthaei ipscmcl lcstatur diccns vobis : < 0'«>tidic apud vos scdcbam docons in tempio (MaUli. •kvvi). » lisij_pn"! vcrbis lcslatur Joannes tti Evangolio suo : « Ep,o soniper dooni in syn-igog.T ct in tfuipio, quo omnos JudiCi convoiiiunt; ct iii occuito iucutus sum uiliil (/oan. xviii). » Si onjicilis iioliis quod sacpiws pr.i?dicabai in aliis < Et cum constituissenl pcr siiigulas ecciesias pns- byleros, et orassent cuui jejunaniibus, conimonda- verunt eos Domino , in qnein crojideriinl (.icl. KXIIt)> « Ex boc babemus quod ab apostoiis prcsbytcri primitus in Ecclesia Dei fucrunt ordinali. Diaconos liabeinus in Epistola ad Corintbios ; quos Aposto- his reiJatguens, doinum, in qua erant (idoles con- gregati, vocavit coclesiam, diccns : < Nuiiquid non babelis donios ad manducandum et bibendum ? anl ecclcsiaft) Dx\ conlcmnilis, ot confnndilis oos, qui iion babcnt? Cuid dicam vobis ' lauJo vos' iii Iioc non laudo (/ ( o*-. xt). » itcui ail Pau i s in Epislola ad Co; intbios : • Mu- ,240 (:ONTR\ \VALnF.NSi:S. i?50 licres in ecclcsiis laceaul. Noii ciiim p.Tmittilur eis A aliario Hrsprviiiiil, ciim allario participcnt (/ Cor. lo:iiii;sed, suUlilas csse, sicul lov diiit. Si quiil aiitera volunl disceic, domi \iros .«uos iiitciioiienl. Tul-pe csl cnim inulien loqui in ccclesia [I Cor. xiv;. » In lioc et mullis aliis dat Apostolus inlelligeic quod onuiis donius uli lidolcs coiigicijali sunl, aJ pariicipartdum Clirisii sacrameuia c;)i>sliiula, ec- clesia iion^iiielur. Ilcm Joanncs in Epislob iiUinn diccns commi ■ naUdo Dioliepbi, scripsil : c l^( picr lioc si vcnero. ix). I Ilciu Pauliis, ut scriptii:n csl in .\ctibus apo stolurum, « oblulil iii lcmplo pro sc, cl pro ca;tLris qui cum co eranl piiri(ica;i, liostias ad allare (Act* \m) , » nolcns dcspiteie, vcl ad niliiliim depulari? aitstria, sc llom PaaUis bd Ti- iiubeio (cslium Voleris Teslamenti, scilicct Jegis, inollteum : « Si aulom lardavero, ut scias, quo- ^ proplictarum ci Psalmorum, pojsumus iaduceie. nindo oporical te conversari in domo Domini, quac Scd, qiioniam ipsi bairetici rcsponderc (nec ralio- cstecclcsia Dei vivi, olc. (/ Tim. ni). » In liis leslimoiiiis aposlolorum supra scriptis, et in aliis mullis iii lioc Iractalii inscriplis, planc oslcndiiur quud domus Dei, el do.mis orationis, ec- clcsia maniifacta diciinr cl intelligilur. in qua Chri- Sti sacranicnia a miiiislris ordinaiis ad salulcm fi- delium Cbrislianorum perficiunlur. c.\pi:t IX Dc aliaribns S d quoniam omnos lijcrelici ccclesiam manu faclani, cl altaria quae in cis siint, et sacnincnta qa.c in eis a minisiris Dci fiunt, ct omnia oriia- neni rcdJore ad objecla sibi lC3limonia Vctciis Tc- s(amenti lcgis cl prophotarum) noiunt, videlicct quia ignorani, scd statim convicti cssent, proptena in his laborarc noluimus, nisi tanlum in hi.s lesii- inoniis isu;c de libris Novi Testainenti docerpainms ; qiiiLus nolle rcspondere, nullam raiioncin reddcre possunl, nuac injuslani occasionem liabcfit. C.\PIT X. De cantu ecclesiastico^ Iicin lu-crelici improbani ecclcsix' caiiluin c( lau- des, qiias clorici itct iu vobis abinHlaiitcr in omni sapiciiiia, doccntos et conimuncnics vu.^^mclipsos ps:ilinis el hyiniiis, ct canlicis spiriiualibus iii mcnla ecclcsiaslica ad nibilum tiopulant, cl ad sa- q fcrimus lcslimoniuin Pauli dicenlis in Epislola ad lurein aniiii.nTum nihil ^iroficeic dicunl, et despi- Eplicsios : i Imploainiui Spirilu saiiclo, loqwon- ciuiil, ad Imiic lanlnm errorom cl tani uofarium lcs vobismolipsis in psaliiiis ct bynini», cl canlicis deslruciidum toslimoiiia brcvilor profercnuis. Et spirilnalibus,canlai;lc5 iii cordibiis vcslris Domiuo; piiimini doallari, sinc quo ccclcsialnanu facia esse gr.ilias ar,enlcs soinper pro omnibiis, in noii.iiio non debct, nec d.ci [bcncdici /'or/e] dcLet; in qui- Doinini noslri Jcsu Chriili, Dco cl Pairi {Eplu^s. bus niuncra, oblalioiies ct liosiix- pro pcroaii» offe- \). » rur.tur. iiabiMiins iii Evangclio seciindum MTmlucum quod ipsa Veriias offereiileni docel, [oi] qua!ilor offcrrc doboal, inslruil, diccns : t Si ( Ooi-s iniiniis tuuiii ad ahare, et ibi rccordalus fuoris, quia fra- tcr luus liabct aliquid ailvcrsuiii le, i'clin(|uc ibi gratia canlanlcs iii cordibus vestiis Doniino (Co- uiuiius luum aiitc allare, cl vadc prius rcconciliari loss. ni). > frairi luo; ct lunc vcnicns, offcres inuiiiis liiuni Ilciii Joanncs in Apocalypsi Aidit xxiv seniores, {.Valth. xvi). > Ilac iniiuil ipsc Clirisliis, ut njelos [qui] • cccidcrunt co:am Agno, habenlcs singuli habcant iii ccclosiis altaria in qiiibus muiicia offc- D pliialas aurcas, plcnas odoramentorum, «lua; suiii rant. orationcs saacturuin : et cantabaiit c^iiiticum iiovuni Ilcm in Gvaiigelio sccunduin Lucam : ipso Chri- diccntcs : Dignus es, Dumine, acciperc tibruin, cl ftlus voluit ufforri a parcnlibus suis in lemplo, sc- apcrirc signacula ajtif', quuniain oocisiis cs, cl ro- cunduni lcgcm Doiiiini, ct oflorri pro sc hostias ad dcniisti nos Dco in sanguinc (iio (Apoc. v). ) altaic quod crat iii lemplo, «-ilicel < par turturum, Ucin in coJcm Joanncs dicons : i tt vuc n», quam audivi, sicut citliaia-doruin cithanzantiuiu in cilharis suis, ct cautabant quasi caiilicuki tu>- vuni, ante .sedoin Doi (Ayoc. xiv). » Ei iu alio loco : < llabent(^s citharas Dci , ct canlantcs canlicuin Moysi scrvi Doi, i clc. (Apoc. xv.) Itom Joannos in codcm : « Audivi voceiii Piagoani furharmii mulla- runi iii coelo d^ccnliun., Alloluia : laus cl gloria cl aul diio!» pullos coliimbarum (Luc. ii). » Ex hoc datur intelligi (juia sicut Ch: isius offcrri voluit al- tari ct pro sc ht>sliam d&ri, ul oinnes ftdeles qci sunt in parlibas niuiidi, univcrsini altaria habeant, in quibus pro suis pfccatis Dco muncnl cl obblio- nt^ offeraiit. Itcm Paulus de eodeni in Epistola ad Cohtiihios, discipulos suos inslruens ui habeant aUaria, et in bis Deo scrviant; ct dc allario doiiis virtus Dco nosiro esl; qu.a vcra cl jusla jndicia Uco servienlcs Qaot parlicipes, il.^ scripsit : « Qui ejus sunl (Apoc. xii). » HS1 i;U.Mi;\GAriHS jof;^ rAm \I. A s< Ei ad- didil : < Quoiiescunque fccciitis, hoc fatitein nicam commcmoralioticin. i Uxc verba, qii;c a Cliristo in cceiia supcr islud hacramcnlum proiala fucrunt, maximc, qiiasi iil ■ liinum lestanionlum, noiari (!ebcnl. Scd, cumduii, « quoiicscunqiic feccrilis, lioo facift; iii meain coin- mcmoialioiicm, i in liisvcibis lndicatur q'jod Cliri- slus isltid tanlum, el tain sanclissirnum sacranicn- liMTi, noluit, ut ibi lincm iiaiicrct, s^d apoitidis suis, sicut cohffiredihus, ct conim successoribus hoc sacramcnlum, post siiam pr.ssioncm cl re- surrectionein cl asccnsioncm S!;ani in scmpilLr- num facerc pr;cccpit in mciiioriani sux' passionis el in spe salutis 2elcni,'e. Cum Dominas Jesus discipulos snos congrcj?as- sci, carnem suam in spccic panis, ei sanfjuiiiem suiim in spccle vini so dalurum, iilis promisil, ut in Evangciio B. Joannis continciiir [Joan. vi), tias cgit, cl ficgit, ct dedil cis, dicens : Hoc cst q ct dicil : < Panis, quem ogo d-ibo vol is, caro eorpus nieuin, qiiod pro voliis tradetur; hoc facite in mcain conimcmorulioncm. Sinrilitcr ct calicem, pcslqiiain coeaavit dicens : Hic cst enim calix iio- \um teslanieiil! m in sanguine meo, qui pio vo- iiis offnndclur {Lnc. xxii). t Evangclisl* namquc asscrunl (;uod Dominus accepil paoem, el dedit discipulis suis, diccns : < Hoc csl corpus meum. j Koia singulu : < Acccpii paiicin, bcncdixit, ct frcgit, ct dedii. i Non habetur in Evangelio quod Doniinus accepctit corpiis suuin, quod bencdixe- nt quod fiegil, quod dedil discipuiis suis, sed le- sl;iiiiur cvangdislaj quod acceperit pancm, etbe- ncdieens fregeiit, ct iJcde; ii cis, dicens : < Hoc est corpus ineiim ; hic cst cal.x mcus siovi testanienli in sanguinc inco, qui pro vobis futidctar. s Sed liaM-elici dicuni. 4110,! iUu'.!, /-oc, dcn^onstra- tivum pronnmen, iion rcierUir ad panein, q-jein in .^ianibus tcnebal, el ciii bcnedicebat, et qucm fi;i..gcbal;, et suis discipulis distiibuelsaL; sed re- fvrlur ad corpus :iuiim, qiioJ 5ia;c omnia per!i- cicbat. Unde eorum crror lam ncquissimus origi- wm Jiabuii, ignoraiii.cs vim ^ironominis. Hoc, lion polesl relalivc referri, «isl his [iiisi ad ca] de quibus facla mcntio. Sed iii iradiiionc .'lujus sacrameiiti de corporc suo meniio nulla tunc fa- cla fucral : crgo faisissiinum cst quod autumaiit. SeJ, sicul farina, ct aqua, cl fiai. cuai hacc iria <;oiiuni.>la fucrint ct dccocta amplias noii sunl fa- rina, neque aqiia, ncque sal, qiia; anle fucrani; mea est pro mundi vila. i Jud«i aulem hacc audicn- tes, inter se liligabant, dicentcs : « Quomodo po- lest nohis dare carnem suam ad manducandum? i Pioplcr huju.smodi liligalionera, ei quia iiitcUcxit eos spirilualsm inici!ec;ura non haberc, sub c ria asse:iione dixit cis : < Amen. amea dico vobis, nibi nianducaverilis carncm Filii hominis, el bibcnlis ejus sanguincm, non habebitis vilam in vobis. > Et : < Qui manducat meam carnem, ct Lii;il mcum sanguinem, habctvilam aelcinam, el cgo sii.sciiabo eum in novissiino die. 1 In his verbis nolandum est quoJ m ino poicst habere vilara xlernam, nisi manducavei ii caniem ipsius, et biberil ejus sanguinem, sccuiidinn iioc D quod ipse dixit. Sed ipse Christus Doiuil distipu- los suos fallere, nec suum proniissuni exinaiiiri. Carnem vcro sna!!» ei sanguinem suum in .».pccie pauis et vini in ullima. tosna , ril njaniincaici.l s:;>e oris abhorrilione, suis discipiiiis dcdil. Sed quiocusique verba Chrjslus dixit, certissima ei ve- rissima sunt ncque in aliquo falUtnt. Mulla enim dixi. qn-x vcra sunt; qu;e, ci niius dixisset, ncc veia csse viiicrcnUir, iiec cred'.'iciUur. Ille enim dixit : < Ego sum ostium; per me si quis inlroicrit, saivabiuir (Jomi. »). Ego sum pa- stor bonus (Joan. vi). Ego nm panis vivus ; ego sum viti.':, ct vos palmites {Join iv}. Ego soin via, vorilas el \ila (io<'iN. xiv). j Taiila enini csl vis vcrbJ Dei alqiic virliis, vit omula, quTCunquO tl Iioc iiolamluin qnoJ evaHgclisia noii posnil praclcriium, sed praesens ; quamvis pasl passio- nem scriberel, intolligens ct credens hoc quemad- cis suliiraliens, ut suis scmpcr subsoqiionlibus in nicinoria lialeeiur; in Epistola direcla ad Corin- ihiosscripsil dicens : « K:;o eiiiin accej;i a Doniino, quod et iradidi vobis ; qiioiiiam Doniinus nnster Jjsus Chrislus, in qua i.oilc tiadcbjlitr, acccpit raoduni Cliristus dixit, se essc, tt cst, et scmper panem, gratias agens frogit et dixit : Aicipilc et eril {Apoc. i) ; ita sua verba, qus Chrisius in manducaic ; lioc cst corpus meuni, quo.l p o vobis coena protulit, coram suis discipulis, ct eos do- Iradotur, iioc facite in nieam coiiiinemoraiionem cuit, eamdem vim in se retincnt, quam liabucrunt (/ Cor. xi). > El hoc nolaiidum cst, qnoJ Clir.slus in aposlolis in sacramonto panis cl vini, scilicet jussil discipulos lioc sacraniciituin iii sui mcmo- corporis et sangiiinis Domiiii ; ct camdeni \im, cl riam rac''ie;cl ul illi s.iiis «'.iscipi.rs iradcrciif, virliilem, et clTicaciam in Dci minisliis rctincbunt biciil ipsi ab co accipiolanl , ut nK-nioria ip- usque in finem sseculi. sius. et sux passionis por iioc sncianientum Postquam Dominus nostcr Josus Christiis, pro senipilerna iii sxculum saxuli in ndclibus faabc- Judaorum litigio quoJ fiehal de carne sua, audi- rclur. {ibid.) vit, el dixit eis : Nisi niaiiJucavcrilis carium Filii hominis et biberitis ojus sanguinom, non babt-biiis vitarn et xtornam resurreclionem, ut proinissio iDanJucationis ejus sacramcnti non videatur iilis esse difScilis clinulilis, sed cerla et uiili£sitna; ei, in prxsenti lempare susceptibilis in specic panis et vini, quam eis in coena dedit, cl corpus suum distribuenJum , asseruit, addit : i Caro onim mea vcre est cibus : et sanguis meus vere esl polus {Joan. \i). > Sed sunt quidam bxretici qui crodunt, aucliciido vcrbum Dei, se manducare carncm Filii bomiiiis, Uem : < Similitcr ot caliccm, postquam cocna- vit, dicens : Mic calix novi tcstaineiili ost in mco sanguine, hoc facito, quolicscunquc bibcritis, in meam comincmor2lionem, qiioliescuiK|ue eniin manducabilis panem liunc, cl calicem bibeiis, niorlum Domiiii aitnunllai)itis, donec vcniat. Ita- qsiequicuiique niaiiJucav:ril pa:;em buiic, ct biberit calicem Domini iii(!i;.;nc, rcus cril corporis cl san- guiiiis Domini (ibid.). > Sed si, ut bairciici dicunt» panis ct viiium cunsccriliim nullam l.abciit digui- taicni, qiiarc Aposlolus poiieicl indigiic accipieii- lcm paiieni consecralum corporis elsanguinis Do- et cjus sanguiiiem bibcrc quasi Cbristus nesciret mini esse reum? Quia, si quis pancm siiiiplicem diccre, qui omiiia scit : « Verbuin ineum vcrc esl , coinoiJaf, reus esse co.'-poris el saiiguinis Doniini noii dicitur, non creditur. El idco Apostulus (nio- ribus , (l sanguis mcus vere est potus, > aliud vcrbura pro alio ponens. Sed, cum hoc dix!t : < Caro mea vere est cibus, ct sanguis meus vere est polus, » noii disil, caio mca vere est auditus, vol intelleoius; scd, opc- raiite spiriluali gratia, caro inea vere est cibus, ol saiiguis 1I1CU3 vere csl polus. Et boc proprie (3) Chrislus dixil, cl ccrtissi- mum cst, de sacramenlo panis et viiii, quod in coeiia eistribuit; et quotidie a minislris Dei or- iinatis bcc sacramcntum super altaie in Ecclc- sis Dci conseciatur cuin ipsius vcrborum Cdmiiic- Tiioralione. Scd, quia inde niaiutucalionis hujus sitciainenli utililatein bene percipicntibub ostcn- nct), aiiiequam quislibet, boc sacraniciitum vido- licot panis el vini percipere' volucril : < Probot seinelipsum, » id est, purgel seipsu.ii a poocatis suis; < ct sic, de panc illo edat , ct de caiice bi- bat (ibid.). » Ilem, ipse Aposlo!us rcddit causam, quare por- cipiciis purgaius a peccatis esso dcbei, ciim Jic t : < Qui cniin inanducal et bibit iiiJignc, judicium sibi inanJurat ei bibil, non dijudicans corpiis Do- miiii (ibid.). > Item Apostolus approbans ci allirinans hoc sa- tramcntum panis et viiii «sse torpMs Domini, quo.l Coriothiis ostciidcrat verbc ci fucto, in Episioia deie voluit, addidit : < Qui inauJuc:.t nieamcar- D cis iransmissa scripsil, Jicciis : « Calix benodiclio- Dcm, et bibit meum sanguinem, iii me manel, ol pgo in ilIo(Joan. vi). » Et : < Qui manJucat mo, et ipse vivct proplcr me. (idid) > F.t b^f^c rsl virtus Iiujus sacrsmenli, et ulilil^s boiie percipiendi, ijuod conscqiiitur, fidelera sci- licet cum in Deo maiicro, el Douni in eo. El hic taUs affert fructum muUiini, ul Joanncs lesi.ilur; « Quia, &ine me, > ut dicit ipsa Verila:i,< nihil po- ttrslis faccre {Joan. xv). > Beatus vero Paulus bujus lanli et tam certis- simi sacramenti vim ct ulililaleiii audiens ot co- gnoscens etcrcdcns, suos discipulosiiibtrueic vorbis nis, cu' bensJicimus, noiinc communicalio sangiii- nis Christi csl ? Ei paiiis, qiiem fiangiiiiu.-:, noime pailicipalJo corporis Domini tail (I Cor. x.) > Non esl in mcrilo coiisccraiilis, sed iii viitute et vcritate Spiritus saiioli ; < Quoiiiam unus paiiis, unum corpus iniiili sunius, omncs, qui de uno pane parlicipanuis (ihid.). > !n lioc capitc niaiiifeslat aposlolus Pauhis (\\in\ ipsenift hoc sacramciitum, quod a Domino accc- pcrat, faciebat. Siniiliter ei cssleri aposioli. licin, Paulus aposiolus iii c.-;dem ; < ConvenicKtibus voliis in ucium, jain non esl Do rinicam cobnai» maiidu- (o) Proprie, quia vcre , realitcr cl SubstaiiuaiittT corpus Domini comodiiiios ct sangHincm cjus bibiinus. lr.5 KnMf:N0.MUl]3 i:5G carc : uniisrniisquc oniiu suam cu;ii:mu |n\Tsui»il A ( V«/'/-. iv). Vidc iii.ignuiii oi liiNinimi )ii«.!;uib ka- crjiiiciiliihi. Totu (iiiiii Triiiit.-ts iu baptiMiuU: ClMibli ojiciala csl, cl i'ij,'ii;iia iiiicrc»sc. ralcr au- (lilur, Filius bapti/.atur, Spiiitiii saiicliis aiiparel iii spocic (oliiiiibx. Filio Dci b;ij)lizalo, ca-li a|K;rli f>uii(. Kt quoiiiain laiilx Jigiiilalis csl iiisliluiio cl sacraiiiciitiiiii Ijaplisiiiaiis , iilco Doiiiinus ail iii tvaiifjclio Nicoilciiio : i Aiiicii, auicri dlco lilii, liisi (|uis iialus fuciil (!ciiuo, tioii polesl vidcrc ic- {,'n:iMi bci (Jonu. iii). » Ilciii : « Aiiicii, amcii dico libi, nisi (|ui«, rciiatus fiicril cx .'i(|ua ci .Spiiiiu sancio, iioii polcsl viiJcrc rcgnuiii lJ.;i. Qiiod nalum csi cx cai iic, caro csl, cl (juod nnluiii csl ox spiii- lu, spiriius csl (ibid.). » Aiidi, liaMclic»; : Duas opoHct \os lialicrc iialivi- B lalcs, carnalcin scilitcl ct spiritualciu : ct l(,>slanlc tliviiio cioiiuio, (lui carct iiativilalc spiiiluali, iion polcsi vidcrc rcgiiuiii Dci, iicc intraic iii illiul; sed spiriliialis iialivilas iion polcsl liabcii, iiisi cariia- lis liabc.uur. QuonioJo crgo lu dicis iiialani cssc canialciii nativilalciii, iJ (|iiaiii sc<|uilur sjiirilualis iialiviias, qiiac conrcrl vidcrc rcgnuni Dci, ct iii- liarc iii illud, cum spirilualis siiic cariiali liabcri iion possit? Nuii([uain cnini potcsl rcnasci , qui iioiiduiii csl naius. Oporlct ila(iuc prius nasci, cl pOolca icnasci. Ilabcnuis ia Evaiigcliis (|uod Uaplisia Joanncs Spiiiiu sanclo afllatiis in dcseituiii abiil, ci pcciii- lcnliaui cl baptisiiiuni aijux, sibi advcnicnlibus ad mandiicaiiduin. Fl : .\liu:> (|iiidriii csiii it, ali:is autcm cbriiis c. cst ia siccula s;ccuIorum. CAPUT \n. De sacramento baplhmi. Postquam cxpedivimus, licel indigiii, dc ccipo- ris ct sanguiiiis Josu Christi Iractaiu jn calholica Ecclcsia, per universum mundiim cMctisa, univcr- saliter cclebrato, dc baptismo incipiamus; et coiilra lucrcticorum errores haplismi aqua^ inricianlcs sa- cramenlum, testimonia, qiiae Spiritus sanctus nobis administraverit, infriiigendo, auctorilatcs Novi Te- stamcnti piofcramus. Dicuiit enim qtiidam hxreticorum quod hoc sa- cramcnlum baptismi aqusc, sinc corum manus itn- positiono rccipictili, ad salutem perpetuam coiisc- qucndam, niliil prodest adultis, ncc etiam parvit- D Habemus etiam in Evangelio qiiod discipuli cjus. lis. Et liic error, inter c;ctoros crrorcs, iii quibus voliitaiitur latctitcr, maximus csl. liabcmus in Evaiigolio quod Joannes Daptista, ut cssct pnccur- sor Clirisli ct vcriis pia;co, ab omnipuiciito Dco niissus cst boptizaro in aqua, ut ipscmcl Dajitisia tcstatur, diceiis, (ct) Joanncs teslauir in Evangolio : < Non potcst liomo accipcre quidijiiam, nisi fucrit ci daltnii do coolo {Joati. tii). > (Et) : < Qui misit mc lKipli/.arc in aqua, illo milii dixit : Suj)or qiiotli vidcris Si)iiiliitii Dci dcscoiKlcnlcni, ct maiicnlcm co jubciitc, antc passiotjcm crcdcnlcs in Filium Dci baptizabani, ubi dicit : < L't crgo cognovil Je- £us, quia audicrunt Pliarisa'i, qiiod Josus pluros f;i- cit discipiiios, ct baptizat, quam Joannos (qiian- quam Josiis non liapiizarot, scJ discipuli cjus), rc- liquil Juuycam (Joau. iv), clc. » Scd scieiidum cst quod Daptisla Joaiincs in iio- minc Doniiiii, qui cum niisorat, haptizabat. Scd Dominus nostcr Jcsus Christus , quia a Patrc de ca'Iis missus fuil, humano gcncri aiteriiam salutcni sicul coliimbam, ipsc csl, qui baplizal iii Spiiilu sccum alTe.cns, ustim sacramonti haplismi disci- baucto (Joun. t). » pulos siios docciis, jicr univcrsum mundum cos hcm, in baptismalc Christi, apciti suiil cocli, miltais, jiissil cos^):a,'dicarc rcgnum Doi cl hapii- VO.K Pairis audila csl. Spiritus fcanclus apjiaruit zaro, addeiis, i iti nominc ratris, ct Filii, Ct Spt- i2r.7 (ONTIIA WM.DENSES iir.8 iilus sancli (Matih xxvni), » clc, ul in fmc 11. A ti»)i. et sanalns csl piicr illin> cx illa hora (Joun. M:iUli;ti evan^clisuc iiivcnitur, apparcns dist ipiiiis suis in nioiile, dixil eis : « llo, docclc oniiics gcii- les, liaplizaiilcs eos (ibid.), » cic. El adjuiigit « Qui credideril, el bapli/aHis fucril, salvuscrit; qui Ycro iion crcdidciit , coiidcinnalHtur (W«rf xvi). » Ex liac ancloriiatc bonc intoliigcrc possu- mnc, quod nulli usus sacranionli Itaplisitii incrc- diilo, eiiamsi suscepcril, ad saluti-in prolicit. Oicunl etiam lixi-etici, qiiod nulli, iiisi proprio orc cl tonte lioc sananicnHim pilal, poii^i pio- desse. lode adducoiitcs liiinc errorcni, quod par- vuUs baplisiiius aquae niliil prosil. Scd nos liabemus iii Evangelio \i. Marci, qnod Pominiis JesusChristus posl rcsuricclioncm siiain v). > Iicm lilia dcfuncia pnntipi.s Syiiagogcr, roga- in palris, a Domino susciiala ps.1 {Mailh. ix). Itcin filins oiijusdain mulicris vidi-u", dum cxlra portain civitatis ad .scpclicndum dofcrrclur, (lclu cl uliilain malris Dominus misericordia niotus, cum susciia- vit, ct matii suic rcddidit. Et idcirco liis cvangclicis aucLoritatibus, ct nliis qiiamphirimis leslimoniis, qiix in apostolicis Scri- pliiiis conlincnCur, uiiivcr^alis Ecciosia ptr univcr- sum muhdum crcdit ct toiict, qiiud fiJc patrino- rum, pcr invocalioncm sanctx Trinitatis faclam a miiii^lris Ecclesix infanlibus cl i^ucris spiritualis giatia a Dco cmnipotontc iii baptismo donalur, ul Paulus lestatur, dicciis : i Ego plantavi, Apollo ri« discipulis suis apparuit, el dixit cis : « Euiilcs in '* gavit, Dous aulcin incicmcntum dedil. Ilaque, nc- mundum univcrsum, prxdicato Evangclium oiniii crealuise : qui crediderii et bantizalus fucrit, sal- vus eril {ibid,}. » In boc loco non fecit aliquam '•xcoplioiicm ma- fiiorum, vel parvulorum, masculoicm, vol mulic- rum, cuin dicit, « omni crcalurae. » Et idoo fidcs rsl calliolias Ecclesix pcr universiim mui.diim, ic iiiaj;ni, sivc viri. sivc niulieres, si boc sacramenlum bapiismi rocopoiinl, siiic dubic salvaulur. ct ab omuilins pcccaiis, sive ab originalibus. sive ab actualilius , cooperantc gratia Spiritus sancli, mnndanlur cl purificjntiir, tiiii in corruptionem pcccali ceciderint posl lava- (^ criim liaptismi anlci|uam mo: ianlur. QiNhl dicunl de parvuiis ba.'rctici iii baplisiso mn p^sse salvari, conira liuiic crrorcm dixii bea- tus Paulus in Epistola ad Corinlbios < Si q;iis fralcr lidelis liabel miilicrcm iiiridclem, ci Iixc con- seiiiit babilarc cum ilio, non (limillat illani. El, si qtia niulier fidelis, babet viruin iiiful' Ic.m, ct liic coiisciiiit babilare cum ilia, non dimittai virum. Saiiciiliratur enim vir infidclis pcr mulicrcm fide- lem, et miiliir iiiliJclis, |>er viruiii lidolcm. Alio- qui filil vcstri immundi esscnl : iiuiic antcm saiicti sunt (/ toi. viij. » Apostolus Uicit, filios fiJcIiiim paronium, cssc mun ritus sancti (Act. ii). > Itcm dicis bnerctico , quia peccaior baplizaie non polcsl : quomodo igilur baptizabanl aposloli. qui peccaiores crant, attcslante Joaiine, ct tli- ccnlc • « Si dixcrimus, quoniam peccatum noii babemus, ipsi nos scducimus, ci vci ilas in nobis non cst (/ Joan, i). » llem dicis, quia pcr niiiiisteriiim saccrdolis no:i daiur Spiritus sancius, qiiem le dare, mentiris. El quonioJo dicis, lc daie Spiritiun sanctum, cum ipse Spiritui sanclo, iii quantiim potes, conlradi- cis? El cum sit solius Dci ilarc Spiiilum san- ctum ' llo;ii iii Aclibtis apostolorum babclur , qtiod « aposloli imponcbant maiius supcr illos, el acci- piebant Sjiirilum sancium {.icl. viii). » Non dici- dtira qiiod immcrsionc aqii.T facta a ministris (Ec- ^ lur, qiiod dareiil; sed , pcr imposiiioncm nia- clcsix) cl invocaiionc noniinis Palris ct Kilii, ot Spiiitus saiicti, parviili bapcizali in Odc patrinorum ciedunlur mundari cl salvari. Uiide bal.€nius in Evangelio Matlbaji, qnod fiiia nnilicris Canineae fide matris sua: salva facia ost (ilatllt, XV). Iicm lialiomus in Evangelio, quod qui- dam deferenlcs paralyticum ad Jcsum, jaocnlem in k-cto, non poiuf^runl eum adirc prx turba ad eum stante in introilu domus; ut ponc-rcnt antc cuin, el submiserunt paralyiiciim por lcgiilas antc oiim, ul eum sanarct; « Ipse vero respiciens fidcm illorum {Lnc.\) > dcportantium aegro redtlidil saiii- latem. Iioin regulo Josiiin tausa pueri aJcunlc, a Doiniuo aiidivit . « Vade, cl sicut credidisli, lial Patuol. CCl\, ntitiiii corum accipicbani bomines Spiritum saii- clum. Ileii in Actibus aposiolorum ; « Et desccndcbanl utcrque in aquam, Pliili|ipus cl cunucbus ; el b^- ptizavii cum ; et dcscciulit Spirilus sanclus supcr cum (ibid.). > Item dc infantibus cl parvulis in Evangeliis in- venimus, quia Duminu^ noster Jesus Christus la- lein parvulorum aetatcm probavit, ut dicit discipu- lis, offcrentos ad se parvulos proliibcntibus : « Si- nile parvulos veniro ad me; et nolite cis prohiberc, veiiire ad me ; taliiim est enim rcgnum ca>Iorum {Maltli. XIX ; Marr. x ; Luc. xviii).» Quicuiique ergo i:on croJidcril parYuloriim bapliamiim atque iii« i.;;«, >:rmencaliii;s «^iio fanlium :u\ mIiiIciii vil* xlcrn.T valcre, conlra A "lim Oofiniio. <|iioiiinn. l)Onus : qnoMiam in sajcu- EvanKflinm culil, cl csl quasi qui conlradicil, liim iniscricoulia iju^ (/'««/. rv). • Honuin cJixtt DomiiiiiHi, cl misfricorflcm ; ^uia, %\ quis ronlilca- t:ir, paraliis fsl miscrori. Kjus namque miseritor- (lias pntvidcliat dc loii','iiiquo|irrSpiriliim saiictMm, cum (liccbal : I Miscriroidias Domini in a:leri>um caiiialio {l'i>at. i.xxxmh). » Iu>m : « Miseric^inlian» eijiidicium canlal)0 libi, Domint' {Ptal. c). » llcna: I Miscricordioe tiiae mull3e, Uomiiie (Psa/. clvi). i Ilem David : « Dixi, confilcljor advcrmm nie, in- jiisliliam mcam Domino {P$al. xxxi). > Confessio panulos al Clnislum vcnirc. Ilcm lialinniis ii» Ki»isl. B. Pauli ad Corinlliios quoil in priiniliva Ecclcsa dis-cipuli apostoloium pro inorluis baplizabaiilur, crcdcntes cis conferic ad corum salulcm animarum. Dicil cnim Aposto- lus : « Si luoitui non rcsurgunl, quid facient, qui baplizantur pio niorluis ? Si oniiiino mortui noii rcsiirgunl, ul quid ctiain baplizantur pro illis ? iil Et Jacobus in EpisC. eanoiiica : rant, non acccpcranl ; el idco pro illis baplizanlur : < Coiifilcmini altcrulrum peccala veslra, et oiaic (liKicio niaijis lidclcs crcderc debciit modo, quod ^ pro iiiviceni.ul salveinini (i«f. v).» EtPaulosaposio- li.lc palrin(»rum baplizati parvuli salulr^m uitcrnarn, ct {^raliam spirituulem coni>oqucniur. El isla dc baptismo sufliciant. CAPUT XHl. De sacramcnlo pwnitentiw. Oiximus de sacramenlo baptisini quod esl priina lalmla posi naufiagium ; idco secundo loco posl banlisnmin dicendum est de poiailenlia, quod sa- cramculnin auilieniicc, conlra hareiicam pravita- lcm contirmarc nos oportci. A poenilentia incipit iw;- Jicalio J(>aniiis. Ail ciiiin : < Pcenilentiam agilc: :'.;:pi',»piiiquavil regnuni ccelorum {Malth. iii). » Quod dixerat pracco, id poslca ipse Christus dociiit lus : i Cordccrcdiluradjustiliam.oreautcmconfessio fitad salutcin {liom. x). > Ecce habemus ex aurto- ritatc Jacobi, quod peccata nostra confileamur. El non dixit : Coufilemini soli Deo, sicut dicil bx:e- ticus, sed, < conlitemini alterutruni. > Cl, quod «a- cerdotibus dcbeamiis confiteri, dicil Dominus in Evangelio : < Yade, et oslende le sacerdoti {Luc. xYii). > Et Jacobus : < lii(iimatur quis in vobis, io- ducal prcsbyieros Ecclesiae, et orenl supcr Quod itcin saiisfaclio sil necessaria habetur in Evangelio, ulji Lucas ail : < Facite friictus dignos pocnitenii;e {Liic. iii). > Nota: Faceiedignns fiuctus. in principio su3e praedicationis, dicens : < Pceniten- q dignos poenitentiae, niliil aliud est quam dignam tiam agilc; a|ipropinquavit cnim regiium coclorum iMalth.w). > El Petrus in Aclilnis aposlolnruin ad eos, qui in praedicatione sua compuncti fuerant Cordc : < PiEnilenliam, inquit, agite, cl bapiizctur unusquisquc vcstrum (Act. u). > Iiern Peirus : < Pocnitcniini igitur, ct convcrtimini, ut deleantur vcstra peccata (Aci. iii). > Scd quia in pcenilentia ncccssaria est interior cordis contrilio, ct oris confossio, ct digna salisfa- clio injuncta a presbytcro, dc unoquoque exempla proferamus. Quod interior cordis coiilritio sit ne- ccssaria, habemus ex auctoriiate Psalmislce diccii- tis : < Cor coulritum et huinilialum, Deus, non dc- spicies (Psal. l). i Contriiio enim est coinpunctio agcre satisfaclionem iiijunclain a presbytero. Sa • tisfaclio esl sententia vcl Judiciu:i), quod a sacer- dote dalur pceniienti super peccalum. £t boc esl judicium, de quo dictum esl : < Non judicabit Do- niiiius bis in id ipsum (Nahum t). > El Paulus : < Si nos ipsosjudicareinus, non utique judicareniur (/ Cor. X»). > Et Petrus : > Jam tempus esi, ut incipial judicium a dorno Domini (/ Petr. iv). > Et h;BC esl polestas, qu.im Doininus dedil hoiiii- nibus, scilicet potestas ligandi ct solvendi. Dicit namqiieipsa Verilas : Sicul enim in Yeteri Testainento le- piosi jubebantur oslendere sc sacerdoiibus, ut di- cordis, quae nascitur ex rccordatione prseieritornm " scernerent qui essent mundi vei immundi ; ita et inaloruiii, ut in Evangelio : < Et recordaius csi Pe- lius vei bi Jcsu, quod dixcrat : Priusquam gallus taiiiet, ter nie ncgabis : et egressus furas, flcvit ;iiaaie {Hlatih. xxvi). > Ecce, quoinodo conipunctus csl cordc : iccordans eiiim raali prajteriti, ad laci y- nias rocuriil. llcm nccessaria est oris confcssio, qux duobus niOiiis dicitur, confossio Dei et peccatoruin. Confcs- ftio Doi csl, de qua Doniinus in Evangelio : « Qiii conlilcbilur me coiani hoininibus, conlilebor elego cum coram Palre mco {•Matth. x). » Confessio pcc- £ato:uin esl, de qna ii» psalino David : < Coiilit*^- nunc pro ofTicio suo saccrdos, cum audierit pecca- torum varietates, sciat quis ligandus sit vel quis soIvenJus. Ilem postquam Clirislus Lazaruin susci- lavii, ait discipulis : « Solvile cum {Joan.x\) ; > vo- luit Oomiiius, utquein suscilavcrat, ipsi solverent et sohilumoslenderent. £( ita Dcus diniiltil peccaia pcr ministrum. Cuiii enim Dcus dimittat peccata, ct honio dirnitlat ; alilcr ((amen) Deus, ei aliler liomo. Deus, ex seinelipso; quia pcr semetipsuin, quaniio vult, peccala dimiliil; hoinines, non ex se, sed ex gralia in eis elper eos operanlc. Ei ita ve- ruin cst quod Dcus solus pcccata diiniilil, sicul ,';')*; Dc hoc loco Aposloli el verocjus sensu, vlJc Cclhiiniinuin, iib. i Dc purgalorio, cap. 6. mi CONTftA WALDENSKS. 42G2 ipsc «licil iii propliela : i Ego siiiii, qui ilolco iiiiqiii- A f.APL"P XIV. lales, ol poccal.i populi {ha. xlii), » llem : « Ipse Dc imiroiitioue nKinuum. est, qui facit inirabilia magiia suIus^Pj^i/. cxvxv).» Posl traclalum p vocaiil : Scd, non ex se sicnt Deus. Itera : t Nemo l>onus, quam li.xretici manuiiin iinposilioncin conlra Do- nisi solus Deus (Luc. wiii), » quiaex se bonus;nec ininica piajcepta cl aposlolornm insliluta ageie in- tainon ne;;amus hoiios Ir niiiios cssc. El sicut liomi- virein usurpant. Quomo.lo, et a quibus peisoiiis ncs percata dimiltuni, non e\ se, sed Deus diiiiillit lial, ct quid de eo seiitiant primum cst diccnduin. per minislerium eorum. Sed dicis, aliquem posse servari sine confossione, el objicis illam auctoritatem, qua dicitur : i Qiia- cunquehoia peccaloringemueiit, S3lvusent(£.'fc//. xxxiii). » Ad quod dict nduin est, quia vere invisi- bilis sacerdos, scilcet Deus. euin qui vultconttttri, »ed non potesl, sohit a delicto pccnx' icteiuae per Modus < consolamcnli • lali» est : Ille, qui dioit;ir pr.X'positus. vel episropus, v.l diaconus nominatus esl rector aliovuin lixroticor'im sibi subjeclorum.' Et quando volunt fjcoro < consolamenluin » alicui viro, vol niuliori , illc (|ui < major » et ordinatus di- citur, ablutis manibus, ct omiies siinililer illi qui adesso volunl,lotis manibiis, lilirum Evangolioruni cordis contritionem : sed, quandiu polest, nisi orc in manibus suis tenens, cu;n vel eos, qui ad reci coniileatur, non absolvit. Est namque certum, quod piendum < consolainentiiin » convcniniit, admonot ille, qui liahet cor .conlrilum, vult coiditeri ; sod ut in eo < consolaivicnlo » omncm suam fidem, ct istam bonain volnntaicm poiesl deseiere. Non cnim speni salutis animarum suaruin in Dco el in illo vult homo, dum est in hac vita, quod non possil < consolamcnto » ponant. Ei sic super capita ooruni nolle. Etsi, hac voluntale amissa, nollel confileri, libro posilo, Orationem Dominicaro septics dicunl; ci lunc moreretur, niilluradnbium esl euni damnari ei deindc beati Joannis Evangelium, ab < Iii prin- pro illo peccato quod conlileri noluit : nullum enim cipio » incipientes, usquc ad hunclocum Evaiigelii pe«:catum impunilum : aut enim homo punit, aiit quod dicil, < Gialia cl vcrilas pcr Jesuin Chiistum Deus. .\pparet igiturquod solus Deus dimiltit pec- facta cst (Joan. i), » omnibus audienlibus, dicit. El cala, vivificando inlcrius per graiiam; et quod sa- sic finitur iliud < consolamentum. » ceidos dimittit, non inlos vivilicando, sed a debito A quibus ftersonis lit, dicamus. Scilicet ab illis, futuro xternx pa^n.-e absolvendo, per eam, quam qui inler eos < oidinati » dicuniur. Si ipsi defuc- iiijungil, salisfactioiiem. Quod vero dicis : < Pccca- rint, ab illis qni < consolati» dicunlursupplotur ;ct, tor, quacnnque hora ingemuerit, salvus erit, » de c si viri non adsiiil, mulicrcs tanium infirinisraciunt. eis dictum est, qui, instante periculo raorlis, tempus Quid dc co sentiant, dicamus. In illo eniin gene- salisraclionis habere iion possunt. Ac si dicerel : raliler omncs salvandi fi.lem suam el spem liabenl ; Peccalor, quacunqne hora in hac viia vcre poenilue- cl omnium reinissionein suorum pcccalorum, cl rit, in fulura vila non peribit. Vel, de omnibus emundalioncm suorum delicloniin, absque saiibfa- potest dici : < Qnacunque ho:a iiigemucrit, salvus clioncaliqua, in co se conscqui credunl, si stalim erit; » quia Iumc pecc.Tnlis s;ilus incipit. reortc doficiunl. Et non solum veniain dc vcniali- Scd postqiiam dixinius de liis, qu?u i;i pQcnitciilia bus peccatis, qn;ecommiserunt, scd ct dc crimina- consideiamla sunl, dicendum est, qnid sit poe::iioi:- lihus perpelialis dari in eosilii a Dco creduiil. lU- lia. Pajniicntia enim est, perpetraia niola plaiigore, cuni etiam, quod iiemo magnus vel parvus, vir, sive et plangenda iio:i commiltere. Nam, qui sic acla mulier, nisi illiid < consolamenlum » ah ipsis < con- dcplorat, iit .'ilia lanien commilial, adbuc pcenif Noii quod sil ;iii.jiiisa Doo justus, qui non in:!igeal pocnilnilia, < s^d, qui iioii indigenl, » id est qui .TStiinaiit se non indigoic. tl hoc csi, qiioil adhuc relinoait iire etici dc supcrcilio Pharisxorum. Ipsi sunl cnin, de (|uibus S:itoinon ait : < Lauantur, cum malc feceriiil, et evsuiianl in rebus ptssiniis (Prov. ii). » H;ec, qiia; di.vinius, ad pr.^Bsens negolium de pcenitenlia suQiciant. Crcdunl eliain hoc, quod si ille, qni facil illud < consolamentum, » in aliquo peccalorum, quxipsi < criminalia » vocani, lapsus fuciil : sicut est co- niedcre carnem, aiiiovuin, vol casonni, vol inleili- cerc avcin. vcl aliquod animal, pr.oier lopcntia; vcl cliain illa poccala, qu;K Ecriesia Homaiia < crimi- ii.ilia, > iioniiiiat, veiuli homici.liuin, adultorium, fornioationem, ininiunJiliain, r.irliin), falsuni le- stinionium, perjurium, rapinain, < consolaiiienliim» illius rccipientibus niliil prodosl. Dicunl ciiiineum lalem sic lapsuni, Spirituin saiiclum non habcrc ; el quoil rion liabet crediiht non posse alicui daie. Iiiio oiiindcin cicilimi ilcruni oportere iiliid < coii- solaaicnium » reciporc a!j alio, si salvari dcsi Jcrat, '.ICS KRMKiNi^AUIHN rjfii rl lioc iitiivr.Tg.ilitcr lis,iicc iiikr dibCipulOH COiuiii racliliii rnil, nci|iie mnlicrilius lapsis iia opoitiTC Hcri, iit rlicliiin cst. Itoiri.in.') v(»rr> apo«(()lica Kcclcsia omni.'i isl;i prac- fals <\HX ab liaM-clicis conliciimlur, pcssimos ct rnorlalcs cnorcs cssi; ninltis ai:cloiiiatiLns juiliral, (|uia noi) sunt a talibus pcrsoiiis facta a quibus ficri rtohcnt, ncqiic a Jcsii Clirislo iiislilulum cst iicrjue ril) .'iposiolis, noquc in lcinporc ccriini rtcliin) esl. ilabotnus ct iii Kv.Tiii^oliis quotl Dominns Jesiis Ciiri- slits et Salvator «oslcr, pueris ad 5c ilclalis ct ciiam a.'gris, iinponcbal maiius siiper eos; ct hcnctlicchal cis, cl sanabanlur. Kt lioc oincium noii invcnimus, tit alicui discipuiorutn darct anlc passioncm , qiioiisque a morluis resurrcxl. Scd post rcsiinc- ciioncm potcslalcm baptismi, ct manus imponcndi in.'inilaiiiin fuissc ab eis invenitnr. It<'m apostoli, qiios rudinarc volebant pra»:li(;ilorc8 , preibyCcros, vcl (liatonos sup Item isli non dicla proplictarum, nec traditione* aposlolorum, neo raores virorum apostolicortim, ncr? eliam scripla sanclorum Patrum credere, nec obo- direvolunl. Ipsi bifcielici, omncs boniines, cujuscun- que viUe sint, qui illud < consolaroenluui > ab cis non acccperint, damnalos esse judicant. Ei iii lioc omnes civilales, in quibus nomcn Domini noslri C conlradicunl verbo Domini noslri Jesu Cbiisti, qiii Jcsu Cbristi celebrabatur el Chiistiani lidcics pcrsi- suis discipulis dixil : « Nolile judicare, ei non ju- slebant presbyteros el diaconos, (ad) cadcm divina dicabimini; nolile condemnute, elc. {Luc. vi). » Et sacramenta pcragcnda.cis orditialant. Ycrbi gratia : iJco possunt esse de illis dequibus subjunxit : « lii « Ctim constituissent illis pcr singulas Ecc!csias quo judicto judicaverilis , jitdicabitnini; et in qua presbyloros (Aci. xiv). » Itcm in codem , cum Pau- nensura meiisi fucriiis, rcinctielur vobis {ibid.). i lus vellet ab Asia ire Jerosolymam , transiens pcr El quia juJicant el condcninaiil oiiiues alios qui de Ecclesias, in quibus presbyloros ct episcopos ordi- jUis non siint, condemnatio el judiciurn suum, naverat, vcnil Mileuim, ( t miiiens Epbcsum, voca- Dco volente, erii supcr capiia eorum. Item coiisilia vit majores nalu Ecclcsiap, dixilque eis : i Atlen- dile vobis et universo gregi, in qno vos Spirilus sanclus posuil cpiscopos , regcre Ecclesiam Dci , quam acquisivit sanguine suo (Acl. \\). i El posl- quara Dominus noslcr Jesus Christus apostolos elc- git, et post cjus ascensionem aposloli per universas Ecclesias episcopos et presbyleros, ct cliam diaco- nos, ad peragenda omnia diviaa myslcria constilitc- runl, et eamdem poleslalem et (radilionem qtiam ipsi 3 Cbristo acceperant illis a se ordinalis conce- debant : quisqu's conlra hanc apostoiicam tradilio- nem facil et credit, mtilium eifai etmortcm sibi opc- ratur. Unde apostolus Jacobus ail . < Qui toiam le- gcm scrvaverit , offi^^ndat aulcm in nno, factus csl omniitm reus {Jac. it). > lleni Pauliis : < Modicitiii fcrtncnlum tolain massam corrutnpil (/ Cor. v). » El contra personas h.xrelicorum i.sla suiriciatit. Itcm contra modum < consolamenli i eorum : hxre- lici daiit illud t coiisolamcnlum » tain niagnis quain parvis, viris ac mu!ierib»s, quoJ nunquam ab apo- D bcati apostoli Pauli non altendunt. neque obediunt, qui dicil : « Nolite ante tcmpus judicare, quoadus- quc veniat Dominus, qui et iiluminabit abscondita tencbrarura et manifeslabit consilia cordium (/ Cor. tv). > Et :n alio loco ; < Dominus novit qui suul ejus (// Ti')c. ii). » CAPUT XV, De esu caruium , el alinrnm quarumdam rcrum. Omniom lirerelicorum esl fidos, quod nullus po&l suum < consoiamenlum > receptum, si carnem , vel cascuiTi, vel ova comederii, possitsalvari.nisi poeni- Jrniiam recepepit ab eis, et posi et ab eis reconso- lcutr. Sed conlra tanlum errorero destruendum tosliinoniis Evangcliorum.el eliam apostolorum, ei Epislolarum et Acluum obviare conemur. Habolur n.-^.mque in Evaiigelio, quod Dominusdi' xil disciptilis suis : < In quamcunque domum in- tiaverilis, inanete edcnles et bibeules quae vobis Dppoiienlur (Luc. x). » Nutlam ciborum excepiio- ncm, scilicci carnium , vcl aliarum escantin fccil !2)5 CONTRA ^V ALDENSES. l?u(; eis, sed univcrsalitor d;.\il : OuaTiiiiqtic voMs ap- A jtiili<'PJ, DtMis nuiii illuin assumpsit, Tu qiiiscs, t|iii poneutur, niauJuctte. Ilciu iii Evaii^clio sfcniHluin jutliciis alicnuiii servuiii? l)t)mino suo stai, aut ta- Mauhxum inwnilur quoJ dixit : < .\on quod in- dit. Stabil autein : potcns csl cnim Heiis statiicrii Iral in os,coiiii;uiiiat lioiiiiiicm ; sed qu.v protcdunl ilhini, » elc, usqucad liiioni capit. {Bom. xiv).< Debe- de ore, l:aec suiit quaj oDinquinanl iioininein. Quia mus aulom nos (irmiores, iinbccillilates iiifirmorum de cor>'e procpdnni honiicidia, atlultcri.i, furla, falsa susliiicro,cinon nobis placorc(Ro,n.xv).» Apostolus les:imonia,ctc. (.Varr/i. vv).» Iloni liabemiis in Evan- antciii «n/irmMm /// /ic damnalos. El iloruni dicil Aposto- verunl Pascba. El cum facta esscl hora, discubuit, ei duodecira cuin eo ; el ait illis : Dcsiderio dtsido- ravi hoc Pascha manJucare vobist um antcquam pa- tiar. Dico cniin vobis, quia ex boc non iiianducalx) illud, doncc implcatur iii regiio Dei {Luc. \xii). i El cjelcri evanjjclistCE simiiia verba his scripserunt {Mallh. xwi ; Marc. xiv). Ecce quam nianifcsli^ evangolisla', scripscrunl quod Cbisius conicdil Pa- acba; cl illud Pascba, iinud iiccesse erat occidi, cral agniis paschalis dc qiio praxcpeial Doininus Moysi {Kxod. xii). Et Clu istus comcilit agniini pascbalcni ; cl illc agnus, eralcaro : orj;!) Christus comcdit car- iicra. Quare ergo, baereticc, probibes comedcrc car- nem ? lus ad Colosscnscs : « Nemo vos judiccl in cibo, aul iii potii, etc. {Colois. ii.) Et ilorum Aposiolus ad Titum : < Omnia munda muiitlis ; coinqninalis au- lcin, cl iiirniclibiis niliil mniidum {Tit. i). » Ucm : « IiiquinAiiR siint et corum mons et consrientia {il>i((.).t t Av.dilc me, omnos, cl iiilcUigitc • Nibilcst cxira liomiiiom, inlroicns in oum, quod possit euni coiiiqiiiiiaio ; scd, qu.ne dc hoiiiine proccduiit, illa suiit iiiia' coiiiqiiinaiit bomincni {ilarc. vii). » CAPLT XVI. De resurreclionc morluorum. Poslquam diximns dc cibonim coincslioiic, dica mus dc mortuorum r<>surrcclioiie, naerclici namquc C San tuuni, seJ allorius (/ Cor. \), » llcni Paulns ad Ti:iiotiicum ( Omnis crcalura Doi Dco dicente vobis: Ego sum Dcus Abraban», cl Den» Isaac, cl Dcu5 Jacob. Non esl Dcus morlnornm, scil vivoriim {Matllt. \\\\). » Item in cotleni .Mal- Iha^us : « Et monumenta apcrla siinl, ci iiuilla cor- boiia ; ct nihil rejicieiiduin , qiio 1 cum gialiaru:ii pora sanctorum, qui dormicrant, resurrcxcrunt. Et aclione percipilur. Sanclilicalur enim per vorbuin excunles de monumciilis post rcsurrcclionem ejiis, Dei ol oralioiiem (/ rim, iv).»Et nos sciinus(;l crcdi- vcnorunl in sanclam civilalem , ct apparucriinl iiius *|uod Cliristus, qui csl vcrbiim ctsapiciilia Dci niullis {Mailh. x.vvii). » AiidiSj ba:rctice, coipora Patris, ad nihil aliud venit in miindum , carnc as- sumpla de utero Virginis , nisi ad salutcm aninia- r!i;n. llaec supra scripla non focisset nec (ieri jus- sissel, si esset judicium cl dainn.ilio aiiimaruni (i- delinm. Nec etiain apostoti cl spiriiuali sapicnlia inibuti imitatorcs Christi cffecti facerenl , neiiue scripsissent : neque comcdcrcnt comeslionem car- nis, vel aliorura ciboruin, si scirenl esse dainna- kile peccatum manducantibiis. Iicin Paulus ad Ko- roanos : t Inrirmum aulem iii fide assumile, non in surrcxisse. Ileni ; Dominus in Evangclio secundum Joan- ncin : « Nolitc mirari boc , qnia vemt hora , iii ()iia omncs qui in iiionuincnlis siint , aiidicnl vocem Eilii Dci, cl proccdciit , qui bona cgcrtiiil in icsur rcctionem vilje, qui vero mala egerunt, in ic- surreciionem judicii (Joaw, v), » Ucni iu codeiii : < Cum autem vencrit Filius hominis in majeslale sua , cl omnes aiigcli cum co , iiinc sedcliit siipcr scdem m.ijesfalis su;e, et congio};abiintur antc euin dii.ceplalionibus curaiioniim. Alius enim credit se omncs genles ; el scparabit eos ab inviccm sictt inaiiiiucarc oninia. Qu! autcm inlirmus e.sl, olus paslor ovcs ab hacdis, » elc (.Vm///. xxv.) manduc.ct. Is qui nianducai, non manducanlcm non El non solum resurroctio moviuo>um ovangcliciE. spernat ; ct qui noii ni.in Iloc auteni noii dixil Apostolusdc substaiitia carnis ct sangiiinis, sed, dc opcribus carnis ci sanguinis : quod cxponit Apf>sto[usinscqucntibusdicens : « Ne- quecorruplio incorruptioiiem possidcbit (ibid.). t cnim i|uiiiqtic fialrcs, itt tcslctur i!lis, nc et ipsi vcniant in hx uin litiiic tormcntoruin ILnc. xvi). * llic diveti crat KC|iiiltus in infcrniim , ct (amen ora- liit provivis. Qnid crgo diccndum cst de sanclis. qiii conseciiti siiiit niiscricordi.im, ct, non suam, sed alioium ilcsidcrant salulcm , ct saltili futuro- rym clcctorum c .allanltu? Kt Joanncs in Apoca- lypsi : t Et aliiis angclns vcnit, cl stctit antc allare , liabcns thuribulum aurcum in manu sua ; ct dala sunt ei inccnsa nnilla , ut darct de oralionibiis sanctonim omniiiin supcr altarc aurcnm, quod esl aiilc tbronum. lA asccndit fumus inccnsorum de orationibus sanctorum, dc manu angcli coram Deo. > Apostolus videns Corinthios esse sediictos in hoc -^udis quia saiicti oranl, ct si oranl, pro se, vel errore volens cos de resurrcctione cci lilicare, scri- ^ p:o aliis orant. Pro sc non orant , qula , non ha- psit eis : «Seminalur in corruptionc , surgct in l.cnt ncccsse, ncc cgcnl aiigmenlo aliciijus virtulis. iiicorruptione ; scminatur in ignobililaic , surgel in Krgo pro aliis oraiil. El si pro aliis , crgo pro re- gloria ; seminatur in infirmitate, surgct in virtutc; proliis , vel saTvandis. Sed non pro rcprohis , qnia seiniitalur coipus animale, surget corpus spiritualc. sic ail Joannes in Apocalypsi : < Vidi subtus aliare Si cst coipus aniniale, est et spirituale (ibid.). > animas interfectoiuin proptcr verbum DomiMi d llcni Paulus ad Tliessaloniccn.scs : « Noliinius au- propter testimonium, quod haljebant, et cla- tem vos ignorare, fratrcs, de dormicnlihus, ul inabant vocc magna dicenics : Usquequo, Doniinc, Ron contristemini , sicut ef cwleri , qui spem non sanctus ct verus non jiidicaset vindicas sanguineni habcnt. Si enim credimus quod Jcsus morluiis est, nostrum dc his qni liabitaiit in lcrra ? » (Apoe.M.) ct lesurrcxit , ita et Dous cos , qui dormierant, ad- Ft Dominus in Genesi ad Cain : < Vo.x sanguinis duct t cum co. IIoc cniin vobis diciinus in vcrho f.afris tui Abel clamal aj mc dc terra (Cen. iv). » Doiuini , quia nosqui vivimus, qni residui sunius, Et de Abel Paulus : < Et psr i!lam dernnclus in adventu Domini non prffivcnicmus eos qui dor- a.;huc loquitur (Uebr. xi). » Palciis cst crgo mierunt. Quoniain ipsc Dominus in jussu, et in C 'i"*'*^ "°" iinploiant pro reprobis, de quihus voce angeli, et in luba Dei dcscendct de ccelo; cl cxposlulant vindictam. Ergo orant pio salvandis, inorlui, qui in Ch:isto sunt,iesurgent primi, » etc. vivis vel defunctis : ct si defuncti p:o \ivis, pa- (/ Thess. IV.) Ilem Paulus ad Philippenscs. < Nosira t^""» est , quod multo magis vivi pro defnnctis. autem conversatio in ccelis cst ; unde el Salvaloreni Sed defunclorum tria sunt genera. Sunt quidam exsoectamus Dominum nostrum Jesum Christum , "^Me boni, qni in ipsa dissolutionc conjungunHir qui reformabit corpus humililalis nostrx coiifigu- ^<^o in ciKlestibus, ct sincpoenaeconflictu, gaudiuin ratum corporiclaritalis suip, secundumoperalionem pcrcipiunt SBlcrnum, ut Petrus , Joanncs el alii. viitulis suse (Pliilipp. i). . llem Malthaeus in Evan- El hi precibns non possunt juvari , quia ium egcnl gclio : < Dico aulem vobis, quia multi ab Orientc juvamlne. Qulbus Dominus ait : « Gaudcle quod et Occidentc veiiicnt el recumlient cum Abraham , nomina vestra scripla sunt in ci juvanlur orationibus et bene- p;o Mvi ; , ut )ia»)cl'ir in Evangelio sociinJuni I.ti- liciis, pro quibus Dciis !iO:i vx'SpnU prcoes, quia non taiiv Si':' enim «iivcs ad Al^rahom . Ro-;o to , pi^ctavcnuii a.l nuatcin Undc JoaniiCs in Epislola «eclio. CAPIT XYH. De invocadote snnclorum et precihus pro defunclis. CoHlra qiiorumdam hjcielicorum pcrvcrsam opi- nicn' 111 , qul asscrunt sanctos et corum oialiones vivis adhuc in mundo pro Christo cerlantibus non j>i>des5e, ncc defmictos vivorum beneliciis et ora- ti- nihii.-^ rclcvari, fidem nostram et omnium Ca- t'io!ici.)r ini docloruiu Ecclcsiiae Dei auctoritalibus "lUiiiamus, H.,9 CONTaA WAl,nr.NSES. !2-0 piima : < Hjcc sciibo volis, ul sciaiis, <]uoniain A Gfiiosi : i I ociiliis osl D.ininiis a«l Al:i:i!!am di- \h.iiii haltelis iiHcrnani. Qnia crcdilis in nominc Fil;i Oci. El liaic ( s( li.ltuia qiiaiii habcmus ad cuin, qiua quxcunqiio p.uicrimiis sccuiidura volunlatcm cjus, audil nos. t)l sciiniis qiiia audit nos quidquid petierimus. Scimus quoniim habenuis pciitioiies quas postulanuis ab co. 0*'i scit rratrcin suiiiii pcccare pcccaliipi iion :ul inortcni, pctal ; ctdal.il ci vitani peccaiiti iion ad inortem. Est peccatum ad inortem , non pro illo dico , ul roget quis (I Joan. \). » Itcm, s Diximus pro qiiibus sit oraiidum, et eli.im nu- ctoritatc Joannis probavimus. llcm , quod vivorntn cciis : Pcr nicinetipsulii jiii.ivi, dicil Domiuus ; qiiia fiiMbii icm lianc. > ctc. {Ccii. xmi.) Ucin Mo)ses yt\ populum Isracl : i Domiiiiini Dcum tuuni time; el pcr iioinen illius jurabis [Dcut. vi). i EccC audis, bKreticc , proplulam Moyscii attcstnntcm, <;u(»l Doiis tcslaHir in Evaiigclio dicciis : i Nolite j;irarc, i!C.;iic pcr cailum , ncque pcr tcrrain (MuUh. v). » Jiirarc por crcaluras prohibcbat Dominus, qni pcr scnu tipsinn juravii ad Noe , cl ad Abraham. Undc Moyscs dicit : i In iiomine Dci tul jurabis {Deul. x). » Itom : I Rcddes Domno juramcnls tua (Matih. \). » El Dominus : i Non pcrjurabie in iioniiiie meo {Lcvit. xix). » El Moyses buic Uiclo concordat diccns : i Non perjnrabis in iiotnine Uo- oratio prorueril dcfunctis, in Actibus apostolorum " mini Dci vivi. » Itcm Abraham ad scrvum sauin (paiet.) I Ejectis auicin omnibus foras , Petrus po- nens genua sua oravil : et convcrsus ad corpus dixil : Tabitha, sur;^e. At illa apcruit oeulos suos, ct viso Petro, rcscdii. Dans autcm illi inanuin, crexii cam. Et cum vocassct sancios, etviduas, .-issignavit caiu vivam {Act. ix). > Itein Maitha ad iosuro : I Doniine si fuisses liic , frater meus non fiiis&et mortuus (Joati. n). > liem in libro Macha- |!:eorura : < Al vero fortissimus Judas, facta colla- lionc, duodecim millia drachmas argenti misit Jc- rosolyroam , olTcrri pro pcccatis mortuorum sacri- iioium , bene el rcligiose de reburrectione cogitans. Nisi enim eos qui ceciderani , resurrecturos spcra- < Jura mihi pcr Deum cadi. » Ecfc pcr CiTatorcm, et non pcr cicaluram voluit Ab:'uLam juran, lui Dominus per scmelipsum jmaveral; cognovil, pcr psum dcbcre jurari. Dequo juronv^nto Zachurias : I Jusjurandum , quod juravii ad Abraliam paircii) noslrum, daturum .se noLis {Luc. i). > Ct UaLncuc : < Siisciians suscitabis arcum tuuiu : juiamciUa tri- bubus , qux locutus es {Habac. iii). » Et David ia Psalmo : < Scrael juravi in sancto meo :ii David. mentiar, scmen ejus in xlcrnuin mancbit {Pial, Lxxxvin). > Item David : < Qui jurat proxiino siio, et non dccipit, » elc. (Psa/. liv.) Item Pavid : < Juravii Dominus, ct non pounitcbit cum {Pial. rct , supcrfluum videretur et vaiiura orarc pro mor- cix). » Non tanlum juravil, scd ctiam jurasse iion tuis, et quia considerabal quod hi qui cum pictalc paMiiluit. In quo probalur, illiid juramcntmn iion dorraiiioiiera acccperaiit, optiiuam habcbanl repo- essc lualum. In comnicndalione ci.iin ojicris, dcsi- sitam gratiam. Sancla crgo cl saiubris cst cogilalio gnatur ccrt.im opus facioris. pro dcfuiictis exorarc , ut a pcccatis solvaiitur (// Ucm in libro Ecclesiastici : « Idco jurejurani!o Mach. xu). > Et cum apud vcieres essci consuc- focit illum Dominus cresccre in plobcm suaiii {Kc- ludo, et rectum viderctur, orare pro morluis , quia slalim non polerant salvari,, scd sub exspectalione ad iiifernuna descendcbant. Quid diccmus de his ^ui siatim possunt salvaii? Iteiu sunt qui dicunl nemincm posso salvari , qui nun poeniteat, nisi in ariiculo mortis, ncc pro eo esse orandum. Sed audiant quid dicat Dominus btroni , ad uliimum pocnitcnti, et saiisfaccre noii valenti . < liodie mecum eris in parndiso ILuc. cle. xLiv). > Itom palct ad Corinlhios. < Ego aulcn» toslcni Doum invoco in aniniam mcain (// Cor. i}.,> Itcm : < Tcstilicor coram Dco (// Tun. iv). > Itom Pauius : < Non segnes ciriiiamini, vi ruin iinitaioics eonim qui fide el palicntia haercdiiabani pronii>sio- ncs. Abrahx namque proniiltcns Deus , quoiiiani ncmiiicm haluit per qucm juiarct iiiajoicm, juravl pcr scmetipsum, dicens : Nisi bcncdceus b rKdi^ani lc , ct multiplicans muUiplicabo le. Lt bic loiigani- xxin) » : llem ; < Quacunque hora pcccalor inge- D mitcr ferens, ajcptus esl repromissioncni. Iii quj inuerit, salvus eril {Ezech. xxxiii). » Sed dicis fa- cere te posso salvari peccatorcm sine poeniteiitia ct salisfactionc. In quo noialur, quia divinae potciilix dctrahere conaris, cuni Doiiiinus dicat iii prophcta : « Egosum, qui deleo iniquilatcs ct pcccala populi {Isa. xLiii). » Scd peccatum liujus peccaioris, quom le salvarc aCQrmas, nou dclel Deus, cum noii jioc!- niteat. Cave ergo ne dc cjetero aliquid tam dctesia- bile prsesuinas diccrc. CAPUT XYlll. De juramcuto. De jurnmeiito aganvus, cl Iicm Pctriis in Actibus apostolorum do Da- vid : I Propbola igitiir ouiii csset, et sciicl qiiia jurojuraiido jiirasscl ili; Dcus, de fructu luiiibi «jii» sci'cre srpcr scdom cjus providcns, iocutus cbl d*> rcsurreclionc Christi {Ail. ii). > Scd objicis, bcerolico , illnd qiiod Doiniiiu; iii r.v.Tii;j;'>lio ail : < Nolito juiaro oiuiiiii.t • i cqiio pcr ou,!iiiii. iioqiic pcr 'oriaiii {Miiiil! v;. i llii puiinbol jiiiaic pcr crcalmas, ijiii;t iioii tsl iid.lu.«iida In l--- IB?! KRMF.N(;\l'hUS CONTKA \VALDI:NSKS. liahcal s gniricarc. OslciKliteniin di>iiiaiii csscntiani, sicut aii Uoniiiuis ad Moyocii : t Ego suni, (|iii suni (Exod. iii). > Ilciii Doiniiius aJ Moyscii . i Si guT,- sicriiil noiiicn mcuiii , dices ait cos . qiii est , inisil inc ad vos {ibid.}. > Ueo) in Apocalypsi , « L<;o suni alpli:'. cl omc^ai [Apoc. i). > Ecce, lioc vcrbuni « csl > divinam osteiidit essenliam, qusR propriecsl; cl a (jua quidquid est, habct suuni esse. Kt , qui dicit, < est, > Deum inducit in testiinoniuin. Kl, si falsus est, qiii dicil, profcrcndo < cst, > in vanutn assuniit esl ita. Quia, nmnis iioiiio csl fialcr tuus, ct pro- xiiiiiis tiiiis. Qui proximus, si bit iiici< d.ilu.s libi, (juaiituin poleris, del>cs revocarc eurn ab incrcduli- tatc , udhibcndo (idcin. Qiiod ni feceris, tion \i!t ciiiii salvari, nec iniples mandaliim divinum. Itcin dc juramento Joannes iii Apucalypsi : < Kl angclus, qui lcn(.'bat pcdcm dexlruin sujKrr niarc; sinistruin aiilcni siipcr tcrram, lcvavit rnanuin suani ad c(x:lum, ct juravil per Vivenlem in saecula sx-cu- lorum, qui cicavil crplutn et oinnia qux in ilio sunf, ct tcriaii! ct ca qua: iii ca sunt, el mare clqua: iii illo suiit {Apoc. X). ^ Lccc audis idoncum tcslciii angclum, qiii jiiravit, et tcslatus e»t, quia Dcusoni- nia crcavit, cui diclo , haprclice, contradicis? Cre- iiomen Domini Dci; quod Doniinus prohihct diccns : ^ dis angclum jicccassc? Absit ! Non enim pcccare I Non assumes nomen Domini Dci lui in vanurn {txod. v.x) } Sed, cum Dominus dixcril: « Sernio vcster sit, est, est, non, non, » docct, ul, quoruin concordat vila, eorum concordenl cl verba. llcm objicis * Sed si aliquid ainpliiiscsl, a malo est {Maltli.y). > Nola, hoc dictum csl, < a malo est; > non dixit, nialur.i csl, scd a malo esi, id cst ab Incredulitate. Sed , hajicticc , aiidi ; proximum tuum dcbes dihgere, sicut tc ipsum, Doniinodicciilc : |tossuiil aiigcli Dei, (juia connrinati sunt, el aslri- cti suinino bono. Isla lihi sufGciant, hserclice, dc ju- raniento quia omnia qua: occurruul, -inumerarc {>cr longuin habcrctur CAPUT XIX. De occisioiu hominii. Explanatis ad evidenliara supra dictorum , qiix sulliccre dcbeiil capilulis, dc occisione aganius. El i Diliges proximum tuum sicut lcipsum. » Ilcm Jo- qualiter Deus non occidere. {Reliqun in Si. .S. co- annes " « Qui non diligil fralrcm siuim, quein vidct, dice membraneo desideranlur, lusi [orle auclori ip$i Dmm , quem non vidcl, quomoilo potcst diligcrc ? mors leiam prtesciderit inckoatam, et ali(fuo usque {iJoan. iv). » Sed tu solummododicis fraircs tuos, detextam.) ANNO DOMIM aCXCII ADAM S. VIGTORIS CANONICUS REGULARIS (Vjde Pairotogics tom. CXCVI, post Opera Richardi Viclorini) 4NN0 DOMIISI MCXCi CLEMENS III PAPA NOTITIA (Mahsi, Concil., (om. XXII, pag. 513) Clcinons , liujiis nominis lertius , patria Ronianiis, qui Paiilinus antr3 iioininultalur , c.i caniinale Pixnostino anno Doinini millcsinio cenlcsiino otliiagfsiino octavo, sub Krideiiro iinpcralorc, oclavo liius Januarii ponlirt-x factns cst. Qui staiini uxliclxim a pixJccessure cxpeciilioncm nd Tcrram Saiiclain proinovcic, cani(]u<^ ail cfrecUim dnccre laLoravit, cl iiululgcnliain confuniavil, sialucns quod qiiicunque ca dc cansa sa< rain cruccni susccperit, de omniluis pcccalis, de *]:iil)us poeniliMis conlcssus fuciil, aucto- niaic Dci et saiutoi um aposloloruin Peti i cl Paiiii cssci libcr ct absoliilus. — ll^^c Rogcrus reccnsens ciiam pro Tcna Saiicla iccnpcranda ccrlani roinmlani piccum ab eodcm pontilice per singnlos dies itr.escriplam. Cum scnatu Roinano condilionibiis saiis iniquis concordia inila, Uomani icdiit. Indo inissis legaiiuiiilius ad r.'s<'s Franci.e el .\ngli;p belio dissi.lcnlcs, cogilalionem oinnein ad retupcrandain Terrain Saiuiain converlil, ciim prsserlim Saladinus onmciu .'\i)lio( hi;c. priiicipalum occupassct. Imperalor cl Clirisiiaiii principcs, cjns piis conaiibns asscnlientcs, aiiiia arripueniiil, ac ipsuin iinpcrauncm magno cxcititu pr;Pcuiiicin, Kraiiciae al<|uc Ani^liue iei;cs , •iur^undia; diix, cuin Ventlis Pisaiii, aliique quain- plunmi subsccuti fucruiit. Eo teinporc Guillclniiis Si' iluc icx absnue libciis niorte subialus cst. Scd Taiicrcdus, cjusilcin (liiillclini consaiiguineus, vimlicaiis sibi rcgnuiu. bclluin civile coiiflavi!. Ad qucni pcilciidiiin nciiricns rcx ob Conslaniiam uxoicm mi;iiu liaMcJcm rcgni jiroxiiniorcm in tlaliam cxcr- ciium inisit. Cuni(|uc pluriina dainna rcbeilibiis iiitulissi;t, re adliuc inlecla rcversus cst in Gerinaniain. Poiiiifcx Tjucrcdo favens, ei inveslituram rcgni detlit. rSLLimictiNSis. Exindc ad rcformaiioncin cccJesiaslicam cmivcisus, snonaslerium Sancti Lanrcnlii cxtra moenia aedi- ficavit , palaliuni L.iteranense reparavil. lli» paiilo posl coiifectis, quarto Idus Aprilis obiit, ci sepullus rst Uoin.c in ecclcsia Lalcrancnsi, anno Dumiiii millcsimo ccnte.siuio nonagesimo pritno, cum Ecclesiain liibus aiinis, iribus iiiensibus, eliiuainor dicbus jjubcrnasscl. Iliijus eiiam lcmpoiibus Frideiicus iinpe- ralor post immcnsos snpcraios laborcs in Terr;e Sanclai cxpodiliituc, post viciura in prtclio Soldanum lconii, peragrans parics iidcriorcs Armenia', in (.alcpli (luuiine, lapido cursu undai uin cjiis absorplus iiitciiil ; cl succossil ejiis lilius llenr^ciis januliu anle li.jec iciii|i<) a in rcgeni Ccrmanije assuniptus. NOTITIA DIPLOMATICA. (Pbilippus J.\ff£, llegesta pontif. Bom., p. 869.) Primis Clcmeniis III epistolis diplomatibusque brevioiibus fa d. 5 Jan. ad 26 Jan. Ii88) addita in- diclio est ; sed jam dic 10 Febr. 1188 incoeptruia soli pontiticalus anni apponi , id quod anlca noa usitaium fuerat. In cjns bullis legilur senlcolia linec : Doce me , Domi.ne, facere voluntatem tuam, Subsci ipscruiil . Ep. Albancnsis Albinus . . a 12 Jun. I Osticnsis ct Vellctrcnsis. ..... . Tbeobaldus. . . a 23 Dcc. Oclavianus ... a 12 Jun. > Portucnsis ct S. Ruflnx. ....... Robo a It» Juii. Klr il.ii, Scpt. Tit. S. Clemeniis cardinalis ei Tuscancn • sis epistopus. Joannos a li Jin. Pr. card.lit. S, Anastasia; Bobo a 28 Marl. > I > Xll Aposlolorum Pandulfus. . . . a ti Mai > > > S. Cccilisp Pelrus a 2 Jnn. > > > S Clementis . . Pclrus a IG Mars. I ) i S. MarijB trans Tiberiin til. Calixti 1 al.orans. ... a 25 Dec. 1187 ad 2o Juii. 118!) > > > S. Crucis in Jerusalcm. . . . Abinus . . . a 2:1 Febr. 1188 ad 20 Apr. IIS!» > > > S. Laurcntii in Dainaso . . Pctm^ a 28 Ott. 1188 ail 9,1 Jun. \\'J'J > > > SS. Joannis cl Pauli til. Pa- . 1189 ad 21 Jun. 1190 1187 ad 28 Oct. 1188 4189 ad 21 Jun. 1190 11 89 ad 26 Jun. 1189 1189 1189 ad 21 Jun. 1190 1188 ad 20 Apr. 1189 1188 ad 12 Jun. 11. S9 1188 ad 21 Jun. im 1188 ad 28 Ocl. 1188 TiTr. tLEML.NTlj i:i [»AI'/E ♦•27»; I > > » I I Diac » » I > I > * > > card. > > > S. S. s. s. s. s. s. s. mailiii M:iiT.lli M:ii('j iNlii aJ Viiiciila tir. Lu- «loxi.r ['clriifi a Mrlior .'I ^(trlarduft. . . . J. Ji»:iiiiii'!> a I' i:ur ilis Itadiilfiis ruiiciitiatin; til. Sub:iiii.a:. . . Pasioris. Joidaiius . . . . a Alcxiiis a .loaiiiKt.s Firlix. . n Ailrinni Ocianliis . . . . .'i Aiijifli {{olm »1. Graliaiius. i7, 1t 0 i(i Ui iJ8 A 47 17 23 S. S. S. s. s. s. s. ss. s. «) -23 G 23 6 (losiiue cl Djiniaiii. . . Eiislacliii jiixla leiiipluiii . Aj,'ri|i|i.f Joaiincs Fcli\. . a Gcor{;ii ail Vcliini Auiciiiii. Uailuiriis . . . . a Alariu: iii A(|iiiro Grc^oriiis. . . . a Maiix- iii Cosiiicdii) .... laciiitl.us. . . . a Maria: iii Poilicn Grcgoriiis. . . . a .Muri;i: iii Via Lala .... Sollrcdus. . . . a li Msiri:c Nova- BoniarJui» . . . a (5 Nicolai iii Cancrc T»l- liano Pctrus a Sergii ct Oacciii Ociavianiis . . . a S. 'Ibeuiiori Joaiuics a E>.il:u Iniiia: sutii p. m. Moy.sis Lalcrancnsis canonici viccm agoulis canccllarii a 23 D(»c. Moysis S. R. E. subdiaconi vicem agcnlis conccllarii a 16 Mart (Jit. Ki.br. Mai. M.iil. Mail. Mart. Jiiii. M.irl. Mait. Dcc. Mai. Dcc. Mai. Dec. M:.i. Febr. Mai. 1187 1IH8 11«« H8s 1188 n»8 1i8H Jd 21 a'l a!i8 119U im 1188 IIUO 1189 1HMJ li8*J Jun. 1100 23 Dcc. 23 Dec. 16 Marl. 11, S8 ad 12 1187 ad 17 1188 ad 21 1187 ad 21 1188 a>l 21 1188 ad 21 1188 ad 21 1187 ad 17 1188 ad 20 1188 ad i 1187 ad 2 1188 ad 1 Mart. Sepl. Sopi, Mail. Juii. Jiiii. Jiin. Jun. Juu. Mart. Apr. Jun. 1188. irjo. 1180 1188 115J0 1190 1100 1190 1190 1188 118J IIUO CLEMENTIS 111 PONTIFICIS ROMANl EPISTOLiE ET PRIVILEGIA. Dc libris aJhibilis vide inJicem lomo Pa(rologis(:\c.;iiast<;rium Saiicli Diccntii , cremum S.ijjoM ; ii. opiscopalu Bononicnsi inonaslcrium Sau- 1277 EIMSTOL.-E LT MUVILtGIA. — AN. tl88. 1278 fli Archaiigi-li, juxla cnsltuia Drilli, Sancli Felicis; A episcopo consecralionum el ordiiiniionum sacra- in cpiscopalu Floreniino moDasleiiuni Sancii PfUi nienla suscipore. de Luco, Sanrti Salvotoris, juxla civilaiem ; iu rpiscopalu Fesulaiio monasteriuni SancLe Marijc iii Poplena et ccilesiain Sancl;c Murj^arilx*; in episco- patu Vultorrano monaslerinm Sancli Petri iii Fon- tiano, Sanctx Mari;e in Pol.ciano, Saiicli Pctri in Ccrreto, Sancli Justi prope civilateni. lii episcopalu Pisano moiiasteriuin Sanclx Marix de Morroiia, iDOiiasterium Sancti Slcphani in Cintoria, Saiicii Savini in Moiilione; in ipsa civilalc monastorium Saiicli Uichaelis, Sancli Fridiani, Sancli Zciioiiis. lu episcopalu Lucano monasteriuin Saiicii Salva- loris iii Caiitiniano, Sancli Pctri in Putliodlis. Ilcm iii Sardinia in episcopatn Tiirrilanu niuiiaslerium Ad Ikvc moiiastorium de Urano vobis ct convenltii veslro, salvo jurc RavcniKili^ occlosi c, aiictuntate aposlulica , ad exeniplar jam dicti pra^deccssorii nosiri Alexandri coiifirmannis. Dcccrnimus eigo, ut iiulii oniuino liomii.um li> ccat, elc. Si qua igiiur, clr. Cunctis, ctc. Aineii, ariicii, amon. Ego Clemens calholicje E;;cUsix' opiscopus. Egu Thcobaldus OMicnsis it Vcllctrcnsis epi- scopus. Ego Lahoraiis presb. card. Sanclx* Marix trant Tibcrim tit. Calixti. Ego Molior presb. card. San« torum Joannis et Sanclai Trinilatis de Saccaria, ecclesiam Saiict:c D Paiili til. Pammacliii. Eugciiix in Saniaiiar, ccclc^iam Sancti Mioliaolis el Sancli Lauieutii iii Vanaii, ecclesiain Sanct^c .Mari^e el Sjiicii Joannis in Allasar, ccclesiam Sar.ct.c .Ma- rix in Coatra, ccclesiam Saiioii Joannis et Saiicti Simeonis iii Salvcner, ccclc^iam Sancti Nicolai de Tnilla, ecclesiain Saiicti Pelri iii S;.'ano, ecclcsiaiu Sancli Pauli iii Cuiitrugnano, ecclesiam Sancli Pe- Ego Uiucyiilhiib Saiictx Marix i:i Cosmediii diar. card. Ego Graiianus Sanctoruni Cosmx ct Damiaiii diac. carJ. Ego Octavianus Saiicloi nm Scrgii ct Oacchi diac. card. Ego Pctrus Sancti Nicolai iii Carccrc Tulliaiio Iri iii Olim. Iteni iii Fuscia, iu cpiscupalu Clusino diao. c.ird. creinum Vivi in M(mlo-.\mialo cum omiiibus supra- Ego Uadulplius Saiicli Ceorgii ad Vclum Aureum dictoruiu locoruiii perliiientiis. Villam pr;cieioa de diac. card. * Majona, qiiara emisiis ab Ilcni ico praposito et reli- quis caiioiiicis, ciim omiiibus pcriii.ciiliis suis ; vil- lain de .Monciunc, quam cmislis al> abbale Sanclae Florae, qucmadmodum in vestris carlulis contiiie- lur, el vobis a praedccessore nostio bonx meaiori* C papa Anaslasio, inedianle jiistitia, adjiidicata cst, et scripli stii seiilv.ntia coiifiriiiala. Omnia igitur snpraiiiota m;ti:aslc!ia cum omni- bus ad ipsa periincniilius, ad instar prxdicti aiilc- ccsboris nostii Aloxaiidi i, staiuimus ei aposioliae sedis aucloritate sancinius, lanquam corpiis uiiiim •ub uno capite, id cst sub priore Cainaldulensis eremi lemporibus perpoluis permanere, ct in iliius disciplinae obscrvalione pcrsistere, sub cu, inquam, prioie, qui ab ipsius coiigregationis abbalihus sive prioribus, et ab creniilis regUiariler elcctus, prai- stanle Doniino, fuerit. Porro congregalioiicm ipsam, ila sub aposlolicx sedis luteia perpettio conroven- dain dccernimus, ut nulli episooporum facnllas sil D aliquod ex !iis iiionastcrium, absqiic prioris conni- ventia vel apo:>l(>Iiae scdis liceniia excommunicarc, vel a divinis ofllciis intcrdicerc. Daiuiii Pisis, pcrmanum Muysis Laloiancnsisca- iionici, X Kalcndas Jaiiir.irii, iiiJiotiuiic vi, Incariia- tionis Domiiiic^ aniio 1187, iioiitilicatiis vero do- iMini Cleiuentis papa^ 111 aiinu priiiio. .\NNO II 88. II. Uonaslerio lieqice-vaUis ccrle!>iaii de Uengis valle ei de Jovillare asierit. (Pisis, Jan. 5.) [HfGO, Ord. Prccm. Auml , II, Pr., p. Ii5.) CLtME.NS cpiscopns, scivus seivorum Dei, etc, dilectis filiis Galtkro abbati ct convcniui Rogia*- vallis, saliilcm et aiioslolicam bcncs."iil , abbas cl fratios Ilibcram habcalis, auctorilale apostolica facullatem. dc Rongis-valio, quia fratrcs, qiii ab ccclosi.a Prx- InJulgcnius etiam ot in convciitus vcstri praelalis niunstiata missi fuorui.t, priino veiiorant ad locum inbtituendis et amovondis, sicut hactenus dicilur suiim ; qiiamvis ibidcm, pro co <|iiod locus ipse ab anlccessoribus nustris obtcnlun), liccat cl vobis niiiiis arclus exislorct, nou icin.insorunt, sed ad sine conlradioliune qualihcl obscrvarc. Fratribus veslrum se locuin cxin.lc liaiisliilcrunl, se CQ'Po- ■""""•" ■""'"""■ "■" ■■"■■•""• MTJ <:li;\ilntis iii vma: 1280 iiioiisli:Ui ecclcsi;e Jebcru laiiluiiiiiioiiu dc jurc A congn;g:ilioni cl illiLala pcriiiai.caiil : lii quibus siilicsse ; (|Ua prafra(um monasteriuni situm cst cuin umnibus suis pertincntiis. Casiriiin de Magnaie cum ecclesia ct suis pertinentiis ; w.cle- siain de Fosi cum tota villa cl suis perti'ientiis. Ilospitale dc SprutiKola cuin ecclesia et suis pcrti- ncntiis; liospilalc dc Favenlia cum suis perlinen- tiis ; monasteriuni Sancti Sulvii ; monasierium Saiict:u Ti ihiialis dc Florenlia ; mon.islerium Stru- iiieiisc ; monastcriuni dc Osella cl Saiicti J:icobi de Caslello ; monasteriuni dc Passiiiiano et S:iii( li Micliadis i!;(is iiirestarc. Iiiterdiciiniis quuque lU nuUi c[)iscoitoriiin fas sit in vos excon.iniinica- esl, et in cisdein scriplis plcnius Ciinlinelur, aucto- r.lalc duximiis apostolica loborandum. Nuili crgo omiiino Iiomiiium liccai Iiaiic paginam nostr* conslitntionis infirniare, vel ei ausu teme- raiio contraire. Si qiiis anteiu boc atleiilare piae suinpscrit, iiidignaiionem omnipoientis Dei , et bcatoruin Pctri et Pauli apostolorum ojus se nove- ril incurAurum. Dalum Pisis, Noais Januarii, indictione vi. III. Mouasterii yullumbrosani proteclioHem suscipit ei possessiones juracne cunfirma!. (Pisis, Jan. 6.) fLAMi, Eccl. Flor. Monum., I, 5.^2.] Clkmens ppiscoptis, seiviis servorum Oci. dile- (tis liliis Feiitio Vallumbrosano abbali, ejusqne rr;iirilju.; tam pncscniiijus quam fuluris regularein vitam professis iii perpchium. Monel nos aj>ost(.licae scdis, cui licel immcrili pr.Ts:dcni(is,auclorita.«, pro slatu onuiium ecclesia- runi proviila circumspoclione satagerc, ;^t ne ina- lignoruni lapiiiis vel molostiis exponaiitur apostoli- eum ijisis palrociuium exliiberc. Eaproplor, dilccli in Oomino filii, veslris juslis pnslulationibus cle- iiiciiler aiuiuiniu.>, et prsefalum Valluwibrosamiiii monaslciium, in qiio divino oslis obsequio inanci- pati, cum omnibus monaslcriis sibi subj(>.clis sub D. Petri el noslra prolcclione suscipimus, et piac- lionis vci inlerilicti scntcntiam promuigarc, ul, qni in speciales csiis filios aposloiic?e sedis assunipii, iiuliius alteriii.s judiciuin temere subcatis. Sanci- iiius insuper, ul decirnas fructiiuai veslioruni, quos cbilibol propriis suniptibus laboiibu.sque colligilis, sive lie iiutriineniis aiiimalium vestrorum, iiullus a voljis cxigere vel extorqucre prsesiimat. Liceal cliam vobis clcricos et laicos, libcros ct seiilis soripli privilegio coinmunimus. Stalucntes 0 absoliitosad conversionem, absque ciijuslibet iiitcr- til omnis imniunitas et omnis libertas, quce a pr;e- decessoribus iiostris fclicis momoria; Victore, Gre- goiio VII, Lrbano, Pascliale, Innoo.eiiiio et Adriaiio ati[ue Urijaiio Romanis ponlificibiis jam diclo mo- nasterio concessa esl, futuris jicrpetuis tcmporibus firma vobis veslrisquc successoribus ac Vallum- brosanae congregationi illibalaque permaneant. Adjicimus etiam. ut quasounque Dosscssiones, quoecunque bona jam dictum inonasierium, omnis- quc Vallumbrosana congrcgatio juste et canonioe possidet, aut in fulurum concessione pontidcum, vcl principum, oblatione fidelium, sou aliis juslis iiioilis, prxstante Domino, potcrit adipisci, (irnia vobis voslrisque successoribus ac Vallunibrosaiiic diclione, suscipere, et Cliristianae tradcre eepiiUinae cos, qui se apud vos devovcrint sepelirc, el lani ipsorum quam csicrorum lidelium oblaliones, sine piaejudicio aliarum ecclosiarum reeipcre. Pia;seii- tis eliain dccretiauctorilate sancimus ut, si quando, urgeiiie necessilale, comniune vel specialc inler- di< tiim ab episcopo di(ecesano proccsscrit, clausis jaiiuis, iion pulsaiis lintiniiabulis, et exclusis ex- commiinicatis et intcrdictis, siippressa vocc, vestri.s- qiie lanliim fialribiis, divina in vestris monasteriis licc;»l ollicia celehrarc. Piiclcroa secundum commuiiem insiitiitioiicin omniiim abbalum ordinis vcstri in gencrali capi- iii!i> r.iiij;iojalionis faolani, libi, lili abbas, dc (|U«- i 1^81 EPISTOI.4: ET PKlVII.Kr.lA. iilM>t monasieiio coiigregalioiiis rr:ilrcs ail princi- A pale monaslcriiiin, proul viJeris aniin.r saliiti cxpc- dire, sine alicujus contradiciiune Iransrerre, el quo- niain a|»ostolioa seJos nulli (tebet (Jclin(|ueiuli prae- Slare niateriain vel favorem, adjicientes staluiinus, ut abbates sive rratrcs vestrx congregalionis, qui, uccasionc piotecticnis aposiolica: seiiis, niiiius rc- piilariter, qirani ordo nionasticus vel coiisueludo Vallunibros;iiia' congregalionis exigal, vivcrc c«- piant, Vailumbrosanus abbas canonicc illos corri- gendi liberain liabcat racnltatem, ct nt iiullis fratri- bus ejusdem congregaltonis liceai constitiiere sibi abbatein, siiie consensu ejus, sicut a tempore bonx meniorix Juannis primi abbaiis cjusdeni congrega- lionis noscitur observaluin. Dcccrniinus ergo, ul nnlli omninoliominum liceat prjeratuin inonastcrium temcre pcrturbare, aulcjus possessiones auferre, vel ablalas relinere, niinuerc, scu quibuslibet vezationibus fuligare, seJ omnia iiitegra conserventur corum, pro quorum guberna- tione ac susientaiione concessa sunt, usibns omni- inodis profulura, saha sedis aposloliae auctovitate. Si qiia igilur in fiiturum ecciesiaslica ScTecniarisve persoiia, bancnoslrx constitutionis pagiiiaiu sciens, conira eam te.ixro venirc praesumpseril, sccundo terliove cominoi;ita, nisi reatnm snum digna satis- faciione corr.'xeril, potcslatis bonorisqne sui carcal dignilat.-, reainqin; sc divino judieio existcre dc perpetiata iiiiqiiiute cognoscat, et a sacralissimo corpore et sangnine Dei et Doinini f^cdemploris q nostii Jesu Clirist: aliena (ial, atque iii exticnio examlne districLc ultioni subjaceal. Cunclis antem eidein loco sua jura seivaniibus sit pai Domini nostii Jesu Clirisli, quatenus et liic fruelum bona: actionis percipiant , el apud districtuni Judicein prxinia xternx pacis inveniant. Amen, amcn, ainen. EgoClcmens catliolicx Ecclesix episcopus. Ego Tlicobaldus Ostiensis ot VelJclrensis episco- pus. Ego Lalwrans presb. card. S. Mariic nans Tibe- rim tii. Calixli. Ego Melior pre&b. card. SS. Joajinis el Pauli lii. Pammacliii. Ego Jacobus diaconus cardinalis S. Mari;c in D Cosmedin. Ego Graiianus SS. Cosmx et Datniani diacoiius tard. Ego Octavianus SS. Sergii ei Bacchi diaconus card. Ego Pelrus S. Nicolai in Carcere TuUiano diac. card. Ego Kadulplins S. Ccoigii ad Velum Aurenm diac. card. Datiim Pisis, pcr niaiius Moysis Latcranensis ea- nonici ot S. R. E. vice-cancellarii, viii Idus Jannar., indiclinnc VI, liif.irisalionis Domiiiice ;'nno 1188, IMiniificalus vcro domiiii Clcmenlis pap.e III ar;iio piimo. AN. II8S. HS2 IV. Mouatlcni S. fliihiielis Oilicarietitii prolccltone iii tuicipil, pottessioitcsque coHftrmal. (Pisi.s Jan. W) [MiTTvniLi.i, Annal. Camaldul., IV. App. p. 171.] Ctr.MK.Ns episcopns, scrvns scrvorum Dei, diloclis filiis IIi:(.OM abbati S. Michaelis de Orticaria, cjns- qno fralril.ns, tam pr?escntilius qnain fulurij, regii- iarcin vitam professis in perpeliinm. Heligiosis desidcriis digiiiim est nos facilem pra:- bcre consensum, nl lidelis devotio cffecium celerem sorliatur, cl ut tanto libcrins sacitf: rcligioiiis ob- servanlix ct aliis operibus bonis insislal, qnanlu apostolica scdescscnseritin pio proposito benii^niiis confuveri. Eaproplcr, dilerli in Doinino lilii, veslris jnstis poslnlationibus fleinenier aniMiinins, et pi;v- ratum monaslerium S. Micliaclis do O.tiearia, in qno divino eslis obseqnio niancipati, sub beati Pe- Iji et ncslta protcctione snscipiinus, ei pru'seiitis scripti privilcgio coinmunimus, iinpiimis siquidcm slalucntcs, ut oi'(jomonasticus, qui sccundum Deura el beali Itcncdicti Regulain atquc instituliuncm fra- tiuin Pulsanensium iii codcm monasterio nascitur insiitutus, perpctuis ibidcin temporibus inviolabili- ter obscrvetur. Pra.'tcrea quascunque posscssiones, quu;cunquc bona idcm monasterium in proesenlia- rnm jiisie cl canonice possidet, etc. In qnibus Ii:ec propiiis duxiinns cxpiimenda vcabulis : Locumi ipsuin, in qno pra^faia ccclesia sila est, cnin omiii- bns pertincntiis su.s; eoclesiam S. Jacobi de PaJio in Pisano cpiscopat» ; ccdcsiam S. Crucis dc Corvo in Lunensi cpiscopalii, cnni omnibus ad ipsam per» liiicntibiis. Liccal qnoquc vobis clcricos vel laicos e sxculo fiigienics libcros ct absoUiios ad convcr- sioneni recipere, cl eos absque contradiclimic ali- qua rctincrc. Scpulturam pixlcrea ipsius moii.i- sterii liboram csse slatuimus, ctc. Dccerniiniis cr- go, etc. Kjro Cloincns catholic3P. Ecclesix episcnpiis. E^o Laborans prcsb. card. S. Marix irans Tibe- rim tit. Calisli. Ego Melior prcsb. card. SS. Joannis ct Pauli tit. Painmncliii. Ego lic-tis iii civilalo .\rcliiia. OkuMi qiioque sanfliiin infirmornm, cl cur.cla quse cccl siaslici olTicii suiit, prTlcr baplismiim, tam iii soicmiiilHlibus qiiaiii iii fesl.vis cl quoliJia- nis diel us, vobis vesliisque successoribus cl Eccle- MJt vestr;e, sirut a fnardicto cpiscopo vobis con- ccssa sunf, vobis niliiloininus coufirinainiis. Si.-pul- observantix cl aliis opcribus bdiiis iusistat, quaiilo luram quuquc ipsius loii liberam essc ilcccrr.iinus, ab apostolica sedc se senscril in pio propo.sito be- ut co; um dcvolioni ct e.\lremu; Yoluntali qni se illic nigoiiis confovcri. Eap:opler, dilccli ii» Domino B scp4;liii dcl.ljcravciini, nisi forle cxcommuuicali lilii, vestris jiislis poslulationibiis clemciilfr an- iiuimns, ct pr;cfalam ccclcsiam S. Vicliaclis, iii qua d.viiio csiis obscquio mancipali, ad cxemplar fclcis mcmoiix Anaslasii papse prxdccessoris no- slri siib beaii Petri ct noslra p:otcctionc suscipi- mus, el prcsenlis scripii privilegio comiiiunimus. Imprimis siqiii.iem staUienlcs, ul ordo inoiiasliciis qui secunJum Dcum et i)eaii Bene licti Kegiilam atque iiistiliitioucm Camaldulensium fratrum in cadcm ccclesia noscilur insliiuliis, perptUuis ibi • dcin tempoiibiis inviolal.iliier «*bj,crveiur. Pra;lerea qiiascunqiic posscssiones, quxcunque bona eadem ecclcsia imprxscnliarum jusle cl canonice possidet, aut iii futurum concessionc pon'ificum, largitione rcgiim vcl principum, oldalioiie fidclium, scu aliis diii. justis modis, prscslanle Domino, potcril adipisci, firma vobis vcslrisqiie succcssoribus cl iliibala per- mancant, in quiims Iiaec propriis du.\iiiius c.xp.i- nicnda vocabulis : Locum ipsiiiii iii quo prrefala ecclcsia sila e.st ct;m o:»nibi!S peiiincntiis siiis. Pioprise parocliia' Jin-s, qiicmadino.lum in autlieniico scripto Hieioiiymi «jHoiidam Arclini cpiscopi (jonlinelur, du.\imus di- stiiigiicndos, loliini vidclicel populum, qui nunc est babiialor, aul ei it in snburbio ex iiiraque parte slraix' a donio sive classaiia olini filii Tiiibaldi di- vel inlcrdicli sint, ntillus obsislat, salva lamen ju- slitin maliicis ccclesiic. Decernimus ergo, ctc, salva scdis aposlolicu: a:iclorilalcet in omiiibiib Ca- nialdulciisis prioris cbcJic:ilia ct rcvcrcntia , et Arclini cpiscopi ca:;0iiica juslilia. Si qua i^i- tur, ctc. Ego Clcmcns calliolica; Ecclesi;e cpiscopus. Ego Tlicobaliius Oslieiisib el VLlIetrcnsis cpisco- pus. Ego Milior prcsb. card. S5. Joaiinis ct Pauli lit. Pam.icliii. Ego Laborans presb. caid. S. Marix trans Ti- Lcrim tit. C.abxli. E"*) Uvaciiitbus diac. card. S. Maria* in Cosme- E^o Gratianus SS. Cosmx ct Damiani diac. card. Eijo Oclavianus SS. Scrgii el Baccbi diacoiius cadiu ds. Ego Pclrus S. Nicolai iii Carccre Tulliaiio tiiac. Ciiivl. Ego Radulfus S. Georgii ad Vclum Aiireiim diac. card. DalumPisis, per manum Moysis Laleranensis ca- nonici, vicem agenlis cancclbrii, Idibus Januaiii, indiclionc vi, Incanialioiiis Domiiiicae aiino 1188, cla, qua ilur ad S. Pelrum Minorcm iisqiie ad do- po; lilicaf.is vcio domini Clemcr.lis pap.-e III anno miim sive classariam olim dictam MoroiUi, qua itiir priiiio. ad S. Micbaelis molcndinum, et a domo sive clas- D VI. saiia olim Ardimanni Villani dicta, qiia ilur ad S. Dartliolomjeum, usquead domum sive clas.s.i- liam, olim Aricii Caplapanis diclam, qua itur ad D.olcndinum supradiclv^ tcclesi.c palronorum, vidc- lioct liliorum S':^u Jitpolum Raincrii Ccrji. Pnelerca :;ic !icta(em riiolciuiiiii, qiiod csljiixla subuibiiim, (iim o:nnibus peiliiienliis ct iililitalibus suis ; do- :iiOS qiias linboiis iii eodom subnrbio cum omni- iiusutiiilaiibiis suis ; plaieamqu.c anle ipsam e^clc- siain siia est, sicui in doiialionis chartula continc- tur ; qiiidquid bahclis in A!bagn(»ro ct in Monla- gnoro. Tciias, quas Joaniips q(ioiid.xm prior rum iiialre sua cidcm cccicsi:e piolaiis inliiitu iradidit. Tcrras quas Iventonc cum iixore et filio vobis Pci^iile Miinricio epiuopo Parisiensi, abbntias Ileri- valHs, llenueriarum, Moulis Kstivi el dc Uij cun- lirmal. (Pisis, Jan. 1-5.) [Cartuluire de IS.-U. de Puris, i, 5."5.) Clkmkns Mauricio Parisicnsi episcopo. Joslis peteniiiim desideriis dignum est nos facile proebcre conseiisiim, et vota qux a ralionis iramiie non discordaiil eflectu proseqiiente complere. Ea- proplcr, vcneralilis in Cluislo fralcr, tuis postula- lionilms aniineiites, abbatias ilerivallis, Hermeria- ruiii, Monlis Eslivi, de Gif, quas de novo diceris construxisse, sicut canonice et sine conlrovcrsia possidcs, aucloriiate libi aposiolica confirmamus, 428!i EnSTOL/t F.T PRIVILECIA. A.N. \m. is vestrisque sucoessuribus et illibata perma- iioanl, iuiprimis siquidcm statuentcs ul ordo mo sioiioui fas sit absque abbatis sui liccnlia dc clau- slro voslro, nisi arciioris relijiionis o! lciitu discc- dcrc ; discedentem vero absque communi lilieraruni cauiione nullus audeat Porro cuin gcncrale in- terdicluni terne fuerii, liceat vobis, januis clausis, non pnlsaiis campanis, exclnsis excoiiimiiiiicalis ct iiiterdictis, suppressa voc<^ «livina oflicia celcbra- rc, eic. Staluimus insupcr, ut infra ftnes piro- chiaruin Ycstraruin absque asscnsu cpiscupi diocco »aiii nuUus ecclcsiam vel oralorium dc novo a:dili- rarc prxsumal flc, inonasterii vcslri libcrani cssc coiicodimcs corum qiii se iliic sepeliri de- lilicravcrint dcvotioni et extrcmx voliinlaCi, iiisi fo.lc cxconimunicali vcl inlerdicti sint, nulliis ob- 1 aslicus, qui secuiulum Dciim ct bcati Bcnedicli ^ sistat, salva tamcn jiisiitia illarum cccicsiaruni, a Kcgulani in eodeni l<»co institutus esse dignoscilur, porpetuis ibidcm tcmporibus inviolabililcr observe- I:m-. Pussessioniim aulem nomina propriis duxinius oprimcnda vocabulis. Villain de Carisio cum ciirte el districlo ct omni- biis pcrtiiienliis ejiis cuni (luniiiic Rcjiulo ; cccle- ftiani S. Micbaclis de Monte-ruttulo cum oninilais qux liabcl ct possidel ; omnia qiix habctis in ca- fitello de Pezolc ; ccclosiam S. Cerbonii cum oir.iii- lius qux babetis in villa et curte dc Applano ; jiis qiiod liabeli.s iii ecclcsia S. Donuli cum oinnibus qux ad ipsam pcrlincre noscunliir ; omnia qux lia- quibus mortiioriini corpora assuinuDiur. Obcunte vero tc niiiic ejusdcin loci abbale, vcl luoruin quo- VU.cl sucocssoruni, nullus ibi qualitel snbroptionis asiulia scu viuicnlia pncponatur, nisi qucm fralrcs coinii uiii consensu, vcl iratrum inajor }i in (jrioiano et curlcejus ; oinnia qnx babclis in cnite d«; lunntc Ciitcari, ot ourly dc .Monli«:lo, oi in oiirle ile l'a\a, in tinlo lic Casanova,oi iii villa I:ija, ct iii curte dc M.iiilLzatio ; oiiinia <[\\x li.ibolis in cui tc de Cavoraiio; ocolosian» S. Aiidiex de Ravi cu:n Pammaoliii. Ego llyaciiillius diac. card. S. Marix iii Cosme- din. Ego Craiianus SS. Cosnix ct Daniiani diac. card. Ego Oclavianus SS. Scrgii i>t Baccbi diac. oard. Ego Pctrus S. Nicolai in Carccrc Tulliano diac. «ard. Ego Radulfus S. Gcorgii ad Vclum Aurcum diac. tard. Daluin Pisis, pcr maniini Moysis Latcraneusi.s ca- iionici \iccin a^>-iilis c:i<'ioollarii, xvii Kal. Fcbriia- lii, indiotionc VI, Incaiiiat. Uoiiiiiii<-:e aiiiio lltiT, ■ n.KMF.NTlfi III I'AF'/E <«^.8 Clcniciiiis III aniio A :f;sliiii;iriius, si prailalonirn oxccssu», quilius in- pr.aio. Mll B 1287 ponliAcatiJS vcro (lonrmi (lulgfTC s.ilva coiis)SsiiniiiK , rirniuni lialxiuus |)rri|)i)siliiin inl:nti:c quaiila possumus affectione roganics, inoneiiic?;, alque in reinissionem pcccaiorum oinnrum injiin- genles , quatenus pro reverentia beati Pctii ei cl noslra, ct persecutiouis ejus oblcntu , quani ci.*r- inn) cst ipsum jam iongo lcmporc pcitulissc,charis- siinuin iii Clirislo ^Villelnuim iilium nosliuoi illustreii) regci!i Scotorum nioneas alteniius , et inducas, cl, si necesse fueiil, dislriclionc rcgali, qua ci pnccmincs' , el concessa tii.-e regiae cclsilu- dini polesiaie compellas, ut lotius iiutigcaiionu li&y F.PibT!)L.t: F.T ruiMi. 8UX raiicorein , qiiam crga epijcopiin) coiuopil A quoruniJ«ni nialilia siisurroiMiin , iet;iam «lii;ni- Ulcm el sahiliria opcrn |>iot;«ii.^ auci.iens . oi tiua- libcl occasionc reniola cr^iitioncl , cl «liwcLsim Saucli .\n«lrc.T. qnain decoininuni fialruni consilio el asscnsu sumnuis i.omifox sibi pcr|)oHio confir- mavit, dc c.xUto ipsnni quiele |»eniiilt.-il cl absqiic raluinnia pessidcit;. Cum ct ij)se paralns o\islal regi* majcstalis, prenl fiKTil coiisenlancum raliuui, cxistere in omiiibus ubcdiens ol fideiis. Datum Pisx', xvn Kai. Februarii . indiclioiic «c\la. Xf. AJ cterum epi»coputui Snmti Audicte. — Pio Joanne eiiitcopu Sionui Amlnd'. (Pisis. Jan. 10. ) j^ Mansi, Concit., X\ll, cul. SiC.J Clemcks cpiscopus , servus servoruin Dci, uni- vcrso cler«» cpiscopatus Sancti Andrcae , salutem cl apostolicam boncdiclioucin. Licct in rebus dubiis valcanl aliqni suam aslu- tiam scu nialiliam oslen'.are, ciiin tamcn sciupuliis fueril, ct nriiciilus dubicialis aniolus, cl nianifosiis indiciis apparucrunt vcslitjia vcritalis, penitus sunl dcvia rcliiainciida, ot reclituiliiiis Iramilcs inqui- rcndi jiarilcr et scrvaiidi ne, quo.i absit ! aliter ageiitibus, el iu sua p.Tlinacia cunsislentibus, post (Li^olla prajscnlia ptjiinasqnc coiulignas, p».'rpoluje moilis iiitciins siip;i!iLio doloanlur xloriio. Volciitcs crgo paten.a soUuUu.line vcslije saliili prospiccrc, el ulilitalibus et quicli vcstno providerc, univPisi- C luti vcstrx* per apu^lulioa scripta niandamus atquc prxc.pimus, ct iii ob«?dicnliu: virlute injunginius, qualeiius iufia i|uiiidcciin dios ]>(>sl liaiuni sus- ceptioncin vcncrjbilein fialroin iioslruni JoannL-m cpiscopum veslrnni, iii ponliliiaii oQicio canoiticc subrogaluin, sicut pairein proprium et pusiorem su^ipialis buinilitor et dcvotc, ac eju^ de cxlcro MluLiibus nionilis ol mandalis, Oiiiiii simiilialc rcmota, ucbitam icv«M-cntiain, cl ubcdicnliain iin- peiidere minime postponaiis : scientcs qiiod posl- quam iiugo, qni vir «iiiiu opiscopus dicebatur, p^r Ronianam Lccli-siam a vcslri cpiscopatiis dignilate iuil aiuutus, \ol post cjus dcccssuin jani diclo Joaiine episcopo veslro supcrsliic. aliqiicm furlasse •.piscopum ciegistis , eleolioncm lilam aucloritale '^ apotiloiica vacuatnus. Si vero, qiiod Ueus averlat, ::« oantdeni cpibcopuin Joannem, iniinico Iiumani geiieris suadente, aiiquam conspiralioncin faceic prxsumpsisiis : lain vos . iiunni loiiiiii ep scopa- tuni, lamdiu vi>biinus inteidioii .sonlentix subja- ccre, doiiec agnoscenles excessum , ad mandaium ipsius Joannis cpiscupi rcdcaiis. Dat. Pisa:. decinv) scpliiao kalend. Februnrli iiidict. VI. Xli. Ad omnet episcopvs. — Pro eoden neijoiio. (Pisis, Jan. 10.) \lhid., col. Ul.] Ci.i:vexs cplscopiis, scrvns serv.iriiiii Doi , vene- P.»t; AberdriiMi, cl 1\:« luiiii) .Morosonsi, «'pisLopis; et «!il..'i;iiN liliis LiiMiro do .Moiros, et lIicoM de Noul.oUc, ol de San iiifcsla, illa veslris aiiribus inculcaro supervacuum vidclur. !Sunc igitur quampluriinum expcdiro di- ;;!iOScilur, cl de salule rcgia, cl siatu pr.xscriplaB ccclesiae reformando, alquo pace nisi ipsi cpiscop^ tonfcrenda nos conveiiit solliciiudincm gcrere coi»' gruenlcm, el cirtumspeclionem vcstrain ad corro- borandam nobis idoneum [ [one idoncam ] rcpu- lamus : discrelioni vcslrae pcr aposlolica scripla mandainus alque pnccipiinus, quaienus po t su&- teptioiiem liltcrarum noslrarum cunvenieiil.s iii unum , siculi dccel viros proviJos cl discrcJos, cbar.ssiini iii Cbrislo filii nostii Guiiielmi iliuslris regis Scolix prx'scnliara adealis, et cum monoaiii diligcntius, el iiislantius iitdu no{l87, i)ontiiicatus vero domini Ciem«utis p«- p%: III anno primo. XV. Cirardo, abbati Vizeliacemi et ejut successoribut usutn sandaliurum concedit. (Pisis, Jan. 18.) [Launoii Opera, t. II, p. i, p. 288.] Clemkns cpiscopus,servus servorum Dei* Girabdo et conventui Yizeliacensi salulem et aposiulicam benedictioncm. Ad ecclesiaslici decoris augmentum insignia re •• pcrta sunt djgnilatum, qaae sacrosanctu Romniia Ecclesia congrua iii singnlos liberalitate dislr buit, et devoiis Jiliis, prout digniim judicat , suscipicnda parilcr et ohtinenda concedit ; unde nos pro leve- renlia liealic Mari;v Magdelenx, ciijus sacrum cor- pus in vestra ecclesia requiescit, et vestrae devotio- nis merito provocati , usum sandaliorum, tibi, fili abbas, luisquc sucoessoribus infra tuas ecclesias indulgeraus ct auctorilate aposlolica conlirmamus. Nulii ergo, etc... conservare velimus, quia lamen, pclentium instan- D Dalam Pisis, xx Kalend. Februarii, indictionc vi. iiaiM inetucns, concessionem priebendarum ad le XYI. pertinenlium libi ex abundahli posiuias coniirmari, peiitionem tuam in bac parte duxiraus adiniiten- liam ! Ideoque apostolica auclorilaie slatuimus, ul , sicut praidecesfioribus luis c( libi licuil ab antinuo, sil etiam iiberum in fulurum, cura praebendas ipsas vacare conligeril , eas persouis idoneis assignare, nuliis obstantibus lilleris, si quae in lui juiis })r«- judicium a sedc ."■posiolica fuerunt bactenus impe Iraise, «cc obstantc iiivc-siiuira, si qna, cariim oc- casione, ab alio facia dicalur. Palum Pisis yvii Kal. Fehriiarii, indiclionc vi. (I) y\iW^ Pulrologite lotii. (XXXIX. Privilegium pro tnonaslerio S. Angeli Ptstoriensi. (Pisis, Jan. 20.) [Zacharia, Anecduta medii tevi, p. 237. J CLEaEAS episcopiis, servus servorum Dei, dileclis filiis JoA.NNi abbati monaslerii Sancti Angeli, quod silum esl in suburbio Pistoriensi , eiusque fialri- bus, tam pr;csentibus quam fuluris, regularem vi- tani profcssis in perpetuum. QiiOties a nobis pelitnr quod religioni et hone- slaii convcnire digiioscilur, animo nos decci libcnti conccdere. cl pclcntium desidcriis congruuDi suf- ("2; Yid« ubi supia. i:s5 EIMSTOL.t ET PRIMLtGIA. - AN 1188. 1-291 fraginm inipoUiri. Eapi-oplor, t'.ilccli iii Doiiiiiio fi- A lioiialos coiisueliitlines monastcrio vestro colblas lii, vesUis jtostuJatioitibiis clejnenler aiinuimtis , el pnHfalum moiiaslcrium Saivcli Aii^^rli , iii (|ii« ili- viiio csiis obsc^iiiio maiicipali , inl cxcntplar felicis rocoidal onio p^pie , prxileccssoiis noslri , sub bcali Pelri et noslra prolcctione suscipimus cl prxseJilis sciipli prjvjlcgio comniuiiimus. Iii pri- uiis siqiiideiM sta(4icnlcs ui orJo utoiuislicus , qui secuiiduin Ueuin cl hdiU Uciie*licti Rcgiilain, alqiic iDSliliilioiicin rrairuni Vallis Umbrosae in codein i<>cu iiisl>'ulns csse dignusciiur , perpcluis iliideni lcmporiluis inviulabiliUT uliscfvelur. Pra^tcrea quascunqnc p sscBsioncs, (|ua>cuiiquc boiia idcm uH)iiaslcriuni juste cl canoiiicc possidct, aut in fu- turiim couce«sione i^ioiiiiricuin, lari(itioiic rc^juni sicui bactoniis observatre sunl rulas linbcinus , et oas |>cr|)Cluis temporibus iilibalas nianerc pi.csenli dccrclo s;iiiciiiius ; aiicloriialo qiinqiic aposlolica Inlcrdicinius nc quis infra lines paiocliiie vcstrac , pr;escrliin a S. Leonardo nsqiie ad Sanclain Cliri- slinam, ullalenus siiie assciisu diucccsani cpiscopi ci \cstio capeilam, seu oratoriuiu dc itovo xdiflcare pra>sumat , salvis lamcn privilegiis Romanoruiu po it licum. ProliilMinus eiiain iie quis in vos vel luonastcriuni veslrum c&cumniunicalioitis , suspeii- sionis seii iuterdicli senteniiain, sinc inanifcsta ct ralionabili causa, proiiiulgarc pntsuinat, vel novas ct indebitas eiaclioncs vobis vcl liominibus vcstris iin|>oiiat. Decerninuis erg:) ul iiulli oinnino bonii el priiicipum, oblaUoite fideliuin , s;u aliis juslis ^ ""'» '^s sil prasfatiiin nioiiaslciium lcmere portHi- niudis pncslaiiie domiiio poteril adipisci, firma vu- bis veslrisque succcssoribus et illibata pcrnianeant. l» quibus tuec |>rupiiis du.\iinus expriiucnda voca- liulis : Locum ipsum tn qun prxraium monasicriuin si- tuni esl, cuin omnibus |)cr(incniiis suis ; massari- tiani dc pccuiiiis cnm vinca, ct ncniore, et homiiii- bus ad disli ictuiii pcrlinctitibus ; claiisuras etiani, iiiolendiiia, caufagiuiu totu i>, ca;lcsiam S. Marci cuin parocbia sua p:opc inoiiaslcriuin .sitadi. Ter- ram de Muoso cuni clausui a, et omnibus pei'tinen- tiis suis, reddilus dc Guliaiio, ct omne jiis qiiod ha- iietis iii cadeni villa, .sicul in instrumentis publicis coiitiiictur; dccimas cliaiu possessionum vcstrarum, C quas a quadragiiita aiinis bactcuus pacifice lo- nuistis , vobis auciorilate .iposiolica confirmamus. Sane uovaljuDi veslmruni qua: propriis maiiibus aot &uu)|Mibus colitJs, sine dclrimciilis animaliiim vesiroruni, nullus a vobis dccimas cxtorquere prai- sunial. Liicat qiioquc vobis clericos, vcl laicus e s.Teculc fugieiilcs libcros ct absolutus ad convcrsio- iiem recipere, et cus absqiic contradictionc aliqua reVinere. Proliibcmus insupcr ut nulli fralrum vc- siroriim |)osi factam iii I ico vestro proressionem fas sit, nisi arctioris rcligioiiis obteiitu, sinc abba- tis bui liccntia dc eodem luco disceJere. DisceJcn- lem vcro al>s:|ue cunimuiiiuin litterarum caulione nullus auvleat rctincie. Cum autcm gcncrale intcr- biie, aul ejus posscssiuncs aufcrrc, vel ablalas re- tinere, miiiuere, scii qiiibuslibel vexationibus fali- gare; sed Oinnia inlcgra conscivcnlur curuin pio qunruiu gubcrnationc ac sustcntationc coiiccssa sunt, usibus omnimodis profultira, salvn scdis api>- slolicx auctoriiaic, ct Vallisiimbrosani abbaiis do- bita rcvc.entia. Si qu;c igilur ia fuiurum ccclesia- stica Siecularisvc pcrsona batic noslr^ cunstitutio- nis patjiiiam scicns, ctc. Ego Clenicns Catliolica^ Ecclcsix cpiscopus ss. K};o Thcobaldus O^iieiisis cl Vclletrcnsis c|>i$cu- pus ss. Figo Labcrans prcsbytcr cardinali» S. Maria: Tians-Tibcriin tiluli Calisii ss. Lgo Melior presbytcr curdiiialis SS. Joannis ct Paiili till. Painacliii ss Kgo Jacobus diaconus cardinalis S. Maii;e ia Cusmcdin ss. Kgo Gratiaiius SS. Cosinx et Damiani diacuiiiis catdinalis ss Ego Oclaviaiiiis SS. Scrijii c( Bncclii (liuconui carJinalis ss. Ego Peirus Saiicii .Nicolai iii Carccre Tulliano diacoiius carJinalis ss. Ego Radulfus S. Gcorgii ad Vchim Aurciini diu- coiius cardinalis ss. Datuin Pisis, [ter nianuni Moysi Laierancnsis ca- iionici viccm agenlis canccliarii , \i!i Kal. Fcbrua- dictum lernD fueril, liceat vobis dausis januis, ^ •■"• '"^''^^'^"'^ "^*'^' '"carnaiioitis Dominicaj an I cxclusis excommutiicatis ci iiitcrdictis , noii pulsa- tis campaiiis, suppiessi voce divina ofiicia ccle- bi-arc. Sepulluram prElcrea illiiis loci libcram esse decernimiis, ul eonim qiio ,uc dcvolioni el cxtrc- inx volunlati, qui sc illic scpcliri deliberavcriiit, nisi iorte cxcommunicaii vcl iiilordicti siiit, iiullus obsislat, salva tamen juslilia illarum Ecclcsiaruma quibus morluorum corpora assuinuntur. Obcuntc vero abbalc qiii pro tcmpoic fucrit, nullus ibi qua- libel subreptionis asttitia scu violciitia pra-poiiatur, nisi quem rntrcs comnunii coitseiisu , vcl fratrum pars major consilii sanioris sccunduin Dei tiniorein el beali Denedicli Rcgnlain provideiint eligeiidiini. Prxierea libcrtates ei inimunitates anliquas cl ra- no 1187, poiitilicatus vero Domini Clemcntis p.tp« lertii aniio prinio. X VII. Bnlduino archicpiscopo Cantuariensi prfvcipit, ut « quidijuid poiil appelluiiovem a woiiacltis Cautua- riensibus ad sedtm aponlolicam fucttitn, vet prw- dccessorit sui {Vrt>ani JJl) proliihitionem in opere capellce actuin sil, nun differai demotiri. * (Senae, Jan. 20.) [TwiSDEN, Hist. Angt. Script., I, lo28.J Ci.EMENS cpiscopiis, scrvus servornm Dci, vcne- rabili R. Caiiiuaricnsi archicpiscopo, salulein ct ap:>- Ktolicam benediciioiicnj. Otianto in Ecclesia Dei scientia? niiinerc et reli- gioiiis pr*cmincs hoiieslalc, dii;nitalis(|ue afiiceivi ia ms CLtllEMIS 111 PAP.t 1S96 parlibut Anglictiiit ol>tiii<'i ;impliorcin, luiilo ilecci \ < iiarilateni luain vigilaiiliori sludio a iiiilijcctoiiiiii iiijiiriis vel oppressioiiibub uinperuro, el, liis jiosl- positis qux jiisliiiae pulcliritudiiiem (lecoloi.itil o'lo- rem.iue boiiiie epinioiiis exslinguunl, olH'(lifiiliam el reveronliam debiiam niajoribus exliiberc. L'iide iion sinc rausa miraniur, quoJ, sirut nobis propo- niiur, post :ippcllationcm ad scdem aposlolicam fai lain, et bir«ramo tpiicopo Setieti',i eccleiiam in mont» Bo- nilii iilam untrit. (Ap. S. Quiricum, Jan. 48.) LcHELLi, llalia tacra, III, !U8.] CLEue:ts epiicopus, scrvus scrvorum Dei, te- nerabili fralri Cu.MErtAiio Sench. episcopo, cjus- que successoribus cannnice sub^lilueudis \a ptr- peluuiii. Cornmiini et spcciali dcbito tuis cogimur peti- tionibus condesceiidero, ct efTcctum congraum iii- Uulgorc, iit (|ui tcncinnr universos in suis jtistis po- slulationibii.s cxaudirc, taiito tibi amplius vidcamur cssc propilii, quanlo ic et Ecclesiam libi comrniv- dcaris, prout oporluil, dotulisse. Licct aulc:n pro- li sam abuiidahiiori dili^imus charilaic. L.tpropter. posilum nubis fr.tlcrniiaii lua^, quantum cuin Deo possumus, diiforendi, el personam tuain iii omni- bus (jux cx olfKUO nobis inciiinbunt staluerimus bo- uoraro, quia tamen coruindem fratrum prcssuras pariier et clamorescuin bona conscientia pra:terir« clausis oculis iiec possunuis nec debeuius, frater- nitati tu.x de consilio frat:uin nostronim pcr apo- sluiica scripta prsecipicndo inaniiamus, quatenus, oinni contradiciione et occasione posiposila, eo eiiam ?ion obslanle si le abcsse conligcril ab Ec- desia lua, qnidijuid post appellalionem ad sedein apistoiicaui factam, vcl pra^decessoris iioslri pro- hibilioiieni in opere capellie aclura est, non difioras dcinoliri, ruvocans et deduccns prorsus in ir.ilum, quidquid dc iiistiluendis canonicis «t aliiscirca ca- pcllani factum esl el perperam innovatum. Eos cliam qu! post inbibitioiiem supradicti prsedeces- soris iiostri in capella ipsa celcbrare divina oiUcia prxsuinpsorunt, doncc condignam nobis salisfaclio- nem exhibcani, ab oflicio ei bencficio habeas iii' tordiolos. Ministros etiam convenlus quos post appcUalioncni interpositam amovisti, quos cl idem prxdcccssor resliluit, babeas rcstitutos, et cos quos pariter post appellationein excommunicarc vel stispendere voluisti, babeas nihilominus absolutos, et universa qux post appellatiuncin in coiuin gia- \amcn sunt atlentata, videlicet in invasione villa- jum el possessionum suarum, rcddiiuum quoque venerabilis in Cliri^lo fiaier, luis jusiis postulalic- nibus grato concurrcntcs assonsu ccclcsiani iii Jloii- tebonizzi a b. m. Raynerio praedcccssorc tno, iii fundo vidcliccl quod bon.*mern. q. comes Guido concessit bealo Pelro, el pice recordaiioiiis praede- cessori nost.''0 Adriano papce de ipsius prajdeccs- soris noslri aucloriiatc ct coiicessione con»tructaru de communi consilio fratruin nostrorum libi et suc- cessoribus luis ad exoniplar piae mom. Alexandri papse, antocessoris iioslri, concedimus et coiifirma- mus; dantes vobis libcrain facullalcm, sicut iide^M praedccessores nosui dedisac noscunlur, eamdem Ecclesiam sinc conti adiciioue qualilK;! consecraiidi, et in ea clericos jiixla vestrae voluntalis srbilrium ponciidi ot liberc ordinandi ; noii obstante rclraria- tione quam pra>fatus pra^dcccssor noster .Adrianus sapor boc, levi et vano errore duclus, ca coiiside- ratione fecissc dignoscitur, quod locus illc in epi- scopatti Floreiitinoconsistit, cumin priviicgio ipsius prajdccessoris nostri contiiiCDlur fnnduni ipsuiu a laemorato coniite supra foisse conccssiun. ci ab codem pryedcces&ore noslro ad Ef.clesiam ibi con- slMiendam stib annuo ceiisu unius bizanlii tuo pr». decessori collatura. S/atuimus auiem, sicut pra;faii aiitecessores nostri slaluisse nosctinlur, ut qiii- cunque de tua diojcesi ad locum iilum transierinl, in onuiibus spiritualiluis libi tantum et succcssori- bus tuis debeanl rcsponderc, et vos caradem quaiii el arorum, quae ante appellalionein habucranl, el p prius habealis in cis omr.i modo polestatern. Ca;U?- ablalione siiniliter aliaruin rcrum, in statum prisli- num, «essanlc appellatione cl conlradictionc redu- cas. Ad haec, quia sccundtim formam juris poat uppcllationcm nihil esi innovandum, volumus et praecipimus, ut pcndente judicio in corumJem fra- irum detrimentum circa statum monasterii uihil umnino satagas immutare. Alioquin grave nobis cxistcrcl inodis omiiibus et molestum, nec pos- scraus sine correctione dcbita aequaniraiter susii- ncre. Oalum Sen., vn Kal. Fcbruarii, iiidiclione vi. rum ad hiijus noslrse concessionis et confirnialionis indicium unum bizaiitium iiobis nostrisque sticccs- soi ibus annis singuiis pcrsoiveiis. Deceniimus ergo ut nuili oinnino hominum liceat hanc paginam uo- strae concessionis et conlirmalionis infringere, cic. Si quae igilur, etc, ccclcsiastica, elc. Ego Ciemcns Caiholicae Ecclesiae episcopus sub- scripsi. Ego Laborans prcsb. card. Sanclse Maria; Ti ans- Tibt^riin lilul, S. Caiixti .-,ubscripsi. Ego Octavianus Sauciorum Scrgii et Bacchi D. card. subscr. EgoPcUus S. N.colai inCarcerc TulUano D. card. lubscr. !2'I7 EPISrOL.fi U l-HlVlLtClA. — A.^. 118«. t:«s Lgo Bubo S^iiicli Ceorgii aj Vdum Auifum D. A nalni filius ejui niniiaslcriu contiileruiit; cata» et cartl. subscr. lerrasi Joaiinis ftlii IJo;'a> ; ecclosiain S. l\occiii cum Data apud S. Qiiiricum per manum Moysi Latc- lcrris ct ilomibus cirra sc; castrum Vicli cum curte, ranensis caiionici, vicem agcnlis canccllarii, v. Ka- ectlesiis, cl oinnilius portinciiliis siiis. Prjelerea lcnd. Februarii, iiuiicl. vi. Iiicarnat. bi:niinic3e (|uicqiii(l sliilaii<)tiil)iis clcminler aniiuiinus ct prxfatuni iiionaslcriuni S. Mari.-e de Florenlia, quod spccia- lilcr juris el proprielalis Roman.T Ecclesix osse dijnoscilur, in qi:o diviiio cslis obscquio manci- pali, ail excmplar felicis reconlaiioiiis Alexandri papx praeJpccbSoris noslri, sub bcali Pclri cl no- fclta proicclioiie sitscipinins, ct prieseiitis scripti pri- vilegio (omiHnnimu.?; impriniL: siquidcm slaluentes tit nrdo inonuslicus, (jui seciinduii: Deiim ct Beati Bcncdicti Rep'ulani in eodem mnnasterio noscitur in&iiluius, perpetuis ib dein temporibus inviolabi- liter observetur. Pr.cterca quascunque possessio- nes, quoecunquc boiia idcm monasleriura in prx- scnlianim juste ci canonice nossidet, aut in fuiu- rnm conccssione pontifictim, largilione rcgum vel piiiicipuiii, ohlalione lidelium seu aliis justis mo- dis, pneslanle nomiiio, polerit adipisci, (irma vobic veslrisi|ue succcssoribus et iilibata parmaneant ; iii quibus li.xc propriis du\inius esprinienda voca- biilis : Locum ipsuin iii quo pricfalum monaslcrium si- luiu e-il, Ciim omnibus pcrtineotiis snis; castrum dc Si^Mia ct lcriiam partem castri de Grumulo ciiin etclcsia ct pcrlii)*ntiis suis; turtcm de Grevc cum ccclcsia S. .Marlini,c3elcrisquc posscssioiiibns suis; ccclesiam S. R.ii iliolomici cum curtc et lerra Bcri- zonis et .Kzx uxoris ojus dc Rodda. liisuper ct ler' ratn ejns de P.itroio, seu iii quibiiscunque locis cum omnibus porliiienliis suis; castrum de Radda cum cu< le ot eccl.siis ct omnibus ad eam perlinen- tibus; ccclesiam Sancli Martini in loco connucnli, cuin pertmenliis suis ; ecclesiam Saiicti .Marlini qux est infra civitatein juxta prxlibatum monaslerium cum casis, lcrris elomnibusperliiienliis suis ; eccle- siam S. .Marl ni in Monsula cum omnibus perli- noiitii:> suis; curicm .Moniis-Doniini cum uninibiis ad eani pcrlinenlibus; curlem de Mandiia cnni piMiiiicniiis suis; terram Joaniiis filii Tcuiii cnni tafcis cl rclii cl ecclcsisc parocliialis, oraloria in grangiis vestris consiruero, ct in ipsis, cnm necesse fuerit, vobis et fainiliie vestra; divina officia celebrare. Pro cliri- smale vcro, oleo saiiclo, consccrationibus ecclesia- rum, ordinationibus clericorum, qui ad sacros or- dines fuerinl proniovcitdi, sive abbate ducendo aJ scdem, vcl quibuslibet aliis ecclesiaslicis sacra- meniis, nullus a vobis, aui sub obteniu consuelu- dinis, aut quolibct alio modo quidquam audeat po- tis eyusciem castrl; curianijde Gerivillarl cura ap- £ slulare ; si quis aulem conlra lioc venire praesun»- pendieiis suis, cujus pariein dedil vobis Ricbardus de Gleire; curiam de Burres cutn appendiciis suis, quani liabelis dc abbatissa ei capitulo des Balnes (Baumcs les Nones) pro qoinqirc soHdis annuatim eidem etclesiae persolvendis; c»riam de Courde- maiclie cum appendiciis snis, quain dedil voLis Cello de Eglingues ; curiam de SeneTC quant vendi- dcrunfc ct dcdertmt vobis Henricus ct fraler suus Billingus, assensu Ludovici comilis de Saloerner; elecmosynam decein ct novem solidorum quam dedit vobis Reitnbaldiis de Eupcrpa apud S. IJlri- cuni, in perpetuum possidendain , eleemosynam unius prali ct dnorwn mensorum terrae apud Eslo- pserit. poriionem cum Geliiesi se noverit habitu- rum, cujiis factum esactione lurpis lucri et rau- neris imitatur. Sepuliuram piseterca ipsius loci li- berain essc decernimus, ut eoium dcvolioni elex- tremx voluntati qui se illic sepeliri deliberaverint, nisi forle excommunicaii vel inlerdicti sint, nuUus obsistat, salva tamen justitia illarum ccclesiarura a quibus morluorum corpora assumuntur. Paci quoquc ct tranqiiilliiali veslrae patcrna in posierum solliciludine providere volentes, auctoritale apo- slolica prohibemus, ne quis infra clausuras locO' rum, scu grangiarum vestrarum furtum seu rapi- nam commitieie, ignem apponere, hQmincra ca- plittm, qiram dediJ vobis Uicliardus Libranchet ; pere, vel inicriicere, seu aliquara violenliam le- oleemosynam quom dedit vobis Reigerus de Bon- d mcre audeai eseicerc. chort apud AltoreiMe. Sane novalium vestrorum quae- propriis manibus aul suinplibus colilis, sive (le ntitrimcntis animaliutn vestrorum, nullus a vo- bis decimas exigcrc scti c.\torquerc praesuraat. Li- ccal quoque voi)is clericos vel laicos e saeculo fu- gienlc», liberos et absolutos ad conversionem re- cipere, ei eos absque coalradictione aliqua rcii- ncre. Prohibemus insupcr, tit nulli fratrum vcslronim, post factain iii eodcm loco professionem, fas sit, absquc obitatis sui liccnlia, de codem loco discc- dcre ; discedcntcm vero sine coinmuiiium liltcra- rum cautionc, nullus atidcat lelinere. Inhibemus etiam ne ecclcsias aut icrras, scu aliquod benefi- Deccrnimus ergo, ut nuUi omnino hominum fas sil prsefataMi Ecclosiam teniere pcrturbare, autejus posscssiones auferre, vel ablatas relinere, minuere, seu quibuslibct vcxalionibus faligare, sed omiiia integra conseivciitur eorum, pro qiiorum giiberna- lionc cl siislcntalione concessa sunl, usihus orani- modis profulura, salva sedis apostolicaj auctorilale ct diocccsani episcopi canonica justiiia. Si quje igi- tHT in fulurum ecclcsiaslica ssccularisve perso- na, c!c. Dalum Lalerani, pcr manum Moysi Laleraiicnsis c?nonici vicem agentis canccllarri, Idus Februarii, indictione iii [leg. vi], Incarnaiionis Douiiai anno «301 EPisTOLif: tT nuv 1187; ponlirtcalii* \rro tUtniiiii Clcmeiilit» pap:c lil anno primo. Ego Clpmfiis Callnilicre Fccl^^siir cpscopns. Ego Tlicobaldns Oslioiisis ot Vollctrensis cpisco- pus. Ego Laboraiis prosh. canl. S. Mnrix. Ego Mclrliior prosh. canl. Trans-Tiborim lil. Ciiiili SS. Joannis el Panli, olc. Ego Jacobus diac. caril. S. Mari;e iii Cosnicilin. EfO OclaNJaMUS SS. Sorgii ot Baclii iliac. card. Ego Goffrcdiis S. Mari.-v in Via Luladiac. card. Ego Radulplius S. Georgii ad Velum Aurcum diac. card. XXI. Archiepiscoph ft epitccpis viaiidttt, ne ta priorihu$ et obedientiiiriii CluniaceiisiHm frutruni, iiiiecon- iilio abbaiis rf convciitui, posscssiones ecctetiarum diiiralii, laicisqiie conferri * patiuntur. (Lalerani, Fobr. 16.) IBullariiim ('luniacense. 83.] Clehe.^s episcopus, servu.s scrvorum Ooi, vcncra- bilibus fralribus arcliicpiscopis et opiscopis , in qiiurnm parocliiis prioinlns ol obedicntix Ecclosiar Cluniaccnsis cxislnnl, salulcm cl aposlolicam be- nediclionem. Ea quae in ccclosiarum projudiciiim pcr pr.-ela- torum insolenliatii aUentaiitiir, noslro imminonl oHicio corrigonda ; ne, si iii ipsarum fucrimns pro- visionc remissi, et earum sl.itiis grave sustineat delrimentiim, et iios de ncgliiienlia possimus inex- iromo cx.iminc loprcliendi. Unde quia ad nudicn- ti.uii apiislolaliis nosiri pcrvcnil quod priores et nbcdienliarii Cluniacensiiim rralruin, sinc consilio ablialis ct convcntus, possessiones ecclcsiarumstia- rum et conlra instilutionem Chtniacensis ordinis illicite dctrahunt, et quasdam laicis conferciites, censum debitum in gravc praRJudicium eccicsiarum luinucre non virentur. Nos fralcrnitnli vestra? pr?e- scntiiim aucloritale injungimus nrniilcrque niaiida- nuis, qualcnus dotentores bononini pr.edictarum ecclcsiarum lalilccdistraclorum.cum ad vosquorela pcrvencrit, moneads atlentius, el, si necesse fucrit, exconimunicalione pariter el iiiterdicto , remola appellatione, cogatis, ut possessioncs in praejudi- cium ecclcsiarum, priorum scu aliorum procurato- rum lemeritate distractas. sinc diiHcullaterestituani, «t censuiu irralionabiliter imininulun» non differant intcgraro. Dalum Laterani, xiv Kalendas .Marlii, pontititalu.s noslri anoo primo. XXIL Ecclesiu Caminensis protectionem suscipil, ea legt ul Stfridus episcopus et ejus successores sedi aposlo- lica fertonem (5) auri qnolaunih persolvant. (Lalerani, Fohr. 21.) [Lrxic, SpicUeg. ecctts., Siipplom., p. 6.J CiEMKNS cpiscopus, .«ierMis servorum Dci, xcnc- rtbili fratri SirRiDO Canrmcnst episcopo ejusquc (5) Oiiarla pais marcot. ll.tCIA. — .VN. 1188. J50:i \ successoiibus canoiiicc substitucndis, in perpfluuin. Ex iiijiiMcto nohis a Deo aposlobtns olficio fra- tribiis ct coopiscopis itosiii< tatn \icinis qiiaiii loiixc )>osilis, paterna nos cotivenil piovisione oonsulerf et ecclesiis in quibu<( Domiiio mililarc noscunlur (iiam jiislitiam conservaio. iCquum cst enim t'. rationahilo, ul qiiam healo Polro ejusque vicarii» devotiores osso noscnntur, ot sanclx Ecclesi.-e Ro- inaiix palrocinio citpiiint confovcii, ejusileni pix niairis iibcribus iiutrianlur. Kapropier, venerabi- lis in Cliristo frator. tuis justis postulalionibus cle- incnlc!' anniiiinus, ct commissam libi Cauiinenscm cc* lchiani quae beati Pctri juiis cxistil, sub ejusdem apostolorum principis el iioslra protcclione susci- piinns, el ptsscnlisscripli privilcgio commuiiimus. D Pi:c'.ereaquascunque posscssioncs, qii.-ecunqucboiia eadfiii ecclesia imprxscntianim jusle et pacilico possidel, aul in fulnrum coiicossione poiitificum, largitiotic rcgum vel principum, oblalionclidelium, seu aliis juslis modis, Dco propitio, poleril adipisci, firma lihi tiiisquc succcssoribiis et ill.bala pcrma- iioani. In quibus hxc propriis duximus exprimenda vccaijulis. Vidtlicel civiiaiem ipsam Camincnsem, cuin i» bcrna el foro in illis el oinnibus corum appendiciis, caslra b.xo, sciliccl, Dcmusin, Ticboses, Cbosow, Wolgast , lluzonini, Groswin Piris, Staigard cnm villis et omnihus eornra appcndiciis, Sleltin, PrcjHr» zlow cum foro cl laberna et siiis appcndiciis, Col- I)org cum lugutio solis el tliclonio, foro et labcrna el omnibus suis appciidiciis ; tolam Pomoraniam usquc ad Lcbam fluvium ciim foris cl lahornis; do ciinam Foliri Sitlicn. Slaluiinus aulcm ul qiiia ci- vitas, i[ux Wollin dicititr, in qita opiscopalis scdes essc sol'>hal,proptcr giicrrarum incommoda dcscrla Csse proponitur, ipsa sodcs in ccclcsia Sancli Joan- nis Baplislx apud civitalcm Camminenscm, qu£ populosior cst et securior, habeatur; libertalcm qiioque qua scdes ipsa soli fuit Romano ponlilici a priina sui inslilulione suhjcHta, sicut est hacicnus ohscrvata, ratam habcnius ot pcrpctuis tcmporibus iiiviolabilcm permancrc sancimus. Practcrea deci- mas quas ecclesia ipsa tam ex rcsignaiione laico- rum, quam aliis justis modis possidct, libi et per to D ipsiim ecclesix, aucloritate apostolicaconlirmamus. Ad h:cc statuimiis ul omnes clerici lux jurisdi- clioni suhjccli, lam rcligiosi quam alii libi debitan) in omnibus revercnliani ct obcdieniiam cxhibeanl, nisi pcr apostolicx sedis privilcgia sint exciHpti. Prohilicnius insupcr ne tc, vel luorum successorum quodain dcccdcnte, por principis lcrrx vel cujusli- bel alterius violentiam bona opiscopalia distraban- lur, scd illi qui canonicc fuerit suhstitutus iliibata et inlegraconscrventur. Auctoritatc quoque aposlo- lica prohibemus ne laici quilibet ccclosias vel ora- loria in lua diocccsi construentcs, saccrdotcs in eis poncic, vel canonice inslitiitos sinc assensu dioece- sani episcopi amovcrc prxsiimant. \:,m CLF.MENTIS III PAP,* «"SOl Adjicimiis cliam proliilicnlos, iie bi ali.iiia ecgo Aibinus presb. cird. tif,. S.. Crucis in Jertr- «alcm. *^^' FJ>lSTOI,.t tT rniVll.LGlA. - Ky. 1188. rM Kgo Molior nresb. caiu'. SS. Joannis cl 1'auli A :.|)ostulica /coi.flimamus. Sane novalium veslro- rum, quLC propiiis maniLus aiit suniplibus colilis. til. raiiiacliii. Ego lljacinthos (liac. canl. S. .M.\rine iii llosmc- diii Ejto Oclavianus SS. Sergii ei Dacciii cliaconus cnr;us, nt eoniin dcvolioni ct ex- trcm.e volunlati. qui sc illic sepcliri dclibcravcrunt, ii88, poiililicalusvero domni Clemeniis pap.x HI « nisi forte cxcommunicali vcl inlcrdicti sinl, nullus anno primo obsislat, salva lamcn juslitia illarum ecclcsiarum a XXIV quibus mortuorum corpora assumunlur. Quia vcro Monnilerii Clunicceiisit proteclionem suscipit, el dcciin* lain \cleri qiiam nova lcgc minislris eccle- bona qnwdam ac prtvilegia couftrmal, (Laterani, Febr. Sti.) [DHUarium Ciuniac, 89.] Ci.r.xK^is opiscopiis, servus servoriim Oei, dilc- Mis liliis IkcoNi abbali inonaslorii Sancli Petri Cluiiiacoiisis, ejusqiie fratribus, tain prxsentibus qiiaiii fuluris, rcguiarcm vilaii> profcssis in pcr- |H:UMiin. Quanto specialius Ecclesin vestra nubis est, iihIIo mediaiite, subjccta, lanlu propensius ejus sia:nin noscunlnr csse (Onccssx, siib inlermina- tii)iie anatbeinalis proliibonius , nc ulliis biicus a \obis dccinius cxigcrc vcl cxtorqncre pra:*ii- iiiat. Dccerniinns cr£;o nl nnlli omnino boininum fas sit pr;cfatiiin monaslcriuni leinore ]>ortui-|>arc, ani cjns posscssioncs aiiferre, nul abblas rctincre, ini- nncro, seu qiiibuslibot vcxaiioiiibns faligare ; sed oninia inlogra csscssioncs, qii.cciiiiqiie bona idcin nitMiasleiiiiin iinpi;vscntiaruin jiislc et canonice possidel, ant in fulurum concessionc poiitincum, cardinalis. D s!oIic;c auctoritatc. Si qiia igitur in futuruni cccle- siaslica suicularisve pcrsoita, cic. Ego Clcinens Catliolicae Ecclesi;c episcopus. Ego Tbcobaldus Ostiensis cl Velleliensis cpi- scopus. Ego Joannes prcsl». card. til. S. Marci. Ego Laborans presb. card. Sanciae Mari;c Tran» Ti'icrim til. Calixti. Ego .\lbiniis presb. card. Sancl.ne Crucis in Jcru- salem. Pigo Mclior presb. card. SS. Joannis cl PanlftU. Pamachii. Ego llyacinllius diaconus cardinalis S. M;iri;c ia Cosmedin. Ego Octnvianus SS. Sergii et Baccbi diaconns- largilii>iic 10^:1101 vcl piincipiim, oblaiionc litlcliiiin, scn aiiis jii>lis mtxlis. pncslanto Doinino, poiorit a lipisci. lirma vobis vc<;Ims.|uc snccesstnibiis cl illibjla pcrmancant. In t|uii)us lixc piopiiis duxi- nsns exprimenda vocabnlis : I.odim i[isnm in t|iio pr.Tralinn monaslcrinni <;i- ii'ni cst, ciini omnibiis pcrlincnliis siiis. Prioraluin Sanci.c .Mari.nc dc Nazara ciini omnibns pciiinciifii.s suis; prjoratnm Sanct;n Trinitatis dc Loncona ciiin nninibus pcrliiicnliis snis, sient comIoiii piiorstiis Ecclcsia veslra r.inoiiirc possidct, cl de doiialionc pracdicti prioraiii? S. M.iri;c in icriplo aiilhtnlic-» concediinus vt.bis, ci eidcni Ecdcsix autloiitaie E|:o Sairrctlns S. Mari.T in Via Lata diaioiiu» caiiiinalis Fgo Pcirus S. Nicolai in Ca;ccre Tulliano didc. caid. E;.;o itadtilpbns S. Gcorgii ad VcluinAurciMiuUac, caiil. Oatiini Lalcr^ni. per maniiin Moysi Laterancnsis caniMiici viccs.ti-cntis canccllaii!, \ Kalendas Marlii. indictioiK; vi, liic.-irnationis Doininicje ann'; ii8", ixntiificaliis vcrt> ilomini Cleiiicntib papa: 111 anno piiniii. 1507 l.LKMr,.NTIS lil PAP,£ l%08 X^V. Honafterii Cluuidceinii pos»e$tivHet omiiei con- ftniial. (LadMaiii, Folir. S.'].) [lUhtiollieca Cluniac., iV.iZ.] Ci.F.Mf.N.s cpiscopiis, sfirviis sci vorum Oei, dilfcti» A viiiin, iiiiiic iiiia [viaj lcinlil j>I Ot;»i)rniacum, allera :iil Qiiarollam ;versiih Sergiacum tcriMiiius est infra curruviuin, citrn locuin ul>i dicuiit ad Turgum ; in slral.t vcrsiis Cabiloncnsctn p;)giirn tcrmiiius cst ad ;,'rossani Cassaiii.)ni sup«r !\farniaciim ; versus Bran- cediiiinin tcrniiiiiis cst in via supcr ho&cum baii- filiis llccoM al)liati tliiiiiaccns», cjiisquc fiatribus nednm ; versus Trcnorchium tcrmiuut C8l super tain pr.i>scntil)iis quain futuris regularcm vilain rivulum qucni dicuitt I.oiiganiaquam ; ioler Bano- profcssis iii pcrpetuiini. scum el Donziacuiii versus Pelronam velZasiacum, Kelijjionis inonastice inodcrnis teinporibus spc- lerininus est ad Ircs fagos, ul>i pariiuntur noster bo- culiim , cl iii Gallinruin partibus documentum , sous de Cliiniaro et boscus comilalis ; versut Igia- bonti Pctri Clniiiaccnsc inonnsterium ab ipso su;ibatiis, qnse cum suis abbatibus ordinalioni csl «jblatu'!!. Proinde Patrcs nostri sancl.'e recor- Cluniaccnsis moiiaslerii datae sunt, videlicet S. Mar- dationis Joannes XI, iteiii Joaiincs XIX, AgapiliisU, tialis Lcmovicensis, monasterii no i Pictavis , 8. Benediclus VI, iicni IJenedicliis V!l, Leo VH, ilcm Jnannis Angciiacensis, monaslerii Lesatensis, Moy- Lco IX, Cicgoiius VI, ilem Grcgorins VI!, Alcxan- siacensis, Figiacensis in Calhurcensi pago; in Ar- I dcr II, Stcpliamis, Victor III, Urbanus H, Pasntificcm, aut legatum, qui a latcrc ipsiiis fiierit dcstinalns cvcommunicel, aiil iiilerdicat. Saiie lerniiitos in-.munitalis loci vestri , quam snccessoribus luis in pace scmper et qtiiel» .serventiir. Pro aliaribus et ecclcsiis, sivc decinils veslris, nulli episcoporiim facullas sil gravanicH alifniod vobis, aut molestias irrogare, sed sicut co- rum prrmissione (iiiaedam cx parle, qu3eo,veieri , ccclcsiam S. Mariae dc Aquaniola, ct ccclesiam S. Angcli. Pioliibcmus autcm nc infra parocliiasad jiisCliin. inonaotcrii perlinciitcs, absquc Clun. abbatis as- sciisu uUus eoclesiam vcl capellaimediricare prxsn- mal, salva iii umuibus sedis aposl dica: nnctoritale. Inliibeinus aiitini ne lerias, scuposscssionesalias, cl ^ Ibesaurus ecclesiariim vestraruin liceal aliciii ven- i!erc, scu alio iiiotlo alienare, vel loco pignoiis obligare, vcl ylicui fralrum vcstroruin pro aliquo fiJc jiibcre absqiic consensu abbatis et capituli ve- slii, aul niajori!> ct sa-iioris partis. Qiiod si factun» fuerit, decrevinius irritandun:. Deccrniniiis ciijo iit iiulii omnino bominum liceat prxfatiiin inonastc- rium lcincre pciturbare, aut cjus pnsscssioncs an- forre, vel ablalas retincre, miiuicre, scj aliquibus 'vexationibus faligarc, scd oiniiia integra conservcii- lur coruin, pro qnorum giibcrnalioiic aiil sustcn- lalione conccssa sunt, iisibus omniniodis piofiilura. Si qiia igilur in fulurum ccclchiastica sxoiilaiisve pcrsona,hanc noslrau constiiutionis paginain sciens. .FCIA. — AN. 1188. ir.lO conCra cam \cnire lciravcrit, sconndo terliovn coinmonila, iiisi rcaliim siiiiiii congrua satisfactionc ooirexorit, potcslatis lionorisqne sni caroat digiii- lalc , roainqnc sc judicio diviiio existore dc perpc- trala iiiii|ui(atc cognoscal; ol a saoralissiniocorpore ct sai.giiiiie Dei ot Doiiiini Bedeinptoris nostri Jesu Clirisli aliciia fial, alqiic iii cxlromo oxaniine di- strict.e subjacoat iillioni. Ciinctis aiilem oidein ItKo sna jura servaiilibiis, sil pax Doniini nostri Jcsu Cliristi , qiiatcnus el liic friiotnm boii:c aotionis pcrcipiant, cl apiiil dislriclnni jiitlitem prxinia a'terii;c pacis invcnianl. Aiiicn. Ego Clcinens Catholicae Ecclesix cpiscopus. FXCFRE.VOLUMTATEU TtAM DOCE ME , UOMINE. Ego Joaiiiics presbytor cardiiralis liluli Sancti Maroi. Fgo Laborans presbylcr cardiiialis Saiicl* Marix Traiis-Tibe:im titiili Calixti. tlgo Albimis prcsbytcr card. lil. Saiictse Crucis in llicrnsalem. Kgo Mclior prcsb. card. SS. Joannis el Panli lil. Pamacbii. Fgo Jacobus diaconus card. S. Marix iii Cos- niodin. Ego Oclavianus SS. Scrgii ct Bacclii diaconu» canlinalis. Ego Gofridut S. Mari;c in Yia Lala diaconu» cardinalis. Ego Pelrus S, Nicolai in Carcere Tulliano diac card, Ego Radulplins G. Gcorgii ad Vcluin .Vureum diaoonns cnrd. Daluin Laterani,per maniim Moysi Lalcran. caii. ▼ices agcnlis canccllarii, v Kal, Marlii, indict. vi, Incarn. Doniinicoe anno 1187, ponlilicntus vero dofDiii Clcmcnlis pnp;c ill aiino i. XWf. Ahbatnm S. lieitedicli Padiliroitcustnm eleclioitem jubel secnudtim iiioitaslerii Clttniacentis friviUgia fieii. (Laicrani, Febr. 2G.) [Bibliolheca Cluniac, p, 1452.] Clemens opiscopus , servus scrvorum Dei , di- loclis niiis IluGONi abbali, cl convenlui Cluiiiaccnsi, salulcm ct aposlolicain benoilictioncm. Privilegiis, qucr. a scdc aposlolica Cluniaccnsi nioiiaslerio indulta snnl, diligciiler inspcctis, lua- iiifoslc cognoviinus (luoii Bcnli Bcnedicli inonaslt:- nuin a pra;decessoi c iioslro bonae mcmoriae, Gre- gorio papa VU, Iliigoni Clniiiaocnsi abbati ojusqne successoribiis com:iiissiiin est, ul iii cjus gubenia- lione, alque cnsiodia ct poleslale Iiabeaiit, ct slii- dium procurationis iinpcndani ; obcunlc qiioqne ipsius loci abbatc, coruin scmpcr provideal diligen- lia, qualenus idoiica ct buic olTicio d'giia in loco regiiniiiis seciiiuluin Bcali Bencdicli Uegulam sub- rogetur pcrsona, ct qiiiilquitl iii .Moiiastcrio ad au- gmciilnin el obscrvalioncm nioiuistica^ rcligionis institui ^cl cmcndari oporlueril, coruin seinpcr i:v1l Cf-tMEMIS III I'AI'>€ i;n niiiiisterio et Ji^pcfis^liofK' paitti^r iinpli-:ilur, tjl>a A piolitbeiiiii». Qi:oii vi f.D ci iueiii, iiiila cl «acua quitlcfn iti ofnnihus aiictoril.ito aposlulico: dt-dis, lijlK-aliir. «iijns juri» ille locus cxislil. Idipsuin quoqiie al) ip^ius Cregoiii .succcssoriliiii» pra-dccfssoriliiis f»o- siiis, ct |ira*cipiie papa Culixlo Tclicis incinorir, htaluliiin est ct cuulirinatuin : qui iii sua coiifiriua- tionc atidiJil iil, iti t-odcni Brati iiencdiai nionas- tcrio, sinc Cinniaccnsis alilialis cuiisiiio, provisioiic ct pncccpto abbas nutlatc.ius c!i;:a;ur , iiiillits^qui; opiscoporuin siiic coiiimcndaiitiis lilicris Clini. ali- liatis eidcin clcclo coiisccralionis vcl ordinaiionis inniiuin inipon.it. Alioquiii ct consccrator laiiquain ciiiislitutio is apostitlica; prxvaricator graxiori sub- jaccat ullioiii, ct coiisecrali cicclio sivc oidiiutio, donoc aposl(»lic;c stdi cl oidciii Clun. nionaslcrio Datuni Latcrnni, iv Kai. Marlii. rondflcatui oo- siri anno priiiio. XXVII. nuguni abbali ei conveiitni Ctuniaeenti nionatUrluiu S. Cermaui Aniistiodorentit addicil. (I.alci-ani Febr. 2G.) (IJah;z., fJiscell. cd. Mansi, Fl, «77.] Ci.F.MENs ppiscopus, scrviis scrvoi um Oci, diWtit filiis liico.M abbati cl coiivcnliii Ciuniacensi (aliitrm rl apostolicain bcncdictioneni. Qiianto sprcialius cocnobiuin vestrum bcat! Pclri jiiris existit «t ad nostrain provisionem nullo me- diantc perlinct el lutclam, et vos ei prxdeccssorc* satisliat, irrila lialicatnr. Tcinpure aulcni bcata' " vcstri in co ccelcstis ina{;is(erio subdili discipliiija nieinoriae Lucii pap;e pijcdcccssoiis iio.^^tri, P.trus pcr infusionem sancti Spiritiis odorcm iioneslatit tiinc abbas monastciii vcslri, lam per se quam per et rcrgionis in vestro iiactcnus orditie observala fiatrrs suos, priedcccssoribus cjusdcm Lucii papx, laiius expandislis, Linto ad conservanduni jura ct ipsi ttiaifi s:»'pius con(|ucslus fuit quod codcm ilbesa ct juslas dcvolionis vestrac pelitiones beni- P. incoiisulto fraires i>ra'dicli nionasterii S. Bene- giiius ailiniticndas lenomur cxisleic prompliorci. dicli contia supiactictuni (euorein sibi altbatom Quia igitur, sicul ex sciiptis S. quondain coniitit clcgcranl , et dcbitain ei o')e ncgligentiam provisoruin regularis obscr^aiiiia Ilonricus abbas exliibueta:, dcvolc cl lininilitcr peiicral, tlisciplin.^ el tcrrcnaedcfcecrani facult.st'.-», exbiberct. Quo nci|ua!{uain per cos impleto, el qiiful cjus cnstodia abjcclis iradcrclur pcrsonis, a sionem et praidicti comitis donaiioneir. pradiclu» jdcin Lucius iilterius dccssc noii poterai, pcr apo- D Pasclialis el Urbanus terlius, praedecessores nostri, slolica eis scripla fiiaiidavil alque priEcopit, quate- posimodiim conlirmaruiit, cl nos eorum vesligii» iius ips(,' C. aldjas ciiin honeslis cl distrelis per- in!i.Trentcs ad exemplar ipsorum camdera conrcs- sonis de fratribns sitis, occasione et ditalione re- sionem ralam csse deccntimus el pi-aesentis scrlpli inola , Cluni.scensc liionastoriutn visilaicl, alquc pagina toiilirmamus, siatuciites ut nulli omiiino pnediclo P. abbali ohedienliam ac leverQntiam , hominnm liceat banc-paginam nostraj conlirmatio- qiiam pra'.di ccssoi es sui pi-:cdecf3SoriV»us ipsius P. nis infringere vei ei ausu tcmerario contraire. Si c.xbibueranl, liuinititcr fixbibcrel ; quod si infinni- f8le gravatus per sc id adiniptere non possot, pcr iiicliorcs persouas ipsius monasterii adimplcret. Nos Igilur pr.tdcccssorum noslrorum vcsliiiiis in- lia?ronles, ne dc c;eteio in codeiii S. Bencdicli nio- naslciio, nisi jitxla pr;edictnni tonoicm privilc- gioiuiii sedis apostotic* aiibaiis fiai clcctio, aH cxcniplav sa^pe dicti Lucii auclorii;tle .'ipasiolica qiiis autem boc atlentare praesumpserit, indigiia- tionem omnipolentis Dei cl beatorum Petri et Pauli aposlolorum ejus se novcrit incursurum. Datum Latorani, iv Kal. Martii, pontificalus no- slri annoprimo. XXVIII. .{rcliiepiiCOpis el cpiirupis iiilerdicit, « ue de ccetero iiivi tfji.li ad Cluivaccritnan frulruin priorflHii »i i:i3 EPlSTOL.-li KT PKIVU.LGIA AN. Ub8. i:u titalioiiii tautu itueiiiit, procurdlibuii r.b ii» i.li A ileliuiu, i>cti aliib jii^lis iii(>dis, puv»lanlc Di)iiiiiio, i^ar rtquuaiit. > (Laleraiii, Febr. SO.) [Itutlariuin Cluniac, 88.] rLEneivs episcopus, servus scrvornin I>ei, vcne- rabilibus fr.^^liibus arohiepiscopis d episcopis, in qunruiu par(^liiis prioraius c( ohediciilix Kcclesix CluDiacciisis eiistuiit, salulcin cl aposloiicaii) Ihmic- diclionein. Sic ca( Eccl.'siariim pra^Iatis et divina constitii- lioiie pennivsuni spiriiujlia sein nando, cariialia inetendo recipere, sccundum illud : Non aliigabis 01 bovi triiurauli (/ Tiin. v), ut sibi commissis Ec- clesiis oncri noii cxistant. Iul;-Ilexiiniis siquidcin qui>d iixc quidam vcslruin iicqanquam, suut coii- poloril adipibci, liriiiu vobis vesirisquc successori- ttus illilial:) |M>rn):(iifUiit. lii quilius lixc propiiis diiiinius es|(riiiiciida vocabulis : Locuiu ipsnm in quo rundata est ecclesia, qui aiitiquiliis vul^o Flabuiiis-inoiilis appeilaiur, cl cuni ncinore de Wuitic?^. 1'asluras in ipsis pralis, aqiiis, ncmoribus ; (;hiiidc:ii ct fugcnani in iisdeia nemoribiis; ligna lain ad xJificandum, quain aii coniliiircmlum et ad i|iioslibet iisur> : qiix dcdcruiit vubis iii suis purtioiiitiiis totiiis (crritorii dc B.".ign(- val, Wido dc Aciinioiite, el Wiardus ItuiTus de i)a\illc, Genoldus et llei bcrtus dc S. Jnliano, Wido assensu Ilugonis coinilis dc WadiiKMite ; fiiiidns cl licrlkcrtus as-sensu Olrirl dc Gisnei; Wiardus as- vniit, ailendetiies, cuni suas diorccscs circumeanl, B gg„jjy i>jiisdcm Guidonis, a quiims ca in fcoduio a priondibus et obcdieiiliis Cluiiiacciisiiiiii rralrum apud alios hospilali procurationcs sibi faciitnt cx- liil*eri, licet ipti parati esscnt, ul asseruiil, in priuialibiis suis ecs l)ciiigne rccipcrc, et prompla cis dovulioiic scrvire. Quia vero iudigiium est uc vetitrse [lariter iioiiesiaii coiilraiium, ecclesiasiic;c charitaiis obscquia ad gravamea iratieie subdito- rum fratcrnitali \eslrx, pra^enlinm aiictorilale districlius inhib^^mus. ne do Cilero, iiisi cuni a.l pnedicturum ftalrum prioialtis visilationis causa veneritii, pro€ur;aioiies ab eis aliqiiaa reijiiiralis, iiec eis supi)cs iicquaquain impcii- daiil. Daitini Latrrani iv Kal. Uartii, pnnlirKalus iiuslri auDu prrino. XXIX, Monatterii S. Uarite Flabomt-monlis protecltonem iutcipit, boHuqur coi>firmal. (Lalcraiii, Febr. ?(».) [lluco, 0>i Prcem. Ann. I, Pr., p. 551.] Clemers episcopuf servus servoium Dei, dilectis filiis llLtioM abbati ecclcsise S. .Maria: dc Fla- Lunis-montis, cjus)|uc fialribus lani prcscnlibus qHam futtirik regularitcr subsliliieiidis in pcrpo- tcnebant; Guidu cliaiu assciisii Oirici de rosleriiis, et uxoris siia; Esclamuiidi:e, ol Walteii dc Dciil- ly, ctc. {Hic lotujissinte recensei ponlifex omves pos- seaiones eccleiiie l''Utbonis-nion.is ; deiude tuain bullam claudil eidem roncedendo privitegia et exem- plioiies ordinanas.) Ego Cli>mciis cailiolic.T Ccclcsiae cp'scopus. Ego Thcubaldus Os:iciisiu el Vclleliensis epi- scopus. Ego Jnanncs presiiyt. card. lit. S. Marci. Ego Laboran» prcsbyl. ca:d. S. MariwL' Tr3ns- Tiberim. Ego Albinus lil. S. Crucis in J(!r«salen) prcsliyl. Q card. Eto Melchior prc«l)yi. car«i. SS. Joaiitiis cl Pauli t>t Pamachii. Ego Saccrdos diac. card. S. Marix in Cos- nacdin. Ege Decamanus SS. Scrgii ei Baccbi diac. card. Ego Soffridus S. Marix in Via Lata diac. caid. Ego Pelrus S. Nicoiai tn Carcere Toiliaiio diac. card. Ego Radulphus S. Georgii ad Yehmi Aurcum diac. card. Datum Laterani, per manum Moysi Laleraiiensis caiionici, viccs agentis caiircllarii, iv Kai. Mariii, indictionc vi, Incarnalionis Dumiiiicx anno 1187, tuum. Religiosis desidcriis, elc. Eapropter. dilecti in Do- D poiujficalu» domini Clcmcnlis papic annoprimo. luiiio (itii, vcstris juslis pusiulateati Petri et noslra {iroloctionc susci- piiiius, et praescntis scriptiipriviicgio commiinimus : iii priinis siquidcm slainenios, ul ordo caiioiiicat qui secundiim Deuin et beati Auguslini Keguiam, XXX. Bnlla abbatiam B. Mari(r de lUrivallc i-on- firmanln. (Lateraiii, Maii. "2.) [Call. Clnisl., Yil, Iiistruai., 2'i.) Clkmens cpiscojius, scrviis servorum Ooi, dilc- ciis (i!iis alibati ecclcsijc beat;u Maii;c de lleri- atqiie iiislituliones Praemonsliatciisium frairum in vaile, ejus<|ue fialribus lam pnrseiitibus , quaia «.•jduin ecclesia insliliilus csse dignosciiur, pi^ipe- luis ibidem leroporibus inviolabililer obsorvelur. Praiierea (|uasctinquc posscssioncs, qtiaccunque Lona eadem eccicsia imprxscntiarum jusie cl ca- noiiioe possidet, vel in futurum coiiccssione poiilifi- cutn, l.trgiiione regum vel piiiiciptim, oblalionc U- futuris regularcm fratribiis viiaiu piofcssis iti per- peluuin. Retigiosain viiam ctigcntibus aposiolicum con- vcnit adesse pia-sidium, ne foile cujiislibct lcme- ritaiis incuisus aut cos a proposiio rLvoccl, aut lObur, quod absil ! sacrx religicuis iiifii^gat. £,{- '.515 CrJCMKNTIS 111 V\PJE ir,i6 propler, dilecli in Domino filii, vesUisjustis poslula- A sam, quos f;i annis tinguli& pro f|uo(lam ncmore tionibus clcnicnter anuuimus, cl f>ru;falam <;(.<:l(;8i;nii Sauct;£ Marix (le Hcrivalle, iu (jua (Jiviiii maricipali eslis ol)S<(|uio, sub bcaii Pclri ci noslra prol(;rliouc suscipimus, ct praeseulis scripti privile^io commu- iiimus; imprimis slaluentcs, ut oido canonicus, qui secundum Deuni cl B. Auguslini Rcguiam, al- quc iustitulioncm fralrum S. Yicloris rarisieiisis ii) eadem ecclesia noscilur csse iusliiulus, perpe- tuis ibidcin tcmpuijltus inviolaLiiiter obscrveiur. vcslra ftcclcsia solvcic lciiohalur ; dccimani pr«- lcrca, ((u.im idcm llugo c( c1(,si:k vcstr;»; apud Fos- sa» cl .Marliaooni dc asseiisu dia-ccsaiii cpificopi dimisit; dccimam, (juam Milo dc Bcllofonle de Biia: uxoris et iKcrcdum suoriim assr^nsu, in loco Iler- nciii, ct cani cliam, quam Malccriua miles de IJal- laiival apnd Sur\illi',rs cuiii liibus frumciili scxla- riis dc assciisu dioeccsani cpiscopi vestrx ccclcsiae dimis4;ruiit : ci doiio Odonis niajoris de Luzarcltiis Praeterea quaseunque possessioiies, qu;ecunquc bona scxlai lum unum auniialim el (|ualiior arpciila teriae eadem ecclesia in piKSCuliarum juslc cl canonice pro anima uxoris sux ; cx doito Radulfi dc Ariua- possidet, aiit i» futuiuni coiicessionc ponliJicum, boiia mililijduosfrumenlispxiarios apiid Villarium- largilione rcgura vel principum, oblatione fidelium, siccuni; ex dono Brunisendis mulilia; vicinium : ex dono Amaurici de Villariobello ct scu proprium levilate aliqua d;tincre; discedeiilciii vero absque eoinmuniiiiii licenliarum cautioiic nul- lus audcat rclincre : cum aulcm gcncrale inierdi- clum lenx fucilt, licoal vobis clausis januis, ex- clusis cxconimuiiicalis cl inierdiclis, non pulsalis campaiiis, suppiessa voce divina oflicia telebrarii. Sepulturam practerea ipsius loci liberain csse de- cerninius, ut eorum devotioiii et exlrein;e volunlati, qui se illic sepeliri d<;iibcraverint, nisi forte esconi- muiiicaii sint vel iiitevdicli, nulius obsislat, salva lameii Jublilia illarum ecclesiarum, a qiiibus mor- tuoruin toipora 3S.>uiiiuiilui . Obcunle veio le iniiic cjiisdem loci abbale, vcl tuoriim quolibct successo- I uiu, miUtis ibi qtialibct subreplione et asiulia, scu Llisabetli uxoris sua3 viiieas quasdam ct tcrras .ipud i» violenlia prycponalur, nisi quem fralics communi Villariumbelliim ; scxaginla aipenta iicmoris et di- iiiidium, qiiae a supradicio Rerico de Fossis tenctis sub nnniio censu scx deiiariorum pro arpentis sin- j^iilis solveiidorum ; sex arpeula terrae, quae jam diclus Rericus ecclesiae vestije in elecmosynain libera et absoltita donavit. Neiuus de R^iissy, quod ab Albcrico dc Fossis militc, ei lluberto sororio coiisensu, vcl fialrum in.njor pars consilii sanioris secundum Dei liniotciii et beali Auguslini Regulani provideriiil eligendum. Deccrnimus ergo, ut iiuili omnino iioniiiium iicealprccdielatuecclesiam tcmcrc pcrlurbaie, aulejtis possessiones auferrc, vel abia- las retiiieie, niinueie, seu quibuslibet vcxatioiiibus fatigare, scd omnia iiilegia conservenlur eoruni, ejus ct O.lone de Bellofonic sub aniiuo ceiisu qua- pro quoi uni gubenialione et sustintalionc concessa tiior denarioruin pro singulis aipeiitis cjusdem ne- suiit usibiis eoiumodis profulara, salva in omnibiis moris solvendorum tciietis ; duodecim arpcnla aposloliia; seilis aucloiitaie et dioecciani episcopi lciTac arabilis ct decein nemoris, quae ilugo inajor ( anonica Justiiia. Si qua igilor in fulurum cccle- de Lu/archiis in territorio Fossarum villae pcrpeliia siastica sa^cularisve pcrsona, elc. largitione donavit; immuiiitatciu etiani dccem so- Datum Lalerani, pcr maniim Moysi Laterancnsis lidorum ab eodem Uugoiie ecclesiae vcslrac conces- canonici, gcientis vicem cancellarii, sexlo Nonas 4517 tlMSTOL.E ET I'I\.V11.LGIA. - AN. 1188. Martii , iiuliclioDe sexl.t, liicarnalioiiis Doiiii- A NWI.f. iiica: aniio 1187(i|iii nuiic 1188), i>unlilii*alu$ vcro -\d WUUlinum regem Scvtorum domiiii CleiiUMitis pupx 111 anno prinio XX XL bc exempliun» Vinvertit ephcopis tiijiiilicat de privileijio frctrum S. Marite de Heiio , i ut a qHocutnjuc muluenut Cuthoitco aiiiiilite ordiiwutur. > (Laleraiii, Murl. 3.) [TaoMDELLi, Mem. dt ftcuo, AoG.] Cleme.I!» episcopus scrvus scrxiriiin Uei vcncra- bilibus fratribiis universis opiscopis ad quos lilterx isue pervciicriiiC, salutein el npoblulicani bcnedi- cl oncm. Cum dileclis filiis iioslris llugoiii prinri subilia- Kccteniurum terru' suiv. (Laliraiii, .M;irl. M.) [M\.>s,i, CuiuiL, XXII, [)48.J Ciim niiiversi Cliri.sii jiigo siil'jla niaiulamus, quatenus cuin ad vos aliquis eoruin accesscrit ordinandus, jiixla lc- iiorein privilegii sui, nullins coutradiciione vel ap- pellatione obstaiitc, auclorilaloapostolica ordinct s. Nolumus autein ut pro eo qiiod ab aliquo semol aul sxpius rcccpcriiit ordincs , facnitas eis adcundi aliuiu vel alios aiiquatcnus donegeiur. iiiiis, atlciuleiilcs, praiseiuis soripii pagiiia duxi- iiDUS slJtuondiim, ut Scoticatia bcclcsia aposloLc:c sedi, oujiis lilia sp^^oialis cxislit, nullo mcdiantc de~ lM>at subjaccre. In qua lijcc sodos cpisoopales cssc nosciiiilur : ecolesiai \idolicol Sancti Ainlrca', Glas- cueiisis, DMiikoMoiisis, l)unib'iiioiisis, nrebiiiciisis, Aboidoncnsis, Moraviciisis, Kosensciisis, Katincn- sis : ct iiciiiiiii licral iiisi Koiiiaiio poniilioi, vel lo- gato ab ipsius lalere destinalo, iii rcgiiuni Scotia; iiilcrdicti vel .e.xconimunicalionis Siiiletitiain pio- mulgare, ct si proinul{;atn fiiciit, dcceriiimus nuii valere. Adjicimi»5 ul nulli dc caElero, qui de rogiio Scoliaf» iion fuerit; iii.>i qucin aposlolica sclos pro- pler boc de coipore suo specialiler deslinavoril, li- Daium Lalera.ii, v Konas Martii, i>ontificatus C ^.^^^^^ sit ia co logaiionis oHicium e.xerccrc. Prolii- boiiius aulem ut cuntroveisix qwx fuerinl in regiiu illo de possessionilius ojus osort;v , ad exaineii exlta roguuni positoriiiii juilicum non tiabanliir, nostri anno prinio, XXXIL ilouaslerio Cluniaceusi Sanam villam asserit. (Latcrani, Marl. 5.) [Dullar. Cluniac, 92.] Clemess cpisctipus servus servorum Dei , dilc- cti» filiis ilrcoM abbali ot convciitui Cluniac, sa- luieiii cl apostolicam beiiodiclioiiciii. Preces qux a rationis Irainitc non discoidaiil, pi-ona iios voliiiiiale decol. adniittcre, ot cfloolui dc- bito luanciparo. Iiide csl quod vcslra jiisla postii- iii.si ad lluiiianain Eiclesiain fuoril appeilatum. Si qiia vero scripta coiilra liujus libertalis slalula apparucrini iiiipctiatj, vcl in posterum, istius con- ccssioiiis iiienlioKO non hal)it;\, ooniigeril inipe- tiari, ftullum libi vi l ipsi rogno oirca 'lujiis prxro- gaiiv;c c')iicessii(iiciii pivj-.ilioiuin goiicielur. Pra;- loroa libcriatos ot iniiiiunilaics libi vel oidein rc- gno, vel ccolcsiis iii oo conslitulis, a praidccessori- bus iiosti is Koiiiaiiis poiilificibiis iinhiltas, et liaole- nus obsorval;is, ratas baboinus, el illibaias fuluiis 1-jlione iiiduiii viilani Sa: aiu qiiain vir nobilis... D lonipori)Mis slatiiiiiins pcrmancre. Niilli crgo lio- Despire per niaiiuin vonorabilis fratris noitri Tlieo- iiiinu.iii licoat paginam nostr;c consiilulioiiis ct pr.;- l>aUli Oslieiisis «'piscopt, '.uiic vcstri abbaiis, iiio- iiasterio vcslio in nllinia voluiitale lcgavit, sii nl eam jusle ac siiie coiiiro\crsi;i possidoiis, auclori- tate vobis apostolica conlirmamus, el prx>»ctitis scripli |iairociiiio comniunimus. Nulli ergo oiniiino lioiiiiiniin licoal lianc pagi- nam nostrx coiifirniaii mi-, Mifringero, vcl ei aiisu lcmerario c ntraiie. Si quis auiom lioc atlciitare praesumpscrit , indigiialioiiem oinnipolonlis Dei ol bealorum Petri et P;iuli aposlolorum cjus se novcrit inciiisuruin. Daiuin Laleraiii, in Nonas Marlii . ponlilioaliis nosiri anno priuio. bibitioiiis infriiigere, vol ei aiiqiiatonus contrairo. Si quis Juloni lioc :itlenlarc pr;osiini|)6erit, iiidigna- lioiicin oiiinipoieiiti^ Dei cl bcalonini Petri ct Pauli apo^toloruiii cjus sc novcrit incursurnin. Dalnni Lateraiii, iii Idus Martii, poiitiricatus iio- stri aniU' piiino. XXXIV. Monasterii SaitcUt Maricc Moucillen$is protecliourm suicipil , j)04.ve.ss70)i(?4^/»/<; uc privilegia conlir- mat. (Lalcrani, Marl. 16.) [llrGO, O.P. A., 11, Pr., p. 193. | Cii:uF.%h episcopus, servus scrvorum IH, dlle- j3|r) tl.lML.MlS III fhVM. i-:0 clis lUiis Ai BLRTO ahliaii Saii«l;i- Maiix de Moi.ccl- A^vx. . . . «liog S(;i M.igo ejus.lein \ill». . . . quot- lis, ftjusquc frulrilius lam prxMiilibus quam fuui- ris rcligiosain vilam profossis, 5:1 in;rpelua:n ine- moriant. Ileligiosam vilam cligonlilm£ apofilolicnm ton- vcnil atJcbse subsiilium, nc fortc cnjnsUbci tenic- ritalis iiictirsus aul ens a proposilo levoect, aut robur, qund absill sacr* icligionis ii.frinj^a!. Ha- propler, Uilcctissiini in Doniino fil.l, \csiiis jnslis poslulalioiiibus cleincnlcr annuiinus, el piaefalain ccclcsiani Sanclce Mariae de Moucdlis, in qiia tli- vino eslis olisequio iiiancipaii, sub bcaii l»elri 01 iioslra proieclionc suscipimus, cl priesciilis scripti privilegio conimnnimus. In priinis siqiiiilcm sta- in.nles, »i onlo canonicus, qui scciiiidiim Dciini aiinis piiori dc Casuin prisolverc dcbcnt, gran- giam de Vilo qua; »ila cst jttita Uoscniont, quain Jiabelis a coinilc Henrico, ab abbate et capilulo IttHi-toci cuin oninibus perlinfnliis Mjis, hicut ecclfcsia Bclli loci ifiiueral, exc^plis bis quae ea- dcin erclcsia halxibat apud. . . . laU siquidcm condiiione, qnod singulis aiinis trcs modios an- iiOiuE ad iiKiisuram dc S. Marguarcia, incdieialcm fiutneiili el m'itliclalcm avr.njp solvcre deb^tlis Ua- dulpbo d« Blanciaco tlorico ipsins CfliDili«, ol>ciiii- tibus vcro Raiiulplu} ct coniile, diios taiituinmo«lo modins annonae ad pra'diciam mcn&uram rcdd' lis IijLTcdi prxnominali comilis. homum quam babeiis apud Vilr.acuin in foro, t\ dniio Ludovici Jc e>j- cl bcali Aiiguslini Uegulam, atqoc inslilulioucm ^ dcm castro, assf-nsu coiniiis ncnrici, duas partcs, PiDemonslraicnsem, in cadeBn ccclesia iiisliiunis esse noscilur, pcrpcluis ibidem lcniporibu.s invio- labililcr observeuir. Pri'lcrca quabtaiiquc pos- scssiones, qu:ecunque bona eadem Ecclcsia iii pnc- Ecnliarum justc ct canonice possidet, a:it in rulii- runi concessione ponliiicum, largilioiie rcgnm vc! priiicipum , donnlionc iidelium , seii aliis justis mclis, prxblanle .Domino, polcrit adipisci , lii ina vobis, vtstrisquesuccessoiibiis el illibala penna- neant. In quibus propriis duxiinus cxprimenda vo cabulis : Locuin iphum iii quo sita tti Abbali.ii vostra, quam babcUs ab Auselnio de .Monccilis, pei «iaiui;n ties partes gross;e decimae de Maweu , letliam parlem decini.irum lam grossarum qiiara minula- rum, quam hal>etis infra parocbiam de Doran-cu- rir;la libeie, quod nibil solvere debclis pro. . . . de vestra partc, lertiam decimsc lam gross;e quiun niinutje qiiam habclis apuJ Libaliam, lertiam partcm apud Blcsiain , duos sextariog fruiiie:;li quos habetis npud S. Ycianuin in lcrragiis quos lciict Siinon el miiiaiii frumcnli tpuil S.ipi^nc- court, sex dcnarios cciiiiiales pro aniuia uxoiis Odilonis dc CIocs, qnac omnia pia?diclus Simon vcl qni prienoniiiiata lcrragia leiiebanl Lctlcsijc vcslts quolannis solvcrc dcl;eba:it. Locuiii dc -\vi- comilis Theobaldi el asseiisu Wiburg;e a qua ilium ^ Rneio in quo clauslrum soronr.n icdificaliim est. In leuiJum lenebal; molendina, diias carrucaias terra', prala, piscationcm, ncmus ct duos homines Giguardum et Albricum cl caetcia appciidicia. Ter- tiam parlein dcciintjus iic- moris sui exceplis dcfensis suis, tam ad combu- renduin , qtiam ad omnimoda x-dificia ccclciix veslrae conslruenda , cum pascuis porcomm, pe- oiim alia tcrra qu£ sulTccil ad fatiendas vigiiiii D corum ct aiiimaliuro in } lanis cl silvis absqnc ali- falcatas prati extra prxJiclas metas de netnoic aal rcli"ioois A ilc nami>etru. a (juo lorr.im ill:»ni in loutlum te- itssunicrc , cum reciperc, saho consu aiquo lerngio cxceplo, qiio<1 niiliiibtis sivc in vita sive in morie noii lo- Uim feudum Jic*l vobis dare, scd parlem, salvo hominin suo; cl si (luis corumaom hominum lor- ram aliquam vobis vendorc volueril, licel cam vobis rcciporc, saha tamcn ejusdcm torrio (on- suoliitlinc; ocio soliilos censualos quos liabelis ox (Jono Milonis convcrsi vcslri ol Pciri iilii ojus npii.l Raiiierum pervipiendos, in losto S. Romigii ilo manu villici de Insulis apud nommarliuum; ler- liain prirlcm do- Jtaiissa Trecensi accipitis; quaiido vero cumPapano, qiimiam parlem ejusdein dccimae debelis co vero aniio accipil, in cadem decima nihil liabclis. Klceinosyna Bcliardis conversac vcstraj cl Milonis Cosc sororis ejusdem Beliardis, lcrragium cl cen- sum quod babelis ex. dono pndictoruin apud Ma- gnam viUani el ad Ooenum. TLTtiam partcm dcci- mji inajoris minutae quam habeiis iu villa quae di- ciiur Mallyacum el ad Uomanam quariam par- tein dccima; quam liabelis ad Vallcm pulei ; sexlam panem ejusdem molendini cum nu^dielalc cuslodia; e}usdem quam habclis apud mansum Willcnnini.... Allodium qutid haboiis .th ooclcsia S. Maii;c de \aniio, 01 ah abbaio Harlholom.vo oi lapilulo Saii- cti Pauli Virdunonsis.suh annno censu quinquc so- lidorum Calhalaiincn.iUam qiic vooaliir Loisis, salvo censu, annuciitihus dominis siiis, a quil iis illud teoebal ciim qua-hin domo el iino inanso,sic- ul in aulhcniico scripto Calhaiaunonsis cpiscopi roniinolur. Modiolatcm cujnsilam pi.Tli quod voca- lur Maiibre cum mi'dielatc lorr.r arahilis eidcm nrain adiarenlis ouas dedit vohis Ciiido lilius ilieinis ct mcdielatom uvcux; l"iliain par- _^praio Jtijaf%.Mi-kr~.-ilnKn..l*^ fratres Avegniorum singulis annis solvere solebanl inoiuichis th' Uozccort, idem Kohertus et successo- res sui pro recfplione eoruindem molondinorum quolaiiitis pi A'diclis monaehis solvere lt;iieanlur ; ii:< lainen, quod &i eadem moltMJdina aliijuo modo yer culpam ejusdem Roberti oninmo deslrucla fue- riul, piicdicti fratres mediam parlcm reficiant el Rol>ertus alleram. Singulis vero irienuis dabunlur fidojussoies novi, super consu duos sexlarios fru- menli quos Robciius de Walsecourt dedil vobis cum inatre sua dum ad vestram conversioiiem vcDil, quos tres et Altofoiilo eodeni Roberto, siiigulis aii iiis, pio ceiibu reddebanl, pro torra illa, qiia; est iiiter btagnum el lerram de Blolia, asscnsu domiiii coiisensu tjolius capiluli, aul majoris ct sanioiis partis ojusdcm Si qiia; vero doiiationcs vel alieiialioucs aliler quam diclum csl facia; iucrint, cas irr.las esse censemus. Ad lixc autom adjicimus ne aliqui ca- niJnici sivc convorsi tub profoKsione domus vestrae adslricti, siiie consensu abbalis et majoris partis capituli vestri pro aliquo fidem inliibcant, vel ab aliqiio pcciin a?, mutuo accipiant ultra pretiiira vcstia providenlia provisum, nisi propler uianife- stam domus veslrse ulilitalem. Quod si /accie forte pra^sumpserint, non leneatur convenlus, sine cujus liceiitia et consensu id egeraiil, pro his aliquale- iius rcsponder.' Licitum pra-lerea vobissitin cau- Patrol. CCIV. 42 B 1323 CI.EMFNTIS sis vcslils fialrcs vcslros iiloncos ad lestiflcandiim A addiiccrc alqiic ipsorum tcstimonio sicut rcctum fucril ct propiilsare violentiam cl justiliain vindi- ratc. 01) cvilandas vcro sspcuiarium frcqucnlatii)- iics, libcrum sit vobis salvo jure diucccsani cpiscopi cl ccclcsix parocliialis, oraloria in grangiis vcslris coiistruerc, ct iii ipsis, cum ncccssc fuerit, vobis ct faiiiilix vcstrx divina oflicia cclebrare. Sopulturam prxlcrea ipsius loci liberain cssc de- ccriiiinus, ul coiuni devotioni ct extremx volunlali 'i|ui sc illic sepcliri deliberavcrinl, nisi fortc cx- «otiiiiiunicali vcl inierdicli sint, nullus obsislat, s.il\n lanicn jiistitia illarum ccctcsiarura a qiiibus iiioituorum corpora ftssumuiUur. Pro cbrismai« vi-ro, oleo sanclo, consecrationibus ecclesiurum, ordinationibus clericorum, qui ad sacros ordines fiicrint promovendi, sive abbate deducendo ad se- ilom, vel quibuslibel aiiis ecclesiasticis sacrament°s, niillus a vobis, aut sub oblentu consuctudinis, aut qiiolibet alio modo, quidquam audeat postu- larc. Si quls autem conlpa hstc vcnire prxsoinpscril, poriioncm cuni Giezi se noveril Iiabiturum, ciijus lattutn exaclione titrpis muneris imitatur. Paci quoque cl tianquillilali veslrx palerna iii poslerum soUicitudine providere volcnles, auctorilate apo- slolicaprohibemusiie quis infra clausuramlocorum i^cstrorum seu grangiarum vestrarum furiuni rapi- iiamve coinmlttere, ignem apponere , hominem ca- pcre, vel interncere, seualiquam violentiain lemcre Q audeal cxercere. Dccernimus eiRO, «l ntiHl omnino horainum li- c<'at piicfalam ccclesiam teinere perturbare, aut ejiis po.ssessioncs aufcrre, vel ablalas lelintre, nii- iiuerc, seii quibuslibcl vexalioiiibus fatigare; sed omnia iniegia conscrvenlur eorura pro quorum gu- iMMnationc ac sustentaiione concessa siint usibus onuiimodis profulura, salva sedis apostolicx aiicto- riiale et ditecesani episcopi canonica jusliiia. Si qua igiiur in futurum, etc. Ego Clemens Catboiicx Ecclesix cpiscopus Ego Theobaldus Ostiensis episcop. Ego Joannes presbyler card. litulo S. MarceUi. Ego Laborans presb. card. Sanclse Marix traiis p Tiberiia lit. S. Calixti. Ego Albious tit. S. Crwcis in Jerusalera "presb. card. Ego Melior preslyter cardinalis tit. S. Caecilix. Ego Rodulphus, presbyter cardinalis tit. S. Praxc- dis. Ego Pelrus tit. S. Clementis presb. card Ego Jordanus prcsb. card. S. Prudeiilianae lit. Pasioris K"0 Jacobus diac. card. S. Marix in Cosmcdin. Ego Oclavianus SS. Sergii et Bacchi diuc. car- dinalis. III PAPif: im Fj;o Sofrredus S. Marix in Via Lata diac. rar diiialis. Ego llobo S. Scrpii diac. carrf. Ego Joanncs S. Thcodori diac. card. Datum Lalcrani (icr manum Moysi, sanclx Ro- manx Ecolcsix subdiaconi, viccm gerenllt caiicel- larii, xviii Aprilis (4), indictione vi, Incarnationit Uominica' anno 1188, potitificatui Yero domoi Cle- menlis pap.c ili antio priino. XXXV. Kci-tetiam S. Nnricr de Heno tuendam $iitcipil, et ejui bona ac pricilegia coufirmuf. (Lalerani, Mart. 17.) [TftOMnELLi, Mem. di RenOy 381.] Clkiif..'(s cpiscopus, .scrvus scrvorum Dei, dileciis liliis HcGOM, priori Sanctx Marix de Reno, ejusqu» fratribus tam prxsentibus quam futuris regularero vitam professis in perpetuum. Cum nobis sit, licet immeritis, Omnium eccle- siariim cura et solliciiudo commissa, pro statu ec- clesix vcstrx pastoralcm cogimur solliciludincin gerere, et paci v(*strx, proul nobis Dominus dede- rit, inlcndere diligcnler. Vi autem a pravorum in- cursibus, apostolica siiis defensionc muniti eccle- siam vcstram, in qiia divino estis obsequio manci- pali, iiiducti piis prccibus et justis postulalioiiibus veslris, suh beati Peiri et iiosira proteciione susci- piinus, ct prxsctitis scripti privilpgio commutiimus. Statuciitcs ut ordo canonicus qui secundum Deum ct bcati Augustini rcgulam in eadem ecclcsia no- scitur iiislitutus, pcri>ctuis ibidem tcmporibus in* viulabiliter observctur. Prxlerca quascunque pos- sessiones, quxcunqiic bona eadem ccclesia imprx- sentiarum jusie et canonice possidct, autin futurum concessione pontificum, largitiotie regum vel princi- pum, oblaiione rideliiin),seu sliis juslis modisprae- stante Domino, polerit adipisci, firnia vobis vestris- qiie successoribus cl illibala pcrmaneant. In quibus hajc propriis duximus cxprimetida vocabuiis : Locuin ipsnm in quo prxscripla ecclosia siia esl Ciim oinnibus pcninentiis siiis ; ecclc^iam Sancti Andrcx in TuriccIIa ; ccclesiam Sancli Doniniui jiixia Bagnuiii ; ecclcsiam Sancii Salvaioris. Pos- scssiones qux riierunt Girardi de Sala, cum deci- mis et fictis, cl omnibus pcrtineiitiis suis ; bospi- tale de Casaiola cum pei lincntiis suis ; ccciesiam Sancta; Praxedis, sicot a pix mcmorix pt xdeccs- soribus nostris Anastasio, Alcsandro, Lucio, at Urbano Romanis ponlilicibus, vobis concessa e^l ; salvo jure ct reverentia cardinalis qui pro temporc in eadem ccclesia fuerit. Ecclesiain Sancti Jacobi, qux dicitur Casa-Dei, cum pertinenliis suis. Pou> tcm qui jusi.a ccclesiam veslram super Renum si- tus cst cum siiis possessiuniLus. Libertalcs quoque et inimunitales rationabilitcr indullas a bonx me- niorix Henrico et Gcrardo, Boiiouensibus episcopis, ccclcsix vestrx ei aliis ecclesiis vestris quas prjE- Pro xviji Apyilis, leg xvi KaL AprH. «23 EPISTOLif: ET PRIYILEGIA. - AN. 1188. mO diximus, vitklicct ut cum oniiiibu» rebus siiis lam A seu quiluslibel Vfxationibus f;itifaift, sed oiiinia moliilibus qiiam immobilil us, ab omiii roiiililione ct a scrviiio ct liibuto teiiciitium ab epi^copo lam monachorum el clericorum qnam lalcorum vel ali- cujus tam magnx quam parvx personx dom nio, prseler cpiscopale jus, libcix siiit prnius cl f|uicia', ratas liabcmus et lirmas, casque pcipeiuis lcmpo- rilus illibalas inanerc cciisenuis. Liceat eliam vobis clericos cl laicos e sxculo fu- gienles, libcros el absolulos, ad convcrs.ionem nci- pcre, et cos iii ccclesia vcslra absque coiitradi- ciioiie aliqiiu rctincrc. Probibcmus iiisnpcr, ut iiulii fratrum vcsiroruni post factani iii eoilem iocu professiuncm fjs sit de codem loco, absqiic priuris sui licenlia, nisi ol:tcnlu arcliuris rclii;ioiiis, discc- iiitcgra ail usum consiTveiilur coruiii, pro (|uoruin Rubcrnaiioiic ac sustcntalioiie conrcssa suiil, usi- bus omiiimoilib prorniura, salva sedis aposlolicie auctoritatc ct Bononicnsis cpisco|>i canonica ju- stitia. Si qua igitur in fiiiurum ccclcsiaslica saccuia- risvc pcrsona banc nostrx cunstitulioiiis paginaui sciens, contra eam temcrc veiiirc tentavcril, se- cuiido icrliovc commonila, nisi rcotuni suum di- gi.a salislaclione conexerit , polcstalis lionoris- qjie sui dignitaic careal, reamquc se divino judi- cio eiislcre de pcrpetiata iniquitale cognoscat, et a sacratissimo corporc ac sanjjuine Dci ei Domini Relemptoris nosiri Jcsu (".lirisli alicna fial, al- dcre ; discedenlcm vero absquc coinmunium litle- " quc iii extremo examiiic dislricia; uliiuni subja- raruin vcslrarum caulionc nuUus audcat rclincie. ccal. Et si aliquis ipsoruin fralruiu extra claustrum au- sus fucril siiie pncdicta licculia permaiicre, si se- cundo terliovc commoniius, resipiscere forte con- (cmpserit, liceal priori ejusJem loci eKCommunica- lionis iii ipsum laiiquaiu in prorcssum suum scn- tenliain promulgare. Prseterca dccimas quas a qua- draginia annis inconcussc lenuistis, ct nunc paci> (ice tcncre noscimini, vobis ct eccicsice veslrx au- ciorilate aposlolica conlirmamus. Proliibcmus cliam Ht nulli fas sit vobis et ecclcsiie vestrce novas el indcbilas cxactiones imponcre ; scd ipsam ea gau- dcrc deccrnimus liberlate , qiiain a quadraginta Cunciis aulein cidein loco sua jura scr.antibus sit pax Doniini iiostri Jesii Clirisli, quateniis cl Itic fiuclum bonae aciionis pcrcipiant, ct apud distri- clum judicem pra;iiiia aiicriuc pacis iiivcniant. Aiiicn, aincn, amcii. £go Clemcns Calliolic<<'. Ecclcsiat episcopii;. Ego Tlicobaldus Ostieiisi.) ct Ycllctrcnsis efi- scopus. Ego Juanncs presb. card. tii. S. Marci. Ego Laborans presb. card. S. Mariae irans Tibe- rim lit. Calixli. Ego Albinus til. S. Crucis in Jcrusalcm presb. innis elapsis, usque ad lixc tempora noscitur lia- p card )n"iisr.c. S«'pulturam quoque ipsiiis loci libcram csse de- cernimus, ul eorum devotioni ct extrema vulun- lati, qui se illic sepeliri delibcraverint, nisi forte cxcommiinicati vel inlerdicti siiit, nullus obsistal ; salva lamen jnstilia illarum ecclesiarum a quibus mortuorum corpora assumuntur. Ad lixc, ordina- liones clciicoruin veslrorum a quo tnalucriiis cpi- scopo Calliolico suscipicndi libcram vobis concc- dimus facultalcm, sicut mcmorali cpiscopi facui- tatcm ipsam nobis per authentica scripta indulsisso noscuntur. Fruttuura quoque veslrorum, untlecun- que de cpiscopatii Ronunieiisi venientium, vobis dc- ciiiias confirmamus, sicut eaidem decimae sunt kb Ego Melior presb. card. SS. Joannis et Pault tit. Pamachii. Ego Jacobus diac. caid. S. Marix in Cosme- diij. Ego Gratianus SS. Cosmx ci Damiani diac. ca rd. Ego Gerardus S. Adriani diac. card. Ego Octaviauus SS. Scrj^ii el Bacciii diac. card. Ego SoCTredus S. Marix iii Yia Lala diac. card. Ego Petriis S. Niculai iii Carccre TuUiaiio diac. card. Ego Radulplius S. Georgii ad Vclum Aureum diac. card. Dalum Laterani, per inanum Moysi, sancUc Ro- eisdem episc ipis ecclcsiae vesirx provida circum- D luanx Ecclcsiae subdiaconi, vicem agentis cancel- r ^pectione concessae. Obcunte vcro te nunc ejusdem loci priorc vei tuorum quolibct succcssorum, nul- ius ibi qualibct subreplionis astutia vel violcnlia prxponatur, nisi quem fralres communi conscnsu, vcl fratrum pars consilii saiiiuris sccundum Dci timorem et bcati Augustini regulam pr viderint eligendum. Ad.indicium autem hujus a scde apostolica pcr- cepUt prolectionis et libcrlatis, duos solidos Lu- censis monetx nubis nus*risquc successoribus an- nis singulis persolvetis. Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum fas sil prxfalam ecclesiam temere pormrbarc, aut ejus ssessiones auferre, vel ablatas relinere. miauere, larii, xvi Kalendas Aprilis, indicLione vi, Incarna- lionis Doroinica' anno 1187, ponlilicatus domni CIc- nii-iitis papab ill aiino primo. XXXVI. Abbalibui et fralribus ordinis Prcemonslratensis de- cimarum immuntialem atserit. (Latcrani, Mart. 17.) [Le.fKi(;E, liibl. PrcBm, , 6il.] CtEiieNS episcopus, scrvus servorum Dei, dilcctis liliis abbalibus et fratribus Prxmonstratensis ordi- uis, saluiem et aposiolicaiu bcnedictioncin. Justis pctentiuin desideriis facilem nos cuiiYenit piaebereconscnsum, el vota quae a ratioiiis iramite non discordaiii, elTeciu suat pro$equenie cuiiiplcu- *527 aEMF.NTIS (la. EapropCflf, dilfcti in Domino rilii, v«stris ju- A slis poslulatioiiihiis (jrato «oricuirciiles a&s';nsii, nc (le rantero alictii de novalibus vcslris, qua; piophis nianibus aul sumplibus colilis, deciinas pf;r^>ohalis, auclorilale apostolica vobis Tcstris^juo snccessori- Imis indiilgenius, firinitcr probibentcs ne quis fas aniodu a vobis exigai, vel eitorquere prxsuiiiat. Docimas «juoque novalium vestrorum vobis cle- menler annuiinus, quae babelis infra parocbian; dc Fiiinilate, in iicinore quod vobis (jobcrtus de Fir- niitaie di.nidia fnictuum parte. exccptis nicbsoiuiii gaihis, sibi et byeredibu» suis relcnta, misciicordi- ter contulit, ct c» ad cxcmplar domini Urbani piae- dccessoris noslri, aucloritale aposlolica confirma- miis ct prxsenlis scripti palrocinio communinius, staluenles ul iiulli omnino bominum, elc. " Dalum Lateraiii, xvi Kal. Aprilis, pontificatus no- slri aniio primo. xxxvn. Prioii de Fauersham cl magiilro Firmmo tnandat, ul bonorum Ecclesia: Caniuarieinis invasorei, ti admonili damna non tarserint. exrommunicatot declarenl. ( Lalerani, Marl. 17.) [Gi:rvasii Imacjin. ap. Twysden IL A. Scr.y 1, i5-21.] C.LF.8IF.NS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis piiori dc Fauersbam et magistro Firuino sa- lulcm el :»p<)S'olicani benediclionem. Hon-endi faciiioris delestanda pr«sumplio vebc- iiicnler aiiiinuni noslrum pro sui atrocil.ite commo- vit ut illos dcbitx scvcritatis^ jaculo feriamus. qui more prsedonum Canliiariensis Ecclesiae possessio- ncs neqiiitcr invaserunt, vel in septa curia? mona- chorum el officinas, effraclis mnris crudeliter ir- ruentes , eorum bona sachlego aiisu diripuisse nospuntur. Eos quoquc qui, monachisel liominibus eorum violenliam iiifcrentes, curiam ipsis contra- dicontibiis occuparunt. Unde quoniam praedictorunt frairum injurias dissimulare nec possumus nec de- bemus, quibus taiiio bouignius in suo jure tenemur adesse, quanio in parlibus Anglicanis majori pia'- iiiinonibonestate, prsesuniptores illos qui lain enor- niis sJfCrilegii facinus admiserunt el oorum coinpli- ces, usqnc ad salisfaelionem condignam, auclori- j) late pia;sentium decerniinus analhemaii sobjaceic, per apostolica vobis scripta pracipienda mandan- lcs, quatenus ipsos, si adinoniti noluerinl congruo. s.iUslacere, excommunicatos, sicut n.oris esi, con- ir^diclione el appellalione ccssante, solemniicr ei puLUcc nunlietis, et (acialis ab omnibus caulius ovi- lari . attcnlius provisuri ne, quod absit l ex. desi- dia vesira in hac parte niandatum aposlolicuni ne- gligatur, quod grave nobis esset modis omaibus ci niolestum; ncc possemus aiquanimiter suslinere. Quod si ambo his exsequendis neq_uiveritis intei- esse, aliur vestrum ea nihilominus exscqualur. Dainm Laterani, xvi Kalendas Apnlis, poiJlifica- \us noslri aaiio priino Ilf V.\PJE iz^if xxxvin. \yiUehnn epiuopu Witjomienu et aifbati de Tht^okabr. et piiori Sfnicli StpulcTt de \\ arwic, wandnt ut judiccul intcr canonicot de Kinitdewrde et clericvs dc (Jnoihalc. { Latcrani, .Mart. 23. ) [MiNsi, €oncU. XXU, 9i5.] Refercnlibus iiobis canoiiicisdc kinil.levrrdc, ac- ccpinius qiiod cum conlrovcrsia quse vertebalur iiilcr ijtsoscl cloricos (lc',Giioslia!c, supcr cccles a de Culc, fuissct dilectis ftliis nostrisde Ciiml»crnicrc ct dc Derlec ahb^ilibiis el arrhidiacono Covenlrcnfci, al» apostoiica scdc commissa canonicc dirirncnda, pro- ^ cui"ator R. inilitis dc Slanford, qui jus habct dcfen- sionis in illa cccicsia, senlicns partein canonico- rum injuslc gravari , cum ipsi clerici illani conli» antiquam lihcrtalem vcllent jiirisdictioni capcil.c eu% de Gnoshale subjiigarc, voccm appeilationis agitime iiitcrposilx minime dcfcrenles, in deci- ^ sione controversix, absentc allera parle, processe- * nint. Quia vcro ipsi canonici juri suo in boc quc- runtur plnrimuin derogari, discretioni vestiae per apostolica scripla pt-a;cipiendo mandamus, qnale- nus partibus ad vcstrani pr%scnliani convocalis. audiai^s causam ci, appcllationc remota, mediante justitia lcrniinetis. Datum Laterani, dccimo Kalendas .\prili8, poiiti- ficatus nosiri anno priino, XXXIX. Ecclenm Saucti Piaii Siclinicn.sis proleclionem sut- ipit, bonaque ac privilegia confirmat. { Lalerani, Mai t. 2G. ) [Bi!ZELiM, Gallo-Flandria, 297. Cleme.ns episcopus, servus servorum Dei, dili> clis liliis prseposito Sancti Piaii Sichniensis, cjus- qtie fratribus tam praesentibus quam futuris cann- iiice substilucndis, in perpe.iuuni. Cffecium justa poslulantibus indulgere et vigor setjuilalis, et ordo cxigit rationis, praesertim quando petenlium volHni.aiem et pietas adjuvat, et rai.o iion lelinquit. Elapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis posiubtionibas clemenier annuimns. et pr;efaiam ecclesiam, in qua divino mancipaii estis obsequio, sub beaii Peiri et noslra protectione suscipinuis, ct prxsentis sciipti patrocinio coramu- niraus. Sialuenies , «l quascunque possessiones, i(am proroSbi.s in pcrpoiuum. aiabili ; aliaro dc Carriin cum tonsiinilibiis rcddili- bus. Villam dc Tnnjcries loiam ciiiu aliari, cum jus- lilia, cum terragio, cl cajteris reddiiibus allare iunis, ct prxscnlis scripU iwivilogio communiinus. In primis siqiiidctn slatiicntcs, ul ordo canonicus, qui sccundum Dcuni ct bcaii Aiiguslini rcgulam hi Prseierea ex dono nobijis viriPbilippi, Flandren- B eadcin Ecclcsia insiitutus cssc dignosciiur, pcrpe- siscoinitii, quindccirki soli.los, quos eccl«siae veslrae donavit, ad euiendum panem ei vinum, de quibus altaris conGcilur sacrameuium. Prieicrca libertaies et imnumiiates antiquas, cl ralionabiles consuelndines ecclcsiai vcstrap collalas, ct liaclcnus observatas ralas liabemus, casqtie pcr- pcluis lcmporibus illibalas permanere sanciinus. Njvas iosuper cl indeliitas exacliones ab arcliiopi- scopis, opiscopis, arcbidiaconis scu dccanis, aliis- que omnibus ecclesiaslici* s*c«laribusve personis in vos el ccclesiam veslrain omniuo lic. i proliibc- inus. Prohibcmus insuper, ul infra terminos parochise iiiis ibidcm tcmpoiibus inviolabilitcr obscrveiur. Propier^^a quascuiuiue possessioncs, qna^cunque boiia eadem Ecclcsia impiacsentiarum jusic el ca- iionice possidet ; aut in fuiuruni concessione oonti- fKuni, I.iigiiionc rcgum vcl principum, oblalione fidcliuin, scu aliis juslis modis, prrestanle Domino, jwlcrii adipisci, firma vobis vestrisque successori- bus ct iilibaia pcrtnancaiit; in quibus bxc prupriis dui.iti)us exprimcnda vocabulis. Locum ipsum in qno praefata ccclesia sita est, cuni onuiibus pcrtincntiis siiis, domos alque tcrras, viiicas, salinas, e( quidqnid juris liabetis in Clugia. Molendinum el terras, quas habclis in Ba^rbana ; veslrce nullus sine assensu dioecesaiii episcopi el q '" lerriiorio Dese inolcudinum, niansum, cum vi- vcstro, capcllam scu oratorium de novo aedificare piaesiiniai, salvis i»rivilegiis Romanorum poniili- cuni. Auclorilale quoque aposlolica iiihibcmus, ne quis in vos, aut ecclesiam vcslram cxconimunica- tiunis, susponsionis aiil interdicii senleiiliam siiie manifesia el ralionabili causa promulgcl. Cuin au- lem gcneiale inlcrdiclum lorroe fuerit, licoal vobis, claiisifi januis, cxclusis e\coinmuiiicalis et inler- divtls, non pulsaiis catnpanis, suppressa vocc. di- vina olTicia cclebrare. Sepultur^in quoque ipsius loci libcrain essc con- cedimos, ul eoruin devotioni el exlrcmae volunlali, qui sc illic scpcliri dcliberarinl, nisi forlc cxcom- niunicnti sinl vcl interdicli, nullus ubsislat, salva aois, siivis el aliis suis pcrlinenliis, sicut nobiles viri Leonmbis, Philippus, ot Rigctus liliique Gi- rardi dc Inginuilo lu^desiae vesttai donarunt; lerras de Ligucnlia, lerias dc Fhiraiscilo, lerras de Mar- siliaco, cl terras de Sacco. Medielatem dccimarum, qtias parociiiani ccclesiaj veslrai; persolvunl, sicut bealae memoriie pr.xdcccssor nosier niandavit, ct bcalie rccordationis Joannes Polanus q. dicccesa- uus episcopos priviUgio suo vobis indul>it, tam pro clericis, quam pro sartaloctis reficiendis, au- tioi il;Ue vobis apostolica confirmamus; ct ui i.i pa rociiianos veslros, qui vos de mcdieiate ipsarum decimaium defraudarc pnesumpserinl, pcr prio- rem ccclcsiai vcslrae cxcoinmunicalionis senicniLa tnmen jublitia iUarum ecclcsiarum, a quibus ,nor- D promulgctui, ci plonam conccdimus polcstatem, qucmadmoditm fciicis rccordationis pracdecessores iiostri Adrianus, .Aloxandcr, Lucius. Urbanus el Gregorius, Uomani ponliliccs, scripiis suis indul- sisse iioscunlur. lndulgcmus ctiam vobis, siciil a pra-.diclis antccessoribus iiosiris indulluni esse di- gnoscilur,ut prior loci vcslri qui pro tempore fue- rit, pro ipsis decimis libcrc possii securilatcm , Juxla.moiem lerrae, prspslarc. Liceal quoque vobis, ul nulli fratrura vestrorum post lacuin in eodciu loto |»rofessioneni, sinc prio- ris suis licciitia fas sit dc claustro discederc. Di- scedcniem vero sine Itltciarum communlum cau- tioncnullus audoal rctiutto. Prjetcrea sentenliam, quain vctieiabilts fia!ei uosicr iknnous Gradcu- tuorum corpora assumunlur, elc Datuni Laieraiii, per manuin .Moysi, sanciae Ro- mrtnae Ecclesi^; subdiaconi, viccm agenlis cancella- rii, vn Kalcndas Aprilis, indictionc vi, Incarnatio- i iiis vero Dominicac anno 1188, p<)ntific3ius atilom ' doinni Clemciiiis papx III, anuo primu. X.L. EccUtiam S. Sulvatoris Venetam tuendam tuacipil et ejus posscssionei pTivilegiaque cvnjirmul. (Lalerani, Marl. 28.) [CoRNELiiis Eccleiia: Venelcv, XIV, 117.] Ci.EMF.Ns cpiscopus, scrvus scrvorum Dci, dileclis tliis GRtcORio, priori ecclcsia> Santli Salvaloris de 1531 CLEMr;NTIS 111 PAP.E sis palriarciia, cl hona* nicirioiia; lUlcljiandiis hasi- A f-KO Jacohus (liaroii, cniJiii. S licai I)uo(1i'ciin Apostoiorum iircsliytcr caKjiiialis, tunc apostolic^e scdis lcjjatus siipcr contiovcrsia intftf vos, ol Dominicuni pleljanuni Saiicti Rarllio- Ioma;i de quihusdam parochiaiibus domihus, sci- liccl supcr domibus Jusloriim , Mauroccnorum , Gradonicorum, Craccorum, Lconardi Fradelli el Domiiiici Aurci quas quisque sui juris essc dicc- hal, quondam diutius agitata ralionahiiitcr prolu- lorunt. sicul iii authenlico scriplo illorum exiiidc laclo noscitur cOMtinori, aucloritale apostolica con- firmamus. Scpulturam quoque ipsius loci lihciam esse decernimus, ut eorum dcvotioni et cxtremae voluntali, qui scillic sepeliri delibcraverinl, iiisi forte excommunicali vcl inlerdicti sint, nullus ohsistcre prsesuniat, salvalamen juslitia illaruraEccIesianini, ^! a quibus mortuorum corpora assuinuntiir. S:a- tucntcs ut nullus sino vcslro consensu parochianis veslris in infirmitate positis pocnilcntiam dare, aut eas injungere, vcl ad srpiiliuram recipere audeal, nisi salva juslilia ecclesiae nostrae sacris canonibus inslituta. Obeunle vcro te nunc ejusdcm loci pri- ore, vel tuorum quoiibet successoium, nullus ibi qualibet subreptionis astulia, seu violentia prsepo- natur, nisi qucm ftatres communi assensu, vel fralrum pars consilii sanioris, secundum Deum et besiti Auguslini vegulain canonice providerini eli- geniluiH I33i Maiic iii Cos- niediii. Lfjo Graliaiius SS. Cosina; cl n.iiniani diacon. cardin. Kgo Boho S. Angcli rliac. car.l. Ego 0( lavianus SS. Scigii ( 1 IJacchi diac. canl. Dalum Lalciaiii per maiuim .Moysi, S. H. K. suh- diaconi vicem agentis canccllarii, v Kal. Aprilis, indictionc vi, Incarnalionis Dominicx anno 1188, ponlificatiis vcro domni Clemcntis papa; III anno primo. XLL Prioii et capituto S. Salvalorit Venetce acouoini iuililuendi fucutlalein concedit. (Lalerani, Mart. 29.) [CoRNFLius, EccleiicE Voietw, xiv, 119.] Ci.FiiKNS cpiscopus, scrvus servorum Dei, dilci tis filiis... jiriori ct capitulo S. Saivaioiis dc Vcne- tiis, salulcni et aposlolicam benediclionem. yuanlo laudabilius imminetis scrvilio Condiloris, taiito vohis ex his q»x jusle reqiiiritis lihentius adesse volumus, et quae honcstalem vcsiram dc • ceant benignius indulgere. Eapropler, dilecti in Do- mino filii, veslris precibus inclinati liberam vohis Iribuimus auclorilate praesentium, facullatcm insli- tiiendi pro vobis ceconomum, qui et negotia vestra iitiliier exseqnaiur, et ubi necesse fuerit, pro Ecclc- sia vestra juramentum debeat exhiberc. Nulli ergo omnino hominura liceal hanc paginam nosirae cou- Decernimus erco, ut nulli omnino hominum li . . , . , . . . ■ r< cessionis infringere, vel ei ausu temerano con ceatecclesiam vestrain tcmcre pcrturbare, aut ejus C ... . . . . ■. possessiones auferre , vel ablalas retinere, mi- nuere, seu quibuslibet ve.ijaiionibus fatigare, sed omnia integra conservenlur eorum, pro quorun» gubernatione ac sustcniatione concessa sunt, usi- bus omnimodis profulura, salva in omnibus scdis apostolicse auctoritaie et dicecesani episcopi cano- nica juslitia. Si qua igitur in fulurum ecclesiastica, saecularisve persona, hanc nostrae constituiionis paginam sciens, contra eam lemere vcnire lenla- verit, secundo lertiove commonila, nisi reatum suum congrua satisfactione correxerit, poieslatis honorisque sui careat digniiatc, reamque se di- vino judicio existcre de perpetrata iniquitatc co- gnoscat, et a sacralissiino coipore ac sanguine Dci ct Domini uostri Jesu Christi alicita fiat, aique in extvemo exaniine divinaj subjaceat ultioni. Cunciis aulem eidem loco s«a jura servantibus sit pax Do- mini nostri Jesii Cliristi, quatenus el hic fructum bonac actionis percipiant, et apud dislrictum judi- cem pr%mia xtern;e pacis inveniant. Anten. Ei^o Clcmens Calholicye Ecclesi* episcfifyis Ego Theobaldus Osticnsis cl Velletreniis epi- scopu.s. Ego Joanncs prcsb. card. til. S. Maici. Ego Laborana prcsb. card. S. Mariae Irans Tibe- rim lit. Calixli. Ego Albinns tit. S. Crucis in Jerusaleio ">resb. card traire. Si quis autem hoc allenlare praesumpscrit, indignationem omnipolentis Dei ct beatorura Pclri et Pauli apostolorum cjus se novcrit incursu- runi Dalum Latcrani, iv Kal. Aprilis, poniificalus iio- .siri an:!0 primo. XLIL CaiionicoA ecclesiw Sancii Sulvntoris VenelCE sol- endis deamis liberal. (Laterani, Mart. 29 ) [Ibid., p. M9.] Cle.hens episcopus, servus scrvurum Dei, dilectis filiis.... priori et canonicis S. Salvatoris de Vc- nctiis salutem et apostolicain benedictionem. D Cum silis rcgiilarem ordinem, Domino inspirante, professi, communi et speciali debitovobis volumus, sicul debemus, adesse, et in his quae juste requirilis favorem apostolicum efiicaciter indulgere. Eapro- pter, dilecti in Doinino filii, prxsenlibus vobis lille- ris indulgemus, ut de laboribus vestiisnuUus laicus a vobis exigendi, vel exlorquendi decimas habeat facnllalem. Nulliergo oinnino hominum liceat haiic paginam nostrx concessionis inrringerc, vel ei ausu lemcrario contraire. Si quis auiem boc attentarc p iesumpscrit, indignaiioiiem oninipotenlis Dei, el bealoruin Peirict Pauli aposlolorum ejus se nuverit incursurum. Datum Latciaiti, iv Kal. Aprilis, pontilicatns nO- stri uuno primo. 1353 XIJII. Monatttrii Prtrmouatyateiisis protfclioiiem suni- pit, posscisionesqtte el privilegiu confirmat. (Lalcrani, April. i.) (LsiPAiCE, Dibl. Prccm., 6H ] Cleieiis qiiscopus, serviis scrvonim I)ei, tlilecio litio abbaU IltcoNj Prxnionstratensis EcclesisR cjns- (]iic fralribiis, (am prxsriilibus quam futuris, re- gularem vilaiii prufessis iii porpcluuin. Rcligiosani vilain oli^eiilibus, aposloliouin con- voiiil adossc pra;sitliiim, ne forle cujuslibcl teme- ritalis inciirsus aul eos a proiM)sito i-evoccl, aiit robur, (quoJ absil!) sacr.T religionis iiifriiinat. Ea- (tropttn', (Jilcrii in Doiniiiofilii, vcslris jusiispostula- lionibus clcmenlcr auiiuimus, ct prxfatam I'nf mon- Mralensem Ecclcsiani, iii qua divino estis obsoquiu maneipali, ad iiistar felieis recordalionis .\diiaiii, Aieiandri et Lrbani prjcdcccssoriim iioslroruiii, Uo- nianorum poiitifK uin, ^^nb beali Pctri et nosira pro- lcclioncsuscipimus ol prxsonlis scripti privilejiio communimus, slatucnles ul4]uascunquc posscosio- EPISTOL.E ET IMUVILECIA, — AN. 1188. 1334 A Conccdimus otiam tibi, lili abbas, iit, cwn eeclosias (|uaslibct (iii ordinis diixeris visitandas, liccat lilii coiifessionem fralrum, qui tibi ilolictorum suorinu secrcta contilcri volueriiil, rcoipcre ct ois pociiileii- lia; atque absolutionis roincdium importiri. lll vc- stimenta etiain saccrdotalia et pallas altaris benc- dicere valeas, et, vcniciitibus abbatibus, cum cpi- scopus abscns fuerit, in conclusionom capituli be- nodiotioiiem profcrre devolioni (uac prrcscnti pagina indulgemu^. * Ad b;cc quotics dicccosanum episoopum adosse (oniigcrit, vcl esse iii pra.>seniia sua ncgligenlcm iii corrcciionc malefactorum vcslrorum, incendia- riorum ac pra^dunuin, liccat tibi, fili abbas, si cpi- scopus cos infra quadragiiila dics, postquam ei oon- " (|iicsli fucrilis, neRlcxerit emendare, ipsos male- licos, incondiarios, prxdoiios rerum vostrarum, irj (0-abb:ilum vcsiroruni collcgio cxcommunicationis pooiia fcrire ; quos episcoporum nulius, ciira di- gnam satisfaclionom, absolvat. Volumus etiam ul liborum tibi sii fugilivos aut cjectos or.linis veslri, nes, quxcuiKiuc bonaoaJcm Ecclcsia in pryescMtia- PO^l slalutam pfcnitcnliam mjunclam, propnis nim juste et canonice possidei, aul in futunim coiicetsione poiiiificiim, iargitionc legum vcl prin- cipum, oblatione riJelium, scu aliis justis moilis, pneslante Domino, poterit adipisci, nrma \obis vcstrisque succcssoiibus ct illibaia pormaneant. In qiiibus h.nec duximus cxprimenda propriis voca- bulis : resliluere doinibus, nisi forte lales cxistant quos onormilas criminis cvidens ab ordine debcal se- queslrare. Sed ei hoc cbariiatis intuitii prxcipimus ut nullus de laboribus vcstris. quos propriis nia- nibiis vc! suniptibus colilis, sive, dc iiutrimciilis vcstrorum animalium, decimas a >ol)is cxigere vel cxiorquerc praesumal, licoi fundorum dominis pro Locum ipsum in quo pnefata ecclesia siia cst, C 'ei piopriciaie aliquein censum, vcl quoiamlibel cjui omiiibus ptTiincnliis suis, totam vidclicet val- lcm P^-xinonslratam, iinmunem et liooram ab om.ii cxactione et consueludine, ct valics eiJera valli adju- ceiites, et pioolivia inonlium, sicnt valles pcrpo:- t-ani, et neinus quod es( in eis ad opiis xdincioniiv et nccessiiatum vcslrarum, el usuagium de murldo iiemorc in foresla de Vois, ct pascua animalibns vesiris, sicui b-icc Dninia de concessi(Mie bonie me- morio; Bailboloiuxi quonijam episcopi, ei Tlioma: domiiii de Cuuciaco ralionabililer possidetis, uni- vcrsa cliain qu.e a Radulplio ejusdcm Thomx tic- pote, et de feodatis cl aliis bominibus ojus, de concessione ejusdcm Radulpbi tenetis; ita iit, ob partem frugum rcddatis. In parocliiaiibus autem Ecclesiis quas babctis, liceal vobis qiiaiiior vcl tres de canonicis vcslris poiicie, quorum unuiii dioecesano episcopo pi-sescntclis, qui ei de spiritua- libus, vobis autem dc temporalibus et de ordinis observantia debeat respondere. Inhibomus etiam ecclesias aiit terras scu aliquod bencficium ecclosi;? vesirje collaluiw, liccat alicui po.-sonaliter darc, sive aliquoinodo alienari sinc conscnsu totiiis ca- pituli, vcl majoris ei sanioris paitis cjusdein. Si qux vero donationes vel alicnalioncs aliter quam dicium esl fuclx fueriiit, cas irritas essc conscamus. Ad hxo aulem ailjiciiniis ne aliqui canonicl scu conversi sub potestatc domus vcstme nslricli, sinc rccognilionem eoruin cl concessKmem, jtistiliani . .. . r, ■ ..•.•_ 1-. ,• .. .. ^ consensu abbalis et majoris parlis capiiuli vcslri. q-.iam in villa de Sorni habuistis libcie (limitlatis cidem Uadulplio; slagna ciiam el molendina prac- ditturum vallium ab oinni decimatione et e\a- clioiio libcra; silvam in vcslros usus ad llalieipie asi\ue -\d liumberti ponlem, ct ex alia partc p r Hicdiam vallem Uuhardi usque ad Mouandi viciniiui, eic. Apostolioa auctorilate sancimus ul nullus eocle- sia^ticonim prcopu&, scrvns scrvoruin Dei, wur- raliilf L[KhfKkna>] f'er|;;»mciii>i episcopo, salulem ( l a]josloiicant LciK^dii.-tioiicm. 01) lioc 6umu6 ad r«gtmen universalis Kcc'l('si;c assuinpti. ul ecclesiariint iitililali dcbeaitiiisdiligen- ler insistere, H si qukl iii ipsarum disp( Apiili», iiid. VI, liK anialioiiis I>oiniiiic:>; an. 1I>$H, poitiilt- calii» vcro I). Clenicnlis \yj\tjt lil an. i. XLvn l.aiifrauco arclnrpir,copo fierqoniali concedtt nt clcrJcos iiiohcdinilci pana afftcial. (Latcraiii, April. 0.) [Lun, Cod. diplum. llergom., 11, I"89.) Ci.KMF.Ns epi'sCopiis, scrvus scrvorurn Dci, m»C- raliiii fiatri L[a\fii\nc(»] cpiscopo Bergameiisi, sa- liilcin cl apostolicam bciicdiclionem. \'.\ susccpJyc adiniiiislrationis oiTicio solliciie qiKiiiluni possumus compcllimur providerc, nc fk,T ali'|uoruiii sludia proprias sccianliiiin votiinlales possil uliiilas ecclcsiaslica depcrire. Eaproplei fia- lernitali tu£ pra^scntibus lillcris duximus iinlul- gcndum, quatcnus si qui clericoruin luoniin dusn super ccclcsi;e tucc ncgoiiis communi deliboialiiniu Iraclatur, a te vocali praescnliam suam sub ocia- sione dissonsionis vel alia simili recusavcrini cxlii- berc, libiliccat, corum appcllalic^ncpostposit.i.qno.i ecclcsiarum poscil uiililascum assensu prxscniiuin ordinare. Datuni Laterani, v Idus Aprilis, pontiGraiiis no- stri anno primo. C XLVIII. Convenlui Cassinensiasserit pecuniam fralruin tttibui a B. M. Petro abbate depulalam. (Laterani, April. 10.) [TosTi, Storia di Monte-Caiino, II, 215.] (^LEMENS episcopus, servus servorum Dei, dileelis filiis convenlui Cassinensi salulem et aposloli- cam benedictionem. Cum monasterium Cassinense, in quoestis divi- nis obsequiis dcdili, specialis charitatis brachiis amplectamur ct ad ejus commodum veliinus seiii- per attcnlius, sicut dcbemus, intendere, dc ipsius vobis profectibus noii iinmerito congaudcmus.cl ad conservandum quoJ est pro ejus bono raiionabili constiiiilione sialutum, soUicitam voloinus oi^erani D adhibere. Inde esl uliquc quod si quaiido poslulu- lis a nobis (juae ad commodiiiu univcrsilalis \«;- strae pertinenl, pelit!0!iibus vesliis lanlo facilins favorcm aposlolicum impertiniur, quanio prcscri- ptuui raonaslerium specialius ad prcvisionem no- slram respicit, et tuleiam. Sane cum ciausiralcs fraires ipsius inonsstcrii in vestimentis difociuin aiicjuando sustinercnt, bona; mcniorise Gciililis dc Palcaria, qtii apud idem nionaslcrium sepiilturaiii elegorat, pielalis inluilu ei propria; salulis obienlu vobis, siciit acccpimiis, ad investitnrain littrorum, ci ad stricta peiiicea biennio comparanda, sedecim millia tareiionini salubri considcrationo doiiavil. Ciiiii aiiteiii iinii.).' mciiiurix Petrus quoiid:>.in abbas vcsicr pecuni.iiii piHUaxalam in aiiam ulililaloio I 1 !3-> EPiSTOL.t i:t rRiVil moiiasttirii convcr(iss'.'l, iii rocompcns;Ui'»!io oji:s A vigiiili uiicias ami Jc Caslollonc. pi qiiiiiqur do i-o- tlesia i!e Ciiiglis in usus qiios praNlixiiuiis conoes- sit perpeluo frairibns crogainlas. Undo qiiin nobls immiiirl ex iiijuiiotn ollkio proviJrmliiin ne quod pro\iiie (ii , lcmcri(;i(c qiioruinlibot dissolvadir, iios ves(r.s pos(«la(ioiiibiis (lenieiilor indiini, |»i;i;- siriplas vi;;iiiii uiioias auri (Jc Castellone, ct qulii- «|iic alias (io rrclosia dc Ciii((lis rralrum usibus, (|nibus a presiripto abbatc (Jeputala; sunl, sicut in iiistrunienlo jiublioo conlinelur, ad inslar fclicis reconlalioiiis Ale\aiidri papye prxdoc^ssoris nosti i auctoriialc aposlolioa coiilirnianuis, el prxscntis S.ripti patrocinio cummuninuis. Sialiiciilcs , ul iiulli oiiinino boiniiuiin licoat hano paginam iioslrx confirinationis inriiiigcro, vcl ei aiisii lemeraiio con- " irairc. Si qiiis aulcin !ioc atlcnlarc pru:siimp$c:'it, iiulignatioDcni omiiipoientis Dei ut beatorum Polri ct Pauli apostolorum c'>us sc novcrit incursu- riiin. Dattihi T.atorani, iv Idus Aprilis, ponlificalus liostri Aiiiio piimo. XMX. EccUiiam S. Lanrenlii Florentinam lucKdam shsci- pit, ejutijuf bona et piivileriiu cottfirmat. (Laierani, Apiil. li.) [L&Mi, Ecclesiae florenlincc Monnm. ] CttMOs episcopiis, scrvus servoruni Dei,diJeclis filiis Ii DEBRAMu», pi iori S. Laiireiilii FIorciitiiiE ci- vitalis, cjusqoe fraliibus tam fuluris qiiam prxscii- ^. (ibiis raiionicc subsiilueiidis, in perptii|jlio:iil>(is cJeinenler aii:iuiiniis, c( p!,T- r.>iam ccciesiam, in qua diviiio mancii);iti cstis ob- scquio. sub bcali Petri el noslra proloctionc susci- piir.ii6 0t pr.Tseiilis scr.pti privilegio coainuininius; statuoiiics ut quascunqnc posscssiones, qiueciinque bon;i inpncsonliaruin jiistc el canoiiice possidclis, aut in futurum conccssionc poiitificum, l^r-^itione vcgiim vcl priiicipum, oblaiioiielideliiim. seu aliis justit. modis, ^iaistnnte Domino, potcrit adipisci, finna NOliis vo^lrisquc successoribus cl illiliatapcr- D uianeani. in qiiibiis b:cc propriis diixinuis cxpii- mcnda vocabiilis : Parocliiam vcstrse ccclcsiu; pcr- tiiiciilom, bicul Jiactcnus liabiiislis; bospitaio.qiiod jiiNla camiicm ccclesiam B. Laurcntii siitim osi, ciim omnibus pcriinoiiliis suis ;ecclosiani S. Marci oum omiiibns pcitincnliis suis;monlcin S. Laiinntii oum decimis cl i)orlinciiliis sui» ; cilinas S. Laii- rcntii ibi juxla posilas cum dccimis et porlinontiis suis ; coiigrcgalioiicm PorLx S. Lauientii ; ccclosiam S. Baniiolomnei sitam in Faltijjnano, cum omiiibub periiiioiiliis sui» el possessioncs oinnes quas iii ca- dein ciiria possiUelis; ecclesiam S. Andrea; in Por- cussine; r|iiaciinnue ciiam a pra^decessoribus no- »lris Uoiiiaiiib noiilificibfs vtdiis tonccssa suiil. cl I -LCiA. — A>. 1188. iZZ'\i' ecclosi;r vcstrap eorum privilcgiis conlirniala, ad oxempiar relicis rocordationis Lucii papae pi:vde- ccssoris nostri, similiter rolioramiis. Probiboinus iiisiipor ul ncmini liccnt infra lerminos parocbix yosir;i', sineauctorilatediiRcesanicpiscopiet assensu vcstro, salvis privilcKiis apostulica: sedi^, cc( lcsiaiii v>I oriUoi iiim a^lifioare de novo. Scpulturam quo- qiio ipsius loci libcram ossc decernimus ul eoruiii dcvotioni picxtremjc volunlaii, qui so illic sepcliri dclibcravcrint, nisi forle cxcommiinicali vcJ iiilcr- dioti sint, niillus obsistat; salva tamcii jiistitia illa- niiii oc( losiarum a qiiibus murtuorum curpora a»- sumuiuur. Doccriiimus crgo, ul nulli omnino bominumliccat jam diclHni occlosiani lcmorc |)erturbarc, aut ejus possessiones auforrc, vcl ablalas retiiierc, miriuero, sou quibuslibel molcsliis fatig^ire; scJ onniia iiilc- ^rc coiiserventur coruin, pro quorum gubernationu ct suslciUalionc conccssa sunt, usibus omnimodis profutun, salva (amcn sodis aposlolic^ auoloritatc ct Florenlini cpiscopi canonica juslitia. Si qua igi- lur in fiUunim ecclcsiasiica sxcularisvc persona liaiic oostrx consiituiionis paginam scions, conlra cam lcmcre venirc lontavcrit, sccundo tcrtiovec.om- roonila, iiibi rcaiiun suuui digna salisfactionc corrc- xcrit, polcstalis liojiorisque bui dignilale cato'»t, rcamqiie sc divino judicio cjtisterc de perpcliata •niguilstc cognoscal, cl a sacralissimo corpore el sangiiine Dci ci Domini Redemptoris iiostri Jcsu ClirisLi alicna fiat, atqiie incxlremo cxamiiie diYiiix iiltioni subj.iceal. Cuiictis aulem eidenilotosiia jiira scrvanlibus sil pax Doinini noslri JesuClirisli.qua- icnus ci liic fructum bona; aciionis peicipianl, ct apud districlum judicein prscmia xternx pacis iu- vciiiant. Aincn. Amcn. Ameii. Kgo Clomcns caliioirc* Ecclesix opiscopiis. Lgo Tlicobaldus Ostiensis ct YcUotrensis episco- piis. ligo Joanncs prcsb. cartl. til. S. Maici iCgo Laboraiis prcsb. card. S. Marix Irans Tibo- riiii tii. Calixli. Kgo Paiidulplius prcsb. card. ba<^ilic;c XII Api» stoloriim. Kgo Albiiius lil. S, Crucis iii llierusalcm presl». '^ card. K,;o Melior presb. card. SS Joannis ct Paiili til. P.Tiimacbii. K-o Jacobus diac. card. S. Marix inCosmedui. K' o Soflrcdus S. Mari.T '.n Via Ln(a diac. card h%o Joanncs S. Tbcodori diac. tard. Kgo Bornardiis S. Mari:c Nov.tp, ciiao. f ard. DatumLalcraiii pcr manum IVairis .V.{ ysi, b.il. l . subdiaconi viccs agcntis ciut-liaiii, :: i.lus Aprilis. uidiclione vi, Incarnatioiiis Dominicx r.nno 1>S8 ; ponlificalus vero domni Clcmcnlis papx III aimo primo. Prion et (ratnbus Carllnisicnsiinn (vncic-i, ' <*"<'"• auuiii, vilnioris rclioioin^ f(.-.Ki mf '"Ui u, snppiossa vocc, divina ofricia ceiobiarc. Cliiisina ncio. oieum sacruio, coiisicralioiics alta- lium scu basilicarum , urdinalioncs clcricoruni Vfstrorum qui ad sacros ordincs fuoiint promo- vcndi, a dia'cesaiio siibtipioiis e|iiscoi>o, siquidcm calliolicus fucril , et graliam alque commiiiiionem apoblolicui se lis babueril, ct ca gralis ct absquc pravitate alii-ua voluerit cxhibcre ; alioquin liceat vobis queiiicunque nialueritis callioiicum adirean- LIL Sciilcnliam pnrsemc Vihnno 111 Lthitn iutcr soru- rcs S. Itilarii cl prwvosiiuin llorcntmum eou- [innat (Latcrani, Maii G.) [Ibid., p. 171.] Cir.MKNs opiscopus, scrviis scrvorum Dei, diloclis in Ciiristo liliabus abbnliss;c el soroiibus Sancli Ililarii, salulcm cl apostolicam bcncdiolionem. Intellciiinus ex qnodam au>licntico inslruinento exiiiliilo nobis, qiiod cnin iiitor vos et dilectum rilium noslrum pr:rpositiini Florenlinum supor (jiii- busdam dccimis qna^slio verloretur, et fuisset rausa diloclis tiliis Camaldulotisi cl Sancloruin Aposlo- loruii) prioribns a felicis recordalionis Urbano tisruem, qiii tioslra fullus auctoritato, quod postu- _ pracdeccssore noslro commissa, ipsi, partibus ii\ , . • •.!_.-. a I „ ;...:.... i : " ._ .■ .!...,•. .. • _-i i. • . ■ . i . laiur iiidulgr^at. Sepul urain pra;teiea jpsius loci libiram esse decerninius, ul eoriini devolioni et exticmae voluntati, qui se illic sepcliri delibcravc- rint, nist forte cxcommunicali vel interdicti sint, milltis obsisiat, salva lamon juslitia illarum cccle- siaiuii! r. quibns moiluoriim coi"pora assuniuiilur. O!)ounle verc te , nunc cjusJem loci abbale , vel sna pra.'sontia cotislitulis el rationibus hinc indc audilis et cognilis, pro vobis et ecclosia veslra su- pcr illis decimis senlentiain proniulgaruiil. Cutn itaque controversias, qux Je mandalu apostolico calculum delinitionis accipiunt, digiium sit (irmitn- tcm pcrpcluam oblinere, senteniiam ipsam, sicwt ralionabililer lala cst , n«c legitima appellatione luoium qnolibet succcssorum , nullus ibi qualibct snspensa, ot in scripto aiitlienlico continetur, an- fcubrepiionis astutia, seu violcntia pracponatur, iiisi ctoritate aposlolioacoiifiMnamus ct prajsentis scripti queii! f.alres communi consensu, vel fralrum pars palrocinio oommunimus. Nulli ergo omnino bo- consiiii sanioris, secunduiK Doi limorem , ct iieati niinnm, elc. Si quis, elc. Hvnciiicti Kogulain providcrinl eligendum. Decet- Datuni Laterani, tt Nonas Maii, ponlilicatus no- iiimus orgo tit nuUi omnino hominnin, etc. slii annn prinio. Ego Clemeiis Caibolicae Ecclcsi* episcopus. Kgo Joannes prcsb. oard. lilulo S. Marci. C Ego Labdians presb. card. S. Aiariae Iraiis Tibe- lim lilulo Calixli. Ego r'andiilphu3 presbyler cardinalis lilulo basi- licx Ml Aposioloruin. LUL Privilegium pro ecclesia S. Joainvs Modoeliciisi. (Latorani, Maii 15.) [UCHliLLi, Itulia sacra, IV, 62.] Clemens opisoopus, servus servorum Dei,dilectis filiis Obep.to, Modoeliensi arcbiprcsbytero, ejusque Ego Molior prosb. card. Sanclorum Joannis ct frairibus, tam pracsenlibus quam fuluris, canonice D Pauli lii. Pauiacbii. E^o Pelrus lit. Sancli Clementis prcsb. card. Ego Bobo lit. Saitctac Anastasix presb. card. Ego Alcxander lit. SanctjeSusannx prcsb. card. Ivgo Pelrus presb. card. lil. Sancti Peiri aJ Viu- cula. Ego Radulfits lit. SancUe Praxedis presb. eard. E;o Ilvacintbus Sanclae MariiR in Cosmcdin prc- &j>yler card. Lgo GC. Sancla: Mariac in Porlicn diac. card. Ego SoCTrcdub S. Marix in Via Lata diaconus cardinalis. Ego Joanncs Fclix Sancli Euslacliii diac. card. juxla templiim .A;,'ripp;p. Ego Joaimcs Sancli Tlicodori diao. card. Ego Bornardus Saiicta; Maria; Nov.-e diac. card. Ego Cregorius Sanclac Mariac in Aquiro diac. card. Dalum Laierani pcT mainim fratiis Moysi.SjS. R. Doniinu, poleril adipisri, firnia voliis vostrisqtie E. subdiacoiii, vitem agentis c.iiiccllarii, ii Ndv.is successi/ribus el illibaia pLrmaiieaiil. In quibtts hxe Maii, indictionc ti, Incarnationis Doniinicit 1183, propriis duximus cvpriiiieiida vocabulis, ipsam vi- pontllicalus domni Clemcnlis papx III amio ini- dcljcet ecclcsiam S. .loaiinis liDplista», cuiii omnibna tiio. cap'Ilis cl portincnliii suis, videlicct cccIcsMin subslilueiidis in pcrpeluum. Pia postulatio volunlalis •^fiTectu debet prosoqucn- tc complcri, ul et devotionls sinceritas laudabilitcr eiiiiescat, et ntilitas poslulata vires indubilanter assumat. Quaproplcr, dilccli in Domino lilii, voslris postulalionibus tKnienler annuimns, et ccclcsiani B. Joannis Baptislai de Modoelia , in qna diviiio inancipaii csiis obscqitio, ad excntplar pnedecosso- rum nostrornm beatxjn«=moriac Caliixii,Innocentii, Cuelestini, Anaslasii ot Aicxac:(i'i, Romanornm poii- tificum, snb B. Pelii cl nos!;;'. protcclionc suscipi- miis el prxsenlis scripti privilegio commnnimus. statuentes ut nuascu!;que posst-ssiones, et qiicecun- que Lona vadem Ectlosia usque ad lempits pr"mo- tionis doiniiii Lrijani piicdetot^soi is iiostri, jnstc patificeqjie posstdit, aiil in fuiurum conccssioiic pontilicum, larj-ilionc regum vel principum, obla- tioiic fidclium , seu aliis jnstis modis , pra;sl.Tittc 4r>i3 (;li;mimis iii rwjF. <:ii S. Mitli;i''lis,S. Salvaloiis , S. I'elii, S.Vicioiis, S. A iMiniiiti li(r;ii |iru-ral.ini cccicsiaiii lcincre [Kirlur' Laiiiciilii cum liospilaii, S. Alc\an«lri «ld«s Ostien. et Vi Ibrl. cpiscopus. Ki;a Joaime* prcsbylcr rardinali» lii. Sjik-ii Mjiri. Kg') I.aboran» preshyl. cardinalis Saitcix Marix tians Tibcrini litulo Calixli. Cgo Pandulfus prcsb. card. litulo Ikisiliae XU .Apostolonim. Eg« Melior prcsL. ctrd. SS. Joan. ei Pauli, tiu Pamachii. Ego Rad. lit. S. Praxcdis prcsb. ctrd. F.go Pctrus lit. S. Clcmcnlis prc«b. card. Ego IJobo lit. S. Anastasiae prcsb. card. Ego Alexius prcsb. card. tit. S. Susannj;. EgoPetrus diacouas card. Sauclx Maria: iii Co«- mcdiii. Kgo Gratianus Sanctorum Cosmx ei Dauiiani diacoiuis cardinalis. Ego Octavianus Saiicloruin Sergii ei Baccbi dia coiius cardinalis. Ego Seilredus Sauclx Mailx in Via Lala diac. card. EgoJoanncs Felix S. Eustacliii diac. card. juxta tcmplum Agrippae, Datum Lalerani per manumfi'ainsMoysi,noinanu' ciniam totam dc terriiorio de Coliatc, dcciraom de c Ecclesi* subdiaconus, vicemagentis cancellarii, i«l Concerelio, decimam qurc peivenit cx locis dc plcbe Coloniie, videlicet ev !oco Coloniae, ex loco vico Modroni, ct ex loco Albaliale ; principales cliam possessiones , videlicet curiam Cremellae , curinm Bruciali , curiam Yarense, curiam castri Martls , «'jriam LaureOi, curiam Calpliurii, curiam de Leu- caic, Yobif,, ct por vos Ecclesicc veslr.Te nihilominus coniirmamus. Sane i!3a feudoruin henelicia, (\\\v. icvferendac memori?? Jordani», quondam Mcdiola- iicnsis archiepiscopus, veslrae Ecclesi.r, in jira?no- ininalis ecclesiis ad conimuiicm fralrum sustcnla- lioneir, discrelc concessit, vobis vcsirisqne succcs- Roribus auelorilato aposloiica rolwramus, prohi- };cntes ut nulii omnino homiiium liceat ea deinccps a coinaiuni fratrum ulilUaiem aaferre, suhlrahcre, 7cl modis qsjibfislibct iinmutatT. Liberialos prw- terea, el immunitales aoliquas, el rationabiics '--on- «uctudines Ecclesia; vcsiice concessas , nec non a praidiclis pmlecessoribus noslris coniinnatas, ct iisque ad ternpora pioniolio!iiL< memorali Urhiiiii j()riCt'ecessorif' nonlri obscrvalui , ralas siatiiiiiiiis, casijue futuris temporibus .'lliijatai manerc cciise- «3US, non obslanlc si qnid coiitra conccssionem et conrirmaiioncm pr^diclornm Romanorum pontifi- cym ration.ibiiiter fucrii immulaium. Prohiheiuus jiisupor \ti nullus liifra parochiam vestram, absqiic ^c&iro asscnsu , ecclcsiam vel capellam de novo ,'«riiiii«:aro pnesumat, salvis privilegiis HomaiiiHiini {)OiiliiiMim. Dccciiiiiuus crs^o iit nulli onuiiuo ho- Muii , indict. sc.\ta, iucarnaiionis Domiiiicx 1i88, poiiiificalus vero domui Ciemenlis papse ijl zuuo priiiio. LIV. Privilcfjium pro ccclesia S. Cermaiii. (Laterani, Maii 17.) [TosTi , Storia di Monlc-Caiitio, 11, 211, ex crigi- nali.] Ci.EMF.Ns episcopus, servus servorum Dei, dilcclis filiis JoANM, archipreshytero ccclcsix S. Germaiii, (•L clericis lam pracsentibus quam futuris canonicc stihslitueiKlis in perpctuum. Effectuin justa posliilaniihus indulgere, cl vigor .Tquilatis, et ordo exigit ralionis, prxseilirn quanuu ^ pelentium voluntali ni el piclas adjuvat, et veritas non rciiiiquit. Eapropter , dilecti in Domino Jilii, vcstris jiistis posluialionibus clementcr annuinirs, el folicis recordalionis Alexandri papae pi^deccsso- ris iiostri vcsligiis iithicrciites, pi:vfalam ccclesiaiii S. Germani, in qua divino mancipati estis ohscqitio btib beati Pcii i ei iiosira prolcclione snscipinius. ci pia-sentis scripti privilegio cominuiiimus. Sla- tufhics, ui quascunqtie possessioncs, quxcunque hoiia cadcm ecclcsia inprarrsenliaruin jusle el ca- noiiice possidet, aul in ftiiurum concessione ponli ficum, largilioiie regnm vcl principum , oblationc fidclium, seu aliis justis niodis, pncstanle Domino, pdicril adipisci, lirma vobis vcslrisque successo- ribus, clilliliila pcriuaneanl. Sane quia sacris ca- i3i5 EPISTOL.C ET PlUVll.E(;iA. — AN 1188. 1346 nonibus cauluni est ut iiullus safordos, mii di;i- A E^o G. G. SaiKU' .Mai'i.« in ponicu diacoims conus, vci suhdiacoiius , aul dc qiialicuiiqiio f^radu cardiiialis. clcricorum ad forum juilicis s.rcularis Iralialur, sancimus el apo&iolica auclorilalc sialuimus, iil sicui bonx meiuoriaB Gerardus, quoiKlaui Cassiin-n- sis al>b;»s cuin assensu fntlruni suorum d(HTovit, ul nuUus cloricorum in lolo lcrriloiio Saiicli Uc- nedicli liabiiaulium so^ulari Judicio conslringnliir, iioc al» aliqua persona laica judicelur, vci pnri;;\- tioiiem raccic, aul legom subirc, sivc guadiun» aiit lidcjossorcni prn^siare cogaiur. Voium si aUquis do j.!*jedicl's cloncis in quodlilicl criiiicn, vol cul|.ani lapsuft fuerit, vel aliquod crimon ei fucril objccluui, I>er lc, llli arcbipresl>ylcr, vcl pcr succossorcs luos, <[ui pcr abbuloin Saiicli Roiicdicd fucriiil inslitu'.i, cl non pci- p.iblicos jiidiccs jiidicolur ; ita tanic» quoJ cuni res esogorit, cl fucril nccosso, consilium ct licenlia ejusdom abbalis supcr lioc rcquiraliir, filiis consulibus et populo Pisano salulcni cl ajMi- sicul vobis iii aiilhonlico scripto suo noscilur iii- su-licam bciiodi* lionein. (lullum fuissc. Dcccriiimus crgo. ul nulli oninino Pro sodanilis injuriis cl contentionibiis sopicntlis» liomlnum tas sii supraditlam ecclcsiam li.'niore qu;c inicr vos el Jaiuienses, instigante Iiumaiii gc- [*crlurbare. anlcjus possessionesaufcrrc, vcl ablaias nciis iiii.niito, a longi» rcirc lcmporibus, occasione ivtinere, miuucre, seu qiiibusiibet vcxaiiouiLus fa- Sardiniae, pullularuiit, dileclos UUos nosiros P. ligare , setl omiiia intrpra conscrvonlur eorum , R E^o Joanncs S. Tlicodoii diaconus cardiiialis. Daliim Lalcrani pcr manum Moysi, sanciae Ro- m.iiift! EcclcsiiC subdiaconi, viccni agcniis caiicella- r.i, XVI Kalcndas Juiiii iiidiclione vi, Incarnalionift Doniinica; anno I18S, poiililicatus vcro domini (>lt>> inciitis pa^x 111 a.inu piinio. LV. Con&ulihui et po^tth PisatKt signiftcal, Pelrum S. C(ccili(g preil>yleru}n fl Sofjrcduni S. SJinicc in Via Latu diaconuni cardinales, missoa esse ad cuni- ponendam eorum cnni Jnnucnsibus de Sariiinia fuem. ( Latcrani, Maii iO.) [Tronci Mem. di Pisa, 151. j Clemens episcopus, servus servoruni Oci, dilcciis pro quorum gnbcrualione, ac sustcnlatione con- ccssa sunt, iisibus omnimodis profulura, salva so- dis apo^Lolica: aucturilato, ot Cassiiicnsis altbalis canouica juslilia , cl debila rcvcronlia. Si qua igi- tar iii fuluium ccclesi.isiica sajcularisve pcrsona, ccclfcsia' S. Cacilia; presbyicum, ct S. Sancli Marci [leg. Sanctac .Marije] in Via Lata diaconniu cardinales, viros iilique providos el discietos, dc coMsilio ei assensu frairum nostrorum ad parlcs illas duxiniiis dcsJinandos. Ut igilur cujuslibel disscnsionis scruptilus iu Uat parie de coctcro so- lianc iioslr* con-liliilioiiis pginam scicns, coiiira (^ piatur, et nuUa possil , auclore Doiniiio , nialaia eaiu veiiire lcniaveril, scciiiido lcriiove i-omiiionila, scandali suboriri, universitaii \cslrcc sub debito nisi reatum suuiii congrua sausfaclioiic corrox'".il, jiuamenti qnod nohis svpcr l;oc prrcslilislii maii- poicslatis »ionorisquo «iii digiiilalccarcai, rcunique daraus atquc priecipiinus, quaienus nundata qiiai bc diNiiio judicio exisiore dc p«^r[>clrala miquilate cogUviscai, et a sacralissimo coiporc et sanyiiinc I>ei , el Doiiiuii Uedemploris nostri Josii Cbrisli a!iena (iai, aique in cilremo examine di.<.triclae iiliioni subjaceat. Cunctis atilciu eidem loco si;a jui-a servaulibus '.iil pa.v Doroini nosrri Jesu Clirisli, quakeiitis tl bio fructum honx aclionis i>orcipi:inl, ct apud dislr cium judiccm prxiuia aji.enix» (lacis iii- vcniant. Amoii, anien, amcn. Es;o Clemens caibolice Ecclcsi.T cpiscopus. Ego Joa^ucs presbvter caidiualis lituli Saiicil Marci. I) Kgo Laborans presb. card. Sancla.' Mana: Irans Tilterim lit. Callxti. tgo Paudulfui presb. card. BasUioc XII .\poslo- loiuui. Ego Bobus uiulo Sanctac Anasusix prosbytcc car- (linalid- Lgo JacoDus daacoQus caraiualibi Sanciac Marix in CosiocJiu. Ego Gratianus Sancionuji Cosmx ct Damiani diaioiius cardinaUs. Ego ^olliedus Sanct.c Marix in Via Lala diac. cardinaiis. Kpo hoUii Sancii Cregorii .nl Vt;Jum Aureum dia^'. rji^iinulis. pracdicli cardinalcs siipcr omuibus caoilnlis c\ parle nostra vobis indiyerint , sicut c.< ore riosiro prolala suscipialis, c» invioiabililcr sii»c coniradic- lionc qualibct observclis; scicnles (iuod Janucn- siiius sub simili dislricuotic hoc idciii dcdimus ia maiidatis. Datum Laierani, .\iv Kalendas Junii, pontiricalus no.slri anno primo. LVL Tu ■ moni episcopo Verdensi, abbvii Lunensi , ei niagisiro scholarnm Verdcnsi mandai, ne piirlhe- noni Levcjiemi ctiriuui quamdani adinii ab llort- higo nrchiepiscopo Huniliurgensi ]>aiianlur, (Lalcrani, Maii 2.'».) [LAPPEJinERC, liamb. Urliund.,l, iH.] CLEMF.tsepiscopus, servus servorur" Dei...., ^'er- densi cpi«.copo et dJeclis fiiiis, abbiiti Lnen. el matMstro scholarum Verdensi, saluiem ei apasl(V licam itouedictioiicm. nileclarum iu Ciirislo fibarum, inonialium ec- clesix Saiicti Viij ii> Qiiivciia > insiuu;Uioncm re- ccpimus, quod cuin Sifridas, quo.ndom arcbiepis- copus Rrcmciibis . rnrjam qiiaindam cuin pcrli- ncntiis suis ad Brcraenscin ccclesiam pcrlincn;^,m, quam niulicr quuviam vidua [K)ssidet, po.sl iiUus obilum, ca consciiliciil'', 'Uis perpctuo possiolen n;7 .:m;mi:mis iii vmje r48 (laiii concossciit , siil) iiilcniiinationc anallicmalis A Daliiiii l.al(;raiii pr-r matiiis Moysi S. R. E. snh- iliaconi, viceni arM-iiiis ('aMc.i^llarii, iv Kal. Jiniii, Imlict. Mi, Incani. Doiii. aniio 1188, Ponlincalus irihilicns, nc (;iiis coiilra (acliiin siiuiii vcniit! ])rscsumerct, cl vciioraliilis fr.nlcr iioslcr II. siic- CCRSor ipsius, lioc firinilalcin dcorcvcril obtincrc, coiiira coiilirniationcn: laniei» suam ot intcnnin.i- li<»ncm anatlirmali^: vcniens , donalioncm illam inilarc conlcndit. Quia vuro illis tanto forlius iii jiirc suo dchcmtis assistcrc, quanlo dcvotius snuin Christo exliibciil ramnlaliim, pcr aposlolica vohis scripta mandamiis, (|iiateniis, si rcs ita sc liahcal, donalionem illam facialis, prout rationahilitcr facta est, auctorilate nnsiia iljihatam firmitcr ohscrvari, eos qni conlra vcniie praesumpserint, pcrcensurani ccclcsiaslicam coinpcsccntes. Quod si omnes his cxsequendis nequiveritis intercssc, duo vcslrum ca nihilominus Cxsctjuiintur. ** Dalum Lalerani, viii Kalcndas Junii, ponlificatus anno primo. LVII. Piivilegium pro Ecclcsia Ravellenst. (Laierani, Maii 20.) [Lghelli, llatia sacra, I, 4J86.] Clemens episcopus , scrvus servorum Dei, vcn. fr. Jo. Ravcllensi. episcopo, ejusque success. cano- nice suhstituendis in pcrpetuum. Gum ex injuncto nohis a Deo aposloblus oiTicio, quo ounclis Chrisli fidelibus, auclore Domino, prxemincmus, el, ut in Lucii UI , privilegio ver- V( ro D. Clcniciitis p:ip;r. III aiino i. LVIII. Ecclef.iam Brandeburgen^em tuendam tutcipil et ejtit liuna cl jnru couftrmul, rogunle UalJerutito epi- Kcopo. (Lalcrani, Maii 29.) [RifDEL Codex diplomatirut Brtindenburgentis, l. I, jiarlic viii, p. 1 l(i. 1 Clehkms Cfiscopus, servus scrvorum Dci, vene- rahili fratri Halderamo, Biaiidcnburgensi cpiscopo, cjiisquc succcssoiibus canonice suhstiiuendis in pcrpcluum. In emineiiii sedis apostolicsc speculo, dispoiienle Domino, consiitmi, fralres et c(.>episcopos nostros larn projie pusilos qiiam rcmotos rratcrna debeinus charitalc diligcrc ci Exclesiis sihi a Deo commissis patcrna solliciludinc providcrc. Eaproplcr, voiicra- bilis in Christ<> fiaier, luis jn^lis postui.lioiiibus clcmenter annuimus et prxfatam DrandcLurgenscm Ecclesiam cui Deoaueiore praccsse dignosccris, sub bcati Pclri ct nostra proleclionc suscipimuscl prs- sontis scripli priviiegio communiniut;, blaluenles, ul qiiascunqiic possessionos, quxcunqiie hona ea ■ dem Brandebiirgcnsis ecclcsia inpraRsenliarum justc el canoiiico. possidel, aul in tulurum conces- sionc ponlificum, iarf;i!ione roguni voi prii:cipum, batim habetur (5). In fine papa: et card. $ubscrip- _ oblatione lidciium scu aliis juslis modis, piKslaiile tiones leguniur. Ego Clemens Catholica? Ecclesise episcopus.j Ego Theobaldus Ostiensis ct Velietrcnsis epi- scopus. Ego Laborans presb. card. S. M. Irans Tibcrim, tit. Calixti. Ego Pandulphus presb. card. basilicaR duodecim Apostolorum. Ego Melior presb. card, SS. Joan. ei Pauli, *'* Pammachii. Ego RulTinus til. S. Praxedis piesb. card. Ego Bobo til. S. Aiiaslasii prcsb. card. Ego Alcxius tit. S. Susannaj prcsb. card. Ego Pctrus presb, card. tii. S. Petri ad Vin- cula. Ego Jordanus presb. card. S. Pudcnlianae, itt. Pastoris. Ego Jacobus diac» card. S. Marioe ia Cosmediii. Ego Gralianus SS. Cosinoi ct Damiani diac. card. Ego Oclavianus SS. Sergii et Bacchi diac. card. Ego Grcgorius S. Mariae in Porticu diac. card. Ego Juann. Ecciesia; S. Euslachii diuc. card. Ego Joannes S. Thcudori diac. canl. \ Ego Bernardus San. Mari;c No>ae diac. card. Ego Gregorlus Sanclaj Mariae in Aquiro diacon. card Domino, poteril adipisci, firma tibi tuisqne sticce^,- soribus ct illiLata permaneant, in quibns h;ec pro- prii-j duxiniiis e.xprimonda vocainiiis McUiclalcm Biaiidcbuigensis civilalis aquilona- rcm, dimidiam parlcm loiius insulaj seplcniriona- lem, in qua civitas cadom habelur consiriicla, dimi- diiiinque partcm oinnium villaru.m illuc peilinen- tiu.'n ; du3s iusuper civitatcs inlogre cum oninibus piMlinentiis suis Pritzerwe cl Eheri nominalai, piovmcias Moraciani, Zierfwifti, Ploni, Zpiiavaiii, llevoldun, Vuucri, Riacani, Zamcici, Dassia, Lu- sici, ecclcsix tuac ab illuslris memoriae imperatori- bus Oihonc cl Ilenrico concessas; onii.em eliam dccimnlionem tolius Brandeburgcnsis parocliiae, D cxceplis dccimis possessionum Magdeburgensis ec- cicsiae, quas eadem Magdeburgcnsis ecclesia studio bon» memoriae Conradi Magdeburgensis archiepi- scopi ei Wigcri Brandoburgciisis opi«.copi, tempoie felicis recordationis Innocentii papae prsdecessoris nostri el Conradi regis per concambium obiinuit. Praeierca mercaluni, monelam, ilielonium, distri- cluiii cailcraque omnia, ad ha?c juste legaliierque pcrliiicnlia, in loco Ursiebc cl in pago Norlhuringa et in coiuilatu Liulterc com.tis sila, lermicos cliain Brandoburgensis episcopaius conslituios, vidclicet orienlem versus ad fiunien Oderani, et occidenicm ac austrura vorsus ad Albiam iluincn, ad aquiiuneiu (5) \ide Palroidgiai lons. CCl, in Lucio III, sub uura. 68. iW) EPisToi .E n rnivii.Fr.u. — an. iiss. 1:50 v ibi fuerint ; ceii' rcal pi^xfatain C( ciesiani t(>niciti perturbare aut ejns posscssiunes aurerro vei ablalas rt-linerc, niiniierc sou quibuslilK't votaiionibus faiigare, sed oniiiia integra consorvcnlur corum, pro qiiorum guberna- tionc ac tustenluljonc concessa siint nsibus omni- modis prnrulura salva sodis apostolic.t: auctoriiate ci Magdeburgonsis arcliiepiscopi debila revcrentia. Si (|iia igiiur in futunim, etc. (L. S.) Ego Clcmens calliolicip Ecclesix cpiscopus. Deinde tubscriptio xiii cardinulium icquitur. Datum Lalerani per nianiim fratris Moysi, san- cix Romanx Ecclesix snbdiai^oni, viccm ageiili.s tu:n maiisos iii Zuclia silos, quos prxdicins Oili) priiicops pio anima patris et nialiis el iisoris siije Juditlinc Marcliionissa', coruni fiiiis consenliontio bus, obtulil cum oniiiiiais altinontiis suis; qiiin- quc modios majoris mciisnrx salis annualim por- solvendos, villam insnpf^r, Danibe diciam, a Rii- dolplio de Jericbo in opus ccclosijc Olioiii Mao- cliioni resignatam et ab co et filiis ojus cum omiii- bus ad eam poitir.cnlibus ecolcsiae nostrac oblalani; deciinas ejusdem vilhie a Wilmaro cpiscopo iii nsns vo^lios conccssas ; molendinnm quoque in CIii:k(>, scx etiam arcaruin fiindos iii civilale Paidiwin a fi- dtlibus oblatos, ecclesiam Coolowc cum dolc sua, canccllarii, iv Kal. Julii, indictione vi, Incarnalio- scilicol duobus mansis el onuiibus dcciinis < jusdcin uis Dominicx anno 1188, ponlilicatus veio domnt vllu: el tcrliam partcin dcciinarum de villisad eam Clemcnlis pap.e III, aano prinio. perlinciaibus; ccclcsiam in Golitz cum dote sua, LiY scilicet duoluis mansis ; 3cclosi;Am Vcrchiecorc cuni SraHdenburgeutis capiiuli possesiiuRts el piiiHegia *j^^^ «""» scilicol duobos mansis ; ccclcsiam in Hi- confirmut. ^ bodc cum dote sua, sciliccl dnobus mansiS cl ler- (Latci ani, Maii ■29.) liam pailoni deoimaruiri lam iiaruin viliai um quam {Ibid., p, 117.) villae Vacbovva porlinentii., in Goliz, tolam villam CtxMCNS cpiscoptis, servus servorum Doi, dilectis Plussin iii Zuchc sitain cum oinnibus pcrlinenliis filiis Hesrico, prxposilo Drandcbuigensis Ecclesiac Ruis cl lolam decimam ejusdcm villaj ; caijeliam pjusque fralribus tain prx>sentibus quani fuluris regularem vitum proftssis in pcrpetuum. Dilecii iii Doniino fiiii, vcslris juslis poslulatio nibus clcmcntcr annuiinus ei prxfalam Brandcbur- genscm Ecclcsiam, in qiia divino cslis obsequio Marzansp ccclcsise Verchiecere pcrtinentom cuui doie sna, scilicot cum uno niaitso : villani Sconolo, iii qna siini irigiiila mausi cum iota decinia cl oni- nibns portiiientiis suis, cur.tm aniinarum urbis Drandcburjj, quic vos jurc sedis episcopaiis con- laancipali, sub beali Pelri cl nostra protcclione liui;ii, siciit eam Wilmarius, SiiVidus el Baidcra' suscipiiiius et prassentis scrlpti privilcgio commu- inus cpiscopi vobis conccsserunt et curam anirna- nimus, iinprimts siqniilcm slatuentes, ut ordo ca- luin dc ccclosiis, quae ad usus veslros perlincnl noiiicus, qui secuiiduni Doum el bcali Augustiiii vcl in poslcrum pcriinebuiil- Ad hacc omnia juia, regulam aique instituiionem Pi;x>monsiraicnsis or- (iii« vcsira ccclcsia juxla, morcin aliarum ecclesia- dinis in eadem ecclesia nosciiur insiitutus, perpe- D min Saxonix, ju.-iiic el pacilioc possidct, vobis el ei- tuis ibidem lemporibus inviolabiliter observetur ; doin ecolcsi£ vesir;t aucloritaie apostulica confii- prxterea quascunqiie posscssiones , qu;ecunque inamus, specialilcr uuloin anliquas ct raiionabiles bona cadem ecclesia inpiaescntiaruia jnste ci ca- consuctudines ccclcsia; vcslrae liactonus cbscivatas, nonice possidet aut in futuruni concessione p nli- aucloritate duximus aposlolica confirmandas. Ob- ficuin, largitionc regum vel priiicipum, oblatione euiitc quidcm cjusdcin ecclesia; prxsule in succes- fidelium, seu aliis juslis modis pr;eaianle Doiniiio, sore ipsiusantisiiliseligcndo, primani voccm deccr- poleril adipisci, firnia vobis vcsirisque succossori- nimus, vos liabere nullusquc, vobis invilis, per sub- Dus et rllibata permaneanl, in quibus baic propriis replioncm aliquam vel violentiam prat^ponatur, sed duiimuf eipriinenda vocabulis. illc deboai in vcslra ccclcsia locum el oflicium pon- Locum ipsum, in quo pncfala Ecclcsia sita cst liliois obtinore, quem unaniini volnnlalo vol dc cum oninibus perlincntiis suis, ccclcbiani beali Go- consilio majoris cl sanioris parlis de grtimio ipsius dehardi in Paidcwin el bcali Nicolai iii Eiicber- cccIcs\k viderilis cligendum. Si autem in vcslra bereh, ecclcsiam Saiictx Marix in llarlungcberg ccclesia pcrsona non poiuerit idonea rcperiri, de cuin lertia parle decimarum c\ adjacenlibus parii- alia ecdcsia eligendi personam idoneam licentiaiu in:;i C.I.ilMIMlS III VWA: lyoi li:il)i-aiis. Slatniinuft insiipor, ul ;ha liidiaton.iliim \ (iliis prxposilo S. Nicdai in Slcnilale, fjusque fra- |{raii«l) Junii, indicticne vi, hi- carnationis Dominicje annc 1188, poniiiicaius vero domni Clemcnlis papae Ul anno primo. *i55 EPisTOL.*: FT pp.!\n.nr.iA. - an. im \ysk I.XI. A oiiiiiibiis aliis, fl rcleiiia iii iioslris et successonim iioslroniin uianibus, ipsius cc( !< sia; liLera ilisposi- lione alqiic ciisimiia. Hoo auieni iileo facere di- giiuin (lu&initis, ui Yos di« ac nocie slndiose in Dei lauiiibusdesu lAiitcs, lain iii niissarum celcLralione, quain in inatulinis, cl aliis boris, pro vi*on»in ac defunclornin salu:e, aUcn'a ililigpnlia et lioncsle dccunlaiidis, |)'tP(liclani bcaii Pclri ecclesiam obse- quio debilo vcncieinini, ct Dei (idelcs apostoloruni hniiiisi devolione dcbiu \isilaiHes, locnm i})suni iii mnjori dcvuuunc ac vciicralione sempcr h:)- Loant. Ucccrninius ergo, ut nolli omiitno liominum £as si( bujiis nostrx> cfliicessiunis paginam (emerario aiisu iiirriiigerc scu moilis quibuslibet perl«rbare« Canouins rrrlesMt S. Vetri (Romona') asseiU priii- ieyium nb Eugcuio III couceisum (6). (Latcrani, Jun. 2.) [Buila,. Vauc, I, li.] CiEBCNs episcopiis, serviis servorum Dci, dilectts filiis canonioisbasilicae Piincipis aposlolorum, el re- clonbus quaiuor inonasti-nornm Sanctorum Juan- tiis el Pauli, Sanrli Marliui, Saiicti Slcphani Hajo- ris et SuiN-ii Stcphani .Niinoris, tain prxsenlibus qnain rntaris canoiiicc siibxtitueiidis., in perpe- (niiin. licatoruin 1'ctri et Pauli lam emincns es( e< tam gioriosn socicias, u( e( ambo sin( doclores gentiuin, auciorcs niailyrum, principes saccrdolum. Etcum Mucr uuiversos apostolos pecuiiari quadain prxro- " Si qua igitur n>|);orMis .S. Mari r iii Aqnino diac. card. Datuni Lalerani, pcr niniiuni Moysi, sancla^ Uo- inaii:i;-KcdcK(»; sulidiac.-ni, viccni agcnlis cai ccllarii, IV Noiia» Junii, iiidiclioiic vi, iiicarnaiionis Doiui- nicw anno 1 JH8, ponliiicaliis vcio doniiii Clciiientis l»apie lil anno priino. Lxn. ■Pyivilegiuni pro motiaf^teno S. Gilberli Novem-Fon- liitm, diosccsii Claromout. KLaieiaiii, iun. Z.) [Labce, Nova Dibliotlieca mn.,\\, lii'2.] de Kbcliaiiccs ; nioleiidinum dc nuifTcria, annuoH cciisus quos liabctis in Caslellania Monlispanccrii, lcrrani dc Mazciiis, dccini.trn quatn liabi-lis in vi- iicib cablii Scliols;, deciiiiani S. Hi:niigii. Sanc laLo- rurn vcslioriiin, qux propriis rnanibus aut Buinpii- bus colilis, scu de nulrimcnlis ve6trorum aniroa- liurn, iiuilus a vobis dccimas cxlorquere praesomat. Liccal (|iioqiic \obis ilcrico.s ct laicos a sxculo f a ■ gienles, bbciosci absolutos, ait convcrsionem rcci- pcre, cl cos sinc conlradictione aliqua rcliiiere. Probibcnius insuper ul nulii fralrura vcslruruni, post faclam iii codem loco proressionein, sine ab- balis sui iiccntia fas sil de eodcm l<»co disefcdcri*. Disccdcnlcm vero sine lillcraruin communiurn cau> €i,EMEP«5 cpiscopus, sci vus scrvorum Dci, dilcctis " ijone nuilusaudeat relinerc. Curo JiuUini generalt iBiiis ioxjiHi abbait ecclesiae B. Gilberii dc Noveni- i-onlibus, ejusnuiio, per apoMolie.') soripta maiidantos, quatcniis laboi iluis tiiis in liao parle optaium ol dcbilnm fiiiein iiiiponoiis, gratia Dei prosequciitc, ad iitilit.ilcm proximonim opiit illud complere cl diligenler studoas emendare, nl veniens ad nos, quam cilius sc opportnnit.is «lcdc- rit, discussioni apostolice sedis el jndicio lc prnc- ^ senlcs : si eiiim vclis in abscondilo reUncrc, dili- genU cura prospicias, qua possis summi Patrisfa- inilias offonsam, dc talenio scienli;e (ibi commistio saiisfactione placare. Data Laterani, sexlo Idus Junii, punlificalus no- slri anno piimo. LXIV. £ceaU Peiri et noslra protecUone suscipimus et prco nalione cl dUposiiionc vestra consistat, (lovoiiotii A (-'^ni («:nicre vcnirc tcntav(>ri( , kCMwxlo tmiove ves(r;« aposlolic;! aii(:torit;*l(: conflrniainus. Dc vi- ctii ctiani (|Ma(ii-a};(>siiii:iU, (|ijeiii episcopus iii ec- clcsia vcs(ra ali({tiaii(lo lial)ni(, undc conU ntioms t'l rciigio vcslra noii nioJicnni (urbari consucvit, s(a(uiinus u(, sicut jam dlc(us episcopus cum vobis per priviicgiuin suurn afqiia consideratione rcsi- gnasse diijnoscilur cl in pos(eruni remisissc, ita de caelero conscrvetur, quod nec ei vcl successori siio \ictuin a vobis conlra lioc ali^juo tempore cnigere litcal. Pioliibeinus insupcr ut episcopus d(! obla- tioiiibus, (|uae ad corpora saiictorum in vcstia afTe- runlur ccclesia, nihil uitra quartani parteni, quaiu consuevit habere, rccipial. Ad liaec, signilicationc prseseniiuin, indulgenius ut praidia vel possessiones ccclesiae vestru; sive infra civiiateni vestrani sivc cxira consistant, nullus injuslc contra disposilit- nem vcstram invadcre prx^suinai. In eleclionc vero cpiscopi vcstri priniaia vocem, cum sitis cathcdra- lis ecclesiae canonici, iiabcalis, qucmadniodum no- scitur vobis dc cadonum jiire compctcre, et de antiqua consueludine usque ad hxc tempora ob- servala, nec aliunde quis in vestrum episcopum eligatur, qo«ndiu secuiidum statuta cauouiim in vcstra eccicsia, quae calUedraiis esi, repciilur ido- ueus, «jui de canonico et concordi assensu, sine omni pravitate possit assumi. Ccnsuetudiues au- tcm clausirales, quae in eodem luco vestro lauda- bililer liacienus conservatae hoscuntur, nemo pror- B coniiiioit.Ci , nisi rcaliim suiim roiCriiia salisfa- clioiie concx*rrit, potestali-> honoris(|ue siii digui- tal(; careal painque se divino judicio ei^islere de p(;rpetia(a iniquitatc cognoscat, ct a sacratissinio coipore ac sanguiiie Oci rt Doniini Itedempioris iioslri Jcsu Chrisli aliena fial, atque in cMreno cxaiiiinc dislriclx ullioni snbjaccat. Cunctis aiitcm cidcm loco sua jura tcrvantibas sit pax Domiiii nostri Jcsu Cliristi, quau>iiuit et hic fi uclum l>oii.K actionis pcrcipi.ini, et apiid distri- ciiiin juiJiceni uracinia xlern?; pacis inveniant. Amcn. E-o Clemens, Catholicae Ecclesiie episcopus. Ej^o Theobaldus. Ostiensis el Vciletrcrisis epi- scopus. Ejjo Joannes, prcsbytcr tardinalis tit. Saiic:i Marci. Ego Laboraiis, cpiscopus prcsb. card. S. Mariis trans Tibciim tit. Calixli. Ego PaiKlulphus, prcsb. card. lit. Basiticae XII Apo.-)li;lorum. Ego Melior, prcsb. card. SS. Joannis et Pauli til. Coniacl. Ego Pclrus, presbyler cardinalls tit. Sanctae Car- ciii;c. Ego Rad., piesbyter cardinal-s lit. Sancli Praxe- dis. Ego Petrus, til. Sancti Clcnientis presbyter car- sus in deterius audeal commuiaie, sed semper in- r dinalis. ConvulsiC in suo robore perseverenl. Ad haec adji- cientes slatuirnus, ut nuiii omnino principum abs- que praeposili el fralrum coQsensu aliquem de clau- slro IJceai amovere. Sane novaliam vestrorum quse propriis manibus vcl sumptibus coiitis, sive de nulrimcntis aiiinia- lium vestrorum, nuHus a vobis decimas exigere vel ex.torquerc praesuiiQat. Sepulturam quoqueipsius loci iilxiram esse concedimus, ut eorum devotioni et exlreuiae votunlali, qui se illic sepeliri delibcra- veiint, nisi forte excommunicali vcl inlerdicti sint, uuUus obsislal, salva taiuen jiistilia illarum cc( le- siarum a quibus uiortuorum corpura assumunlur. OLeuntc vero te nunc ejusdem loci praeposito vel Ego Bob., tit. S. Anastasiae presb. card. Ego Alcxius, pre.sljytcr card.nalis til. Sanctae Su- sanUiP. Ego Petrus, prcsbyter canlinalis til. S. Pelii ad Yincula. Ego Jordanus, presb. caid. S. Pudentianae, lit. Pasioris. Ego Jac, diac. cardinaiis Sanclae Mariae iii Cos- medin. Ego Gralianus, SS. Cosraac el Damiaui diacon. card. Ego Joannes, Sancii TheoJori diaconus cardi- naiis. Ego Ociavisuus, SS. Sergii el Bacchi diaconas tuorum quolibet succcssorum, nulius ibi qualibct D cardinalii: subrcpttoais astutia scu violcntia pr%:ponatur, nisi 4]uein iralrca communi consensu, vci major pars consilii sanioris, secunduni Doum et beati Atigu- bliui Kcguiain providcrinl cligendum. Deccrniuius igitur, ut nuili omnino hominum lictat praefatam ecclesiam temere perturbare, aul ejus posscssionos aufe.rre, vei ablatas relinerc, mi- uucre, seu quibuslibct vexalionibus faligare; scd omuia intftgra conservcniur eoruni, pro (jtionim ^ubernaiione ac susleatalione conccs.sa sunt, usi- bus omniniodis piofulura, salva scdis aposlolicas aucloriiale et episcopi veslri canonica jiislilia. Si (jua igilur ecclesiaslica Siccularisve pcrsona hi'.iic uoslra; coiislilulionis paginam scieas. coolra £go Bcrnardus, Sanctae Mariae Novac diacoiius caid- Daiuni Laleranis, per manum Moysi, sancfse Rornaiiic Ecclesi* subdiaconi, vicem agentis canccl<- larii, vi Idus Junii, iiidictionc vi, incarnalionis D.v ininic:c 1188, poniilicalus donuni Clcmeiilis p.»- pa*. lil aano primo, LXV. Absaloni , arckiephcopo Lundenxi , permittit iit tieiiUum. iiuoudutn prsposiuun i. Manim Viber- (jtfiuis, in saitcioiuni. tiuiniH.in rejerul. iLaierani, Jun. 9.) [L.v.N(,LHi;K, ^i-r. Rcr. Dan., IV, 4"2.] Ci.tME.Ns episcopus, sci\u> scrvoium Dei, veue- 1501 EnsToi..^:: ei rniviLEGiA. — an. \m. 13'2 raliili iii Cliristo f. alii Ausalom Lmulonsi arclii- A S''nj episonpiin) o\ alia, snper qiii' iisdavn paitiliiis ipisiopo, saliiliMi) L'l aposlolicani boiieiliclioiieni. (lcciinariMii i oiitrovcrsia fiicrit M^nlilata, qiiani vo- Ad audiciiiiaiii iiostii nposlola;us littiratuii) tiia- iiciaiulis fiali^r iiostor Giraniiis cpisropiis, cl dile- riim eldiloeli iii Clirisio lilii iioslri Kaniili Dauorum ctus niiiis Vilaliaiius archidiaconiis, el caiionious rcgis, pariler el snflragancoriim insii;»alioiioin por- radnanus, dc inandalo fclicis rooordalionis Urliaiii vciiit, quod boiia; incmori.-c Kilillus vir leligiosns, ri Grotjorii pra;deocssoriim noslronim Roir.anoium pra.-|>osilus ecclosia! Saiii l.t' Mari.c Viborgis, duiii pontilioum, sua sentenlia lerminarunl, et postea vivcret, apud vos virlulibus iiiiill s emicuit. Fosl iMiilippo dc Liipriolo pl.-Miano ocolcsi.x Sancti Liice, ejus obitiim ipsius ii)'>rilis mirabilis Deiis iii .sanclis ol Joanne dc Lan/.a prosbyicQO eccb-sioc Sancti Cas-^ suis miracula pliirima ju^ilor opeialu!', ul qiialis siani proouraioribns vcstris, et Michaelo Sancti viLv fucrit, posl liansituni Cjiis miiaculoiuiii iiuli- cla sine (|nalibel aiiihigiiilate dectaie:.l. Licet autem siiggestum sit noliis, iil pra;dic;i Ku- lilli inomoiiam faceremiis in sancloruin calalogo i-elebrari, (|uia lameii ad plcnuni dc linjiis facti vo. AiiKeU procuritorc ip<»ius Castrli:>nonsis episcopi et canoiiiocriiin Castcllaiionsis eoolesi.o al(|uo dcri- coruin aliaruin ceclosiarum, (]ui eamdem conaban* ttir sciilenlian) inllrmaro, iu iiostra pr;csentia con- stitulis, de niaiidato nostro snb exaniino dilecli iilii ritate noii consistit lirmiter, libi pcr a|iostulica " noslri SoflTrcdi, Sanclae Mariai in Via Lala diaconv scripta mandamiis, iiuaieniis, advocatis suffraga- caidiii;iiis supor oxorlis qureslionibiis fuorint liinc neis luis el viris religiosis, illis prae<'ipiie, qui vitam inde proposit:ii raliones. Nos oanidom sciilontiam el convcrsaiioMem ipsius novisse dicuntur, cuiu de communi ratrum nostroriim consilio, auciort- I ctnuonio cl asservatione ipsorum, dc oporil.us tate diiximus apostolica conlirinandam, ot liilcra« ejus ei niiraciilis, (|iiibiis post morlcin proponitur rum iiostiaruni patrocitiio muniondam. Pro lirml- c.Huscare, soilioiliidinc \ij;iiaiili lequiras oi si libi tate vcro in.ijori tonoioin instnimenli, cjusJpni sen- niiigriiiim viiiebitur, el lioncsluni caiionizes ipsius lcnti;c dc vcrbo a I verbum jussimus iiiserendam. iiieiiioiiam, ct, sicut lioniinis saiicli cclebraiionem Iniiouiine Dei alerni auno Nativiiatia eJHsdem babeiidam fuluris saeculis. aposiolica auctoritate i^i^^, i»t''<^iione \i, (he H viirnuie Januurio, in eo- , rtim privsenlia, quorum uonnna dicenlur infeiius, uecciiias. iupcr caiisa quw vertebulur Marcum Casirltanensetn liatum Latcrani, v Idus Junii, pontificaius no- episcojtuni, iiiler et pUhnnos ei sacerdoles de Venc- siri anno pinMO. '''^t dominns Vitalianus cononirns Paduanus et ar- clndiaroiius drlegalus, rum domiiio Cerardo Dciqra- LXVI. tia Vaduano cpisropo u domiuo pnpa Vrouno e.x ro- Iitter Nnrrum, episropum Castrllannm {Vencnim), C ItinlaW supriidirlidomiiti episcopi eo pra^senle ei ccn- ei plcbauos iacerdoietque ccclesiaruin quurumdam "enlieule, pro se el pro ipso episcopo talem reciluvit de qHibuidaiu decintis neniemiam a (Jerarde epi- fcopo et Yilnliano arrliidiacono Paluvino Intam , probal. Eccletia- S. tautiani postessiones conRr- mat. iLateraiii, Juo. d.) [IIofttiAYn, Gcsch. d. ges. Craficliasl Tirol, I. ii. 121.] Clsmexs episcopus, servus servorum Dei, dileclis Tiliis Perecri.no plebaiio ecclesia; Sancli Canliani, «juiqHe f airibus el «jus succosso.ibus caiionice ^ubsliluemlis, in perpnuuiii. i£i|UUM) esl el rationi convcniens ui porlatas ad senlcmiani (lirens : In nomiue Domni, nos, f)ei grnlia Gerardus Pa- duanus cpiscopus el Vilulianus cauonirns Paduauus cl arcliidiaroui delegali n bora' mcmoriai domina Urbano super causa qun- ve.rtiiur inier hlarcum ve~ nerabilcm episropum (JastcUaiieusis Ecrlesio' ex una parle, et iuler piebauos et snceidoles Sancti Can- cinni , Sancta: Sopihcu , S inrKx Mnrice matris Doiiiiui , Saurti Pauli , Sanrii Lira', Snncti Jere- min.' , Sancli llirmad.ra:, Sunc'i Baudi , Sanctce Marqurilte , Sanai Simtouis proplielce , Sancti Ger- vasii , f.v;)er qnibusdam partibtis decimarum arclii- preslnjlero Paduano qni ab eodem domino papa nobis ad coqnosceudum socius dalus furrnt , remoto et in loco ejus abbnle de Carario substilutu el demum pr(e- audieiiiiam apostolatus nostri conlroversias, mc- T*'''' abbnie per dominum papam Gregorium felicis dianlejuslilia. lerminemus, ct ul ea (lu.e vol imlicio '''^^f'""''.""'^"" « prarfjcJa coguiiionc exrluso ronsti. , , • , I) lutus tn hac causa Leonardo primireno a Caslella- Tc. (luocuiiqne jusle tilu.o ccclesiai uni fuerint uti- " „ensi episcopo el Dotuinico prtmo archidiacouo rt lilatibiis attribula , aposloli«a lalilor anctorilate pr(efaiis plcbanis el sarerdottbus prvcuraloribus, quas lirmeiilur, ul non valeanl al.quoiiim inalilia iii po- causa coram nobis sic iuccepta esl et ve.nUata. Pe- Sl. ru;» p .rturbari. Nam im.t.liter .fe. ri .enlcnli* "*"? archnliacouus pro hisquorum procurator est a vidcr. ul.ir. si oas licerot ciiiiilct pro suo a.biliio violare, ac s.vpius revotarciilur in diibiiim; nisil.l- lerariim e-.senl u.uniiiiinc i-oboi al*. Cuni vcro liles judicio fuerunt scu concorJia tcrminaia;, et senlon- liae i.i scrip a redaclae, si qua posteruni diibielas orialur cl cadem fucrit supeiioris aucloritate iopila ne in conlcMlionis scrupuluni iclal.alur, rnieni iiii- posilum sciiptuix coiivenil ijiuiiimiiie .-oborari. Cuin igiliir oliin inler vos et qiiarunidam aliarum cccksiaruui plobanos ol saoevdoios ex uiia pnrle. ei ^CHerabil.iii fialicm ..o.cum Marcinn (i;i>iollaiioii- pra'i'nto proruratore episropi , quod domiitus cpiscoput diiuitterel plcbatios ei saccrdotes pra;dictarum cccleaia- rutnquarlampartemdecimarum ilertcit,dcbilum,habe- reintcgram. Itatamen quod clerici uinnsrujusque ec- clesix liabeaut pra'cipuam, el iiitersedividunl quarlatn illaiitquwpruvenerllexdecimissuorutnparochianorvin. Pe'ebui cliatn ul idem episcopus inleijre dimitlerel eis qunrlam debilam paupertbus el panem debilam fabri- cis ecclesiarutn, nnllu quurla ex ipsis reteuta. Econ- Irn procurator episcopi dicebal , quod^quartam cletacit debiiain integre linbere non debebant , i»io inJ^r oiiiHos clericoi juxla disposilionem episcopi , sicuti eousuetum fuerat. dislribui debebat. Quartum quartet pauperibus debila! lutn ex ronsentu cleriroruitt , t«m niiin praciptie nd ip um cuia pauperuin respicil , lie I5G5 CLEMfciNTrs m PAP.f:. jarc rctit.erc pCerat ; porro qvavtam fiHartan fubricii A possOisJoiies auferrc, vef ai;btas refinerp, minueic dcbitcc, pro reitaurativne mairicix ecclesice, jmte de- linebat. Ideoque uoa de prtpdictis remolo nppcllaliu- nix obtlaculo coqnonccules, audxlis cl coguilia ralio- nibus , attcstalionibui et altegationibus nlriuaqtie frarlit et (Hligeitter inspectis, liubilo quoque qnorum- dnm sapienlum clericorum consilio, pronuiiliamus^ ut pra:dicti plcbani et sacerdoles quartum clericit depulniam a purochianis suis provenientem, liabeant praripuam el intcgram , et cujusquc ecclesice cterici prwdictarum erclesiarvm quartnm qua: de decimis iuorum parochianorum provencril tnter se dividant, et condemnamus precdiclum Leonardum procurato- rem et episcopum , ut permiitanl eos quiete sic ha- bcre, ct dividere. Pr^efaium Leonardum procurato- rem et ipsum episcopum a pelitiane quartce parlis, qiiom episcopus soliius csl retinere, ex quartu pnupc- rihus debita et a petilione atterius quarla: parlis quam de quarla parte fubricis dcbila pro reslaura- tione matricis ecdesta: delinebat . quam prcefnlut g archidiaconus ct procuralor pro scepe dictis plebauis et sacerdofibu^ faciebal absolvimus. Et ut hcec ve- rins a nobis acla credaniur, propriis sigillis noslrit ipbiim iusiguiri fecimus. Dalum in camcra episcopali Paduana. Testet : Adnmus, AlmericuSf Cerulus, Tamboanus, Theoioni- eeUut, Ugolinusy canonici Paduani, Presbyier Paulut dcecclesia Sancli .iudreo'. magister episcopeltus Sancti Marlini, Michael presbyter el plebanus Sancii Ari' geli de Venetiis, Piainaldus clericus ejusdem ecctesiae. (iufredinus clericus Sanclce Lucia:^ Guafus el alii mutti. Eqo Bouinus domini Frederici itnperaloris label- lio interfui , e( hanc senteuliam jussti domini epi- scopi jnm dicti, el Vitatiani canonici Paduani el ar- chidiaconi scripsi. Quia vero dc q-jarla parlc qux resiaurjUoni est 8CU qiiilMi!>lit>el vcxalioiiiljuft fali^^are, sed uniuin intcgra coriserYfiiiur coiuin, pro quoruin gul>eri('>- tioiie ac siistenlatioiie coiices>ei'petrala iniquilalc togiioseal, et a nacr»- tissimo corpure ac sanguine L>ei et Domiiii Re- deniptoris nostri Jcsu Clirisii alieiia fiat^atque iu cxlrcmo exainine districtx ullitjiii suljjaccal. Cunciis autem eidem loco sua jura servaniiljiis,. sil pax Domini nostri Jesu Clirisli, quatciius el hic rriictum bonae actionis percipiant , et apud d» strictum judicem prxmia x(ern% pacis iuve- nianl. Amen. Ameu. Amen. Ego Clemei>s Caiholicae Ecclesiae epjscopus ss. Ego Tbeobuldus Uoslietisis et Velleirensis epi&co- pus ss. Ego JFeannes presb. civrd. lunc lemporis Saiicli Marci ss. Ego Laborans presb, card. S. &l»riae traiis Ti- berim lunc lemporis Calixli ss. Ego Pandulfus presb. card. Sanctorum JoanMis ecclesi.^ depniaia , qoartam sibi ei successoribus ^ ^^ p.-ii 1^,,^ lempo.is Pammachii ss. siiis memoralus episcopus pro malricis ecclesi* p^^ p^^^.yg ^^^^^ ^^^d. lunc lemporis Sancla? utiliiate perpeiuo reservavit, el alias parles ejus- dem quarlyc libi et successoiibus tuis in communi privilegio plebanis, sacerdolibus alque clericis alia- runi ecclci^iarani concesso, pio reficiendis eccleslje ves!t<'K fabricis atque libris, aliisque nccessiiaiibus siatuit conferenJas, ac de quarla pauperibus assi- giiala, sicul ex tciiore privilcgii ejusdem episcopi maiiifesie comparuil, ires partes paiocLiae luae pau- perilus statuil idem episcopus erogandas, qiiarla fcibi dum vjverel reservaLa, nos concessioneni ipsani sicut au eodeu) ep.scopo canonice f.icia est et scri- plo aullienlico (irmata , prxsenlis scripli pagina i';b- (urique ijoiia supradicta ecclesia iraDrsesenliarum m^le et canoiijcc possidct, aul iu futurum coii- cessione poniificuin, laigiiione reguiu vel princi- rjutTi , oblalione fidclium , seu aliis jusiis modis, praistaiite Domino, poierit adipisci, lirma vobis , v<'btrisqae suecessoribus cl illibata permaneanl. In t>crnuiius ergo, nl luilli omnino lioininuin fas vit jir.efalain ecclesiani lemcie pcriurbarei aul cjus Cecili£ ss. Ego Radulfus ecclesiae Praxedis presb. card. ss. Egt» Jacobus diac. card. Sanclae Mariae iii Cos- medin ss. Ego Gratianus SaHClorum Cosm% et Damiaiii diac. card. ss. Ego Ociaviaiius Saiiciorum Sergi» cl DaccLi diac. card. ss. Ego Soffredus Sanei» Mariae in Via Lala diaxj. card. ss. Ege Gregorius Sanelx Mariae in Purtieu diae. card. ss. Ego Joaiines Felix iliac. card. Sancti Eustachit juxta templura Agrippx ss. Ego Joamies Sancli Tlicodori diac. oard. ss. Datum Laterani pcr maniim Meysi , Si«nct% Ko- manx Ecclcsiae subdiacoiii , vicem agenlis can ccllarii , v Idiis Junii , indiclione vi , incarnaiioiiis Domiiiicae anno 1188, ponlificahlus veio doiniiM Cleiuentis papa; !M, anno primo. Lxvn Sacerdotibus elciericis Saucla; Murice mairis Dvmiui portioucm decimarumipsis a Marco Nicoluo episcopo Coslellauo coucesram apostotica aucloritute confir- mut, aupie bona ipsiut ecctedte salva et iltibata decernil. ( Lalcrani, Jun. 9. ) [F. CoRNULius, Eccles. Veiiet., t. II, p. 505.) Cleuens episcopus, scrvus servorum Dci». dilcclb I3G5 tPISTOL.E ET rniMLLJJA. — AN. 1188. m^ liliis sarpr(lo!il)iis cl clcricis ecclosix Saiicta; Mari.ne A jiistis posliilalionibus clcmeiiler aniuiiuitis, cl prac- Mjlris Doinini, lani prxsenlilius (luani futuris ca- noiiicc stilislituiMitlis iii pcrpetuuni. ;Cilunni est ci ralioiii convcnicns, ul pcilalas aa niiiiitnliam aposlolalus iiustri cnntrovcrsias me- diante justitia lci mincmus, elc, ut in q>is(ola $u- periori. Fgo Clempns catliolic-jc Ecclesi» episcopus. Ego Tbcobaliius Hoslieusis et Vellclreu. episco- pus. Ego Joanncs presb. cardinalis titul. Sancti Marci. Ego Laborans prcsb. card. Sancta: Marix* Trans Tiberim, til. Caliitf. Ego Pajidulftis prcsb. card. basilicaeXlI. Aposto- I B lonim. Ego Mclior presb. card. SS. Joannis et PauH tit. Painmacliii. Ego Pctnis presb. cardinal. titul. Sanctx Cx- ciliJP:. Ego Rodulfiis tit. S. Praxedis card. Epo Jacobus diacon. card. Sanctae Marix Ut. Cosinedirr. Ego Gratianus SS. Cosmae et Daroiaiii diacoiius crd. tgo Oclavianus SS. Scrgii ci Bacclii diaconus cjrd. .»' E;jo SifteJus SancUe Maiiae in Via Lata diacon raid. f.itani ccdcsiam Sancti Cassiani, in qua divino luaii- cipali cslis obsiMiuid, siib 11. Poiri ct iioslia protcc- tionc suscipiimis, ol pr?esonlis scripti patrocinio, comniuiiimus, statucnles ut qiiascunque possessio- ncs, quxctinquc l)ona eadcm ocdcsia iinprsesentia ruin justo ct canonicc possidct, anl in fnturnni conccssionc pontificuin, largitione rcgtini vcl priii- cipuni, oblaiione fidelium, scu aliis jtistis modis, prxstantc Doinino, poterit adipisci, firma vobis vestrisquc succcssoribus ct illibata permaneant; i* quibus Ii£c propriis duximus exprimenda voca- biilis : Locuin ipsum in quo pr.rfala ecclesia sita est, cum omnibus pcrlincnliis suis, cum letris el caK< iibus eidcm ccclesi.-e pei-tincntibus. praucrca quarlam p.-irtem parocliialium decima- ruin, quai ad clcricos spectat, quam vcn. fratcr noslcr tlcnricus, Gradensis palriarclia, dc a.sscnsu ven. fratris noslri Marci Castellani cpiscopi, ad mandatum bonx menioriae Urbani pra;decessori» nostri, \obis canonice ooncessisse dignoscitur, si« cut eam jiisic ac paciHcc possideiis, ad excmpl&r ejusdem Urbani el fel. rec. Gregorii, praedecessoruia nostrorum Romaiiorum ponlificum, aucloiitalo v^K bis aposlolica confirmamus. Quia^ vero de quaria parte, quae restaurationi esl ccclcsiai dep^iiala, quarlam sibi el successorjtjos suis mcmoratus piscopus pro maliiois ecclesise utilitate perpetuti Ego Gregorius Saiicte Mari* in Porticu diacon. C '^«^*<^"^^''» et alias paries ejusdem quarlie tibi et card. successoribus tuis in cominuni privilegio plebanis, E^o Joannes Felix diac. card. S. Eustachii juxla sacerdolibus atque clericis aliarura eo^lesiarura teniplttin Agrippse. coricesso pro reficiendis ecclesiae luffi fabricis, at- Datum Laterani pcr maniim, Moysi S. R. E. siib- ^•'^ hhris aliisque nocessitalibus slaluit conferen- diac, vicem agentis Cancellarii, v Idus Jnnii, In- ^^^'> ^^ ^^ quarta pauperibus assignata, sicut ex diclionc VI, Iijcarnaiionis Domiiiicae anno 1188, lenoie privilegii ejusdem episcopi nianifesle compa- pontif;talus veio doinini Clemcntis papa; III anno primo. Fgo Dcnatui Saticla Uariw Matris Domiiii presb. et }wl. Iwc exemplum exemplavi sumptum ex autlien- ruit, ires partcs pa^-^ohiae tus pauperibus statuit idein episcoptis erogandas, quai ta sibi, dum vive- ret, rcscrvata; nos concessionem ipsam, sicut ab eoJcm cpiscopo canonice facla est, et sciipto au- '■ico domini Ctcmentis papa: IJI, ejui si(jillo plum- Ihentico confirniala, pr^sciitis gcripli pagiiia lobo- bco sigillalum nnnc Domini 1200, vigesimo octavo >'3i>3us , facicndi praelerea securitatis rliartulas mensis Novembris, Jndictione sccvnda , Rivoulio, parocliianis IuIg, a quibus decimas receperis, ple- iiiliil addens vel minuens, quod sentenliam mntct "*'" ^''^' *' successoribus tuis Iribuimus faculla- scripsi, complevi et roboravi. D lem. Decernimns ergo ul nuUi omiiino boininum fas LXVIII. Eccletiam S. Cassinui Veneliarum sub Sancti I*elri proteclione recipit, atque ejusdeni jura et reddilus apostolica aucioritaie coufirmat. ( Lalcrani, Jun. 9. ) IJbid. p. 59y.] Clemf-ns cpiscopus, servus servorum Dei, dileciis liliis DoMiNico Pi.Mo plebano Sautti Cassiani, ejus- que procuiatoribiis ct ejus successoribus canonice substittieiulis, iii pcrpcluiiin. sit pricfatani ecclesiam lemere perlurbare, aut ejus possessiones aufcrre, vcl ablatas rctinere, rainucro, seu qiiibuslibel vexalionibus fatigare ; sed omnia intcgra coiiserventur, eoruni pro quorum guberna- tionc ac susieiitationc concessa sunt, usibus omni- raodis profutura, salva sedis aposlolicac auctori- tate ct dioecesani episcopi canonica ju$dttia. Si qua igilur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, hanc nostrx constilutionis paginam sciens, coiitra Pixposlulaliovoliiiitatiseflcclu debelprosequcnte eaiu lemere venire tentaverit , secundo tertiove compleri, ut ct dcvotioiiis siiiceritas laudabiliter commoniia, iiisi reatum suum coiigrua satisfactio- eniletcat ct uliliias postulata vircs iiidubitanler as- ne correxerit, poieslalis hcnorisque sui dignilate (iuiuai. Eupropier, dilecii in Doiuiiio filii, vesiris careat, reamquc se divino judicio existere i\c por- f.367 tLLMKMlS ni rAlvF. iz';% R fclrata iiiiquiiatc cogiioscat, it a sac -r.tlissimu cor- A l>ore ct 8:tngitiiie Dct cl Ooiiiitii Kcdoti^ptoriti i>ostii Jesa Cliristi alicna fiM, ati|ue iii eilnuno cxamiiic ifislricla; itllioni i>iil)jac<-al. (aiiictis aiitcm eidein loco sua jiira scrvaiililius sit pax Doinini no«lri J<'su Cliri.sli. quatcniis cl liic frucluiii iiunie actio- iiis percipiant, ct apuJ (listriclnin judicciii pra:inta «lcniae pacis iuveni nt. Auii.n. Ego Clcincns calliolic* Lcclcsi.€ cpiscopus. Ejjo Theobaidus llaiborans , presl). card. SancU: Mariae ti »ns Tiborim lil. Calixii. Ego Pandulfui» presb. c»rd. liasilicae jiii Aposlo- lorum. F^o MelJor pre&b. card. SS. Joannib ei Pauli, tft Pamma^iiii. Ego Petros presb. cswdiiial. liiul. Sanclae Coci- liie. Ego RodulphKS tiiuL Saiicti Prawedis pesb. card. Ego lacobus diacou. eardina!. Sanct% Marisc Cosmedi.i. E?o Graiianu* SS. Cosma ei Oaiiiiaui diacon. caid. Ego Octa\ia»i»s SS. Sergii el Bacclii diacor». card. Ego Sofredus Sanel;c tfariae in Yia Lata diacoi». C eard. Ego Gregorius Sanctae Mariae iii Ptrt-licu diac. card. Ego Jo.s. Felix diac. card. S. Eustacliii juxta templuni Agripp*. Ego Joaiines Sancti Tbeodori diacoiius cw- dinal. Dalum Ealerani per manum Moysi, S. R. E. sub- diac, vicein ageiiiis cancellar, v Idus Juiiii, indio». VI, incarnalionis. Douiiiiicse anno {188, ponlifica- tus donjini Clenienlis papae IH anuo primo. LXIX. Abbati a. Genovefse, decaur, et canlori Parisiena mandut coganl {Manaisem] epiicopnm Treceuaem ■1.1 « de ecclesia S. Lupi Trecensi canonicos regu- D lorpf assumal ei eos in ecclesia de Mjrigniaco vnihunl. t (Lalerani, Jun. 15.) [Hiephani Tornacenus epiiiota, ed. Dc MoLinifT, j..41i.J CLEMEns episcopus, servus servorum Dei, dilcciis fiUti> abbalis Saiictae Gciiovefae, decano et canlori Parisit-nsi salulesu el apostolicani bcnedictioneni. Ad iiotiivaiii vesiram voiumus perveoire, qiiod Teiierabili fratri nostro Trecensi episcopo ab apos- tolica scde ma.ndatura fuit, semel iterumqiie prx* cepluio ut in parochiali ecclesia de Marigiiiaco, saiva omni justitia sua, canoiiicos assuincre regu- 'ares, qui in ea juxta pium desiderium fundatonim V''ligioi!i4 ordincm iusiiloerpni, et sub regalarJbus ilisciptiiiis oninipotcnli Dornioo drM>rvir<'iit. Pia;'i- ctus aut< III cpi>>('(ipiis iion aniore rciigionis ifiduii, nec apostolicis jassionibus p«)iHii < moiliri, ul a du- ritia, quani iti tiian', rogante TribuBo urchiepiscopta luendam suscipii, ejusquc privilegia confiritun. (Laicrani.Jun. 21 ) [HoRiuvR, Gesch. d. gef. Grassch. Tirol, I, ii, I27.J Clemens episcopus, scrvns scrvoruin Dei, v< ne- rabili fralri Tribuno Ragusino aichiepiscopo ejus- que successoiibus canonice substituendis, in per- petuum. lii eniineiifi apostolicae sedis specula disponentc Domino, licet imnierili constiluli, fialre» nostros arcliiepiscoposct epi^copos l3m viciiios quam longe posllos, fratorna dcbemus charitaie diligere, et ec- ^■^^ "*ISrOt;E F.T l'niYlLLr.!\. -^ AN. 1188. 1370 cl.-siaj, co: uii. j^ub^Miialiono (om.nihsas aposlolicT A ^il prTfalam cc* icsiam lon.cro portu.l.aiv. aut t.j.is poss-ssioiics aiifiMTC, vel ai I.tI.is iriinei-c, nii- sc.iis priviligio con.inuiMro Eapropler, venernbilis in Cliristo fiaier Tiil>Ui)e sircl.ippiNC4»)>e, tuis juMis posiiilalioiiib.is cienicnUM- ai..ioiniu>^, et eccieiiiBiii Uag;isiiiani ciii, auclore Doo, prjrcsie tlignosooris, ad r&enipbr pra.'dccess(>ruin iidslrorum folitis rccor- (lalioiiis lunocoiUM, Aiiasl.nsii. AiJ.iai.i, el frliani Hon.anorum poiilifici.in sub beati Holii el noslra proictiione suscipin.us et pra'?cntis srripti prjvilc- gio comn.uiiiiiius. Sloiuejiles ui qiusciiniiue pos- sessioiies, qu;ecui.ique boria eatloin occlesia imprx- sciilianim jusie et canoiticc fiossitlot, aut in f.itui uni concessionc pontificur.i, largiiionc legnm vel prin- cipum, cbl;»lio!i(; litlcliun., seii aliis juslis inotlis pra-sUiilc Domino, polcrit adipisci^lirn.a libi iuis- m.oro. scu qiiibuslbol \eK3tioiiilM.s f..li^'are; jcj omiiia jiitigiT» coiisorvontiir (oruiii, pro quorum g.iU»n»3lii»iic roncfssa miiiI, iisibns oninimo lis pro- fi.iuri, salva sedis ap(isli»li( h' .isnioiilato. Si qiia igiiur iii fuluruut «frlrsiasti^a s.vonl.irisvc persona, baiic nostrx coiistinitio.iis pagiiiani scion«, contra cam iemore vonire tonlaveril. sccunilo lorliove com- ii.oiiiia, nisi ro.itiOM siuiii) rongitia satisfactioiie corrcxcril.poiislaiis l»oiM»risqiio sui liigiiitale caiva!, roaniqiic »e diviiio judicio existoio do t>erpcli;i(a iniquilate f oginiw.a, ct a sacralissinio corporo ae sanguinc Dci ct Doinini Uodt-mploris nostiiJcsu Cliriklj alier.a fial, alqiie in cktrcino cxamine di- qiie successoi ibus et iliibala pcrniaiioanl. Iii qui- B vii.aj uliioiii subjai^tai. bUN iiajc propriis duximus eiprimcnda voca- C.inctis auleii» ciiiem loco siia jura «crvantibus buiis . sil pax Domiiii QOstri Jesu C!irii>ti, quatenus ct bic Locum ipsuiO in quo prxfaia ccclesia sila cst fruciuin bonx actionis porcipiant, el apud disiri- cum ouiiiibus pfrlineMtiis suis. Omnes parochias cluin judicem pra^mia xlcni;c pncis iiivciiianl. ad jus commissae libi Ecclesia; pcrtii.entcs sciliccl, Anicn. Amcn. Aincii. lognwm Zachulini», rct;num Scrvulif, qiiod cst £gO Cleincns Caiiioiicx E^clcsia,' episcopu» ss. Ihisiia, ac rfgnum Tribui.ia», civilalcm quoqucCa- larinciisem, seu Kosx Giidiiancnstm, Ai:('va.'en- sein, Liciniacensem, Suacensen. , Scodriiieiisi-in, Divaslcrinensem ei Polalenscm, cuui abbatiis, ec- tlesiis, ot parocbiis suis. Confirmamus etiam vubis oinnes posscssioncs, el quxcunque boiia iii cccle- siis, decimis, vailibus, colonis, praBdiis, agris, neino- ribus, inoiitibus, collibus, aiiui», prafis aul quibus- V\\xl aliis relms dioecesaita: vel propriciarije tlisposl- lionis lilulo, pr£dicla R.igusina Ecclesia jusle et canoiiice possidel, pallii quoquc usuin poiililicalis, videlicet oCQcii pteiiiludinein, liuinilitatis ot justiliai signum ad iiiissarum soiemnia ccl 'branda sicul autecessoribus tuis concessum fuisie Jignosciiur.cl iii feslixilate Ueali Blasii et in pnecipuis fcslivita- libus ccclcsia; lux libi tuisque successoribus au • cloniule aposloi-ca coiilirmainus. Quo liis dicbus laiiluin adjuiiclo fesio Hcaii Dlasii et pia:cipiiis fcsli- vitatilius (cclesic iu;c fralcrntias lua uli iiienii- iie it qiiibiis anlicessoribus liiis ab apostulica s<:de roiislal iiidulUim. Sane suiccssores luos a nobii niisirisqiie siitcessoribus coi.secraliunis graliam in E^o Joauiics prcsb. card. tnnc tcmporis Sancli Marci ss. F.go Laboraiis prcsb. card. Sanrl;e .Mariae Tiaiis- Tiiicrim lui.c temporis Ca1i\l. ss. Ego Pandolfi.s prcsb. card. lit Basilicai xii Aposlolornm ss. Ejjo Melioi prcsb. c;.rd. Saiictoruni Joannis ct Paiili lunc lemporis Painniacliii ss. Ego Rad. liinc tcmpoiis Saiicia! Praxcdis prc- sbyler card. ss. Ego Pcirus tunc tempoiis Saiic:i Clenicutis prcsb. card. ss. £go Bobo lunc lcmporis Sai.cla'. Anuslasiai presb. card. ss. tgo Alex. lunc lcmporis Sancla; Subanjia; prcsb. car'l. ss. E^o Pelrus pros. card. lunc len.poris Santli Pe- tii ad Vii.ciila ss. Lgo Jordaiius presb. card. Sancla; Ptidenlianx tiiiic temporit Pastoris ss. Kgo Jacobus diac, rarJ. Saiicl:i-. Marix in Cos> mcdin ss. pcrpcluiim decernimus recopturos. Prol.iliemus iu- q E^o Gralianus SS. Comux cl Daiiiiai.i diac. siiper nc iiiierdiclos vel CKCOmmuiiicatos luos ad card. ss. diviiium ofT.eium aul CDniinui.ioi.cm i cclesiasticam, i|uisq..am rocipore sinc congiua sati^factioi.e pr«- s..ni.')l niii foile pericuiuin n.oriis immineat, ul, duin pra;senliam ti>am iiabeie .lequicrint, per alium tecundum fiirn.am Ccrlesix salisfactiouo prxMnissa, oporleat ligatum alisolvi. Ail lioc libortales et imraunitates a regib.is, piii.- cipibus ct ab aliis peitonis tam ecclesiasucis i|uain mundaiiis ecclesix tux coiicessas, et antiquas ot ralionabilcs consueludines bacleitus observatjs, iu- legras et illibaias pnaesenli decrelo mauerc san- rimus. Dcc rniiDus ergo, ut nuUi ouaniuo bomiiium fas Cgo Octaviawut Sanctoruin Sergii cl Baccbi diac. caid. ss. Ego Grcgorius Sancix Mari.e iii Porticu diac, card. ss. Ego Jo.innes Fclix Saiicli Euslacl.ii diac. diac. ju\ta lon.plum A;;rippa: ss. Ego Joani.cs Sancti Tliv^odori diao. c:.rd. ss. Kgo Dernardus SaiuUe Maiiu: Nuvx diac. card. ss. E-j^o Grogorius Sanct;e Ma Vx in Aquino diac. carJ. ss. I»atum Laicraui , pcr mannin Moysi, Sanct;e Uoiiiana' Ccclcsix subdiacuni, viccm agcntis caii- 1571 (LrCMKNTIS I!l PWJE «572 collarii, xl Kal. Julii intlictiono vi, inrarnaliohis A volimlali, qui sc illic Sfpfiiri «lclibcravcrint, nisi Dominic.Tft. .'Hino 1188, jioiitilicalus vcio Clcrucii- tis lli aniio priino. LXXil. Ecclcsia S. Laurendi Vlnrenlincc prolcclionem lut- cipil, bonac/ue confirmnl. (Latoraiii, Juii. !i!l.) [f.Am, Ecclesio! Florenl. Monum., III, 1785.] Clemf.ns cpiscopiis, serviis servornin Dci, dilcctis tiliis Ilukrrando prioii S. Laureiitii Florenlinsc (.ivilaiis, ejusquc fratrilius lain prxsenlibus quaui fuluris canoiiice suLsliliiendis, in perpelunnt. Pj^ |)osuilalio voUintalts effeclii debel prose- forlc cxcdiiininnirali vcl iiiicnlicli sint, iinilnsob- sislal; s.ilva lanicii joslilia iliiiiuni ntiricalus domini Cicmcntis papa> III anno l^.imo. LXXill. PriviUgium pro eccUsia S. Ansc/iarii Brertiemi. (Laicrani, Jun. 2i.) [LAPPErtBERG, Hamburg. Urkuitd., I, 2i3.j supprcssa vocc, (Mvina oiricia cclcbrare. Pra*ier(^a qnoniain docim.e ulriusqu.; lcslamenli pagina siiit eccicsiaslicis pcrsonis conccssx, auclorilaie apos- lolica inliihcinus ne quis laiciis a vobis dcciinas exigere vel cxlorquere pr.TSuinat. Illud etiam nihi- lomiiius probibeiriiis, ne quis in vos vel ecdesiaui vestram e.xcomniunicalionis, susponsionis aut in- lerdicti sciitcnliair:, siiic maniresla el ralionabiii causa pronnilgct, vcl novas ei indebilas exaciones Yobis vel hominibus vestris imponat. Decerniraus (J1.EIIENS epi.'^i oinniiio hominuin Tas sit prxdictani liliis, prepobilo Ecde.^iai Sancli Anscbarii Bre- ccclcsiatn teineie perlurbare, aul ejiis possessiones inensis ei cjus rratribus, lam prxsenlibus quani auferre, vel aUiatat. retinere, minucrc, seu quibus- liituris canoiiice substituciidis, iii perpctuuni. B iibet vexationibus fatigare, seii omnia illibata ct Ideo, Iicet immcrin' , ad apicem suninii pontifl- catus provideiiiia sumus siipernae dispositionis :is»ui<)pli, ol circa universas Dei Ecclesias delie- aiiius acicm nostrx considcralionis eiitendere, et cao a priocabulis : Locum ipsum in quo prxfata ecclcsia sila cst, cuni omnibiis pcrlinentiis suis; curtciu qu.c Tocatur Spciichoph cum perlinentiis suis, fiMtcm in Slultere cuin pcrlinenliis suis, curtem Lcsle cuin omnibus ad eam spcclaiitibiis , ctirlein in Steiilhorpe cum) peilit.cntiis suis, cccicsiam cum banno de llorne, dcciniain de Swecbusen, deciinam (lc .\scv»anlc, tres quailranles tloHandieiiscs, quos iiabcnt C.X dono vcncraiiiiis fialris noElri liardwici, Hremcnsjs arcbicpiscopi ; ex dono Tlieodorici taici, dimidium qiiadranicin, c\ dono Alardi ad- n card. actioiiis percipiaiil el apud disirictum Judiceia pra> niia aclcriiae pacis invenianl. Amen, aincn. Ego Cieinens, Calbolicai Ecciesi:c cpiscopus. Ego Joannos , presbyier c^rdinalis it. Sancli M: , pauperiltus lam inajoii quaiii v»^sti;e ecclc- fi»d«servientibus assign.Ma, siciit a beatoAnschario pie slalutum est, cis sempcr integralitcr el sine di- iiiinulionc solvanliir. Ad hxc auctoriiatc vobis apostolica indulgemus ul cum praeposiiura scu aliye dignilatcs aul prae- l)endx, sivc alia bcncficia ccclcsijc vcstrae vacavc- riiit, eligendi ad eas personas idoneas liberam habeatis de licenlia scdis apostolioe facultatein ; iiivcstilura 'lamcn piautictorum didi:)coiii , vi^cs agciitis canccll.trii , x halciidas Julii iiidiciiouc 5cxia , iiicaniatioiiir 17,7,-) I)oiniiiic.i; aitno 1I8S, poiilin. .iliis vero doniiii (°.li: A iiKiiliii p.ipa: 111 aiiiio |)riiiir). l.WIV. D Frulrilfns ordixis (hfnuliiiioiiieiisix vimlitit se el Guillflnmm et St< filininiin a prioralu reiiwvihse. LiherntH «i(cce«.s«.is eligcrdi nrbilrinm iii con- cedit. (Latcraiii, Ju». 2.).) [Gullia Christiana nova, l. II, col. 192.] Cleiif..\s cpis.copiis, scivus scivoiuiii I).:i, dilcciis liliis rtaltibas oriiiiiis GraiiJi:iioiilis siilnlcin el ^poslolicam beiictliclionem. Ne in quac.st oiiis scnipiiliiin rcciilanl, ()u:c siib ei:. subslilulione Stcphaui prioiis, suadciilc Clirisliana; icligionis peiseculore, coepit inter vos diulius agitari, quidam iiiior vos tam clerici (juain conversi iii noslra essenl pipesenlia consliluli, ccrta ralione coniperinius nienioralum Guiliehnum, prioralus lionoreni coram dclcgalis a sede apo.st( lica juiJicibus se abrcnunliatuiuin ad cerlam diem, juiainento prsestito, proinisisse; el postmodum alia vice in manihus dilecti lilii nostri Octaviani, sanclorum S rgii et Bacchi diaconi car- dinalis, tunc apostolica; sedis legali , et vcneiabilis fratris noslri Polragoricei.sis episcopi, el dilecli q lilh abbalis de Corona , sine juramento viva voce renunciasse. De alldius vero , viileiicet Stephani substilulioiie, licel ejus eleclio, memorato Guillelmo abrenuncianle, can.nica esse potuerit, intellexiixus quibiisdam ex vobls, videlicet clericis, grave scan- dalum generari. Volenlcs ergo tran(,ui!lilaii cl quieti veslrai circumspcctione moderaminis aposto- lici providere,ut omnis inler vos de cselcro, auctore Ueo, disseiisitinuin et jurgiorum materia sopialur, «!e consiiio et asscnsu frainiin nostrorum , tam Guillelinum qiii al)renunciasse dignoscitiir , quam Siepbanum, pro bo:io pacis el concordiae intcr vos reformandae, a prioratus res^^imine du,\imus aino- vendos , eligendi priorcm facultalem vobis libcram concedentcs. Volasnus etiam ct praccipimus ut ^ Kcgulam oidinis veslri, sicut eam bon:c memoriae Ui-banus pr«deccssor nosler, de consilio et assensu rar.iinaliuin, mullorumque episcoporum llaliai , praesenlibus es vobis lani clericis cjuam conversis, jid ejus firmitalem cl pcrpcluam pacem invicem osculum sibl praesentibus, correxisse dignoscitur, ct lam in privjlegio suo quam nostro plenins rcpc- rilur, in posterum sine conlradiclione qnalibct ob- aerretis. !Jt auleni sententia isla pcrpeluis tcmpo- ••j|)us iiiviolata et stabilis persevcret, cam auctori- lale apostolica confirmamus, et praesentis scrlpti patrocinio communimus. St .tuentes ui nulli oinnino l.oininum Iiceat paginam nostrac diCrmilionis cl conlirmalionis infringcrc, elc. tl-h.MKNTlS lli V\PJF. 1^76 {.'nluiii r.aliMiitii h.prniio calcmlas Jnlii, pontill- catiis nostri anno i. !A\V. Ileinicum C.nmpnnia' coiuileni de compofila fralrtitn Crandimonlcnxtuni diaidio cerlioreni fucit. (l-alciaiii, Jun. f) [Ibid.] Ci.F.MKNS cpiscopiis, servus scrvorura Dei, dil»*clo niio i.oiiili viro comili Ih.^nico Canipanix-, salutcm ct aposlolicam Ixnedit tioiiem. Iiitcr cxter:* qn.^c divcrsis mundi parlibiis, apo- stolatus nostri tcmporc , ad scdem apo:»l nt, et jiidiciaiiis disccplalionibus muluo concerlarent , qiios snb religioso silentio Iradilas opoi tucrat ob scrvanlias cuslodiie. I'io!i doior ! A:Ico valuitiiii- niiciir, i!i cos de lalcbi is cnstDdi.c claustralis edu- .\crit, et in oinnem fcie ventiini ct regioncm ipsos suscilala disperscrii lcmpeslatc. .Nos sane tanto ipsorum i.anrragio cx inlimis cordis affcctibus condol nles, fialribus coinocatis, de illorum col- lil^eiida dispersione iraclavinius , el pacis iiiter eos foederc rcfoniiando; landein diligenli dcliberationc, de frairum noslrorum consilio. rein in hunc mo- dum duj^imus disponciidam. •Cleniei.is episcopus,» etc. ul supra in bulla supra relala. Pielatem igitur tuae celsitndinis quae loca religiosa fovere ac dcfcn- dcrc consuevit, monenius ct exliortamur in Domino, el in remissionem injungimus peccatorum, qua- tcnus socios Guiilclmi quondam prioris, qni iii lerra lu;e juiisJiftioni subjcciacommoiaiitur, commoncri facias u( aJ domnm Grantiinionlis sinc dilalioite aliqua revertantur, et doinos quas detinent, con- versis frati'ibus secundum staiutiim ordinis ipsius absqne dillicuUate rcstilci, ab eis pacilice dispo- nendas , et prjcfalam providcas, quanlum in lc fucrit, institulionem nostram observari. Sane quo- niam tua discretio non ignorai qnanlum divisioncs sunt rcligiosis obscrvaiiliis iuiinicae, si quos noslrx institulioni rcpcreris advcrsari, eis omnimodum snblrabas luiim in sua observatione favorcm. liiis qiii humililcr obcdierint et ad f.-atcrnam rctiie- lint unitatcm, bcnignum palrocinium ct dcfciisio- ncm impcn !as. Daium, etc. LXXVI. Ilegulani Grandimonlensem confinr.at. (Laterani, Jun. 27.) [ Ihid. , col. 191. J Ci.EMENS cpiscopus, scrvns scrvorum Dei, dileciis iiliis fratribus G;andiinoiitcnsibus, salutem et apo- stolicam bencdiciionem. Rationis oiV.o rcquii it , ct consuetadinis eccle- r.77 EilSTOLit; l.T rHlVlLLGlA. A>. 118S. 137i saslicjc noima comnii^ndat , ui qu-I1>"S piocuialionis prioslaiiono (ioinonstrent, aut in obs(.'rvai:tia Christian.x* rcligionis uililnciinl, pro- aliarum ecclcsidrum pau)(iii;»liiim cjusthMH (Jioe- visiotic moiioraiidiiis ;H'0;.((.liCiV (ittlaicntnr. Ne Cfsis ^jcncrali coiisuetudino sc (lcfoiKlanl. igilur (ie Iligula vestra iii p0bl( rum qii.ostio rofc- Nulli orjjo omnino iiominum lior;il lianc p:i;;i- ratur, (|uani boiia; momoria: Lrlianus prAuiocossor uam noslno confirmationis el concossionis iiifnii- nosier de consilio ot assensu cardinalium et miii- gere, vol ci ausu temcrario contrairc. Si qiiis aii- tnrum rpiscoporum Italix , pncscnlilms ex vobis tam clciicis quam oonvcisis, :oulum pacis assensum prLltcnlibns, noscilur oorrexisse , ut in ojusdem privilegio et in ipso pleiiius conl nctiir, eam snb sigiHo iii prx-seiiiilius scriptis lic vcrbo ad vorbtim (tuximus inscrciiilam , qu^c talis cst : ( Qdisquin lianc reii^ioocm, cic, iisq. saivus eril, anieii. > Ut autcmprj.Hlicla Rcjjula pcrpetuis lompoiibus illibata consslat, ipsam proul ab coJem Urlano pinedc- ccssorc noslro, ul supcrius dixinias, corrccta osl, auctoriialc aposiolioa coiilinnanius, ot prjcsciitis scripti patrociiiio ajmmuiii^inus, slatiieiitcs uC iiulli uiiniiiio buminum liceat banc paj^inain nostrje coii- lirnialionis infringcre. Datum Latciaiii, ponliflcatus iioslri anno priino. LXXVII. i/ [auricio\ episropo Pariiieusi piivilegium Iribuil de prviuraiioiie et et et ejus arcliidtucouibus, pa- rocliias circumeuinibus, a rcguluribui ecclesiarum eimoHici$ prtvslundn. (Laloraiii, Jul. 5.) f{ tom lioc allcntnrc pr^nsumpsoril, indignntionoin omiii|u>t4Mitis Dci et hcaloruiii Potri ol Pauli aposto- loruin cjus se novorit incursunim. Datuin Latcrani,. ni Noiias Juiii, pontifioatus no- slri anno primo. LXXVIII. Silrecano ahbati cl sacrisla: Aquensi mandat , u. monachot S. Yictnriii Massilianes lueatuur coit- tra canonicoram itijuriai. (Laierani, Jui. 5.) [LAutiquilS dc Marseille, I, 525.J CLEMKNa cpiscopus, scrvus servorum Dei, diioc:i3 tiliis SiLVECANO alibati et saorisl% Aquensi, satu- lem. Diiccti filii nostri, ablas el fratros M;is!:.'liensis monasierii proposila nobis conqucsi o:ic monslra- runt, quod praepositus et quidam alii Massiiicnscs ciiionict et ecclesiarum parocliialium oapcllani , fi- lios eoiiim el poslcros qui in (-u^mcieiio s;io sunt sofHiiti , al> ejiis ntonasterii prftliihcnt soixiitina. Quocirca riiBCielioni vcslra; per aposi »^ *''* ^-^ »'"s ejusdcm monaskTii vcxa- lioiiibus... compcscalis. CLtmENs cpiscopus, scrvus seivoium Dei, vo.ne- rsbili fiairi .M., Parisionsi cpiscopo, salulem ol apo- stolioam iMiiedictlonera. Sicut cerluin est de coiisiituiione canonica opi- scopis immincre, nt diiigcnter intendant ad parociiias Tisiiandas, quo facilius cl plenius vaieanl exstir- pare qnae fuerint cxstirpanda, et quac Mo\criii( inserenda inscrant ; sic utique spcciat ad cDs qui in diceresibns commorantiir, ut de prtxiurationis obsoquio oxhibendo visilatoribus sidliciliidinem liaheant compeientem, nisi privilegio vel alia causa raiionabiti valeant se lueri; nec opiscopi dcbenl per appeliationis ol>st3ciiIuni impediri, quuminus DaLuta Latcr., tii Noiia;s Julii, pontillo^lus nosli i anno pritno. LXXIX. Ralisponensi el Frisingeiisi epiicopis mandat, ut vioaaslerium Aldenpacense nb injuriis Aiberli de Kam, qui tiionasleyii advocatiam sibi arrogaverit. defendnitt. (Lalcrani, JuL 9.) lirxDUie, Uctropol. Salisl/urg., U, 60,] CLF.Mf.Ns episcopus , scrvus s«rvoruni Dei . ye- norabilibiis fratribus Balispon. et Frisingen. „ , . ciiiscopis, salulcin el apostolicam bcnedielioncm. prnedictum omcium exsequ:tntiir, iiec esl aliis con- ,. ., . ... , .... ,, . ' , , ' ,, .. , . U Ex parle diJoclorum (iliorum abbatis el conven- ocucndum subtcrMigiuin appellindi, ul a debila- riim sic procuraiionum valcant exhibilione dofindi. Ilnc ilnque considoralione indui ti, et tiiis jiislis pc- titionilius pruvocali, &actoiitalc apoioHoa libi, fiadr episfope, dosimus indiilgcndum (il, cuni luas parocliias visitabis, et caiionivi regoiares in paroohiatibiis ecctesi s lu* dioecesi» coiisliluli pro- curationcm tibi et arcliiili-TicoBibMs tnis |>or eos transiliim fat eniibus, sicut a c;tHeris ccclesiis iin- jxinditnr, per appellalionis difTuginm praesnmpse- hnt deiiegaro, inli appcllationc iie({tia(|uain i)l)slaiile, !icentiain ha^.easeosdem canonicus e* eorum «iccle- sias snbjicerc interdiclo, iiisi pcr privitt^ium spe- ciaic siiper huc cis iiidullum immunes se esse ab tus dc .Mdcrsbacli ;;> audicntia fuit nostra proposi- Inm, quod nobilis vir Aibcttus de Kam jus advoca- lia in iiiouaslcrio et rclus oarnii), VwA fralcr ipsiiis per senlontiam il'ud araiserit, sihi pcr injiiriam nilitur vindioare, cujiis ocoasione eis damna plu- lima et injurias irrog:ir(i prresnniit. Qnocirca i,-a- leriiitati vcstrrr pcr aposiolica scr pla nianiLamns, qii.'ileiiiis si vcruni esi quod ass^ritur, niilitem mo- moralum ab eorwmdem fratrum vexatione indebiia coiiipescatis, ct ut allal;'. resliliiat , pront jiistiim fuorit, ouin per oensuram ecclesiasiicani posiposiia appollatioiic compellatis. Duium Lalciani, vit idus Julii, ponltticutas nostri anno primo. ir>79 LXXX. i.7 flenricum Bilurirenhem orcUiepitropum. — Quod tuonachi el canonict teynlarei pcr oppida toli non morenlurt (Lalcrani, Jui. 11.) [Maktkn., Thenanru*, I, C31.] Clemens cpiscopus, scrvus servoruin Dci, re- ncrabili fralri ilLMticu Bituricensi arcliic|»iscopo A<|ni(anix priinati , sahiteni ct apitslolicani bene* fiiclioncin. Cum in Lateiancn.si conciiio fueril goneralitcr iiiterdicluni ne nionaclii aul eliam canoiiici regu- iares singuli in oppidis vel aliis locis popularibus hnbitcnt, sunl nonnuliiqui capeUanorum viccsagen- ^ tes in parocliialibus ecclcsiis r>oii inorantur, ct suae piofes.sionis inimcmores conversari seram bai>ea9 facnltatem. Sic tamcn ut ex lioc iliis in posterum iiiilium dctieat prsejudiciuui gcncrari. Nulii ergo umnino iiominum iiccat baiic paginam nosttse con- ccssionis infringere, .vei ei susu lcmerario con- traire. Si quis auleia iioc aueiuare prxsumpserit , indignalionem omnipotentis Des ct beatoium Petri el Pauli apostuiorum cjus se noverit incursurum. Daium Laterani, v Jalii , pontificatus nostii an- HO 1. LXXXJ. tLEMLMIS iil I'AI'.f: ir.80 A succi-ssorilius luiR qni usum annuli (H barulum pa- storalis taiitum b^iiclis, ut mitra alba imai^inibus contexta et lapiiiibns pretiosis ornata ac aliis pon- lificalibus uti possilis, iiencdiclioneni quoque cpi- SfOpis noii pra-s( nlilius moic pontificnm largienii et ctiam bencdiccndi, ac consecrandi caliees et aitaria.pallns altaris, ct alia (irnamenLa ccclesiasti- ca ad vcstri monasterii usum iiec non rcconcil anili ecclesiarn, ct cocmcicria ips'us monasterii et dcfe- reiidi «l liabendi voliiscum allare portatiie, et snp^r co (li\ina ofTicia ciHcbrandi , ct facere celcbrari in io4.o congruo et honesto, lilieram in perpetuuni anctnriiaie pra^scnliiim concedimus potcslatcm. Nuili crgo omnino bominum liceat lianc pa^'inam nostrx concessionis infiifigcrc, vcl ci atisu tcnie- rario conlraire. Si quis aulcm boc attcnlare prac- sumpserit, indignationem omiiipotentis Dei cl bea- toium Petri et Pauli apnsinlorum ejus sc noverit incursurum, Datum Laterani pcr maniim Moysi sanciae I\oin.v nre Ecclcsia; subdiaconi, viccm agcntis cancellarii , XV Kalcndas Augusti , indiclione tv, incarnatioiiik Dominicae anno millcsinio ceiitesimo octuagesinio octavo, pontiflcalus vero domni Clemeniis pap% 111 anno primo. LXXXII. Hartwigo archiepiscopo Ecclesiaque Hambvryenti asserit Lubecensem, Suerinensem, RaceburgemtiH, UxhuUeiisem episcopalu$ suffraganeoe. (Romae, ap. S. Mariam Novam, Scpt. 25.) |Lappenberg, Hamburg. Vrkund., I, 247.] Clemens episcopus, servus servorum Dei, venc- Munasterii Jesu ^Nazareni {Montis Aragonensis) pos- sesiiomi conf.rmat. (Laterani, Ju!. 18.) [Ayusa, Fundacion de la ciuidud de Iluesca, p. 458.] Clemens episcopus, servtjs scrvorum Dei, dilccto niio al>bati nioiiaslcr.i MoiUis-Aiagoiium , ad liomanaiii Ecclesiam nuiio mcdiaiilo perliiienlis, or • Uinis S. Aiiguslini Osceii. diceces., salutem et apo- stoiicam benediciioiieni. Gerentcs erga pcrsonan! (uam tuumque n;ona* sterium sanclae dilcctioiiis atleclum et volcnies le ac monastoriHm (uum ipsum privcipuis faxoribiis prosequi ct spcciaiibus gnaiis iionorare, (ilii el raliili fralri Kartwico , Bremensi arcbiepiscopo, salutem el aposloiicam benediciionem. Ex injunclo nobis a Deo apostolalus officio fca- ires et coepiscopos noslros, tam vicinos quam longe positos, sincere charilatis affecJu debemus diligere el Ecclesiis, in qiiibus, auclore Domino, militare noscuntur, suam dignitatera et justitiam integram consei vare. Eapropier , vcnerabiiis in Chrislo fra- ler, iuis justis postulaiionibus grato concurrentes assensu , ecclesiam ipsani , cui auclore Domino " praisides, cum omnibus perlinentiis suis, Lubicen- sem quoque Zuirinensem , Racesburgensem et Ixsco- Isnensem episcopalus, cum universis bonis, tam spiritualibus qtiam temporalibus , sicut juste et sine controversia possides, libi ei Ecciesiae tu;E au- ciorilaie apostolica conlirmamus et prxseniis scripli palrocinio communimus, slatuentes ut nulli omiiino bcminum liccat hanc nosirx paginam con- lirnialionis infringere vel ei ausu temerario con- traire. Si quis autem hoc aitentare prxsumpserit, indignationem omnipoteniis Dci et beatorum Petri et Pauii apustolorum ejus se noverit incursurum. Datum Roni% apud Sanclain Mariain Majorem, VII Kalendas Oclobris t pontilicatus nostri aono primo. 1581 IPISTOl..*; KT I'UIMLEGIA. — AN. 1168. i3Si L\xxin. Lubecetisi, S. Pauli Hreuieuii, Stailcnsi abhalilnis tuitndut, si [Harlwigui\ arclnepixcopui Hambui- geuiii monailerio tiameslensi T. abbalcm juite piwfeceril, ut liuiic conjirmeut. (Rumx, ap. S. .Mariam-Majorein , S<'pl. 47.) [Ibid., p. 218.) Clemens eplscopus, servus stMvoriini Dei, dilcclis lihis, Liibcceiisi, Saiictt PauU Rreiiiensi el Sladensi abbalibus , Mluiem cl aposlolicani bnncdiclio- nem. Cura jnlcr vencrabilciu fralicni noslrum, Brc- mensciu arcliiepiscopuni, ct dilccios lilios caiioiii- cos Raineslenses, supcr cleciioiie pnpositi in cccle- sia Ranieslensi quxslio suborla ruiii. stiiH; ccti. S. Gri- faiicti cum capdl. el len. suis; ccci. S. Andnae de Stipliia cum omnibus pcrt. suis Toinamparle ciim eccl. vill. et euis pcri. Civilalem 1'orulac cuio duattus ccclcsiis cl siiis perl Kgo Clrtmcns catholicx sedis cpisc. E[;o Albinus lit. S. Crucis iH llierusalcm prcsb. c.i:d. Ego IJolio lit. S. Anasiasix presb. card. Ego Alcsius lil. S. Snsanme presb. rard. Ego Jacobus diaconus caidinalis S. Mariac in Cosr.iidia. Ego Grpgoiins S. Mariae iii Porlicu diac. card. Ego Beniardus S. Mariae Novse diac. card. Ego Crcj^orius S. Mariae in Aquino diac. card. Daium Lalerani, per manum Moysi, Sancta^ Uo- snanx E«;rlesi;e subdiac, viccm a^ent. canccllarii, II Idus Oct., iiidiclione vii, incavnalionis Domin. anno 1188, poiuilicalus vcro U. Clemcntis P. 111 aniio I. LXXXYM. Donalione9 factas canonicis ccclesiar Cfssarisnuguttce coufirniat. (Laleraiii, Oct. U.) [.\RR|iEr.o, Calhed. cpiscop. de C^ara^Ofa, 686.] Ci.F.MKNS cpiscopus, sci vus scrvorum Dei, dile- liti. dis|>0M(i!l<'. Doinirio consliluli, pro singiilaruni hlatu solliciti cssc comixiliiniir, ct ca sincire lene- mur amplccti ([u^; ad iiicrcMiicnlum reli(;ioiiis per- lineni, cl al virluluni «ipectant ornatuni, t|uateou.) religiosorum quics ab oiiini sit ['eitinbaiione &d- tuia ( t a jugo niuiid.tn;e oiiprcssioiiis scrvclur il- Idesa, ciirn apostoiii a fucril luilione irunila. .Allen- denlPs itaque (juoniodo relijcio cl c:do vestcr, miilia rcfiilg" ns gloria nienlorum ct grai^a icdo- iens sanclilatis, palmilcs suos .i .naii us<|uc ad niarc cxicndcrit, ipsuni ordiiK.'m ct uiiiversas do- mos cjusdcin onliiiis, apostolicje proteclionis prap- sidio (luxiinus confovendas ct pra:sciiti privilegio niuniciidas. E.ip»"oplcr, dilecti in Doinino l;'ii, vc D stris juslis pcstulationibiis bciiijrnins aiimuiitcs. a.I encniplar fclic s rccnrdalionis Alcxandri, I.iicii cl Uilanipraedeccsfeorum noslrorum Romanorum poii- lilicum, universas rcgulares inslituliones ct dispo- sllioncs, quas de cor.imuni conscnsu vd niajoris cl sanioris pariis fecislis, sicul infcrius dciioiantnr, auctoritale apostolica roborainus cl piisenlis .scri- pti piivilcgio communimus, vidclicct ul ordo ciiio- nicus, quemadiiioJum in l'r3tmonstr;itciisi ecclesia sccundum beali .\ugiisuni Rcgulam, dispxsilioncni rccolcnd.T", raemoriaeNorbcrli qtionilamPrycmonilii- tensis ordiiiis institatoris el successorun> suoi uin.. in candido babitu institutus esse dignoscitur, ptr ORines cju.sdem ordinis ccclesias pcrpetuis icinpo- ctis filiis capiluli Caesarangiisl^ ecdcsine, salutem ct p ribus iuviolabiliier obscrvetur, ct cjdem peniius observantia iidcm quoquc libri qiiiad divinum of- llciura pcrtiiient, ab oninibus cjusdcmordinis ecclc- siis uiiilormilcr leneantur, elc, prout jaceut in pri- vilegio seu diplomate Lucii ///, usqHe ad ea qua; u- quuntur. Ego Clemens Ecclesiae callioiicae episcopus. Ego Henricus Albanensis episcopus. Ego Theobaldus Osliensis el \'e'lcirensis episr. EgcLaborans presbyler cardinalis S. M.'*riae trans Tijerim tii, Calixti. Ego Hyacinlhus S. Marlje in Cosraedin diaconi:s cardinalis. Ego Radulpbus S. Georgii adVelum Aureum dia- C(»isus cardisiatis. aposloiicam benedictionem. Juslis uoleiilium desiJeriis digaum est nos faci- lcm piz;b(^rft consensum, cl vola quae a ralioni.s Ira- mile non discoidani effcciu prosequente complcrc. Eapropicri dilecli in Domino lilii, vestris justis po- slulatioiiii)US grato concurrentes assensu, donr.tio- nem a vcjieraiiili fratre nostro Pctro episcopo vesiro ei a vobif ipsis ad vestrae reaidificatiouem ecclcsiae faclam, sicut eadeni doiiaUo ralion;\b;!iter lacta esl eideni ecclefti.TE auctorit;iie aposiolica con- (innantu^, et praesenlis scripti patrocinio conimu- iiinius ; slaHienles ul nulli mnnino hominum liceat banc paginaju noslrae confirm.^lionis infringerc, ve! oi ausu icmerario contraiie. Si quis atiieii; Iioc at- ((.'iiiarc pix-sunipseril, indignationem omnipotcntis q Ego Albinus cardinalis S. Mariae Novje (7j. iiei 01 bcaiorum Petri elPauIi apostoloruKi ejus gc ikovcril incursurun). Oalum Lalcrani, n Idus Octobris, pontificatus iioslri ai>ao primo. Lxxxvin. Ordinis I'ra:nioustratensis leges confirrnat. (Lalerani, Oct. 15.) [Le Paige, Bibl. Prcem. 6i3.] Clemens epis( opus, servus servorum Dei, di!e- citsliliis Huco.i, abbali Praenionstratensi, ei c;eteris iil.bat.bus ct cauonicis Pisenr.onstralensis ordinis, tum piajsentibus qiiaiii futuris, regiilarem vitam j>;ofcssi.s, iii pcrpettiuni. Batum Latcrani per manum iMoysi, Sancla; Ro- m.inseEcclesisesubdiaconi, vicemageiiiiscancellarii, IdJjus Oclobris, iiiilictione vi, incarnationis Donii- iiicic 1188, pontilicatiis vcro domiiii Clcmcnlis pa- pae 111 anno primo. LXXXIX. Litteris ad Gnillehmm archiepiscopum Monteregalen- setn praicipii ul e;:iscopi Syracusani usu pallii absiineani. (Lalcrani, Oct. 19.) [PiRRi. Sicilia Sacru, I, 62i, ubi fragmento infra (Sdendo h;ec prsfmillil : i Aiilogr.'iphum invenire minime potiii; iegi tamen in iibVo ms. privilegio- (7) Aiii falsacst bulh^ atU tesliiim nomiii.i cx aliis liiii-ns casu, r-cscio qua, »rr::soosila iii apogvapbuni '^ 'Pt. JiVFK. <383 KPISTOL.L KT riUVlLEGlA. — AN. IIS:». r.M) nim occlos. Mi)iiU';«';:aloiisii apnil iiioiiailios oju ■ A soro iiostrn ^laliitaiii, aiuloiiuu- :iii(»v.tiilica ioatir- siioni liaiic roiiiiati) :] iiiaiiuis Veiieiabili fiatri Goillonno arcliiop. Monlisrcgal. (;„,„ ^.„ii„ r.iiristianissiiiius, in Clirislo filins no- ri;cripintiis ul SNracnsaiiiis opiscopus ojiis(|uo slcr, GuillclimisiHuslris if\ Sioili.r,(!iviii;p clKiril^Uis siiccos«orcs ab u&m pallii dcbcaiit a luoilo poiiiius suc(.oiisu», ad gloiiain Doi pl salntoin siiani ac pa- abstiiiere. RaUm Lalorani, xiv Kal. Novcinb., awiio Sal. liS8, ponl. ann. i. XC roiiluin siioruiii monabtoriuin ibi fuiidassct.cl priino loco ad iJ aijenduin beato Polro ct lloman;v Ecclc- si.e obliilissot, ab opiscopali subjoclionc por .nu- cloiiiaU'111 prA'dcccssoris iioslri fcliois niciiioriaj Alcxandii pap;v, .i$sensui|ue venci-abilis fr.itris no- blri GuaUerii Panormitani arcliiopiscopi libcrum rcddiilil et quieluni, ac sic xdificiis rogiis crigeiidis n '^iain curam iinpcndens brevi lcnipore, leinpluin Doinino niiilta digiluni adniiratitme <'oiistriixil, ca- stris niuniiissimis ci reddilibus ampliavil, libris, ot CuilUlnn arrhitpisropi }lonliircgaiinfit privitcgia cvnlnmut, pt:lliique U6um ei cuHcedil. (Laceiani, Oct. 28.) (Marcahi.m, Kullar. Casiu. II, 213.] Ci-tMi.Ns cpiscopus, scrvus senorum Dci, voiie- rabili fralii GtiLi.ti.sio .Montisrcgalis arcliiopiscopo B sacris vcslibus, cl argenlo decoravil cl auro, el rjns.|uc siicccs.soiibus canonice subslilucndis. tan.lom mullitudincm uionachorum de Cavensi oi- LiiTt Doniiiuis Josus C.liiislus Ecclcsiani .snain «l>»ie introdiixil, et iii lanlum rcdiliciis ct lebus ox- iiisiitucns, caiiH|tio discipiilis suis siipor credcntcs «nlit aliis locuin ipsiiin, ul similc opus pcr aliqueni ligandi ac solvciidi dedcrjl p.iteslatem (Jonn. xx), rc^ciii faciuni non fucril a dicbus aiiliquis, et iii uiiuin lamcn in ca, boalum scilicel Pctriim aposlo- a;:mira:ionc homincs adducat, ad qiios cx audilu Iiim,voluilpr3Ccniinero, iruvns. 7ut'* Pfjr.:s,e< super solo poliicril quod facluni csl perveiiirc. hnnc fcliatmriit/icubo tlccUsiam meani, etqitodcun- Doiiidc ad opus boiium, sicul ccrvus ad fonlos quc ligatcrti iuper tcrramcril ligulum etin ccclis, el a loco monstraiur , in quo et de dc iiicicmciilo ipsius loci sporarotur, dosideiio ci c(l fucliim fiicrul loltoravil. Slaluil autoin iiiipriinij ii( ordo Mionaslicus, qiii fiecnnduin Dci liiiiorcm cl H. lJi'iiCi.crvan(i:is iii co Uuo iiisii- ItMus cssc dignobci(ur, |icr(icliii:i iLidciit lciiiporiliiis iiviolabili(cr obscrvclur. rraHcrca (niascuiiquc jkos- sessioncs, quxcunquc bona cadciii ectlcsia iui|ir;r- scntiarum cx dono pixiioininali rcgis cl quorumli- J)Ct rationabililcr possidct, aul in •fuliinim coiicos- sione ponlificum, largilionc regiim vcl prin(ipiim, obladone lidclium seu Jiliis justis modis polcrit adipisci, firma cidcm ecclcsia: el illibata pcnna- iicaiit. JsiMg cp»scopi dignoscilur coiilinori; cx conccssione Maltlia-i M:izaric*Tisis (^pi- scopi, parocliiam cl dioircsim ctjus «'piscopale out- In quibus, episcopatuia Catanienscm pioprio du- ^ ncsque deciiiias el aJios nrdditus, quos cccb-sia ximus voca-bulo desigiiandum, qucm idcm doniinns Mazaricnsis liabcbai in miinicipio Jati cl municipio Lucius, de fralrum comrauni consilio, ad iiiullara Caladosi, curctisque cum eonim pcrlinculiis, sicnl prx'dicli regis instantiam, (ibi luisqiic succcssori- in scvipio pratfati episcopi manifcsiius coiitinclur ; bus, sicul propriis archiopiscopis, melropolUano in e\ coiiocsfeione Roboam Angloiicnsis (-piscopi, rmu aerpeluum consliluil jure subcsse. E^iiscopalcqiie coniinuni ca^jiluli sui conscnsu, in monasterioCar- ins.etomniaquaein subscriptislocis excoiiccs^ione bonensi, cuni c-ellis, o|)edicntiis et po^se^sioiiibu* fratrum ct cocpiscoporum liabes aucioiitatc apo- cjiis, loluiii jus cpiscopalc, ct qiiodcunque aliud iii slolica tibi luisquc succcssoribus coiilii iiunil ; (l co Anj,'l(Mieiisis liabcbal ccclcsia, sicul iii ipsiu» firma el illibala pcrmanerc perpeluis (cmpon: us .tecrevit, ex concessionc scilicct venorabilis fiatiis nostri Guallerii PanoriDitani arcbicpiscopi, cum vo- luntatc, consilio cl assensu oiriiiium canonicorum suoruin, cl regia etiam connivenlia, tam parocbiitra cpscopi scripto douotalur ex|!rcssiini ; ex concev sionc Rinabli Bisiniancnsis cpiscopi cum capituii s»i asseiisu, ecclcsi.im Sancta: Marix dc Macki cun» episcopali jiiie el oinnibus obcdienliis cl pcrlinen- tiis suis, sicut in cjiisdcni cpiscopi privilcjjio dc- quara dioecesim castclli Corl<^onis cum monaslcrio monslratur ; ccdesiam qtioque Sancli Mariini , ■Sancla: Mariaj Magdalen» cl aliis ecclesiis, cnm de- conslritclain in (oiiinKMilis ccclcsiae a Pttro lii- ci.iiisct .^Uisjuslitiis qnas do baronibiiset aliis lio- dulfo , qiiam ipsc l'cirus oblulit ei'iem cc( lc- ininiljus ipsius castelli cl peilincntiariiin ejus Pa- siae^cum leiiLmenlis, possessioiiibus ct pcrliiici.tiis iiormitatia Ecclosia solebal percipcre, el cum omtii suis. parocbiali jure nl eplscopali, quod in eisdem paro- Palliiim m] Iijcc, ad pIcnLtiidinem scilicel fK)iitili- cliia et dioecesi videbaiur habere ; ecclesiam pro- caii officii, fraterniiali luae, Ce scdis apoi(olic;ic au- plerca Sancli Sylvestri (iiuc fuerat doniinii et pro- ciorilale ac liberalitalc brgimur, qui iiitra Ecol..-- prii juris Panormitanai ecck-si?e, quam, pro eo qiiod sia,n mam ad missarum solcmiiia cokbranda. siib- tuac ccclesise multum vioii a erat ct ninltum utilior scriptis diebus, uli dt^bcbis, nalivitate scilicet D;- erat ei quam Panorinilanse ecclcsiJE, jam dic!us arcbiepiscopus, sicul in ciiis scripto aulbeiilico conlinelur, dc consilio cl assoiisu omnium fratrum S'Joruin eiliu«! ml Regienseni Ecclcsiam pcrtinebat in inoiiasleno ornanicnla coiivcnianl, et cssc valcas plus bonis attibus ([uam tiujusmodi ornamento, Dco aiicioro, coiispicuus, el quoin pas(oialis ctira; constringit olliciiiiit «liiociioiRni profeiis fralribus c.vhiborc, ot jn lnuiiili!:i(is viilule fuiid'.:lus, nec cleveris prospc- ris, iicc faligoris achcrss ; ipsi etiain aUversarii, pipi r maiKlaluni Do:niiiicuin, tuo circa ic copa- ,3S9 F.PISTO: F- KT rRlVHr.GIA. - AN- ^88. '-''X^i licto cuni oiiniili-.is, ol ad paiein sluilcie roJiicei-c «liscorilanlcs. Fiilgcal iu pecloic luo i:\lionalc judi iii, oiin si:ii.TliunH'i-.ili ralionc conjuncluni ; et il.i ii) conspcclu D(;i proccilas et lioniiniiin, quaicmis comniisso lilii Domiiiico grcj,'! virtiilis pneslos e\(MU- plum, ul vi.!ci;U-s opcra lua bona };lorilicciil Pai.oin nostrur.i qni iii co-lis cslf W«"'>- ^)' ^"^ pn'lcanl s« laLin lialiore rortorom pc r qucin crudianlur ad fi- ilcni 01 :i(l rc( ta opera provocenlur. Obcunlc vero le. vol tuoriim (luoiihel sucoossoniiii, nulliis il>i iraiis Tvliciini lii. C.aiixli. Ki.'oraii(liilplius presl». card.tii. Hasiiio;r Diiodc- cim Aposloioriim. Kj;o Ml.iuiis liluli Sanclse rruns In Ilinu^.ili^m ^ prcsl). card. Kgo 1'etnis tit. S. ('lemenlis presb. card. K;^o Adclardus lil. Sancli Maretlli prosb. earil. K;,'0 IJoliiis tituii Saucl;c Anaslasi;e prosl». ca d. E-o .Mevius liluli Sanclx Siis.inn;u prosb. card. ¥.•^0 Pctnis liiuli Saucti Laureulii in Damzso ^ fiualilict^ubroptioiiis astnlia son violoiiiia pr.vpo- piesb. card. „ . . ;„„ir, nisi .1001.1 monaobi ojusdom looi. vcl molior Kgo Jacimln.» diac. card. l.l. Sanct.-^ Maruc, in pnrs consilii s:\ni.His do ipso oollci;io, sifiuidom Cosmedin. idoncus fjmi 1.1 co .eperlus, socundum Deum el K;,.o Oclavianus lit. Sanclorum Sergii cl Daod.i cfnonii-as sancli.mes oiodidorint . lisreiidum. Quod ^ diac. caid. si foiteidonous ibi repo.iri ne.|uivo.il, el al un.le K-o Gregorins lil. Sanctoe Maiix in Po.f.ou fiicril assumeiidiis per fralros ipsius loci monaclius diaoon. cah\. vl.plnr, qui niu.ii«m regularibus cibis ct indii- Kgo Joanncs Folix (it. Sancti Eustacliii juxla lem- incmis ulatur. Qu.t omnia sicHl ab *oden- lifici subjucc.e!, swpra nomiiialus f.liiis nosler rrx, t-im cam s»ib nomine mo^iaslciii fundaie capissl. n.rcr «e, dom;ne, FvcruE voh.nt.vtf.m i.asi XCI. ^eulentiam ejnscoporuia Equileusi^, et ToiccUtim pro susceplioiie episcopi Ci'slclL''Hi iib nblxile S. /^icotai de Litore in die Asccnsioius co^ijirmat. (Lalerani, Oct. ol.) {F. ConNF.Mfs, Eccles. Vencl., i. XIM, p. 522.] Cleme.ns episcepus-, scrvus seivonim Dei, ven. «•,'iil.ini taroii.ts Uoniano poniilici aiinis sini^ulis Fr. .Minco Caslcllano opiscopo, salutcui et aposloli slaiii.t pcrsolvondos. Si qua ijrilur iii fulurum ec- cam bciiediclionem. ilesiastica satulaiisve pcrsona, hanc noslru; con- Ea «juae judicio statuu«lnr, in sua dcheiit lirmi- t.l;tuliouis paginam scieus, contra eani vcnire teii- (aic consisiere, ei apostolico roborc communiri, ne iavcrit, secuudu tertiove commonila, nisi roatuni alicujus valcant malipnitalc per prxsuniplionen. feijiim (OiiLjrua snl.sfaclione oonexeril, polestatis lurbari. Inlelleximus siqiiidcm quod cum ven. fra- boiioiisqiie sui di^nilale ca.val, .eainque sc divino j) ires nostri Equilensis el ToiccH. episcopi causani judicio cxistore dc peipolrata iiiiqiiilale cogi.oscat, quae veripbatiir intcr le et sbbatem ac monachos cta sacialissimo coi()orc ot saiij;uine Di J ac Do- niiiii Rcdomploris iiostri Josii Clirisli alioiia lial, aique ii. cxliemo cxauiiuc diviuu; subjanat ul- tioiii. Cunclis au.rin cidcin loco sua juia sorv;iU- libus sit pa\ Doiuini uoslri Jesu Chrisli, quatoiitis cl liic Iniclum bona; acliouis per.:ipi;in(, et ajmd i!istrictuni judicc:ii pr«niia xtoriia; pacis iuv.iiiaiit. Aiucn. Ego Clcmcns calliolioje Ecclesia:- epis.opus. Ego Thoobaldu.N, O^iiensis cl Vcllei.ensis episco- ]iii>, Ego Joannes> presbjiei car.linalis til. Sancti .Mar'.i. S. Nicdai super susceptione tua ab ipso abbatc ct frairibus, in die Ascensionis Doniini in missa nia- joii, el ad processioncm, et ad rcfoctl.uioni i,i;i, cuni tiiis prxsiandani de maud.ito nos'.ro appillji- tionc rcmoia diflinie.idam suscepissenl, taiidcin su[)er siiscepiione ipsa, processiono, ac refcclioiie ralioiiibus auditis plcnius, et iiitolkclis, ct verila- loiii rei pcr conftssioMem abbatis ct ruonaciioiuni cjusd<'m moitasterii sudicicnier oogniia.senlenliani pro te diflioitivam luloriiiil, qiiani utiqiie rjtain et firiiiam babonles, ad exoniplar bon. nicoi Urliaiii pap.c, pncdccessoris m>slii aurioiilaie ai^oslolioa piicsentis scripl- patrocinio comnr.riimus ; si;iiu.;a* ir.9« CLr.MEM trs ut iMiin omiiino lioiiiiiinm liceat li:inc p;)(:i- iiam noslrae coiinnnalionis infrin;,'('ie, vrl oi ausii lenicrario conlrairc. Si (piis aiiloni lioc :il(fiiiuie pra>siim{>sr'ri(, iiKli^Mialioiicin oiniiipo'.(;ntis Dci c( kcalorum Pctri cl Pauli aposUjlorum cjns sc novc- rit incnrsuriim. Daluna Lalcrani, ii Kal. Novembris, poitliri(.u(u3 noslri anno piiino. XCIL luter eccle.siat S. Triplwiiis, S. Nicolai de Prafec'fy, S. Sdlvatorif de Scre cl erctenium S. Murto: in Cantpe-Marti», lulam itb Alexio presb. card. lit. S. Snzaiina; et Joaniie diac. card. S. Tlieodoii untcntium jitbet ratain esse. {Laterani , Nov, 4.) [Marini , Diplomat. ponlif., pag. 67. J Ctr.MENs cpiscopus, scrvus servorum Dci, dil''clis Wiis clericis Sancti Triplionis , S. Nicolai de Piae- fcclo el Sancli Salvaloiis de Scre , sahtlcm el apo- slolicam benedictioncm. Ea qux fucrinl judicio vel concordiA lerminata , ne in recidivae contentionis scrupuluin relabaiiltir aut alicujus mali^nilate turbentur, juxta peteiitiiiin voluntatcm conscntancain rationi , aposlolica con- vcnit auctoriiate lirmari. E.ipruptcr, vesiris juslis^ postuladonibus annuentcs, sentcntiam (],uam dilccti lilii nostri , Alexius tituli Sanctx Suzaniiic presby- ler, ct Joanncs Sancti The(Klori diacoiius, cardi- uales, de niandalo scdis aposloiica: promulgarunt, sicul cadeni sentcnti.x scripto anthcntico continc liir, auctorilate apostolica couiirmamns el pjx-senlis scripli palrociniocominunimus. Ad iiuiiorem aiitciu iiriniiatem tchorcin ipsius autbentici instruinenti super scntentia promuigata de vcrbo ad vcrbum jussimus inseididum : In nomine Doniiui nostri icsu Cbristi. Nos Ale- xius, r)ei miscralionc tituU SauciK Susanr.ai prc- sbyler, et Joannes S. Theodori diaconus , caidiiia- lus, nolum facimus omnibus ad quos lillcrx islx pervenerinl quod cuni clerici S. Tripbonis, S. Ni- colai dc praefccto , ct S. Salvatoris de Sere in prac- senlia Doniini Papae Clementis III qucrelas propo- ncrent, quod sancliinoniaks Beal* Marijc in rainpo Marlis statun^parocbiarnm buaiuni u)ulli])tici arte turbarenl, liaiic causain doiniiius papa nobis aii- diciidain commisit. In piiesentia iiaiiue nosha nlrisque parlibus cun^titutis , ciir abbatissa Agncs non vcnissct vel sullicientem responsalein non nii- sissel a sororibus qux vcncranl reqnisivimus. Qu% uspondentcs dixerunt banc causam i)cr senlentiam rectorum Romaiiae Irateniitatis dc mandato domiui Lucii P. esse linitam et abco.'d cuin in prosecutione ULjirunicnli conliiieiclur quod in prxscnlia domini IS III PAPiC {:,?'* B \ Oliiciduiii cardiiialis S. Clomcnlis, c( magistri Ititineri di:jcoiti cardinnlis S. Adii:ini causa iixc (lili;,'Ciilissiiiie fiiissi't p<-rlr;iclal.i ct tcstibus idoneit coiain doniino P. dc Iliisiico jiulicc, qucm anses- knrem rcclore') babebant (oiopri;bata , ct a sub- scriplis recloribiis pcr senltntiam ew»:.'t dccis» el terininala ; qux* sentcntia (alis est : In nomine Do- niini. Nos rectoies Ronian.T fratcruilatis, P. ici- iicct Cliiislianus basilicae S. Peli i , Guido de F*apa titulo S. Maiiac iu lians Tjbcrim , Jianncs arcbi- presbyicr S, Joanuis de Iiisula , fiicgorHis Laier:^ ueiisis I asilicx , Jordanus prior S. iNLtrix Novz, prcsbytftr, Giiardus S. Nicol.ti dc Marinorata , liobo tiluli S. Marci-lli ; presbyter Jonatbas S. Pan • tal-onis, presbyler liigo S. Maiia; in Tianspadrn. Ex auctoritatc et inaiidalo doniiai papre Liicii al>- bolviinus te , Agnes monasierii S. Mariae in Canipo Martis abbatissa', ab omiii pctilione, (juerrla ac inolestia , (piam P. .^lbertiui snpradiclarum eccle- siarum oeconO'nus advcrsus te pro jam dicto nio- n:«sterio tVcit vel facere potuit, de subscriptis do- mibus infra suos fiiies constitutis, sciiicct a donia Pauli de Nuzo et infra , a domo Buccacanuin el in- Ira , a via majore qu2e vadit ante tiirrein Armoldrigi Scorsasanti et infra, ab utroque lalere vi^, a domo Moii.icbi et infra,eta domo Benencas de Roma- nelto ct infra , ila quod aniodo liceat tibi tnisqno successoribus et pio populo el sicui populum juce ■ pM-ocbiali perpetua tencre , possidere , el omnia ^ Q divina minisieria per tuura videlicet capellaiiuoi ois tribuere et ininistrarc. » Clerici prasuominalarum Ecclesiarum cum bo» audisscnl, statim cxclamaverum tale instruineiiiuin oinnino falsuin csse, tum quia nunqnam in con- sjicctu domiiii Obicionis cardinalis S. Clemeiitis pro- hac causa coiiYciicrunt , tum qnia imlli teslcs co- ram praedicto jiidice prod-jcli fuerunt, tuin quia reclorcs qui suiilin iiistrujncQto conscripii dedissc senlciitiam , uUaiO nuRqBam ipsis prajsentibirs dc- derunt senteiitiam. Cum ilaque pars utraque iiiior sp clamose conleiideret , prsiLximus diein quo pars abbatissaj ad faciendam fidem instrumenio vcnirel. Ncs vcro iiiterim convcnimiis recores semotiin, el siniul , scilicet Guidonem de Papa, Geiarduiu D abbatem S. S;»bbc , iiui lunc eral arcbipresl'yler S. Nicolai dc Maimorala ,. el reclor llonian* Ira- lernitatis, presbylerum Ingonem S. .\1. in Tians- padin , Leonem arcbipresbylcrum S. Ciciliac , et Rollandum arcbiprcsbylerum S. Mariae in Aqiiiio ; et scparaiiin convenimus jndiccm P, de Ilusiico, et inlerrogavimus utrum Ikec oninia ila se liabciei.t, sicut supeiius est cianmemoiatum. Respoiidenint reclores sine ulla luesitalionc dominum Obicionem in bac causa nuiiquam secum fuisse, ncc tcsles aliqnos esse productos, ncc seiiteniiam de liac causa dedisse. Doniinus P. jude.x boc idoin dixil et adjecit quod non nisi seincl cum reclorilnis pio Ikk' caiisa convenil. Cuni itaque ad pra;iixuin duni pais uir^iquc in iioslia pnesontia convcniss3t, <'l UrS EPlSTOl..t LT PRJVll.tCIA. — AN. 1188. 1J'i>t' . ul d tlum esl , ct lcsliuru deposilionibus , prasiiile iilia(|ne (larle, perloclis el piiltiieatis , oinitiu sei-ialiin : Joiiiiiii pnp:v Cicnieiilis iiiaittJalo e( autorilale, ct (uiiviisu cl >uluiitalc canliitnliiioi, lalciii pioliiliniiis sciilciitiain : • In noiiiiiie Doiiiiiii. >'us Alc\ius l)i-i niiseralioin: liluli S. Susaniije caliininia jurata. et a noLis interiugala liivit, nuod aliciii sciilcnlije de liac catisa no:i iiuerru.l , ncc Itstes aliquos pioJiuil, vcl pro.luci fccii siiper luo rau3», ncc qnanclo cliarlaui iiistinincnii ucccpit auJivil, qiiod fucrit supor lioo sciilenlia ilala. Post lixc pars clcricorum , liabilo cunsilio aiho- incsliyler, ot Joannes cailem iniscralioiic Sancli mtorum ficilicd doinini Joaiinis arcliipreshylcii Tlicodoii diaconus, cardinales, A. duniiiio Cle- S. Ma^uli , ct domiiii Tiioloiii.t>i causidici nJ nia ■ incnle papa dclei^ali »up.'!r qiicrcla falsi iiistru- jorcni cl evidciitioreiu caulclnii le^lcs produxii. nuiili qu;e vertitiir intcr ccclcsiani Saiiclx Mariaj Piesbyicr Carisoinus juralus diiii quoj supcr liac C.aiiipi Maftis ab iina parle;el ccclesias Saticli Tii- qn.xslione qune inter fccicsiam ncal;e .Mari.x in plionis , Sandi iNieoIai de pr.cfecto, cl Sancti Sal- Cainpo Marlis ot ecclcsias S. Triplioiiis, S. Salva- vatorisile Sciccx alia : dc quadanicliarlafalsaquam loris de Scre , S. .Nicolai dc Privfeclo, de slatu p;i- Agncs nl.lialissa Sanctne Mariic C.iinpi Marlis et rocbiaruni vcrtilur, sciilenlia daia non fuil , ncc saiicliinonialcs dcfcrebanl, por qnain sc asscrebanl tc«les ab aliqua parte producli , nec P. Aiberlini arecloiibus UoniaiKT: fialornilati» absolulas ab occunomns snpradiciaiuin rcclcsiarum , sicul con- onini quercla cl inolcstia quain prxdiclaruin cc- tinetiir in inslruiiicnl© in isia tansa i:isi de ccclc- clcsiarum Polrus Albertiui ivconomiis, ut in itla sia S. Triptioiiis Iniilum , et pro liis omnibiis dixil iiisliuine.iliini faisum, el dixil quod pro liac caiisa iiuiiquam fuerunl corani Domino Oliicioiie, ncc cjBsa ista ei delegala fuil. Picsbytcr Girardus ju- ralus disil quod, cuni pro quercla supcr slalu pa- rocliiaruin qus lunc veilebalur cl liodie \ertilur iiiler ccciesiam Deat.-e Mari.e de C:inipo .Marlis, cl prxiK)niii:alas ecclcsias, in pncsiiitia rvctoiuiii ipse aini aliis soeiis conslilutus fnisset, it seiitiionl qiiod iion sicut dcbebanl procedercnl, ad dominum Lnciuni papam appeilavcruiil. Qui caiisani isiam au- UicnJam mauislro Rancrio S. Andrcye diacono C l'^''' j"''^'"'"'* - ^' e dc Uumanclio et intra. .Ainiiiis ulriusquc parlil;us allc^;i(ioi>ibiis diligiitcr cvaiiiinatis. auclo. ilate et iiiandalo Dontini Cieniciilis lertii papa; ct cardin:;- rniiii conscnsu cl voluntato, ju iicanius pnedictant ciinrlam falsani cssc ct oniiii tempore virilus ca- rcve, ol clcricis pr.Tdictarum occlcsiarum incisani cardinali tomniisit. A quoncc scntLnlia d,Uacst,iioc Kstes ab aliqun partiuni in liac rausn producli fue- runt ; de P. Albcrlini , ol de doniino Obicione idcni di.xit quod picsliylcr Carisomiis , prcsliyler Po'rus juratus, idemdi.vil qiio.1 aiii, de comniissionc facla Unluni inagislr ) Raiierio elde sciUeniia non dala.ct de tcstibus non productis. Idcin di.\it qiio.l aliis , et aJdidit etiani qiioJ cum arcliipresbyler Saiicti joannis de lnsula vooarotur Nicoiaiis nuccalata , ji instrumcnto conscriplus cst Joaiines, et arcliiprc- eoniintiaiioncin a qiiaounquc pcrsona faoluin cst, doiniiii papx Clcineiitis nuclorilatc irritainus atquc cassainiis. Ilxc senteiitiadala cslprjcscntibusA^nete abbatissa Canipi .Marlis, et Monacltabus siilicel Odoiina dc Ravenna, Lucia, Scolaslica, Tlioodora, Agiietc, Catliarnin , Pctro de rogata procuralore nionastcrii cjiisdcin in liac causa ; ex pai lc veni I'>clcsiaruin, Octaviano arcbipresbylcio S. Tii- plioiiis, Nicoiao juslo ejiisdeni ccclesix' clerico , Uoniano arcltipresbytcro Sancti Salvatoris de Scrc, sbyter 6. Blasii cum voceiur Joannos , ibi scriptus Lcouc Arcliiprcsbylero Sancli Nicolai de pr;efccto, csl Pelrus, et cum prcsbyter Carisomus nuiiquam Carisoino presbylero ejusdeni ecclcsia;, Jordano de fuerit aroliiprcsbyter, ibi scriplus cst archipresby- Malabranca , Corrado ncpote suo . Slepliano Filio lcr. El pro liis omnibus asseril instrunientum esse Corradi. Nulli ergo oniuiiio Iioininum liceat lianc falsum. Joannes llanucii liostiaiius juratus dixil ^ nostrx conlirmationis paginam iiifiingere, vel oteiilis Doi ct bealorum Petri ct Pauli apostolorum ejus sc mo- vciit incursurum. Aincit. Ego Clcmcns eaiholicx Ecclesi* cpisoopii.>. E^o Albinus divina perniissione. lil. S. Crucis iu Jorusaleni prcsb- card. Ego Bobo lil. S, AiinstasiaR picsb. card. Ego Alexius tit. S. Susannae presb. card. Ego Pctrus S. Lauronlti in Dainaso presb. canl. Ego Jac. diac. card. S. Mar. in Co«inedin. Ego Oclavianus SS. Sergii et Baccbi diac. caiO, Ego Cregorius S. Mariae in PtKtico diac. card. J'go Uernar.!us S. Marix Nov;c Diac. diictis , et do rummissione factn tantuin l^lagistro U. dixil quod alii , dc appeilatione facla nil Donii- iiuni papam Lucium, co (|uod reclores non sicut de- liebaiU , procedcbaiil , idcin dixit quoj presbyter Ciranlus. AJdidil eliam i|iiod P. doinini Rustici judei a rccloribus asscssor fiiit coiislitutus, ct non a domino papa Lucio , ad qucm causa noiiduni ap- peilala cr;4l, et de P. Allvertini idem dixil quoJ alii. Qiiilius omnil us audilis ulraque pars sxpe et sx- piiis si quid novi a.ldere vclleiit , nl juris et moris rst a nobis intcrrogata, suis allegatioiiibus de com- inuni voluiilale ct de consilio aJvocaloium renuii- liavil. Faota ilntiu'^ ab ulr:tijiic parle icnuiilia- fryS CLKMtNTIS 111 PAf^yE Kg«) J. ai)iic& S. Tticojori Jiuc. {ari!. a pr.r.soiilii, bcii|>li iijjjiiiu coiiiinuiiiiiius. Djlimi Lalcrani, por inaiiMin .Moysi Saiicue Ilo- m.inic Kccl('si;« s«ibJiacoiii cl \ice:ii 3g< iilis caii- ccliarii, pridic Noiias NovciiiIj., iii,!i«li()iie vii , Iii- «'arnalioiiis Domiiticx aiiiio 1188, pontilicatus vcro tloini:;i ('.leinoiiiis pap;c l!l, aiino primo. Anicii. xciir. Viiiikgium pro mounsterio Cmineitiii. (Laleraiii , Nov. 19.) [TosTi , Storia di Monte-Casino , II , 214.] CiF.Mt.NS episcopus, servus scrvoruin Dci , dWc- ctis filiis... abliali , ct moiiacliis Casincnsibus, salu- icin el apostolicain beiieiiiclioncin. Cum vobis tain iii capile quani in membris ab pi.i'il<-(:i'ssoiiiiii iiosdoruiii .saiicl;^ laciiiorix Lrbaiii cl Calixii Uoiiiaiioruiii puiililicuiii vestigia subsc- qufiilcs, vcsliuiiKjiic coMioliiuiii c;eteris per occi- dcnti-m ccniiobiis pia^rcicnduiii asseiiiiius. Kt lam te qu:iiii succcssorc^ tuo:> iii oiiiiii cuiivcnlu cpisru- poruiii, seii piiiicipuiii, suprriorcin oiiinibus abba- tihus coiiscdcrc, aU|uc iii judiciis |ii ioieiii ca'lcri!» sui ordiiiis Juris s«:iitciitiam profcrre santimus. Si i|iia i{;ititr iii ruluium cci lcsiaslica sx>cuhrisvf pcr- soua lianc iiostix cousiilulionis pa;^iiiain scieii^, Con;ia cain tcincre veniic lciitavciit, sccundo tcitiovc c<'iiiiiioiiita. iiisi icaluni suum congrua sa ■ tisractioiie corrcxciit , polcslatis lionoi is(|ue sui digiiliaic careat, el a saciaiissimu corporo ac apostolica sede sit concessa Ubera scpirltura, vobis sanguinc Dei ct Doniini Redemploiis nostii Jcsu quoiiue de consueta clcmeiitia ejusdcin sedis, cui Cluisti alicna liat, alquc in cxtrenio cxaniiue di- iiullo int^diante noscimiiii subjaccrc, du.\imus lii- IriclK ultioiii subjaceal. Cuiiclis autein cidcm loco «lulgendum , ut (|uolies pro corooribus inorluorum siia jurn scrvuntibus sit pax Doiniiii iioslri Jcsu >n processtone vos cxire contigcril, crucem , in- «'.cnsum, ot aquain bcncdictain poriandi juxia ino- jom lerrae liberae, nuUius coDlradictione vel appel- latione obslante , babeatis de nosUa liceniia facul- lalem. Vcrum si aliqui contra vos causam movere Yolucrint quod liberiatciu hujusmodi non dcbcatis Iiabere , in noslra prxseniia suain juslitiam asse- qaaittur. Oatum Laterani xiii Kalendas Decembris , poa- tiricatus nostri anno priino. XCIV. ( Cusiiicme monatterium sub B. Pelri el aposloticae sedis prolectione suscipil. Ca^nobium idem, cwteris per Occideutem. pr"'ani igiiur di- giiuiu est ul lani celebie ci sokiuue nionaslerium, aposlolica sc>les ispec alius ainploctaiur, monaste- i-iui'!i ipsuiii nd cxemplar Roinanoruin poiiuricum pr.iedcccssoi ui>i nostiorum felicis meniorisn, sub 5;jncli Peiri ci iiosh'a iiroloctiouc suscipiauis, et licis rccordaUonis Alexaiidri ct Urbani PP. piii;- decessorum noslrorum sub beati Petri ot nostia protcctiono susccpiinus, cl pracseiilis scripti comiiiu- nivimus privilegio, slaliientes ut qu.-vscuiiquc pos- Scssioiics, qu;ecunque bona eadem ecclcsia i«ipr;c- seiitiaruni justeet caiionicepossidct, aui iii fiitiiiiiin coMcessione poiiUlicuin, laigitioiic leguui vcl priii- cipum, oblatione fidcliuni scu aliis juslis modis, prjesiaDlc Domiiio, potcrit adipisci, lirnia vobis vc- slristiue succcssoiibus ot illil-ala perinanoaiil. In quibus li.rt puipriis luciimis exprinie.ida voca- bulii. ro? KFISTOL.-E r.T PRlMLKr.IV. - AN. 1188. 1 :.:;.* I.ocutn ipsum inqiio prxfalaciclesia sUaosl.cimi A ceal pruefatarn tciU-siam lemcre pcrlurbare, aut oiiihiLus pirlineiUiis suis, el U^rris tain cullisquani liis (jiix aU cnlluin porveiierint; ecticbiaiii quoijiic S. Mariai dc la Daiirola, ccclc;iaiu S. Laurcnlii, ecclcsiani S. Salvatoris, eccU-shin S. Nirolai, cc- ilesiani S. Mari* «icl Cantuiic, ecclcsiam S. Sc- tiCbii, ecclcsiani S. .Mariue dc Uednto, ccclcsiam S. iViri dc Tkubiaro, eccicsiam S. .Michaclis dc Scna- iila, vcciesiam S. Jnannis dj GaEO, «cclcsiam S. Ainbrosii, ecclesiam S. Juannis de Runco, eccle- *iam S, M.-trix do Bagafr.-^no, ecclcsiam S. Joan- «is de Panaro, ccclesiain SS. Cosnue ct Damiaiii cjus |)ossessiones auferrc, vel ablatas rclincie, iiii- iiuiie, scu quibnslibcl vcxaliunibus iaiigarc ; scd uinnia intcgra cunsorvciilur cniuin, pro quorum gubcruatiunc cl sustcntationc coiicessa siiiii, usibiis omniinodis profntiira, snlva scdis apostulicx au- cloritale, ct Nonnntulani inonasterii canuiiica jii- slilia. Si qua igitur in rnturnin ccclcsiaslira sxcii- larisvc persona, baiic «ostr.ni' constitutionis p^gi- nam scicns, contra eam tcincre venire lcntavcril, sccundo lcrtiuve coininonita, nisi rcatum suuiii congrua salisfacliono conexcrit, potestatis iionorig- dc Ravarifio, ccciesiam S. Agneiis de Konco de que sui carcat dignitato, rcamque se divino judi- iNjeposo. Dcciinas qiioque a Lonx moniorix Ro- cio exislcrc dc pcrpctraia iniqnitate cogiioscat, cl a dulplio quondam abbatc Nonanl. nioiiastcrii cum sacraiissimo corporc cl sanguinc Dci Doniini Rc- consiiio et asi^eiisu capiiiili siii a stiata Claiidia " dcinptoris nostii Jcsu Christi aliciia fiat, atquc iii usque axi rortiulam, ct a Mucia iisijue ad 1'aiiaruin exlreino examinc dislrict» ultioni subjaccat. Cun- flumcn, m iiltra Paiianim usque ad rossain scu- ctis auteni cidcin loco sua jiira SfrvaiiiilMis Mt rain, quidqnid et quaiitutn ab liominibue villx pax Domini nostri Jcsu Christi, quaicnus et liic prxdicti flumiiiis seu Nuiianttilae habitaloribus la- frucluni bonu: aclionis pcrcipiaiit, et apud dislri- tioratur vel laborabitur ecclesiae vestrae concessas, cluin Jui>iceni prxmia atcrna; pacis iuvcnianl. qiiemnilmoiluni in privilcgiis praidccessoruin no- »troi um fclicis recordationis Scrgii, Alcxandri et l."rliani Romaiiorum pontificum noscitur rationa- liilru-r cuniineri, ct decimas terrarum de cuite de Siccoct<^ieptJcore posilarum, sciliccl juxta fluvium currcntcm per ponleni longum infcrius, supcrius vero infra fossaiii, quae dicilur Rabiosa, ex altera partc iiifra BisentuluMi. et fossam qua; dicitur cc- Aincn. Egn Clcinciis ciUbulico: Ecclcsi;c cpiscopns ks. E^o Joanncs prcsb. carJ. lit. S. Marri. Ego Albinus tii. S. Crucis iu Jorusalcm prcsb. c;miI. Eyo Rodulpbus lit. S. Praxcdis prcsb. c.ird. Ejro Bobo lii. S. .\nastasia; prosb. tard. E^,o Alcxius tit. S. Susniiiia; pri^sb. caid. iK)sa, prout eas ralioiiabiliter acquisislis, lias si- ^ K^o Bobudiucoiius cardiiialis S. Marix* iii Cosme- quiilein oinncs sicut irnpraescntiarum canunicc et diii. pacilice possidelis vobis voslris(|ue succcssoribns aucioriiate apostolica conliimanms, slaiuentcs ct peuitus iiibibenlos ne laicis pcrsnnis a (|uoquain iii icifJiciiiRi cwicecbiilur. Praierea villa qna; dicilur Salicctuni, siciit pro KillicitAidijic ctcura, qiiam in divinornnj cclobia- tione officiorum, in receplione hospitum. in luini- najiumel are*iitcciurae provisione, in decimis et oblalioiiibus inicr fralres dividendis, pra; caetcris liabcre dignosceris, arcliipresbyloro < jusilem eocle- ria; concossa esi ; libi luisque successoribus illi- bata permaneat. Porro ne cordi contritu et humi- liato alque se suis excessibus satisfacero volciili CKbibere condignam poeniteiitiam dcnegotur, ad d ciemplar jaro dictorum prsedecessorum nostroruin «upcr criminalibus culpis illoruni, qiii ad jus piac- fati nionasterii perlinenl ei nulli episcopo sulije- cii suiit, ligandi et solvcndi , cuin consiliu taincn aliciijus rcligiosi ct discrcti cpiscopi, si nocessilas IncuLuerit, lil>cram tibi concediinus facnUatoin. Antiquas quoqiie ac ralionabiles consuelndines ol libcrlaics seu et digniiales in ecclcsia vestia hacle- nus obscrvaias. ralas liabcmus, casqne iiorp- luis loniporilius illibaias pcrinancro ccnsoinus, cl iio quis vos vel ecciosiam ipsam novis aut iiidebilis exactionibus aggravare piacsuin.U, auctoritale apo- slolica proliibemus. Dctcniiiuus crgo ut nulli omniuo bominum li- IC;;o Grogoi ius djaconus cardinulis S. Mariic iii Porlicii. Ego Joaiincs S. Theodori diaconus cardi- nalis. Ego Bcinardus S. Mari.?; Novoe diacoiiiis car- iialis. Datum Laloi.uii, por maiium fralris Moysi Lato- lancnsi caiionici S. Romanx EccIosi;c subdiacoii. vicoin .nginlis caiiccllarii, x Kalciid. Oocombr., iii- dicliono vii, Incarnalionis Doiniiiic;E anno II8,S, ponlilicatus vcro doinini Clcinentis pap.nc III anno primo. XCM. ilonasteiii S. Muriini Metensis protvclioiitm ;.'<{• cipil di:,ciplinainqne ac possessiofcs confinn.ii. (Laleiani, Nov. 29 ) [Hisloiic de Meii, III, Pr., p. Hi.] Clcmkms cpiscopns, sorvus scrvorum Dci, dilodis liliis abbati monasterii Saiicii Marlini .Molonsis cjnsqiio fralribns lain praescniibus qua:n Iniurli:, rogiilaiont vitam profossis in pcrpolnum. Ri ligiosam \itam eligontibns aposlolitam cniivo- nil ailossc prosidium, no forlo cujiislibol toincrila- lis incursus aut cos a proposilo rovocet, aiit robii: , quod absit! sacne rcligioiiis infrin^ial. Eapropli-r, dilccli in Domiiio lilii, vestris jnstis postnlationi- bus annuenles, pixfaium bcali Maitiiti .Mc'.orsij 1309 ri.i:\iE.N moiiuslerinm iri ([uo, aucloic Dco, di\iiio csjis o!i- seiniio mancipali, biil» l>'*ali P»'lri el nuKtra prole- clione suscipimus, <'l »\>(t^li>lU:f. sCilis piiTilq»io rommunimU;i. Imprimis sii|uidcm statucnlc» ut ordo moiiasticus, f|iii sccuiiduin Deiim cl IJcaii Kciiedicli {i<'gularn in codcm monastorio inslilii- lug cssc di{,'iios( itur, pcrpcluis ii>ideiii leinpotiiuis inviolalttlilcr ohserveliir. PijeteiM , (|uascuni|ue possessioiifis, (jUJKciinqiic bona idcm monaslc iirn impr^esenliarum jiistc ct canonice possidil. rinl i:: ftiuivum coiiccssioiiC poiJliricum, largitionc rc{;u:ii Tcl principDin, ohlalionc fidcliuin, seii a!iis jiistia iiiodis, pratstaiile Domino, po.'erit adipisci, lirma vohis vcstrisriuc siiccessorilius cl illiliata pnma- iicaiil. In (fuihus li:Ecpropriis diiximus exp;imcnda vocaLulis : Ooiiductum ecclcsiae Saneti Mnrtini riim decima, ct totain (iecimam perlicarum, ct lcrnc, et viiiain ipsam cum Ijoiim cl cenlania; condnclura lalionii)us San- cti Cbtistopliori, Sanctic Maripe dc Huis {Bey), Bra- conis vallis (Baronvilte), vilhm ipsam cum baiino, deciiiiam a re^ia supcrius sariacioinim ct opam ; eliam decimam indomiiiicat;ie terrae de Scbolanges, et villam ipsam cuin banno; conduclum ccclesiae de Buscio (Busy), cum capellis ct lotam dccimam perlicarum el indominic:it;e tcrrae ducis, ct dcci- mani de duabus domibus qu;c sunt iii alrio, et ex ipsis quatuor denarios, et de duobus moleiidinis qii;iluor denarios ; duas partes oblalionuin in fisli - vilatt: Oiiinium sanctunim, ^ativilatc Doinini ct in Pascba ; duas ctiain jiarlcs de cleemosyiiis dcfuii- cloriim, iiifra ncto dies I*ascb;K, ct infia Iredccim dics iSalalis Domiiii,\cl in ipso dic omniiim san- clorum ; ci qiialuor sulidos, ct qnartarum annonx pro maiiso »110, praluin iiuiomiiiicatum, cl dc sar- latioiie ct ilccima pascationis p;ircorum qualuor solidos; ci lolam decimam indomiiiicatic lena; S;i.;- B IIS 11 1 VWJf. U£0 A cl.T! Mari;c Viiduncnsis; apud .Vloiilins mansiim iiiiirn < niM bAnito; pot<-s>:tlcni M.nuridomiis ruin cnpi-II.'); lotum dccimam niolcndiiioruni, pratorum cl oinniiim lalK>nim fiatriini ct sartalionum , pl to- lam d((iiii:(m niili imcntoniiii fr.ttrum fl di; indo- niinicntis lcriis ct dc a(ciiij,'iis i|nartariis ad mann» abliatiim vcnicnlilms ; similiter dc Biisiaco totam dcrim.im nntriincniornm domus ct rcf^alis fl«ci ; cl siciil dc .Maiiridoiiio dccimain dc accingiis ct qnar- tunis ad maniis .'tbbalititi vcnicHtibiis, l.ibomra fra-; Inim, mol' ndinonim, pralorum el qtialiior dcnario» [> o palo dc Cbincl; ccclcsiain de Condelo, cum capcllis do Wormcraiigcs cl Saticti Gcriiiani, et vil- l.iiii ipsam ciim baiiiio ; piscaturam ab Arnulplii foiitc usqiic Aslat, et Conis usqiic a.l Brnstai; el apiid Vy sexd(-ciin mcnsuras salis et scx solidos, ct dimidiiim pro manso iino; libcrlatcm eliam in ministerialilniR crc.indis, vcl ainovcndis, et '.otara dccimam iiidominicalai tcrrac qiire ad ecclesiarn ipsam perlincl ; et de aiigcria triginta dcnarios io villa SaiKti Martiiii, et in Vincolis, et in Olranges pro quolibct maiiso; in Abbatisvilla et.am duos &o- li los ; iii atiis \iIHs, tantiim di' an^^^ria, qnanlura d« ccnsii, in festo Saiicii M:triini ; libcrtatciii quoque lam airii memorata; ecclesiac Saiicti Mailini, quaio omniuiii grangiarum suarum, ab omni cxactionc et procuralione advocatoriim ; a paslo c dc Buicio diios solidos; similiter de Atrisc, de Famacres, de Guclangcs, de Otranges, de Cicii cl de Ccrleio, Q Sane iiovaliuiu vcstiorum qii.T; pn)priis manibus aut sumplibus colitis, nullus a vobis dccimas exi- gere vcl cxlorqucre praesiimil. Sipuliuram qiioque ipsius moiiasterii liberam csso dcccir.in.us, ut eo- rum dcvolioni ct cxlrcmai voluiitali, qui illic sepc- liii delibcraveriiit, iiisi foite cxcomnr.inicati vcl inlcrdicli siia, nullns obsisI:tt, s.ilva jiistitia crcle- siayu.m illariim a quibus mortiiurum corpora assii- iinnaur. Obciiiito vcro lc, iiu;;c ejtssdem loti abbate, vcl tuorum quolibcl succcssorum, iiullus ibi qu:iii- bct subrcplioiiis asliitia scu violcnlii praepoinicr, uisi qucm fralres onimiini conscnsu vel fralrum pars co..silii sanioris, sccundum Doi limorcm el bcati Beiicdicli ReguIain,duxeiiot cligendum; cbri- sma vcro, oleum sanctum, consccrationcs allarium I> seu basilicaruni, o^iiin^aioiies monaciiorum qni aJ sacros ordincs fuci int promovcnili, sive clericorura ejusdem monaslcrii ccllis vel ecdcsiis pcitincntium, a dicRccsano suscipictis episcopo, siqnidcm calliob- cus fiierit ct giatiani aiqiie coiiimiinioiicm aposto- lica! sedis babucrit, et si ea gratis et sine pravila;c cxbibere voliicrit, alioquin ad quemtuiiquc ir ilue- riiis antibtitem rocuriatis qui nostra fullus auclo- rilatc, qiiod posltiLitur iinlulgcat. Deccrniiiius cii;o iit niilli oiniiino bominum Hceat prapfatum ccenolium tcmerc pcrturbarc, aut cjiis posscssioncs aiifcric, vcl ablatas rciincre, miniieic, ai;l injiiste daias suis usibus vinuicaic, tcmcn! sou lemcraiiis vcxalion;biis fatigare, sc;l omnia iiitcgri consorvcnlur cojuin, pro quoiiir.i giibcrnal.one i." J liJI EPISTOI.C tT PftlMI.EClA. — AN. HK8. UOl snsiChUliyTie concma suiH . usihus omnimoJis A cliaiilDlt-m luain \igil;»iHio!i sliidio a siiltjecloni prorutura, salva setiis nposlolice aacUiriiale, el diflpcesani episcopi canonicn juiiliiia. Si qua igitur in ftilurum ecclesiaislica Sjecularis- ve persitna lianc nostix conititutioiiis pagiitam scIlationrm ad sedcm apostoli- raiii faclaiii, el l>on:e niemori;c proliibitioncm \}r • baui pru.'deccs£Oris iiostri, adco circa nov;r capellje construclioncm el alia mulla nianiis tiias iii Kccb- %\ai libi coinmissaf fratriiin nioleslias .nggravasli . ul iiitiil cis dc iiilcrposiuc appi>ll;iiioni$ rcmedio acccsvissc, pronl ratio Juris csposliilat evislimc- tur, ncc tu Iionoii sacrosanctie Roiuau»; Erclcsi;c niatris luac videaris proul oportuit deliilissc. Lictl aulem proposiluni iiobis sit fralernitati lu;c, quaii- t-.iiii cum Oeo possumus dof(.-rcndi, ct pcrsonaiii tiiam in omnibns qux ex oflicio iiobis incumbirnt, slaluiTimus lionorare, qiiia tanici) corumdcm fra- Irum pressuras parilcr et ciainoies cum bona con- scienlia pra>terirc clausis oculis iiec possumus, iiec debemus , rratcrnitali lii:e de consilio rralruiii no- slrorum per aposlotica scripta niandamus et dis- trictc pra:cipimtis qiialcnus, conlradiclioiic et oc' casione poslposila , eo ctiam non obslante si ie alessc conligcrit ab Ecclesi:*, qtiiilquid post appeU blionem ad sedom aposiolicam fnclam, vel p:-,Tde- cesso'is nnslri proliibilionom iii opcre c:>pell« aclum tsl, noii diffcras dcmoliri, revocans el dedu- Eiio Jacobus, diaconas cardinalis Sancue Mariae C oens prorsus in irrilum, quulquid de inslituendis canonici.>4 cl aliis circa capellam factum cst el pcr- perani iiiiiovatum. Eos eliam qiii posl inliil.ilioncin ba?i»!'di(li pr;c.!(^ccssoris noslri in capella ipsa di- vina oflicia celebrare prxsunipserunt, doncc coii- digiiani iiolis salisfaciionem exiiibcant, ab ofiicio et boiieficio babcas intcrdicios. Mini>lros convcnius qiios post appoliationcm inierpositam ainovisti , quos et iilcm prx-decessor noslor rcsiiluit liaboas reslitiitos, et eos qnos paritcr posl a|)p'IIalioneni. iiilcrpositam excommunicarc vel suspciidcre vo- luisli, liabeas niliilominus absohilos, el univcr^a qti.-c posl appcllationem ipsam in eoruin gravamcu nltciitata sunt, in inv.isione videlicct villariini et posscssioniim siiarum, rediiituum ([uoiiuccl aliorum qn:c ante appollatioiicm babuerant, et .nblalione si» niiiiler aliariim reruin, in sl:iluin prisliiiuni, appel- Ijiiono ol ooiiliailiclionc coss;»i)to, rcdiicas. Ad bseo qiii;i, seciiniluni forninni jiii is, post .ippollationonx iiiliil osl iiinovaiiiliim, vdluiiiiis el prx'oipimus ul pendonie jiidicioiii ooruiinioni fialruni dclrinicnliini circa slalum inonasicrii niliil oninino salagas ini- niulare. Niliiloiiiiiuis prH.'oipiondo iiianJaiitos, ul omiiia qiuc ipsis iiion;uliis a tenipore proiiiolioiiis tiur, vel posl ap|icllarioiiciii vel anle abs(|iie juiis ordine illicitj dbstulisti, i'i ecclcsiis, cxeniis, villis, p;!Ssessionibus, roddilibus , scii robus aliis, iiim congru:i liconipcnsalione rrtiohiuin postoa iilioi;c peiooptorum , et liboiialibiis et adiiiiiiislialiop.o. coinpoirnti et iibcra, iiifr.i xl dics post luruin rc- in Cosmcdiii. Ego Oct.ivianus, Sanclorum Scrgii ct Bacclii diac. c;ril. Ego G;egorius, bealae Mariae in Poriicu, diac. card. Ego Joanncs Sancii TheoJori diac. card. Ego Bornardiis SancUe Marisp Novx diac. can!. Ego Ci«'gor us Sanctj; .Mariie i;i .^quiiio d;ao. card. Palum Latorani pcr maniiin Moysi, sanctx Ro- manx Ecolosiie subdiacoHi, vicem agenlis cancclla- rii, III Kal. Decenibris, indict. vi, Incarnalionis Domiiiica; aniio 1188, ponliGcatus vero doinm Cle- iiieiitis papx III, aiino primo. XCVII. B[nlduvw\, archiepiicopo Cnnluariemi, prtrripit, itt i::oiiac!!is C.nnludripnsibus qiiw abstulcril itilrn dies VJ. re^lilual. Privilajia et neilis apoflolir(r et F.crle^iiC Caiititarieusis in coiislilneudo prinre novo Indi lelat; nlioquin /c propriis du.\i- nuis exprimenda vocabiilis : Ecclesiam S. Martini juxla ipsuin monasterinm, ccclesiam S. Jacobi , turrcni de Snmmosano cnm ecclesia S. Mariae, tenimcntum in Gardeto. ct I.a- tcnieto, casalti dc Tocsano cum ccclesia S. Marix, casiclluin de Ccrreto cum ccclosia S. .\ii!^cli , cas- lcliiim de Nepocsano cuni cciksia S. .Mariini , sua , tenimcnlum ad Pat. , tcniincntum in Ripa Alla, ecclesiam S. Bcnedicli ile Cabiano ciiin per • tiiiciiiiis suis, castcllum .Monuirii ad niire ciiin cc- clcsia S. Salvatoris ; in Tortorclo, Pttjuin Odilonis, ciiin ccclesia S. l.ibcraloris, Pojum de Foreinan, cum ccclcsia S. .\ng('li, Pojuin de Tasscllo cuin pcr- tinonliis siiis, ol cuin uno niuleiidino in IJibiala, lcniincnluin ilc I.aciano cuni ccdcsia S. PariJi, lo • i:05 tnsTOL.F LT im;:vii. iiiincnlum iii Poiu.saiio i.utii iittuic iiiaiis iii piiia- A (ionc sua. Iii lonluiium Tor ci perlii^eiitiis stiis (loiialioQcs Tratuimuniti co;iiilis cum ecclo^ia S. CiTids, ca<;li'litin) ilc Moiiliriilo tnin cccl<^sia S. I'aiiii, ecclesiaiii S. Vilalis cutn |)citiiienliis suis, oi'< lesiam S. Sicpliaiii lul Ccsule, oulosiani S. Gcr- vasii, «cclesiam S. Lauiculii ciim caslollo de Pa- tomo, cctlcsiam S. Aiigeli iii Cutcro, ctclcsiam S. Lnuieiuii ad Moniainini tuni icniincnlis suis , ec- clcsiam S. Alariue iii Roiticiiano tuiu peilintiiliis suis, caslelluin Je Casa Duinnica ciim iluubus ino- lcudinis, curlcia Jc Aiilojano in inicgi uiii cum ec- clesia S. Crucis, etclisiain S. I\ lii ail Opacum cum pcriincpliis suis, ectltsiain S. Flaliani, ccclc- (iam S. Joaniiis in taslcllo dc Ripa, etcicsi:im S. Joannis ad Bacclianum, cum caslcllis cl pcrlincn- liis dc Cacsiaiio, divcrsa lciiiiiicnla in tenilorio dc Podio, ecclesiam S. Victori.c, ccclcsi.im S. .tgidii, c^ S. Ruslici cum pcrliiiciiliis siiis, caslclliim de Pliaraone cuni perlinciiliis suis, iii tomilalu Pin- iiclien. lu lerritorio dc Bassano (eiiimciilum qiiod- dain ctim uno nioL-ii>liiiO iii iluvio de .Maoiie, ccclc- siam S. Joannis ('.c Gaminaro cuni pciliiieiiliis suis, ectlosiam S. Muria: siipcr ipsam etclesiam S. Joaii- liis, ecclesiain S. Crucis de Scafeniano, Pojum S. Aiigeli dc Cainarda cum ccclesia S. Angeli el S. Sa- >iiii, cl lerrx per divcrsa luca moiliorum duo mil- lia, ruriem de Ca*sO:iano tu:ii lci.-imcnlis suis, eiclesiam S. Petri ad Cullealtiim cum uno nioien- dinu, ecclesiam S. Marix aU Eubillos , curlcm in p Albelo cum lcnimciitis suis, lcnimcnlum in Cxscl- Itjano, in fluvio Magoue, et livo dc Temcriuo, cc- clesiaro S. Cassiani, cuin curle, cl omiiibus perti- nentiis suis, ecclcsiam S. Pclri, el S. Crucis dc Muiite, ecclesiam S. Agnetis, ecclesiam S. Juannis, rcclesiam S. Andrcx de Collegrxco cum cellis ct pcrlineiiliis suis, ecclosiam S. Salvaloris de Ca^ tcllis cum castellu suo, cctlesiani S. Marlini in loco, qui dicitur ad Cxsclian. ct Pacsanmn, ectle- siam S. Marlini in canipo dc Jove, ecclesiam S. Polri in loco qiii dicilur Yaldaresco, et in rivo Eu- loso, el S. Mauro, c( licu Ncreca juxla fluvio iiiic, castelluiu de Gc.ncstrulo, cum ecclesia S. Nicolai, Pojuui de Pecsano, cuin tcrris dc Roceto modiorum liia millia, ecclesiam S. Victorini, S. Salvatoris cl ^ S. Sylvcstri, ccclcsiam S. Maris in lutoqiii dititur Gciieslrulc, ecclcsiain S. Salvaioris in Cifero cum pertiuentiis suis , ecclesiam S. Crucis in Cerreto, ecclesiaro S. Blartini iii Sulenianum, insiilam dc Alarnavulo cuiii lenimcmii suis,ecclosiam S. Marix de Casalciieja cuin pcrlinciillis suis, ccclesiain S. Donali cuni perlinentiis suis. In Tcrmulis, cc- clo&iain S. Pauli de Aclico , tcnijucnlum dc Pctacsatu cum aqita. et piscalionc maris, ccclcsiam S. Geoigii de .Moniecollo in tcrritorio Esculaiio, curlcm de .Morule cutii ccclesia S. Salvaturis ad locum qui dicilur Alilcto, el lciiimcntuin per mcn- bura ducctiloruin in idiorum, curtcm ile Tullcman. cum lcuiniouliis iuis, Cvtksiani 5. S.'.viiii ;.um pei- VA.W. — AN. im. no« liiicntiis snis ; in locu qui dicitur Fiisian.. efclesiaiii S°. Vinceiilii cuiii poitincniiis suis c( uno muIc'H 'ino in flnmiccllo, casicllum de Pccsaiio ciim ecclesia S. Salvaloiis, Pujiini dc Poira ("a|icllala, fttm oe- tlesia S. Pclii, ctclcsiani S. Aicliaiii,'i'li iii Popplcl» cuni (crris dtio niillia niOilioriim, ('aslclliim de An- caraiio citin cctlcsia S. Mari.e, cl lcrris modioruni millc iii marcliia, cc( lcsiatii S. ncticilicti in Salbii- ccto, jitxia fltivium Tisiiiuiti, ccclcsiaiti S. Para- tiad;c.ctiin casalc stiu, crclcsiain S. .MariiC iii Silvis, tum pcrlinoittiis suis ; in Ajcllo, ecrlosiam S. Crucis, ccclcsiam S. Apullinaris , ccclcsiam S. Valonlini, ccclcsiain 6. Pclii in Corrclo, ccclcsiam fi. Quirici juxla fluviiim Mcnocclc, ot( lcsiam S. Pclri iii La- nieiilian. ciim piMliticiiliis suis, ccclcsiam S. Marix iii Liliiano, ecclesiam S. BartlKdomxi in campu Fulloiiis cum pcriineiiliis suis ; sanc novalium vc- stiuruin (|tinc propiiis niattibttsaulsuniptibuscolilis, sivc dc iiKMiliOtialis CNigcrc, vel exlurquore prajsumat; liccat qunque vobis rlcricos libeios, ct absolulos ad tonvcrsiuneiu iccipere,ctcos abstiue coniradiclioiic aliqua rctinerc. Cum aulciii gcnerale intenlittum lcrr* fiicril, liceat vobis, clausis j.'»nuis, cxclusis interdiclis c| cxcomnMinicaiis, noii pulsatis cauipaiiis,suppiossa, voce diviiia oflicia tclcbtaic. Proliibcmus insupcr ut nulli fralruin vcslrorum, posl faciam iii codciii loco profossionem , las sil nisi arclioris rcligionis oLitcnlu, sinc abbalis sui lii^cntia de eodcm loco discoderc, (iisccdcnicm vcro absque communium lit- lcrarum cautione, nullus audcal relincrc. lutciV.iti' inus cliam nc vos vel (^cclcsiarum vcslrarum s;ocu- lares i^crsonae vcx:Uionilius, vel exaclionibus ali- qiiibus inquiclare audcant, aut in vos, vol iu ipsa-i luui cccicsiarum exerceant , polcstatcm cl Inqiiiclin. aux. icligioiiis proposilum , quod sum-^ psistis divinis possilis obsequiis imininere. Sepul- turam ipsius luci l;beiam esse decernimus, ul eoruni devolioni, cl cxlremse voluntati qui se illic scpcliri dcliberaverinl , iiisi forte excoiumunicali, vel interdicti siiit, nulliis obsistat. Decrevimus crgo i'l i';iili omnino liuminum fassil pra'faluin monastcriun) l-Muere iXTlurbaie aut cjus pussessiouos aufcrre, vci ablatas rclincrc, minucre, seu quibuslibel vcxaliunibus fatigare, sod umnia ini tcgra cotiscrvciitiire()runi,|pru quortim gubenialione ct stisteiilarionc conccssa sttiit, tisibus omnimodis piofuluia , salva scdis apuslulitic aitcloritatc , cl pru;d:cti iiionastorii Cassiiicn.sis dcbiia obcdiciitia ct rcvcrcnlia. Siqua igilur iii iulurum cctlesiastica, s;tcijlarisvc pcrsuna , iianc iiostrx toiisiilulionis paginam scicns, conlra cam lemere veiiiic lcntavc- r t, sccundo lcrliove comnionila, nisi roaluni suum digiia salisfaclionc coricxeril.puleslalis liunuiisque sui diguitale carcal rcamque sc diviito judicio e\islcrc dc pcrpctraia ini(|uilatc cognostal, ct a s;:tralissinio cuipuro ac saiigttine Dci cl Dumiiii Rcdcitiploris noslii Jcsii Cliiisli alicna Gat alquc iii c.vlicmo cxaininc dislrkiuj uliiuni subjacca(,tuutti8 I iVn (LKMF.NTIS m PAP/E \m •'"'tcm sorvanlilms sil pax Domiiii iioslri Ji-sii A lioiii», cl kcari(l;ili, piorsus lollalur lu-ndum linein supradiclis lilibus et conlroversiis, iios, liccl insufTicicntcs ct inimcritos. de cominuni fialruin consilio specialitcr dcslinavit, certam in nonnullis articulis formam definiciidi pra:flgens. « De spcciali itaque apostolicx scdis manJato, nicrcandi, imo foenciaiidi dctcslabile genus, quoJ doiinicaiia consucvistis nomiiie palliarc in Sardiitia penilus irrilainus, vobis el Januensibus pr«cipicn- lcs sub debito juramenii, ne prsleiilis hujusmoili conliactibus aliquid addatis, vcl ullerius de no\o laliler prscsumalis inire : iiccnliam lainen babetis iioni vestrae duximus confirmandam, auctorilate D ca absque omni dolo et fratide colligere, quje vobis apostolica statuenlcs ul futuris tcmporibus invioia- lab.iiler observetur. Quam eliani Juxla praedicto- rtim caidinaliuni scriptuin autbenticum, praesenti paginse diiximus iiiserendam de vcibo ad vcrbum, cujiis tonor talis e.sl, \idciicel: i Pelrus Dei gratia til. S. Ca^ciliae prcsliyter, et Sofredus Sancta; Marlx in Via Lata diaconns car- diiialis apoaiolicoc sedis lcgali , univcrsis Dci (idcli- biis in pacc cl di|cctioiie colen. pacis cl diiectioiiis amorcm. < Inicr csctcra, qux stimmo pontiltci, nipotc Pa- tri et paslori nniversalis EcclesiiP, imminent cx oHicio paStoralis sollicitudini.s cxsequenda, curani ad lioc lonelur jfcrerc spccialcm, nl m.ileria sedi- ei lalt inercalione debenlur. Pia;cipinius etiain vo- liis Pisanis, iie qnovis iiigenio aliqttod impedimen- tum pnestolis, qnominus Januenscs universa pi- gnoia el possessioncs quas in Sardiiiia iiabeni, vel baliere dcbent, et praecipuc pignoia Barlohiin q. regis Arborcjc quiele et pacifice teneant, quousque ipsisdesorte plenaria fuerit salisfactum. Huc ipsuiu vobis Janiieiisibns de pignoribus, et possessionibug Pisaiioruni stib dislrictii simili pr«cipinius cbscr- vandum. Yobii qnoqtic Plsanis districlc sub debiio juramcnli prxcipimus, ne aliquod pcr vos v«l pcr alios prxstolis impcdiincntutn, qtioniinus uiiiversi judicos Sardinia-, ei dcccm dc magnatibus el po- lcnlioribiis iii unoqiioqnp jtidicalu, cl inlerposjto i;oo EriSTOI..€ LT 1MUV1L!:(;I\. AN. HSS. <;io jurtmonlo, promiuaiU onininiodam serniiuilcin Ja- A averlal ! tontra pnr.m sii])r:\ finiiatntn pio ro:ii- iiiifnsilMis, et uiiivorsis «le curum (iisliiclii in le ra, iiiuiic altcMUtriii^ c\ ilalis (oiiira alliMaiu (itlVinlciuIo p(ai|Ua, cl uiruuntiue lialicnt pos>c, ct facultatciii, riiciil lons facluin, pacc iii siio ri'l)Oic |)cr/ii:inciili', «•l ul ile suis liomiiiiiius, (juotics Jaiiucnscs coiilra pcr arciiicpiscopos iiti ius(jiit> civilalis cl iluos viniN ipiOs (|iicriminiiaiti tlcposucriiU, faciaiit cis justilia; jiirispciitos, qnos ipsi aicliicpiscopi clij;crinl, siiie ptciiiluJincin ctliiberi, iiec impcJiiitciilo sitis, quo- dolo c( frautic, ct matitiosa dilatiouc iii iiitci^ruiii irinus prxdicia jurameiita securilatis in terra, el in emciitictur oITcDsa. Illi aulcm jiirispcrili, qiios ar- maii lirma cl iHib:ila scrvcntur. Voliis eliam tam cliicpiscopi secum clc;jcrint, siatiiimiis. ui jiivciil, Jjiiucnsilius quam Pisanis iii communc prjecipimiis qiiod liona fitlc ciim ipsis arclricpiscopis ati rcfor- sub-dcbito juraiiicnti, ut lilieram vobis adinviccin lualioiicm pacis IalK)rabiiiil; cl s(;ilnimus att]iicp;-x- |.Toiniilatis liabete facullatcm, alque liccntiam pcr cipiinus ut con»uIcs civiiatum, jii.xta qiiod archi- pelagus quocunquc voluerilis navigaiidi, ct ad por- cpiscopi onliMavcrinl, fidelitcr et liona fldc studcai:t tuui quemcunque volueritis applicandi, ct exiiidc obscrvarc, atliinpicrc ci cxscciilioiii mandare. luerciinoni» Iransvchcndi. « Stattiinuis cliam ul consiilcs illu) tim mercato- Praeterea vobis Pisanis sub dcbito juranicnii pnr- ri:m, qui ad divcrsas p:oviiicias desliiiaiitiir, jiirciil cipiinus, ne Jaiiuenscs proliilK-alis ad civiialcm ct ^ quod dc qiicrimon is, qua^ a.l cos dcferrcnlur, bona alia loca de dislriclu, cl fortia vcslia libere acce- fi'lc jiisliliam faciciit, cl excculioni niandabunt, et gravalam, et voluerit juslitiam postu- parlc vobis consul:bus Pisaiiis cl Jaiiuensibus, ct Jarc, illa pars conlra quam fuerit qticrela dcposita, per vos iiniversilati ci\ilaliiin vcstia:un), qiiaruin de plano, sine oiiini dolo cl absque ulla malitiosa viecn» dc majidalo ipsariiin fciilis, iii liac paiic (lilalione, et qiiolibel nialigno sublerfugio, coraia nianilamus al^jue pra;cipiiniis ui ad boinim cl pu- judiclbus sive arbilris »b ulraque parle electis, ci rum iiileUecluni peipclno ( t ioviobbiliter obscrvc- parli qiiae conouesla fuerit, exliibeal jiistilisp com- tis. Ul aulom lian: dolinilio, cl slaliilum nosirum j'leinciitum : scntciuias quoquc qiias prnedicli judi- pcrpelua n fijini!aicm el irrevocabilc lobur .ihiincal res, sivc arbilri, tluxcrint promwlgandas, pia;cipi- pra^sonli sciipto ot sigiilorum iiostrorum jniinimiiic usutriqiic parti, ut consules suos facianl intra ^ vobis tradimusiusignilu:n. ni «[Madragiiiia dies a tempore lal;e scnlcnti.E nume- raiidos fiJcliler, ei sine frandc cxsccutioni man- dare. tt ul lioc, qiiod statuiniiis debituni sortialur cflctlum, pr;rcipiinus ut Januenses (ie civiiaie Pi- •ana, etPisani ilc civiiatc Janucnsc ab liodie iiitra incnses(iuos,vclpliircs, sivolucriol, jiidicos si^ear- bilroa clii5aiit,qiii inlcrposito jurame.ilo promilt.(nt *e, quod praedixinius dc ju^lilia facicnda, (idcliler I Dala ct rccilata est liirc scntciUia in Lucana civitatc, in curia domini cpiscopi Liiccnsis, pra*.- scnlibus eodcm doinino GiiilKlmo cpiscopa Lu- cense, el Alclicrio Vcccliii Lucense polcslalc, ct Do. alo dc Ricottis, et Loctcrio Dcr:>ardi cjus con- siliariis, cl Boiifilio cjiisdem Lucaiur civitalis pu- blico caiictllario, et Fortcgiicrra, ct R.lando Guar- niipnani, cl Jacobo de Ccrvasiis jiirispeiilis, el Sa- adimplcre. IH aulcm, quod in fine ponidir, mebus lamonccllo, ct lldebrandint) lilio Malpilii, el Ror- Bi«inorix coajmendetur, e( (ain hoc quam supradi- fla omnia lirmius observcii(ur sub debilo jnramcnli Tokis Jauuensibus el Pisanis dislricle pr;L'cipimu«, n( tiraiam e( pcrpedum iii(er vos de cajlero pacciu teiiealis, e( ubiqite taiii iu terra i|iiaui in maii iii- raino Allemincllo dc Alieiiiinellis, Batioso, Guidone Uberli dc Fralmo, cl ildcbraiido dc Gullellis cgrc^- giis Lucensibus consulibiis, ct Gaigosso dc .'Vlica.ei aliis pluribus nubilibns Liicanx civilalis coiicivibu» el muitis aliis Lucani populi, cl prxscnlibiis Pisa- oncusse servelis, et in nullo in pcisonis, vd rcbus D ^jj consulibus, vitlcliccl Ugoiie Allc vicccoiuile, I!- ktudiose vos prxsumads offcnderc. Il.ec au(cm ju- dcbrando Banibono, e( Vilalc Gallabianca, cl Lani- runeiKa paci. pcr majorcs eo«sulcs civKatis singu- i^,.^q ^bm Rainerii P:MKlulplii, ci Philippo oiim (is aiinis, e( per (rccentos idonoos viros, qiios Pi- saiii dc civitale Januensp, et abos In tx-nios, quos Jjnuciises Ue civitalc Pisana duxcrint cligciidos, qiii laiucn paceiu ialam si)criali(er non viratim ba- bucrinl, el per unuui publicnni boiniiicni in ani- inani tu(ius populi, pi-a:seii(c ct afclaiuaiite populo Vcrnagalli ct Pipino obm lleiirici Fiiiicrici ; ct prje- sciitibus viris sapicntibus civitatis Pisaiia; scilicct, Bulgliciino vicecomile oliiii Ugonis, ct Ujjuccione olini Lamberti Bunonis, el Gaelano Burguiidi, < jiira pafiloralis holliciliidinis sludio consoivnre, iie (\i: inmori possomuH diligeiilia roprc- Iicndi, si boiia cjus ali(pioriim patercinur violonliis, vel rapiiiis exponi. Ilae ila(pie considcraiione iiido- cti :»d cvcniphr pr;e ailariuin, scu basilicaniin, onlinationes ckTicorum qui :u\ sacros ordincs rucrinl proinovcndi , a quocitn()ue maluerilis cpiscopo rccipiciis (siquidcni Oalliolicns fueril, cl gratiam alque cominunioncm apostiJica^ sedis liabueril, cl i.) [l'ciii:i 1.1, Italia sacrn, IV, 472.) Clemkns cpisciipus, scrviis scrvonim Dci, dilcclis filiis Our.iiTO l*crgam. Kcclcs. pnvposilo «i capilnlo Sanrli Alcxaiidri , saUilcm el apostolicam bciicdi- clionem. Cuiii ab apostidica scdi', clc. Raproplcr, V(^stris justis, poslulationibiis aninicnlcs, iii vol:is ii(cal ecclcsiistica ccnsiira compcllcrc pie.sb. qiii ordi- dere voluerit) alioquin qucinciin(|ue malucrilis an- ^ iia..lur, ad fi lclil.itcin ipsi Ecclcsia: facicndam, si- lislitcin, qui nostra fullus auclorilate, qiiod p > ciili pcr consuciudiiiein liaclcniis es( oblinlnm, sliilalur impcndat. St'piiiliiia>i) i|iiO(iuc loci ipsius quod cani lidcliialcin faccre dcbcnl. El ab Anasiasio liberain csse saiiL!inus, ul corum doiiationi, cl cx- cl Adi i :no pra; !cccssoiibiis iiosliis fiiil aposloli(0 Iremx voluntali, qiii iliic sepeliri deliberavcrinl nuiniininc conlirmatum ct slatiitum ul a susccpiis (Mlva tamcn Jiislitia illarum ccclcsiurum, a i|iiibiis ordjiibiis arccantur, si post suseeplos onlincs cum murtiiorum corpora clTcrunlur). stalim mdm riiit exbibcre, ct illos siinililcr q:;i ail Dcccrniinus eigo ul nulli omniiio, elc. Si qiia igi- caindcm Ecelesiain v(-nirc dclicnt 3>l missani ma- tur, eic. Cunctis aulcm. etc. Amen, an\cu. E_'o Olcmciis calholic.x Ecclcsiae opiscopns. (ircui in doininicis diob:is, cl .'>iiis solciiaiilaliliiis, iit acccdant, sicut in stiminorum ponliiicnm Innoc. ct Eiigenii scntcniia conlinclur, et absquc coiitro- Ego Joannes liiiili Sancii Bacclii piesl>)lcr car- versia bactcntis obscrvaluiii, Uevolinni vcslrc lil)o- dinalis. Ego Laborans tituli Sanclx Marix Iraas Tybc- rim, lit. Catisti. Ego Pandulpbus presb. card. Dasil. XIIAposlolo- nim. Ego Albinus tit. S. Crucis in Ilicrusalem presb. card, Ego Bobo tituli Sanclaj Anaslasia' prcsbyler car- dinalis. Ego Alexandcr tiluli Sancli Sylvcslri prtj.byler card. Ego Jacobus diaconus cardinalis S. Marix tn Cosmcdin. Ei;o Gratianus Sanctorum Cosmx cl Damiani dia- coniis card. Eco Gregorius Sanctx Marix in Porlicu diac. card. Ego Bernardus SancUc Marix Nova> di:iC(mus card. Dalum Laterani, per manuin Moysi Saucia' Boina- nx Ecclcsix subdiaconi, viccm gcrentis Canrollarii, iviii Kal. Januar. ind. vii, aniio liicarnationis Duiiii- iiicx 1188, [•jnlilicalus \ero D. Clcmentis pap.c III aiiiiu prlnio. Cll. {Ad preces 1'etri epircoiii onniia privilt'ijin qucc lio- tnaiii ponliticcs SiijiiiiKr Eccleaia; quoiidum itiilul ran iribuimus aitclor. apostol. facnUalcni. Datum l.atcrani, x Ival. Jan., '>oiiti(]c. nostri an. II. CIV. Ecclesier. SS. Felicis et I\egul(c Turiceunix protcclio' nein suscipi: pvssesaioncsqiie coii/irntat.. (Latcrani.) [NtiJGAnr, Cod. diplom. Aleman., II, 115.] Ci.KMK^s episcopus, sci vus scrvonim Dci, dilcctis «iliisWxLTF.RO prxposiio ccclesix Sanctoruin 1'Vlie.s ct Uogiilx Turcgicnsis, ejusque fratribus, lam prx- sciilihus qiiam iutnris caiionicc substilucndis, iii pcrpctuiim. Liroctiiin jiisla posliilantibtis indiilgere ot vigor u'qiiilatis et ordo postulal raiioiiis, prxscrlim cniu pcienrmm voiuntateselpietas adjuval et veritas noii reliiiqnit. E.ipropter, dilecti iii Domino lilii, vcslris D justis posluhitionihtis clcmenler aiinuiinus, ct pr;<> dictam sanctorum Filicls el Rogtilx ecclcsiam, in qua (livino maiicipali eslis obscquio, sub bcali Pclri et noslia prolcctione suscipimus, ct pr.iiscntis scri- pli privilegio communimus, statiiciitcs iil qiuscuii- qnc possossioncs, quxcuiique boii:i, (adcui cccicsi.i iiiprxsciitiarum JHste ct canoiiice possidot, aui in fiiliiriim concessionc poiitificuin, largiiioiic i-egiini vol priiicipuin, oblatione (idclium, scu aliis jus:is icrani coiifirmni, uhi tuler alin loca lucc prrtcipue "»odis, pra.'slantc Domino, poterit aiiipisci, (irma \o- VHincranlur ciistcHn . C«llis Mediu.s, Miittcldiiirus, ti.ib;lia!ius, Pliiiiihiiiaria, ViiliiiotitoniiiN, I.,aciis ac inoiis Furiiiiius. — DaMiin L;iloiaiii, mv K;ilei>(l. J.iii., iiid. VII. aiiiio 1188. ponu(io;ii(is ainio i. — Id totum jampridem eidcm Pelro epiacopo L\i ■ ciuj 11 1 coniuleral umpltisimo privileyio, quod bis veslrisiiue siiccessorihus el iHibala p(irn!aiicaiil, Iii (|iiihus liax pio))riis duximus expriiucnda voca- hdlis ; Loriini ipsiim, in qiio prxfata ecclcsia sila csi, cum oiuiiibus pciiiiicniiis suis; ccclcsiam de Clru»- im D i».'Minaro ciim l''r(i.i parlc ipsiiis fiiinli, ct aliis qiix A ilMtlciii lialhUis; ccilcsiaiii il<; Swanli^eii ruiii o::iiii jiirc f|uoil liul))'lis iii ca ; dtciinas \illaruni Modiu- laiii, Mu;(', Wiilaliron, llcnco, cl civil:ilis Tiirc- gicnsis. Jus cii iiii (|mo.I rc^nlaics caiioiiici ccclcsiu: 5. Mai tini, (111.1: in ruiiilo Turc;jicii«is piaeposiliirje coiisislit, tani iii ccnsu <|iiani i.i (iccinii:» cl pruvcii- litiiis aliis, \ol)is nnnis singnlig exliiltero t<^nciilur cuiii oninihus aliis posscssioiiibus vcslris, (|ii:i» ju- slc ct pacilicc possid.-tis, vobis el per vos cccli!si;e vestrx auclorilatc apoalolica conlirinanins. Libcr- latcs qno(|iic cl coniniunilates, ncc non lalionaliles ei aiitiquas consiictiiiliiios, lain ab orcicsinsticis qiiain mundanis peisonis ecclcsix vcstraR conces- sas e( baclenus observatas, ralas babeiniis, casque futuris lempoiibus illibatas maiiere saiicimus. An- ctorilalc qiioqnc ap islolica pi-oliibeinns ne quis in vos, vel «!Cclesiamvcslramexconimun:calioiiis, siis- pensionis \cl intcrdicti scntentiam sine maniresta e: raiiunabifi causa promulgcl, scu iravas cl indC' bilas exactioncs vobis vcl liominibus vcstris inqio- nat, ncc advocatiis ecclcsiijc vestrae curtes vcslras aliiiuatenus inlret, nisi dc assensu veslro, vcl a vobis fueril invilatiis. Obounle vero te, nunc ejns- dem loci praeposito, vel tuorum quoitbei snccesso- rum, ntillus ibi qualibct subreptionis astutia sen violcniia pricponalnr, nisi quem fratres commuiil- lcr vel fiatrum niajor pars consilii sanioris, sicut haclcnus obscrvalum esl, secunduin Dcum proviJe- riiit cligcndum. Ncc aliquis in eadem Ecclesia vc- ^ slra nisi canouicus, qui a vobis eligi debeat, iujli- tiialur plebanns. Decciiiiintis cigo ut nulli oninir.o bominum li- ccal prsfalam ecclesiam temere perlurbaic, ai;t cjiis possessiones auferre, vel ablalas retinere, mi- iiucre, scu qiiibuslibet vexalionibus faiigaie, sed oinnia inlegra coiiscrveiilur eoiuin, proqiiorumgu- bem.Mione ac sustenlalionc conccssa sunt , usibus el conimodis profutura, salva scdis aposiolicae au- cioritatc et di(BCCsani episcopi juslitia. Si qua igi- lur, eic. Daluiu Latcrani, per manum Moysi Romanx Eccicsije snbdiaconi, vices agentis canccllarii, iii Kal indictione sexla, Incarnalionis Donii- nic;e anno 1 188, ponliUcalus vcio domini Ciementis D pap;£ aniio 1. CY. haaco vnperatori Conslantinopolitano scribil « edi- cto suo principes suos exci alos essc contra Saia- dinum ; pi.iicipuos fuisse : Friderirum , alterum imperalorcm , Pbiiippuin Fiancoruin rcgem, .Hi- cliarduni Anglia; et Othoncm Burgundix; Gnil- lclinum regem Sicili:e, pacato a piralis mari, an- nonain ex Sicilia ct Apuiia profccturis ministrasse; Frisoiics qitoqiic el Danos triremcs quinquaginta ct diiodccim Flandrenscs armassc, qni transcnnlcs in Mauritaniain ct ad Africx iittora flectenles, Sarace- nos magnis incommodis alllixcrinl ct Sylvinam ur- bcin vi cap!:im diripiicrinl; rcgom nniigartim Vcne- CI.F.MKMIS III PA['/E \i\r, i.n paccni (Icilisjc; rogal iit boc billiini insuiui»- liiiii qiiibiiscnnquc iiioilis poicril ju\ct. > jVide Kctk.NEr.i /-/isl. Turc, p. 10.] A.NNO 1189. CVI. MonHiterium S. Salvii Floreulinum lumJuin *a«l-» cipit et ejtti bonu ar jurn ronlirmul. (Latcraiii, Jan. 2.) [Lajii, Eccl. hlorenl. Monum., II, SO.'!.] {'i.mrNs cpist opns, scrviis scrvornm Dci, dile- ctis filiis •Iii.neiiTO abl.aii n onustcrii Sancli Salvii, ejusquc fialribus l'jin pixsciilibus qiiain fuluris, rcpularem vitam profcssis, in pcrpctuum. Reli^iosam vilani cligentibus apostoiicum conve- nitadesse pracsidium, ne fortc cujuslibet lcmcriia- tis iiicursus, aiit cos a pioposilo rCMicct, aui lobiir, quod ai)sit! sacra; rcIij,'ioiiis infringal. Kapro|ii<:r, dilecti in Domino litii, vestiis jnslis puslulationibus clcmer.ler annuimns, cl pr.^efatunr. nionasterium, in qiio divino mancipati estis ol;sequio , sub iicali Pctii eliiosln protcctionc suscipiiiius, ct prxscnlis scripti privilegio cominuniinus. Staiucnles ut, qiiascunque posscssioncs , quaeciinque jjona idcm monasterium impraesenliarum jiislect cano- nice possidel, anl in fiituruni justis modis, pr;c- stante Doniino, polciit adipisci, (inna vobis vestiis- que succcssoribiis ct illibaia |>eimaneant. Praide- cessoruin vero nosirorum felicis mcinorijR Libaiii, Grcgorii, Iniiocenlii cl Alexaiidri Romanoruni poii- liliciim vcsligiis iiilia;iciites slaiuimus, ut nulli ar- cliiepiscopo, sive episcopo, autalicui piailato ecclc- siaslico , sive sjpciilari , excepta Vallun:brosaiia congrcgalionc, aliquoJ super cccicsia vesira doini- niuni liceat obtinere, siciit ab cisdein prsdcccsso- ribus noslris fuisse no'sciiur instilutuni. Pi xlerca, sicut capella S. Nicolai de Casa Arsa ad vcsti um jus peitinet, ab omni jugo lotius dominaiionis epi- scopi, cl plcbani, bacienns immiinis noscitur cxsli> tisse, ita ei de caelero eam iiiiiiiuiiem dcccriiiiuus permancre. illud ciiam jiis quod in bospiiali dc Capraria liaclenus babuistis , vobis niliiloiniiius connrmamus. Ecclesiam iiuoqnc Sancli Jaiobi si- tam in civitatc Florenlina a bunae leconlatioiiis Julio q^ioddam cjiisdem civiialis C|»iscopo dc con- srasu capituli Floreiiiiiii, Kcclcsije vesli* coiiics- sam cum sepultura ct parocbia cjus, cum l^mitibus ccrtis, qui in cbarlula, quain idcm cpiscopus de illa vobis et ecciesiae Sancii Silvii donatior.c Iradi- dit, legiintur expresse, ad insiar feiicis mciiioiia> Urbani prxdecessoris noslri , moiiai-terio vcslio duximus coniirmandum. Libertatcs prxterea, ini- inunitates autiquas, ct ralio;i;(b;lcs coiisueludines, vibis cl inonasterio vestro collatas, sicut bactenus obscrvatx sunt, ratas habcntus easque pei^xuuis tcmporibus illiljatas, inaiiere sancimus. Lirx?at quoque vobis clericos vei laicos e saecula fugieiitcs, libcros cl absolulos in monasljrio vestro !i!7 EnSTOLiE ET PRIVILEGIA. — AN. IISJ). 1118 recipcre, ci cos siiie coiiiiajiclionc ali<|iia rciinere; K Ego lliacyfitlnisdiac. cnnl. Saiictr Maricc in Cos- ac eos, cuai ruerit iieccsse , in causis vcslri mona- luijin. slciii aJ lestificaiiilum aJJucere. rroiiibemiis sit|iii- deui iie aliquis post faciaai in eodem loeo |)rofe»- sionein, ni^i arclioris reli^ioiiis oblcnlu, sine abba- tis licentia, pnc^uMiai disceJere, ctdiscedeiitein nui- lus audeat retinere. Inliibeinus insupcrne monaclios aul conversos, ciJem nioiiasleiio dare vcl anrerre, sine conseiisu abbatis et capiluli, quilibct auileat; vcl novas aul inJebilas ex.ulionos jain iliclo mona- slerio, vel ecclesiibaul lioniiiiibus vestris iiiiponere. Ego Cratianns SS. Cosm.x ct Daniiai.i iliac. canl. Ego Oclaviaiius SS. S.igii ot Darclti diac. card. Egy Gregorius S. Manx in Porliou diac. card. Ego Joannes S. Thoodori diac. caid. Ego IJernardiis S. RlarixNovae diac. carj. Ego Gregorii^s S. Mari;c in Aquino diac. card. Dalum Laterani pcr maiius Moysi, saiictjc llo- Ad l)0C auclorilate ap'>stoliea iiiterdiciinus, iie quis niaiia; Ecelesia; siibdiaconi el vicem gereiitis can- iii vos, vel nionasteriam, aul abbatem ipsius, sive cellarii, iv Nonas Januarii, Inearnalionis Dominieaj clcitos vestros, ex 'oniir.unicaiioiiis, suspensioiiis aiiiio 1189, intMclionc vii, poiitincalus vero domiiii aut interdicti scntenliam absquc niaiiifesia et ra- Clementis papx 111 aniio serundo. tionabili rausa promulijel. Clirisnia vero, oleum K (^yU t'»iir*rj»4 ctericis pcr Norvcijiam conslilulis interdi' cil, « ue quis eonini, iiisi forlc u( tribuat pn'ttit*'i- tiam et sacramenta ecclcsiusticu viorienlibus et prava opera disiuudeat, in expediliouevi ire proe- snuiat, > alioquin fore, ut en, quain nrchiepisco- pus Mdrosiensis in eos protulerit, senientia a sese coufirmetur. (Laterani, Jan.28.) [TnORKELix, Diplom. Arna-Macjn., II, 11.] CtEJitNS episcopus, servus servoru'n Dei, dilcctis saiiclum , consecrationes aUanuin , ordinalioiies clericorum, qui »d sacros ordines fncrint promo- vendi, a dicecesano suseipielis cpiscopo, siquiJem Calliolicus fuerit, et gratiani atquc coinmunioiieiii apostolicx scdis Iiabucrit, et ca gratis et absqiic pra\itale volucrit exliibere; alioquin ad quemeun- que malueriiis recurretis antisiitcin , qui nosti a fretus aucloritale vobis i|i:oJ postulatur iiiJulgcat. Sepiiltuiam quoqueipsius loci libcram cssc concc- dimus, ul eorum dcvolioiii et citremaj volunlali, filiis universis cloricis per Norvegiam constilulis qui se illic tleliberavcrinl sepeliri, nisi forie exeoni- salutem ct aposiolicam benedictioiicm. muiiieali, vcl iiileriiicti siiii, nullus obsistat, salva Cum arma clericorum, juxta sacra; Scriplui-ae lamen canonica jii«iiiia illarum ecclesiarum, a qui- tesliinoiiium, orationes et lacrymae juJicenlur, pcii- Lus mortuoruin corpora assuinunlur. Sane hboiiju q culosum est voliis ct prufessioiii vcstrac pcjiitiis vcslrorum, quos propriis manibus aut suinplibus inimicum, bellis vos cariialibus immiscere, qui colitis, sive de nutrimenlis aiiinialiiim vcslrorum, debelis eliain a curis .«xcularibus abslinere, juxt» ndlus a vobis decimas pr.csumat exigerc. Obcuiilc i'lud .Apostoii : « Nemo miiitaiis Deo iraplical se nc- vero tc nunc ejusJi.nrIoci abbale, scu quolibel suc- goliis saecularibiis, etc. » Inilc cst quod universitali cessorum tuoruni, nullus ibi qiialibel subreptionis veslra; auct«rilaie apostolica probibcmus, iie quis astutia seu \ioIentia prxponatur, nisi quem fraties veslrum nisi forte ut tribuat poeniientiam et sacra- coraniuui coiisensu, vel fratrum pars consilii sanio- menta ecclesiastiea niorienlibus, et prava opera ris, secundum Deilimorcm et beati BciiedictiUegu- dissuadeat, in expedilionera ire, aliqna temeritatc lain, provideriiit ebgenduni. Dcceriiimus ergo, ut nulli omiiino nominum fas sit supradiclum monaslerium teincre perturbare, aut ejus possessioiies aiiferrc, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibel vexationibus faligare; scd omnia iliibaia et inlcgra conservcntur eoruin, pro prajsumat. Aiicquiu sentcnliain qiiam propier lioc venerabilis fraler iiostcr Nidiosiensis arcbiepisco- pus in vos lulcrit, nos auctoritate Domiiio ratam liabebimus, cl mandabimus inviolabilitcr obser- vanJam. Dalum Latoraiii, v Kal. Foliruarii, pontificatiis quorum gubematione ac susientatione concessa D nostn anno secuiulo. sunt, usibiis omnimodis prnfiitura, salva sedis apo- stolic£ auctoritate. .Si qua igitur in futurum eccle- siastica soeculari-ive peisona, etc. Ego Clemcns calholicje Ecclcsiac episcopus sub- scripsi. Ego Joannes prcsb. card. lit. S. .Marci. Ego Laborans prcsb. card. S. Mariae trans Tibe- riin itl. Calixli. Ego Pandulfus presb. card. Basilicae XII Aposto- lorum. Egu .Albinus tit. S. Crucis in llierusalem prcsb. card. Ego Petrus tit. S. Laiirentii ia Daniaso presh card. r/nT.oL. cav. CVIII. Ad soroies ecciesia. Laiigcii/iorsleiisis. (Laierani, Febr. 10.) [NiESEnx, Munsler. l'rkundeus.,lV, 2id.] Clkmens cpiscopus, servus servoruin Dci, dilcctis iii Chrislo filiabus monialibus ccclesiae de Lan- genhorst, salutein et aposiolicam bciiedictionem. Cum ab apostulica sede petunlur quae tiileiam ec- clesiarum respiciunt e'. profectum, aiiiino iios decet libcnli conccdere, et juxta petenliuin voluntalcu consentaneam rationi, aCfectu prosequente cora- plcre. Significavit quidain nolus dilectus filius Fraiico vicedominus .Monasieriensis ccclesise, quod '*cm quxJam ba.'rcditas ad euni fuissoi jurc hacre- U19 CLEMENTIS III P.WA: iiiO «Iktario dcvolula, pro salulc aniiiinc siiir; iri lionorem A cssc coiilif^oiil ab (■cclosia lua, qijii!(|iii(I post ap- Sancti Joantiis Baplibi.c iii pioprio IuikIo suo iiio- nasteriuni vcslrurn conslruxil. tl qnia quarn pli)rcs ecclesias in pariibus illis vidchat advoraloriiin importunitate gravari in vestra ccclcsia slaluit, ut cligcndi udvocaluni facullalcni liliorani lialicatis i:oc modo. Quod si idein elcctus fiicril importuniis, potestalcin liberam liabcaiis nliuin cligend , nec iii eo oflicio filius prinii liu^redilario jure succcdat. Nos iiaque cjusdem vicedomiiii juslis postulalio- iiibus aniiucnles, ordinationern illam sicut raliona- bititcr facla cst, aucloritute aposlulicaconnrtnamus cl prxsenlis scripli patrocinio communiiniis. Sla- luciilos iit tiulli oiniiino liominuni liceal lianc pagi iiani nostr.e conlirmalionis infring(M"c, vcl ci aiisu piiliitioiicm ad scdcm .'ipostolicain (aclaiii, vot prx- dcccssoris nostri proliiliitioncm in opcre tafK;lla: actuin csl non diffcras dcinoliri, rcvocans et dcdu- cciis prorsus in irrilum quidqnid dc instiiuendi^ caiioiiiois cl aliis circa c.ipc.liam fjclum csl el pcr- pcrani innovatum. Eos cliaiii qiii pusl inliib!tioiicm sa-pe didi prxdcccssoris noslri in capilla ipsa di- vina ollicia cckhrare pra^sumpsorunt, donec condi- giiam iiobis salisfaciioncin exhilteant, ab olTici« el bencliciu liabcas intcrdiclos. Miiiisiros cuuvtuliib qiios post appellaiioiiein iiitcrposilam amovisli, qiios et idcm prxdeccssor noslcr restiliiit, Itabe^is rcstitutos, et eos qiios pariter post appollationeiu inleiposilam cxcominuiiii arc \cl suspendere volui- leineiaiio conlraiic. Siquis autem boc altcnlarc B sli, habcas nibilominus absolulos ; ft univcrsa qua pncsunipserit indignalioncm omnipotentis Dci el beatorniii Petii ct Pauli aposlolorum ejus se noverit Incuvsurum. Daluin Lulerani, iv Idiis Fcbruarii, pontificalus DCStri uniio secuiulo. CIX. li[nl(luiiio], archicpiscopo Canlicariensi, eadem quee supra scribii, uisi quod non Radulplium sed Joan- nent, til. S. Marci presbiilerum cardinalem apo~ stolicw sedis legatum, nuntiat prwcepta sua pcrfi- xienda curaturuni.. (Laicrani, Mart. 12.) [Cervastilmaginat., ap. T\vYSPt:N //. A. Scr., 1, 1322.] Clemens episcopus, servus servorum Oei, veiierabili fratri B. Cantuariensi archiepiscopo, salulem et aposloiicam benediclionem. Quanto in Ecclesia Dci scienlia; niunere et reli- gionis praeernines honcslale, dignitatisque apicetn in partibus Anglicanis oblines ampliorein, lanto decet charilatem tuam vigilanliori sludio a subjeclorum •injuriis vel opprcssionibus tcmpcrare, et bis post- posilis quse juslitiae pulchriludincni decolorant, udoiemque boiise opinionis cxstinguunt, obcdien- tiam el revereiiliam debitum niajori!;us exbibere. Unde nun sine causa miramur quod, sicut propcni-- tur, post appcllationein ad sedom apuslolicam fa- ctam, et bonae uiemoria; pia;docossui is iioslii Ur- bani proliibitioiiem, adeo ciica nov* capeliu; con- slruciioneni et alia nnilta niaiiiis luas in tcolosi.c post appellaliorietn ipsam in eorum gruvamen at- tentata sunt, in invasionc vidclicet villarum ct pos- scssionum suarum, rcddituum quoque ct aliorum qiix ante appellationcm habueranl, cl ablatione si> militer aliarum rcrum in slaium prislinum, appcl- lalione et contradictione cessanie, reducas. Ad bsc quia secundum formam juiis post appcl- lalionem nil csl innovandum, voiumus et priecipi- nius ut, pendeiile judicio, iii eorunidem Iralrum dctriii.enlum circa slatum inonaslerii nihil oniniiio salagas immuiare. Niiiilominus prxcipiciido man- dantes, ut omnia qu% ipsis monucliis post appoUa- tioncni vel anle absque juris ordine illicile ab.«tii- lisli, in cxcniis, ecclcsiis, villis, possessionibus, ^ reddilibus, scu rebus aliis, cum congrua retoin- pjnsalione fructuum posica iilicile perceptorum^et liberlatibus el adminislratione compelenii el libera, infia quadraginla dies posl liarum reccplionem lii- lciaruni reslilucrc non moreris. Ipsis quoque monachis ptxcipienda mandanius, ut si aliqiia conlra jus tuum et bonorem praesum- pscruiil, salisratlioiicni libi appellalione reniota exhibeaiit compelontem. Quia vero Prior ipsius Bioiiaslerii in proseciitione negolii concessit iii faia, nolumus et pra;cipiendo inandamus, ul inslilulione Prioiis coiitra privilegia sedis aposiolicje vel Regu- !am beati Benedicli atque ralionabilem consuetu- diiiem monaslorii iiacienus observaiam noii procc- libi commissae fratrum niolcstias aggrav.isli, ul iiil ^ das, el si feccris, appellalior.c reinot;i non diffjias cis de inlerpositie appellalionis remedio acccssisse, prout ratio juris expustulal a^slimetui , r.oc lu ho- iiori sacrosaiiclije Komanse Ecclesia! maliis tuai vi- dearis, pioul oporluii dclulisse. Licot auteiu pro- posilum nobis sit fialernitali lua: (juaulism cuiii Deo possumus deferendi. cl pcrsoiiam luam in omnibus quse cx oflicio nobis im^umbunt statiieri" Bius bonorare, quia tamei! eoruuuiom fralrum prcs- 8uras pariler et clamorcs, cum bona conscienlia praeterire, clausis oculis nec possunius, nec debe- luus, fraternilati tux dc consilio fratrum nosiro- ruin per aposlolica scripta mandamus et dislricte prxcipimus, quatenus, omni conlradictione et oc- i;asionc postposila, eo cliam non obsianle, si tc ab- revocare, nullis litloris obsianiibus in pra-judiciiini juriseorum a sede apostolica impelralis. Alioquiii dileclo filiu nostii) Joanni lilulo Sancti Marci prc- sbytero cardin.ili, apostulicae sedis logaio, dedimus in mandalis, ul aposlolica auctorilate le ci omncs cotitradiciores e( inonachos ipsos, si lebeiics exli- (iMiiil, aJ li<£C reitioio appelialionis obslaculo cc- clesia>lica disnictioiie coinpollat, et cos quos ad vorjlalein pleniu.s iiidagandam soicrit nominari, quod gratia et liinore postpositis tcst inonium pcr- bibeant verilati, simili ceiisura cogcrc iion po»l- ponat. Dalum Latcrani, iv Idus Martii, pontificalus no- slri anno secuudo. \m EPISTOL.4^ ET PIUYII CX. A UouasleTium Murcnse in proleciiotiem S. Petri reci- pit omniaqve priv'nii4iin. Ej;o Gratianus Sanclurum Coimx ct Daniiani diaconus cardinaiiii. Ej^o Gcrardus S. Adriaiii diac. card. Uatum l.atcrani per inanura Moysi, sancta) Romanae Ecclcsiae subdiaconi, viceoi aj;ciitis can- ceilarii, iii Idiis Martii, indictione vii, Incarnatio- nis Dominicx anno 1 188 (8), pontilicatus vero domiii Clfmentis papa: lil anno ii. CXI. j, 5fona$terii Saiicl«B ilaricf Esromeniit proteetionem iutcipit, potsessionesque ac privilegia coufirmat. (Laleraai, Mart. 16.) [TiiOKKeLiN, Diplom. Arna-Magn., 1, 277.] Cleme!etieriiit, liberum sil vobis aucto- rilate aposiolica denegare quod peiilur, no ncca- sione ista praedictus ordo, qui liacicnus liber cx- siitit, humaiiiB servitutis laquco vincialur : iilud adjicienies, ut nuUus episcopus regt:!arem abbatis vcslri electioncm impi^diat, aut de insliluendo vel rcmovendo, seu deponcndo co qui pro «cmporc f.:erit, coiilra sialulii Cisleiciensis-ordinis et auclo- rilalem privilegiorum vestrorum se nul!a:enus iii- tromillal. Qiiod si episcopi aliquam propur hoc in ecclesias vcslras vcl pcrsoi.as senlcntiam promul- gaverint , eamdem senteniiam , lanquam coiilra aposloliciE scdis iiidulta prolaiain, slaluimus irri- tandani. Cuni vero propriorum episcoporum copiaiii iioii poieslis h.ihere, si aliquem cpiscopum pcr vo» transiiecontigerit.de quoplcnam notitiam hubeaiis, ab illo el vicinis episcopis, cura dioBcesana sedcs vacaverit, benedictiones vasoriim. vesiium , mona- cborum ordinationes, ei altarium cousccraiiones recipere valealis; sic lan.en ut propriis episcopig ex hoc in poslerum nuUum procjudicium geneielur. Aucloriiate quoque aposiolica interdicimui iio (8) Substiiue an. 1189, el concordal chronologia. rt/i« adire anlistilem qui, nottra fretus luctoritaL» (8*) Supplc ; tofcis licect uUum quemcungue voluc- possil propriot novilios, etc I4W EPISTOL.€ ET PmVlLEGIA. - AN. 1189. ma quis vicinos Tel niercenarius viros, pro co (juoJ \ religionis pirtinent lioneslaloni cl p.icem Ectlesia- vos ad laborandum adjuverint, in illis dicbus in quibus laboratis et alii fcriantur, ut aii(|ua occi- sionc eortim qux ab apostolica benignilate vobis indulla suiii, seu benefuctores vestros, pro eo quod aliqua beneGcia dc proprio vobis aul obsequio cx chariiate praestiterint, intcrdicere, aut vinculo anatheroalis audeat innodare. Quod si quisaliqueni de faintlia vestra, donec iu faniulalu vestro per- nnanserit , propter deleiilionem deciinarum , vel alius quis, a sede aposiolica ordini veslro conces- fum, excommunicalionis vel inicidicli sentenliDm piomulgaverit, iiceat vobis eos inctu morlis absol- vere, et si eorum presbytcri iiuniiiiicr requijiii, id efficere forte noluerint, vel malitiose disluleriu», ipsis ecclcsiaslica sacramenlaconferre. Liceat qu»- que vobis io monachos vel coiivfrsos vestros, qui «le clauslro vestro sine licenlia aijbalis sui exicrint, si forte vobis invitis aliquis eos relineie pric- siiinpserit, sentenliain regularem cx nostra aucto- riiaie proferre. Decerniraus ergo , ut nulli omnino liominum liccal praefalum monasteiinm icmcre perturbare, lut cjus posbcssiones aufLTie, vel ablalas rciinere, niinuere, seu quibusliliel vcxalionibus faligare ; sed omnia iiuegra conserventur eorum, pro quo- ruin giibernalionc conccssa sunt, usibus omnimodis profuliira ; saKa sedis aposlolicae auctoriljte. Si quae igiiur iii futurum ecclesiaslica sxcularisvc peri)iia, etc. Ego CleiJiens calholicae Lcclcsi.t? episcopus. Ego Joaniies Sanct* .Marix pr.sb. caid. Eg.) Paiuliilfus prcsb. carJ. lasilica; XII Aposl»- loium. -^ A^.ni/S Lgo AllTand lil. S. Ciucis in Jcrusalem presb. card. Eg-o Bobo lit. S. .\naslasix prcsb. car,-. Ego Alexaiidcr presb. card. lil.... R Ego Pctius lit. S. Laiirciilii in Damaso picsb. can Ego Jacobus diac. card. S. .M.iii;c iii CosmiJin. E,;^ Giaiiaiius SS Cosniae ct baiiiiani diac. taij. Kgo Geraiuus S. .Adiiani diac. card. Kgo Bernardus S. .Marue Novx' diac. card. rum respiriunl et profectuni, aiiimo nos decet li- bcnti conrcdcre cl clleclu prosoquento complerc. Eaproplor, veslris poslulationibus annucntes, ut monaslcrium Sancti Vi< loiis cuin perlinentiis suis ad vos pcrtincns, quod in lcmporalibus et in spiri> lualibus cst plurimum deformatiim , et expedit ut rcducalur in stalum rcslra solliciludine meliorem » liciliim sit vobis, sicut ad vos pcrtitiet, spccialiler disponcrc, ct, salva scdis aposlolicae auclorilale ei canonica juslilia dicccesani episcopi, regulariler or- diiiare, aucioriiatc apnstolica indulgemus. NuUi ergo, clc. Si quis, elc. Daliim Lalerani, xvii Kal. Aprilis, ponliQcalus nostri anno sccuiido. CXIU. Gcraldo priori et fratribus Grandimoutensibut tigiii- fictit, se Joaiini picsbytcro curdinali tit. S. Marci, a\)oslolic(v sedis lecjato, dedisse mandnluin, ut Sle- pliaiiuiH ordiiiii Oraiidiiuoiiteiisis iustitutorein san- ciii ascripluin esse palain facerel. (Laleiani, Mart. 21.) [Acta SS. Feljr. t. 111,204.] Clemens cpiscopus servus scrvoruni Dci, dileclis filiis Gerxldo priori ci fraUibus Giaiidimoniic , sa- luloro ei aposlolicam benediclionem. Ideo sacrosanclain Romanam Ecclosiain nc- demptor noster capui omnium csse volnii et ina- gislram, ut ad t-jus disposilioncm el nuUini, d.viiia gralia pr%cunte, qux ubicunqiie a (idelibus giTCiida C sunl ordinentur, etcrrala in mclius corriganlur, cl ad ejtis consiliuiu iii ambiguis rccurratur; quod ips> slaluerit itcmini, qitanlumcunque de suis luerilis glorielur, liceai immularc. Nc, si forte protuiscua darctur universis liccniia, quxcunque sibi sccun- dum voluniatem propriam occurrerent, pcrpclra;idi cotifusa liberias, cum secundum personarum divcr- siiatcm vola di^sonliaiil, in aiioriim aliquaiidoscan- dalum, sine jusli discielione libraniinis , coinmcn- danda supprimerct, ct rainus digna laudibus imme- riiis cclcijraret. Indc siquidcm fuil qiioJ bon:n mc- moriic pnciiccossor noslcr Urbaiius, audila fama icligiunis, el viix comaicndubilis purilate, qua saii- cU£ recordationis Stcphaiius Grandimontciisis or- dinis inslilutor emicuil,quantis cliain niiraculoriini Ego Gregorius S. Mariac in Aquino diac. card. f) lesiimoniis omnipolcns Deus ipsius voluil niumiu^ Datum Lalerani per manuin Moysi, saiictx Ro • miiix Ecclesiae snbdiacotii, vicein agenlis caii- c Ihrii, XVII Kal. Aprilis, iiidiclionc vii, Incariia- liunis Domiiiicx anno 1188, poiiiilicalus vero du- mini Cleineiitis papae III anno secundo. CXIL Priori et fratribus Frontis-Avellaiice concedil,ut mo- naslerii S. Yictoris statum corritfont. (Latcrani, Mart. IG.) ^MiTTAHELLi, Annal. Camaldul., IV, App., p. 179.] Cleul.ms episcopus, servus servorum Dei, dilcciis filiis... priori elfratribus Funtis-AYellaox, salulcm ri aposiolicam bcnedictioncm. Cum X sede aposlolica fuerunl poslulaia qnje ad merila declarare, legaiis, quos ad partcs illas dircxit pro quibusdam iicgoliis Ecclesix iractandis, plenam circa bxc invcsligalionem comniiltcre voluit , ul ct ipsorum cxterorumque virorum, quibus sinc dubi- laiione fides essct aditibcnda,lesliinonio,ad id ageii- dutn consullo procederent, quod et fidelium cum- inodis ct ipsius sancli viri honori.qui hactenus velul in slcrquilinio gemma latuerat , coiigrue vide- retur. Nos eliam el lestiinonio charissimi filii nostri Ilcn- rici, illuslris Angloruni rcgis, nec non vcncrabilium fralrum nostiorum , Guillclnii Rcmcasis S. Sabin* presbylcri rardiualis, Barlboloinxi Turonensis, ct Hciiae Burdcg-^Iensis 4rclii''i>is< ononiiii ci Scil''aivJ» 1427 tLEMENTIS l.emovic«nsis opisropi , cl (lilcclorum Hol^ardi Iiiik; A S. Aiigeli el OcJ.iviaiii SS. S:;ri;ii ct Bacchi diaco- roniin cardiiialiun», (|iii in parlibus illis fiincli siiiil jegatioiiis olHcio, el alioriim mnllorum episcoporum Jticnius instriicli dc vil:i , incrilis rt convcrsalione, qua supradicius vir siindus asscrilur floriiissc, cl quud niullimodis miraculoi uin indiciis diviiia voluit piclas cum illiistiaro, liiijiis cxseculioncm ncgolii dilccli filii noslri Joaniiis S, Marci prcshytcri cardi- nalis, apostolicx si.'dis l29 F.nSTOLvE ET PRIMI.EGIA. — AN. 1189. l!go .\lhiii(is lil. S. Ciucis in Jcrusaleiii picsb. .\ CXVI. U30 card. Ego Robcrlus prcsb. caidinalis lii. S. Aiiasia- s:t. Ego Pctrus lit. S. Laureiilii iii Duniaso presb. eanl. Lgo Jacobus diac. carJ. Sanctx Mariu: in Cos- miilin. Ego Gratianus SS. Cosinuc et Daniiani diac. caid. Ego Ccrardus S. Adriani diac. card. Ego Giegorius S. Mariie iii Aquiio diuc. cardi- nalis. Datum Lalerani per maiium Moysi, sanct.c Uo- manx Ecclcsix subdiaconi, vicem agentis cancclla hatesiam Siiiciisi^m lucndam suscipil ejusqne bona et priiitcgia coiifirmat, (Lalcrani, April. 20.) ILaui, F.cclc&icc Florent. Hlouuni., IV, 9.] Clf.uf.n5 cpiscopus, scrvus scrvorum Dci, vcnc- rabili fralri Bono Scncnsi episcopo cjusquc succes- soribus. lii cinincnli scdis apostolicx specula, liccr immc- riti, disponcnte Domino, consliluti, fralres nostros, (ani propiiiquos quani longc posilos, fraterna tenc- nuir ciinrilaic diligcrc, cl Ecclesiis, in quibus Do- niino niililarc noscunliir, suam dignitalcm et jusll- liam conscrvare. yuaproplcr, vcnerabilis in Chri- sto fralcr, Done cpiscopc, luis justis postulationi- rii, II kalendas Ap.ilis, indictione vii, Incarnalionis " ''"S dcnienlcr annuimus, ct praelatam Eccicsiam, iii l>ominic;e anno 1189 , ponlilicalus vero doiiiini CIc- nioniis papx III anno secundo. cxv. [PisJort] episcopo Yicenlino mundal , cognoscal , num sorores S. Chrislir.ce, deslructa ecclesia , aliam inlra civitatem TarvisinaTit, adrersaiite epi- tcopo adifuenl. iloniales coerceat. (Lalcrani, April. 15.) [MiTTARELLi, Aiinol. Camaldul.,\\, Append.,I76.j Ci.ciiENS cpisccpus, servus scrvoruin Dei, venc- rabili fralri ... Vicenlino cpiscopo salutem cl apo- slolirani benodiclionini. Dileclis liliis nosiris dccano cl canonicis TarTisi- i)is significantibus, inlcllcxiinus quod vcnorabilis fralcr nostcr Conradus eorum ppiscopiis, ad preccs fclicis rccord.ilioiiis Urbaiii pap;r praedcccssoi is no- Stri, quibusda-.n inonialibns ordincni Camaldulen- sem profcssis, locum qiipmdam cxtra murum civi- talis conccssit, in qun ad iionorcm Dei cl meinoi iani b atx Clirislinx ecclcsiam fabricarunl, in qua idcm cpiscopiis diviiia ofllcia sapius cclclnavii, et por euni eidcni loco beneficia pluiima sunt collala. Qx- terum carum sbbaiissa de prxsenti vita sublracla, ci a sororibus ibidem sopuU-), cxdem moniales prxscriptam ccclesiam dcstruxcrunt, ct prxscripta abbatissa evbumata eain intra miiros civitatis in eorum parocliia, sinc ipsiruni et cpiscopi diorcc- sani coiiscnsti, iii loco minus idonco tumularuiit; qiia, Dco auctoro, prxessc dignosccris, prsedcccs- soruni nostroruni fclicis mein. Coeicslini, Eugenii .Aiiastasii, Adriani ct Alcxandri Romanorum ponli- licum vcstigiis inliicrciiles, sub bcati Pclri et noslra p.oiectionc suscipiinus, et praeseiitis scripti privilc- gio commuiiimus : slalucntes ut ecclcsix, xcnodo- cbia, ct castclla, cum omnibus bonis el possessio- nibus, qux inprsesentiarum juslc Ecclcsia tibi coin- missa cl logiiimc possidet, aut iii futurum coiiccs- sione pontilicum, largiiione reguin vel principum, oblaiioiic fidclium, scu aliis justis modis, prxstante Domiiio, poicrit adipisci, lirma libi tuisque suc- cossoribus ct illibala pcrmancant ; in quibus !ixc propriis duximus cxprimcnda vocabulis : ' Baplismalcs siqnidcni ecclcsias , cuin priorali- bus caruin, al^iuc capcUis, qux ad jurisdictioncm EccUsix libi coinniissx pcrlinere noscuntur, ple- bem vidclicel S. Agnclis cum omnibus pcrlincntiis suis, plcbcm dc Liliano, plebem dc Larnano, plc- bcni dc Sciara, plebcm S. Aiidrcx de Boxzonc, plc- btm S. .Martini in Grania cum omni jurc quod Iia- bct in eodem casiello ct in Villania ; plebcin S. Cbrislinx dc Liciniano, plcbeni dc S. Pcrcna, plc- bcin S. ISazarii, plcbcm de Salurniano cum omni jurc quod liabol in ccclesia S. Marix, qux csl iii burgo Sancli Quirici in Osenna, ct in circum adja- centibus locis, plcbem dc Oppiano, plcbem dc An- caiano, plcbcm dc iiionieCondano, plebcm S. Geor- ccclesiam ibidem, sicut dicitur, erigenies, cl non £, g'' '" Vaiona, plcbem S. Valcntini, plebcm de Cop- attendcnlos quod nullu.<;, sine illorum cl cpiscopi dioecesniii asscnsu, salvis Eoclesix Roinanx privi- legiis, in eorum parochia valeat ecclcsiam fabri- care. Quia igitur, si verura est quod asserilur, tanLe prxsumplionis audacia non csl sine corrc- ctione deliita rclinqucnda, fraternilali tux pcr apo- stolioa scripla inandamus, qualenus inquiras super Lis sollicilus vcrilatcm, et quod a prxdictis mo- piano, plcbom S. Innocentix, plcbcm dc Carli cl. Murlo, plcbcm de Crcola, plebem S. Clirisiianx ia Caio, plcbcni de Monlalcino, ceclesiam S. Marix dc burgo Sancli Quirioi, Carcianum eliam, quod spc- cialilcr ad tu.im guberiialioncin, ct providcnliani, doniinalioncni ct pertiiioiiliam pcrlincl, tilulum S.. Angeli de Tressa, plebcm de Corsiano, plcbem dc Riccnsa, plebcm de Ruscia, plebcm de Pcntolina, nialibus noveris esse prxsumptum , auctoritate plebem dc Sovicille, plebcm dc Fogliano, plcbciii nostra, ccssante appellatione, corrigas et cmcn- S. Justi dc Casciano, plcbem de Marmorala cuin dcs. omnibus rebus et pcrtincntiis carum, caslelbim de Datum Laterani, xvu Kalendas Maii.pontilicalus Poidano, casicllum de Pogna, casiellum de iMtn- cnsiri annosecundu tido, caslellum de Furcolc, caslcllum de Sovicillc, casiellum dc Murlo, caslcUumdc Crcvolc cum arcc. "51 CLEMtNTIS nomiiiis cjosdcm, ODbleliuni posilam, ccclosiam Sancti Gcorgii c«m omnibus carum pcrtincntiis ct cuin vcteri bxreJitate beati Bencdicti, ecclesiam Sancii Sle- r inlogrum cum pcrtinciaiis suis fundum Frassiiuini pliani in Piiio, ccclcsiam Sancti Angeli in Pctra cuni omnibus suis pcrliiionliis , et iocuin qui voca- tur Fundi, sicut e^teiiditur usquc ad pctram lin- pcratoris , et vadit in niontem qui vucaiur Pionicn. iiulc per scrram in inoiilc Romaiio, ei exii in cam- |iuniLongum, iiide in campuin Caiinum, doiiide rcdil aJ supraJictam petram Imperatoris ; looum qui dicitur Seininariain cnni linibus suis, sicnl in anleccssorum nostrorum privilegio coiilinctur; col- Icm AUuium , caslellum Augiislx cuni fui.dis ct casalibus suis, cnsalc Sanclx Fclicilntis ciiin oadcni ccclcsia , cum fundis cl casalibus suis, ct cnni nmnibus suis perliaonliis , sicut in eisdem privile giis coiitinvlnr , roccam Ceniarix tiim fundis ct Lala , Sancii Sebasiiani iii Paiiano, ecciesias Sat:- cti Quintini et Sancli Biasii in Anticulo, ecclcsiam Sancti Lcucii in Babuco, cum omnibns earuin pertinentiis, positas iii terriluiio Campanino; in Carlorio ccclesiam Sancti Pelri in Caniinoraia el Sancli Petri de Aprunio ; in lerrilnrio Morsitano Sancti Pctri in Nerse, Sancii BcncJicti in rocca de Meruii , Sanctum Tboniam dc Transaqiiis cnni ec- clesia Sancli Nicolni in viila posita cum eoruni pcrtinentiis; Sanclum Angclum in Albc, Sanctuni Salvatorom in Avczano, Sanclam Mariain dc Tufo cuin suis perliiiontiis; in valic S:>rntia ecolesiaiii Sancti Pauli cum 'jliis liibiis ecclosiis cum villa I casalibus suis et cum omnibus snis pcrlinoDliis; j) juxta se posila cl cum oinnibus coriiin pcrtinontiis ; roccain Incameralx, caslcllum .Marannm ci roccam S. Jonnncm dc Pcsculo, Sanctain Mariain d«; An- Marliiii ct roccaiii Jc Mtso cum omnibu^ corun; ticub) , Sanctam Marinm de HiiDiano, Sanclam pcrtincniiis , cum "'elcri bxreJilatc monaslorii ; Mnriam dc Arsiile ; in civilatc Tibnrliiia, ecclosiaiii Snncli Anlonini, SanclxCrucis cl Saiictx Itarbarat cum omnibus corum pcrlincntiis ; nliam coliam aJ hoiiorcm Sanclx Crucis in Qnitililiano, cuin oli- veio suo et cxtcris suis pcrtincniiis , cl sox uiicins de ccclosia Sniicti Potri , cuin torris ot vinois, sicut per aiitiquos confines constal; villnm qu.T vocatur Papi cnm cccicsia Sanctx Mniia; cuin tcrriscivi- neis , ct nionte qiii vocntiir Mansnl.i ; occlosiani Sancix M:irix qiix pdtiilur iii porla ; ccclosiain Sancti Scbaslinni ciiin oinniinis suis poilinoiiliis; aqiiitioolos Ires , nnum in ca^jlio ^eltri, nliiiin fa- castruin Canioranum cnin rocca sua ct funJis el casalibus suis, monicni de Giiffo, vallem Frigidam, monlem dc Moso et Finislellx ciiiii om- nibus eorum perlino.nliis ; c3«tellum Corrctiim ciim oronibus perlineiuiis suis, castrum Gcrnmuin cuni moiilibus el collibus, funJis el casalibus suis , cum massis et omnibus suis porlinciiliis, ot cuia veiori iixrcJitalc monaslorii; caslellum Ampollonii cum montibus et casalibus siiis et meJictatom ca- stri Sancii Angcli cum ecclcsiis , fiinJis, inassis, el pcrtincnliis coruin ; roccam Sancli Slopliani (.uni 1i55 CLEMENTIS III PAPyE ris porlam majoroni cl alium in V«'Sla ; j«\la ca- A lionis DominicT anno 1180, ponliruatUs U3C vero strttiiiii Galliraiiiini ccclcsias Saiw.ii Pasloris, San- cti Angcli , Sjncla; Maiiac, Saiicti Laiircnlii iii Aqiia Alia ciim omniltus earuin posscssioiiibiis; Itonia; , monastcrium Sancti Erasmi, cum domi- hns et liorlis cl cx>lcris posscssionibus as Dominicx anno 1189, ponlilicatus vero don:iii Clementis papx lertii aniio scciiiulo. CXIX. Ebcrlicrdo Mersehurqemi et Ottoni Ei^clitctlensi epi- scopis mandal ut de viln et miraculis Oltoiiis I, episcopi Bambertiensis, diligeiiter i}:quiranl, eum- que, nisi iinpediinenta invenerint, sanctis ascriptuin decluvenl. (Lalerani, April. 29.) [UssERMAN.H , episcopatus finmbergcnsis , Prob., 133.] Ci.EMENs episcopus, servus servoriim Doi, vene- rabilibus fralribus E. Merseburgensi el 0. Eislet- tensi episcopis, cl dilectis filiis S. Emmcrammi Ralisponensi et Schwarlzensi abhalibus, decano cl scholaslico 'NYirtziburgcnsi salutcm ct aposloiicam J)cnediciioncm. Ad audieniiam apostolalus noslri cx quarumdam seric littcrarum cl relationc mullorum pcrvcnit , quod divina polcniia per merita et inlervenlum beali Olionis, qui Bambergcnsis.' fuil cpiscopus. vilegio sancia; Romanjc Ecclesiae beaii Petri , cu- r "^"'^=»"* ^^^ opcrata salulem , prscipue in gente jus est patiimonium, perpcluo conservelur, el sil sempersub noslra nostrorumque siiccessorumelec- lionc, ordinalione alque consecralione, ulquicun- que illic elecius, ordinatus el consccraius fuerii, ilie boiioris iiiijus ac potcslalis iiiiegritale fun- satur. Dcceriiimus crgo ul nulli omnino iiominum liceat, eic. Ego Clemens caiiiolicae Ecclcsise cpibcopus sub- scripsi. Ego Laborans presbyler cardinalis Sanctx Marix trans Tiborim et Calixti subscripsi. Ego Pandulphus Lasilica; Diiodecim Aposlolorum presbylcr cardinalis subscripsi. Ego Albinus presbyler cardinalis tilulo Sanclae Ciucis in Jcrusalem subscripsi. Ego Bobo prcsbyter cardinaiis litulo SaiictxAna- slasi:e subscripsi. Ego Petrus lilulo [Sancli Laurcnlii in Damaso prfsbyler cardinalis subscripsi. Ego JacoLus diaconiis caidinabs Saiiclx Marix in Cosmidin subscripsi. Ego Gralianus Sanciorum Cosmxct Damiani dia- conus cardiiialis subscripsi. Ego Bornardus Sanoli Adriaiii diaconus caidina- lis sukscripsi. Ego Oclavianus SMncloruni Sergii cl Bacclii dia- coiiiis cardinalis subscripsi. Ego Gofredus Sancl;c M:uiiC in Yia Lata diaccnus cardinalis subscripsi. D Pomoranica, ad quam fuit ab apostolica sede Irans- missus, ei in ra coinpluribus miraculis donavit illi Dominus coruscarie. Quoniam igitur juxta di- \iiix Sci iplurx lcstimonium luccrna non sub mo- dio sed supra candelabrum cst ponenda, discretiont ves'.rx per aposlolica scripla mandamus, qualcnus de \ita ipsius ei miraculis diligcnlius inquiralis, qiix nobis fiicruiit pcr multorum liiicras indicala; et si non inveneritis aliqiiid quod obsistat , ipsum canonizalum aucloriip.ie fieti aposlolica solemni- lcr el publicc nuntielis, annivcrsarium diem sui iransiius facientes et publicc nuntianlcs ad iiono- rem Doi et ipsius oeaii viri memoriam solcmnem habcre. Daum Lnterani, iii Kal. Maii ponlilicalus noslri anno sccundo. cxx. Ottonem II episcopum Bambergeusem de mauduln Merseburgcnsi et Eisclitetensi episcopis duto, ccr- liorem facit. ■ (Lalcrani, M:iii 1.) [Iiid.\ Clemens cpiscopus, scrvus servoruin Dci , vcne- rabili fratii Ottoni episcopo el dilcctis filiis cano- nicis el univcrso clcro ct populo Bainbergonsl nioiitis S. Michaciis, salutem ci apostolicam l)cnc- diclioiiom. Cum sedi aposlolicx rcferuniur ca qiix ad salu- tcm perlinenl animarum ct devolioncm cleri 01 po- puli manifestis indiciis rcspiccre coniprob*nlur , iir>9 CLEMENTIS III PAF/E UiQ ra •irul coii cnil libenler au.iiinus, cl ut Jebeanl A aulciii lioc allenlare prisunijwerit, Indignatiofictn in Donuno proinovcri r.ivnrem ut cipedit iinperli iiiur apostoiicum r( assensum. liiiic cst (|tiod (11111 9d audieuliain aposlolatus nostri quaniindam acric lillerarum et roultnrum relalione pervencrit, (|iiod divina pntentia per miiacnla ct intcrvciittini B. Ol- loiiis, 4|ni B.tmbcrgcnsis fuit episcopus, sit niullo- rum operata salutem, prxcipuc in gente romeiaiii- ca, ad qu.im Tuit ab apostolica sede li-ansmissus, in qua dunavit illi Dominus Deus compluriLus mira- culis coruscare. Mis gratantcr auditis , et pro tantis bcncHciis omnipotenli Dotnino gratiarum actionibus cxsolu- lis, Tesliis piis desideriis ad laudem Dei satistacere cupientes, vcnerabiiibusfralribus nosiris Mcrsebur- gcnsi, et Eistcttciisi, cpiscopis, et dilectis filiis S. Emnicrami Ralisponensi et Schvs-artzensi abbati- l)us, decano et srholastico Wirlzeburgensidcdimus in mandalis, qiiatciius de vila ipsius et miraculis diligcnter iuquirant, qux nobis rueruut per multo- rum liiteras indicala. Et si non fuerit invcntum ali- quid, quod obsislat, ipsum canonizatum prxdiclx magnx personx dcbeant solemniier ct puUice au- ctoritale frcii aposiolica nuntiare , aiuiiversariiim diem sui transitus facientes ei publice nuntiantes ad bonorem Dei et ipsius beati viii nierooriam solcm- nem habori. Datum Laierani, Kalend. Maii, poiitificalus no- stri anno secundo. CXXL Mouaslerio S. Dionyaii eccUiiam S. Blatii de Crandi- puleo aszerit, (Latorani , Maii 18.) [DouBLET, Hisloire de tainl />eny«, L°25.J Clemcns episcopus, servus servoriim Dei, dile- ctis filiis abbati ct fratribus Sancti Dionysii salU' tem ct apostolicam bencdictiunem. Justis petentium desideriis dignum cst nos fa- cilem pra;bere assensuin , et vota quae a rationis Iramile non discordant effectu prose(|uentc com- plere. Eapntpler, dilccti in Domino filii, gralo con- currcntes assensu, ecclesiam Sancii Blasii de Graii- dipufcu cuni pertinentiis suis, quain Hcvardus divi- nus fund.itor ojusdem ecclesiae, de assensu et con- n oiiiiiipotentis fK-i ct beatoruin Pfiri et Pauli aposto- lorum ejiis sc noxcrlt incursuruin. Datum Laterani, xv Kalendas Junii, pontificatM noblri anno secundo. CXXII. Monatterii S. Mntilia^i de CattetU luteUm tutti' pil, ditciplinamque, bona, jmra eonfirmat. (Lalerani, Juii. 12.) [Cattula , Hitl. Catin.^ 403.] CLr.MEMs, episcopus, servus servorum Dci, dilectit filiis Jacob abbali monastcrii S. Matlhxi serToruiii Dci de Castcilo ejusquc fralribus, tani prxsenlihus qiiatn fuluris, reguiurem vitam profesois, in por- petuum. Iii cmincnli aposlolicz sedis spccula, largicnle Doraino, quanquam immeriti, consiiiuti , ad uni- versum corpus Ecclosia; aciem noslrac considera- tiunis debemus extcnderc, et servorum Dci quioti Atteiitiori studio providere. Eaproptcr, dilecti in Doniino filii, vestris juslis postulatiouibus clciiieii' ler annuimus, et felicis recordaiinnis Aiexandri, Lucii praedecessorum noslrnruin vcsligiis inliaeren- tes praefatum monastcrium, in quo cstis divino ob> sequio mancipati, sub bcali Pelri et nostra prole- ctionc suscipimus et prsescntis scripti privilegio communimus. In primis siquidcni statiientcs ul ordo monasticus qui secundum Deum, et bcati Ue- neJicti Rcgulam iii vcstro monasierio insiiiutus Q esse dignoscilur, pcrpelnis ibidcin lcmporiljus in- violabiliicr observeiur. Prjeierea quascunq-.ic pos- sessioncs quaecunque bona idem nioiiast.:riiini in- prjesenliarum juste et canonice possidet, aui in fti- turum concessione ponlifictim.largitione rogum vcl principium, oblalione fidelitim,seu aliis justis inodis, praestanle Domino, poicrit adipisci, firma vobis, vcslrisquesuccessoiibus ct illibata pcrraaneant; io quibushaec propriisduximus exprimcnda vocabulis. Locuin ipsum in quo praescriptum monastcriiim construclum est, cum oinnibus pertineiuiis siiis ; tcrras, et vineas, quas habelis in lcrritorio Aqui- nati, possessiones, et lerras, quas habciis in lcira S. Benedicti, sive terragio ; jusiitiam panis ct vini. quam de veleri conccssione bactcnus observat:i. firmatione venerabilis fralris Cuillolmi Senoncnsis ^ diebus singulis a Cassinensi monaslorio, ct ca ni arcliiepiscopi vobis donavit, sicut eum jusle ac pa- cilice possidetis, vobis et Ecclcsiac vestrae auclori- latc aposiolica conlirmamns ct prjescnlis scripli palrocinio communimus. Nihilomii.us ctiam vobis piaiscntium aaclorilale conccdinius ut, si generale interdiclum terrae fucrit, si dclicio proprio non fucritis interdicii, licoat vobis in.ea clausis januis, exclusis cxcommuiiicatis el inlerdictis, non pulsa- tis campanis, supprcssa voce divina orticia ccle- brarc, ct homincs de familia vestra nisi excommu- nicali vel interdicti fucriul, ecrlesiasticae trailerc quam ab ecclesia S. Mariae de Albancia. ci S. Ni- colai de Cicoiiia rccipitis, sicut eas vobis pia;;Ii- cium monasterium Cassincnse in perpiiuuin olai- ncndas pietaiis obienlu concessit. Libcriaicm cii>in a bonae memoriae RaynaI;!o, Thendino, Petro, el dilecto filio UoffriJo tituli SS. Marcellini el Pctii prcsbytero cardinali Cassinensibus ahbaiibus, curi assensu capituli , sicul in eorum scriptis aullicn- ticis continelur, raonasterio veslro indultam , rt bonas consueludines bactenus observalas , nec non ecclesiam S. Martini de Montemonlano , ct septtUurac. NuHi cigo omninohomiiium licoat banc ccclosiam S. Leonardi Juxta Moniem Sambuclum paginam noslra' confirmalionis et conccssioiiis in- cum periineniiis suis.et ecclcsiam S. Mariae de fiingcrc, vr.l ci ausu icmcrario conlraire. Si quii U.uiicclo cum poitincniiis suis, ab eisdcm abbaii- jlil l.IMSTOl.£ ET PRIVILEGIA. - A> 1189. «14? Lms rationaliiiler vobis concossas, cinn honunil.ns A Ei:o n.,bo PorUieiiCis Sanrtxfljrrin^SPilis opisco- quos a praef.tio inoiiaslerio Casiuc:;si lenelis, niliilo- pus subscnpsi. minus vobis el nionastorio vcslro auctoriiale ajwslolica con(irm;unus. Liccat quoquc volis de- ricos, vcl laicos fugieiilcs, libcros, el absolulos a«i coiiversionem rtH.Mporc, cl in vcstro monasierio, kine contrailiclionc i|nalibet rolinore. ProliibcmMS iusuper, ut iiulli frainim voslroniin , posi factam in loco Tcsiro proftssioMcm, f:ts siteoJem loco.abs- quclicentia abbalis sui disceilMC. [>i>(-oJciiteni vc.o »in<;coma)unium litteraruni ves.lraruni oaulionc nul- lusautleat rcliiicrv. li;terJicimus cliam nc aliciii li* ceataliquem tuonacliuin in eamJom doiniun conlra vestram volunlateiii induccre, aul ex ea quemlibet de fratribusve»lris,vobi»voientibus,siiiecaiisaraiiona- Ego Ooiavianus Oalien., cl Volletren. episcopus subscripsi. Ego Lal)orans prcsbytor cardinalis S. Marias trans Tisbcrtm lii. Calixi sutscripsi. Ego Pandulfus piesbytcr card. basilicx xii Apo- Ktolorum. Ego Jordanii» prcsbyler card. Pudentianx tl. Pa- stons. Ego Joanncs t:lM'i S. Clemcniis card. (iTtiscjn. episcopiis subscripsi. Ego JaciniJiut S. Marix iii Cosniidin tliac. card. siibscripsi. Ego Gratianus SS. Cvismae ct Dainiani diac Lili removere. Sane novalium vcstrorum (\\ix pro- B cardinalis. Ego Gcrardus S. Adriani diaconus cardinalis subscripsi. Ego Gofridus Sanclx Marijc in Via Lata diac. card. subscripsi. Ego Berardus S. Marix Novx diaconus canlinalis subscripsi. Ego Gregorius S. Marix in .\quiro diaconus car- dinalis. Daluin Latoiani per manum Mnysi, S. R. E. snb- diaconi viceni agcnlis cancellarii , ii Idus Juiiii , indictionc scplima , anno incirnalionis Doininicae 1189, pontiiicalus vcro domni Clcmeniis papx ler^ lii, anno secundo. C CXXIIL L'Ntr;rtitm capitulum Trevirense et omnem clerum et populum per arclticpiscovatum coniistentem a Fulmari arihiepitcopi et R. prceposili obedientia in spiritualibus el lemporntibus absoltit. (Laterani, Jun. 26.) [Glenthf.r, Cod. diplom. Rheno-Moselt., 1, 459.] CttMENS cpiscopus, servus servorum Dei , dilc- clis filiis, univcrso capilulo Trevircnsis Ecclcsix , ei onini clero cl populo per Trcvironsem arcbi- cpiscopatiim coiisistentibus, saluiem el aposlulicani benediclioncm. Mulliplicibus pcrturbalionum gravamiiiibus, qiix ftccasione dissensionis in eleciione archiopiscopi Trevirensis incurrit Ecclesia, palerno compalicnles pri s manibus, vcl sumptibus coliiis. sivc de nulti- Dtcntis vesUorum aiiimaiium , nullus oinninu .t vobis deciinas prxsuinat exigcrc. Sttituimusinsiipcr utnulli penituslicoal oiJoin moiiaslcriu vcslro inJc- bilas eiaclionesaut uovos consus iniponcre, seu vc- tercs coulra statuta bacrnrum caiionum aJaugere ; sepulturaui quoque loci ipsiusliberamosse deceriii- nius, ut eoruiii ilevolioni el oxiremx voluniati, qtii ee illic sepeliri deliberaverint , iii^i eKCommunicuti vel interdicti sint, nuUus obsistat, salva laiiieii ju- slilia illaruu) vcclc&iarum, a quibus inoiluorum corpoia assuinuntur. Oiicunle voro lo, nunc ejus- dciB loci abbale, vcl tuorum quolibct successoruu), nullus ibi qualihet subrepiionis astut a, seu violen- lia prxitonatur, nisi quera fralres cominuni con- sensu, vel rratrum pars saiiiori.s consitii, secunduin Dei timorcm, et beati IkncJicti (legulani provide- rint cligcndum. Deceriiinius ergo, ut nulli omnino noniinum iiceat prxfatum monaslcrium tciaere perturLarc, aiit ejus possessioncs auferro, vel ablatas relineie, ini- iiuero, seu quibuslibot vcxalionibus faligare ; sed umiiia integra et illibala sci vontur, corum proquuruin gubornaUone ac sustenlatione conccssa suiil usibus omniiiiuJisprofiitura.salva seJis aposiolicjc auctori- tuto, clCas^iiunsisnioiiasteriidcbitojurccl reveren- tia.Si qua ixiiur in fiitui um ecclcsiaslita, sxcularisvc porsoiia, banc nosirx coiiSlitiitionis pagiiiain sciens, conlra cain leuiere venire tentavorit, secundo, ter- d alTcctu, consiJeiantes cliam qiiot el quai.ta uiiiver< tioTC common ta nisi rcatum suum digna satisfa- clione corioverit, polcstalis lionorisque sui digni- tate carcat, leamque se diviiio jiidicio existere dc pcrpctrata iniquitale cognosoal , ct a sacraiissimo corpore, et sanguinc Dei ct Duniini Redeinploris nustri Jesu Ckrisli aliena fui, atque iu exiremo esamine divinx ultioni subjaccal. Cunctis aulem fidem loco sua servantibus sit pai Doniini nosiri Jcsu Chrisli, quutenus, el hic fructum bonx acliu- nis percipiant, et apud districtum Judicem pnc- mia xternx pacis tn.vcniant. Ameii , anien, anien. F^o Clemens catliolicx Eccitsix episcopus sub- sci ipsi. E^ul Albaiius Al!;aiiciisi.? opiscopus sulscripsi. sali Ecclesix cx dissensione qiix intcr Uomanain Ecclesiam el impcrium propter hoc cnicrserat, di- spendia pott^r;)nl eveiiire, ab ipso noslrx proino- lionis inilio, qiianto siuJio quanlaquc solliciludinc potuimus nc iittoriiis dicla mala proccJorcnl , el quxcxcitata fuerant sopirentnr, per nos ct fratres et legatos nostros sinc iiilormissione curavinius la- borare. Et quoniam ipsius pac.is iracialiis, et totius negotii consunimatio vciieiabilis fruliis iiostri Ful- mari archicpiscopi vcstri prxscntiani cxigebat , ipsum aii nos iinpclrala slhi a cliarissiinis iii Cliii- sto fiiiis iiosiiis. F. iinperalorc, •' !i. tilio cjiis resc IlomuinTuin scmper au^ustis oninimoda setu- ril;ilo, ;ipostolici aucioritutc prxcopli, ctiravjmus / Ui5 CLEMKNTIS III PAPyr UU cvocare Dil«*fli olimn filii noslri P. Uliilo Sancli A f-c'' J''C- 'Jiacorius carJiiialis Sanclx Mariae in P*'lr» ala potucre dislriclioiic iiijungcre curaverunl. Ahjcciuin esl eliam quod nisi priilie Idus Februarii jani prx- tcriti, nostio se conspcclui prxscntaret, niliilomi- nus aJ negotiiconsuminalionem dc fralrum noslro- rum consilio procederc curarcmus. Quoniam igiiur ftaelonus ncscimus qua inlcniionc scu animosilale uobis suain noiuit prxseniiam exliibere, ipsam de communi fiatrum consilio , ceu contumacem ct inobedicntem , auctorilate qua fungimur, illa quara iii vos ccclcsiam Trcvirensen), suOraganeos, et lo- lum arcliirpiscopatum de jure archiepiscopati bac- tenus liabuit, putcsiate privamus ; staluentes, ut B iani ab ipsius quam a R. prxposili obedientia tain vos quain universus archicpiscopatus, sitis deinccps in spiriiualibus et temporaiibus quantum ad jus archiepiscopale pertinel , praepeiuo peniius abso- luii , sicut (lum Yerone essemus vivente adiiuc bo- nae memoriiC Urbano praedeccssore nosiro, jntcr ipsum et impei-ialcs nuniios condictum fuerat ct stalutum, piout in litteris composilionis apparel , diclorum cardiualium icgatorum nosirorum, cl ve- nerabiliuin fratrum nosirorum, Bauemberg 'nsis, et G. Herbipolensis episcoporum , et dilecti Ulii S. Ilersfcldensis abbatis sigiilorum testimonio con- signatis. Prsebcndas tamen el beueficia qu% utcr- que, et clcrici qui pro Fulmaro ejecli fueruni ipsius eleetionis terapore possidebant ; omnibus volumus et mandnmus sine aliqua diniinuiioue persolvi. Nos elcniin Fulmaro jam diclo alicubi per sedcm apo- siolicam iioneste volumus providcri. Interdicimus eliam ne idem Fulmaius ullo unquam tcmpure in toia Trevirensi dioecesi legaiione fungaiur, aul cuiu ponlificalibus debeat insiguibus ininistrare. Si qur>s autem occasionc non impensx sibi obe- dicntia\ memoratus Fulmarus deposuit, excommu- nicavit, officioque suspendit, aul beneficio, in inie- grum esse decernimus restilutos. Nulli ergo onin;- no liominum liceril banc paginam noslr^e consli- tHtionis iiifringere , vci ci ausu temcrario conliai- rc ; si quis autem hoc attenlarc prxsumpserit, in- dignatiunem omnipotcntis Dei, el beaiorum Pclri j) ei Pauli apostolorum ejus se noverit incursurum. Ego Clemens catliolicae Eccicbix episcopus. Ego Albinus Albanensis episcopus. -- Ego Bobo Purtuensis et el Sauctx Riirtnic scais episcopus. Ego Octavianus Ostiensis episcopus, et Veile- trensis. Ego Laborans presbyter cardinalis Sanct% Ma- rix trans Tiberim, titulo Calixti. Ego Jordanus Sanctx Pudcutianx tilulo Paitsio- nis presbyler cardinalis. Ego Joanncs tiluio Sancl: Clemeniis cardinalis el TuscancDsis cpiscopus- Co;>miiliii. Ego Goffredus Sanctx Marix in Via Lata diaco- nus cardinalis. Ego Gregorius Sanclx Marix in Aquiro diacO' nus cardinaiis. Dalum Laterani per manum Moysi, sandx Ro- manx Ecclesix subdiaconi , vict-ni agentis cancel- larii , XI Kal. Junii , indictione septima, Incarnatio- nis Doniinicx anno 1180, poiililicatus vi-ro doiuDi Clcnicntis papce lil anno secundo. CXXIV. UoHatlerio S. Chrytogoni Jadrensit eccteiiam S, Uurlini asteril. (Lalerani, Jun. 28.) [Farlati, Itlyricum sacrum, V, 6j.] Clemens episcopus, servus servorum Dci, dile- ciis filiisG abbaii et fratribus, saluiem et apo- stolicam benediciionero. Justis peteniium desideriis dignum est nos faci- lem pixbere consensum et vota qux a rationis tra- mile non discordant effectu prosequente complore. Eapropter, riilecti in Domino lilii, vestris juslis po- slulaiionibus grato concurrenies assensu ecclesiam Sancli Martini cum oronibus perliiienliis suis a pa- tronis ipsius ecclesi» de consensu Jaderiini capi- luli, monaslerio vestro pia largilione conccssani, sicut ipsam jusle ac sine controversia pfissiilotis, vobis et per vos eidera monasierio aticloriiaic apo- C stolica conlirmamus et prxsentis scripii pairocinio communiinus : statuentes ul iiulli omnino bominum liccat hanc paginam noslrx confirmationis infriii- gere vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc ailentare prssumpseril, indigitationein ofnni- poientis Dei et beaiorum Pelri et Pauli aposioio- rum ejus se noverit incursurunt. Datum Laterani, iv Kai. Jtilii, poniificatus nosiri aoiio secundo. cxxv. Uermano magistro el fralribus Itosjutalis Jlieroso- Ittmitani asseril ea quoe Pliilippus arcltiepiscopus tolouieiisis liospilfdi de Saiicio Sepulcro Uuit- burci ei beaio- rum Pciri cl Pauli apostulorum cjus sc novcril iii- cursuruin. Daluin Latcrani, vii Kal. Angusti, ponlificatus nosiri anno sccundo. CXXYIL Prwposiio el fratribus ecclesice S. Sicolai Slenda- leusis privilcgia coiiccdit. (Lalerani, Sept. II.) [RiEDEL, Cod. dipt. Brem,, I, v, 42.] Ci.eue.Ms episcopns, scrvus servoium Dci, dileclis filiis prxposito et liati ibus Sancti Niculai iii Sicn- dalo. Tam vestris quam dilecti filii nosiri no- bilis viri Henrici comitis, vestix ecclcsi;e fundato- ris, precibus inclinali, pr.xsenli pagina vobis vc- strisqne successoribus duxinuis indulgcndum, ut sit dicecesanus vestor a vobis cuiu humililatc «'c- bit.T sub lesliinonio prndcnluni viioruni plurics rc- qiijsilus, sacrainenla ecclcsiaslica gralis vobis ct sine difQculialc ac pravitatc aliqua noii indulseril, a quocunque maiiierilis Calholico cpiscopo graiiani apostolicx scdis habcnte, ca vobis liccal po.<;iulare, ^ qui, noslra frelus aucturilate, ouod postulatur, im- pondal. Nulli ergo omnino hominum liccat, ctc. Daium Laierani, iii Idus Septcmbris, ponlificatiis ntsiri annocccundo. C\XYIIL Lniversis episcopis prcccipit , ut sacrameiita, cum a fratribus ecclesim S. !^icolai Sleudulensis fuerinl reqiiisiti, dilalione et appellutionc remota iinpen- dant. (Latcrani, Scpl. 11.) [Ibid.] Cleup.ns episcopiis, servus scrvoruin Dci, vcnera- bilibus fralribus univcrsis cpiscopis, ad quos litle- rx islx pervencriiit, salulem el apustolicani beiie- i;obilis fcininx comilissx Brayx, possessiones ct [) dictioncni. reddilus a Koberio coiaiie qtiondain niarito suo ab ipsa et libcris cjus iu eleemosynam ecclcsix vestrx concessos, scilicel cuiiau), iii qua erapt xdificata slabula, ut ibi coiistrucretur hospitale; partcm vir- gulli (vulgo du vertjer) iiitcr iiospilalc caiioiiicos at- tiiigciiiis, a claustio quod est anie jaauam ecclesia', us'iuc ad ciliciiiiialcm muri, et rcdditus ad suslen- lalioiicni canunicoruin sacerdoluni niancniiuin, iii deciniis de Torciano, Galliaco el de Braya ; cl ccn- tum solidos Parisiensis monetx apud Yillamnovam SaiKli Gcurgii annuatim in feslo sancti Uemij^ii pcrsulvcndos; vineam eliam et arpenlum lerrx, qnx jacent cxlra muros prxdicti loci S. Thoina', wcul ea jusic et sinc conlroversia possidclis, ei in Etsi universarum eoclcsiarum quieti icneamur sullicitc proviilere, dc iilaruin tamen tranqtiill.latc ac pace nos convcnit vigilantins cogilarc, qux no- slii juris cxistunt, ctad Romanam Ecclcsiam, iiiillo nicdianle peiiincre nostuntur. Inde eslqnod ciini dileciis filiis noslris prxposilo ct fiutribus ecclesix S. Nicol ai de Stcndale, qnx bcali Petri juris e*islil ct ad iios specialiter periinere dignoscilur, de apo ■ slolicx sedis cleineniia sit indulium, ut si dioccesa- nus episcopus sub testimonio prudentum viroi-\im, ab cis cum liumil;tale debila plurics rcquisilus, sa- crame.ila ccciesiaslica graiis illis et absque dini- culiale vel pravilale aiiqua non induiserit, ea po»- siiil a quocunque niaiucrint Catholico episcopo po- kfe iAl tLEMENTIS 111 PAP/E I4:g fttularc, frDlornil.ui vcslrx pcr aposlolica sorij)la A gere, et li inulilisapparucril rcniovcrc, sicul a prae- prxcipicndo inniitlaiiiiis, qiialcniis sacramcnlj ipsa ciin) ahcisdcm rrairihus fuerilis reqiiisili, ililationo ot appcllatione rcmola, libeiedc auctorita:e a|K>sto- lica impcnilalis. Datiim Latcrani, iii Mus Scptcnibris, pontiOcatus nostri aniio sccuiulo. CXXl!i. Uonattcrium Daumbuigen$e iHeiidum tutcipit, eju$- que possessionei iic pricilegia confitniut. (Latcrani, Scpt. 12.) IHuND, Metropolit SaUsburg., III, 85.] Clemens episcopus, scrvus servoruni bei, di- lecto fiiio Marsilio prxposito ecclesix Sanctae Mar- garetxdeBaumburg, ejusquc fratiibus tani prxsen- diccBSoribus nostiis fciicis rccoidationis, Pascali, lionorio, Iiinocentio, Liuio secun-lo et Lucio tertio slatutum csse et scripto suo tirmatuin. Obcunlc vero lc, nunc cjnsdcm loci prjpposito vol tr.orum qiiolibi t succcssornin, iiullus ilii quolibct subre- ptionis astulia scu violci lia pr.-i poiialur, nisi quem fratres comniuiii consiMisii vel fralrum pars consilii sanioris secundum Dei timorem, canonice prorl- dcrint eligendum. Sane posl prorcssioncm ezliibi- tam, nemiiii vcslrum liccal proprium quid hal>ere, nec sine prxpositi vcl con^rcgatioiiis licentia de clauslro discedere. Sua ciiam iuorumr]ue succ.sso- rum charitati apostoliva; scdis bimigiiilate permitli- mus el roboramus ut liciiurn vobis sit ordinalionei libusquam futuris, regularem vitaiu professis in B clericorum, aliaque ccdcsiasiica sacramenla a bo- perpetuum. Quoties iiiud a nobis petitur quod lionestaii et religioni convcoire dignoscitur, animo nos decet libenti concedere, el peteiitiuni dcsidcriis congruura suffragium impartiri. Unde qiiia Uerengariiis comcs Suizbachen allodium suuni in SuIzburgen.ieiTitorio bcalo Petro et saiictx Roman;^ Ecclesi;» sub unius Bizaiitii aiinuo censn pia dcvotiune obtulit, iii quo in bonorcni Dei el memoriam bealx Margaielaf; vir- giiiis eccLcsiam veslrain construens earn ordini ca - nenicorum regulariutn deputavit, nos scquentes ve- siigia prxJecessorum nostrorum Romanorum poii- tificum PaschaHs, Honorii, Innoccnlii, Lucii, sc- cundi ct Lucii tertii, locum ipsum quoniam beaii Pelri juris existit, sub beati Pelri et noslra pro- tectione suscipiinus, et praesentis scripti privilegio communiraus. In primis siquidem staluentcs ut ordo canonicus qui secundura Deum et beati Au- gustini RegHlaminstitutusessedignoscilur, perpctuis ibidem temporibus inviolabililer observotnr. Prae- terea quascunquc possessiones, quaecunque bona eadcm ecclesia iiiprxsentiarura jusie et canonice possidet, aut in fulurum conccssione pontilicum, largitioiie regiim vel principum, oblationc lidelium seu aitis juslis modis, prxslante Domino, potcrit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata pcrmancant. In quibus bxc propriis duxi- mus esprimenda vocabulis : Archidiaconatum , parocliiam Sancti Gcoigii , o cccUsiam sancti Jovanis in Frucbtlachiiigen, Fni- leslorf cum pcriincntiis suis , Funigcii ciiin pcr- tincntiis suis , Varnaspacht cuin pertineiitiis suis, Meglinger cum pcrlinanliis suis , Windbret cum pertinentiis suis. Sepulturam quoque ipsius loci liberam esse deccrnimus ut eoruin devoiioni et extrcnix voluntati qui se illic .sepcliri delibora- verint , nisi forte cxcomraunicati vel interdicti sint , nullus obsistat ; satv.i tamcn jnstitia illa- rura ccclcsiarum a quibus niurtuorum corpcra assumuntur. Liceat etiam prxposiio qui pro tcro- porc fucril advocatuni qucm eidem loco perutiiem et necossariura esse perspcxerit, coniinuni vel sa- nioris parlis fratrum consilio secundura Dcum eli- nis episcopis ei religiosis accipcrc, si vester episco- pus Simoniaca vel alia hxrctica pravilatc infectus fuerit, et graliam sedis aiioslolice non habuerit ; ad indicium auiem hujus al> jposiolica sedc pcrce- ptsp tuilioiiis, Bizanlium unuin singulis aiinis nobis noslrisquc successoribus pp.-solvclis. Insnper ctiam ut Domino nostro Jesu C/irislo liberiori aninio scr- vialis, vestrx saluli per omnia proviJcales, stalui- Rtus ut servienles veslri qui in cuiia veslra voLis serviunl, absque iinpulsione parochiani in ccclcsia vestra verbum Dci el roissas audiant, sacranicnla percipiant, cxtcrisquc divinis le,^il>us subjaccanl; decimas vero novalium vestrorum, vobis vesirisqiie successoiibus habcndas, rcmoia cpiscopalium nii- nislrorum contradiclioueconccdimus, utquiele ineo quod assumpsislis proposito, largicnte Doniino, in perpetuum oiancatis. Decernimus ergo ut nulli omnino bominum liceal eamJcm ecclesiam lcmere perturbare, aut ejui possessiones auferre, vel ablaias reiincre, scu qui- biislibet vesalionibus faligare, sed omnia inlcgra conserventur, eorum pro quorum gubernalicne ac sustcntationc concessa sunt usibus omiiiniodis profulura, salva sedis apostolicx aucioiiiaie ac dioe- cesaiii episcopi in subjectis vobis prsedictis paro- chiis canoiilca justitia. Siqua igilurin rulurum.elc. Ego Clemcns calholicx Ecclesix episcopus. Datuin Latcrani, ii Id. Sept. cxxx. Prceposito et fralribus S. ?iicolai Stendulcn^is co»« cedit, ul in parochiis qua: cd cos perliueiil, per se vc! per cupellanos muitDlreiit. (Latcrani, Sept. 13.) [RiEDEL., Cod. dipl. Brand., I, v, 25.] Cleinens episcopus servus servorum Dei, dilectis filiis proiposilo et fratribus Sancli Nicolai in Stcn- dale. .... Tani veslris quam dilecii filii nolilis \iri Hcnrici comitis, veslrx ecclesix funi'aloi!.-i, pre- cibus incliuati, prxsenli pcgina vobis vcslrisqie succcssoribus duiimns indulgcinium ut, si dioece- sanus episcopus sub honcslaruin tcslimoiiio per- sonarum pl;irics humiliter rcquisitus personis ido- 1U9 EPISTOL.-t: F.T PniY iieis a vobis canonico prtcscnlaiis ciiriin aniinanin) illarum {taroiliiaiuin, qii:c ad V4>s jKrliinnl, sine diiriciiltate ac piaviiato aliqiia ikhi iiiipc-iiJeril, o\ tunc cani Je aiicloritaic aposiolira, cossaiite ap|n U lalioiie ab»i(ne caluninia, lcnealis ct in eis per vos vel pcr cai>cllanos vcstros libeie ininisirclis, tloiicc cpiscopus (iiiriiiam siiam lecogiians pncsenlalos a vobis sicnt dcbcl admitial. Nulti er)(o oinnino lioniiiium liccal, clc. Ualum Latcraiii, IJns Scplcmliris, ponlincalns noslri aiiiio sccuikIo. r.wxi. Pra'p's episcopus, scrvns scrvoruin Dei, dileciis filiis prxposilo ct fralribus Saucli Niculai in Slen- dalc. .... Vobis pra*scntium auciorilale duximus iiidul- goiisciilium iiidulgoiuns, ul iiulli syiioilum iii ccclcsia vestra, vobis invilis, liceal celebrarc; antlorilale cliaiii aposlolica proliibcmus, ne quis- quani episcopus vcl piuilalus pcrsoiias veslras cx- coiiimunicare aut vcslram ecclesiam praisnmal sub- jicere iulerdicto, salva scJis aposlolicai cl ipsius lcj^ati auclorilalc. rSulli eigo oinnino bominiim liccal, elc. Dalum Laieraiii, ii Non. Novcmbris, poiitificalus nosiri auiio secuiido. CXXXIII. Ad Oer. comilem et uuitersum populutn Haguti- nuw. (Lalcrani, INov. 25.) [Farlati, llltiricum sacrum, VI, 83.] Ci.EMF.NS cpiscopus, scrvus scrvoruin Dei, di- lcclis liliis nobiii viro Ger... comili cl univirso P4TR0L. CCIV. I.IX.IA. — .VN. nR9 «iSO A populo Ha;;usino, salutom ct apostolicam beneJi» t lionom. Cuni venoiabilis fraler nosler Rer. Ragusiiuis ar- ('liicpisciiptis ad sedem aposlolicain accessisset, ipsiim sua: probilatis, lioneslalis cl lilleralur;c in- luitu bcuigiie rcccpimus, eiqiic patlium scilicel pon- lilicalis onicii ploiiiludiiicm clciiiciilcr curivimus impeiiiti. ipsuin ij^ilur, qucm mi.c discielioiiis ci probitatis cousidcralione sinciia cliaritalc diligi- mus, ad vos eiiin cuiu gratia sedis aposlulica^ rc- niiltentcs univcrsitatcin vcstrani moiicmuH cl |>cr n|)oslolica scripta mandamiis alqiie prxcipimus, qualeiius oum bctii|;iic cuiclis cl dovole rccipero, ct oi obeJienliam cl rcvercnliam dcbilam c\liil)cntcs ipsius saliitiria inonila cl mandata i-cvci'Ciitcr ct " sinc rcfraclione scrvolis, ct in iiis (lux ad Dciim suiit, ci latiqiiam pulri cl aiiimantin veslrarum pa- stori cum oiniii iiiansiicluJiticicdovoiionc assislcre siudoalis, cl favorcm veslrum lidcnlcr impcrliri, iit ipse in suscepto minislerio vobis cl commissae sibi Kcclesiaj iililiter proficcrc valcat, ct vos de olic- dicnlix ot liJclilalis observantia prT^mium u Domiiio possitis iiiJelicienter cxspcclare. Dalum Latcraiii, vii Kut. Deccmbris, poiiliiicaltis itoslri anuo sccundo. CXXXIV. ilonaslerium S. Quiiilini Beltovacensis in protectio- ttcm suscipit , disciplinamque el posscsiioiies con- finnat £ (Romae.) [LofVET, Atiliqniles du Beattvoisis, I, 477.] CLr.5iE>(s cpiscopus, servus scrvorum Dci, dilecti» iitiis PErno abl)ati ct caileris fialribus in B. Qiiin- tiiii Ecclcsia secus Belvacum sita, canoiiicam vilain profcssis, corumque successoribus regularilcr vi- cluiis, iii pctpcluuin. Pix voluntalis aOectus proscqucnte debct studio conrovcri ul ccclcsiastica ulilitas aposlolicai sedis favoievires accipi-at et accrescai. Eapropier, diiecti in Cliristo iitii, vcstris jiislis postulalionibus cie- iiieniei aiinuimus cl |>i'u^raiaiii ccctcsiam in qua divii.o maiicipati csiis obsciiuio, aJ instar fclicis rocorjatioiiis Alexaiidri, praedeccssoris iiostri, Ro- iiiani pohtilicis, sub beali Pelri cl nostra protc- D <;iione suscipimus ct prxsentis scripli privilogio comnniiiimus : iiiiprimis siqiiiJcm slatucntes utorJo caiioiiicus, qui SQcuiiJum Doi liinoiciii el B. Au^u slitii Bogutam inecclcsia vcstra slatutus esse digiio- scilur, porpoiuis ibidcm lcmporibus inviolabililer obscrvclur. Prailcrca quascunquc posscssionos, quxcuiique bona cadcm ecclesia inpracsenlianini juslc et caiioiiicc possidct, aul in futurum oonccs- sionc ponlificum, largilionc rcgum vel principum, olilatione ndclium, scu aliis juslis inoJis, praestanle Domino, potorit adipisci, linna vobis vestrisquc succcssoribus et iiiibala pcrmancant. Ic quibus Uxc propriis duximus cxprimenda vocabulis : Locum in quo ccclcsia ipsa siia csl cum omiiibua poriincntiis suis, vidolicel prxbcndam iii cccloaia 14S! r.LFMKNTlS l)cau Belvaccnils Inlograrn aUpic perpolii:ini, an- A iiiialia cliani in eadein cc< I<'sia pr;('l»«:n(l:«riirn«|uaMtlo (^tiiiiUuntur vel miilaotur dc porkona iii p^rsunaiii, sive pont demissionem ad «•aindcni porsiniain rcilcaiil. nniio liilcgro el inlcgre ; pratbrinlani in crclcbia S. BartlioIoin.Ti inicgram altn»e iierpcliiani ; pne- bcndani in ecclosia S. Vcdasti inlogram alqiic pcr- poluam; prxbcndam in cccli sia S. Laurcnlii intc- gram atqne perpetuam; prajbcnjlam in ecclcbia S. Arniilphi de Claroniontc cum vinca ad prxbciidarn portiiiente inlegram atquc perpcUtani ; pr#l)eiid;»in ii) ecclcsia Beaia Mariae dc Mcrlolo cuiii viiica ad pisebendani pcnincnle intcgram alquc pcrpcluam, domuni eiiam (|uamdain iiifra muros cjusdein ca* stelli. Decimalionem oiiiniuin inolcndinorum cpi- Kcopi quse siinl Bclvaci, ad annonas moiendas; B Iredccimum dcnariiim in omnibus inolciidinis ful- lonuin episcopi, ecclesiam Sancti Ilippolyli, silvam de Parco quibuscunquc nominibus desigiiatur, ad Msus vobis neccssarios, ad coquendos p.inos bnr-- gensium d Bolcngariorum vcsirorum, ad clausuras el escaratz («c) vinearum ct curticulonim vcslro- rum et spinas; quatuor asiiios ad igui necessaria quolidie defereiida ct in cademsilva inorlua ligna ot incisa lerrxqiie jacentia. Terram in insula pra;di- cl3e eeclesix adjacenlcm, et molcndinuin et fiiinum c«m aqua qua per lerram ipsam di^ciirrit, cxoussa omni aliena potestale. Nullus in prxfaiis ct biugo el terra eidem ecclcsiaj adjaceiUe dispositionein, ditionem aut judicium praeter Romanani Lcolesiam vendicare praesumat, salvo jure canonioo Belvacen- sis episcopi. Jusliliam in viis et pralis terrae cccle- siae vcstrac adjacentibus porrcciis in longiim [usque ad cwrtem eJHsdem ecclesiui quae sita esl ciiia ino- iiaslerium S. Justi de Marisco, in laiuiti vero usiine ad fossalum, quod dividit prata a comniunibus pascuis el a novo fossaio el a stipcriOti alveo flti- minis usque ad curtem vestram de Marisco. Paro- chiam Sancii Gcrvasii de Bragolla, parocbiam qu% \'0catur FlageUatuni Sancii Viuintitu et jusliliam omiiem ejusdem villx ei tcrrain uibiis arairis sufli- cientem cum parte silva;. Ecclesiam de Novovito et molendiiium ot fiirnum ; ecclesiam de Fuscinae viUa, aliare dt' Tcmerii vilia, aJiarc de Andocni villa, allare de Arioise, altare de BiiSjy, altare de D Medianvilla, altare de Ftodinviila, aliaie dc Dudo- liis villari, altare de Novavitla Kcgis cum lota mi- uuta decinta et tertia parte grandis dociin:e; ailare de Ilamenvillare, allare d« Monciaio, altaro eriim. In rpisciipalu Anibi.incnsi ecclosiam B. Dionysii de Pircio rum appciidiliis hitis, parooliiam S Mar- liiii ciim tola docima gramli <-l minula, parocbiam de Sanrcl cum lota dcoirna, ecclcsiain ConieicM. cum appondiciis. Allare S. M.-irtini cl capollam do Tillcio, altare dc Corc.Mlis, medietalem d»K;imae dt ftiveriis, capcllani dc Ferieiiis, cum decima '|.,ta grandi el minula, maiisionile dc Vagolla et Volaria. In episcopatu Noviomrnsi atlare de P?riin ciiui pertincnliis suis; in ecolesia B. Quifimi Vironian- dcnsis praebendam unam et i"' .gram aUpie pcrpe- tuam. In ecclosia B. Mari.T de Nigolla pri-bendaro uiiam integram atqne pcrp>tuam. In opiscopalu Suessiononsi callam S. A(lri;tni cum appendiliis suis; hospiies etiam qui in lerra canonicorum ho- spitaii siinl ab omni jiislilia ctexaclione; iu R-itt- vaHe quarlam partem in omnibiis lerragiis omnium seminum. In archiopiscopaUi Rolhomagensi aliarc dc Spri cum pr.-esenlalione sacordotis cl tertiam part»'m decimx el unum hospitem. In cpisoopaiu Trocensi celiam Saticli Georgii cuin appoiidiliis suis, curlem ciiam caiionicorum el aUiuin ojusdem loci jnrc parocliiali lilierum, vineas eliam el lcrras uni ara- tro sulTicicntes ab omni decima cl oxaoiionc libe- las; iti cccl sia B. Polri Troconsis pia^bondaiii unaiii altjiie porpcUiam ; Treois poriam qune dioilui Beloiiis; ccclesiaiii S. Maii;e de Drolo cum oniiii deoima grandi cl miniita. el furno et juslilia ejiis- dem vilta;; capcilain de Fonianis cuni fnrno ejus* dera villaR. et mediclatem ejusdem vill*; capellain de Auriniaco et tcrliam pailcm tolius grandis dc- cimj; oum lota minrita : tcrram de Maiiniaco a^ omiii decima el justiiia liberam ; parochiam dc Macoriis cum lota mino.ia deciina, et in eadem pa- rochia iiisulain Grancoantm ab omni justilia libc. ram ; parochiara de Villenosse cum omiii decima grandi ei minuta cjusdom paroclii;!; et l)omine> vestros ab omni jitslilia liiicros, et mohMidiniim, capeilam de Fontanellis cl deciiT>am cjusdem loci, capellam Sancti Jacobi, dimidium modiuin aniiosue in decima de Loen, ecclesiam Sancli Androae ae Baldemeiit cum appendilils suis el farno ejusdem villae el medietatcm graiidis decitnae, et tertiam parteni docimae de Pars. Ad haec anclorit.-ite aposlolica proliibcmiis nf alitiuis sine manifesta et ralionabiii caiisa cxcom- municalionis vel suspensionis, aul in ecclosiis ve- siris iiiltrdioti seiiienliam ferrc praesumat aut cis- dein eooiosiis novas vel indebilas evaouonos prae- sumat iniponero. Obeunle vriro te nunc ejusJem looi abbale vel luorum quolibci successorum, nul- liis ibi (lualibct suliropiioiiis astutia seu violentia pricponalur nisi quom fralres de cominnin ooii- sensti, ve! fralium p.'?r3 ooijsilii sanJoris secutiduin ; U:i3 IIMSTOLyi: F.TPRIYILEGIA. — AN. 1I!)0. 1154 D.'uiu el bcali Aii^nsliiii Rf^gulani provitfcriiil cli- ^ aposlolica coiifirmanitis ol pracsoiilis srripti palio- gcre. S<>pulliirain quoqiic ipsius ioci lilH'r»ni csse ciiiio coiiuiiiiniiiius. Niilii crgo oninino lioniinuni {lcceiniinu&, ui eorum devotioni et extreni:e voliin- liccat lianc pagiiiain noslr.-e connrmationis infrin- tali, qui illic scpoliri tlcliberaverint, nisi forto cx- giMo vol oi aiisu tenierario coniraire. Si quis autein coinmiinicati vol intonlicli sint , niillus obsis5;it, lior aKoniarc prn^sumpserit, indignationem onini- Mlva lamon justilia illariMii occlcsiaruni a iinilus i>'>tciilis Doi et boatoruiii Pciri ctPaiili apostolorum inortuoruni corpora assumiintur. tjns iiovei it se incursiiruin. Dccernimus ergo ul iiulli omnino hoiiiinuni licoat D .tum Latoraiii, viii l iiliioiii sub]ac< at; ciir- occlcpiam dc Schardeburg, cum omnibus pertinen- ctis aiitem ciilcm loco sua jnra servantibns sit p:>x tiis ct libcnalibus suis sicut scripia autheiitica Ki- Domini noslri Jesu Clirisli, qualenus et li:c fiuclnin ch.ardi ill"Jvliis An.ilorum regis exiiidc facta tcstan- bonae aciionis percipiant, ct apud districlum jiidi- tor, qui vo!j.'S camdcin ecclesiani pia largiilone in ccm prsemia aclcrnje pacis itiveniant. Anicn. pcrpeluaia eieemosynam conccssil, ad procur.»tio- Acinm Romac, anno 1189. "''^' ^^-bltclum capiiuli goneralis. devoiioni vcstiae P auciotitaic aposiolica coiilinnanius ei pra'ionom omnipotcniis Dei ei bcatorum Pelri ct PiiuJi apostoiorun» ejus se noveril incursurum. J)alu;ii Laloraiii, v idits Februarii, poiitilicaws AiNNO M90. CXXXV. Sentenliam de jure fundadonis tnum ^cclesinrion dc Cliilcheim, Eimuotiiigcn et Mutra, ub 0\ttotie\ tjuoudam episcopo Conilap.tieinii probalum, coii- jirmat. (Latcrani, Fcbr. 6.) [ScHOEPFLW, Historiu Zaritigo- Badensis, IV, \'0.\ Clehc.is ppiscopns, sorvus servoriiin Dci, dil'*- clis liliis Alcoto, LtPtLTO ct TiiFOonico de Cliil- clitiin,snlulem cl apostolicam bcncdiclioncni. Quolics litigia supcr rebus ecclesiasticis orl.t .id legitimam discussioncm devcniunt et in jiuiicio iioslri aiino teitio. CXXXVIL Fcrlesice Eboracenvs suffraganeis ct universis abba- tibnx, prioribus et populo ac clero per proviuciam c.iiinlilutis, Cnafndum, fralrem tlicardi , Anglo- rnm regis, iiunttai urcliiepiscopum Eboracensem « ocse agiiilum esse. (Lalorani, Mart 7.) pmposita diuliiis discepialionibus partiuin veuli- '* iRadulL do Dicoio Imag Hisi , ap. Twysdp.n II. A. lata pcr diiriiiilivam scnlcntiani, mediaiite prsolalo- Scrtpt.,l, 053.] riun discretione, lcgilime sopiuntur, decens cst at- ('lemevs cpiscopiis servus servorum Dei, vencra- qiie convcniens, nc ilcriim alicujiis l. nicri:ale in bilibn^; fratribus siifTraganeis Lboiacensis Ecclesia», coiitcntiunis scrupulum rclabantur, scntenlins ipsas c\. dilciUis filiis uiiiversis abbatibus, piioiibus, ot scilis .Tposlolicae aucioiiialc fiiinaro. Cuni autem pojiulo, ot cicio por Eborarensem provinclani con- s\'.\>o.r juro fundaiionis trium ccclcsiarum, dc Cliil- cheiin vidclicct Eimuotingen ct Malra, inter vos el B. abbatein dc Stcin qiia^stio cmorsissot, vobisquod iniendcbatis legitima testiiim asserlionc prubanti- bus, senlenlia fuit pro vobis logitiinc pioinulgala. slitnlis, salutom ct aposlolicam bcnediclioiicm. Por lilloras cliarissimi in Christo filii noslri R. illuslris Angloruin rogis, et vcnerabilis fralris noslri H. niiiiolni(!nsis cpiscopi, et dilccloruin filioruin Eborac^ iis.is capiluli, ol miiltoriiin rclij/iosoruni I quain bon.-c mcniorix 0., olini Cjnslaniiensis opi- convcniuuin ipsius dioeccsis, intcllccto, quod ideni sctipus coiifirniavit. Nos ilaque eamdem scntcn- rapiiiiliiiii Elioracensis Ecclosiae diloctnm filium lian», siciit rationabililcr hui csl ncc lcgilinia appcl- G.iurriilum. Iialrom pr;cdioli rojis, volo unanimi ol laiioiic siisi»eiisa lalam habenlcs, ipsain auciorilato jnri i oiijcnsi' in pairein oi arcliiopi-.oopuin eli- ■<•• D f4:;5 riJ'MF.NTis ruiit, ct qiKxi (lilocliis flliii<^ iinslor J. tiliili Sani^ti A .Nbrtini prcshytor raittiiialis, aposlol ca; scdis l)'g:i- ttis, bicut vx ipsiiis littcris |tlciiiiis iiilrllciiiniis, i'l<><-lioiH'jii 4>sam :iii<-toriialc lrit ; roiisiilcraiitrs 4'li.iin (iiMxl Ehoracfiisis Kcclcsia, ix nicmoriie Alexandcr papa pra,'us Mediolanensi arcbiepiscopo, eisuf- fragaiieis ejus, saluiem el aposlolicain bc.nediclio- iicm. Gravis ei delestandae prjesumpiionis audacia nu- per ad aures a,iOSlolaius porvenii, quoil Piaceniinae civitalis consnles in ecclesias ausu lcmciario insiir- {;ciiies, non soluin eurum januas confrcgerunl, sed exiiide clavibus asporlalis cas reddere nolueruiit, mcii noiumus, nec debemiis, ul supcr his eorum pra:sumplio remanerel impunila ; ne, si fortc in eos ligor ccclesiaslicus tepidus exstilerit, vcl reniissiis, »liis prxbealur matcria doltnqueiidi, vcncrabili fr.v tri noslro. . . . Placcnliiio episci>|)0 «lodimus in iiun- datis ut, nisi prsedicli coiisulcs,Juxta quod cis Jc> ciesiasticam censuram, ct in totam civilalem exce- ptis pocniientiis, et baptismale parvulorum, sciilea- (lam proferat inlerdicti. I I I'.\l'/i: U» yiiocirfiium cotitraltero aliqtia ratione prxsumanl. Daliim Latcrani, v Kal. Apriiis, poiitincatut ii04tri niiiio lcrtio CXXXIX. Pritile(jiiim pro erclei^iu Thencr.si. — Collat^ ab Al- berlo arcliidirtcuno ipsi confirmal. (Latcraui, Mart. 50.) [Map.ten Anipl. Cullect., l. 902.] Clemens cpiscopus, servussiMvoruni Dci, diioctia iiiiis pra*posito el canonicis TlK^nensis ccclesia;, sa- Iiitem et aposlolicam bciiediciioncm. Etsi dc omnium tranquillitalc ex debilo commis^i nobis officii esse soilicili iion iiumcrilo debeainus, niajor tamen cura dc ecclesiarum iilicrtalc niaiiu- lenenda nos dc ralionc sciiicital, nt {)cr nosirx dis- posilionis provideiUiam tcmporaluer et spiriiiiaiilcr recipiant incremenlum, ct qu.-iibcne in cis ordinata sunt ct disposila, ne ipsis valcant depei ire, aposlo- iicx coiifirmatioiiis muniminc ruboreniur. Eapio- pter, dilecli in Domino filii, vesli is postulationibiis annuetUes, caiionicam ordinalioncm cl disposiiio- •uem ipsius ecciesiaR, et rationabilcs consliuilione» ralas liabeinus, ct qiiaecuiique vobis ci eccl'jsi;e ve- strx a dileclo filio Aiberto Leodicnsi arciiidiucono fi!io iiobiiis viri ducis Lovaiiiensis collata suiit, sic- ul ipsa juste ct sine conlioversia possidctis, vobis cl per vos ecclesiai vcslrai auclorilaie aposlolica conlirmamus, el prssenlis scripii patrociiiio 0, |iomirKnlns vcro domiiii Cle- diviiiu II aiu-ipali eslis oliSfi|iiiii, siili bcali l'i-tri iiioiilis |iai>a- lli aiiiio UMlio, CXII. Partliititiuix S. C.osnhv TiiUincolinisii lulrlnm tus- lipil, iif j)osf'CS!.i«iu-s jiuniiiic cuiilninui (Latoraiii, Jiin. 1.) el noslra prolootioiie susoipiiims oi |iiasOiilis scri- pti priviio<{io ooiiiiiiuiiiniiis , slalnoiitos ul i|uas- cuiKjue possossioiios, (|iMoiin(|iie itoiia ouiloin oc- cicsia inpr;vsonliariiiii jiistc ot oaiioiiioo possitlol, 1111 in riiluiiiiii roiites>ioiic poiitiliouin, lar^itiono [Cattii.a, Suppicm. Ilisl. Cassiii., loni. II, p. 807).] regiiin vol prinoipiiii), (>bialir ne (iJoliiiin, soii aliis Ci.tMr\s o|iiM( o|iiis, scrMis soivouiin l>ci, dilo- jublis nioilis, pi;v>laiile l>oiiiino, potoiil aJipisoi, clis iii Clirisloliliabns Ai nois*., abW:iliss;c iiioiiasie- lirnia vobis vcstrisijuc ^ucossoribns el iilibat;! por- •'• S. Cosinac dc Taliiaoolio, cjiisqiio S(M(iribus, uiancant. In quiLUS liaic propriis duxiinus c.vpii- ••»'» prii-scnlibns i]iiaiii ruluris rognlarein vitaiu inonda vocabulis. piofossis, in poi pcliiiiin. Locuin ipstiin in (pio pixfata oo( lesia siia csl, Qnolic» a iiobis poiilnr qnod rolij^ioiii et liono- cuni oninilns siiis |)er4iiKnlii> , 0(olesiain Sanoti siali convciiiii^di^noscilnr, aniino nos docel libonli Laurcnlii iii Ussinc cuiii ipsa \iila el oinnibus siiis conccilerc et petentiuni desidcriis con^iiruun) sutrra- portiiu-iitiis, Dorialia, Iii^iinaristat, Snlalia cuin oa- '^ i;inm itnportiri. Kaproptcr, dilocUi; in Doinino lili;r. luin pertiiieiitiis, Coitinstat, Isiioibos, ^ogilsloio, veslris juslis posliilalionibiis clonioiiler annniinus, ciini oai um pcrlinoiitiis ; Mtjlre, Cledislcle oiiii» oin- ol pra>radicto caslro habetis; duo molendina, leiiiere venire lcntaverit, sccundo lertiove comnio- viginii duos pedes lerrarum, de quibus lioniines nita, nisi roaluin snum digna salisfactione correxe- D vcstri monaslerii sunt infeodali, ecclesiain S. Ma- ril, poteslatis honorisque suidignitalo careat, ream- ri;e do Sorlw) cum omnibiis pcrlinenliis suis, ccclc- que sc diviiio judicio existerc de perpelrala iniqiii- .^i^iin S. Cooili;e cuin pcrlincnliis suis, ecclcsiain tate cognosi at, et a sacratissimo corporc ac san- S. ilCgidii cnin portinenlihus suis, eoclesiain S. guinc Dei cl Doinini Ri^dcmploris nostri Josii Chri- Nicolai ciim portinontiis suis, occlesiaiii S. Pcli i sti aliena liat, at({uc iii extrcnio cxaminc divinie ciini portinontiis siiis, exlra |ir;cf:iluin castruin, ullioiti snbjaceat. ccclosi:iin S. Joanitis de Caiiicrala in colle dc Pa- Cuiictis aulein eidcm loco sna jura servanlibus langu, qtiidi|nid liahctis in ccclesia S. Andrcx. sil pax Domini noslri Josu Christi, qualenus ct hic Pra-ieroa refuiationeni corain praidicto pi\edcces- fructum bona; aclionis percipiaiil et apud dislri- sore noslro proinissam, quam iiobilis vir Bartholo- ctiim judicein prxmia xlcrnx pacis inveniaul. inxusdeTalliacotio de pravisconsiietudinibus, ({nas Amcn. a vestro monastcrio cxigehat corani personis plu- DalumLatcr.,per manum Moysi, Sanoix Uoma- "ibus fecit, ratam et ririnam habcnles nuctoritalu nx Kcclesix subdiaconi vicein agciilis canccHarii, aposlolica prohibemus, iie consuetnJines ipsas idem VII Kalcnd. Junii. indiclionc vni, Incarnalionis Do- Ilaitbolonixus, vel hxrudco ejus aliqiio lcinporc iii ii59 riJMCMlS Itl PAP/E l4Ci) iiiuitasU:r!iitu exorccro prspsumaril. Si:iHiiniii>, ciiam A In«T»licim(is eCinm ne atla moniatis vfstra, vtl cle- iit luiilus Marsoriim episcopiis iii i.-ani(k-m ejus latcrc missum aiis^ f{uc epeciali inan'.bto nustro inoniales donius vc- strx vcl clericos excommunicalionis, vel interdicii vinculo innodare, et iiulli cpiscoporum, vel alicui pcrsonse ecclesiis veslris, maxime ccclesiac S. Ma- ri;e de Sorbo , qux proprii jiiris vestri exislii, liceat uovas cl indeiiiias exacliones imponcre, vcl in eis procurati>ines, aui talliassive dcmaiidas coii-. ira antiquam et rationabilcni consueludineui excr- cere, sicul est iiudein Iv.iclcnu6 obscrvaluin. Prar;- tcrea decima>«, ad ccclcsias veslras spccianles, de inanibds laicuruni redimcndi ot quibuscun()iie ra- tionabilibus inodis polerilis acquirciidi vobis liceii- tiain indul|;eiiius, proliii)cnlcs ul iiullus easdcni dccinias absquc cunsensa vestro de laica iiiaiiu i"ccipiat, Staluimus insupcr ut infra riiics parucbiaruin ve- sirarum ecciesiain, vei capcllani, seu altare contra altare siiic assensu di^ecesani episcopi el vestro nullus sedilicct vel crignt, sulvis lamen privilegiis ^, Uomanorum pontilicuui. Piaiterca nulli i^ororum vestrarum, vci clericuruni liceat, post factain in eodeni ioco professiuneni, aliqua levilale, sine ab- balissai suiC licentia dc clausiro discedcrc, disce- dcnteni vero absqiie communiun) lilieraruni cau- tioiic nulius audeat reiinerc. Licet auleni abbatissie, ({ux pro tenipoie fuerit, in cam dc sororibus sii s, qu£ vobis ignuraiiiibus aut invilis, ab ecclesia ve- sira disccssei il, c; sccundu tertiovc coinmonila ad inonaslcriuin redirc conleinpserit, regularem scn- lentiam promulgare. Ecclesia S. Petri, iii Casiru quod dicitur Faliiacozzo sUa, ct ejusdem capellani, in eadem ii)M:i'tatc permaneai quani tempore anti- quo h:'i>uil, et iiunc liabcre noscitur. In cadcin eliain ricug, s' u coiivcrsus sliie licentia capiluli vel eliam ip.sa abbalissa pro aliquo fidejulical; quod si feccril, iiec ccciosia vestra, ncc aliquis lociis vcstiT ei iUa (idojussionc obligcliir. Cliribrna vero, olcura Kai>- clum, conspcraliones allarium, stu basilicarum, ordiiialioncK rlericoriim qui ad sacros ordines fue- rinl promovendi, absqiie ornni contradiclione el ap- l^cUalioiio, a qnocunquc malucritis suscipicti» epi- scopo, sivc ad ccclcsiam vestrani a vobis voi ato, sivc in 8IM proprin, sive in allorius cccli-sia licitc celebranlo, si(|uidcin catliolicus fucril, et gialiam atquc commiinioncm apostolica:&edis babuerit,sicul es( b.^vctcnus obscrvaluin. n Dccernimus ergo ut nulli omnino tKiiiiinam liccal prxfatuin monasteriuin tcmcre pcrtucbatc, aut ejts possessioncs auferre,^ vel ablatas retincrc, roifiuefe, seu quihuslibci vexationibus faiigare, scd ilUbala umnia cl inlcgra conscrventur coriim, p> o quoruni gubcrtiatione cl siistoiitatione conccssa sunl u<4lbuH oinnimodis prufutiira, salva sedis aposlolicx auclo- riiate ct Cassinensis monasierii dcbiia jcsliiia et n^vcrenlia. Si qiia igilur in futuium e<^clcsiislicj saecularisve pcrsoiia, lianc nostrx constituiionis pa- ginam sciens, contra eain temcre venire tcnlaver l, seciKido lertiuve commonila. nisi ))ncsumptioneni siiain digna salisfaclione corrcxcrii, ooteslaiis liono- r.S(|ue sui dignitalc careat, rcainquc se divino judi- cio exislere dc perpetiaia iniquitaie cognosc?i, ci a sacralissimo corpore ac sanguine Dci et Domini Pv^demptoris no^ri Jesu Cliristi aliena fiat, atque in exlremo cxamine district^c ullioni subjaceau Cnnctis autem eidem !oco sua jura scrvantibus sil pnx Domini nostri Jesu Christi quatenus et hic frueiuni bonx actionispercipi.ini, et apitd dislrietuni judicem prxmia xiernx pacis inveuiant. Amco, amcn, amen. Ego Clemens cathoiicse £cciesix episcopus stib- scripsi. — Ego Albinus Albancnsi» episc. swbscripsi. Ego Octavianus Osiiensis et VeUeuentis epise. subftcripsi. Ego Joanncs prcsbyter cardiAsiis tiL SancSi Mar< iibertate capellatn S. JDgidii ibidem sitani voluinus D ci subscrip&i. pennanere; inediclatom molendini ioannis Froct£, quam domina Aduisa abbalissa eniit a doinino Phi- lippo de S. Dunato, ct niedielatem silva^ capilis aqu;ie, cl siivani Cullis dc Coci. Cuni autcni generalc inlcrdictuni teri^ fueiil, liceat vobis in nionasterio vestro, ciausis januis, exclusis cxcommunicatis, et interdiclis, non piilsalis c;:-inpaiiis, submissa voce, diviiia oflicia celebrare. Satuinius insMpcr ut abba • tissis quae pro tcmpore fuerint, non liceal terras, ccclosias, Bcu possessiones alias, vel bona ecclcsia vesfra', sine communi consensu capiluli vcsiri, vel majoris et sanioris partis, iinininucio, vel aliquid in beneficium 6(»u precariam pcrsonalilcr, vel in per- petuum de ca^lero dare &ut modo aliquo alienarc. Ego Pandulpbus presbyt. card. basilicx Duodccim Apostclorura subscripsi. Ego Petrus piesb. card. tit. Sanclx Marix siib- scripsi. Ego Petrus tit. S. Laurenlii in Dainaso presb. card. subscripsi. Ego Petrus presb. card. S. Petri ad Vinctila tit. Eudoxix subscripsi. Ego iordanus S. Pudentianx lii. Pastorum pre»b. card. subscripsi. Kgo Joannes lil. S. Clcmeniis eard. episc. subscripsi. Elgo Joanncs Folix pre.sb. card. til. S subscripsi. Tuscanus Susaatue nai i:pisioi,.f: kt puimllgia. — an. iioo. li^i Ego J;icobiis liiao. card. S. N;iii;u iii l^osiiii-iliii A K"u Ocla\iaiiiis Osliciisis cl Velic-trcnbis opiscu- siibstripsi. Ego Gregorius S. Maii;« iu Poilifu diac. carJ. Subscripsi. Ego Joaiiiies S. Tlieodori diacoiius cardin.tlis sub- cripsi. Cgo Crcgorius S. Mari;c iri Ai|iiiro diac. card. sul>scripsi. Datuiii LatiT;iMi p^.r mamini .Moysi Romaiiac Cc- clesi% sulxiiat^oiii viceiti gcrciitis caiiccllui ii, ii No- nas JuDii, iiidiclioMC viii, aniio noiiiiiiicx Iiicania- tionis 1190, pontiiicatus doniiiti iiostri Clenienlis papx III anno lertio. C.\L|I. Prit4U-(fium pvo ecetttia TrevtTensi. (Later;ini. Jim. 4.) tCuE.iiTHtn. Cvd diplom., I, 470] CtEios episcopus, scrvus servorum Dei, dilecto filio JoANSi Trevirensi elcclo ejuscjue succcssoribus canonice subsiitucnilis in peipcluum. Ineflabilis provideiitia luaie^tatis idco nos in apo- stolic:« Sfdis subliniilale coiislituil cl universaruiii ccclesiarum iiobis gubernationeiu curauiquc com- misit, ut corpori ojiis, quod Cbt ccclcsia, providore lUiliier debcainus, ct fratres nostros epi.scopos aliosqiie praelatos ecclebiarum iii juro suo uos opoi- tcat aueiilius confovere. Ipsi ciiiiu dc suuruiu sub- jectoruia salule cl regiiniiie subditojuin iioii vore potcrunt esse soliicili, iicc oQicii sui proscculioni D poleruiii cflicacius iininiueic, iiisi »os abundaiilio- r cardinalis. pus. F.go Joaiincs pres1>yler cardinalis tituii Sanrti Marci. Lgo Paiiduiriis basilicj; &ii Apohtnloruin pirsb. card. Ego IVlms prcsbyti-r cardinalis litiili Sanclx €.*•- * cilia?. Ego rolriis prtsb. card. tit. S. Laurenlii jn Da- nijso. Ego Pctrus prcsb. card. S. Petri ad VincuU l>t. E(i'lo\i.v Ego Jordaiius S. Ptulciiliaiia; tit. Pasfork» |>re«b. rar I. Ego Joannes lit. S. Clcmciitis cardin. Tuscaniis opiscopus. Ego Joannes Felix tituli Saiicta: SusaiHKC prrsfi. CQrdinalis. E^o Jacobus diacoiius rardina!is. S. Mariae m Co.<;mcdin. Ego Gratianus Sancioruiu Cusmx et Daniiani diac. card. Cgo Soflridus S. Mariai iu Via Lala diaconus car- diiialis. Ego Gre{;orius Sauctx Marix in Poilicu diacffiiJi card. Ego Joannes Sancti Tlieodericl diaconus carJi^ salis. Ego Crcgorius Sandx Maiix in Aqaino diaconutk rem sibi senserint bouoreni impendere, ct since- riori a/roclu diligere cbarilalis. Quociica, dilecle iu Doiiiino lili, tuis Justis poslulationibus grato con- curreuies assonsu, persouani tuain, ct Trevirensem ccclesiam, cui Deo auctorc praeeftse dignoscoris, 6ub beati Pclri el uostra protectione speciali qua- dani prxrogaliva esse censciuus, el diguilatos oiu- nes seu honores el libertaics ipsius a proidecessori- bus nostris Joanne XIII, Uenedicto YII, Leonc IX, Viciore II, Innucentio, Engenio el Adriano, fclicis tuciuorix Rouiaiiis pitnlilJcibus, aut impcralonbus, ^el regibus, eideni ecclesia: coiiccssas, tibi tuisque succcssoribus aiictoritalc apostoiica conlinnamus, ct praesentis scripii privilegio comiiiuniinus. Sla- Datuiu Laterani, per manuin Moysis, Sanciae Uo- manx Ecclesiae subdiaconi, vicom agentis caiicel- Irfrii, II Nonas Junii, indictione viii, Incarnaii«ttiis Donrmic;», auno 1190, pontiiicalus vcro doniiui Cle^ menlifi papx III aiiuo tcrlio. CXLlll. WHUlmo episcopo Eliemi, rogatti Uicardi Anglorunt regis, legationit officium committit, (Laterani, Jun. 5.) [Radulf. de Dicelo, Imag. Hisl., ap. Twvsden II. A. Script., I, OSC.] Clemens papa, Willelmo episcopo, salutem. Jtixta conimendabilc desiderium el salubrem po- slulauoiieni cbarissimi in Domino filii iiostri Hi- loentes ut quascunque possessioiics , quxcunqiie ^ cliardi, iliustris re^isiAnglorum.rraternitatitux lega- I bona eadein ecclesia iiiprxsentiarum Juste ot caiio- nice possidet, aut iii fuiuruin, coucossionc pontili- cum, largilione reguiu vel principuui, ubintionc li- delium seu aliis Jusiis modis, prxsiante Doiuino, poicrit adipisci, iiruia tibi tuisque successoribus ct i!libata pcrnianeant, iiominatim ecciosiniu dc Lo- geustein, caslruiu dc .Muiiclcr, casirum Tris appol- Satum cum baiino ei appendiliis suis, quod nubiiis vir coroes Oito a&>ensu et volunlale uxoris sux Certrudis Palatinx comilissx pra-diclx ccclesix noscitur contulisse. Saiicimus cliani ut Juxta qiiod iii sacro Calcedonensi conQilio slatutuiu est, elc. l;go Clcmens Caiiiolicx Ecclosix cpiscopitg. F.jjo .\lLinas Albaiicnsis episcopns. tiotiis uiriciuin in tota Anglia, AVallia, lam per Caiii tuaricnscm quam Eboracenscm arcliiepiscopatuni, ct iii iilis partibus llyi>crni;e, in qitibus iiobilis v:r Joannes, comosMoritonionsis.fratcr ipsius rcgis, ju- ri.sdictionciu Iiabet cl domitiium, auctoritatc duxi- nius apostolica committendum. ^atum Laierani, Nouas Jiinii, poutificalus aoblii aniio tcitio. CXLIV. Fralrum Carthuiiennium prolectionem tuicipit, pot- ^esiionetque el pnvilegia confnmat. (Latcrani, Jun. 6.) [Privil. Ord. Cartli., fol. 3.) Cl£X£58 cpiscopus, scrvus servoiuu) Dci, dilcctis < i(;7i CLKMKNTIS ill IWVAI liGl lilils |tii«»i'i el rraliiltus <>ar(liiisiei)sibus, saliiicni ot a ajiosiolioam honfdictiononi. Iiilcr virtulorn aroinataft sancloriKii fia{,'raiitiani, stndioriim o|iinionis vcstra' liaKainMs suo noliis odoio discerniliir, ijii.t ciuii bC as|i«Mioi ihns iiistiln- lis a nuindaiia s<;part'l vanitate, et pr;r(l;ira re- splcndcai gloria ineriloruni, noliis cst dnipliiis liono- landa. Providcndiiin qiiO(|iie, dilij;enlius csl et ta- vcnduin, ne .l Clemcns cpiscopus, scrvus scrvoruin Dci, vcnc- rubilibus frutribus arcbiopiscopis cl cpiscopis ad (jiios littoi«islar!pcrv<'norin(, ^alutoin ct aposlolicam b('ii*-(lit:li(>n<:ii). Ciiin diloctos lilio.H noslros fratrcs Cartbusionspf merilo hux i-i.'ligioriis cbaros liaix-aniiis pbiriinurn et arroptos, inandalurn qiiod pro ( is faciinu», tanto voluinins oilkai iiis adiinpb^rt.rpiaiilo graviuft Croa- torom nostrum ofreniliint, i|iii eos vx octasionc ali- qtia pcrsequiintnr. Quaproptor universilati veslrx pcr apostolica ^cripta inaiidainus alrpie pra-cipimus, qoaicnus r>t quis conlra iiidiilla ois<)trn fralrllius piivilogia veniro pr:<:':,iinipsoril, ct adiiiuKiliis r<>si- piscere fortc noluerit, « uiii iiuliius contradictiond vel appellationc obstanlc, per censuram ccclcsia- &licain compcscalis, ila quod iidcsn fralrcs per in- stanliam vestram doliila pace Ixtentur, et vos (\ediii di.ic. cird. sibsc. Ego Gratianus SS. Cosniac et Oamiani diacoii. card. siibsc Ego SoQVcdus S Maiia; ia Via Lala diac. card. Nulli ergo omnino boniinum lireat banc paginani subsc. roslr.p conlirmaiioiiis irirtiiigcre, vel ei ausii tcnie- rario contraire. Si quis auiem hoc atienlare pra^- sotnpscrit, indignalionem oninipolenlis Dei et bea- loiuin Pelri el Pauli aposlolorum cju» se iioveiil incnrstirum. Daiiini Lalerani, xv Kal. Julii, poniificalus nostri aiHio leilio. i CXLVHL Pacem inter eanonicos S. VinceHtii ct S. Alexandrt licTijcmates reconciliatam con/irmal. (Laletani. Jun. H ) (UcHtLi.i, Ilalia sacra, lY, 472.] Clemf.ns epistopns, dileclis filiis .\ir>F.RAt)0 »r- rbidiacono, Oberto prxposilo, el nniversis clcricis bt rgoiiieiisis Eiclcsi;»*, saltilcn:. eic. Ka (|iKC posi discoidiain et conlrnversiam Iiabi- taiii iiiier pariC'», nieliori coiisilio subscciito f-jeritil- ainicabiii concordia icrniinata, ul inviolabilctn olt- iMieaiil (irmiliiiein, el fultiris temporibus nemo lc- Ego Grcgorius S. Marix in Poriicu diac. canL subsc. Ego Bernardus S. Marix Novx diacoii. cardin. sulisc. Ego Grcgorius S. Marix in Aquiro diacon. card. stibsc. Daiuni Latcraii. pcr maniim Moysis,S. R. E. suD- diacoiiii vici m agenlis cancellarii, ix Kal. Julii iii- dict. octava, Intarnationis Dominic;c 1190, ponti- iicalus vero doniiiii Cleniciilis pap.x III an. tcrtio. CXLIX Bulla canoiiisutionix B. Malacliicf. (Laleiaiii, Jul. C.) [Opp. S. Bernardi, ed. 1719,1, 697.1 Clf..mf.!«(s episcopus, scrviis scrvorum Dei, dilc- clis liliis univeisis abbatibus ad Cislerciense ca- piiiilum convonieiilibus, salutcni cl apostoiican* beiicdiclionem. IJfO sacrosanctam Ronianam Ecclesiam Redem- meriialc qualibet obviare prxsunial jiixla posliiian- plor noster caput oniniimi iideliitm esse voltiit tl tiiim vuUiiilaieiii consenlaneain raiiotii convcncrinl m;igis,lram, ul ad cjus disposilionem et niiluiii, di- aposlolici?auctoril;iti> robiire tonifdiiniri. Eapioplcr viua giatia pr;eeunte, qtia; ubiqtie a ftJelibus ge^ vestris justis postulaliontbus annuentes, pacem et •viida sun(, ordinentur, et errala iii mcliui^ corrk- comordiam, et veslri collcgii uuionem iiilcr vos ganlur, et ad cjus roiisilium iii ambiguis recuri^ prudenicr coiiteplam ; el tinanimi voluntnlt- rccc- ptani, atqtie redaclam iii striptuin, sicut raluiiialii- liier ractaest, recepta pariler, el seiv.Tia dc tratruni iioslrorum assensu auctoritale aposlulica conlirm;!- mus, ct prxsenlis scripti patrocitiio communinius, Ad iiiajureni vcru nriuitattiu tenorem ipsnis scripti de verbo ad-verbum duxir.ius iiiaoremium. i In rum aliviiiaiido sv.andalum i>iiie jusli discrctlone li- Cbristi nomiiio, nnno Dumiiii 1190, quadani braniiiiiscommondainla suppriiiicret, et minus digna die, » eic. Vide Lghclli, loco laudalo. inudibus iiidebilis celebiarct Indc si quid fuit quod Uecernimus ergo ul nulli boniinum, ctc. Anien. diloctiis lilus noster Jordaiiiis Sjincla: Puilcntiaiuo EgoCI(.nicns,Calholicx Etclcsiaiepiscopits. su!;- liltiii Pastoris presbytor cardiiialis, ad precos (|tio scripsi. niiiidain vcslruin, viiam baiitli ciijusdani viri, iio- lur;etquod ipsa slaluerit, ncniini, qiiatiltimcua- qtie de suis mcritis glorietiir, liteat iniiuularc : uc si forte proiniscii;! darttur universis litentia quje- ctimque sibi secundiim vtduniatem propriam oc.cur- rei int pcrpetrandi, confiisa liberlas, cuni sccumliim voluntaleiu porsonaruin voia disscnliinl, iii alio- Mr,7 CLf^MKMIS B iMiile Malaciiia>, qili npud (.!l:n'aiiiv:ilieni iii hoiaiiio A nviuiOflcil, a H. Ucriiariio priiiio, Clar;KValiciisi al>~ bate, coiisoriptaiii, et ntiracula (|w:c Doniiiiiis ol) ipsiiis mevita (li-cbi^anda pcr ipsuiii (iigiialus csl opcrari, cnin iiiiilloiU(}i voslri oniinis t«:.sliiiioiiii.s iiohis (levoic proseiilare curavit, ut aiicloriialu apostolica qiioil lie ipsiiis meritis s(^iUirc dclieret Etcclesia publicc dolHjreinus onihibiis declaiare. \i- sis ergo tanturuin viroruin lcslinioniis, vila ctiain ipsius el uiiraculis «liligcnlcr inspcctis, preci!!idain credebaiiMir., iiiducli, dictnni saiictiini viruni Malacliiani in san- ctorutn calalogo, de coinniuiii frairum iioslrorum C09isi?;0 duximus ascvibcndum, ct per ipsius ine-- rila Redenipioris siiRragia cum rcliqnoruni sancto- runrii intervciilionibus a Cltrislilidclibiis stalMiinus postulanda. Vohiiiius igilur ul eain sibi reveren- iiam qiia;saiiciis dcbctur, univorsus ordo vcster et Dlii fideles, de liceittia sedis aposlo!ic:iR devolcex- bibcaiii, el in sanctotun) nunicro sec.irc conscri- bant. Datum Laleran., i: Non. Julii, pontiiicatus noslii anno terlio. CL. Ctemens lertius in lillcris dalis Yiterbii iv Nouas Auijusii,ponlificalus sui anHoni,ila alloquilur Flo- riacsnses : ^ .... Cupientes ut ecclesia monasterii veslri, iii honore Sancti Benedicli dcdicala, congniis iio^ noribus frequenlelur , universis Chrisiilidelibus vere pcpniientibus el confcssis, qui casndeni eccle- siatn iu die nataiis ejusdein sancli, et liansiutioiii* bus ipsius, eic. El cenium dies indnlgentiarum elargitur. [SACSSEif, Annal. Ecclesite Aurei., 201.] CLI. Ecett',i(B S. C.rHcis Cfiingampensis protectiouem suscipil , pcisestionesque ce privilegia confir- mat. (Latcrani, Sopt. 1.) [MoRtCE, M6m. p. s. a Vhist. de Brel., I. 717.] D Clemens episcopiis, servus servoruni Dci, dilc- clis liliis JoDOiNO, nbbaii eccl<\^i;e S. Crucis de Guingampo el «jusdcm fralribus lant pricscnlibus quam fuiuris vitaiii JcliKiosani pro!'osbis, In pe.rj» tuani nienioiiani. Pice poslulaliones voSunt... cfieclu debcnt nrosc- qucnte i:onipl{;ri, oi ut dcvolioni^i fipcerilns lan(!:«- l>*Jic propriis dusiinus exprirnenda vocabulis : Locu.m ipsum in qnu pra:fata ccctesia sita est, cuiii omnibuj pertinenliis suis; terram qn« siia Csl jrixia ilnvium Trevium cuin burgo el aliis cJ ipsam perlinenlibus ; ecclesiani S. M.^ndoli juxta Gninga:i;?U!ti cum tribus villis tcrra; ; diinidiaiii edo- nonscin quam dedit comiiissa , duo niolendina Clioslcila iiitra Guiiiga:npum, qiia: dcdil comitisi-a ; pratutn et tcrra qtiie esl in auslrali parlc torrenlis qui ju.\ta Molain defluit iii Treviam, minagium caslri Giiiii:]ampi quod dedit con.es Siephanus ; in- sulain qiKc dicitur Guirgucnis; ecclesiam S. Qui- riiii, qua; sit;) csi in silva qiix dicilur Meuc, diini- diuin i(ioien(iiiiuin Cltoescl, quod itnncupalur nic» iendinum LouIi»mi, uuum moicndinun) siiper Tro- viani iii !ooo qui dioilur Riipis Suliart, quod ded^t toinos Slepfianus; unum moUndiiium Chosel ex oocidi^nlali parte Trcviae, super burgum S. Crucis, tics uiarcbiis argenli in Anglia quas dedil comes Slophiiuus de dccinia quam lenuit Eudo presbyler (]'-. Laia!M.-!ia, et eoclesiani B. Mari;£ Magdalcnx j'j.*:la .Moniem Consulareni (Moiilcontour) cuin om- i!(!;-.is appeiidiliis suis , qnatuor arpcnnos prati ju\la nioiendiiinin Locon quos dedit Hamo (ilius Giialleri, ncc noii el duos arpcnnos praii juxta ve- sirura molcndiiium Clioosel, quos ecclesi* vesirae dedit comiiissa ; quaiuor insuper arponnos tcrise arabilis "''cr ccdcsiam vcslram ct GuingaiDpuin, J 11G9 EPISTOL.t: LT FiXIVILET.IA. - AN. 1190. H70 quos a proprits ntani- bus vel suiiiplibus culilis, sive de iiiit iincinis uui- maliutn veittrorun), nuUus a votis derimas ciigeic vcl eklorquerc prxsuiiut, licealque vobis cIitIcos vel laicos iii &.cculo pcrageiiles lil)eros e( absolulos CLII. Abbaii S. Gtnorefee, decnno el c/iinoii ParhirH$ibui icrihil de pTCtbendn fcclenict Meldetisi», a P\eiTo\ quondam epi^copo Tuscnlaiiensi coiidila, $ecuiuluui roudtiori$ vottiytr.lem coinervanda. (Laler.mi, Ocl. 17.) [Du rLEsSis, llist. dc Meaiix, II, 77.] CiEMrNS opiscopus, servtis sprvoriim Hei, dileclit filii.s .ilHaii S, Genovcr.p, derano cl c.inlori Pari- sicnsibus, snliitein el .'»pr>stoliram licnediiiioneni. Cum boii;r memoriitP., quondam Tiucnlaneiisis episcopu*, .id constitiiendam iii F,dicti Tusctilan. - - o ad conservaiioiiem rccipere, ol cos absqne coii- ** clericus, quibus lam ab ipso lestalorr, qnam a sedc aposlolica faerat cxseculio lcslanienii cuni' Hiissa, venerabili fralri cpiscop;) el dilectiB (iliis c-^pilulo Ucldensi ad liluluin jam dict* pr«l)cnd;c pcrsonam, sicui dectiil, pr;escntarunt, ordinanto« insupcr, ut is qni prK!bciidam illain successione teinporuiii obliiierct, in clioro ol capiUiIo cum illii dignilaiis et honoris intcgrilaie qua caBleri cano- iiici antiquitus insliluti gaudcbanl, canonicus lia- bcrelur, cl ecclcsia S. Maria; de Cagia reddilus illius pr3pl)cnd;c, post(|iiam persona deceilerei, per aniHiii), sicul aiiarum piTbendarum, sine diminu- tiuiio leneicl. Scd, ciim quidum ne illc cannntcns lialjerctar impcdiic pro suae voluntatis arbitrio mo- fueriiit, iiullus obsistat, satva (anien iilanim cc- ^^ lircnttir, et pncdicti oxseculores nolicnt mcmora- tiadictione aliqua reiinere. Proliiliemus iiiMiper u( nuUi fialiuin veslroruni posl raciani in eodeni loco profossioncm fas eit abs<|ue abbaii^ sui li- centia, nisi arctioris religionis obteiilu, de eodcu loco disccdcre, discpdciiicm vero alisquc c^ mmu- iiiuin litlcraruin caulioae nullus audca( rediierc. Cum auieni goncrale intcrdicluin fuciit, liccal vo- bis daiisis januis , cxciusis extoniniiiMicalis ct intcrdicliK, non pulsatis caiiipaiiis, supprcssa voce Jiviiia oflicia celcbrare. Sepulliiram quoque Ipsius loci libcraiii esse deceniiiniis, ut co; um devotioni et cxlrciii;e voluiiiaii qni sc illic sepcliri delibcra- verinl , nisi forte cxcoiniiiunica(i vel inlcrdicti clesiaruin a quibus mortuorum curpora assuinun tur. . . . Obcuiitc vcro (e nunc ejusdem loci abba(e, vel luoriim quolibet succcssorum, iiullus ibi qtialibet subrep(ioiiis as(u(i3 seu violeiilia prsc- pona(ur, nisi qtiem fratres commun: con.scnsu, ttKi^ prnposiluii) p)-o iilorum conlradiclione mutare, a nobis super hoc ad petitioncm jam dicli cpi.scopi ct caiionicorum ad nos lilterx manaverunt. Ctini- qje pendenie tausa, clc. . . . \o3 volun(a(ein ullimam lestatoris aitendentes, ct nolonies lantain utiliialem quorunilibet vcrsutia dc cxlero pr;cpc- vel fratrum pars niajor consilii sanioris secundum diri, praescriplain ordinalioncra in utroque ar(i- Dci limorem cl beali Augustini Kegulam providc- culo, super quibtis qii;estio diutius fiierat, appro- riiit cligendum. baslis ; et ipsam nostra aitctorilatc firniantes dc- Dctcrnimus ergo, ut nulli oninino boininum fas crevisiis, in ea digni(alis et lioiioris integriiale qua til praDfatam Ecclcsiam (emere per(url)are , aut cxlcri anliqiii(us iiis(itu(i , canonicus seniper exi- ejus possessiniies auferre, vel ablatas retinere, mi- slat, et ecclcsia juitidi diacuni, vicem agentis cantellarii, Kai. Scp(eni- bris, indictione viii, Incarnationis Dominic» anno 4190; ponlificalus vero domiiii Clcmcntis papsc 111 aiino teriio. ficatus nostri aiino tciiio. CLIIl. Bulla pro confirviaiione bvnornm eccletia: S. MartK Ihiiuraliv 'lol'>snuiv. (Lateraiii, Oct. 19.) [Call. Clirisl., \HI, -2G.J CiF.MESs episcopus, servus ser\orum Dei, dilectis liliis H. priori et fratiibus ccclesix Beata; Maria: Douuratx, saliilen) et apostoiicaui bcneiliiiionem. Pix pobiiil;iiio voluiilalis efrettu debct prose (inoiite ton)|>ieri, ut devotioiiis sinccrilas Iaiid;ibi' lilcr cnili»sr!(l, ci iilitltns poslulnl» vircs iihliilii- A clmriias cl icli;:ionis oliscrvanlia tciDporitnis tuis tiMitcr assuinat. Kajnopici-, (lilccli iii Doniiito filii, vrslris juslis poslublioiiilus graio «•onfuriciil<'.-> Asscn^u, artibus illis €cclesi;e sinl i;onslrucl;e, atl.cniius aollioitiKlini li!;c imminct pra;cavendiini, nc (quod absil!), inimico huniani genciis snadcnto, ipsWis rcligionis puritas rcfrigcscat, el fialerna in vobis tionis moderari consuevit indulgenliam, iit qux' oinnibus tcnetur prospicere, nullius fortunam vcl mcriliim vidcalur negligere. liide esl qnod nos bo- n,'C coiiversationis tuiic famam favorabililer prosc- qncntos, desiderio liio eDicaciler cuncurriiDUs ct nssiduum tibi cliiroiliecaruin usnm conocdiniutf, ne vidclicel manus Itias, quas spiritualiler sacris usi- biis devovisli , aliciijus focdilatis tactiis cumnia- culcl ; scd ab a-slu eas ct golu nrcdine continui opciimenli consueludo incontaminatas conhcr- vet, elc. CLV. Mouaslerii S. Dionijsii de Nogcnlo protectionem suscipit, bonuque ac preiileyia confirmal. [Bullar. Cluniac, 9i.] Clemens episcopus, servus servornm Dci, di- leclis (iliis Simom, priori monaslerii Sancli Dio- nysii de Nogento, ejusdemque fiatribus, tam pnr- seniibus quain fuluris, rcgularcm vitam profes.sis in perpeliiiim. llcligiosis dcsideriis dignum est racilcra prael)cre conscnsiim, ul (iilcliiim devolio ccl 'rom sorlialur efifcctum, ct tanto libcnlius sacne rclig.onis obser- vanti?e ct aliis boiis opcribus insistat, quando senserit ab aposlolica sede iii pio et beal» pr«p<»- sita benigne conlovcri. Eapropter, dilocti i^i Diimino lil i, veslris jtistis poslnlalionibus giatttm imper- licnfcs asscnsnm , pra-fatum moi.aslorium Sancti Dionysii de Nogonlo, in quo Dominico mancijiali estis obsoqiiio ad cxemplar fclitis memori.e praedc- cessoris nostri Alexandri pap3e,siib beati Potri ct nostia prolectionc suscipimus ct pra^ntis scripti privilegio coniinuiiiinus, statucntes ut qusecunque bona idem ccenobium impresentiarum jtiste et ca- nonice possidet, aul in fuiurum concessione poiili- licum, laigitionc rcgnm vcl principum , oblaiione fideliuin, seu aliis modis, prrcstante Domino, potcrit a.Iipisci, lirni:t vobis vestrisquc successoribus et Ulibafa permaneant ; in quibus ha;c propriis dusi- mus e.vprimenda vocabulis : Ecclcsiam r?c.iii Hilarii de Nogenlo cum capol- (ar.iis cl .Tppepdii.i'.s suis ; burgtim S. Dionysii libc- inm ci .>bs' lulnn'. :»b oiniii iurisiiciioiic ct txa- U73 EPISTOLyE ET PRIMI.EC.IA. - AN. lirO. 1474 (lioiie alirujiis, rurnns, pisrariain iii oadem villu, ^ ;itiloiii pro rolius lL'in|ioralilins (Irl)i(aiii| sulijeolio- luoleiidiiia, ficinui* (1c Croisiltis r( (alefacliuncs tle ui-iu ekliiboaiit . Adjiciotilos iiibiipi>r, auctorilatc ncmoribus ooinilis el ropaialioiios aJ doinos pro- aposlolioa pn>|iil)oiiuis, iil iiiilli aroliic-piscopo vol prias, ruriculas oirca aiiiiain Ediilia*, ct iilira aqiiani episoopo liceal in prxJioluin inonasleriuin vol iii ruin propriis melcriis, deoiinain lelonci rjusJoin vos inierdioti vel excoiiiuiunitalionis suiilcntiaui castri; in liis oninibiis, Iturgcnsiljus vidclicel el promiil^aro, aliqu.isqiic coiiNiioUidmos ibi exigere, riisticis (oiuin doiiiiniuni pr;vlcr diioiliiin, ecole»iam seu al.ciijus ^ravantinis caiisa iiiaiiuin apponore, Sanotx Marixdc Mai^on, diios inodius apud Ar- vol inissas piiblicas, seu stalioir^s siiic asscnsu ve- cias, ecclesiam Ue Poira Eiia, ccclesiam Sancli siro celobraro, qualenus ab oinni servilii sxculaiis Mariiiii dc P<"iiol!is, eccle.siani de Canipo U>i(uii(lo, iiiroslalione securi, oiiiiii gravaniinc iniindaiix ca|H-llani Saiitix .Manaj MajjdcltiKK de Pcnaria, eo- oppnr^sioiiis renioli, in sancl.e ioli;;ioiiis obSL-rva- closiain dc Cidroorillo, codosiain Sancli Androa} (!e i''uie scdiili ac ([uieli, Doniino aiinuciitc, perina- Fieiiiiiaco, ccoUsiaui Saiioli Albini uc alio Cainpo iioatis. Si vero in alrio vcslro, vel in saiiguinis ef- H.iluiido, ecclc&iain Saiitli Petri de Ilarponvillar.o fnsionc, vcl in V( rboruin illalioiie, sivc in al quo cuin appeii;li(iis su.s, ccclesiain Santli llilaiii de Iuijusinodi violeiiliain con(ij;oiil irrogari , forte Bolloiivilla, eoclosiani Sanclie Anasiasiaj dc Non- B no(|(ia(|uain piopler lioc a divniis ccclosia proliibca- viliario, ecilcsiaiii Saiioli Maitini dc Lniversio cuui lui olliciis. appcnditiis suis , tapcllani de Oronco, ecolcsiam de I.iberlates siqnidom cl iminunilalcs, nec non an- Klacciaco cuni appenJitiis suis, doinuni in Can.o- ti,|uas cl ralionabilcs consneUidines, vcslro mona- loiisi urbe, cl oinnia (jn» ibidem laiionabililer pos- sicrio oncessas el liactcnus obser\aias, ralas baltc- Ridetis ; ruslicos apud llooiinillani cl (|u;ccuii(iue imis, oasquc fuluris ton.poribus illibalas inaiiera al.a in Ca.nolensi parocliia caiioiiicc possi.:olis, srincinuis. Clirisnia vcro, olcnni sanctiiin, coiise- ccclesiain Sancli Potri de UosNilleitc cuin appon- cialidiies allariuin scu basilicarum , ordinalioncs diliis snis, qux iii oadom parocliia sila esl;e(olo- oloricorum (ini ad sacros onlincs fneriiit pioino- siani Sancti Potri de CcKiiic cum biu-o, ol niolon- voiidi, el caoicra ecclesiaslica saorainenla a dia'ce- dinisci furno, et nislicis ct appondiliis suis; ec- sano suscipialis i^piscopo, siqnidcm Calbolious fuc- tlosiam Sancli Vulpbacii cum appenditiis suis, el lii et graliam ol coninninioncin aposloiicaj sodis qiiaecunquc in Ca.'nomaiiioa paiocbi.i possidolis; b;ibncril, cl ea gralis clabsque pravilale aliiiua vobis eccle iam Sancii .Martini de Berzelis, ecclfsiain voluoril exbibcre, alioquin vobis licoal iiuemcun.3ue Sancii Pclri de Brucria, cctlcsiain Saiic.li Andoenis nialucritis adire anti^liieni Cailiolic.im, qiii iiiiiii- de Vcrreriis, ccclesiani S.iiitli Marlini de neloiip '- luin iiosira fulUis aiiolorilalo, qnod posluhilur in- cuin appendiciis suis, ctclesiain de Gimagiis, cc- dulgeal. Sopiiliurani praHeioa ipsiiis loci libiTam clesiain Sancla; MariiC dc Uure, ecclesian» de Fa- cssc deceniiniiis, nt coruin dcvotioiii et c\Uoin.i! deiiti\illa prope Maurilaiiiam cuni qiiadam parte volunlali qui se illic scpiliri dolibcraveiiat , nisi dciinije; dooiniani de Biirollie , eoclosiam Sancli forie excominunicali siiil, iiiilius obsislat, salva Polri el S;incli Joaiinis dc Mannls tuni .\griponno tanicn jnslilia illariim occicsiaiiim a (|uil)iis < or- pialo; detinias apud Corbon, ccclesiam dc Coni- poia mortuorum assuinuiiUir. Ecdcsiaiuiii vcblra- blou ; dcciinas apud Corgon, ecclesiain Santli Mar- riiiii dcciinas qu;c a laicis obiineiilur, si socuiKium tiiii de Loiscl, ccclfsiam Sancli Praistcti, ccclosiam Doniiniim eoruin potostali subtialicrc veslra) rcli- Sancli Cervasii de Faiinis, ectlesiain Sa:;cli Cer- gionis n viiontia pcloril, ad vosiram ot paiipcriiin niaiii de Lostio tuin capellaiiis el ap|iciidiliis suis, gube;naiioncm vnbis liooal possiderc. Pixcipiinus ecclesia sc.licct Dcala; Marix, el ecolesiain Be;ili eliain ul omiies ccclesiaj scii oapolbe vcslnc et coc- M;ieiiti ci ecclesiam Saiicli Joaunis, quu; suiil posi- meleiia siiit oiiinis cxaclionis iiiimnnia, pijeler con- Ije iii .Mau: ilaiii Casiro. suclam episcopi paratain cl Jusiitiain iii prosby- Dooiinain lolonei de Manrilania cnm ruriio; deci- r^ lcros, si advcrsus sui onlinis olTeiidi-iinl di.;;nita- iiiain pasnagii do Resnou, el dc codeiii nonioro(a- lein. Pioliibomus cliain ul. «iifra lincs parocbiariim lefacliunes, cl re|iarationes doinoriiin nioiiacboiiim voslrarum, nulliis ccclcsiain vcl oratoriuin sinc, as- de Luscio; qiiid((uid juris liabotis in ccclesia Saiicti scnsu vcsiro xdilicare pr>csumot, salvi.s laiiUmi Ililarii juxta Saiiclain Ccroiiam; docimam dc Fos- privilcgiis Roinanoniin ponlilituin. Saiiciniiis iiisu- vallo, detiiiiain apud Oilum robur, deciinani apud per ut doiialiones cl aiionalioncs, qu;e dc posscs- Liiicioles, dccimain dc Corl>eon, el quidqiiid juiis sioiiibiis t:ipiluii vcslri cl locoruiu veslroruin, abs- lialx-tis in parocbia Sagicnsi, in coenicleriispriini- i|iic coiiscusu ip^ius capiluii vcl ni.ijoris p.nlis ol l.ib burgciisibiis, inolcndinis, in agris, pralis sive sanioris, a quadraginla aiinis inlra illicite (att.e ^liis pussossionibiis, vobis aucloritjte sodis aposlo- siinl. logitinie lovo. eiiliir, c| no dc ca.lci'> talilor l.cx' conririnamiis. Liccat eliani vobis in ctciesiis liaiit aucturilalo aposlolica proliibonuis. vcstris presbylcros cligerc, ct dioeccsano cpiscopo ConlirPiamusciiani nc cellaruin vosiiariini, ubi- piXaCiilarc ; (|ui si idoiici fucrinl, ab ipso gral.s libct posilariiin, fiatros, pro (jualib.l intcrdiotionc cl absquc pravitato aliqna curam aiiimarum susci- vcl oxcoinmunioalione. (i.vinorum o(I:cioriiin siis- piant, eiiiue dc pl.'bis cura raiioncin rcddant, vobis pensionein paliaiiUii , scd lan, monaclii ipsi oi la- Un CLfiMKNTIS muU eorum, el niinuiiicati siiit, ad convcr- sioiiem seu sepulluram pir loca vest:o susciperc. Pro altaribus quoque et ecclesiis veiit.ris iiuili epi- scoporum facultas sit gravamcn aliquod vobis, aut molestias irrogare, sed qnidquid juris in cis liabuistis, caoonicc in futurum liabeatis. Inhibcmiis eiiam ne (crras scu possossioiies alias et ibcsauros ccclesiarum vestrarum licent alicui veiidere, seu al>o iiiodo alieiiare, vel loco pij^iioris oMigare, vel alicui fiatrum vestroriim (idejubere, absque coiiscnsu ca- piiuli vestri, aul majoris et sanioris parlis; quod ^ si factum fuerit, dcccrnimus irrilandiim. Paci quo- que el tranquillilali vestrx palerna imposterum sol- iiciludine providere volciites, auctorilate aposlolica proiHbcinus, ai infra cbusuras locorum seu gran- giarum vestro sanclse Sabin» cardinali, tuiic Senouensi archiepiscopo a felicis recordalionis Aiexandro papa pnedecessore noslro commissa fuisset, decanus, et canior, et quaniplii- res canonici ejusdem Ecclesiae infia diem libi et canonicis ab ipso archiepiscopo assignalain in do- mo lua nova eadem pracsenie arcbtepiscopo conve- nertint, et se cad archiepiicoput Senoneutii paroehianot ejut, « eo vescieule et inrequisiio, ad aliot judiut miltul, inlerdum el propria senlenlix defimlionem cou^ demnel. » Concedil, t ul liceai ei tenientiam sulva appellalione promuUjalani ip*& jure proponere . el parochianis, ne coram judicibus sic dalis respon' deant, prohibere. » [TnEODORi PcemteHtiaU^ II, 563.] Clemens Mauritio episcopo. Cum ex aucioriiate canonum liqueal quid archie- piscopis jure metropoliiico delieatur, ci scriptum sil, ne quis lerminos alienos usur]»et, mirabile ge* rimus et satis reprebensibile judicamus, qiiod ve- nerabilis fraler noster archiepiscopus Scnonensis parocliianos tua; jnrisdictioni snbjectos. teneseiente cl inrequisilo, quosdam ad alios jiidices miliil, in- leidum et proprire senlentiae. definitionem condem- nat. Saue quia hoc inhibitum. probibitione cano- nica reperiiur, salvo eo quod de articulo appella- tionis e.\cipiiur, el seiitentia a nun suo judice hia niliil obtinct llrmilatis, fraternilali tuae pncsenlibiis lilletis duxinius concedendum , ul liceat tibi sen- lciiliam laliler proinulgatam ipso jnre proponere ei parochianis luis, necoram jujicibus sic daiis re- spondeant, prohibere. NuUi ergo, clc. CLIX. Pelenle Alphonto, CasieUce rege, in cintate Plaeen- tina sedeni episcopalctn cousiituit, ditrcesiuique a rege instiluiam coufirmat. [Ferjjandez , Histoiin y Annales de Plnsencia , p. 23.] Clesens episcopus, servus servorum Dei, cha- rissimo in Chrislo filio illuslri regi Castclla; Al- PHONSO, salutem el apostolicam beiiediclionciii. Tunc Dci beneplacitum in humanis implctiir ac- tibus, cum corda principum ad hoc conspiciiiiiis viribns loiis inlondere, ui cullus divini noinitiis di- latelur, el iiiimici fidei catlioIic?e conterantur. Lhide nos qui qnorumlibet pia desideria quadam iiianu Eoliicitudinis adjuvarc teacniur, tanlo ad c«)ncepiu- rum e.xscculiunetn eos volunius diligoali adhoila- 1177 F.piSTOL/1': ET rnivii.EGiA. -- AN. iiyo. iiTS lioMC iiKJuoffrc, oi annuonJo. qujp poslnlanl , iiivi- A «« ultius sa'ctiliiri ponliac sint suhjecti potetta- lare, quanlo pia exordia , qii;c de biwia inteiilione "• • proceiluiit, sperjiilui , lau^laliilioruiii cxilii coiiclu- (ioiida. Inde t-st, qiioJ inioiitioiKMn re^i;iiii n>o s(.-dis aposlo- lic.i' lillcras rccrpisli, in quibus coMtinclialiir, (pjod dc l(oiiiaii:v Lcclcsia; coiisucludiiic non cral (aiiuin inatrinionium scparanduni. IJiide convocalis eis ad tuain prxscnliain, cnin viveient scparatini, conipu< lisli cos ad iiaiiiiationeni redirc coinmuiicm, el licct poslinodiim in oaJcin donio cl It^clo fu.sscnt, c-t ideiii liomo iiiuita vciLa, sicul liLi cdnslilii, eidein rcinina; conlulissc, ei lamen non potiiit cainalilcr cominisceri; piopler quap lu liincns, nc idcm vir liomicidii rcaluni incurral ; <|Uod iii lioc casu cs- sel a},'cndum, nos consulcie voluisti. Qiiocirca d. t. per A. s. in. qua. pro memor.iiis occasionibus non dimiltas, quiii pra^diclos virum el uxorem pcr '^ ccnsuram ecclcsiasticam insiinul habilare cum- pellas. IH. Ad Ancomtdiium archicpiscopum. — De tege ab A«- couilanis slaiula. Prsetcrea dc lcge il!a, vci crrorc qiiam [quem] ci- ves tuos asscris statuisse, videlicet, iit si quis le- iieret per xxx aitiios possessiones alicujus ccclesiae, nec reddidisset canoncni coiistiiutum non ideo ca- dcret ad pcnsioncm posscssionis iilius, niiiit cerii tibi possumus respondere, donec constitulionem illam ab ipsis (aclatn iiobis verbo ad vesbum expo- sttam studcas desiinare. IV. c Ad episcopum quemdam. — De sacerdotibus qui rea- tum adulterii incurrerint, vel perjurii, tet falsi teslamenii. Ex luse fraleniitatis consulto percepiinus, le velie a se. A. cerliludine edoceri utrum sacerdolcs, Yel alii, in quibusiibcl sacris ordiiiibns constiluli, qui per lapsum carnis, leatum adulferii incurrcrunt, vei pcrjurii, vei alii falsi teslinionii, vd crimine hoinicidii irretiti, bonum icclas coiiscienliae pcidi- deruul, si pcracla condigna pcenileiilia de com- iiiisso, in piioribiis loleiari , vcl sulTragantibus meriiis ptovclii valcanl ad majora. Super i^uo fia- terniiaii lusc rcspondcmus, quatcnus si noloria sint crimiiia,qii2e praediximus vcl ordine judiciario coni- probala, lales rcos censura sacrorum canonum, " cliam post pcraclam pociiilcnliam, non fanium ad aliora progredi non pcrmiuit, vcrum eliam jubet gradum pristinum luui teiiere. Porro si proposita criniina coiitra aliquein notoria non fuerini vel ordinc judiciario coniprobala, monendi sunt ta- les qui eisdem lenenliir obnoxii et siib intcimi- iiaLionc divini jiidicii oblcstandi, ul in lestimo- iiiuiii damnalionis sua: in suscepto ordinc non mi- iiislreiit. Cum sacrosancta Komana Ecclcsia, eic. Ei in- fra : Aiios aiitcin, qni pcopter inipedinienlum leste Gregorio, conlumelia Crealoris circa eum, qui rclinquitur, jus matrimonii solvat, alias in matrimo- niumducerenonprobibcntur; necrefertutrum inse- cundo, vel tertiogradu,diim fiiissenlafidealieni.con- tiaxerint, ciiin fuisset in vcieri laiiiuift logs proiii* bitum nc soroniin suarum tiirpitudinem revelarent. XI. pius ul non soliim ii>si, scd cliani alii, qni ab hu- r> Ad.... — P.eipoMel de voio eomitts cujusdam. j isMiodi culpa siitl peiiiiiis inimunos ad ssculaic ^'erpendiDus, e'.o. OKlerum de volo qund ipsum jndiciuin pro.raiiiiniiir [porlraliuiilur] ; unde lii ut coinilcm fecisse propoiiis, ul scilJCct singulis sextis \no caluniiiiosis a Uicis iiinocciiles prolixiiis mo- fi;riis in paiic et aqiia jejuoarcl, iioii videtnr, quoil iesleiilur. Nos it;itiir lanlac iiicommoditaii clcnco- rcdcmpl o il!a siidicial dc altari constiueiido, [quiaj ruin Noleiitfs pasloraii solliciludinc providere et ciini quavis voliintaiium sit voveic, ex neccssilala bicis ipsis auferre inaleriani siigdlandi cleriios v»-! tanien vola facta illicila [licitc] sunt soivenda. Ad rofc sub eorum judicio [eodem judicio] coeicendi, uliimum quod de siibvenieiido lerrae Hierosolymi- tibi «os sttper Koc consulcie curaiiii, laliier duxi- taiiae proniisit ipsuin ad eumdcin illuc iii propria inus rrspondciiiium, ul, si tiijuslibct cKrici tibi ftubjecii quxsiio fueril ad lu.im fratcriulalein deljta, eiquodinquaeslioiie verlilur xi. solidorunivalcntiam iioh altin^at,clerico qui ex hoc aJ sedcm duxeril apo- siolioam appellandum, necessiialem tibi non iinpo- i.iiiHis dcfciendi. quoininus si maiufris, causani persona, si fieri poiest, diligeiilius exhorteris ; vel ia voii supplemenmin conipetentia subsidia euiilibus Hierosolymam submiiiistret. XII. Ad monaclios quosdam. — De ecctesiis ad eortim pra^senlationem spectamibus. ivsain siiie ap. ob. valeas lcriiiinare, nisi mai.ifesla q ^'^ minori possemus sollicitudinc argui merilo, si ad ea conservanda jiira vcslri monasterii, qu» ad piovisioncin vestram [nostram] specialiler respi- ciuni, .Tiiimum non accumularemus. Qiiapropter verbis el justiliis [rusticis] vestris ponlidcali vo- .•enics diligcntia providere, auctoriiale aposlolioa probibcmus ne in ecoiesiis ad pra;sentalionem ve- stram spertanlibus iilli, nisi a vobi» praeseniati fue- rint, ordineDtur; sed si qiios vobis non pracsentan- tibub ordinari [orjinare] contigerit, ab ecclesiis eis per vosmetipsos auotoritate apostolica amo- veantur, et eorum ordinalio jicnitus irriia habeaiur, nisi fortc, quod absit ! praosentaiionem cleritoriiin vos constiterit maliliosc dilTcne. P cunlra te suspicioiiis cansa fucril oslensa IX. Ad .iudeqatensem episcopum. — PrcPxlvcndiim, ut nisi videlicct de aliqiio, vel de [ab] aliquibus [poiioribiis], vel inferio- ribus iriationabilc firrationabilc lamen. vel minus rationabile; (f)*)aliquid objici et probari conligeril, prxvaleat scmper ei obtineat debilum le. ap. ob. lirmamentum, quod a majoris et sanioris partc cou- c4Hi fuerit constitutum, nisi antiqna consuetuJo (9*) Hestiluenda suiii hsec verba ut legilur iii decr. 44, infr» Patroi.. CCIV. 47 • f OT iiSI xm. Ad cpiscopum quemdnm. — De distolvendo miliiit cujutdam matrimouio. Nohis cx tuarum innoinit continenlia litlcrarum, quod quiilam milcs parociiianus tuus olim quam- (lam nobilem juravit fiiio 6uo tradcre in uxorem , circa annos nubilescxislenii, quam idcm filii no- mine traduxil; postmodum ciiam quaiuor annis, et amplius camdem nurum in propria domo enu- irivit, processu vero tcmporis uxor praefati miiitis diem clausit extreroum ; et ipsc cum traducta filii instinctu diabolico dormivit, et cum id postremo fpostrcmum] publicum exstilissct, eam sibi matri- moniaiiter copulavit; cui ftrmitcr vetuisii, ut cum CLEMENTIS III PAP/E A XV. Ad archiepitropnm Cnutunriente.m. — DeB. miUlit malrimonio non dirimendo. Ex lilleris tux: fraleniitatis acccpimus, quod cum B. miles L. mulicrcm xxv annis lenueril in nxo- rcm, nunc dictus miles ab ca separari desiderans, matrimonium ipsum acousavit, as&crens, se ad in- Ticem in sepUnio consanguinitatis gradu attingere, idemque [idcoquc, at. idem quoque] coram te sol- ficientcr sc probaturum idoneis testibus propone- Lat; adjiciens insuper quod ob hanc causam a G. prxdecessorc tuo in primo anno nuptiarum vinculo fuit excommuoicalionis astrictus : ex adverso vero prxrala mulier dixilaccusationem suam [eju;^] nulla- ... tenusandieodam,coquod,sicutscntan(testebrobaie ca amplius non dormiret, si saluti pruprix veilet n .i- i . -j _ ■ . • -.- / -, . ' I» 1» «- V t» u diegi^a^ pgr xxv annos idem vir tanquam leKitimarii providere. Verum quia quid super hoc lieri del>cat ..,^„„^ „„„ „ ..:,„„, n a, i ' . . . , . uxorem eam lenuissci. Unde quia super hoc noa sedera duxisti apostolicam consulendam ; nos tuaia o..i^-« .1 • . ..^ . i. .• •. . i-. *^ ' coasulere vuluisti, consultalioni tux raliter respoit- diiigentiam approbantes per a. s. m. qua. militi prxnominato sub excommunicatione prohibeas, nc ad cam carnaliter de caetero prxsumat accedere , vel ei se audeat ulterius admiscere. demusquod, si tibi constitcrit prxdiclam virum mulierem illam xxv annis tanqnam uxorem legiti- tr.am tenuisse , ipsum ad eam [nt] in uxorem de csetero delineQdam, et maritali afectione tractan» dam ap. re. compellas , perpeiuum ipsi vero super eadem quxstione silenlium auctorilate apostoUca imponcns XVL Cum sis praeditus scientia liiterarum et ad ea Ad epiicopum quemdam. — De duobM virit ijui dua» scfiiciens qux a nobis requirere Yoluisti, quia ta'* acctperini sorores. inen ad majorem ccrtiludinem judicium noslrum Dilectus niius nosier archipresbyter tuus per suai solliciludinc pastorali requiris, et prudentiam tunm p nobis liiteras iniimavit quod, cum duo viri duas cxinde commendamus ct responsum nostrum pre accepissent sorores, aliera sioc iiberis ex liac vita XIV. Ad.... — Ue tis qut contra inliibiliotiem clandesttHa conjugia conlraxerint. susceplo [susceplis] oOicii uostri debiio desiina- mus. Coiisuluit nos sane tua discretio utrum ii qui contra iiihibitioncm aniiuatim in suo syiiodo cum excommuiiicatione in genere facla ciandestina conjugia contraxerunt, separandi sint, an tole- rari debeant sic contracta matrimonia, vel taliier contrabeiitcs excommunicandi sunt [sint] , donec salisfaciant Ecclesix , quam Ixseruni. Super quo uliq. f. l. duximus respondendum quod, licet sic contracta malrimonia conjugia esse negentur [vi- deanlur], sacri lamen caiiones ideo praMiicla pro- liibcrc noscunlur, ne si aiiercontraheniium muiala vuluiitaie in aliud votum se publice transferret. subtracta, vir ejus accepii aliam in uxorem, ex qua lilium generavit, cui filia sororis alierius fuit tem- pore procedcniein matrimonium copulula; cumqua jam pcrmanct"^ filios ex ipsa, ac rilias, qui adhuc supcrsiiies sunl, accepit. Quia vero ex matrimonio illo sinislra opinio cst exorta , per memoralas lit- teras idem archipresbyter apustolicum duxit super hoc consilium requirenduro. Unde licet publicx honestaiis justilia hujiismodi probibeat matrimonia contrahi, quia landiu insimul permanserunt, ut ac- cusatores (si qui fuerint) debeant suspecti habeii, qui, cum prxsentes exsliterint, per tam longa tem- poris spatia tacuisse noscuutur, hoc tibi super boc pre conjugio, quod incertum est, judicis [est, ju- .. duximusconsulendum, ut contra inatrimonium illud dici] seutenlia promulgari non possil. Verum, si coiiirahentium volunias propria suflTragaverit, et legitima vota succurrerint [succurrunt], licet ab initio tale matrimonium uon teuuerit, ex post facto tamcn subsequente voto ulriusque legitimo roboo raiur , et tolerandi sunt taliter conlrahentes , nisi Hiatrimoniuin fueril accusatum. Sed quoniam con- ira inierdiclum Ecclesise, et excommunicaliciiem gencraliter faclam agere prasompserunt [prsBsum- pseriat] , nominatim excommunicati denuntiandi suiit pro contempta , donec Ecclesiae satisfeceriiit, ei posimodum eis iuspccta personarum el tcmporis qualiiale, pcenilcntia est indicenda accusaiio nullatenus deinceps admiliatur ; sed po- tius sub dissiinulatione personse ilke permitiaolur insimul permanere. XVII. Ad.... — De II. et R. mulieris malrimonio. Sicut ex litteris tuis et petitionis tenore nobis oblatffi cognovimus, cum oiim iuter H. et R. mu- lieretn mairimouium esset juramento (irraatum , quod quidam assercbat eos adinvicem cousaogui- iiitatis se gradu altingere, tunc vocato plebano, de cujus parochia vir et mulier fuerant oriuodi, ei dislrictiusinjunxisti, ut super negotio illo veritatem inquirerel diligentius, et accusatoribus ipsius ma- tiimonii ex lua parte praecipcret , ut iufra lermi- 1465 nECRETA. iiuin, res ipsios roalrimonii, tanquam suspcctos abjicias, nec te ipsc niittas. nec sinas, quantuin interfuerit, a quoquam aduiitli. xvni. Ki epitftrjmm qmerndiim. — Will. de Bimare divor- lium facers ctuu tecuiida uxore nott debere. Conea Wll. de Runuiren [VV. de RimareJ, vir nobilis p»rochianus tuus, prout nobis per luas lit- teras reiulisti, libi fuit secreto confessos qnoil, mm ipse cum qnadam moliere nobili matrimonium coniraiitset, ipsa instinctu quorunHlam admonita, cnnsanguiniiatcM inicr se et eum esse proposuit. Ecclosiae iteruni concorditcr nominalus, an secunds rkciio delieat confirmari, boc tuam tcnerc volumus (liscrctioncm quoJ , si prior eleclio non vilio per- sonx , scl modo clcclionis cassatur , nisi forle Simoniae pravitatis aliquid intercessisse constiterit, promotionem ejos in eadi-m Ecclc«ia non dcbcat impedire. X%. Ad WillettHum re^iem Sicitite. — Oe i%ramento ftdt- itlatit ab higredibu* rt^it poniifcibui lioiuatti» pramando. Charitatis amica stmplicitas naltis vcrboram fal- laciis, nollis appetit ambiguitatum involucris of- fuscari. Frequenter igitor rst neccsse ut qxix miiiis ^ plcnx dicta videntur , et ambiguitatis scrupulos possent sane dicta genefarc, expianaiione TcriJica clarius eluccscaaU Eaproptcr, benigne in Oomino fiii, audito, quod in magaitudinis tu» prxscotia qaxslio mola fucrtt, otnim ex noslri tenore re- scripti coiligeretur quod singuli haeredum tuorum singulis nostris siKCCSSoribus fideliistis praeslara debcant bujusroodi jurjmeniuro ; inlcllccia eliam cxposilione diiectorum filiornro A. in litulo S. t^ru- cis in Jcrusalein , et P. in titulo S. Laurentii in Damaso preshyieroruro carJinaliam, sedis aposto- licx legatorum , qiue ad nos foit sub si|illoruin suorum tesiificaiioae transmissa, a sano eorumdeni intcllticla nolcntes aliquatenujs di&sentirc, sereni- per Ricardum oiim Cantuanen. arcbicpiscoBum, ..■■.. • .- j > , . .. . , . .. f tati reg;« duxirous intimandura quod, cum intenlio postiibvii divortiura cclebran ; licet aatena prse- O " dictuscnmcs illam crederct ad se nulh consanguini- i.itis liiiea pertincre, fercns tamen indigne qued litor sua eum cuntcmpserat , cum contradicerc poinissci obiiruil, nec aliquatenus ad sedem »po- siolicam appellavii [voluit appellare] ; sed post coiv- snngniiiitaieni probalam, et divorlio judicio Elcclc- six consecuto muliere jam dicta ad matrimonium ciijnsdam nobilis transeiinle, idera Wll. aliam sibi nialiimonialiter copuiavit; quia vero ipsum propria conscieiitin remorJet, ul asseris, de eo quod scieng intcr se ci priinam uxorcin nullam esse consangui- iiitatcm , ab ea sustinuit separari ; cam ab ipso commoiiitus quid sibi agendum sit diiigenter in- «juiras : prxscnti pagina respondemus quod, quam- vis in conscieiitia scrupulum gerat de prima con- joge derclicta, noii dcbet tameii a secunda recederc, et coojugale debitum denegare, cxpedi' tamen ut pceniientiam ei competentem jungas, pro eo quod conlra conscientiam suam separari conseosit, ct iusupcr eam poenitentiam Eibi experiatur inOi- ctain ; ul ad secunJx cnitum cum Jolore, si fiic- rit rcquisitus , etiam tenealur accejcrc; UKtan arbitri-tur se jus reposcendi ab ea carnaU; debiiuin amisissc. XIX Ad quemdam. — De eujusdam ctcrtionc probanda, Super eo vero quod quxrcre voiiiisii, si alicujus nofttra sit nit intolerabile libi, vel tixrcdibus tuis imponere, taliter in boc4ilulo tibi duximusrespon- dendum, ut bxredes tui qui nobis, vel alii succcs» sorum nostrorum jaraverlnt , alii postea jurare minimc compeUantur; catholieis tamen successo- ribus nostris, qui prxpositi fuerint, el hoiuiiiii, ct iidelitatis puritatem nihilominus, ac si juraverint, omni lempore teneaniur absque tergiversatione aliqua fiJciiter cbscrvare, nisi forte alicui corum, sicut personx tux fuerit bominiuin Iteoignitaie sedis aposiolicx relaxatum, qut tameii non se pro« ptcrca credit a Udelitatis observatione iminuncDi. 1)3 lum Latcrani. XXI. Ad Abserentem [Absorensem] episeopum et nboatem S. .indrea; de Ikrgis. — JJe paiiiunlia iujungenda presbytero ctiidam, cujus vilio iium faiiiUtus ;d, ciini in dubiis scmiliim dcbcanius clif^cic tulioicin , vos convcnil injuiigcie prcsbylcro mi".ii;oia'(), i»c do csn.tcro iii sacris ordinibus adininistiaic acccdal ; injuncla tamcn poetiitcntia congruciiti polcstis ei concedcto, ut sit coiilcntus in iiiinoribus ordiiii- bus minislrare, Si vcro [vobis Icgitime constiic- rit, quod] es. aiia infirniiialu obietil, de vcstra 11- centia piUerit, sicul eral solitus, diviiia ollicia cc- lcbrare {^Datuin Laterani.] XXH. Ad episcopum quemdam. — De qnadam pntochiana ejus quce annos undecim nondum udlnu unta Tett- tonico cuidavi in malrimouiuni tmdiia fuerat, qv.a)'iiis reJiUeHS. AJ idquod nobis per liiicras tuas intimasti de quadam paroohiana lua, quam suus viiricius cui- dain Tcuionico malrimonialiter oopulavil, talilcr lespondernus quod, quamvis undecim aiinos ad- huc babens ab iiiiiio ci invila fuisscl iradiia el leniteiis, lainen, quia posimodum per annum di- midiuinve ci cobabilans consensisse videtur , ad coiilrarium l''i;ilime probarclur. Ad ulliinum ci- dem miilicri vcro dcliclum suum tibi confcsSiK )>ociiam illam injinigas, quain juxta qualilalcm per- son.-c cl quanlitatciu cxccssus ci viJcris imponca- dam.] Martinus nerlliam duxil in iixorem ; Ti-I)ergana sibi Lotbarius copulavil; Lotbariiis Martini et lirr- th.T: filium dc sacio fonte susccpil; Lotbarius vero ct Bertba siiblatis de mcdio, Martinus cuin T< b^rga contraxil. (Quajril tua fratcrnitas utrum talcs sint ab inviceni sf-parandi ) Nos aulcm tua: consultationl duxiiiiits rcspondenduin qiiod, cum secunduin ver- biim Uotnini vir ct mulicr iina pcr coniiubium caro elTlcianiur, liquidum est Tebergam non posse Mar- " tino inatrimoiiialitcr copulari , qui eam par { f. compaier] ejus fu' rai, ciuii quo ipsa Tebcrga iina noscilurcaro exstilisse. [Super alium vcro dc quo rcscripium aposiolica sedis posiulasti, ulrum conjiigatus, qui ante con- tractum matiiinonium uxoris suae consar/guincam propinquam caniilj coinniislione coguovit, cum id ulerque confiteaiur, et aliqua pars viciniai id ac- clainare dicatur, sil ab uvorc sua Ecdesiae judicio separandus, tali respoiiso lus fraleinitali rescri- bimus, quod si aiiter verilas ordinario judicio non patueril in niulicre, propicr eorum conlessionem taiitummodo, vel rumorein viciniae separari non de- beni. Cum enim quando nonnulli iiiter se conira ipsum esl cogenda rcdire ; ncc de ca^teio reci- ,- matrimonium coUudere vciinl , ad confessionem picnui sunt testes, si quos memorala mulicrad pro- baiidum quod non conscnseril in eum nomiiiavil producendos, cum mora tanti temporis bujusmodi proualioneni excludat. Volumus igilur ct raanda- inus ut, propler boc non omittas quominus [ap- pellatione rcmola] per ccnsuram ecclesiasticam utiumque compellas ad alterum maritali ane- ctione reamandum, nisi forte vclleiit ad rcligio- nena pariter convolare, poeiia eis inflicta pro eo quod ad alienos et illicitos coiicubitus uierque transiverit. [batum Latcrani.] XXIU. Ad Formolensem episcopum. — Qunslionibus ejus respondel. Consanguinei Ermengardae, latoris pra^sentium, Bicut nobis rilleris tuis inlimasti [pioduclis jure sub examine lestibus], compaterniiatcm iiiler ipsam el virum suum legitime provenirc, ila quod inter cos sentenliani divortii protulisti. Pra^dicia vcro E. ciim sil libi poslmodum confessa cjvis comniater in vcritatc ante senlentiam »on fuisse, post separa- lioiiem compaternitaiem eam conlraxit, et lainen ad sccundas nuptias convolavit. jQuia igitiir ica- tiiin suum recognoscens hunc consilium nostruin b<.ipcr hoc expetal. tu a nobis in hoc poslulasti rc&ponsum. traiernitati tuae pnesenli pagina re- sp^yniicmus quod propter solam corifcssionein mu- iicis iiou esl recedcndum a seiitcjiiia pcr jiidi(.ium jneesius facile prosilircnt, si suo dcsidcrio credc- reiit pra-jiidiciuin concurrendum. liumor aulcm viciniae iion esl momenti usque adeo judicandus valide, quod nisi ratioiiabiles et (ide dignae proba- lioncs accedanl, possint bene constituiuiu inairinio- niuin vitare.] [Teriio loco quaestionis bujusmodi nodum fra- lernitas tua petiit explcandum, an juvenis spoii- sam suam in quantum per verba de prsesenli con- sensii, uxorcm debeai iiabere, ad quorum malii mouium impcdiendum ncptis ipsius spons;e pro» siliens se a juvcne carnaliter prx'cognilam propo- neliat ; et cum de hoc lestes produccret, dixcrunl illi se pro certo credere quod illa praedicli juveiiis D concubina exstiterit, et ei carnali commistioiie con- juncia, .idjicicntes quod eos insimul videbant per plaiia, clncmora, vias, el in via pluries convagan- tes, et tcstiinoniuin \icinise se supcr hoc rccepisse dicebant Ad niajorcni autcm cerlitudincm quod miiius sunicicntcr crcdidisti probaium, quod cadein mulicr asserebal lam ipsam quam juveneni juia- mcntis astrictos diccntem convonisti, et scorsum vctiti coiifcssi sunt, quod se ad invicem carnaiiter prajcognoveraiil, licet juvenis nollel ab ea (iiiam desponsaveral separari. IS'os aulcm iis quac dicia sunt intelleclis alteiidentes vicinij' famam et dicio- rum mulieris, ac juvcnis conticlas cenfabulatio- nes ct per soliludines vagos inccssus pcr testes esse probalos, ct de cariiaii cognilione eos per ju- 1^89 t>KC rannMilmn separalim fuissc tonfessos, pra^scnim cuin lioc no/i iiic;iliir ociuluim, se.l qiiam manifcsie a pliiril>us praulicitur, prxileccssoruni noslroiuni vestigiis iiilix-rciitcs, el pneserliin feiicis nieiiioriai Ale\atiilri papj^ slatuta scciaiili», consiilliiis cl sccurius esic creJinuis, u( iii;ilriiiiniiialiter iioii ju>ig;nilur, seU ab invicein suiulis sponsalibus scpa- renlur.J [Daiuiu Laierani.] X\IV Ad ifOtifredum Aqnileieiisem pairiarcham. — De ei- communicatorum absotultoue. Cuin desidercs [quid lua fraleniilas observare su- per his quac dubielatcin continenl, aposlolic;\i se- dis scripto pleiiius eiloceri, nos, qui licei imnierili ri susceplx admiiiislrationis olTicio consnllationi- Lus respondcre cogiinur, singiilorum inicrrogalio- iiuin tiiarum nodus pra-scnti rcscripto solvcre vulu- iniis ; et lunni in liuc priidentiam commendamus, qui cum juris cniionici periliam iiabeas, et prudcn- tiiin coiisilio pcrliuaris, ad majorem tainen cvidcii- tiam, el forinam cictcris pr.Tligendam, sacrosancla; Ronianx Ecclcsix matris tuo; consullu rcquiiis, la <|U() spirituni consilii, el foriitudinis, stcut vir dilc- l.lcr duxiiiius respondrndum quod cum catilio jii- I jioria, quam budie. qut excommunicali '^unl, prse blaiit, poiius ad cautelain e.t consueUMline Fcclesij-, qiiain tx rigorc canonum sit inducta, nomic iiio- iiiciiti lam validi icputelur, ut nisi absoiuiionis iKiicliiium subsequatur , il!c qiii cxcominimica- lus esl debcat aliorum coinniunioni reslitui, pr;e- bfitiin (iini ex co juianiento absoiulioneni conse- (.uius iioii sit, et coiisial euni cxcommunicatum (uissc el vcrum sit absolutiim non cssc, noii potest e;>iscopuii, ncc debet (ei comniunionem reddere), iiec alii eiilcm coiinnunicDre , niss fucril secun duin formani ecilesiaslicani post jurainenlum pia?- fciitum absolulus , quia jsccundun! apostoloruni caiioncs, et Fabiaiii sialula ponliricis] : qui cum excoiiimuni<:alo scieiiter communicaveril, cst coni- niuniuiie pnvandus, imo , [justa Isidoruin] sia tim cum eo c\(uiiiinuiii<.'aiioiiis conliaiicl pue- naih. Se<-.und;e qua:stioni (slatuta caiionum cl prac- cipue pix* ini'moii;e Alexaiiilii |i;»|r»;ni |»ij;dcces- Btiris nosUi sciiuenles) liunc liiiem duximus impo- iiciiduin (|iiud, si publica i"ani:i esl aliqiiem vcrbe- lassc clericum, iiec cpiscopus, iiec al.iei coninuiiii- care dclH>nl, nisi leKilime ad arbilrinm episcopi dc l.or sc piirj;;i\erit vcl ad :najorcm cautelaiu benc.li- ciiiiii absiiliitioiiis acccpeiit. T<;rlio loco lua discieiio icqtiisiMl. |Si clcricus vcrbciatus »I) .iliiiii.i iiiorimoniain apu l '"pisi.o- HFTA ii90 D A puiii buiiiii di posuit, el lcstos produccre p.iralus fiiil, el cpi.^copo !ii<'iliaiite, cl ooiniiiuiiicaiilc i>i, (lui \eibcravii ipsuin, amicabiliter cum co] conipo- buii, ct lecuncilialus ci fuil, au sit ci communi- canduiii ab aliis , siipor quo l;iliu>r respoiideinus : quod licct ille, qui violciitas iiianus uijccit, |<>i] quem l;vsit, salisfecisso vide;itur, l",rclcsia; tanicn [graliam] oGTendit ; cx iioc non satisfecis&c digno- bcitur, nisi forma ccclesiastica, qu;K pro absolu- tionc taliuni, ut supra dixiuuis, iiilruducla csl ob- scrvelur. [Lltimat? prxlcrea qurcstiunis pcrplcxionem rcvol- viinus, quud iion impari stylo criniinis Con(|uadra- tur, qui cicricum caplivum dcliiict, licet violcnlas nianus iii ipsuiu iioii iiijecerit, ei, qiii violcntas ma- nu3 iiije» il, iicc esl communioiii IValcrnaj ledden- diis, nisi juxta formain Ecclcsia.' lucrit, ui supra dictum est, ubsolutus. Dala, ut supra. | XXV. Ad taccrdotcs qnosdam. — Qucrstionibus eorum dd f accusalionc malrtinonii t respondet. Nobis csl cx parlc Fcciesia; vcstra; requisituin, utrum aliqui, super accusalione matrimonii nil >oce propiia depromentcs «icbcanl per solain cliar- tol:e coiiscriptiunem admilii. Ad lioc dicimus quod iii talilms, iiisi quatilum ad prxsumplionem, nul- lis^ momcnii est conscriptio , qua ad scnleiitiaj lalculum proferendum, nisi alia legitime sulTia- ., gaii^e : pneterea quia ct hoc consuilalioni fuit ad- jecluni , iiiidc rcspondcmus quod qui sponsaii- Liis inlerfuerunt, ct tacucrc quxsili, non sunl reci- pi.'ii'U postca si \clint contra malrimonium ali- qiia coiilJleii, nisi du bis aliqua veliiit dicerc quod iii Ycritalc poslmoduin didicerunt, de quibus ciiam coiislei cos nibii fact.-e interrogationis tempore oognovijse. Qiialitcr ab bis qui accusanf nialri- inoiiium , vcl aliqiiid proieslanlur rccipienduin sit sacramciilum. et post quot annos sinl aliqui iii acctisatione matrimonii audiendi, prxsentibus iil- teris non duxinuis adncciendum, quia fornia hu~ jusmodi sacrameiiti pene in omnibus palct m canonibns diligenler expressa , tum quia pro- plcr variclatcm casuum , ct divcrsitales persona- D rum rerta dc annor>im spatio iis non possit nieta pr.Trij;i. Djla l.wlerani. XXVI. Ad rpisiopum quemdam. — De pmiiitenliasncerdoli- biis lirtvcis injunyenda ii eam sibi poilulent pro fi- liis vpprcssis iujungi. Qu.Tsitiim esl a nobis iitriim sacordoiilius Cr.t-cis, quibiis lcgitimo iiiatriinonio liccl uti, publica sit pocnitcnlia imponenda, si oani sibi pustulent pro liliis oppicssis injiingi liuic i^iiiii coiisullai>oni talilC! icspondcmus, qiKMl si, ijisis ptociuaiitiuus vel simiiuse iicgii^^ciilibus, filii iu bctis nperiniitur opprcssi, ab onicio altaris debeiil porpcluo absli- ncir. ct eis gravior eatur statultim, et quid in synodo Laleranensi constet inhibiteni , maiiifc)>te inquisiiioni tux prxseiitibus liiteris respondemu» qu(>d iiie canonicus non tantum feit Chritiiiana bcpullura privandos, veram etiam, si sine ma\iiuo scandalo potiierit fieri, de ipsa projici dignut, et oxira coemetcrium eccleslae sepeliri , cuin, sicut in ipsa synodo habetur expressum, nec absolulio pro eo facicnila sit, nec inler fralres debeat gepulluraia habcetnr: &biio- nam cujus pudicilia atlcntals fnerit, iion possc- iiijuriarum agere, si fucrit in vestc merelricia dc- prehensa ; hujusmodi clerici si fuerint a prxlatis suis tertio commonili, et noluerint arma depouere, da privilegio clericorum babere non debcnt. XXX. Ad epi$copum Siguntinum. — Si ra aliter probari non polest, etiam in causa criminali compellendi sunl tetles, ctc. Pervenit ad nos quod in episcopatu tiio s%|>e conlingal], quod a laico euorinis et intolenibilis iiijuria clerico, multis astantibus ct videutibiis iiiforatur, vd pr.esenle plebe, in ecclosia, cuni dia- bolica: (raudis instinctu accidit horiiliililer saii- guincm humaniim fundi, ct ob lioc iiijiiriinlos iit causa tracli negaiit sc tantum facinus coiiiniisisse, et cum lapsus illaiam injuriam corum lestiinonio, qui praesenles viderunl, probare dosidcrct, [ipsiuiel, licet veritatem cognovcrint, conienftnunt] lestiino- niuni veritati perliibcre, et sic ecclesiastica justitia doperit et clericalis ordo vilcscit. [Accidit eiiam coinplures fretiuenter iii clerico violcntas manus tcniCiC injiciuut, a.l sedem oequeunt aposiolicatri ildZ OECKETA. i m jtluiiinis ol)s(acu!i5 venire; el qiiia super his lua A slulcf atijiti ccrtam siimmam pccuniit nuiiifiali'. iios du\il f:ateriiiias coiisulendos] , tua; coiisulia lioiii laliter respoiideinus ; quod quide lebus eccle- siaslicis iiolunt lestimonium perhibere , si alias vcrilas nequivcril iuveuiri [licel juxla rigorera ca- noiium uiiitis tesiiinonio non sit siandum] , juxla coiisuctudiiicni KuiiiaiKe Ecclesix propler reveren- liaro ordiuis clcricaiis ipsorum jurameuto liJcm Tolumus adhibere. Illos autem , qui valeludine l»r*pedili pro absolutionis bcnelicio ad scdem nc- queunt aposlolicani veiiirc, reccpto ab cis jiira- iiieDto, sicul raoris cst, poios absolvere ; ita quod saiiiiati pristinx rcsliiuti aposlolico coiispectui sc rcpra:senteut. Scxui vero femineo, et pueris , ac seuibu» satis credimus te lilxre dispensarc. Eccle- ut sic ad (|(iali(aUMn pr.tmii valcat pcrvcniri , utrum possil id licile ficri, cwpil ab aliqiiilms dubiUri, [ quam ob causara scdcnj apostolitam consulere voUiisti. Licel itaque hkc discrcllonis industriam igiioraro minimc repulcmus, qiud siipcr codem articulo sit agendum , nihilominus sic tux diligcinix] rcspoiidcmus quod cum dc jam dictis parocbialibus cccicsiis per se queat pcrmutaiio celebrari, el in permutatione possessionum pcr se iion sii iiibibitum, ubi altera possessionum altcri prxponderat, pecuniam posse refiindi, de ipsaruni quanto possessionibus ad invicein , prout visuiit fueril expedire, refusa cerlae pccuniae quantitato, poterit conlractuspermulalionisncri, sictamenquud nt « ' ' sias, qune fuerint sanguiiiis effusione polluia;, civi- " ncquaquam contraclus sibi invicem misceantur talis clericis convocalis , et cum processione, el ai|ux bc.nedicta: aspersione, prout iu ordinario lialwtur scriptuiii, poieritis cmuudare.] De his vcro qui non fratri euormem injurtam irrugaiii, iu£ frateiniiatis aibitrio duximus relin- quciiduui. XX.\I(II). AJ eumdem. — De Judirii vel Saracenis 'ad fidem Christiauam convenis. Interrogatum nobis est ex parte vestra ulrum Jiutxi, vcl Saraceni ad fidem Clirislianam coQTersi suis utoribus cohabitare valeant, quas in secundo, lertio, et quarto gradu sibi duni fuisseiit in iiifide- XXXIII. Ad archiepiscopum de Sanclo Marino (Durantasino?). — De removendo plebano Simoniace eleclo et de jure patronaius. Nobis fuii ex parte tua significatum [cum magna diligeniia ] quod, cum quaiuor esscnl a capitulo consiiluti, qui debeant quondam in plcbanum eli- gere, amici iliius de electione cujus res habebatur, uiii eligeniinm, vel omnibus promiserinl sc pecu- niam soluturos, co lamen ignorante, qui bujusmodi intervenienie promissione postmodum est electus. Qiiia igilur nos super boc consulcrc voluisti, sol- licitudini tux taliter respondcmus quod, tiisi forle liiatc posiii, luairimonio copularunt; an ct ipsis r constaret illos qui talc promissum fecerunt pcr fraudem et in dispendium illius qui eligeiidus crat, id Dialitiose fecisse, quamvis ipse conscius pio- missionis non fucrii, lamen electio tanquam Simo- niace pcr pravitaiem hujusmodi acquisita esl penitus reprobanda. [ Prxlerea quaesivisti a nohis : Si quis eiTiciatur suae ecclesiae constructione paironus, vel si ad eleciionem plcbani sit cum clcricis admittcndus, seu ab ipsa omnino rcpeliendus , tametsi de longa consuetudiiie electioni se allegaverit intcresse de- berc. Et huic siquidem tale damus responsum : Quod si quisecclesiamconsensu dioecesani episcopi construxerit, ex eo jus palronaius acquirit. Cjcte- rum convenluali ccclesia non cleclioni plebani D faciendac, scd jam facta:, ut boncsliiis pairoiii postutctur consensus, nisi patronus alias de sua jnrisdictionc obtineat, ut partcs suas interponcrc debcat electioni traclandx. Secus tamcn est in capclla, in qua unus prcsbytcr staluciidus, quo- niam a palrono eligilur, et per institutionem lia- bendam loci cpiscopo presentatur. Pro fundationc quoquc ipsa Iioiior proccssionis fundatori servalur, etsi ad inopiam vjigit , ab Ecclcsia illi modcsto suiruiTilur, sicul in canoiiibus csi consiilutum.] Ad ultimum super hoc, quod in tinc tu» epislnlji invenimus, hoc du\imus rcsponJendum : Quod aliqui> in plcbaiium scu presbytcrum, scu qiicm- libct Ecftcsix prxlaium cleclus. el sv est per pra- conversis liceat rdiclis conjugibus ad alias nuplias 4:onvolare, Auctoritate igitur prxsentium respondeo quod laliter ad fidem conversi , quandiu volunt uxorcs eorum rcmancre cum ipsis, eas sive con- versx sint, sive non , licentiam habcnt, si volue- rint, retinendi ; iion tainen ad hoc sunt cogendi. Cxterum, ipsis viveniibus et volentibus remanere, cum aliis contrahere non dcbent ; quod si in odiuat Udei Christianx recesserint, cum, leste Gregori», contumelia Crcaioris solvat matrimonii jus circa eum qui relinqnitnr, alias ducere minime prohi- lientur. Nec rcfert utrnm in secundo, vel iertio, vel quarto gradii, dum fuissent in inUdelilate, coniraxe- runt, cuiii tantum fuissci in vetcri lege proliibitum, uc sorurum sunruui turpitudinem revelareiU. XXXII. Ad Joannem Lugdunensem archiepiscopum. — De Ecclesiis conrentualipus. [Ad qiixstioncs solvcndas , qiix pcr fratres et coepiscopos nostros sedi aposlolicx porriguiiliir, juxta oUicii nosiri debilum, iios conxeiiit solulioncm adhibere.] lutellexiinus utique ex luis iilleris, quod diix convuntuales Kcclesix sunt iu tua dioecesi coiistitutx, quaruin uiraque parochialcm liabel ccclcsiaiu cum possessionibus, magis allori qiiam sibi vicinam. lilis aulem cas desiderantibus permutare, cuin iliarum altcra, rcspectu mcliorum prnvontiium possessionum sux ecclesix sibi po- (14)l'3deiii, paucis muiatis, ac indccr. 10, supra. 1495 CLBMKNTIS \U fAPiC tm vitaiem reprohalui. ab epixcopo luo dupvnBalionein A cogriovit, aed po^lmoduin carn a parentiLut coge- atiqnant de jure obiiiicre iion dcbet. [Dalum Laieraiti, viii idus Maii.1 XXXIV. u Ad Woffridum SS. Marcellhii r.t Petrt prnhijterum carainaleiit, abbalcm Cnsincinem. — Iji de quiK- ttiorte malrimonii i.iler lioberlutn et IJ. mulicrem decernat. Tenor litlcrarum ttiarum nobts Iransmissuii oslendit, quoJ [ ciiin iii archipresbyleralu S. Ger- mani ] inler Robertum, ct li. iiiulicrcm qu.ic.stio imatrimonii vcrteretur, [ipsa lcstcs pro malrinionio producente, vir ad sedom opostolicam appcliavii. Cumque venerabili fralrij lclcsino [Tliealino] opi- scopo causa commissa fuisset, [quia tcrra illa iniic l»ro regis morte linbaia , mulier sibi cvideiili peri- rulo viaruin prxcavens, noii poteral se judici, q»o ab eo le.»-tio ciio faerat, prasentare, licel nuniiuni ciim exciisaiione transmiserii , opiscopus tamcn ] eumdem R. postmodum muliere absentc ab iinpe- (itione ipsius absolvtt. Calerum cadem niulicr [ ad prscseniiam nostram aocedens] a nobis ad tc Uiieras impelravit, ut de causa cognoscens, el cam debilo finc dirimercs, [quandoquidem coram memoralo «piscopo pro commotioiie lerrae iion poterat difli- «iri.J Dicius vero R. a le convocalas ad causam intirmilale praetensa noii adfuii ; seil quia iiocte sequente aiiam sibi copulare prjesumpsit , in euni «excommunicalioais senlenliam promulgasli , a qua tandem fuit poslmodum absolulus , cum antc le in q '""* iiidulgeiidas. propria personsi venicns ostend l lilleras episcopi memorali, quibus eum ab inquicialioiie ipsLiis ab 'loc absoluuim fuisse patebai. [ quod ad prseseii- liam episcopi non acccssit.] Quia igitur, [ sicut proponis, mulier eadem cum lacrymis quotidic clamal posl le,] suos lestes afferens ad probandum, quod idetn eam desponsationis annulo publice subarrbasssCt , tu qiiid super bis agere debcas liu- militer postuJas edoceri. Inquisiiioni tuae laliter TCSpondemus quod , noii obsiante lali illiciia abso- luiione quara episcopus fecit, in eausa [sublaio appellalionis impediincnlo proceiias, et eam debito fine dccidas,] cidcm Ilobcrio sub pcena excomniu- nicationis arctius intcrdiccns, ne ad eam, quam relur, ut hpoiisam accipen-t, eis cuiif-ssus est pr;e- tcriptumfaciiiusperpctrasse; sed jrcliidiaronus lo sux (fcbitum raru-Atirr pfrsoiverc ccclcsiaslica censnra coe{.;it. Q>it Imt invitus id asserit parui^se. Copl«»ruin qnia pr»iu- buisse diccris, u( ad ncairam carnalcm acccs.vtiiu bal/eat, ct nos ronsuiere voluisli, qoiJ ofHcut luu coinpeial facienduni, consiiltalioni tu» labier Ttn- pondemus : quotl ex sola ipsius viii confesiione fiuper hoccrimine, a sponsa sua non dvbel aliqja- toniis abslincre. XXXVI. Ad Cilberlum epizcopum ClaromoHtanum. — Dt jurejnrundo. Cum te audiremus ante consecrationem tuain ju- ramenta adco in damnum cpiscopalis juris et digni- tatis canonicis dare moniluin prxstitisse, quod ex eo robur episcopale videatur nimium enervari, tu supter hoc, sicui providus ei discretus , nos consu- lcre voluisli, ei huic incommoditaii remedium apo- elolicnm suppliciter implorasti. Nos itaqiie el au- cioritalepro iiostri oflicii debito providcre volcnles tuae sollicitudini respondemiis, qiiod illicita jura- mcnla in damntim episcopalus Cbremoiitano ca- pitnio a te prjesiita nullunt tibi debeiit impedi- mentum afferre, et ut super boc contra detraben- littm objecliones itilus et prxmoniltis cxistas, iio • slias absoliitionis liiteras libi in testimoiiium duxi- XXXYII. 4d Ca'saraugustaniim episcopum. — De panilentim injuTigenda Si)'toiiiacis. De regularibus cauonicis, seu monacbisnosvolui- sli consulere, qui per Simoniaro ingressum, ip»is ecientibus [et macbinanlibus'!, habuerunt. Veruiu cum snper boc auclorilalcs inultae iuvcniunlur ex- pressse, non aliud quam stattitum est responde- mus, ui locum qui taliter accepli sunt omiiino di- mtttant, el soliludines seu alia monastcria distri- ctiora .ideant, in quibus tain essecrabilem cxces- sum absque interniissione dcplorent. Si autem ignorantibus ipsis pecunia data fuerit, cogas eos aJ renuntiandum loco eidem ; et postinodum in ipsum supcriiKluxii , accedat , priusquam fucrit causa D rcdiiccs, si ibi absquc scandalo remanerc potue- decisa. [Testcs auiem non respuas, quos de pa- rcntela sua, vel aliis, dumnioiio alias idonei sint, praenominata B. duxerit producendos, cum con- ganguinei lum charlis «uin leslibus, tum et reci- tatione majorum , vcl argumenlis aliis melius quam exlranei su*™ consueverint cognoscere parentelam]. XXXV Deeoquicognovit consanguincam uxoris. Ex litieris luje discrolionis aicepimus qiiod.cum G. a te poenam postulasse confcssus qtiamdam in- ira nubilcs annos dcsponsassc; sed cum in domo p:Uris sui cnm ipsa mancrel, ad sororemsiia^. sponsx acccssit, eamqtip r»inalit'»r, di;»bulf «nggpr?iilf. rinl, vel in aliquo, quod sit de ordine ipso ad ser- viendura poteris coUocare. xxxvm. Ad eonsiiles et populum Genua;. — De D. tubdia- cono qui pueruin inviius necaverat. Suggeslnm est auribus nostris quod cum D subdiaconus, praiseniium lator, aliqua die per quemdam ponlem transilum facerel, ei casu iu eo moram faccrel, vidisset jiiVLues quomdam pucrum contendcnies iii flumiiie violenter, bono zelo dii- cius, ne ab eis suUocaieiiir in aqua, ipsos levitor argueic coepit ut puerumrelaxarent. Uli vero piiero dimisso eumdem .«iubdlaconum conriii <;u»it ad llu mcn pcT peoofi aiifahere, Vorum mm aa ri -m 11=17 proxidius eral, ne pru eorum MuIciUo traiiii pr.t- ceps nierel, so, ul poieral, lenuissci, lapis tainen avulsus eumdem puerum, quem prins liberare vo- luerai, intcrficil. Qnocirra fraicrniiaii tua* pcr «posloiicum scripl'.im manilamus, qiiatenus, si rcs ita sc liabot, eoilem subdiacono pcr aliquoj icm- pus, pruui lilii visum fucrit, ab ordinis suscepti exsecutione suspenso, ipswm iii coilem poslca mi- nislrarc pernutlas. Ad m.-^jorcs aulcm ordincs, ne «candaiuin populo Dei ingencrcliir, licel quoad lioc lii ciilpa non videatiir fuisse, nequaquam ascondol, \m\ foric ad monasierium, seii canonicam ro-^u- larein, circa i['suiu de suspensis ordiuibus fial dis- pensalio, ei ordinalori suo visuin fueril fjcien- dum. XXXI\. Ad arehiepiiropun Cassineti$em [Cai$ilientem?\ Ad hoc ex lua parle nostris auribus rclHlum »st, etc. Quod a nobis tua fraiernilas rcquisivit , an a ponlilicibus gcncrati vaieanl ad [gradus ec- clesiasticos] promoveri, si scientia fuertnt el mo- ruin honcsiaie probabilcs. Sciat discreiio tua quod duinmodo ex legilimo n^atrinionio siiit procrcati , nec aliud canonicum obvial, liciic possunt in sucris ordinibus ordinari, el in eisdcni Ecclosiis, in qui- bus pricsunt, vel eliam prxfucrinl gcnilorei, eoruiu bcncficium obiinere. XL. Ad [.ivnuii-nsem rpisropnm et torios. — Cciredit ut rihit u(aii:»r (jui iit ab iiifidilibui npponan- tur. Quam sil laudabile, elc. Ei infra. Tiiis, rralcr episcopc , petilionibus annuenles, tibi tuisque tociis, cum ad praedicandam Clirisii fidcm pagunis cxibitis aposiolica auclorilatc conccdiiniis ui \ubis iis cibis, cuin modeslia et gratiaruin actiono, ser- Tata tempuruin qualiiate juxta canonicas sanctio- nei, uii liceal, qui vol)i« ab ipsis inlidelibus appo nuiilur. Insiipcr indulgcitiiis iil quicunqtic viri niuiiaclii seii clerici idonci ad iiunliandam gen- tibtis evangelicani verilaiem , requisita et ba- l>ita (uorum pr?claloruin licentia, si vuhierinl •dlijerere, id absquc contrarictatc aliqua exsc- qtiendi liberam habeanl aucloritate apostulica fa- cultalein. XLI. Ad epiteopum quemdam. — Clrrirorum atsullorrs et iiiceudiarioi iionniii fu-r Honianum pautificrm absolveiidos. Sacerdolem leprosum ab v(jicio rcmo- vendum. Tua nos duxit fraicrnitas consulcndos an ii soli sint ad sedem aposlolicam dcslinamli qui in lal?e senicnliae canunes incidenies manus in clcricos pcr- verlerunt violenlas, el utrum possinl nh cadem benlcniia, nisi per Romanum pontificcin, lilierari. L'ndc fratcrnilali tu.x rcspondemus qiiod non so- liim ii qui in clericos lemeraria< niaiius niittunt. »eJ etiani iucendiani e^ quo smpi pcr cccUsia- OEi RETA. im A slicam &enlcnliam publicati, pro absoiulioiiis be- neficio td seJcm snnt apostulicain dcstinandi , (el nonnisi pcr Ronianuin poiitinccm absol- vendil. [Illi veroqui ccclesiastica beneCcia de mani- bus prxsumunl laicorum acciperc, non consueve- runt pro lali cxccssu ad scdcm apostolicam labu- r.Trc.l r>c sacerdole vcro, qui divino juilicio lcpra re- spcrsus in paroclii.ili ccclesia pr.Tlalionis ofTicio fungiliir, tibi duxiioiis intiinandum quud pro scan- dnlo vel ob murmurationem popiili, ab admi- nistrationis dcbet ollicio rcmovcri, ita quod jux- la facultatem Ecclesiae , si quod vixerit, mini- slreliir. " XLIL Ad Tttroueincm archiepiscopum. — Dt H. clt- rico. Ciim H. lator pr.x>sentium, sicut sua nobiscon- questionc monstravit, a dioecosiin et ad liiam jurisdiciionemspectanlcs, cum iii eis prius fue- riiil clcrici sscculares, ad regularem observantiam suiit iranslatx. Vcrum in qiia .iliquando viginti clerici soliti fuerunt subslenlart , vix modo septem in ea, vel octo monadii commorantur, el ubi de • ccm fucrunt clerici, vel qoatuor, vel ires niona- D clii 6unt statuli, cum possessiones non siiit modu diminutx, nec aiiqua alia e\ quibus clericis so- lebant provenire. Quapropter quid tibi supcr hi:» sil ainodo faoienduro noslris pclisli lilteris cdo- ccri. Ne igiiur Ecclesiis illis cx mutaiione bujus- iiiodi Uci obsequium diutius inancal iinminulum , fraiernitnti tus prrescntis scripli pagina duximus indiilgcnduin, utsi prplali, ad quos Ecclosix istx. pcrlinont, ad comnionilionom Itiam in cis tanluiri reli^iosonim numeium instiluere pralermiserint, qiianlus e.x eariim proveniu honcste valeat sub &tentari, liboruiu tibi sit in eis lol religiosas personas rjiisdein ordinis, coittradiclione et appellaiioii.; ccs- sanle, sl.ilucie, quot eortiin redditus suflkiuni ad ncccsjaiia piovidciida. Litral qu''";':« tib) P».s di- liCo CLEMENTIS 111 I»AI»/E 1500 tiiiclioncm ccclc«iaslicam (|«os conlr.KJiclorfts in- K XLVI. Ad Ai>lu)iceHiem ppticoputii. — De pra-tendit. Iii Ecclesia vcblra cerilum numcro canouicorum, sicut noliis innuluil, consiievit iiistilaere, et inMi- vonoris, appcllalione ccsaanle, cngcit- ad ohscr- vationem curuin, qux super liis duxeris 6la< lucnda. XLIV. Ad episcopum qneiudam. — De /trs qute fiunt a ma- jtiri purle capiluli. Fratcrnilatem luain ctc. El infra. Oiligenli siqui- dcm a noliis consullatione crcdidil tua solcrtia in(|uiren(lum qiiid observare debnas el apo&tolica auctoriiale slatuere supcr eo. In ecclesia »ua qui- dam vcl ctiam minimus ipsam ecclcf iam, siite tuo, et aliorum canonicorum consensu interdicto sup- poiiit, per quod et ipsius ecclesiu: servitium desc- iit, ct in populo scandaluro non modicum gencia- iur. Addidit ctiam discreiio tua supcr co se vclle i'C!>criptum sedis apostolicx promereri, quod qui- (lam ex clericis majoris ecciesiae, vel aliarum iu tiia dioecesi constitutarum ordinatioites cai-ura, et alia ralionabilia slatuta capiluli canonicx con- tradictionis occasione impediuul, et ordinatioiient ecclesiasticao) procedere nun permittuni. Primx igitur quaestionis arliculo respondemus, ut iuterdi- ctum sine tuo, et fratrum assensu per aliquem ex canoiiicis in ccclesia posiiuin ouliatenus servare dcbeas, iiec sustincre ut alii, prxsertim contra jiistitiam, edir.ium obscrvcot. Secundx quaestionis nudum auctoiitate Lateranensis concilii diiximus tutionem vestraiii rcligioncfirmarcjurantcnti. Undc quia nuin<;ro tllo successu tcinpornm diminolo in dubilalioneni dedurilis, ulrum ipsuni dc inbtiuitionc caiionicorumsupplercposftitis laicis compataiis, qki in Ecclesia vestra canonicorum titulo nominantur, ^talulis noslris sit implctum. Ut hxc ambignitas a vcstris ( ordibus auferatur, nobis videtur quod laici iion det>cnt cauonicorum iiumero compulari, itec vos debcatis quoininus statulum noitruin Jura- mento praeslito roboralum, dc aliis ck-ricorum per- sonis idoncis canonicos suppleatis. Ncc enim alia iiostra inteiit!o fuisse putalur, quain quod uWi ad snpiilenduin iiumerum, cum necessc furet, curare- tis uiisnimiter invenire, per qaos Deo iii divinis officiis per ecclesia&ticos ordines congrue strvire- lis. Ad ha'C veio districlius protiibemus ue dec^:- tcro laicos ut canonicos admillatis. XLVH. Ad AUocemem (?) electum. — De pwHitentia injungenda H. comiti. Perpendiinus ex liiicris tuis, qiiod quidam sacor- dos tuae dioccesis pro eo quod se Hlium regis iioiim- naie praisuinpsit, ct, armis arrcptis in Pioviocia scditioiiem fecit cl guerram, a diiecto Glio II. co- mitc pcr vicos visus est fustigari, qui poslea ejus rcsolvendum, ut nisi videlicet ab aliquo, vel ali- C mandato patibulo tradilus exspiravit. Quia igilur quibus poiioribus, vcl inferioribns tanquain ratio- nabile aliquid objectum probare contigerit, prxva- leat semper cC obtineat debitum, appellatione re- mola, objectum lirmatum quod a raajori, et sa- niori parte capituli fuerit constitutum, nisi antiqua consuetudo Ecclesiae bactenus observata, et au- ctoriiatc sedis apostolic^e confirmata, aliud suaseril observandum ; sic eiiini et audacia, daiiie Domino, refrenabilur improborum, el ecclcsiaslicorum uti- Utas latius extendclur. XLV. Ad Wallerium Rothomagentem archiepitcopum. — De concessiotte eccteniie non vacantis. Ea noscitur, etc. pt infra : £\ tua siqui- tam ipsutn comitem quam alios bujus facii partici- pes velle super lia:c satisfacere ijilimasii, pra-stnti paginaduxiiuus respondendum quod, siniemoralus sacerdos tali modo excessit, et arma fcrens non propulsando injuriain, sed ea;n inferendo fuit occi- sus, non videtur nobis quod iutcrfcctorcs cjusdeiii propter lixc ad obtinenduin absolutionem apustoli- cam sedem adire cogantur. Tu veio. quoit mclius nosti mcrita personarum, cis aliaui poenazu cuiupe- teutcni adjungas. (iia[(>J!isI voccm appcIIaliDnis iiiunus alisolulioiiis iiiipeudero, ol jiro cvcc-Sbu ju*- iiam iiuponeio couipotenicin. XLVIII. Ad — De diiello. Cura susccpli regiininis nos iiiducit ut rralruni nostrurum consuUationibus rtspoiidure [delicaiiiiis], et ub cis, quaiituin huniaiia pcrniillil Iragilitas. duiii- tatiunissciupulosampulare. Miiic est (;uod, cuni iiia duseril fratcrnitus sedein apostulicain cuiisulendain, ulruin supcr Ecclesiaruni pruiSL-nLAionibus duclla debeant »ustineri,lu;e duxinius sollicitudiui rcspon- denduin, qiiod neque in eodeiu casu, iiec eiiain iii aliis debcs aliqualenus tolcrare. XL.X. P Aa ctipiiHlum Luctiise. — De teutenlia excomiuuiiicatiouis. Cum bonx meniurix Cleniens papa prunloressor iioslcr L. M. Sl. et aiios quosdam Haren. (lericos vocasset, ut Bernardo arcbidiacono suo, quem gra- viler Ixseraui, ad ipsius arcedcrent prxseniiam respoiisuri, quia venire, Juxta roandalum apostoU- cuiii coiitcmpserunt, in cos recit per Vigileni epi- tcopuni suspi-nsionisscnteotiam proinulgari, iiiqiia, sicut dicitur, triennio permanentos, qiiidaiu ex ipsis suspensi aliud beneficium ecclesiasiicuni sunt ade- pli ; ct qiiia utruin lieiieficia adepta possint ratio- nabiliter reiinere iios consulere vuluisti , significa- tione prxsentium vobis respondemus, quod non li- ceat iUos, ncc illa qux iiabuerant, i>ec ea beiieficia f, qu;e postinodiiin suiit adepii, aliqualeiius rctinerc. Uudeveiicrabili fralri nostroBar. episcopo dedimii» iii inaiidatis, ul eos pro taota pcrtinacia et con- temptu apostolico, beneliciis qux balient non dif- fcrat spoiiare ; ea taiidio in suis maiiibus detineafi- lur, donec quid sup^r bis facere debeas litleras no- btras acc°piat, et mandatum. L. Ad Joannein Ludimensem [Lngdunentem] archiepi- scopum. — Ne ctericorHm quoruiHdam uppellatiO'- neui admittaL Cuin in Ecclesia Dei pro diversitatc ordinum, ct liouoruiii jurisdictio possideiitium nonnunquam iii subdilis Tarietur, et venerabilcs fiatrcs nostri epi- scopi concessam sibi potestatem excrceant in red- [) deiidis juribus subdilorum populorumque, cvcnit ut non ror.sideratione justiliae, scd voluntatis pro- priae libertaie pen&ata, qux sua sunt, noii qu;e Jesu Clirisli quxrciitcs, ipsoriini episcoporum ju- dicium, poteslatcmquc deciinant, appelialioiiis re- fugiuin usurpantes, ciijus auiiliwiu jusle interpo- iiendum ad prxsidiuiu iiiiioccnliuiii nu)>cilur iiisli- tulum. Accepimus aulcm veneiabilis fratiis noslri Lingonieusis cpiscopi tiai:sniissa iioLis conqucs- lioiio querelam, qiiod quiduni clerici deCuilan.gra- vaniinis necessiiale iioii cunipulsi,«U nullius opp.es- kiorii mole gra\ali, soJ solo prxlcxlu excutieiidi a smiiie jiisto ojus ji! • dioio permitleiis. Sic ciiiin coiitunncia rerronali- iNr iinproburum,el boitor coepiscopis debilus pcr fiatenix vicissitudinis ol>sci'VJiitiain ia sua libertale coiisistet. LI. Ad CxsarauguHauum episcopum. — Dt prtebendit vacanlibtts. Qiiia roquisisii a iiobis, fili P. prxposilc, (|uiJ agciidiiin sit qiianJo prxbenda in Ecclcsia tua va- caiile coiitigei-il coniplurescx bis, qui nuiuerali sunt ibi in voceiii appeliationis erumpunt, inlerdiceiites c>.prcbsim nc ad elorlioiiem alicujus procedaiil, coiisiiliationi tux taiitor rcspoiidemus, quod si ap- pollutiuneiii qiiam intcrponuut, intra quadragiiita d:es prosocuti noii fueriiit, piocedeiiduni est posl- niodum, appellationc nullius obslanle, ad canoiii- cam cleclioiieni persoux miiiistcrio Ecclcsix coin- peieiilis. LII Ad Certiidum Donouieiiutn epitcopum. — De magi- . tirornin el sclwiaiuni lioipilitt in %ii4iuiliiwiuut ,HjU' riam uou couduceiidis. Ex r«iscri|Uo litleraruiii pix recordaliouis P. [Po- -" trij quoiidum Tusculani episcopi nobis ini:oluit, quiHl cuni civitatem Bononieuseni teniporc siix le- gatiiuiis iiitraiis inveiiit fuisse ibi a bonx nieinurix W. [Villolm.] qiiondam Portiicnsi cpiscopo consli- tutum, ct siib excuniniuniolioiicpiohibiluin, ne ali- qiii scbolarcs ;Jiorum bospilia iiiaj«iris mercedis proinissione roiiducereut, ubi ea sibi vol inaiiis glo- rix sludio qiiasi polci.liorcs in expensis appurore vi>Ieiiles, vcl privalx utilitalis roininoJo vindicu- renl. Unde ipsc soilicila provisione consideiaus, quod bujusuKjdi coiiductionis improbiias i:i discor- dix foriiacem, ct impedimenla noii inodica pareiet studioiuin, inxdictara const tutioiicin l liatio. e qua •:,03 CLEMI:MIS iil PAP.t DlXllhlA. iM runjjcl^atMr sciJls apokloii<-:c coiinrn)3\il, pcrpeluis A l^piiiis iitcrttiir, iptuin puf^rum, iion sluiliose, <>i anatljcmatis ob- scrvaiiduin, ulniiilus nin;;istronim, Kive schoiariiini sipcr durcndis liospitiis, iii la;.,ioiicin el praejuiJi- cium habitaiiliiim auilcnt liospitcni coiivcnire, nisi priiis ccnsliterit tempii.i roii(liiclioiiis clapsuin, vel iiiq 'ilini in lioc suiiin pr.cstilcrinl placido favore cimscnsum. Qnocirca iios, quideiestaliiles versutias Lonye (itione accipiat, malrimonio in 6U? lirmilate du.ante. LIV. Ad episcopum quemdam. — /)c C. Hubdiacono qui puerv.in invilus in(erfeccrttt. Inspertis iiileris, quns bonae momoria; l'rbano p! R-ilecessori noslro misisti, pleiiccognovimus quod ncrUlorC. subdiaconus, diim oliiii in ininori X'lalc positus. cum quodam pucro '.'.iilum cxerccns, jaolu el appellalione cessante,] in irrilum rcvocantes [ab aiigmenlalione censuum erclesias pcnitus absolva- lis, clad slaiiim debilum reducalis.] Prcsl)yteros quos supcr bis illicita juramenla pricstilisse nove ritis congrua satisfactioneimposita faciatis absolvi. Eos etiam quos dc cjeiero conira formam canonum siipcr liis venire novcritis [sine cujuiquam pcrsOKu' [/■. rosperiul sublalo appcllalionis obslaculo] consura canonica puniaiis. LM. \,i n rniio.icnm Colonicinem . in arlr phtjsica eru- dimm. i - Suadel nc nd wnjora sacio» ordincs I 150^ EriSTOLA KK.MARDI ANCLOIU M IILCIS AD CLLMtMK.M III I5l6 atcendat, qucd pluTibMs medicviat hibueril qui A dicinis porceplis, inorlis poriculuin iiiciiricruijt. inde moriii peuculum iucurrcrinl Vciuin quia [sicul assrrisj ad sacios dcsi.loras or- kd aures nostras, lc signilicanic, pcrvtnit quod (lincs promovcri cl iios snpcr Jioc ronsnlore to- cuu) in arlc physica eriidilus exisias, pluribuscirca luisli, libi dnximus rcspoiidcnilum, quod si siip«T ipsius arlis tradiliones lucdiciiias cuin diligeiitia praemissis cuiiscieiitia [videdir te quomodolibel] Uibuisli, licci pliirics in conlrariuni tibi successe- reinurdcre, ad uiajurcs ordincs de nostro con»iUo ruiit, et quibus putavcras adliiberc oaulelaiu, ine- non asccndas. EHSTOLA RICIIARDI AiNCLOKU.\I RECIS \D CLEMEMEM III POiNTIl ICEM* ROMANUM De pace facta inier ipsum ct Tancrcdum regem. (RvvK.it, Ftedera, Convenlioucs, Lilierar iiiler reqei Aiiij iar el olios. Loiidini 18J6, in-foL; tou). I, pag. 68.) Rcvercndissimo domino ac beali.^simo Palri Cle- veNTi, Dei gralia summo poiiiifici, RiCAr.»cs,eadein gralia rex Anglix el du\ Normanniae et Aquiianiip, el comes .\ndogavije, salulem et siucerae in Domino devolionis adecium. Jusliorein exitum facla principum sorliuntirr, cuni a sede aposiolica robur ei favorem accipiunl, ct sanciK Romanx Ecrlesicc colioquio dirigunlMr. Proinde digimm duximus ad notiliam bealitudinis Tw.».ae qu« inler nos et dominum Tancrcdum illu- slrem Siciii» rogcin, publioo nuper ei adinodum nccessario celebrata sunt iraclaiu [proponere]. Sane dilectioncm fralernam cl paccm perpctuam cum eo firmavimus, quam inagnatLiiu nosirorum arcliiepiscoporum, episcoporum el plu.imoruin vi- rorum illustrium jurameniis ei, el %'t\?, cl rogno suo, et loli terrx dominationis sii.t, nos illiliala fide promisimus servaluros, Cum ipso eiiym pacis et amiciliie fcedus Mrctiori adliuc vinculo nstrin- geiites, inter Ariliurum, egregium ducem Rrilan- niac, cliarissimum nepolein nostrum el bapredem, %\ nos deccdcrc sinc prolc contigcrit, et illustrem iiliam ejiis malrimoniiira, volcnte Doniino, condixi- nius conlralicndum, qiiod Domino largiciilc debi- la") roiisummalionem accipiel, cum illiislris pwollj niibiles aiinos alligcrii, aul pr;edicto doinino T;iii- credoregi placucrit ul infranubilosannosilla in iixo- rem nepoti nosiro dcsponsanda trad;ilur, nos i|)siiui nepo..: i iiosiriini hoc faclurum concessiiniis, si fcan- cla lio.Taiia Ecclosia dccreveril su[ter lioc dispon- sare. Pecuniam vcro quam pro matrimonio ip^o ad opusnepulis nostri ab oodemdomino rogc Tancredo reci:|>inius, scilicct viyinti miliia uncia.um auri, si B forie, quod absii,morie iiitervenienle allerius, aut culpa nostra aut nostri nepolis , aut partis ipsius matrimonium non slaret, nos aut hxiedcs nostri ip^-i doniino rcgi Tancredo aul liiredi!;us eju» t\ inlcgro restituere, praeslilis supcr hoc sacTaracnlis, ex pane nostra lenemur. Ut igitur tcnor p.icis inilaeet initiati inalrimonii lides cum inicgrilate dcbila cx paHe no>lia ct ne- potis iioslri scrvetur, bicul ipsi donrmo T.oiiciedo, inlerpoi'la jurisjurandi religionc, firmavimus, saa» clilatcm vcstrain ct sanclaai lUnnanam Ecclosiam obuixe rogamus, quaienus ei firmalai pacis servan- d.TP pcrpeluo clmalrimonii consummandi, vcl, si es prsDdictis c.Tusis matriinonluin ipsuni non lioret. restituend* peciiniae sancta scdes aposlolica ridc- jussionem pro nobis suscipal crga dominuin ro- gom Tancrcdum et Jiaeredos ipsius. Ci.ijus lid-jus- sionis onus, ut confidenter nobiscum Rumana Eo- clcsia siiscipiat, praesentiarum liltcrarum teslinionio vobis et sanclae Rooianse Ecclosia^ libciam coiicc- dimus poleslatcni nos clbaercdes noslros, et lorrain noslr.-)m districtius coerccrc, si contra jiacoin pr»»- *'alam vonciinus, vol pnodiolis oaiisis niatriutoiiio iioii socnlo, iios aul lia.M-cdcs iiostri solulioncm pc- cuiiio! ncgaremus. Ad honorcm utriusquc regni vcstia novit bcali* tudo spcclare si, incdiantc Roinana Ecolcsia, pacis p;irilor, et matrimonii boiiuii) a.i coii;,'ruiini (ii)ciii (lovoni;it ; uiicic mulliplcv in ruf.irurn iuiiilas conso- D qiialur. T(;sl:bus nobis ipsis, 11 dic Novcnibris. apuJ Mossanam. mi CONCORDIA INTER CLEM. III ET SEN4T. i^OPULLMQUE ROM. ISOfi CONCORDI\ Inler tlomiuuDi papara Clemenlem III etsenaiores populiimque Roraanum, snperregalibus et aliis dignitatihus Urbis. Anno 1188. (MoMToai, Attli^„ Iial.f (om. ITI, pag. 785.) SAndissimo Palri et doniino, Clemekti, Dfti gra- tia suniiiio ponlifici ct iiniversali papse, senalus populusque RomaniiS, salutum cl fidde cum sub- jcctione serviiinm. Uigiiiias scnattis populiqne Romaiti in optimum ftlutuin roboralur, e( reipubiicae nimium confcrt, si pacis conconitam inter sacrosanclam Ecclesiam ct inclylam Urbem rirniiter sUibiiilam ad postero- ruin memoriain solemni scriplnrarum cxaraliotie rcilucainus, nc f.Tteper negligenliam velsocorJiain iii;cstiinabilis pacts vcrilas tcinpoiis lapsu dcpereal ; i\ux su:e escellentlx prxrog:itiva ab oinnibus cst tain colcnda qitam perpeluis leinpotihus obser- vand». Pcr abundantiam namqiie pacis, auxiliante Dco l'aiie, crescil defensio, et Ecclesia; Romana;, atque Urbicgregise dignilas conservatur iliu!sa. Hitsc a^^rorum fertiliias procroalur, (iuxinusum humanse viUe mulliplici commoditaic porrigitur ; pcr quam eqitidem nobis et vobis, caelerisque illani conser- vantibus utiiiiates et lucra geiierantur quampluri- nta, ci lioslibus nosiris vesirisque male merenlibus (iigiia prxparantur exitia. Proindc, piissime iii Ciiristo Pater el dominc, tenorcs ejusdcm pacts ad peiennem rei mcmof iam per prxseotem senaloriie digniiaiis paginam decreto araplissimi ordinis sacri senaius, «t aliorum quamplurimorum tam sapien- tum qiiam multorum prudenlum virorum consuho duximus roborandain, el vubiscum taliter cotnpo- ncndant. Videlicet, ad prjesens redilimus vobis sc- nalum, et Urbetn, ac moneiam. Tamcn de moricia liabc' imits tertiam pariem, sicut inferiits coiiline- liir. Itcm ecclcsiam Ucati Petii al>soluiam reddi- mus, et episcopaius, el alias ecclesias oLligatas pro giifrra reddimus absolutas lioc modo, qiiod de ter- tia parte moiie(£, quam senalus habebii, singiilis annis exonerenlur, donec tota pecunia, pro qua oliigala sunt, solvatur; ct sicut sors minueiur, iia niinuaiitur usurx pro rata parte. Reddimus omnia regalialain infra quam extra UrLein,quxienen)us, praeler Pontem Lucanum, qucm (ameri non refutatis his, qusc alti (cnen(, nnn faciemus vobis con(ra • riitm. De capilaneis simili(er, salvo quod ex cis iaiVa scriptum es(. Defcndcnius omncs dignitatcs A cl hnnorcs Urbis ad opus e( utiliial^m vcstram H Romana: Ecclesix. Et tam nos senalores qnam alii senalorcs, qui erunt per tempora, singulisannisjura- biiniis fidelitaiem ct pacem vobis et succcssuribus vcslris, sicut consuetum esl. Et lacicmus quod omncs perdeiiles, susccplisemeiulationibus,siaitconcnrda- tiiin fiierit, faciant inde refutationcm per pubiicum inslrumentum vobissuccessoribusquevestris, elRo- maiia^Ecclesiae.EtquocunquemodoTuscuIanumdirui coniigeril, nihiiominusomaes posscssiones e( tcni- nn-nia ejiis intus et ezlra cum omiiibus bonis et re- bi!s eonim sint in jure e( polestate Romanae Eccie- sia;. Vos autem dabitis senatoribus qui erunt per tcmpora, beneficia e( presbyieria (12) consuela : •tcnB . judicibus, advocatis, scriniariis a Roinano pontific«) ordinaiis, et oflicialibus seoalas presbyteria con- sucta daiutis. Deperdentibus autera res eis ablata» per masnadam Romaiii ponlilicis, et forisfactores, et Tuscnianenses per giterrain, sicut promissura est a vobis per concordiam, emendabitis, salvis ex- ceptioiiibus a vobis faciis ; quibus dcpendentibus obscrvabitis convenliones a \obis factas, iicutcuin eis convenistis ; ct deperdenles obseivabunt vobis conventiones ab ipsis factas. sicul vobiscum con- venerunl. Et dubitis singujis annis pro restauratione mn- rorum hujus excellentissiinse Urbis centum liiiras bonorum provenientium. De Tusculano scilicet, quocunque modo ad manus nostras devenerii. In- Q fia dimidium annum omnes mufos et carbonaria civitatis, et Rocca; Tusculani, el suburbiorura da- bitis nobis ad diruenduni, quos el quse nunquam reficiciis, nec refici facielis in vila vestra : retent s et salvis tam vobis quam succcssoribns vestris, e( Romanse Ecclesije, omnibus possessionibus, teni- mciiiis et periincniiis ejusdem Tusculani in'tus et estra, cum hominibus rehusque eorum. Quod si hinc usi|iie ad Kalendas Januarias dictum Tuscu- laniim ad manus nostras non venerit, (unc cxcom- municabiiis Tusculanos, et per iidcles vestros de Canipania e( de Romania cogetis eos perficere de Tusculano quod dictum est supra, cum adjutorio nostro. Propter hoc autero nos senateres pacem e( (12) Id fs( dona(iva qua? summi poiKiiices intcrJuiii distnbuere magistratibus Romanorum con- sneverant. 1509 OnDO RERIM QIA^ IN HOC TOMO rOMINEMLR. {^10 securitalem vobis el cpiscopis, el cardinalibus, lo- A muniinit-» Auclorilale ilaqnc onmipolcnlis IKi, et tique cnrUe vestrx, et euntibus ad curiam, ei mo- n)ai;iiirirenii.-siini orJinis sonaliis cdiclo liniiiicr rain facicnlibus et rcdeuntibus juraliimus, salvis justilii» Uonianortim, quas petenl l>ona (ide, sine malilia. Et insupcr vos cligclis per singulas con- tra.las universanmi regionum Urbis «lccem viros sine malilia, dc quibus nos senatores faciemus vo- bis jurarc \cslrisque banc paceni, cum l)encOriis qux a Romana curia babere consucvcrunt. Kt si plures hanc pacem jurare voluerint, nos scnatorcs pcfmiltcmus. Si ad defeiisioneni patriiiionii bcnii Petri Iloinanos voc-avcrilis, ipsi ibuntcuin cxpensis quas praedecessorcs corum a Uuniaiia ciiria lia- bere consucvcrunl. De capitaneis sil «alvuiii Libi prxiipiinus ut iiullus noslcr concivis, amicus vel (idclis cniiira hxr, (ju.-c porscripla ct firmitcr sta- bilitn suiil, aliquo modo vcnirc pncsumat, si aiiio- rem cl bonani nostram volunlatem liabcre dcside< ral ; nMoqiiin iram aiiiplissimi sciialorii, cl me- tiiendi populi Romaiii gravissimc iiicurral et o- dium. Actum XLivanno scnslus, indiclidnest^xta^mcnsc Maii, die ultinio, jussu sei>alorun< consiliariorum, Aiigeli Ser Roniani de Pinea, Doboiiis Stephani de Oclaviano, Pelri Stephani de Translibcriin, Ro- inani Sencbaldi. Rainerii Rainaldi de Ramucio, et pop;ilo Roiuano quijquid ab eis coiivcntum est, ^ Joannis dc Scliinando, Cafari Darilioloinxi, Pctri et pcrmissum Rowx per scriptum et juramenta, ac plenarias« cl stararias, ac prscoues : salva |»ro- prietale Uomanx Ecclesix, quam dc Prsneslina ci- vitate habet, el salvo liominio capilancorum quod debeut vobis et Uomanae Ccclesix. Tibur iion reci- pietis ad deiriiuciUuLi et daronum Urbis; scd si Tiburiioos impugiiare voluerimus, non facietis no- bis contrarium. Monetam factctis ficri iiilra Ur- bem. ubi vobis placiiefit : de qua tcrtiam parlcm dubilis scnaturibus per leropora. Si nos prorepto Tfstro gucrrain alicui fecerimus, et propter hoc nobisaliqiiis contrarium fecerit, juvabilis nos inde alque defeiidctis cum adJMtorio vestro. Omnia su- pradicla vos ct universi episcopi el cardinales Ro Nicolai, Fnsconis de Berla, Bubonis Doiiii.no \\ oiboduu^ cnifcopo Lpodiensl. 18 Ckw. IV. — De Everardo !1I abbite Sancti LanrentH. 19 C*r. V. — De Ludovico scniorc iuonacho ct diacono. 19 Cap. Vf. — Dc FalchatiDO Ludovici discipido. 19 Cxr VIL — De Heribriiiiilo qiiialo abbaie, Ludoviri allcro audilore. 19 C*r. Vlll. — lie Davkle monarho. 19 Or. IX. — De Engelbcrlo monarbrt. 19 C*p. X. — De Bereiigero quario abb.Ue 9D 1MI 0 .DO REntil VAi Cap. XI. — Do Roberlo seu Ruperlo iK)»'.ea aLbale Tullicnsi. *0 Cip XII. — I)e Wazelino «eu Wasellno ejui iiomlni» liabbale VII .S. l.aureuUi. 2* Cai>. X.U1. — Wacclinus I Iiujus nominii abbai S. Lau- rontii. 2.1 C.AP. XIV. — Dp I.ambftrlo monarho. i' (,AP XV. — De (.jslflierl'» inoiiaclio. 25 C.AP. XVI. — De Joaiine monacbu Gislcberli fralre. 26 C.AP. XVII. — D«^ Ni/one monacho. 26 CAp. XV 111. - i)e aJiis plunbus aomiaalirQ non recen sllis. 26 I.IBKM.US SlXrNDLS. 27 C*p. 1 — l)e priinis Keineri ipxius opusciilis. 27 ( AP. II — hjusdem uielodia de bauciis tiujusquc fur- luna. 27 (.AP. in. — A ia Reineri opnsoula. M C.AP. IV. — Gravissiiua Reiueri infirmitas et sanilas (livinilus recuperala. 2'J Cap. V. — Graliis ReinrTi erga cnlostes medicos ani- nius. — Visio cujusdam de judicio fiiviiio. oO r.AP. VI. — Varia luMiien (ip'isfula. oO C.AP VII. — AUera Reincn iiilirinilas caelilus dcpulsa. r.AP. V4II. — Alia poslbaec opuscul.a Reineri. 52 Cap. IX. — Ueliqua a Heiucro re*iicta iiiijenii monu- menta. Sl I.IKCLLrSTERTUJS. 31 (Iap. I. — Pmponilur argumentum libelii. 34 Cap. H. — C,ur novem antiplioiiifi a lill(;ra 0 inripicnlcs novem diebus aiile Nalale Domini ad \esper;!S canan- tiir. 35 Cap. III. — Expoiiilur myslcriurn primae anliph n«e ; • O sapientia, » elc. Appaiitio Sapicntide cuidam taila re- ferlur. ^6 Cap. IV. — Mvslcria secuudae anlipbonx : « 0 Adonai. » 57 rOMMlINTATlO TN NGVEM ANTE-NATALITIAS ANTIFHONAS AB 0 ORDILNTES Prologus ad amicum. 41 Cap. J. — Proposiiio materise. i-i Cap. II. — De vera CJirisii iiumanitate. 45 Cap. 111. — De observaulia dieruiu uo^em anle diem Nalalis. 44 Cap. IV. — Quae sil antiphonarum novem ratio. 4b Cap. V. — De conboaaulia earuiudein cum siuguiis gratiarum. 46 Cap. VL — De prima antipliona : i 0 Sapientia qu» exore Allissimi, » elc. 46 Cap. VIL — De secunda anliphona : t 0 Adonai el Du» domus Israel, > elc 47 Cap. VI IL— De tortia aaliphona : « 0 Radii Jesse, qui ftas in signum, > elc. iS Cap. IX, — De quarla autiphona : < 0 clavis David el •ceptrum, > etc. 48 Cap. X. — De quinta antiphona : i 0 Oriens splcndyr Lucis a-lernae, » elc. 49 Cap. XI. — De sexU antiphona : i 0 Rex genlium et desideratas earum, > etc. 49 Cap. XII. — De septima antiphona : « 0 Emmanuel Bex el Legifer noster, » etc. 49 Cap. Xlll. — De ociava aniiphona : « 0 Virgo virginum quomodo liet islud? » 50 Cap. XiV. — J)e nona anliphona : « 0 summe arlifex poli rcclorque sidorum. » 50 Cap. XV. — Itrevis superiorum cornplexio et compe- tens ratiKiiis propdsila^ r.onclusio. 50 SPI-XLLLM POr.NITLNTLli, seu Vita sanclae Pelagia iibrj duo. 51 PAL.MARfl-M VIRGINALE sou dc ViU et passione S. Mariae virgiiiis Cappadocis lil^ri diio. 61 FLOS ERE,\11 seudeVita S. Thi(;baldi monachi elere- aiilsn iil.n (Jiio. G!) bK CONFLICTU DL'01\LM DlTl M ET ANIMARLM mirabili revolaiioiie ac de milite captivo pex salularom Lo.siiam liberalo lilielli diio. 79 DK ADVENTL RELIQLIARLM S.LALRENTII MAR- PYRIS. 89 Proaiinium. 8'J hpiiogus. 95 Oralio ad cumdom sanclum martyrcm. 9."» Ofiiciuin de sauclo Spiiilu. 9> V;iria cariiiin.:i. 97 TKILMPilALIS RLTDNICI LinKI LI OLINQLE. 99 VI rA LLR.tCl.l Lcodiensis cpiscupi quadr.igtsiini quiiiii. iij MIA RLGLNARDI rpis^rpi LeodiousiB quinqua((Ot>nii li.l DE r.A^L' FLLMLNIS SLPER ECm.SlAM MO.NA- STLRIISll. m LIBLLLLS GRATIARIM AC.TIONIS AD B LALHLN TILM. t.5 Dt INCENDIO IXri.LSLf: S. LAMBEBTI LtODIEN- SIS. l.M I.ACRYMARl M I IRFLLl TRES lUJ DL PROFK Tl MtjRIlS LIHIU DLO 1«! VITA S. WOLBODONIS LEODIENSIS EPISCOPI. 1'j7 hexricus dr castro mansuco s. b. e. cahdisahs. Notiiia historica. 21 1 Nolitia aliera. 215 N'>tiiia lillor:iri3. 2lS HLNHICI EIM.VlOL.t:. 21'. Ei-isT. I — Ad [i.ipam Alexandrum (erlium. — Mi.vsiis ad pra;di- bium de (^olumba. 220 Epist. VHL — Ad convcDtum Sauniacensom. — Hor- latur Saviniacenses ad frugalilaiem, ob pra.sfntcin ul ap- paret doraiis eorum iiiopiara. 221 Epist IX. — Ad Alexaiiilrnm papam. — Exposlulat do Dolcnsibus mouachis, qui armala manu decimas exlorso- rant a moiiachis domus Uei ord. Cisierc et quosJam etijnv vuineraveraiil. 22t Epist. X. — Ad eumdem. — 0'ienl'"", decreta ejiis pro quadam domo ordiiiis spenii a Di^ioiieiisi abbale, el lo- gal ul aggravet aiaiiura suam in conlumacem. 2i2 Epist. XI. — Ad eumdem. — Vilia quadam GaUiae de plorat qu.-E exstirpare idorsus sit cardina is S. (Jiry- sogoni, ob id tempus reverteudi ei prorogari precalur. 223 Epist. XII — Ad nigros abbates Flandris. — Aui- roos aorum commotos ob sei.essum abbalis de Haus in aliquod cutuobiuro ord Cislerc. piacare conalur. j.%}i Epist. XUI. — Ad Cabiiouensein episcopuro. — ( on- graiulalur ei recens io pontiUcatum ObtloDeusem a«- sumpto ; et co^uobii Lougtvadi negotium quoddam coro> meudat. |2i6 Epist. XTV. — Ad dominum Hyacinthum. — Excusat se quod Dondum ei honorem (per epistolam, utopinor), ex- hibuerit. 227 Epist. XV. — Ad pralatum precaloria- — CommeDdai ei saum ordinem, ac praecipue donium Al 2i7 Epist. X\ I — Ad ppiscopura procatoria. — Commendat ipsi monasleria ordinis sui in episcopatu Legioneusi exi- sienlia. 227 Epist. XVII. — Ad principera precatoria. — Ommendal ei mniiasierium de Perosa. 228 Lwst. XVUL — Ad... — Excusat se quod non possll adesse assignata die ad terminandum Vallis-Liiceiitis ne- gotiuin. 229 Epist. XIX. — De negolio ad abbatcm Trium-Fontium. — Vices suas ei comroillit ad uegotium ValUs-Luceiitiu diriineiidum. 229 Epist XX. — Ad papam precatorla. — llt religiosos alionos el moniales de Bella-(joinba coerceat, quarum vi- cinitas pa.cua auiinaiium Beuedictiouis-Deiimpediebalur. 2 0 Epist. XXL — Ad pr.xlaturo • — Eiusdem argumenii. 2.>') Eiist. XXlI. — Ad papam. — Ul pactum contra ordiius insliuituni a Fontaneiisibus fralribus iuiluni cuffl Flavinij ccnsibus moiwihis cominultt. 250 Epist. XXHL — Ad principem i»r*catoria. — Cououeu- 4515 tur tle venllonibus doniini Wjnglonis-Rivi. 231 Epist. IXIV. — Ad reijem precalona — tommenJal ei domum M. jn Hiberni». , 231 Epist. XXV. — Ad socium amicabilis epislola. 233 tnsT. XXVI. — Ad episcopum Cabiloueasem. .- Ora- tulaiofia. , „. }-^ EiisT. XXVII — Ad eumdem. — Ui in elecUone Oslej- ciensi siLi adsil. -^>' Epist XXVlil. — Ad Ludovicum rcgem Francorum. — De hajreliiis Albigensibus. --^* Ei-isT. XXIX. — Ad omnes ChrisU fidcles. — D« rebus a se el a sociis suis lcmpore lcjjaliouis eorum adversus Albigenscs KcsUs. 2^^ EpiiT. XXX. — S«nlentia Ht .VXXl. — 1 pislo a Honrici episcop. Albanensis ad uiiivciiHjs LcclesiJB prelalos.— Horlalur ad modesliam, bumililJlcm et ^KFniUnUam. 147 Lpist. XXXII. — Henrici Albani epistopi lej^U apo- slolici, IJiier»» qiiibus con\ocat ad coraiUa prKmles Oer- manis per poriiiorem ad dcliberandum dc bcllis sacris adversus Saracenos,ad vindicandain crucein et loca Christi pcdibus coOTocrala. 2W rt PtKE(;HlNANTEClVfT.4TE DEI. l'r«ralio auctoris ad Clarjevallenses. ISl TIUCT.\TLS PHIMLS. Dc pr*paraUone inaierijE civitalis Dei. SSS De rou quatuor babcnle ficies el per quatuor parles aniliuljjiK'. 2.S9 De iribusdiebusprccedentibusDominicamResurreclio- ncm. et de seplem anUphunis solemnibus Advealus p<>- niini. 260 TUACTATLiSSF.riNDlS. Do iharacterc, liluto el teslinMoio, quibus cives suns Girislus msigiiiri votuit. 263 TKACTAilSTtRTlCS. be tesUmoiiioquod S Trinitas perbibct ainicis : qoi lijc OU € r^ IIOC TOMO CONTINENTUn. i:>(4 disliDguuniur a biiis el iBiiiistns. TKACTATLS OUAKTLS. Iic fiindamenlo civilatis t^ei. TKACTATLS yClNTtS. De porlis civiiaiis Dci. TRACTATtSStXTtS. Do nuiitmi' civiutis Dei. TRACfATlSStfTlMUS. De liberiale, douitujuone, el gloria civitalis 275 1B3 »1 S98 Dei. 50 i TRACTATtS OCTAVtS. De g'oria aposliilorum. 512 TRACIATI S NOiNtS. Decailiedra Peln ilprum. 519 TK.AtTArtS DtCIMLS. Dc iribus prcelaiorum ordinibus, ei clen supra popu- lum eiallatiotie. 325 TRACrATtS tNDECilltS. De porb duo«leama civitalis Dei, B. Virgine Deipara. 331 TRACT.ATtS DLODEClMtS. De gloria porlx duodeciiuie Virginis Haric 339 TRACTATLS TEKTItS DECIMtS. Digrcssio, qua luineuUlur auctor Jemsalera ab iufKlc- libus capUm. 3o0 THArTATtS QtARTtS DHCIMtS. De sigoiiicaUooe Septuagesimc ct de iisquaein ea )e- gunlur. otil TRACT.4TtS OLlNTtS DECIHUS. De signiQcalioue Sexagesimae, et de lis qu») in ea lc- gUfiLur. 371 TRACTA-aS SF.XTtS DEClMtS. De Ouinquagesima el de iis qu» :n ea lcgunlur in L«£lesia. 380 TKACTATtS SEPTIMIS PECIMtS De Quadrai'esiraa ct de iis qoae iii ea leganiur in Eccle- sta. 38/i TRACTATtS DE(JMtS OCTAVtS. RccjpitulaUo prauiclorum , 6e Sepioagesima , etc BALDUINUS CAyTUARJEySlS EPISCOPUS Noutia. 401 BAtDtlNI TRACTATtS DnF.RSl. TRACTATliS PRIMtS. De sancli<»imo tacrameoto eucbarislic. 403 TRACTATLS SEL-tNDtS De corruptis moribus cleri et populi 415 THACTATtS TERTILS. DcdtlecUooe Dei. 417 Pathoi, CCIV. Quod in praeseoii tempore perfecte non dlllfiliir l>cus. 419 Quod lolo corde diligendu» sil Deus in bcncficiis suis 4.0 Jota anima diligendiis Dcns in promissls suis. 4t>t Quod cx omnibus viribus diligendus est Deus in judi- cii'» suis. .12J5 Quod lota mente diligendus est Deastu prccepiis sui.s. 4i» TRACT.U'tS QtARTtS. Do duplici resurrccUone, qus pcr obedtentic persevc- rautiam obiinelur. 4i9 De obedientia rbrisU. 431 De spiriluali creatnra. 433 De spiriiuaii psalt>Tio. 435 De taclu spirltnali. 437 De spirltiiali odoralu- 439 Do spiriiuali gustu. 439 Dc audiui sfiinluali. 4»0 De visu spiriluaU 440 TRAClATtS QUINITS. De rcquie quaoi sibi ei aobis Christus qucsivit cl pa- ravit. 4il De triplici inquietndine 449 TRACTATtS SFXTtS De verbis Aposloli i Vivns est semM Dei, i eie Dedivi.sione animsb scorsuj». Uem df; divisionr spinlus el aDims Maris. De divisione spiriius seorsira. De triplici pinguediue bonorum. Dc Iriplicj pinguedhie malorum. Quod appeUlus mali noo sii iu homiDis 4S1 *m 458 461 461 potesiate. 462 Ouod delecialioDem concnpiscenUc spiritus Irja pcr- flciuut. 464 De corpore et anima veterls boouni* 465 TRACTATtS Si.rTlMUS. De saluiatioue angelica. 4C7 De triplici gralia Dei 469 De gratia deioris. 471 De gralia liivoris. 471 De graiia buiioris. 473 BeiifNlictio Virginis. 473 TRACTATtS OCT.AVUS. Dc vuluere cbariuiis, quod sponsa infligil Sponso. 477 Dc b' ooculorum, et uno criae «oiU. 481 TR.iCTATtS NONtS. De bealiludiuibus evangelicis. 485 De juslilicaUonihiis marlyrii. 4^ De f^piriUi huminis tS6 Dp opinione falsa. 487 De opimone \iiii 4H7 De spe vaiia 488 De spc vana atquc supeniia. 488 De niala vel bona seruriuie. 4M9 De ropidiialc vhI suptrbia 49() Ouod eiire debeamus de Ur Chaidxorum. 49j De Iriplici slalu canns ooslraB. 493 Dc mansueludine bominisad seipsum. 494 De mansuetudine bominis ad prnximum. 49r> Dp mansueludine hominis ad Deum. 498 b(>aU ijui lUt^eut, qaoiiiam ipsi cunsolabuntur S^) De prima causa lugendi. aoi Dc secuoda caiisa lugeudi. 50-'^ De terlia Iiigcndi causa. «jO* Dc quarta lugendi causa *n,S De quiiila lut,'Oiidi caiis.i. *Sfi/H De pcniliaribiis bonrirum larrymis ?5o7 1><'.'«U qui csuiiuut et siUunl jusUUara quoniam ips' salurabuulur. i,m TRAijATtS DCCIMUS Dc verbis Caiilici c;iiiiicijrum : Pone roe ut sig^nacu- Iiim supcrcor tuum, ctc. i Dfc miseria el cgcsuio bominis ob cujpain. TRACTATtS t.NDKClMtS. De vcrbis Aposloli, « Vclw» bomo noster csi, * elc Ije vctcri homine tcrreno, carnali, animall. De liomiue Irrrf-no. De boininc •driial! itrm 'iiide .supra Dfc animaii homio'» TRA(T.\TI s Dl"Di:CIMtS. Exhorlaiio ad bar-rdoics. TRACIAILS Ti^HTltS DEClMtS Sermo Ot vorbis illis Apostoli : i CbariUs Del esi in f ordibus nosins, i elc. 8 511 olt cruciGius 517 M9 KSI 527 S» dilTiiu 53:i ifil5 OHDO REHUM 1518 TRACTATUS OUABTUS nECIMUS. De veibls iilis Canlici caiilicuru:ii : lMlro(lur.il nia iii eellam vinariain, i etr. WO TIIACTATUS OUI.NTUS DF.CIMl S. Dr viia c58 Item de consmuaione graliae et de communione glo- rla-. yiiO TRACTATIJS DFXIMUS SKXTUS. Perlocloruin rcligiosorum encomiiira conliacas in il- iud : Candidiorfts nive, nitidiof3s lacle, cti". t»6l De candore NaziraRorum. bOi De nilore Nazargeorunri. S6.") De rubore Nazaraeorum. 567 De inleiitione Nazar.Torunf. S70 LIBER Dli COMMENDATIONE FlDEl. De fide ad proximum. HIZ Quod Deus uon fallit. 37i Ouod duobus modis IJde» Dec del)eti»r. S7.j Ouod vilia fideni minuaul vel exslingu^nl. 57G De fide, qu« per dilectioiiem openilur. 576 De haesilaiione in lide. 577 De liaesilalione iu periculis. 580 De fidei cerliludiue. 583 De eo qund scriplum est : Fides u< snbslaulia reruni sperandarura, argiimenlum nou appareiUium. 584 De argiimentatione lidci. 58b' De non apparenlibus. 58-j Quod fides seosu adjuvetur. 586 Oiiod fides cogilalionibus prssvenitur. 586 (Juod fides douum sit Dei. 587 O'.iod lides sil opus Dei. 587 0^"'-! obduralio caecilas est et surditas. 588 Ouod fides lux esi el vcrbum. 588 De eo quod scriplum esl: Ne dixejis iu corae luo : iiuis ascendet in cwlum? id esl, Clinsiim deducere. .589 De-eo quod scriplum esl ia Jereraia : Quis uscendet in coelvm > 590 QuoJ Chrislus, auctor Gdei, divinitatis snae polenliam wiraculis indicavit, elfidei virlulem figuravil. 5'.)2 De nova creatura. 592 Quod per fKiera filii Dei efGcimur. 595 Quod per fidem ex Deo nati sumus. 593 Quod lidee estioitium substafitias ejus. 593 Quod pcr fidem fllii Dei sunaus. 594 Quod IJdcs esl fundamentum et signaculom. 595 Deprobaiiofie fidei. 597 Ouod fides et fldeles sibi iavicem tesliraouium denl. ^ 598 Ouodfides et oratio se vji^issim adjuvaiit. 598 De iis quje scripta sunl ia Evangelio de monte trans- ferendo, et ficulnea. 598 Potealia fldei ex incredulitalis poteulia monetratur. 601 An potestas signonira semper fidei adjancta sit. 601 buod fides et oratio similem habeul commendalionem. 4n Dostrae possibilitatis sit, circa Impossibilia non hoe- silare. . , 602 Quod potestas signoram sanctitatem non facit, .sed osleodit. 604 De vana securitale. 6"4 Quom')do omnia possibilia sant credenli. 60-3 De eo quod scrlplum e«l : &iqim ios qui crediderint haec sequentur. 605 Qu« miraiida sinl circa fidem. 606 Quomodo Domiuus quorumdara fidera commendat. Qualiter Dominus iflcredulilatem increpat, sibique dis- plicere demonslral. 608 Quod fides est semen. 608 Quod fides est granum sinapis. 609 Quod fldes est ferraenlura. 609 Quod Christus, sive fides Christi, thesaurus est, et bcna mai^arila. 609 Quod Ecclesia, sive fldes, sagena est. CIO Quod ri, qni salubriter fidcm habent, oniuia relin- quunt, vel omnibus renwnliant. 610 Ouod fldes vincit mundum in bonis. 611 Quomodo fldes vincit muodum ellam in malis. 611 Quod fides ex comparatiooe iiiipielatij» laudcw babet etgloiiam. eis Dbus luirahiliter alius excxranoo alios illuminat 613 Dc leslibus rontra fldem et pro fide. 615 Quod tres tcstiriioaium dicunt lu cotlo, et Ires in lerra. Quod multitiulo leslirnonium sit. 619 Er. Scripturis ostendiiur, qui sint testes. 6S0 Qu.Tosinl te.sliinonia. 620 Munimcuta fidei ad aucloriLatem sacrs Scriptara redu- cuniur, (,2( Quibus modLsolim Dcos se raauifestaverlL 6:!l Uude prophetai fidelcs iL/enti sunt. 625 Divini eidii genlium tempora etmumenla non norunt, sed solus Deus. 624 Quod in ore prophetarum et apostolorum stat Terbum fidei. 626 De concoidia testium et lestimoniorurn, et dc colla- tione diftorum et factorum. 6f7 Quod lanU coucordia lestium sit a Spirilu sanclo. 628 De illis .lui legera negligunt, aut iu Scripturis Christnm nou inlelligunt. 028 Variae opiniones de Christo eorum, qui eum pnpsenlem in carnc •• iderunt. 629 Qiiod Christus j ustus comprobatur. 630 Quod Christus propheta comprobatur. 632 Chrislus Filius Dei;sigiia adveulus ejus. 654 De Judaeorum eicaecatione. 636 De vocatione genitum, et idololatriae subversione. 638 De nova; legis instilutione 639 LIBER DE SACRAMENTO ALTARIS. Quis sil ordo. 643 Ou33 in Yeteri Testamento contineantur, 643 De mulationepromissionum. 643 Dc mutatione judiciorum. 644 Do mutaliouo praeceplorum vel superadditione. 64!» De mutatione sacrameutorum. 645 Quod Christus finis sil promissorum. 645 De iriiilatioiic iegis. 64G De m.vsli(:a siguiUcatione legalis hosliTi. 647 De veteribus prcijiciendis. 6i9 Qua; sunl vetustissima veterum. 649 De ritu sacrilioaiidi. 650 rrobatio ex verbisAmbrosii. 650 Coiitra rationem Grajcorum. ' 651 De eo quod in Amos striptum est : Sacrificaie di fer- mentalo laudem. 652 Qusdara a diversis diverse proponuntur. 652 De accepUone calicis. 655 De acceplione panis. 656 Alio modo unde supra. 674 Alio niodo exponilur, ut supra. 675 De verilale mulationis. 678 De myslica signifjcatione mul^lionis panis. 680 De inyslica signiticalione mutationis vinl. 681 De cibo qui perit et de cibo qui non perit. 687 De verbis Aposloli. 705 Item de calice. 722 Item de calice Novi Testameati. 796 Ex libro Exodi. .731 Item ex iibro Numerorum. 765 Ex iibro Josue. 766 Ex libro Sapientiae. 767 Rursus de Epistola prima ad Corinthios. 769 BONACURSUS EI HMRETICO CAIBOLICVS. LIBELLUS CONTRA CATHAROS. Cap. I. — Quod omnia, lam visibilja quam invisibilia, a Deo creata sunl oinnipotentc. 777 Cap. 11. — Quod omnipoiens Deos Adam et Evam, at- que omne genus honiinura creavit. 779 Cap. lil.. — De lege Moysi servi Dei, quodab omnipo- teute Deo (jata sit. 779 C.^r. IV. — Joannes Baptista, Abrabam, Isaac el Jacob et Mo.vses, qucd sint e!p:ii et amioi Dei. 780 Cap.Y.— Quod conjugium a Deo sit institutum, et quod in eo possuraus salvari. 78U Cap. YI. — Quod Filius Dei veram carnem assumpal, in qua dormivil, uiaQducavit et bibit, etiam posl resor- rectionem. 781 Cap. VII. — Quod panis qni in altare ponitur, et vinum convertutiiT post sanclificationem iii corpus et san^inem Domini, et quod uullus, nisi qui manducaveril, salvetur. Cap. Ylil. — De resarrcctione mortuorum in die novi»- simo. 782 4517 QU.^i IN IIOC TOMO CONTlNtNrtR. 151S r.*p. IX. — Quo(J rarnes, raseui, ova el lac absque pec- caiu ttiMKlucari possuitt. 785 AdvF.R!)1'S H.*:RE1IlOS ori PASACII MJ^CUPANTtl». 784 t;*p. I. — Uuod lex Mosaira sil spihlualilcr obscr- faiuh. 7S5 (^AP. II. — puod Chrislus sil Deus, Palri cqualis el coiisubstantialis. 788 C*p lil. — Quod CLrislos sll g«nilu.«, el quod klein cuui Palrc 788 Cap. IV. — Quoil Spiritus sanrtus esl Dciis, ct quiHl iJciii Spiritus ctim Palre et Kilio sit una subslaiUia ; el uiMis Deus miiiii|H)leiis e.sl, noii ires dii. 78'J Cap. V. — QuihJ sil niniiiriiium, et quod qusdani in legi> per giguilirali^Micni ad esum probibila sunt. 7^>0 AuYensis AKMXi t>KTAS. 791 BERSARDLS ABBAS FOSTIS CAUDI l.IBEM ADVtRSLS W ALUKNi^ll.M St( TAM. rrologus. 79!> Cap. l. — Fsl conlra hoc, quod dicunt, Non esse ohe- ftuudum summo ponlifici, aliis>t' prwltuis. 795 Cip. 11. — Traiial. de digniuile pn^laloruni, el qnod eissit defercnduni tl nbidieiduni. 798 Cap. 111. — Conlra eos, qui detrahunt recloribus aiii- niariim. 803 Cap. iV. — Conlra hoc qucxJ omnes, etiani laici, praili- cant. Et quid ad hor dicanl, quldve uos conira eos. 805 C*p. V. — Quod Doa Ijcel cis verbum Dci minislrare Sdelibus. 812 Cap. VI. — Respomlclur objpctioni qua dicunt cum Aposiolo ; Obedire oporlel Deo, nou hominibus ; et de quibusdam aliis. 817 Cap. Vll. — Declaralur quos maxime seducanl, quos ■OD. 821 Cap. vni. — Coutra hoc, quod mulieres praedicare posse diciint. 825 Cap. \X. — Contra hoc quod diciint dcfunclis (idelibus uon prodesse vivoruin eleemosjuas, jejuiiia, Diissariim BOlemnia, aliasvc oraliones. 828 Cap. .\. — Conlra cos qui negar.l ignem purpatorium, el ainnt spirilus a carue solulus couliuuo ire ad calum, vel inrernum. 853 Cap. \l. — Conlra eos qui dicunt cosdem spiritus de- functorum, anle juduium, nec ciiiuin ncc inlernum in- fredi, sed alii.s ronlinen receplaculis. 834 Cap. XII — (!ont a eos qui in ecclesia orare nolunl; nec ecclcsiam esse nuncupnndjm asserunl. Lbi proLalur et ecclesiam vocandain, et ibi esse oraiidum, el in magna veneralione babendam. Lbi etiam respondetur cnidam eorumdeiii haerelicoruin obicctioni, qiia ex verbis beali Slephani aiuni quod EicelsHs non habilal in nianufuclis. •i ideonecin ecclesia. 835 UENRICVS SEPTIMELLEHSIS. Notitia. 841 ELEGIA DE DIVERSITATE FORTLN^ ET PHII.O- SOPUiyE (ONSOLATIONE. 813 LABORANS S. R. K. CARDINALIS. Notilia. 867 DISQLISITIO CRITICA IN DCCRETORLM COMPI- LATIONEM OCAM LABORANS ADORNAVIT I I. — Opciis p;irlilio. 869 I II. — Ue loiitibus quibus Laborans usus est, dcque modo quo eos disposuit . 873 § 111. — De modo quo Laborans capilula ox Gralianeo de reio disposuerit. — Fragmenla ex Laborantis libris l>e jusltliii et juslo, ad Majouem, magnum Sicilite admi- falum, et De reru liberUik, ad liuyot^em Paiiormiiunum archiepitcofmm. 890 S IV. — De fontibus qoos praeler Graliaui Decrcium Laborans adhihuit 895 § V. — De collertionis merilo, roaxime si cum Gratiani Decrelo coiiferatur. 897 Appendix qiiap specimina qosdam collectionis a Labo- rante adorualae exhibel. 901 LAURENTIVS DE LEODIO. Nolilia. 915 INCIPILNT GESTA VIRDLNENSILM EPISCOPORLM ETABRATLMS. VITONI 919 Incipit prologas sequenlis operis de gestis Virdunen- sium p<>iiiilicum 923 (.onliiiualio 971 Annales sancti Vitoni Virdunensis. 987 SANCTUS STEPHANUS DE MUHETO ET AHl GRANDIMUMENSLS. Noiiiia Inslorii ;i iu S. Slekjliaiiuiu. 907 Noiuia lUterana. 99'J Viia S. .'^tophcini auclorc GcrarJo prjorc Grandimon- leusi seplimo. Obse. vjiio prwvu lliOci Cap. I. — l)e S. Stcph;ini parenlibus. — Paler ejtis Bariuni oramli c;iusa pcrj;it. lOll Cvp. II. — De infirmiiale pueri .ipud Bcneveutanam civiialciii. Hiil ("vp. 111. — De archieniscopo Bcncventanae civitaiis Milono. 10IS Cap. IV — De puero iuslrucndo ab archiepisfopo. U»I2 Cap. V. — De Dci providcntia nga pucrum. 1015 ("ap. VI — De religiosis Calabria-, et viia, ct conver- satione eoruni. 1013 (AP VII — (lualitcr appclcbal \irorum supradiclorum imitari excnipium. lOli Cai'. VIIl — l;e visilalione tcrrjB nalivitalis sux ac pareiiluin suoruin. 1014 Cap. IX. — Oualcm sc habebat apud Romanum ponli- Cccm. 101 l Cap. X. — De conlirmationc bcati Slephani per smn- muin pontiricom. 1015 Cap. XI. — Dc insressu ArvcniiaB vcl patria su.e. 1015 Cap. XIL — De cgressu palrise sua: et dc visitatione graliae divins. 1013 Cap. XUI. — De loco crcini apud Murelum invcnio. 1015 Cap. XIV. — De ingrcssu cremi. 1016 Cap. XV. — De pMrossioiic cjusdcm. lOlG Cap. XVI — Dc cibo ejiisilciii. lOK» C.*p. XVII. — !)c loricj lcrioa qun inducbalur 1017 C.vp. XVIII. — De indiiinnilis cjusdeiu. U»I7 Cap. XIX. — Dc slratu pjusdoni. I0i7 Cap. XX. — De pi rsevoraiuia in divinis ofUciis 1017 Cap. XXI. — Dc g( iiufloxioiiibus cjiisdom. 1018 (Iap. XXII. — Do psalmoilia et oraiionibus cjus. 1018 Cap. X.MII. — De prudonlia quani habcbal ergadisci- pulos. 11)18 Cap. XXIV. — De huniililaie pjusdoin. 1019 Cap. -XXV. — De doclrtiia ejusdcni facla ad discipulos. 1019 Cap. XXVI. — Dc cognitione cogitationum discipulo- ruiii suoriim. 1019 Cap. .\XVII. — Quantam vim oblincbanl orationes ejusdoin apud Dcuiu. . 1019 Cap. XXVIII. — De milile per euindem a quodam cri- mine liboraio. 1019 Cap. XXIX. — De familiari ciijusdaiii liuerato. 1020 Cap. .\.\X. — De afllueulia viroruin ac mulieruni vo- nicntium ad eum. 1021 Cap. XX.VI. — De fragrantia miri odoris quse ab ipso procedebat 1021 Ca<>. XXXII. — De adventu cardinalium Romanoruni. 1021 Cap. XXXIII. — De reiponsione beati Stephani ad car- dinales. 1021 ("ap. XXXIV. — De asscrtionc cujusdam abbatis Le. nioviceusis ad supradiclos cardiiiales pro bealo Slophano, 10'22 Cap. XXXV^ — De cxtoUenlia viri jusli facta a cardin.i - libus. 102^ Cap. XXXVI. - Simililudo 1023 Cap. XXXVIl. — Item de extollenlia pjusdem. 1025 Cap. XXXVIH. — Do perfeclione ejusdcni oralioiiis et confirmalionis crga discipulos circa linpin. 10^5 Cap. XXXIX. — Quoiiiodo conquesli sunt disci|)uli apud Palrcni spirilualom. 1025 Cap. XL. — De responsione ciusdem ad discjpulos. lOW Cap. XLI. — Dp trar.silu beali Steph.nni ccnfcssoris. 102(> Cap. XI.II. — Item de transitu ejusdem. 10:^6 Cap. XLIII. — Miraculum pueri de Amhasiaco. 102(5 Cap. .\LIV. — De rpvolaliono transilus ejiisdem aputl Turoiiensem civitatcni oi Vcrzoliaciini. 1021 Cap. XLV. — Quoniodo transitum suuro pei nocteiu revelavit cuidain caiionico. 1027 Cap. XLVI. — Denunliisad legatos Rcmanos missis. 1027 Cap XLVII.— Dc elcclione domni Pelri Lemovican- spcundijprioris. 1028 Cap. Xl.Vlil. — Dc inquisitione divcrsorum locorum. 1028 Cap. XLIX — Dc revclalione loci Grandimoniensis. U)2R Cap. L. — Dp a-d (icio Pjusdem loci. U)>9 Cap. LI. Miraciiluin de paiie dato cuidam luilili lf)J9 ("ap. I.M. — De milite sanato miraeuliim. 10i9 Cap. Llll. — De discipuio ejusdcmsaua o lOM i:;i) onbo iw.uiM 1520 (!*r. I-IV. — Ih' panno qni non (mliiit fnrril)iiri. 10"C (.Ap. I,V. — |)e v(rl)is rorreclorijs f|iia; habt.il [.riDr secniKtiis ad cuindoni, iuspecli» iniraciilis posi iradsiimr» eju«ileni. \{)Z0 C.Ai'. I.VI. — Do Pelro I.emovioano, ncpolc seciinili prioris, pcr visioncin sanalo, miraciiiiiin. iU.'^0 ('ai'. LVII. — Ilcin aliud iniraculum dc qnadam nin- II1 Cap. l.Xf. — Kem aliud miraciilum. lO.ll Cap. LXII. — Ilem aliud niiracnlum. 105!i Cap. I.XIII. — lleinmiranulum aliiid. 105JJ Cap. LXIV. — Uem aliud miraculiim. 1036 C.Ap LXV. — llem aliud miraculum. 1057 C*P. I.XVr. — Uemaliiidmiraculiiin. i(>Xl C.AP. LXVII. — Item mlraculum aliud. lO.IS C.AP. LXVIH. — Miraculiim aliiid. 10.1« Cap. LXIX. -^ Uem aliud miraculum. 10.}'.) Cap. I.XV. — liem aliud. iO.VJ Cap. LXXL — De miiite curato de igne incxslinguihili. 10.39 Cap. LXXU. -Item aliiidmiraculum. lOil Cap. LXXIII. — Item aliud niiraculum. 1012 Cap. LXXIV. — De visione quam vidit domnus Iliigo de Laccrta apud Murelum. 10i3 Additio. Cap. I. — De revelatione beali Stephani. 1045 Cap. H. — Ilcin admonilio ad frjlrcs. 1046 Cap. III. — Uem de revelalione B. siephani. 1047 Cap. IV. — I)e miraculo quod anle rcveiulioncm beati Stephani accidit. 1050 C«p. V. — l)c puella sanafa. 10.^2 Cap. VL — llem aliiid iniraculum. 1053 Cap. VII. — Ilem aliud miracu!um. lO.^Si Cap. VIII. — IteiHalJud miraculum. 1031 Ca». IX. — Ilein aliud niiraculum. 10.';.»5 Cap. X. — Ilem niiraculum aliud. 10f;6 Cap. XL — llem aliiid miraculum. 1056 Cap. XIL — Item aliud miraculum. I0"i7 Cap. XilL — Itrm aliud miraculuin. 1057 Cap. XIV. — Uem miraculum aiiud. 10.57 Cap. XV. — Item aliud miraculum. 18.58 Cap. XVL — Itein aliiid miraculurn. 10.58 Cap. XVII. — Kt:.i miraculum aliud. 1050 CAf. XVIII. — liem aliiid miraculuin. 10-59 Cap. XIX. — lleni aliud miraculum. 1059 Cap. XX. — llcmaliud miraculum. t0".9 Cap. XXI. — llem aliud miraculum. lOGO Cap. XXIL — Itein aliud miracuium. 1060 fjip. XXIII. — Uem aliud miraculum. 106l Cap. XXIV. — hem aliud miracuium. 1061 Cap. X\V. — Itcm iniraculum aliud. 1062 Cap, XXVI. — llem miraculum aliud. 1062 Cap. XXVII. — Itein miraculum aliud. 1064 C*p. XXVIII. — Hem aliud miraculum. 1065 Ca" XXIX. — Uem miraculiim aliud. 1066 Tm. ;^.\X. — Ilcm aiiud iniraculiim. 1067 Cap. XXX!. — Item ali.dinir. culum. 1067 f.AP. XXXII. — llem miraculum aliud. 1060 C*P. XXXIII. — Ilem alind mlraculum. 1069 C*P. XXXIV. — Aliud miracuium. 1070 Cap. XXXV. — Ilem aliuil niiraculum. 1071 DICTA ET FACTA S. STKIMUNI. I. — Hic breviier comprelieiidunlur alque conc'udun- 10 virlutes conversaliouis atque sanctitalis beali Ste- pliaiii confessoris. 1071 II. — De charilaip ejusdcm, mansueludine, longani- mitale, c.tlcrisqup virlulibHS. lOT."» IIL _ De consili s quibi.sd.im dalis. 1073 IV. — Quale coiisiiiuiii mi.ilibus ad rapinas currere voienti!)us dabal. 107.5 V. — Item ite aliquis de rapina eleemosynas faciat. 1076 VI. — Qualiler clericos el sapientes viros ut bene agwenl instruebat. 1076 VII. — Oiialiler viros religiosos ad justiliam informa- bal 1076 VllL — Qua rallone mcretricibus et histrionibus bona lemiiu.alia largiebatiir. 1076 |.\ — Qua ratioiie confraternitatcs saecularium homi- niim viUitat. 1077 X. — l)c dislribntione eleemosynarom. 1077 XI. — D« dilicrenlia eleemos.Miarum. 1078 X'L -• Qualiter se habebat erga pauperes. 1078 XIII Ilcm de eodem. 1079 y . l)«c»loneiHia virijusli. 1080 XV. — llpm de rodrm. 1081 XVI. — Dc < xiollciiiia scrmnnuni ilMus alqoe scieiiii9>. um liiripiiint vorsiiKde \irltililiiss ejufklem. tOMt IIIil.K Sll.NiL.MIAHJ .M SJX UATIOMM S. STC- MIAM. 1'rologiis. iW^ Kesponsio fralnim. 10)»6 Cap. I. — Oiiid dlcatur elostcndalnr novillo tvliicio- nem iuTanli. 10N8 ('ap. JI. — Sermo ?fl novjter ronversos d« graU», jn- stilia, alniie cuslodia totins rplip,'ioiiis. Uif^ ( AP. Iil. — J)e tenlilioiif priina nfoph^lonitn 1089 Cap. IV. — l)e ronllicln viri rflittifjsi «umZabulo. 10(f9 Cap. V. — l)c diver8iL.ite lenlalTonum qua« paliturbo- viter conversus. 1090 Cap. VI. — Qualiler evilcntur a vlro rellgk)80 Zabull insidiic. 1000 Cap. VII. -- Ilcm de diaboli insidiis viiandis. lH9l (.AP. \\\]. — l)p inaiii {.'Inria <\\tx alifpiaiid-» aufprl ho- miiii lidem quani dchcl habcrc in Doinino, et fralribiis el seipso. 10^*8 Cap. IX. — Alius sprmo v\ noviter fonTPnm. 10?I3 Cap. X. -- I)e sfienlia ncccssaiia ad scrvlcudum Deo ralionabililer. lO''.^ Cap. XI. — Ilem sermo de rorrprlione. 1008 Cap. XII. — De niisericordia quam Deus facit homini ad religioncm vpnlenli. 1097 Cap. .\I1J. — De comparatione imperiti miliUs cl verl religiosi. 1097 Cap. XIV. — Quomodo unicuiqoe sit Deus fideli». 169« Cap XV. — De dilpclione Dei eriia hominen». 1098 Cap. XVI. — Quid sit ccniiiplum evangelicum. 10f)9 C.\i'. XVII. — Quam sit horribile .i Deo sejarari 1099 Cap. XVTII. — De hde justi quam habet in Domino. 1099 Cap. XI\. — De dilerlione hominis crga Deunw 10*» Cap. XV. — Dedulcpdine mandalorum Dei. 1099 Cap. X\1. — Cur horno damnelur. 1100 Cap. XXII. — Qiiornodo fldelcs hujos sscali cur m supra Dominum ponant. 1100 Cap. X\IIJ. — Quomodo intclligalur dulcedo diviiio- rum prifcepioriim. 1100 Cap. XXIV. — Qualller homo Dominum iovenire po- test. 11 00 Cap. XXV. — Qnaliler homo delcclelur in operibus Oiristi, et quanla sil virtus (taipnli*. 1100 Cap. XXVI. — De dulcedine in verbis Dei exlsfnle. 1101 ('ap. XXVII. — Ne aliquis lcrminum interponalad Del servitium fanendum. 1101 Cap. XXVIII. — De verit.ile proferenda. 1101 Cap. XXIX. — Qnaliter hcmo exemplum sumal de malo ad bonum faciendum. 1102 Cap XX\. — Dpiiloqui in religioncm advenit qno- modo S' quatur exempluin pr^ecpdeniiiira. 1104 Cap. XXXL — Itriioranlia vei cacilas deliclonim. UOi Cap. XXXII. — De modo audiendi verbum Dei. 1 lOi (:*p. XXXIII. — Qualitpr se accusel xir perfeclus iu Jjonis qiw operalur. 1102 C.KP. XXXIV.— Dp co^ritalione quam debcl habere aliqnis iii diilcedinc consilinrnm divinorum. 1104 Cap. XXXV. — Qualis debet esse qiisquis esl in via Dei. 1»03 f.AP. XXXV!. — Qualiter vir justus elcemosrnas acci- pi.it. no3 Cap. XXWH. — De r.hrisli paupcribns. 1104 r*p. XXXVlll. — Qualitpr paslor erga subjeclos m habeat. HO* Cap. X\XIX. — Dp rplributione juslorum qui cxteris prs-benl bonum exenipum. 1103 Cap. XL. — De coiisilio unicuique bomini oecessarlo. 1105 Cap XIJ — Dp fJinrercntia pccnamm infemalium el gaudiorum culcsliiim. 1105 Cap. XLH. — Deamorc divino qualiter habendos «t. Cap. XI.III. — De gratia et boniiale divina qua qul»- quc viMtalur. . HOo Cap. XLIV. — Qnaliler sc aliquis apod semelipsuin habeat. 1'^ C.vp. XLV. — De remoncralione eleemosyn» ab alK quo perpclr.it». \\^ Cap. XLVl. — Diirerenlia stulll et viri sapienti». 1107 Cap. XLVIL — licm dc raediUlioue viri sapieniis. I iS2i QU.£ iN iioc ro.\to i;ONTlM'NTrn. rup \l.Vin. — Dc «svibvcnlionc pauperum. IIOS Cap. XI. IX. — De discroiioiie neeessaria ad bomim periirienduni quod im-npium fuii. tl08 Cap L. — Ue superliis qi-am f.icil aliqiiis rellnqueiidu proitrium C(£aicteriuin. 1 108 C*p l.I. — Cur Dcus pccraiilibus sua secrela celare ronsueviu 1103 Cap. LII. — De illo qui in prasenli sua bona recepit. tlng Cat. LIII. — Ralioc:natiu subliiitalis diviai cxaniinis. IHVJ C*»". LT>'. — I>c fatua .mxiel.ito slulii. 1 lii35 fuii imiriiiiuis saiicli rauli 1110 Cap. l.VII. — Ne aliiiuis desiiiat operari bonum iliun permane* lu crimine. 1110 Cif. LYIII. — De assiduilate stulli malum opcraniis. IIIO Qr. LII. — Qualiter aliquis dcbel mundum rt'in- qnere. 1110 C»r LX. — Tracljlus de usura. 1111 C*r. LXI. — De \iro s.ipienie. iill Op. LXII. — Dejusliiia. 1112 C*r. Lilil. — (Juumodo miles in cxpedi'.ionc se ha- bf at. \\\i Cir LXIV. — De iiUione inimicorum. 1112 Cap. l.XV — Oiialiler liatoMalio aliaris. Hli Cap. LXVI. — (.luDmodo aiueiis cuslo bono, quam si bonum essel niaguum. 1115 C*p. LXXIV. — De irjcundia el auxielale nequani ho- minis, el de fjaudio et diilcedine viri jusli. 1115 C*p. LX.XV. — De diirerculia viri jusli el nequani l:o- minis. 1116 C*p. LXXVI. — De pfpnis quas paliuntur injusli. IIIC r.kp. LXXVII. — pc boni et niali inagniludine. 1 1 17 C*r. LV.Wlll. — De limore viri sapienlis qucm habct crga boaa divina. 1117 lUr. I.XXlX — De reprcliensione verborum slulli qua- liter ei v»r sapiens respondeal. 1118 f.*p. LXX.X. — I)e consilio dalo unicuique ne aliquis slulUtia sua bona diffcrat operari. 1 1 18 CAr. L.\XXI. — De festiuantia ad bonum facieiiduni. llla Ca». LXXXII. — De gravi lentalione ciijuslibel jusii. 1119 Cir. LXXXIII. — llcm de eodem. 1 1 1') CAr. LXXXIV. — Itemde cmlem. 1119 Cap. LXXXV. — Qualiler aliquis a boiio aliquando re- Iraliendus sit. 1120 Cap. LXXXVl. — De bono humililatis cognosceudo. 11-20 C*r. LlXXVIt — De recordatione percalorum quibus ?ir reli|fi sus liiit aliquando corruptus in sieculo. 1120 C*r. LXXXVIII. — De adjuiralione cuetcslium gaudio- nuD. 11:20 fjir. LXXXIX. — Qualiler Deus honor.ilur tam in re- probis qiiam in eleclis. 1121 Cat. XC. — De diviuis miseralionibus erga aniin:iin. 1121 f.Ar. ir.l. — De Dei misericordia el eiusdem ju-ii ia quc aliquando di< C*r. Cl. — De qujtsiione discipull farla ad pisiorrm 1120 f*p. fll. — De (Inina dirrodiiie. 11-+7 f*r. Clll. — De doclriua sjlulari ad uimroquemquo. 1127 f *p. CIV. — De qii.islinne ciijiisdam discipiili (;*rla ,i.| mjgistrum cum dc oratioiie kxjueretur, el de respoiisione ejustlem. 1127 C*i>. CV. — llem alia qiia-slio facla ad magislrum a sn- pr;idirio (lisripulo. llr-:*) C*o. (.VI. — Quod sit perfertius Dcum huidare qw:ini rogaro. 1I2<> Cap. CVII. — Uem quxslio supradicti distipuli ad ni.-i- gistruni. 1129 C*p (!VIII. — Dp honore justorum. 11.50 f.AP. (IX. — De ania-nitale iii qiia consistil vir justus ali(|u:in(lo. 11.511 C*p. rX. — De cnsu angoli ct requic juslonim. 11.51 Cao. CXI. — liom do Z;tbuIo. 1 1.5! C*p C\ll. — De dono .Spiriliis sanrti. 11.51 « AP. f \III. — De so'eiiiiiil:ilo Pcnlorr.sfes. 1152 Cap. CXIV. - De (lii:ereiili:i bniii et mall. 1152 C*i'. f.XV — De aiixiiio s;iiicl()riiin. 1iri2 f.*p. f\V|. — To roiiiiimrjlioiio ii storiim 11.5.5 (ap. f.XVII. — Dc mutua charilalo regni coileslis, ei ailiuipIiMioMe p,u«lom. 1153 t.*o. CWIIl. — Qujlis dcbcl esse virjustus In me(!il:i- tioiiiliiis sni^. 11,5.5 (ap. C.\1.X. — Dc misericordia quam Dcus ferit Sii- s,iiin;i'. !l.5| Cap. f\X. — Dc 00 qiicm Dcus permiltrt a se in itjrc reredere. 1154 f.AP. (2XXI. — Dc scrinonibns diviuis audieiiMis. 11.54 f.AP. f.XXII. — De (lecimis sermo. 1155 nK<,LL.\ SANfTl STKIMIAM fONFE«SORIS. IVulogus. — De unilatc el diversilate Hego^arum. II. 5.5 B illa Clcmentis papae III qua S. Stephani Regulam eon- finnat. i- i i ° 1157 f.\p I. — De obodienlia. ilS9 f*p. II. — De non elij;enda obedienlia. H «0 Cap. III. — De premio obo lienlis, 11 W Cap. IV. — De terris non liabendis. 1 1 iO Cap. V. — De errlrsiis iiuii habendis. 1141 f.AP. VI. — De bestiis non habendis. Itii Cap. VII. — Quod amore bcslijruin amor divinus mi- nucretur. 1113 Cap. VIII. — Quod ascensuros in altum deceal exone- rari. 1143 Cap. IX. — De qunestu vit:in(lo. 1115 Cap. X. — Quod polius a Dco quam ab homlne si( oiias- renduiii. IIU (!ap. XI. — Quod Deus uunquam dcsil adlueroiMibus sibi. IU4 Cap. XII. — Quod Dcus pauperibus sit dispensulor pro- viiliis. 11 '» C.AP. XIII. — De pormissione qu,Trendi. 1 1 1-» Cap. XIV. — Quod Deiis iii hac vila per.se vcranlibus semper nocessaria provideal. 114.5 Cap. XV. — l)e mudo oinendi. 11»«» Cai'. .XVI. — De modo voiidendi. II 46 Cap. XVII. — De niodo miilaiuli. 1l»8 f.AP. XVIII. — De inodo arcominod;indi. !Ii7 Cap. XI.X. — De non e.igendis muiuribus. 11*7 Cap. XX. — De coiifr.iternilate vitanda. Ili7 Cap. XXI. — De elcomosvnis non eligendis. II i7 f.Ao. X.XII. — Qiiod ad iiiillum promissum miltiilur nisi qiiid ••i quanliiin sit priiis dcsignetur. 1!4H f.Ap. X\ll(. — Quae; redditus licoat habere. lliH f.AP. .XXIV. — De charlis causa placilJiidi lum habeii- dis. luy Cap. XXV. — Qiiac sll clavis noslra> rcligionis. 114'J Cap. .X WI. — De eleemosyna raorlui jusle coiiqutronll persolvoiida. 1149 f.AP. XXVII. — Quod Deus huinililati ubique prxparel hospiiium. lli".> Cap. XWIII. — De moleiidini». II l'J Cap XXIX. — Quod neniini pro lemporalibus servia- tur. 11 M Cap. XXX. — De nemonbiis petendis. llliO Cap. XXXI. — Dc causis non ageiidis el te»timoniis nou perhibeiidis. ILW Cap. X.\XIL — De licentia ab episcopo postulanda. ll.iO Cap. XXXIII. — Quod in pussessione monachorum no.i jfdifirelur. IIM Cav. XXXIV. — Quod fratres exira cellam iion eieant r.iiisa visitan^li inlirini^s sjpriilarcs. H-^il C*r. XXW. — 0;iod fralres cellas non cxeant tausa- tniz onfo rf.rijM 15*4 jironirarxii p.iuporfs ll-JI C.AP. XXXV!. — l)e ItosnitaliUle pro Deo extiibeiida. 1151 f.Ap. XXXVIf. — l)c hcncficio pauperibus erogando. 1152 Tap. XXWin. — De eleemosyna pauperum hrirmt r;muneraii(la. 1152 <'ap. XXXIX. — De miilierihus non recipiendis. 1l'>2 Cap. XL. — Dc viris allerius rcligionisnon rccipieiidis. 11.1)3 Cap. XLI. — Cujiisinodi lioiijines liceal rcciperc. li:;3 C4P. XI.U. — Ciijusmo li homiiies nec absolvcndi, neo rcf] !iren5 Cap. XLIll. — De solitario cum propria cella non rc7 Cap. LVL — De cura iiilirmorum, senum et debilium. 1158 Cap. LVf L — De temporibus jejunandi, horis rcficiendi, tlgeiiore ciborum. 1158 Cap. LVIIl. — De divinis ofdoiis. 1159 Cac. LIX. — De iniiluo fratnim obsequio. li'>9 Cap LX. — De electione prioris. 1160 Cap. LXI. — Quod uuIIun exterior elifratur in priorcm. 1160 Cap. LXII. — De pastoris stabilitsfe, 1 KiO Cap. LXIIL — Ouoinodo prior erga suos cognatos se habear. ilfil Cap. LXIV. — <^uod rclicla non rocuperentur. 1162 Cap. LXV. — De pp.rseveranlia in supra diclis. llCi^ Sequitur coiilirmalio CU menlis III papae. 1 162 STEPUAHfUS DF. UCIACO GRiNDJMONTENSlS raiOR QUARTUS, Noliiia. 1163 DiCTA ET F.ACTA S. STEPHANI DK MCRETO auc- tore slcpiiano de iici;ico. 1165 PETRUS BERNARDI GRANDIMONTENSIS PRIOR QUINTUS. Nolitia. 1163 KIMSTOL.^^. PF.TRI BERNARDI. I. — Polrus r.crnjrdi eleclus prior Grandimonlensis siynificat Htnrico regi Anglorum suam eleclionem cui iiivitus coiispiisit. 1165 n. — Uescriptiim Henri i H, Angloriim regis, .-jd Pe- tnim IJernarJi, priorem (■iraiiilimonte'i«Jpni — (•ratam liabet ejus eleclionem, ejusq e sc precibus commentiat, 1166 liL — Epistola Petri Herriardi Vincenaum corrccloris ad Giiillelinum priorem Gianilimonlcnsem. — Anniintiat ei necem sancli Tlioma? Canluarieusis archiepiscopi. 1167 IV. — Epistola Guillelmi prioris Grandimontensis ad rplruin Rernardi correclorem Vinconaruin, o'i:n priorom (Ir.iiKiiirionlonsom. — Consolalur Piim super inorlc saiicii 1'liiim;ii Canluarionsis irchiopiscopi. 11()7 V. — Epislola (Miillelini de Trahioac, prioris Oiiidi- monion«is, ad Ilciiricuin II, Ang'orum rogem. — Do necc saiicli Tbom;o Canliiariensis archiopi.scopi. IKW \l — lipistol 1 Polri Rornardi, ex-priorisCrandimon- tonsi;, ad Henricum II, Aiiploriim n pom. — De noro sancli Thomso ("anliiarionsis ar.-l:iopisco[!i. 1169 CUILLELMUS DE TRAIIINACO GHANDIMONTEN- SIS PBIOR SLXTUS NotUia. 1177 l-:riSTOL.€. 1177 GERARDUS ITIIEnU GRANDIMONTENSIS PRIOli SEPTIMUS. Nolilia. 1177 VITA S STEPHANf DE MLRETO. 1179 Rovclatiociijiisdam fralrls de dopos tione WlUelmi de Traliinaro Grandimontonsis prioris. ii7'j Vila IJ. Huj;onis do Laccrl.» S. Stephani. Grandkiioi»- leiisis insliiuioris, discipull, auctore Guillelaio hitulUa 1IMI Hinerarium fratrnm Grandlrnon(en«fluin. l"2il ERMENGAUDLS. Nolilia. iiTS CONTKA Hyf.RETICOS Cap. I. — Doiim osso rcrum omnium crealorem. 1135 Cap. 11. — .Nrm ossp f'uo«. dRr>s. Itr,^ Cap. III. — Legein Mosaicani a »ero Deo dalam f i la- lam. 12.57 Cap. IV, — Moyson non fuisso mapum. 12">9 Cap. V — Matrimoniiim essc liVilum. 1139 Cap. VI. — Conceptionem et naiivilalem Joaiiius BaptistsR a bono anxelo amiunti;itam c.sse. 124i. Cap. VH. — Dc Christi ln<:arrialionp, Nallvitate, Pjs- sione, Morlc, ResurrectioDe, et num vcre manducavorit scbiberil. I2i.'^ Cap. Vllf. — Dc ecclosiis manufactis. iil6 Cap. IX. — De allaribus. 12i9 Cap. X. — De canlu erclesfaslico. 1250 Cap. XI. — De sacraraeuto corporis el sanguinis ijirisii 12 1 Cap XIL — De sacramcnto baptiemi. 125.1 Cap. Xlfl. — Dc sycramenlo pamitonlls. 12.59 Cap. XIV. — De impositione maniium. 1262 Cap. XV. — De esu carnium, el aliarum quarumdarn rerum. ligt Cap. XVI. ^ De resurreclione mortuorum. 126*» Cap. XVlf. — De invocatione sanclorum el precibus pro mortuis. 12«7 Cap. XVIIf. — De jiiramenlo. 1269 Cap. XI.X — D'> occisione hominis. 1i72 ADAMS.VJCTORlS.CANONICUSREGULARlS.im CLEMENS III PAPA. Notilia. 1273 Nolitia dip'om.Tlic3. 1^73 EPISTOL.E ET PRIVILEGI.4.. AN.NO 11H7. I. — Omnia monasteria con^TOgalioni Camaldulensi coiifirinal, eaque rcgimini prioris ejusdem cougregalionis subjicil. 1275 ANNO 1188. H. — Monaslcrio 'Regiae-Vallis ecclesias de Rengis- Va!'e el do Joviliare asserit. 1278 III. — Monaslerii Valluiiibrosani protectionein suscipit el possessiones juraquc confinnat. Ii79 IV. — .Monasterii S. Michaeis Orlicariensis protoc io- nein suscipit, prissessioncsque oonlirmat. 1282 V. — Ecclesi;e S. Midiaolis Xth ina- proloctionom s;is- cipil, po>si'ssi'inesqup ac priviiogia conlirmat 12K3 VI. — Potonle Maiiriiio opiscopo Pnnsiensi, abbalias Hpri»allis, Hermeriarum, Montis Eslivi ei de (jitconiir- nial. 1284 VII. — Monaslerii S. Cassiani rarisiensis proteclionom suscipil, possessionesque ac p:ivilegia conlirmat. 1283 Vl!f — Ad episcopos Scotiae. — Nuntiat iis llu^onpm Sancli Aiidreae episcopuni ab Irbano ciiaium, et coniii- maciter emancnlem, episcopalu deposilum csse, suadet- q,ie Joannem eligi. Ii87 IX. — Ad Willelmum regem Scoloruin. — E usilem argumeiili. 1287 X. — Ad Henricum regem .4ngliae, — De codrm. 1»S» XI. — Ad clerum episcopatus Sancli AndrcsD. - - Prcr Joanne episcopo Sancti Androae. 1289 XH. — Ad omnes episcopos. — Pro eodem ncgoiio, 1289 XIII — Mauricio episcopo Parisionsi concodil iil cuin pr;obendas vacare conligerit, eas porsonis idoneis assi- gnol. 12)1 XIV. — Eccles ae Parisiensis pos.sessioncs et privilogia, potPiite cpiscopo Maiiricio, conlirni;'t. 1292 XV. — (iirardo, abbati \ izpliaceusi et ejus succcss i i- lr;s ! s'„m saiidalioriim concedil. Il^^i XVI. — Pri.ilegionini oro monaslerio S. Angcli Pi^^uv rion«i 12^*2 XVII. — R;iIiluiiio archiopiscopo Cantuarionsi pr.Tcipit ul (pii Iqiid posl appellatioiK m a moiiachis ("aiili arioiist- biis ad s-fioin apostolicjm faclam, vel pro^decessoris si.i [Urbani lil] prohiliiiioncm in opcrc capcllie ac4um sii, iiiii diiloral denioliri 1-91 i525 QU^ iN ikk: tomo continentuu. ir.l^ XVnr. — t.unteramo episcopo ScDcnsj ecclesijni in inojile BoTiiiii silain asserii. l-'% \IX. — Phvilejjiuu) pro mcnaslerio S. Mariae Fioren- liiio. \tM XX. — EcflcsisS. Maria Grandigurgiiis protpctionf^m siisi-pii. poss«?r;ii:icrisis protecUonpm suscipil, ^a legt! iii Silri'1us episcopus el ejus smcessores setli ap'>sii)!icap ferioneni aiiri (juoiannis porsolvant. 1"»(ll XXIK. — liugoui abbaii Cluniacensi munasierium Bal' nHMise asscril. loO.T XXIV. — Mon.islerii f.luniacensis proleclioaem susci- pil, el bona qiKedrfro ac pnvitegci cuiilirnKa l-")0.") XXV. — Moiiasierii Uuiiijcensis posMssioues omnes (ontirinal. lo^H XXVI. — Abhaturr. S. Benedicti Fadilironensium ele- rliniiem jubet sccuudum mouasleriiCluuiiceusispriviletria liori 13IU VXVIl. — hti;;o(o abh.ili el rr.nvrniiii rinniaceusi mo- nnsUTi'irii S. t.eriii.iiii .\ntissio'ti)reiisis aiMliil \'>\i X.VNIII — .\r»hiepiscopis el epi->cop!s iiilenlicil ne (le <:a'iero, iiisi ciini ad i.luniacensiuin Iralrum prinratos M«il;iiioni.s ciusa vencrint, procuralioues ab iis aliquas reqiiirniit. 1315 .\XI\. — Monaslcrii S. M.tria^ Flabonis-monlis nro- leciioiieHi siisiipii, Ixinai^ur coiilirniat. \TA^ \X\ — Uulla abbatiam B. Marix de Herivalle conlir- ni.iiitis. 1314 WXI. — liiiversis episcopis sij;ni(lcal de privilejiio fiairiim S. Mari:c ile Heiio, ut a qiuicunque malueriitt ratlio ico antislite or liiienliir. 1.M7 XX.VII - MouaslerioCluuiacousi Sanam rillam assrrit. 1317 XXXIII. — Ail Willelmum regem Scolorum. — l)e eiLempliime ecclesiaruin tcrr;e s.i*. 1^18 XXXIV. Monasieni S. rTa.iL»' Moncellensis prote- rlionem sutc pil, posscssiuu&^queac priMlegia conlirmjt. 1318 XXXV. — Ecclesiam S. Maria! de Reuo tueiictarn $iis'ipii, el ejiis bona 9C priviUxia conlir nal. Ii^l XXXVI. — Abbalibus ei Iralnbiis ordiiiis Prcenwnsira- cer.sis decimarmii iin:iMinilale;ii asseril. l^iP XXX VM. — Priori de Faurcsliain et migislro Firmino niaa lal. ul bonorum Ecc esiK Ca.iluarieiisis iiivasores, si a Imouili da.iina noit rcsarscriiil, excommuiiicalos decla- rent 1.V27 XXXVIIf. — Willelmo episcopo Wif»orniensi cl abbali TlifeoKesbr. el priori S. SepuliTi de Warwic, ni.-inilat ut iiidiceul iulcr cauouicos de kiiiildev.rde el ciericos tiiw»- sliale. 132B .XXXIX. — Ecclesia S. Piali Ficliniensis prolectionem suscipii, bonapie ac privilegia coulirinal. \rr2)i XI . — Kcclesiam S. Salvaloris Vfielam loendam siisci- pit, et rj.is pcissessiones privilegiaqu^ coiifirmat. Iji j XI. 1. — Priori ct capitulo S. Salvaloris Veucl» (eco- noini inslituendi faciilljiem concedit. l.")3i Xl.ll. — Canonicos ecclesiii- dum suscipil, et ejiis jiossessioues bonaquc conlirmai. 13S5 XI. VII. — Lanfranco archiepNcojio Bcrgoniali concedit utclericos inobeiliciiles |xtna aflicijt. 1.3.3R XI.VIH. — Conveiilui Cassineiisi asserit pecuniam fralrum iisjbus a B. M. Petro abbale depiilatam. 13.36 XI.l.X. — Ecclesiam S. I aureiilii J loreiiliiiam tiicii- dam susiipii, ejusriue bona ac privicgia coiilirmal. 1337 1.. — Priori el fralribus Cartliiisirnsibu.s coneenil, iii qiiiciinque inferioris rclini mis cierjci sive laici ail ordi- les eorini projvjsiium duxeriiii ascendeodnin, libenim iis sit recipere. Alia priMlegia adilii. 1.338 1.1. — Monasleri! S. Beue.licii CiialilenQnsis protcctio- leiu suscipit, possessio.nesquo ac priMiegia coiilirmal. 13')'.» LII. — Sentcntiara prap.scpie i ibjnn III Uijni iiiitt sorores S. Hilarii el pr.Tpositom Florrnlinum ronliriii:i! \r,ii I.lll. — Privilegium pro ccclesi.i S. Joaunis Motloe- tieiisi l'iii I.IV. — rrivilcpiiim pni rcdesi.i S. Germ.inC 1.3H !,V. — CoiisiililMi>i el p('pi'!o Pisano si^iiiCtrat, rrliiim S. r.jrcili.v p^-esbvirrtini ri Sotfredimi S. M:iri:r li» Vij l.ata diacontim rardio;iIrs nossos rs5 l.XIII. — Joachimuin sbbalrm dr Cnralio hortaiiir ul Fjposilionem .\pocalypsis ci opus Concordise complcat et diligentcr sludeai rmeudnre. ISrjT LXIV. — hcclesiae S Mariw Vibrrgcnsis prolectionem s.i«iinil, bociaqtie ar privi e};ia confirtiMi 15i>H I.XV. — Absalom, archiopiscopo I undensi, permiilil ol Kelillum, quondam pr.Tposiium S. Maria Vibergensis, in $an.lorum numenim referat. 1560 LXVl. — Inter Itarcum, cpiscopum Castellantim Vcne- tiim, rt plebatios sacerdoiesqtie ecc esianini miarumdam «1e qidbusdam decimis senientiam a iicrardo episropn el Viialiaiio arclitdiacano Palavino lalam, probsl. licciesi» S. Canliani possessiones confirrnal. loilL LX VII. — Sacenloiibus el clericis S. Mari» malr.s i>(i- miiii jiorlionem deciioarton ipsis a Marco Nicoloo, epi- scopo Castcllano coiiccssam aposiolica aucloriLale con- firniat, alque bona ipsius ecciesiae salva el illibaia de- cernit. io6i LXVIII. — fccclesiam S. Cassiani Venelianim sub S. Peiri protectione rccipit, atqne ejusdcm ji;ra cl rcddUus aposlolica auctorilale conlirntal. 13G3 I.XIX. — .\bbali S. Genovefe, drcano rl canlori Pari- siensi mandal cogant Manassem episco|)(im Trerenscm ul de ecclesia S. Lupi Trecensi canonicoK regulares assti- mat et eos in ecclesia de Marigniaco iiisUliial. 1307 I.XX. - Consulibus Grassensibus occlosiam S. Hcnoiati conmieudat 1368 I.XXI. — Ecrlesiam Ragusinam, rogante Tribuno ar- rliiepiscopo luendam susiipit, ejusrjue privilegia coiifir- nial. loCifi I XXII. — Ecclesi,^ S. Laurenlii Florentina) prolrriio- nrni siiscipil, bonaquo coiilirmal. 1371 LXXUl. — Privilrgium pro ecclesia S. Auschani ;lrr- meusi. 1373 LXXIV'. — Fralribus ordinis Crandinionteosis niinlial se et C.iiillolmum ei Slepliantini a priorttiu reii)Ovi:+se. Liborom successoris eligeudi arlntriuin iis coiicedil. l.MO LXXV. — Honricum, Campani:^ romilem do coinpo- silo t'r;iirum Grjiidiinoiilonsium Uissidio cerlion^m facil. r)76 LXXVI. — Regulam Grandimonleusem confuniai. 1.v76 I.XXVII. — Maiirilio episropo Parisiensi privilrgium tribiiil de prociiralione el ei el rjiis ar. Iiidiacoiiibiis, pa- rocliias circimiounlibus, a regularibus ecclesianim ctno nicis proslanda. 1377 I.XXVIII. — Silvecano abbati et sacrislsp Aquonsl niaii- dai, ut mona hos S. Vicloris Ma.ssiliensv.'s lueanlur coiiUa canoiilcorum iii-uriafl 137H LXXIX. - Halispononsi et Frisiugrnsi episc^^pis mj:i dal, ul moiiasleriiiin Aldrrsparcnse ;ib iniuriis Alborli dc Kam, qui mouaslerii advocaliam silii arrogaverat, de;oii- danl. 1378 LXXX. — Ad llonric.um Biluricensem archtepiscniium. — O"oil nionachi el cauoiiici regulares per oppida soi noii mvreiilur 137^ LXXXI. - Mi)n,t<;t«>rii Jesu Na7.areni M inlls Aragoiiru sis p •s-es.sionos cooirinal. l-^-^ I XWIi — Hjrtwigo archiepi>copf) pccleyKfqiic Ham- biirKiMisi asseni l ubcccnspm, Sucriiicdsom. Had slnir ^''nNriii, YVcxuli^nSem cpiscopalus siiUrjiraueoa '3'-t It.17 ORL'0 RERU.VJ 1521) I.XXXIIl — Liibecenst, S. PaiiJl Brpniriisl, Sla<»('nsJ •bhaUbdt niandul, si llarlwigtiH anhicpiscopiis MMfiititir- gfiisis nrionasicrlo Uannisleiisi T. ahb.ilcm jusle [ira-fc- teril, «t liiinc co;i(lrific,ni. l?;«l I.XXXiV. — Hartwigo Ilamburi^ciisi arcbicplscopd 3S'^^n- nl fi'>.i'opaluni Wdxullciisciii. |.">Ml LXXXV. — l'rivilcgium pro mouaslcrio Oslcrhoilctisi. iSHi ■ LXXXVI. — Privileglum pro ecclcsla Furr.onicn^i. l.')H2 LXXXVII. — Donaliones faclas canonicis ccclesia) (',»;- »arau}?iist;t; (■onllrnial. 15.S.'^ lAX.WliL — Ordinis Prajmonstralcnsis legcs coniir- niat. 13*i3 I.XXXIX. — Lilleris ad Cuillelmnm archicpiscopurri Montercgalcnsem prajeipit ut cpiscopl Syracusani nsn pallii abslintanl. t.Vsi XC. — Guillelmi arcbiepiscopi Montisicgalcnsis privi- legia coufirnial, palliique nsiim e.i coniedil. \WVi XCI. — Senteiiliam cpiscuporum Equiicnsis et Tosloiir !■ sed.s legalo Jedisse iiiaii(l.iluni, ut Sieplijiiurn ord-.iiij CiaiKlunoiitcnsis instiluluieiii lutnclia ascripiiiin css(* palarn laceret. | » v(j < XIV. — i;((:lesii» S. Peiri Uuacensis protectloiiciu siisi i| jeuilicenl; mo- iiialt-s roi-rceai. 142;) CXVI. — F.cclesiam Sonensem tuendam suscipit ejiis^pie boii 1 ac privilegia conlirmat. MMO (.XVII. — Sublacens" nionaslerinm ejiisque iKina, (iiiio onurnerat, siib sanciai Itoinaitac tcclesiai piolectioiie ctjn- lirnial, in iacumonasicriipiscaria vel iiiolendiiiacoiisi.iuera ab.=; ,ue abbalis liccntia cuicunqiie prohibei; cpi^icofiuni pro occle.^iariini liedicalionibus ct moiiachoruin scu cl« u- coniin ordin.ilionihus a siininio poiitilice expeiendum, quod si id opporlunitas lemporis non pcrmiscril, a quo- curique ea recipere indulget, jurisdiclioneni iii codcm ciunobio baberc cuicunque praiterquain sodi aposlolic» interdicit; abbatis eleclioiiciu ad monachos, tonsecralio- nejn ad suniiiiuin ponliliccm spcotare declaral, puiias con- tra inobedicntes decemit, bcncractoribus benedictionein elargitur. Ii32 CvYlll. — Fcclesia.' Ferrariensis proteclioiiem su^cipil et posst^ssiones juraque conljniial. l»o(J CXIX. — Eberhardo Merseburgensi et Otloni Eischtet- tensi epi.scipis inandat ut de viia el iniraculis Oilunis I, episcopi lijmhergeasis, diligentcr inqiiirant, eumque, nisi impedimcuta iuveueriut, saiicjs ascripium deciarcnt. Ii38 CXX. — Ottonem II episcopum Bambergensem de man- dato Merseburgeusiel Lischleltcnsiepiscopis daioiertio- rem fa^ it. 1438 CX.XI. — Monasterio S. DioDjsii ecclesiam S. BJasii de Grandiputco asscril. 1 »39 CXXII. — Moiiasierii S. Malthspi de Ostello, tuielam suscipit, dis(.ip!in3in(iue, bona ar jura conlirmal. 1 440 CXXIII. — Cniversum capitul.im Trevirense el onmem ckrom ct populum per arciiiepisco.oaturu consi;;lenlein .i Fulniari :'.ci.liiepiscopi el II. pra-.posili obedieia.a iu spirj- tualibiis el lempora ibus absolvit. !4i2 C\XIV. — Moiiasieiio S. Cbrysogoni Jadrensis eciie- siain S y«irli!)i asserit. '4t4 C.KXV. — Ileimino magislro et fralribns hospitalis Hie- rosolyrnilaiii asserit ea quae i*hilipp.js arciiiepiscopiis Co- loiiiensis hospjlali de Sancio Sepuicro DuisLiurgeuii don;.- veral. iHi C.XXVi. — Canonicis ecclesiae S. Thomae de Lou^n-a Parisiensis asicrit possessioaes a Roberto comit • collai; s. 14t5 C.VXVII. — Prseposi*o et fratribus ecclesiae S. Nitrolai SteiKlaleiisis privi:egia coiicedit. t4l(> fX.\V(ll. — l iiiversis episcopis prsecipit, ut sacra- nienlaj cuin a fratribus ecclesiai S. Nico ai Slenda.ensis fuerint requisiti, dilati me ei appellatione reiuoia, iinp n- dant 144^ (iXXlX. — Monasterium Paiimburgense tucndum susci- pit, ejusque posses.si()nes ac privi egia conlirmat. 1447 CXX.X. — Pr»posito 01 fratrjbus S. Mcolai Meudalen- sis concedii, ut in parochiis quab ad eos pertineut, per se vei por cape.lanos minislrcnl. . 1U8 ('XXXL — l'rseposiio ei fratribus S. .Mcolsi Slcnda- lciisis pcrmilli'. ut * decimas de manibus redimaut lai;;&- runt, et oas suis successoruiuque usibus libere depu- lent. c 144<) (^XXXII. — .41. pra:>posito et-lratribiis S. Nicolai Sten- dalensis concedit, « ut nulli synodum in ccclesia eoruia liceat ceiehrare, nec quisquani episcopus vel prajlitus cos excomrnunicare aut eoruni ecc.esijiu praesumat subji- cere inicrdicio. » 144^ ( XXXIII. — Ad Ger. coinilem el universum populunt Ragusinuin. 1 U9 CXXXIV. — Monasterium S Quintini Bellovacensis iii proteclioiiem susiipit, discipliuaiuque el poskesjiones conlirmat. 1450 ANNO 1190. C.\iXVV. — Sntenllam de jore fund.ilionis Iriura eo- clesiaruiu de t hililniin, Fimiiotingen et Matia, ab 0^1- tone] oiiondamVpiscopo Consiantieusi probatam, conlir- mat. 1455 CXXXVI. — Abbati et convctitul Cisimicnsl asseril J^29 Ql^ IN IIOC TOMO CONTINENTOR. 10:0 I «rlesiam Sohardcburgonscm, a Rirbanlo Anglonim rego d<'n.iijin. 14a4 CXXXVII. — EtcIrsi.T Kboraccnsis stiffraffanei'; el iinivrrs.s ;)Mi.i!ii)iis, prionhiis Pl pojnilo ac cU-ni per pro- ^iiKiiini coiisiiiulH, (Jaiirriiliim, fraircni Ric^tnii, An^lo- runi rogis, nunlial arcltiejiiscopiim KboruccaseDi a s«-se agniliim cssc. Hoi C.XXXVill. — Mi'oni arcliicpisccpn Mrdinlsnensi el t>jns siillrapaiieis sij:iii(i<:ii sc Ll'ht'cilij'(Io"j episcnpo l*!a- ccntino mandassc, ui in '•oiisiiUs IMacoiil»i:«is, nisi ah in- iuril» iu ecclcsias rcccs>issenl , graNlker incedcrol. li >5 rXXXIX. — Prixilogium pro ecclesia Thenensl. fnl- lau ab Allicrto archidiacono ipsi coiitinnal. i i56 r.XL. — Priiilcjjium pro ecc.esia K:ivli'rrensi. 14j<} (.XI. I - ParilKMioiiis S. (.iosniai Tali;*C(i.icnsis lulolani svsripit, ac possessioncs juraque conlirmat. 1 »'>8 CXl.ll. — rriviloj;iuin pro ecclesia Trovirensi. l Kit CXJ.III. - - Willolmo epi;uopo tliensi, roy.iiu nicardi An^lorum re;ji.s, lcpalionisonicium coinmillii. IKii C.XLIV — Kralruin Carlhusieiisiuiii proloclionem s,is- cipil, possessionosqiio ol privilepia conliriiial. 1462 CXLV. — Archicpiscopis cl episcopis ordinem Carlliu- ■iensem commondat. • IW CXI.VI. — Prionbiis ol fratribus onlinis Carlhusiensis concedK, « no alicui do prioribus aul frjli ilnis sino. con- seusu capituli douius sioriacc|isos. I4G7 Cl.l. — Erclesie S.Crucis Guingampensis proteciio- oein suscipit, possessioucsuue ac privileicia cominnnt. 1467 CLII. — Abbali S. Genovef», decano et canlori Pari- ticn.sibus scnbil de praebeiida eccleslse MeUlensis, a l'[etroj q«Kindam episcopo ruscubiionsi condiU, .*eciin- dum coiiililoris voiuntaioin cousorv.Mida. 1470 (XIII. — Ihilia pro coulirnutiooc lionorum S. M^iriae Deauratae Tolosari;t;. 1 170 CLIV. — Pr.oposilo S Maris Matfdeburgens chiro- Uiecarum usurn concedit. 1+71 CLV. — Wi.nasierii S. DioD.vs(i de Nopento prolpciio- uem suscipit, Lonaque ac iirivilegi^ contirmal. 1472 C.l.VI. — Maurilio episcopo Pansieiisi Ik)C [•rivilcgium asseril ul quuliescunque decanatus vacaveril, rctiJitum ejus percipial. 1 475 CLVIl. — Pelente Maurilio, episco]»o Parisiensi, con- coriiam inlcr Sleplianuin quondam opiscopum el Theo- baidum archidiacouum composilam conscrvari juliet. 1476 CLVUi. — Maurilio episcopo (Parisiensi) scribil, nii- ran se quod archiopisco|»us Senonensis parochianos ejiis, « eo nescienio, el inreqiiisito ad aiios judicos niiiiat, inlcrdum ct propriae senieuliae doliniiionem condeninct.» Concedil, « ut liceal oi ionlentiam salva aoiiellalioiic proiiiulgatam ipso jure proponere , el paroctiiaiiis ne coram judicibus sic dalis respoiideanl prohibcrc. > 1176 CI.IX — Petcnle .\lphon.so, C^stells rege, in civiiaic Plaroiiiina sodi-m opiscopaleni coiis.iluit, dia-cosimqiic a rege inslitularii cuiilirnial. 1 17G CLX. -- Waidcmaro "piscopo Slesvicensi asscril qr.am « Citnulos rcx lianix', coiisant,'uiiieus ejus, ei cl succcsso- ribus liUori:iio_(n conco.s.sii, ul Lim villici qiiain coloiii ab oiiiiii [travauiiiie rogio vol oflirialiiim stioriini libcri ma- lioaut ot immunes ; in cognilionibus quoque cl exsocu- lionibus, qua: prius per oflicialcs regios Ir.ictari solobaiit, nuuc nomini rcspondeanl, scd cjus sint proprio uLiiidalo subjecli, nec ullius s;evulaDt. acolylho beneticium ablatiim restiluanl. i »78 li — Ad Uddoiiem opiscopiim Verulaiiu 11. — De quo- datn ma'.rimonio iion di.ssohoiulo. 1478 Ul. — Ad .4nconilauum archiepiscopum. — Dc logo ab ADCunilanis slatuta. 1 ITU IV. — Ad opiscopum quemilnm. — T*p ^.i.ordoiihus qui realum aduiterii incurrerinl, vcl porjuiii, vel falsi tosii- moiiii 1 479 V. — noscTiplum .id quomdam .irchiopiscopum. 1 4kO Vl. — Ad qiicinilam archiopiscopnm. — D^ :bsolulioiie eorum qiii \oca staiido. 1 486 XXI. — Ad Abserentem episcopiim et abbatem S. An- dro« (> Horgis. — Dc pnnitentia injungciida prosb.vlern cuid:im, ciiJKS vitio nuni famulus quid.im mortuiis sit in- terliim. 1(86 XXII. — Ad episcopum qiiemdam. — De qn.idam paro- cliiaua ejus qu:o, aniiositndocim noiidum J^dliuc nata, Tr.u- toiiico cuid;«m in roalriiiionium tradita fuerat, qu:imvis roiii;ens. 1 «87 XXIII. — .\d FormoSensem episcopum. — Qusrstioni- bus oius respnndel. 1 187 XVIV. — Ad (iolirrodum Aquilcienscm palri.trciiani. — Dc oicommunicaloruni absolutioiie. 1489 XXV. — Ad s;iccrdolos quosdam — 0"3PStionibus 00- rum dc accusatiouo iii.^Mrimoiiii rcspondel. 1400 XXVI. — Ad episcopiim quein(i;iin — De pnniteniia sacordotibus (irxcis injungenda si cam sibi postulent pro Ijliis oppressis injungi. 1400 XXV II. — Ad eniscopiim qucmdain. — Ll XV. ad lcgi- timam uxorem rcdirc compellal. 1 i".)l XXVIII. — Ad episoopitm qucmdam. — Dp cinonico rcgulari qui in extrcmis agons proprium noluil resignare, \m XXIX. — Ad prsepositum Falc .. — Contra clcricos mi- litanles. 1492 XXX. — Ad episcopum Sigunliniim. — Sl rC" at!'.er probari non potest, ctiani in causa criminali compelicndi sunt tosics, elc. 14S2 XXXI. — M cumdem — De Judxis vcl Saraccnis ad fidem Christianam conversis. 1493 XXXII. — Ad Joannem Lugdunensem archiepi.scopiim. — I)e ( cclesiis ciinvontualitnis. 1493 XXXIII. — -Ad archiopiscopuni i\c* S Marino Taranla- siiio. — l>e romovondo plobaiio Siiuoiiiace olecto ot de jMro palroiiatus. U94 XXXIV. — Ad nof.-idum SS. Marccllini ct Pctri prc- sbvlofiim,iarilinaIem ahlialom Cassiiionsom — IJt do quao • stiono maUimunii iutorKobcrtum etlt muliereindcccriiat. 1195 XX X^'. — De eo qul cognovit consan^incam uxori». 1495 XXXVI. — Ad Gilbcrtuin cpiscopum Claromontauum. — De jurcj irando. 1496 XXXVII. — Ad C.-esaraiigiisianum cpiscopum. — •>e piriiiU'iilia iniimgenda Simoiiiicis. 1496 X.XXVIiI. — Ad consulos ei populum Gcoua). — De D. sub'liai'o!io qui puoriim iiiviliis nocavoral. 1 196 XXXIX. — Ad archiepisropiim Cassinonsem. 14^7 XI.. — Ad Livoiiionsotii episcopiini ot socios. — Conce- dil ut ribis utanlur uul iis ab iiilidclibus apponantur. U97 XI. I — Ad cpiscopum qiicmdam. — Clericomm assuU i XI IV — A(J episropum quem^Jam. — De his qu* (iuiit * m.ijori parle capiuili. 1 1')9 XI. V. — Ad WaKrriiim noUiom2g(^iisem arehicpiMo- puin. — lie c(in(i'SSioiif; cfclcsi* noii varaniis. 1 11)9 .XI. VI. — Ad .Asluricensem cpiscopuoi. — De pra-hcn- dis. 1S00 XI.VK. — Ad Altocensem elcclum. — De paniieniia aiijiii)(,'i'iiil.i H. co/niii. l.SOO .XLVill. — A(l.. — nedoello. 1501 XI. IX — A.l capiluium Lucciise. — De senlcnlia ex- coiniiuinicatioiiis 1501 L — Ad Jorttiiiem Lodimensem archiepiscopum. — Ne clericorum quo. . mdam appellaliorem admillat. 15UI I f. -- Ail Osaraiigiisianuni episoopum. — Dc pra-ben- dis v:ii'uiililiiis. l.Mt l.ll - Ad i.cr.irdiim Potr nlcnsprn efiiscopum, — De ni.i^' siicriiui ui si liniarum h(;S|iiliis iii iiii|uiliiioruin iiijii- riaiii iioii ciiiidui ciidis. 1^2 l.lll. — Ad an liicpiv-cpum Surrentinum. — De P. dc Hepli. 1j;. t', 1 1 )«j !':■ V ''^■j,m 'R' m\m 'm fv'V,>\ ■ ■• ".••",:. ' ;;;i;i m ' 1, ■.'iW;, '-1 ■■'i|'.' ''^^'■■^^^H ''''';;;^H ''*'V!'ilfllH i ■ ( '■ ' ' \ ^kil^l ^^'i «i' i ; ■ ^ v.,'ij||jl|^H 1- ' , 4' < ■■:v;^' :■(<■";■.' ■',), i'i '^■■''''i^^^^^^l 'i '■:' ' j ,■ ( i.'i ':''' m . ,.i',(f ...T,, .'(Ml t'i i« i'(iiiii:):*l')':n:i^ '■il:.' ,i ,;':..; ...•:,'';.,',(;l :.■'!';'!;■■,.,.■,:; '■'''^hi.''')''.!;';!;:^. .v':;';''"V -■': ' ■ ' ''■:'!'. ;■;*;!'■ '';,";'!'".',;':■'';;;,;';'';'■', ';.ijv,*;".:'': ■i;!;'-.:';'.;;:'^;:,';,;'':.;;';,^'^''.,,',;.: :''," "i' '•' ..i:,' '■■ ■"■'■ ' ' ''" 'x':t.>}r^-\~^.. ,i).'l, ',.«!;„ ,(; ' ;,',', ! ,!i ',:' "„ .;",),' "■..'"'",,," 'Vi':', ',' ''''y ■ ' .'.^ '(';.';:■' ,^V:\y'r ■ ■ ; .'. ,':,' '.';.' 'j'i,'i;.'!''»''':;,ii'.(i'iii '■■'■.v;'.:.:::;;V,i;i;'^rt;tld !"!','■:','■:■';",:;,■:;;,■ ,'::"'''."■;'. '.;:'<; ';:/,; '',;::iij|j™i ,,'''./vvlHH