This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.
+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web
atjhttp : //books . qooqle . com/
PATROLOGLE
~~ CURSUS COMPLETUS,
SKU IUIILIOTHECA UNIVKRSALIS, INTEGRA, UNIFOKMIS, COMMODA, OECONOMICA,
vINIIl SvS. P4TR11. DOCTORII SCRIPTORIIOll ECCLISUSTICeill».
81TB LATINOROM, S1VR QRACORUM,
Or/f Jff MVO APOSTOUCO AD MTATBM INNOCSNTll Ul (iif Jf. 1116) PRO Utljfff, tT ADCONCILll FLOHENTINI TSMPORA (ANN. 1459) PUO GUMCIS FLOBUKRVNt :
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIIIM QDit; EXSTITKKK MONUMKNTOUUM GATHOUCifc TKADITTONIS PEK QUINI>GCIM PKIORA
KCCLE8LE SiECULA,
Rl*TA KMTIONRS ACCURATISSINAS, WTRR SR CUttQUK NONNULMS CODlClftllft MaNUBCRIPTIS COI.I.ATAS, PKRQIUN BlLtBRIH»
TKR CASTIOATA ; D18SRRTATIONIRU8. COMMKNTAftllS VAftllSQUR LECTTONIRU8 CONTINKNTKR II.LHSTRATA ; OMNlftUB
OPKRfftUS rOST AMri.1S81MA8 RD1TIONE8 QVM TRIBU8 NOV1S81MI8 8JCCULIS DRRRNTUH A RRIII.il TA*, MtTKCTIS
AUCTA; INDICIBUS OROINARIIS VEL KTlAU ANALVTICIS, 8IR0ULO8 SIVR TOU08, 8IVR AIICTRRR8 Al.lT.lMUB
MOMKNTI 8RBSKQUKNTIBUS, DONATA ; CAriTULIS INTRA IPSIIM TKITUU RITB BlSroSITIS, NKCNON RT TITIILM)
SINCULAftUM rARiNARIIM MaRGINRM SUrKftlOftKN BISTINGURNTIBUS SURJKCTAMQUR RATKRUM 8l«mK1-
CANTIBUS, ADORNATA; orRRIBUS CI1M ftUftllS, TI1M APOCRTPIIIS, ALIQUA VRRO AUCTOKITATR 1N
ORMNK A!> TRAMTIONKM RCCI.ESlASTir.AM POt.l.KNTIRUS, AMN.IFrCATA ;
•e:(:K*TlS ET QUABRlGlNTA fNDIClBUS SHO OMNI RK.SPECTU, SCH.ICET, AI.PIlARKTICO, C.IIRONOI.OC.ICO, ANAl.YTtCft,
ANAtOGICO, STATlSTlCO,8TNTIIF.TICO,ETC.,OPERA, UES ET AUCTORES BXHIBENTIBU8, ITA UT NON SOLUBi
STUDIOSO, 8ER RF.G0TII8 1MPLICATO, ET 81 FORTE 8INT, PlGRIS ETUM RT IMTT.RIT.IS PATKANT OMNKR
SS. PATRKS, LOCUI*LEUTa; SED PRiRSKIlTIM DOOBUS IMUENSlS BT GBNKRAMBU6 INRICIRU8. ALTKR»
«Clt.lCBT KEKUM, QUO C0N8III.TO, QUIDQUID NON SOI.I1M TAI.I8 TALI8VR PATKR, VKRUM KTlAM
ItNIISQUISQUR rATRUM, ARSQUE UI.I.A BXCKPTIONK, 1N QUOM.1BKT THHMA 8CRIPSKRIT, UltO
INTUITU CONSriCUTUR; A1.TKRO SCKIPTUKifi SACRiO, KX QUO LECTORI COM-
PRRIRR 8IT OBVIIIH QUINAM PATRK8 RT IN QU1BU8 OPBRUM 8UORUM LOCIS
8INRULOS 8INGUI.0RUM I.1RRORUM 8GRIPTURJI VRRBU8, A PRIMO GEMRSBOS
USRUB AO NOVISSIMUM APOCALTPSIS, COMMENTATI 8INT :
RRtriO ACCUBATISSIMA, CJtTERlSQUR OMN1BUS tACILR ANTKrONRNDA, 81 PRRPRNDANTUR CRARaCTRRUM NlTIRITAS,
CfURTJt QIIALITA8, INTECRITAS TRXTU8, CORRRCTIOMIS PRRFRCTIO, OPRRUM RRCU80RUM TUM VaRIRTAR
Tl U RUMBRUS, FORMA VOI.UMINIIM PERQUAM COMMODA SIBIQIIR IN TOTO PATROLOG1.E DECURSU GONSTANTRR
Siuil.18, PRKTII RXIGUITAS.rftASRRTIMQUR ISTA COLI.KCTIO UNA, MKTIIOMCA RT CHRONOI.OGlCA,
fttlCKftTORUM PRAGMRNTOftUM OrUSCULORUHQUR HACTRNUS IIIC II.LIC Sr*RSORUM, VKI. RTIAM
INKDITOftUM, PftlMUM AUTRM IN NOSTftA BIBLIOTnECA, RX OPRRIBU8 KT M8S. AD OMNKS
iCTATES, LOCOS. LINGUAS FORMASQUK 1'KRTINK.NTIHUS . COAhUNATORUM,
RT KX INNIMKRIS OPEIUBUS TRADITIONEM CATIIOLICAM CONFt.ANTIBUS, OIUS UNICUM MIRADII.ITRR KfriC.lKMTlOM.
SGUIGS LATINA,
JN QUA PRODEUNT PATRKS, DOCTOHES SCKIFTORESQUK ECCLESl/E LATlNifi A TEKTULLIANO AD INNOCENTIUM III.
ACCURANTE J.-l\ MIGNE,
Blbllolhceiie clcrl utslvcrfiie ,
JHVR CUHSUUM COHPf.BTORUM llf SINGULOS SCIKNTIiK BCCLBSUST1CA RAMOS RDlTOPiB.
PATROIOCIA.AD INSTAR IPSIUS ECCLRSIJt, IN DUAS PARTE8 DIVlDtTUR, ALIAM NKMPE LATINAM. ALUM GRJDCO-UTIIUJI. AMn.CPARTESJAMlNTECRE EXARATJ^ SUNT. LATINA, 222 VOI.UM1NIUUS MOLK SIIA STANS, I H0FRANCI8 VKNIT i GBJtCA MIPLICI EDITIONR TTPIS MANDATA KST. PHIOR GRJtCUM TRXTUM UNA CtiM VKRSIONK LATINA LATKBALI CGMPLR- C1ITIIB, ET 104 VOI.UMINA IN 10(J TOMIS, PHO PRIMA SERIE, NON EXCKMT. POSTERIOft VKRSIONKM LATINAU TANTOM KXHIKKT, IDKOQUR INTRA 55 VOI.UM1NA RKTINETUR. SBCUNDA 8ERIES GRJ5CO-I.ATINA AD 58 VOLUMINA TANTUM ATTIR- GIT; HUM IIUJUS VRRSIO MERE LAT1NA 29 VOLUMINIDUS ES^ ABMLUTA».UN'«IUO.M)nQUE VOI.UMEN Glt «CO-I.ATIRUM 8, UNLMUUOIiQIIE MERB I.ATINUM 5 FRANifl>-:s4ljU»IMOVO. EJIITO» \ UTROrtrClrK^tBO, UT PRKTM nUJUS BKNKFICIO IfllATIR EMPTOR, COI.I.KCTIONKM INTEVrR^J; \\^U CrfltfAR.-SfVR >VKBX.kXt COmVaUET NECE8SE ERIT; SRCU8 RRIM Cl!JllSQUE V01.I1MINI8 AMPLITUIMNKM NKCNO» KT DIFFICtll.TATKS VARIA PRKTIA 4QUABUNT IDEO. 81 QUISTANTUM KMAT LK.ET INTKGRE, PfcD SEORSIM, COI.I.ECTIONKM GRiF.C4HAT.INAM, \Kl WilllKfl KVGhArCCM.ATlNK VKRSAU, TUM QUORQftME V4H.HMKN PRO 9 VfrL PROG FRA^CIS-SQhUM dirrfNIClQT: IS^£ CCi^HjtlOMSS^ast^lW PATROLtMJlJJ LATINJI RBR1RI, IIIRES AB I.NNOCRNTIO III AD CONCjWM TillCKXr!lSuii EX4IIDEN>r, ArpClC*ADUNTUR. PATROI.OGtA QU .« MANtlSCRlPTMI IN niRI.lOrnF.CIS ORBIS UNIVERSI QUIESCF.KTIRUS CONSTABIT, NKCNON rATKOLOCIA ORIKNTALIS, CONDITIONmilS 8PM- CI%I.IBUSSI;DJICIENTI:R,KT IN TKUPORE SUO ANNUNTIABUNTUR,SI TKUrUS KAS TYIMS MANDANDI NOBIS RON DIFUKRIT.
PATROLOGIA LATINjE TOMUS XXX.
S. EUSEBIUS HIEKONYMUS.
KXCIIDKIIATOK KT VKNIT APUD J.-P. MKiNK, KDITOHKM,
Ih VI A t)l(nA TIIIBAUIK OUM IVAUUOISK, PHOPK IOIMAM HJILII^ PAIUSIOUIIM ^liLfiO
UENtEK fSOMlNATAM, SKU PETIT-M aNTHOVC \K% NUM; VKUO INTRA MUtNIA f AKKMNA.
1R/^
0
AVtS IMPOttTANT.
0 DYpre* une Jgslofs frovioVotielles qupregiasent le montie, rarcment 'les^fcuvrea 4u-dessus dc 1'ordinaire se font
Miareontradictioos plos oo moins fortes el nombreeses. Les Ateliers Cdtholkpes ne pouvaient guere lchapper a e#
/ ij ctehet divin de leur olilile. Tantot on a nie leur eiitteoeo ou leur imporiarice ; lantdton a dit qiTils eiatent fermes
I # w 91™8 *,,*iel11 1'*^« Cepeodaol ils poorauivent leur earriere depuis 57 ans, et les productions qui eti sorieni
i I Adevieonent de plus en pUis graves et soigoces : aussl paratt-il certain qu*a moins d'evenement's qii'ancuoe prudence
humaine ne saurait prevoir m empecber, ces Ateliers ne se fermeronl que qtiand la BiblioUu)que du Clerai sera
n 7\ terminee en ses 2,000 volumes in-4*. Le passe parall un sftr garanl de )'aventr, pour ce qu*il y a a espererou a
J U craindre. Cependant, parmi les raloiriuies auxquelles ils se sont trouves en bulie-, II en est deux qtii ont eie conli
^ niiellemcnt repetees, parce qu'etaot plus capttales, leur effet entrainalt plus de consequences. De peliis ct iffuares
(^roncurretits se sontdonc acharnes, pat leur rdrrespoiidance ou leurs toyageurs, a repGier partoht que iitfs Kdirtons eiaienl mal corrigees et mal imprimees. Nepouvant altaquerle (buddes Ouvrages, qui, pour la plupart iie sont que les diefsHTceUvre 'doXatholicisroe recdhuus pour tels dans tous les temps et daus tous Igs pays, il fallait bien
**e fejeter sur la foitno dans ce quelle a de plus serieux , la correction et 1'impresslou ; en effet les ehefs-doeuvro meme n*aiiraient qu'une demi-valeur, si le tesje en etait inexaet ou illisible.
II est tres-vrai que, dans le principe, un succes inoui dans les fastes de la Typographie ayant torcc 1'Editeur de recoufir aox mccaniqurs, afin demarcher plus rapidemdht etde douher'les ouvrages a inoindre prix, qualre volumes du doublo Court d'Bcri(ure urinle et de Thiologie furent liresavee la correciiou irisuftlsaiite donnee dans les impri- meries a presque lout ce qui sedile; H est vrai aussj qu*ou ceriaiu nombre d*auires voltimes, apparteuant a diverses Publications, furent Imprlmes oo trnp noir ou trop olatie. Mals » deputa ces teraps eloignes, les mecaniques out -«ede le travail atix presses a bras, et 1'impressidh qoi eo sort, sans «tre du loxe, aliendu que le luxe jurerait dans des ouvrages d'une lelle naiure, esl parfailement convenable soos tous les rapporls. Quant a la corrcction, il est
- de fait qu'clle n*a jamais ele portce si loin dans ancune edition ancienneou tontemporaine. litcommeni en seran-il aulrement , apres toutes les peines et toutes les depenses quo nous suofssons pour airiver a .purger nos epreuves de tOules fauies? L'habitude, on typographie, mAme daus les meilteures roaisons, est de ne corriger que deux epreuves et'd'en crtnf» rer uue troisieme avec la seconde, sans avoif prepar^ cn rlen Te mahuscritde I auteur. '
l)atis tes Aleliers Calholifjua ia dtirerenco est presqoe incommensdrable. Au moyeh de correcleurs blanchis sous le harnais el dout le coup d'coil t.vpogiaphique est sans pitie podt les faotes, on commence par preparer la coule dun nout a lauiro sans en excepler tiu seul mot. On lit ensoite en premiere epreuve avec la copie aiusi prt'paYee. On lit en secoride dc la meoie maniere, inais on colialionnant avec la pretniere. On fait la meme cnose en tierce, en colla- tionnanl avec la secnnde. On agit de nicrue eu quarie, en collaifonuanl avec la lierce. On renotivelle la meme ope- ralion en qiiinle, en collaiiohuatit avec la quarie. C.es colialionnemcnts ont pour btit de voir si aucune des fautes %ignaldes au Diireau par MM. los correcteurs, sOr la marge desepreuves, na ^cbappe a alM. les corrigeurs sur le
Aussl y a l il a MonJrougedes corrocieurs de loutes les ualions et en pius grand uomhre que dans vmgi-cinq imprimeries de Paris reunies} Aussi enc<re. la correclion y cooie-l-eHe .tulan: que la composiiion, Uindis qu'ailleurs .•lle ne coule qiie le clili^nie ! Aus^i enlin, bien que rasscrtioii.puis.se paraitre lemeraire, 1'eMCtilude obienue par lanl de frais et de sofns, fait-ofle i^iie la pluparl des Editions des Alelien CuUiolujutt laissenl bien loin derriere elles celles meme dcs c^lotires ftcntdicliiiH Mabillon et MoulfaticOn et dcs celehres J6suiles Pelau et Sirmond. Oue l'on compare, en cflot. inmporte qirelles fcuilles dc leurs ^dilions avec celles des ndirrs qui leur correspondent, en grcc oomme en latin, on se convaiiicra que l*invraiNi»mblable est une realite.
l)'ailleurf, ces savanU eminenl^ plus preoccupes du sens des texles que de la parile typofrapTiiqiie et Yi'etant point correcteurs de prnfesHion, lisaicni, immi cc que portaienHes epreuves, mais ce qui devail s'y trouVer, leut hatiie iulelligence suppli'anl aux fautes de 1 cdilirin. Ueprns lea llenedictius, cotnme lcs JenMites, operaienl prosque lonjoiirs sur des mauuscrils, cause porp<'»luelle de la inulliplicite des fautes, pendant que les Alclten Catholiquet dom le proprc wt Surtoui de ro5s^is<U«T la Tmdilioii, n'operent le plus souvent que sur dos imprim^s. '
l.e K. I». I)e Buch, JesuHe Rolhndiste dc Hruxelles, nous etrivait, il y a qtielque tcmps, n'avoir pu Irouver en dix-huit mois d'etude, vne kcule ftmte dans noire Putroldgie latine. II. Dcnziuger, professeur de Theologie a 1'LJiii- \^rsiie de Wurxbourg, et M. Iteissinann, Viraire (ienetal de la meme ville, nous mandaienl, a la dale du ld jtiiuet, -' oir pu ^galomem surprendre wie seule Inuie, soii dans le latin soii dans le groc de nolre double Patrologie. Eofin, Lininence le cardinal Pitra, U'nodio.iiii de Solesme, el M. Bonetly, directeur des Annales de philosophie clirin )ie, mis au defi de nous couvain' re d'une seule errour lyiKiffraphique, ont ete forccs d'avouer qtre nous nanons
• A l_^.w ..•'..«•>••. A il/> AAlKA Itn.fuilll /in.MAl IA1I llaHK Ia C *%~*mX m ** lA.v. a^k.mt .4l> linnu lilllllU'!/!. a! .1 — l.«v_— 1. -. . I .♦. _ Z _ .
n avoir | S«in
licmie, . . ... .
guere trop prustime de noirc parfaile correciion. Dans le Ciofge se" iro'i.\^eiil de bons latinisies el debons he.lenisies, 01, ce qui est plus rare, des hommos ires-posiiifs el l es-praliques, eh bien! nous lour piomellons mie prime de 10 conlimes parchaque faute veritable quils decouvHroui dans n'ini|)orle lequel de i os volumos, surloul d.ms les grecs» Malgre ce qui pr^cede, l'Kdiieur dos Cours complets, sontinl de plus en pltis Vimportance ei meme la n^cessilo d'uue correction parfaite pour qu'un ouvrago soit vcriiablement ulile et estltuable, se livre depuis plus d'un an, et est resolu de se llvrer jusqu'a la lin k uiie operaliou longue, peiiible et couleuse, savoir, la revision emiereet universclle de ses innombrablcs clicbes. Aihsi chacuu de sos volumes, au fur el b mesure qu'il les remel sous presse, est corrige mot pour mot dtin boul a 1'autre. Quaraule honimcs y sont ou y scront occupes pendanl 10 ans, et une sooime qui ne saurait etre moindre dun denii millinn <le frahcs esi con«arree a cet important conlrdle. *l)e celte aoanicre, les Publicatlons des Atcliers CaMiotiqnts, qul deja sc dislhiguaienl enire toules par la su|)^rioiite de leur correciinii, n'aurontde rivalcs, sous ce rapoori, dens aucun tomps ni dans aucun pays; car qiiel esl l'editenr qtii pourrait ot voudrait se livrer Ai^RKS (OLP a des tra\*aux si giganiesques el d'mi prix si exOrbitantf II faut
de la correclion, il ne faudia prcndre que ceuxqufpnriertiiifeni^ie Ka\w ici trace. Nous ne recnnnaissons que celte
Jt.tll!^... — . _^ll__ t _..:.._...-.• _.._ >>A— >vl.n-li«. /l/l -...tll.1 kin.l w*A*mm.l...\n.m ftn A.AV.ll aailMf..!. et >..-. I. -b .'.«/. -I .. _^! —
par des Grecs, le I*atiu el leTrancafs parle'» t>r^miers eornecldnrt 2)e*Jb C^niitale en ces langtiesv |
Nous avons la consolaiion de pouvoir llnir cct avis par les reflexions suivanles : Knfln, noire excmple s Oni par ebianlcr les grandes publicaltt>ns en Ilalie, en Allemagne, en Belgique ci en France, par los Canons grecs dc Uome,| le Gerdihte Nanles, lc Suint Thomas de Parme, V Encyclopddie religieuse do Muuich, le recueil des tUciaralions dcs. rites dc Bruxolles, les BoUandistcs , le Swtrcz et le Spicilige de Paris. Jusoyi-i, on u'avait su reimprimer que des ouvraues dc couric haleiue. Los iii-4°, ou s'engloulissent les in-folio, faisaieut |>our, ei on nosait y touchcr, par crainte de se uo>er dans ce.s aOtmes sans (bnd et saus rives; mais on a tini par se risquer a notis imiior. Bien plu«, sous notre impulsioii. (iauires Edileurs sc pnparenl, sous nolre patronaire et notre direclion, au liullaire univcrsel, a uue Uistohe geihirale dos Coim i es, aux Bfcisnm de loums leo Congregalions, a uue Biographie et a une lliUoire, uuiverselle clc, ctc. Malhoureiiscment, la pluparl des edilioosdejii faites oo qui se font, sonl sans autonte, parce; qu'elles sont saus exaclitiide ; la correclioli scnOile en avoir olo Gsiie par dea aveugles, soit qu'oo n'en ait pas scntL la graviie, soit qu'on ait recule devani les flrais; mals palience I une reproductioo corrcctc surgira biculdt» noi Mi-co qu'a Is lumierc dcs ecoles qul so sont tiilcs ou .qui se Teront cncoro.
TRADITIO CATHOLICA.
S&CVLVM V. ANMS 480.
SAAfCTI EUSEBII
HIERONYMI
STRHX)NEN9IS PRESBYTERt
OPERA OMNIA,
FOST UONACHORCM ORDINIS S. BENEDICTI £ CONGREqATlONB S. MAORl, 8KD POTISSIMUM D. JOANHM MAHTUNjBI,
REtiBHSIOllEM,
DENUO At> MANUMlRlPTOS ROMANOS, AM*ROSIANOS, VERONENSBS RT MULTOS ALIOS.
NEC NOll AD OMNBS EDITIONES GALLICAS ET EXTERAS CASTIGATA,
PLURIMIS AHTEA OMNINO INttDITlS MONUMENTlS
AUISQUE S. DOCTORIS LUCUBRATIONIBUS 6E0RS1M TANTUM VULGATIS AUCTA,
NOTIS ET OBSERVAtlONlBUS 1LLUSTRATA,
STtfotO kT LABORt
VALLABSII BT M AFFJEII VEBONiE PBESBYTBRORUM,
Jkditio pariswrum NOVISSIMA, JVITA SECUNDAM AR JPSJS TERONENSIRUS ITERATIS CURIS RECENSITAM
TYPIS REPETITA,
ACCURANTE KT DENOO RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE. BIBLIOTBECB CLBBl UNIVBBBjB,
•IVB CURSUUM COMPLtftORUM IN SINGULOS SCIENTLB ECGLESIASTICAI RAMOS EDITORE.
IIILJLJU
TOBIUS Ul^D]efii8tt/^£TF -GLTUHJS.
VENRURT 9 VOLUMINA 60 FRAMCIS GALLIflS.
EXCUDEBATUR ET VENIT APUD l.-P. MIGNE, EDITOREM,
0 VI V WCTA THIBAUD, OLIM VAMBOISE. WQPE HORTAM LUTETIjE PARISIORUM VULGO
VENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNL YEKO INTHA MOKNIA PAIUSINA.
1805
M 6TJL tfRADITlO CATITOUCA. M / B o sjbcvlvm v. ' Airtrvs m:
ElMcHtJS
S. EUSEBIUS HIFRONVMUS, STRIDONENStS PRESBYTER.
de viro
Vallarsn pwfatio.
Operhm S. H ieronymo attributorum PARS prima.
— ErHTOLJfc ; 5
Episiol» I. — Polagiufcti PcM^irladero. '. Episl. II. — Ad Geruntii filias, de contemnenda
hs&reditale. Epi't. III. — Ad tfdrecllan exlioriatio ut ad-
versa tolerei. Epist. IV. — Consolado ad vtrgineto ln txafr-
lium tnlssam. Enist. V. — Ad amicum segrotum. Episi. VI. — Ad amicura «grotnm
perfecio. Epist.VII. — Instituit amicum in sciehtia
divina lcgis. Episi. VIII.— De tribus virluUbus. Epist. IX. — Ad Paubim et Eostochium de
Assumptrone B. M. Virgiuis. Epist. X. — De Assumptione jtrrom. Episl. XI. — Dc honorandis pareniibns. Epist. XII. — Opusculum de septem ordiuibus
Ecclesiae. Epist. XIII. — VirfMitatia teua» Epist. XIV. — De his quae Deo io Scripturis
atiribuuntur. Epist. XV. — Damasi symbolum. fipist. XVI. — Eiplanatio aymboli, ad Datna-
sum. Epist. XVII. — Explanatio fidei ad CyriRum. Epist. XVIII. — Ad Prasidium, de cerco Pas-
chali. Epist. XIX. — De vera cjrcuancisiono. Epist. XX. — InTtasannam lapsam objtirjnlio. Epist. XXI — Eiplanatio in ptataaum XM. Episi. XXII. — Explanatio in psalinum CXVII. Epist. XXIII. — Ad Dardanuin, de diversis gc-
neribus.muslcoriin. Epist. XXIV.— Sermo de resurreciione Domini. Epist. XXV. — Sermo de nativiiaie Domiui. Episl. XXVI. — Senuo de Epipliaiija#p.oiU^iL Episl. XXVII. — Sermo de4}iia^tetft$ma. "! . Episl. XXVill. — Scrmo <|a* <«*|iii;w: *•: Epist. XXIX.— Sermo de^esurrcciioit6Dom'nl. Epist. XXX. — Ad EustfciMjiiihtdtt yittjguifr ak
Petri. Episl. XXXI.
vigili;*um. Ep*si. XXXII. — Exhortatio «4 Pammachiom
ei-Oce.niiim. Epist. XXXIII. — Ad queindam qui in saeculo
posititebal. Epist. XXXIV. — Dc divcrsls generlbus lepra-
fum.' Epist. XXKV.~1IomI<Im deduofcut liife, frugi
et luxurioso.
;• •• • •■•••«• ........ • ##-
Trictalofc "de o&ervatione
9
tf
47
51
57 65
77
107 1M
m
441
149
157
m
181 181
181 181
187 493 217 £41 217
119
221
227
«OV.
wr.:
?£5i "
239 246 249 555 256
Eplat. XXXVI. — Valerius Rufino^ne docat
nxorem. Epist. XXXVII. — Dialogtis sub nomine Hie-
ronyttii et Augustini, de origine animarum. E (st. ^XJVUJ, — Hopilj* tfe corpore el san-
fuinelljrhti. - - ■ i * Ejhsl HlHL ■*• HoHilm foper Evangelium
M;»tlh;pi. Episi. XL. — Consalatio ad Tyrastum auper
morte flline snx. Epist. XLI. — Exhortatio ad Oceanum deferen-
dis opprobrlt*. . Epist. XLII. — AdOceannm, rievitaclericortim. Episi. XLIII. — Ad Damasum, de bblalionibus
aharis. Epist. XUV. — Ilieronymua ad Damasum* Epfsi . XLV. — Dainasus ad Hierqnymtiiii. Eplst. XLVI. — Damastts ad llterouyinuin. Epist. XLVII. -» Hirronyiuus ad Damasnm. Epist. XLVIII. — Chroinalius et lleliodo us ad
Hieronymum. Epist. XLIX. — Hieronymus ad Chromatium
el Hel o lorum. Epist. L. — De Nalivilate B. Marie. Episl. LI. — Ad Paulam et Eiislochium, de
virltile Psalnvormti. - Epist. Lli. — Ad Au^ustinum. Episl. Llll. — Guigo, Majoris Carlhu<iae prior
qn nius, de aupposilitiis S. Hierouymi epi-
aolia.
OPERUM S. HlERONTMO ATTRlBBtOlttiM PARS SECONDA. — SCRIPTA VARII CtNERlS.
De formis Hebraicarum litterarum. Cataiogus quorumdam operum fal^o tanquam
Hieronytiii landato.um. Jlomilia a<| moiucho*. Reguta inonachoruin ex scriptis S. Hieronymi
per Liipum de Olmtio collecta. Rigular pr&ctdeiiiU a klatuno V papa appro*
balio, ad Lupum de Olmeto, proepotitum
generalemordiws moiiacli.rum S. tiierouymi. Regula iuoii.ichauiii. 'Cajfc|Mp'jKrjnitenti;iles. al5aji9U)^um vctu^LMiiuiim S. ilicronymi
• • Afiaanlne^iiiiHgniiutii.
Eoisiolu S. Hierouyuii ad Constautinum. seu "'•\ pr*Ufl(> ad librum sequeuieiii. lAJter^Culutild, seu Leciiouanu* pcr circulum
• 'ai.fii.** "•
262
270
280
285
287
291 297
301 502 503 5(13 504
505
505 507
315 516
311
519 519
521 523
529
OpMROM S. HlEUOfrfrfO ATTR BUTORUM PARS TXRTtA. — COMMENTARll IM NoYUM TESTA- MENTUM.
Expo»itio qualuor Pvangelionun.
Commeniarilj. n Kpisiola- B. P.uili.
Oparum 8. UuTQnymi ordo hm$ emm teieri
ecUatuu Index generalis t/i omnia 5. Ilierovymi opera.
597 403 439
447
501
505
549 550 669
947 957
ParUiis. — Ex Typis J.-P. MIGN&
PRiEFATIO.
Hieronymianorum editioni operum novera fere anle annos adornari cocpUe, tempo~ rum deinde difficultatibus, privatisque oculorum incommodis , relardataB diutius pau'o, quam facturum me receperam, extremam denique raanum impono : et si quis esl locus excusationi apud asquos rerum mearum aBstimatores, clari obsecro, et veniam pro gra- tia studiis meis ac laboribus precor. Quippe, quod ipse olim S. Pater causatus pro se est, prnbe novi , Naturam hujuscemodi hominum esse , ut non tantam gratiam habeant pro hisf quoe tribueris, quanlum dolorem super his quoe negaveris. . . . . Minore enim sludio virtutes laudamus, quam vitia reprehendimus {Prcef. lib. xn in Exech.). Sed b»c missa faciamus. Eccum ipsum, quo collectio nostra omnis libro concluditur, et datam pubiico fidera exsolvimus.
Comp'ectitur tomus iste ultimus supposititia, sive qu© oiim scripta sancto quidem Hie- ronymo allributa sunt , junclaque, aut etiara immisia veris ingenii ejus fetibus ; re autem yera ab aliis sunt, non ab ipso adornata. QuaB cum prorsus eliminare, deque velere pos- sessione dejicere, impraesentiarum non liceat (quodam enim quasi vernilis sobolis jure ad eum spectant), reliquum unum est nobis, familiam hanc facere alicubi ex mala meliuscu- lam, ex ignota alibi notam, ex incomposita ordinatiorem. Cum primis vero delectus capi- tum habendus : tum de siugulis ferenda sententia. Scripta itaque illa, quaB non modo cer- tura germanumque auctorem suuuu nossent, inscriptumque litulo nomen preeferrent : sed in ejusmt t etiam editione operum vulgo prostarent, gradu submovimus. Praeterquaai enim quod otiosum plane atque ineptum est, centies recudere non suo loco , quaa suo habeas, et c«llectionem onerare inutili scriptionum strue : nemo illa unquam apud Hieronyinuin, sed apud anctorem suum requirat : eaque laudem quidem aliquam , non ex quadam sui parte , sed ex inlegro contextu operum habeant. Et sane qui haBc editor negligat, aut in hac eru- dilionis parle laborare, aut suis certe studiis lectorumque ulilitati parum consulere videa- tur. Bedae puta et Rbabani, quorum erant maxima ex parte, quoe liinc aruandaviinus, opera in unum collecta nulli non sunt in promptu, ut quaBdam ex corum Com- nientariis parliculae inter Uieronymi subdititia scripla sint recudendae. Contra hunc jure sibi vindi» ant locum , quae taraetsi certum auctorem habeanl , aut alibi tamen, quara apud Nostrum, reperiro non est, aut peregrinis in locis apud alios, et qu«e hinc exsulare si jubeas, facile cum rei litterariae dispendio intercidant. Hujusmodi sunt ingentes in Pauli Epistolas Pelagii Comraentarii, hominis hxretici ct Hieronymo infen- sissimi, ut magis mireris, baberi unquam pro Hieronymianis poluisse. Alia id genus *unt plera-jue.
Sed et multa eraut, cum e mss., tum ex editis libris aii s, huc transferenda, quae in aliis editiouibusdeeranl, et ad Hieronymianarn hancce, quam diximus, familiam jure meritoquo pertinebant ; ncc ferendum eral, ut aliis atque aJiis ex iibris repetcrentur. Ex his cum Epistolae nonnullae, nec infiraao aut aelatis, aut notaB, lum vetustissimum Martyrologium s Hieronymianum, et bonaB, si quis uuquam alius frugis, liber est, qui Comes inscribilur. Quanquani non hic agitur, quaiu boni libri sint, quos suHecimus, sed an referri huc atque eodemcum reliquis supposititiis lare utidebeant.
Delectu ad huuc modum habito , et parata voluminis m8teria, ie partes ex ipso scriptio- num ingenio tribueuda fuit. Erasmus olim omnia in quinque veluti classes digessit, qua- rum prima continereutur ti &p9'.6o/.cof v^Oa, sive iila, de quibus ambigi posset, Hieronymi essent, necne : aUera ^s^irtypa^a docta, id est, quae falso quidera inscripta illi sunt, sed erudiiioneni lamen aliquam praB se ferunt ; tertia quaB nec lectu digna videbantur, sed indocta prorsus atque infantia : quarta manifesto aliena, suorumque auctorum nominibus praBnolata, puta epistolas, quasad Hieronyraum dedere Damasus, Augustinus, Epiphauius, atque alii, Calalogum itcm Scriptorum illustriumGennaJii, et quaedani Kufini opu^cula : po- strema, quae non unius aucloris stylura redolerent, maxime vero sp;)arerent ex Hierony Patrol. XXX. 1
11 FIUEFATIO 12
mianis scriptis collecla. Quamlamen Classem, cum in hanc maluisset in superioribns pec- care partem, ul quae magis ad infcriorem ordincm perlinebant, in proximc pia>ceclent«m referret, uno fere Commentario in Psalmos absolvit. Neque vero haec proprio vo'uminc omnia comprehendit, sed maleriarumordinem secutus, seorsum quidem a genuiuis qunto tomo Kpislolas et breviora opuscula edidit, Commenlarios aulem seplimo, oclavo, et nono tomis, lectore tanlum adraonilo, Hieronymianis immiscuit. Hanc Viclorius sortitionein e\ jnlegro secutus est : Martiana?us ex parle,Commcntarios siquidem haud pauoos, ul et uiuu.i alque alteram exegeticam epistolam in appendice tecundi tomi digessit, ad sacra Scri plurae explicationem fere continentem, quibus locis veri Hieronymiani trac\»tus deernnt , supposililiis supplendam. Reliquam ingenlem Epislolarura a?que atque Commentaiio rum struem in duas veluti partes ex ipso scriptionum ing^nio distinctas quinto sive irtiino editionis suae tomo comprehendit. Sed enim Erasmianum exemplar in his dcscrinsisse satis habuit, nec mss. codicum auxilio, nec lilteratorum jam inde ab Erasmo felieiori- bns inventis ac judiciis in rem suam usus est. OpuscuHim quidem unum a'que alterum novum addidit , Canones , inquam , pamitentiales juxta Hieronymum, et Expositionem Evangdiorum de brevi Proverbio ; sed haec ipsa notae infirn» scripta, tol vitiorum monstris obsita, tamque multis locis corrupta, ac sensu earentia, ut rei lilteraritB majis lonsuluisse videri posset, si ab evulgandis abslinuisset. Ceolera csecis, ut aiunt, oculis Erasmum secutus, et sericm illam tripartitam religiose observavil, et quod rci eapnt est, censuras ipsas Erasmianas in tauta litterarum luce, de suo nihil ausus, lotidem verbis relinuit.
His medelam adhibere, nostrarum nos partium duximus. Atque adeo Qmnia, aul ea certe scripta , quorum vetera rass. exemplaria reperiri potuerunt, exegimus ad eorum fidem, improbum laborem, qni cederet in lecloris utililalem, a>quo animo suslinentes. Tum sin- gulis ad trutinam revocalis, quro ad hanc instaurandam Hieronymiau® domus supellecti- lern necessaria aut opporluna viderentur, et quae secus, expendimus. Prre cceteris operro prelium erat, ferre de singulis scnteutiam : atque hancperquam sane difBcilem provinciam cepimus, de stylo et personati scriptoris ingenio tandiu investiganles, donec aut cerlis indiciis, aul non improbabilibus conjecturis, quis ille fuerit, detexisse visi sumus. Censuias proiude in singula scripta novas adornavimus, quibus et ralio scriptionis reJdilur, et suum cuique opus tribuitur, denique sive fraudis librariee, sive casus, alque amanuensium tcme- rilatis occasio ipsa intelligitur. Et maximam certe parlem auclorum , qui propemodum ignorabantur, in apertam lucem prolulimus, proprio culluornatos, effecimusque, ut mogno Hieronymo ancillari cliam cum dignitate possent.
Sed elalia praeslitimus, quae ad universarn Hieronymianorum operum editi*ncm numeris omnibus absolvendam spectant. Vitam S. Hieronymi (a) ex ejus praecipue scriplis novis- sime concinnavimus : qua nihil est ad ejus Operum seriera mentemque penitius assequm- dam consentaneum magis ac neces«arium. Atque hac tamen laude, quae nostram pnecesse- runt, editiones omnes, aut meiiore et maxima ex parte, aut prorsus carueiunl. Srasmus nempe et Victorius non tam Vitam S. Doctoris, quam panegyricim laudationem ejus ador- narunt : Martianffius nullam de suo attexuit, nec tanti habuit quas laudati edilores praes< ri- ps>erant. Ediditquidem postea la vie de saint 3ir6me% Gallica, ut fides,non Latina lingua ; sed eam et seorsum peculiari libro, non editioni suae subjungendam, et pietatis cultorihus magis, quam cupidis eruditionis hominibus utilem. Nobis iu ea conscribenda historicro vei i- tatis ratio praecipua fuit : perque aunos singulos gesiorum scriptorumquo. S. Palri> seriem ad sanioris critices regulas contexuimus. Neque vero privati hominis erudila negotia rci-r.n- senda erant, sed insigniorum in Ecciesia, cujus ille cumprimis gloriam per id lompoiis suslinuit, rerum disputationumque memoria saBpius repetenda. Breviores alias Vitas, ol.in ab antiquis scriptas, quorum tamen nomina ignoranlur, subneclimus, non sinc anima I- versionibus etnolis, aliorumque accessione Opusculorum, quae co pertinent, et proxima pagella indicabit. ln fine inslruimus Conspectum universao editionis nostne, cum dislrihu- tione antiquarum , et Benedictina comparatum : cujus ope, uno intuitu, unumquodque
(«) Haec Vita visa est nobis melius praponeuda S. Patris operum lomo primo qui vicesimus sccun- dus esl nostr» Pairologice.
"A
<r
13 Hl/EPATIO. U
S. Palris scriplum, tani apud nos, quam apud alios repcrias. Denique. indices generales duos, atque eosquidem multo locupietiores iis, qui singulis tomis subjuncli sunt : alterum omnium rerum, qu© in operibus Hieronjmianis omnibu* notatu digniores videntur : alterum omnium Scriptura sacra) testimoniorum, quae in iisdem operibus, locis, utaiunt, peregri- nis edisseruntur.
Unum supererat, ut ea qu& peccasse uosin universo operum conlexlu retognoscendo, vel aliis nolata sint postea, vel ipsi nos animadve*terimus, secundis curis emendaremus Alque is quiJem animus nobis continuo fuit, nec majorem profecto inire a nobis quis gra - tiam poterat, quam sicubi lapsi sumus, coargueret ; nos enim nunquam m.igis placuimus ipsi nobis, quam cum errorem exuimus, et Hieronyraianae doctrin®studiosis meliora sup- peditavimus. Verum alios quod spectat, duo exstiterunt, longe dispari cum eruditione, tum animo scriptores, qui nobis succensuerunt. Unuse Benedictinis Parisiensibus, honvi farniiiae, cui ascriptus est,et cui Cdetera e^omet summa omnia defero, valde prapostero stu- dio favens (el non tam mihi iratus, quam doclissimo viro, qui nostra in Galliis sponle su i proniovebaf), ralus monopolio, quod in edendis SS. Patrum scriptis sibi arrogant, dispendio futuram edilionem meam, detrahere iili ei dicam impiugere conalus est pecu'iari scripio, quoJ variiargumenti, multumque ab invictm diversi libro inlerseruit. Ego pignore cerla e au>im, nihil eorum, quae de mea industria oblocutus est, sibimet in animum inducere po- luisse lantisper, verum ut crederet. Id enimvero jjgisse videtur, ut cum fore cogno ceret cur.e nemini , causam penitius ut nosset, interim sua lecturis imponeret. lloc aio, er sancie dejerare haudvereor, mesi quid esset ab eorectius notatura, huc referre cum vellem, nihil quod scire lectorum interesset, invenisset. Oblrectaturi repon^re , neque nos decet, nequ > hujus est ioci.
Alter et amicus noster est, et ecclesiasticae antiquitalis vir litterate j>erilus, Hieronymus de Prato nostras, qui dissert. vi ad Sulpicii Severi Dialogum, conlra atque nosstatuit do Theophili epistola illa,quam Latine abs Hieronymoredditam primi in lucem prolulimus, et synodicsm diiiraus. Pene, ait, pro ccrto habeo, Theopkili epistolam nupsr vulgatam aliam omninoesseab ea synodica, quam s» Hieronymus ex Gra*co interpretatum tradit. Ratiocina- tionis ejus hffic summa : constare Epistolam neque ex synodo, sive apud Alexandriam, sive in Nilriae monte, neque Patrum nomine, sed privaio Theophili scriptam ; et generalem illam quideua, utalibi S. ipse Pater vocal, sive encyclicam videri ; minime vero synodi- cam, quffiet alia omnino fuerii et jamdiu olim iuterciderit. Cui ego paucis satisfaciam. Dabo, si mavult, Hieronymum, cum se ait Theophili Synodicam de Graeeo interpretatum, nou u§que adeo locutum accurate, sed alio alque alio unam oamdemque epistolam vocabulo denotasse. Tum vero provocabo rationum momenta, quae pro iliius germauitate suis locis multa congessi, et quibus, nisi admodum fallor, cvici* non aliam hanc esse epistolam, quam primus in lucem edidi, ab ea, quam vocat S. Interpres Synodicam. Provocabo item cruiJitorum quot suat, quibus ha)c inaotuarunt, judicia : denique ipsiusmet adversarii sententiam, si ab carillandi studio ad rem ipsani&quiore animo expendendam seconferat, provocabo.
15 S. IIIERONYMI OPEKUM MANTISSV. 16
S. EUSEBII HIERONYMI,
STRIDONENSIS PRESBYTERI,
OPEROI MANTISSA
CONTINENS
SCRIPTA SUPPOSITITIA.
PARS PRIMA. - EPISTOLjE.
MONITUM 1N EPISTOLAM SEOUEiNTEM. A EPISTOLA I.
Din niultinnquc esl, quod magno Ilieronymo haec pelach ad deuetriadem.
rjus, ul rnagis mirere, i.equissimi liostis Pelagii Cap. I. — Sisuinmo ingenio pariquc frelussrien-
episiola, sive liber ascribilur. Beda Gom. in Canti- „ officium 8Cribe,u|i facile ine implere posse
ra : Uuncm wquil, librum nonnullt nostrum studtose a ■ . . ..
legentes, sancti et catholici doctoris Uieronymi esse ««derem : lamen lara arduum boc opus ingredi,
iemere arbitrantur, minime pervidente$t quod el sine magno difiicultalis timore non possem. Seri-
suaiilcs eloquentm demulcentis, et hvreteo* per- ^njum Umen est ad Dcmclriadem virgincm Chri-
rersttas seducentismantfetteprobant, hocilltus ovu- ... ... . . .. ..
icutum non esse. Satis cquidem eradiie, iiam et «■.. wg«nem nobilem, virgmem div.lem, et quod
Mylus palam arcuit non esse Hieronymi, et quod bis majus est, ardore fidei nobilitatem divitiasquc
cuiiiiiieiiler insinuai, bacrelicum dogma illud ipsum calcaniem. Quam ulique, pro tam insiguis [ Ai.
lolis^^rSS X^^Sl^S i».iB«i j admiratione virtuli., ul hudare o„,„;.,us Hac cerlc de causa aliis atque aliis ei illa haereii- Xicilc, ita docere diflicile est. Cui enim oratio
corum fnciione scriploribus iributa stibindc csi : dcesse possil in ejus laude celebranda : quae sum-
<:l cumprimis Jnliaiio ; ut dudu.n laudalt.s Beda iocon:lla, in summisopibus deliciisquc nutriia,
t»iisiimabat, ct nonnulli codiccs mss., e quibus vc- * .......... ,
tustior iiiiiis Biblioshccse S. Vicioris, asseruut, tantis tamque varus bujus \1la3 blaiidnneniis, vehit
luiu Coelestio, cujus nomcn Marliaurcus tcstatur iu B lenacisstmis quibusdam irreliia vinculis, subito
aliis, quoslaudat, anliquis libris prsescriptum in- cru eril cuiicuque sin.ul corporis bona, auimi
venissc Vcrum, quod diceb.imus, ex ipsiusmel . . * „ ...
Prlagiicalamo projecta est : idque certo scire licet viriute muiaveni ?Quae florem adhuc ipsum uietm-
ex Augusiini lib. dc Graiia Cbrisii, cap. 20 ct tis aetalis, quodam liclei gladio, id est, voiunlate
seqq., el luculcntiiis ex ojusdem libri cap. 37, quo succiderit ? Et crucifigens cum Clirislo carncm
loco se auciorcm ipsc declarat Pelagius in su:s . . . rv
;.d luiioccniiiim lilleris bc.ibens : Legant, quamad »"an°. v,vam lanctamque bosliam jacravcnt Deo,
sncram Christi rirginem Demetriadem in Oriente ac nobilissimi sanguiuis posteritatein, virginiialis
couicrivsimus, el invenienl no* ita hominis laudare aniore Contcmpseril? Prona aulcm et facilis dicen-
naiuram% ut Uet semper grati.c addamus auxilium. ... ...
Sii.il cl quxdaui ex liujiismet cpi.tolx comeiiu Mib dl v,a csl' ^* IDS:l Ul,crUle maU'nae cursum ora"
cap. t liiiem, quae Peiagium iu Epistola ad Con- tionis accendit : se»l uobis alio magis itinere pcr-
hiamium pro suis aguovissc, idem Augustinus loco gendum esl, quibus propositum est, instituiioiicm
laudalo scribit. Orosius quoquc ejns auctorem ... . . .. ^ . „ , ,
Pelagiumfaeil : lanlum q.iod notat, fiiUse «II. verba vir*>',n,s' non laua>m 8crlbcre : nec la,n Daral:,s
ab ulio sucpcdiiatu : ille vero alius factle fuerit jam virlules ejus eiprimcre, quam parandas : ma-
Auianus p>eudodiaconus Celedensis, ul llieroiiymo gibqUe reliquam ordinarc vitam, quam ornarc
&tr^^^T42^S; c !«««««• *« «•« difficil,i"»"" «■ ^ "-
frivola subministret. ScriptioniH lempus quod spc- sona faccre, in qua cupiditas tanta disccndi cst,
ctal, notatum anlc uos PP. Beiiediclinis Augusli- uiiliisque perfcctionis ardor, ut ci qua-ulibet per-
iiianoruin opcrum editoribus, datam a» 413, quo fccla doclrilia par csse vix possil. Mcminit euiu Demetriadt virgiuiiaiis velauieu susnpiend Itueras v v
iiiiscriinl ceriauiii llicronymus, Augastinus, ct In- recteque mcmniit, quas niuudi opes glonatnquc
iioccutitis, aul cerie ann. 414, posteaquam illa se respueril, quibus voluptatibus rcnunliaverit, quas
Koiuam rccepisscl ; id I quo.l s.gn.licaro videlur d f COii:enipa3ril vite pr*scmis illccibras. Kl Pciagius btc iii cap. 2o. Yide quoj u<»s dc vera n r . , ..
llieronyiniana tlla ad Deiiielriadcm lipislola, quae ld«0 contenla non csl cominuiii boc mediocrn|«ie
iiumciuiii obtincl iu nosira cdiliouc 150, diximus. gencre vivcndi ; ct quod fucile ipsamultorum socic-
17 PELAGIl AD DEMETRIADEM EPISTOLA. 18
ttte vilescar, novuni aliquid cl inusUatum requi- A referalur : quaniu, putas, praManliorem ipstim lio-
rii ; praecipuum ac singulare quodilam flagitat. Non minus conversationem suam quam conversionem tupii esse mirabilem. Jn sacculo nobilis, apud Deum rnpit esse nobilior. Tam preliosa requirit in mori- bis, qua n conlempsit in rebus. Huuc utique [ Al. ilaque j tam devotae meiilis ardorem, hauc lanlae perfectionis sitim, qtiod unquam satiabil flumen icgcnii ? Quas vis aliquando orationis, quae copia tautum verbis expriiuere potcrit, quantum parata est virgo rebus implere ? Nobis vero donanda esl venia, qui ad ornandum Doinini taberuaculuin, sectiiidiim vires nostra* munus olTeriuius. Nec ve- remur ne temere scribendo, ad lanlae nobilitalis virgiuem, ultro nos morsibus tradamus invidi#.
minetn fecil : propter quem oinuia ctiam iAieHigitar illa condidisse! CJucm dum ad imaginem et simililu- dinem suam facere disponit [4/.disposuit], antequam facial, qualem sit [ Al. essetj factnrus, ostendit. Deinde cum subjecit ei universa animalia, eumqtie etiam constiluit eorum dominum, quae vel mote corporis, vel virium tnagniludinc, vel armis den- tium mullo valeutiora homine feceril : satis de- clarat, quanto pulclirius sil homo ipse condilus, quem vel ei hoc voluil nalurac suae inlelligere di- giiitatem, dum fortia sibisubjccta iniratnranimali». Neque enim nuduin illum, ac sine pra?sidio rc- liquit, nec diversis perictilis velut exposuit infir- mum. Sed quem inermem extrinsccus fecerat,
Scribimus eniro pelente sancta matrc ejus, imo B melius intus armavit : ratione scilicel atquc pru-
J!ibeutc, idque a nobis transmarinis lilleris, miio cuiu dcsidcrio animi flsgilante : quae facile o*tcudii, quo studio qnautaqiic cura iu filia ger- ii eu coelcsle plantaveiit, dum illud lam soliicite tupit abaliis irrigari. Remoti igilur a lemeritate, et ab ambilione libori, proposito insudemus operi. Nec de mediocritale diffidimus [ A/. diflidamus] ingenii, quod credimus, et fide uiatris, et merito virginis adjuvari.
Cip. II. — Quoties mihi de institutione uiorum ct sanctae vitae couversatione dicendum est, soleo prius humanae naturae vim qualitatemque monstra- re, et quid eflicere possit, ostenderc ac jam inde
dentia, ut per intelleclum vigoremque meuiis, quo caeteris praslabat animalibus, factorem omiiitnii solus agnosceret : et inde serviret Dco, unde aliis dominabatur. Qucm tamen jiistitiae exseculorem l Dominus voluntarium esse voluit, nou conctam. Et ideo reliquit eum in manu consilii eui (/>c/:. xv), posuilque ante eum vitam et mortem, bo-nini ci malum : et quod piacucrit ei, daldtur illi. Unde etiam in Deuleronomio legimus : VHam ct moriem dedi ante faciem tuam, benedictionem et malediclio- nem ; elige libi vilam, ul [AI. et\ vivas (Deut. xxxf). Cap. III. — Hinc jam providenduni est, ne fone illud remordeat te, iu quo temere imperiluui vuU
audienlis aoimum ad species incilare virttilum : ne p gus offendit. Et ideo non vere bonuin faclum ho-
uibii prosit ad ea vocari, qnae forte sibi impossi- bilia esse praesumpserit. Nequaquam eniin [ AL pratsenserit. Nunquam enim ] virtuluin viam vale- mus ingredi, nisi spe ducamur comite. Siquidem ap- petendi oinnis conatus perit cousequendi despera- tione.Quem ego exborlationis;ordiuem,cum in aliis quoque opusculis lenuerim, lunc hic iuaxime obser- vandum puto : ubi co plenius naluras bonuni de- clarari debet, quo instilueuda est vita pcrfectior, ne Unto remissior sit ad vinulem animus ac tar- dior, quanto minus se posse credat : et dum quod uiesse sibi ignorat, id se exisiitnat non habere. Ptofereuda semper in nolitiam ea res esl, cujus umis desideratur, el explicandum est, quidquid bo-
ininein pules, quia is facere maium posesl : ncc ipsa nalur.c violentia astringilur [Al. astringatur] ad immulabilis boni necessitalem. Nam si diligeu- ter relracles, el ad subliliorem inlellectum cogas animum : hinc libi melior status hominis ac su- periorapparebit, unde putatur infcrior. In hoc enim geinini,itineris discrimineP in hac ulriusque lib«'.rtato partis, ralionabilis animae decus posilum esl. Iliiir, inq*iam, totus naturae nostrae honor consisiit : hinc dignitas, hinc denique oplimi quiquc laudem merentur, binc praemium. Ncc esset omnino virius ulla in bono perseverantis, si is ad malum traus ru non potuisseu Volens namque Deus ratiouabilem crealuram voluntarii boni muoere [Al. muiiirc],
num natura potesl, cum quidquid posse probaiur, D ctliberi arbitrii potestate douare : utiiusque partis
impleudum est. Uxc igilur prima sanctae ac spiri- tualis viue fundamenla jaciaulur, ut vires stus virgo agnoscal : quas demum bene exercere poie- rit, cum eas sehabere didiceril. O^tima euim ani- nii iuciiameiiia suut, cum docetur aliqnis possc quod cupial. Nam et in bello ea exbortatio maxi- iii a est, eaque plurimum aucioritatis habei, quas piignaioremde viribus suis admonet.Priii:um ilaque dcbes naturje humanae bonum de ejus auctore ui^liri, Deo tcilicei, qui cum universa uiundi, ctquxintra luuiidum suul , opera bona, el valdc bona , fccisse
possibilitalein homiui inserendo, proprium cjus fecil csse quoJ vclit, ul bcni ac ma:i c:.pax naturaiilcr utrumquc posscl : el ad alteruirum voluntalem deflecterel. Neque enim aliter spontancum liaberu polcrat bouum : uisi [Al. nisi seque eliam] e.i crea- tura, quae eliam tnalum habere poiuisset. Utrum- que nos posse voluit oplimus Grealor, sed iinum facerc, bonum scilicet, quod et impcravit : maliquc facullatein ad hoc tanlum dedit, ui volunlatem ejus ex nostra voluntate faceremus. Quod cum i a sit, hoc quoque ipsuiu quod ctiaiu mala faccre
1 Erasmu*, eumque sccutus Marlianscus, 'zb exteculorem prselcrmiltuut brii suflccimus.
quod vcibum ex aliis li-
10 S. HlEBONYMl OPERUM MANTISSA. 20
possumus, bonum est. Dnnum, inquani, quia boni A iimis : ac Irepidanle auiino, eiiam in mininiis deli-
partem meliorem facit. Facit eniin ipsam volunta- riam sui juris : non necessitate devinctam, sed ju- dicio liberam. Licet qnippe nobis eligere, refuia- re, probare, respuere. Nec cst quo magis rationa* bilis creatura caeteris praeferatur, nisi quod ciiui omnia alia conditionis lanlum ac necessitatis bo- num liabeaut, bsec sola haheatetiam voluntalis. Sed plerique impie, non niinus quam imperite, ctim super statu liomiuis quaeritur (vereor dicere), quasi reprebendenles opus Domini, talem iiluni* aiunt debuisse fieri, qui omnino tacere non possel ma- lum. Dicit ilaque figmentum ei, qui se finxil : Quid me feci$li $ic (Rom. n, 20)? Et iinprobissiini boniinum.dum dissimulant idipsum bene admini-
ciis tcstem effugimus ; conscicntia remordemur? ex diverso autem in omni bono laeli, constautes, in- trcpidi sumus : idque si occultum est, palam eiiam fieri cupiuius et volumus : nisi quod testiinonie sibi est ipsa nalura, quae boc ipso declarat bomim suum, quo ei malnm displicet : et dum in bono laiilum opere confidil : quid solum eam deceat, ostendit? Hinc esl illud quod frequenler carnifice oeculto, in auctorem sceleris, conscientiae tormenta de&ffiviunt : et lateulem reum, secreta mentis poena persequitur. Nec ullus post culpam impunitali lo- cus est, cum sit [Al. fit] reatus ipse supplicium. Hiuc est quod econtrario innocens etiam in.er ipsa tormeula fruitur conscientiae securitate : el cum
9 ctre quod facti sunl : aliter se factos fuisse ma- B de pcena metuai, de innocentia gloriatttr. Est enim.
Juut, ut qui vitam suam emendnre noluot, videan- tur emendare velle naluram. Cujus bonum ila ge- neraliter cunctis insiitutum est, ut in genlilibus quoque hominibus, qui sine ullo culiu Dei sunt, se iionnunquam ostendat ac proferat. Quam mullos fiim pliilosophorum et audiviuius et legimus \ et ipsi vidimus castos, patientes, modeslos, liberales, abstineutes, benignos, ct honores mundi simul et dr-licias respueutcs, el amatores justitiae non minus ijuam scientiae [A/. sapieulke] 1 Unde, quaeso, bo- ntiitibus alienis a Deo placenl? Unde aulem [Al. b;erj illis bona nisi do naturse bouo ? Et cnm ista quas dixi, vei omnia in uno, vel singula in singuls baberi videaraus *, cum omuitiiu natiira una sit, exemplo suo invicein tibi osieudunt, omnia in oin- nibiis esse posse, quae vel omnia in omnibus, vel biuguia in singulis inveniantur. Quod *i etiam siue Dco hoiuines osiendunt, quales a Deo facti sunl : vide quid Gbrisliani facere possunt, qtiorum in mcliiis per Cbristum natiira et vita instructa esl ; et qui divinac quoque gratiae juvanlur auxilio.
Cap. IV. — Age jam ad aninae nostrae secrcla veniamus : seipsum uuusquisque atlentius respi- diil. Iiiterrogemus quid de boc senliani propri* cogilaliones. Ferat senlentiam de naturae bono ipsa « onscientia bona [Al. tacel booa] : instruamur do- incstico magislerio animi : et meniis bona non aliunde raagis quaeque, quam ab ipsa mente disca-
inquam, in animis nostris naturalis quaedain (ut iia dixerim) sanctilas : quae par velut in arce animi praesidens, exercet mali bonique judicimn : et ul honeelis rectisque actibus favel : iia siuislra opcra condemnat, aique ad consciemiae teslimonium di- versas partes domestica quadain lege dijudicat. Nec ilio prorsus ingcnio, aut fucato aliquo argu • mentorum colore decipii : ipsis tos cogilationibtis fidelissimis et integerrimis sane leslibus, aut ar- guit, aul defendit. Hujus legis, scribens ad Roma- nos, memiuil Apostolus : quam omnibus bomini- bus [Al. lacel bominibns] insitam velut in quibus- dam tabulis cordis scriplam esse, tcstatur : Citm enirn, inquil, gente$% quce legem non habent, nalu- raliter quce legi$ sunt, faciunt : huju$cemodi legem non habentes, ioti sibi $unl lex. Qui o$tenduni vpu$ leyis $cripium in cordibu* $ui$ : teitimonium red- denle ei$ couscientia eorum, et inier $e invicem ac- cutamium cogitationum, aut etiam defendeniium (llom. n, U, 45). Hac lege usi suiti omnes, quos inter Adam alque Moysen sancte vixisse, atque pla- cuisse Deo, Scriplura commemorat. Quorum libi, exempli causa, aliqui proponendi sunt : ut facile iuteHigas,quantuni sit naturae bonum, cum eam le- gisvice docuisse justitiam probaveris.
CkP. V. — Abel primus hauc magislram secutus, ita Dominum promeruit, ut dura ei offerrel lio- sliam, tam grate sacrificium ejus acceptum Deo
iiius. Quid lilud, obsecro, est, quod ad omne pec- D fueril, ul fratrem iu invidiam concitarel (Gen.xxiv catum, aut erubescimus, aul limemus : et culpaiu $tq.). Quem justiim in Evangeiio Domiuus ipse facii, nunc rubore vulliis, uunc pallore monslra* commemorans (Mutth. xxuij, breviter perfectio-
'Qikp bis, alquc aliis infra responderunt S. Au- f ustinus et Lco, nemo ignorat : placet vero uuo aliorove loco spcciiuinis graiia laudare Bedam : « Quicunque (iuquit) pbiiossoplioruiii Cbristum Dei virtuiem et Dei sapiciitiam nescierunt, bi nullam >eram viiiulcni, uec ullam veram sapiciuiain ba- lnre potuerunt. In i|uautuin vero vcl guslum ali- tiucm sapicnli» ciijusiibet, vel virlulis imaginem babebant, toium lioc dcsupcr acceperuul : nou so- ) (Oi inuiicrc priniae condiiioitis, verum etiam quo- tidiaua ejus gratia, qui {crealurnm suam nec ee .1«'sercnieiii dcserens) dona sua, prout ipse judica- verii, iioutinihiis et magna in»guis, ct parva l.irgi - lui j a; \uiis. #
• Rcponit Beda haec : i Conlradicit S< riptur;*», quae ait : Nec enim omnia po$$utit e$$e in omnibu$, quoniam non e$t fitiu$ hominit immorlaHt (Eccli. xvu, 29). 13 bi manifcste insinuatur, quia cum m»r- lale hoc inducrit immorlalitatem , lunc dcinuiii pnssuut esse oiunia iu omnibus bona virtutuiu ; et ue lunc quidcni de naturae bono, scd per gratiani ejus de qtio scriptum est : l)l $it Deu$ omnia in omnibu$. Sed el quptidiana nostr» fragiliti<t:s ar- gumenta probanl, non omnia iu omnibus esse pos- se, ubi tam mutli inveniuntiir, qui summa nitcntes iustanlia, nequaquam ad eas, quas alios vidiuU ba* bercpossunt pervenire virtutes.i
2! PELAGII AD DEMETRIADEM EPISTOLA. 22
ncm cjus cxposuit. Ointtis enim virtulum species, A in re el blaudilur et supplical, qu* iu caeteris ira-
iino jusiitiae nominc conlinetur. Bealum Enoch ita p!;icuisse Deo legimus, ut eum e meriio mortalium raperet : et iu miiudo foiisummatum, de mundi habitaiioue traiisferrcl (Gen. v, 44). Noe justus tii generalione sua, et perfeclus, astcriiur : cujus sanctitas eomagis est admirabilis, quod, lolo pror- *us a justitia declinanle u undo, soitis juslus in- ventus est : ncc ab alio snnctitalis quaesivit exem- pliim, sed ipse prafbuit. Et idco, totius orbis iro- inineiite uaufragio, solus ex oniitibui meruit ati* dre : Inira tu et domus lua in arcam : quia te vidi justum in generatione ista coram me. Anle D um atitera ille justus probattir, qui et corpore sjiiicIus est et corde. Meichisedec sacerdos Dei le- guur (Gen. xiv, 18) : cujus merilum facile ex boc iulelligi potest, quod multo post fulurum Domini Mcramenium aute signavil ; ac sacrificio panis et vini, mysterium corporis el sanguinis expres»it : ac sacerdotii sui typo, Christi sacerdotium fignra- v'u, cui a Patre dicilur : Tu es sacerdos in atemwn secundum ordinem Melchisedec (Vsal. cix. 4). Nam et quod benedicil Abrabam principeui patriarcha- ruiii, qui per circumcisionem pater Judasorum est [Al. lacet est], per fidem genlium : iliius signatis- sune osteudil figuram, qui per fidcm suam et Jo- tl.fi s donav>t benedictiouem et geutibus. Lot quo- que, saiidi Noe virtutem sectitus, inier lot pec- c.iutium exempla, justiliam non reliquil. Et ui il-
B
ptrabat. Amor [Aug. AntalorJ Dei, niulieris amore nou vincitur. Castum auimum, nec a?tas adolescen ti£ permovet, nec diligeulis auctoritas. ContcmpU frequenler domina, propiores adolescenti insidias tendil. In secreto ac sine testibus, manu iropudens apprebendit : ac procacioribus vcrbis hortatur ad crinieu. Ne bic quidem viuciiur, sed ul verba vcr- bis, ita rcs rebus refert. Nara qui frequenter roxa- tus negaverat : nunc comprehensus [Aug. astringi- tur] aufugil, et anteqtiam illud evangelicum dicerc* lur : Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam9 jam moechatus esl eam in corde suo (Mutth. v, 28) : ille nou aspectu solum, sed ipso pene complexu provocatus a femiua, feminam nonconcupivit. Ca- stitatis virlutem bucusquc mirata es : nuuc respice benignilatcm. Priusquam propheta diceret : Unus- quisque malitiam proximi sui non reminiscalur iu corde suo (Levit. xix, 18) : ille pro odio reddidil charitatem, et cum videret fratres suos, imo inimicos ex fratribus, cunique ab eis coguosci vel- lel, dilectionis affectum pro dolore testatus esl : Deoscutabatur singulos (Gen. xtv, 45);tf irriguis flelibus9paveniium colla perfundens, odium (ratrum charitatis lacrymis abiuebat : quos tain vivo patre quam mortuo, germano seuiper dilexil auiore.Nec ncord.itus esl illum, in quo ob necem futt deje- ciu.v lacum. Non cogitavit addictam germanitaiein pretio, sed pro malis bonum retiibuem, apostolicum
liuu totius mundi exemplum non vicit : ita bic toa pra>ceptum sub naturai adhuc iege complevit [!iom. ill.i, in qua babitat \At. h:ihilabai], reg one pec- ** 1Uf \-]\
tame, conlra mtiltitudiiiis viiia lenuit sanciitatem. Qm (ut beatus Pctrus aii) visu et auditu jusius erat {1! Petr. n, 7-9) : ct inter pessimos posi<ust mala eorum et ocutis aversubulur et auribus : atque ideo simili exemplo, ut tlte diluvio, ita hic esl ereptus in- cendio.
Quid Abrabam amicum Dei, quid lsaac et Jacob niemorem ? Quam perfecte impleverint Domini vo- luntatem, vel hinc possumus xstimare, qtiod fami- iiari quadam et pracripua dignitale, eorum se Deum vulitit nominari. Ego sum9 iuquit, Deus Abrahamt Dcus Isaac9 et [Al. tacet et] Deus Jacob (Matth. xxn, tt; Lue. xx, 37). Iloc uouien meum scin-
Cap. VI. — Quid de beatoJob dicam% famosissimo itloatlileia Dei : qui postdireptas opes, et fuuditus dcieta patrimouia : po»t filiorum ac liliarum unum subito iiiieiiiuui, ad uliiiitum proprio contta dia- bolum corpore dirnjcavit (Job i, n)? Auferebanlui oiuuia*, quae exliinsecus possidebat, el extranca bona repente decidebaut, ut magis propria clare- scerent \Al. clarescanl]. Omnibus prorsus vtlut indumenlis exuilur, ul expeditius ac lortius uudus triumphet, et boslem, quem ferendo d.mua ante superaverat, rursus tolerando supplicia dcvincai. Dc quo tale ipsius Domini lestimouium est : $um- quid considerasti puerum meum Job ? Non est einiii
pitcrnuin et memoriale in geuerationes gene- D similis eiquisquam in tcrris : homo sine querela, ve-
rationum. Josepb fldelis Domini famulus a pucro, tribulationibus magis jtistus et perfectus ostenditur [At. magis justus ostendiiur] : qui primum a fra- tribus Ismaelitis in servum adilictus est (Gen. jx»vti, 28) : abeisqtie venditus, a quibus se vide- r^i adorandum. Deiude iEgyptio domino tradilus, semper lamen ingeuuam aniinae lenuit dignitatem: docn tque exemplo suo, et servos ei liberos in pec- cando, uon [A/. ifi non peccaudo;et non, etc.] coiidiiionem cuiquam obesse, sed mentcm. Ilic, qmeso, remorare paulisper : et castum animum sollicite, virgo, cun^idera. Concupiscitur a domina [Al. ad. femina] Joseph adolocens : nec ad concu- pisccmiam provocatur : rogatur, ct fugit. Una hac
rusDei cullorf abstinens se ab omni malo (Job n, 5). Ncc immcrito. Semper eniin, ul ipse ail, lauquaiii tuiiienleg super se fluctus, timebal Doiniiiuui, et praeseiili33 ejus poudus ferre nonpoterat : nec au- debat aiiquaudo contemnere, quem sempcr adesse credebat ; dicebatque : Securus sum9 non enim re- pxehendit me cor meum in omni vita mea \Job xxvn, G). Qui antequam Dominus inimicos praeciperct esse diligendos, dicer e poleral ; Si in matis inimici mei gavisus sum : si dixi in corde meo% liene fa- cium esl (Job xxxi, 52).Necdum evangelicum illud gonuerat : Omnipetenti te tribue (Lue. vi% 30), cl jain ille diccbal : Si exire passus sum inopem januam incam sinu vacuo [Vug. sineviatico]. Nondum legO-
£3
ral illud Apostoli : Domini eequum, servis prastate (Coloss. iv, i) : et ronfldens clamabat ad Dominum : Si servo nocui, si ancillam lcesi, omnia tu scis, Domine. Priusquam idem AposloJus praeoipcret divitibus nonsublime sapere, neqve sperare in incerto diviliarum (1 Tim. vi, 17) : sic babuit ille diviiias ut se alibi divitem esse monstrarel. In divitiis, inquit, non confidebam, nec iu lapirfe preiioso (Job xxxt, 24). El hoc nou verbis tanium, sed ipsis quoque rebus probuvit : qui cuin oiuiiia perderel, n» n dolebat, dicebatque per sin- gula ; Dominus dedit, Dominus abstulit : sicut Do- mino plucuit, ita factum est : sil nomen Domini be- nedictum in sacula. JSudus exivi de utero malris meast nudus redeam illuc (Job i, 2i). Quo eniin ; flectu possideamus aliquid, docenius cum id aroil- timus : tt cupidilalem fiuendi, carendi dolor prodit ; quam qui iu careudo non babuit, in possideudo quoiiam modo habuil? 0 virum ante Evangelium evaiigcficuiu, et aposlolicum ante apostolica prae- cepta ! discipulum apostolorum : [qui apeiiens oc- cultas divilias nalure, et in medium proferens cx se quid omnes possiinus, ostendit : docuitque quauius sit ille thesaurus aninue, quem nos sine usu possidemus ; et quodproferre nolumus, nec habere nos credimus.
Cip. VII. — Postmulta quse de natura diximus , eliam sanctorum cxempiis bonum ejus osiendimus, ac probavimus. El ne econtrario ad ejus culpaiu pertinerepuietur, quodaliqui iniqui fuerint, Scriptu-
S. HiERONYMI OPERUM MANTISSA. 21
quod justum ett et a scribilur, qu« nos n;odo brevilalis causa omitii-
mns : maximc cum sciamus te sacrae lectioni dedi- tam, de ipso uberius fonte potarc.
Cap. VIII. — Neque vero nos ila defendimus nn- turae bonum, uteain dieamus nialum non posse U- cere, quaro ulique bonl ac roali capncem etinm profitemur, sed ab hac enm tantumiuodo iujuria vindicamur, ne ejus vilio ad inalum videamur impelli, qui nec bonum sine voluutate faciamus, nec malum : et quibus tiberum eslunum semper ex duobus agere, cum seroper utrumque possimus. Unde enim alii judicaturi sunt, alii judicaudi : nisi quod in eadem natura dispar voluntns est : et quia cum omnes idem possimus, diversa faciamus ? Itaque ut hoc ipsnm clarius lucere possit, aliqua B exempla sunt proferenda. Adam de paradiso ejici- tur, Enocli de mundo rapifur. In ulroque Dominus libertatem arbitrii ostendit. Ul enim placerc potuit ille qui deliquit : ita potuil peccare iste qui placuit. INou enim a justo Dco aut ilie puuiri meruisset, aut bic eligi : nisi uterque ulrumque potuissel. Hoc de Cain et Abel fralribus, boc eiiam de Jacob et Esati geminis irilelligenduiii est. Ac scienduiu solam voluntatis causam esse, cum in eadem natura merita diversa sinL Exstiiicium peccatis suis diluvio muudum, Noe justus reJarguit, ct Sodomorum cti- inina Lol sanctitas judicavit. Nec illud cst parvum arguiiieutum ad comprobandum natnrje bonuin, quod illi primi bomines per lol annorum spalia, absque ulla admonitione legis fuerunl : non utique
rarum utar testi:noniis, quae peccautes ubique ^ quod Deo aliquando crealurae sux < ura non fuerit :
crimine voluntatis gravaut, non excusant necessi- tate naturae. lu Genesi legimus : Simeon et Levi fratres consummaverunt iniquitalem suam, exvolun- tate sua (Gen. xlix, 6). Ad Jerusalem Domiuus locu- tus est : Propter quod ipsi dimiserunt viam meam, quam dedi ante faciem eorum : et non exaudierunt vocem meam, sed abierunt post voluntatem cordis sui mali (Jerem. ix, 15). Et rursus idera propbeta : Et peccastis Deo9 et non exaudistis vocem ejus,et inman- datis illius, et in legilimis, et in testimoniis ambulare noluittis (Jerem. xliv, 10). Per lsaiam qiioque pro- pbetaiu Domiiius loculus est : Si volueritis et audi- eritis me9 quos sunt bona terrw, manducabitis. Si
sed quia se lalem sciebal bominum fecisse naturaiu, tit eis pro lege ad cxercendam justitiam suDlceret. Denique quaiidiu lecentioris adbuc uaturse usus viguit, nec Iiuniaua; ratiotii velut quamdam cal.gi- nem, longus usus peccandi obduxil, siue lege di- missa est nalura. Ad quam Doiuinus nimis jaui viliis obrulam, et quadam ignorantise rubigine in- fectam, limam legis admovit, ut hujus frequenti adiiiouitione expoliretur» ct ad suum posset redire fulgorcm. Neque vero alia nohis causa diflicullatem bcne faciendi [Al. videndi] facit, quarn long.i con- suetudo viliorum, quae nos infecit a par\o : paula- limque per multos corrupit annos, et ita postea
aulem nolueritis, neque audieritis me, gladius vos p obligatossibi el adtiiclos tenet, ut vim quodammodo
videatur habere naturae. Ouine illud teinpus, quo negligenler edocti, id est, ad vitia erudili sumus : quo inali etiain esse studuimus, ctim ad incila- nicnla nequitix, iuuoceuiia pro stuhitia duccrctur : nunc uobis resistit, contraque nos venit, el novnm voluntaieni impugnat usus vetus ; et miraiuur cur uobis pcr olium atque desidias nescientibus, eiiam quasi ab alio sanclitas conferatur : qui nullnm con- suetudinem boui facimus, cuin malum landiu di- dicerimus? Haec de nalurae bonocursim, quasi iu alio opere dicta sint : quod ideo a nobis faciendum fuit, ut tibi planiorcm viam ad perfeclam justitiaiu s'erneremus, quain eo facilius currere possis, quo in ea nihil aspcruro, nihil inaccessibiiu csse cogno-
cvnsumet (Isa. i, 19). Ei rursum : Omnes vos occi- sione decidetis : quia vocavi vos9 et non exaudistis : locutus sum, et neglexisiis : el fecistis matum ante conspectum meum [kl. Don.ini], el qucv nolebum, ele- yislis (Isa. i.xv, 12). lpse quoque Dominus in Evangelio ait : Jerusalem, Jerusalem, quce occdU prophetas, ei lapidas eos qui ad le missi sunt : quoties volui congregare filio* tuos9 quemadmodum galliua congregat pullos suos sub atis suisf el noluisti (Matth. xxiu, 37) 1 Ubi velle videmus et nolle, digere ct refutare, ibi non vis naturae, sed libertas inteliigi- tur voluutatis. Plena suut utriusque Tesiamenti volumina hujusccmodi lestimoniis : quibus Um bo- nuui oiune quam malum, voiuutariuui semper csse
25 PELAGIl AD DEMETIUADEM EPISTOLA; 26
vrris. Nam si eliam aute legem, ut dixiinus, et A sed liorum oniiiium ahslinenlia consilio pcrfcctiorc
sunrieiur. Ad virginitatis honorem pcrtinet licentia
niulto ante Domini nostri Salvatom adventum juste quidain vixisse et sancte referauiur [Al. refe* runtur] , quanto magispostilluslrationem adveutus ejust nos id posse credendtim est, qui instructi per Cbristi gratiam, el in meliorem hominein renati suinus ; qui sanguine ejus expiali atque mundati, iliiusque txemplo ad perfectain justitiam incitati, meliores iilis esse debemns, qui aute legein fue- runt : meliores etiam quam fuerunt sub lege, di- ceute Aposlolo : Peccatum invobisjam non domi- nubitur. flon 4tiime$tit $ub lege, ted subgratia (Rom. vi, 14).
Cap. IX. — Et qnoniam sufficieuter de bis, ut puto, diximus , nunc iusiiliiaiiius perfectain virgi-
iiupliarum : ei escarum indulgentia virlutein absti- neniiae clariorem facit. Coulempsisti, virgo, conju- gium licitum tibi, priiisquam contemneretur. Majo- ris praemii amore Aagraus, vovisti Deo non impe- ratam, sed luudatain virginitatem : et consilio Aposloli, legem luam fecisti latiorem. Certaminis ingressa campum, iton tam laborem cursus, quam bravium viciori^ cogitasti. Lcgeras, credo, illud evaugeliciim de perpetua roslitate praeconium : et ipsius te Doniini senno ad amorcm servandae virgi- uitatis accenderat, qui Pelri snper lioc senlcutiam ipsa rei maguitudine acdiificullate lauJavit : el vo- luiilariis spadonibus rcgnum ccelorum promitteus,
nem, quae ex ulruquc semper accensa, et nalurae b ait : Qui potest capere, capial (Matth. xix, 12). Hem
siinul cl gratiae bonum moruin sanclitate lestetur. Prima igitur tirginis cura, primuinque studiuiu sit, scire voluntatein Domini sui, et quid ei pluceat, quidve displiceat, diligenter inquirere, ut secundiim Apostolumraiiona6<7* Deo reddat obsequium (Rom. xn, 4) : totumque viiae suae cursum ex ejus possit ordinare sentenlia. Impossibile estenim ei qiiem- quam placere, cui quid placeat, ignoral : hVrique potest, ut etiam obseqoendi voto offeudat, cui quo- uiodo obsequi debeal, antc non didicil. Et ul uiajus est, voluutaiem Domiui facere quaui nosse : ita prius est nosse, quam facerc. Iilud enim merito praeccdit : hoc ordiue. Uudc Propiieta dicit : Et /ti, hrael, no/i ignorare. Et bealus Paulus : Qui autem
itaque tam magnam nou impero, non iinpono, sed offero. Neque quemquam ad boc cogo, scd provoco. Quanquain de viris laiitum sonare videatnr, non solis tamen viris dicilur, sed ipqualis utrique sexui virgiuitalis palma promillilur. Et Aposlolus de virginibus piauceplum qOidetn se dicii uon habere Domiiii [Al. Dei], sed dal consilium. Dicit ilaque : An experimentum quatrilit ejus, qui in me loquitur ClirLtus (// Cor. xiu, 5) ?
Cap. X. — Perfectionis igilur secuta cousilium, beatiiudinem specialis a«gres.«a propositi, serva geuerale inandatum. Dixi, idemque niinc repeto : iu causa justitia* omncsunuui debemus : virgo, vidua, nupta, summus, medius, et imus gradus, apqualiter
ignorat, ignorabitur. Ideuique alibi : Propterea nolite C jubenlur implere pra?cepia. Nec a lege solvitur,
fieri imprudentes, sed iniclligenies, qucc sit voluntas
Domini (Ephes. v, 17). Iuilium obedientiae esl qtiid
praecipialur, velle cognoscere : et pars est obsequii
didicissequid facias. Scilo itaque in Scripturis divi-
nis, per quas solas potes pleuam Dei intclligere vo-
luntatem, prohiberi quaedam, concedi aliqua, non-
nulla suaderi. Probibentur mala, praecipiuntur
bona ; conceduntur media, perfecla suadentur. In
duobus illis prae priori loco sunt, peccatutn omne
concludilur : in utroque eniin Dei coulinetur impe-
rium. El non solum praecipere, sed el prohibere
ipsum, jubentis est. Gencraliter naroquc ouuiibus
maudatur justitia ; quaiu Salvator in Evangelio,
qui supra legem facere proponil. Quiu imo nuilns niag s illicila viiare debet, quam qui respuil quas licebiint. Nec quisquaiu ita a se mandata pollice- lur impleuda, ut ille qui amore perfectionis supra mandata conscendit, el duin amplius slaluit facere quam praeceptuui est, ostendit miniis sibi pra;ce- ptum esse quam poluerit. Deinde qui tautae se esse obedienliae proGtetur, ut etiam consilium diviuum libenter audiat, quomodo non debet audire praece* ptum ? llla enim res eleciiouis [Aug. perfeelionis] est, ista necessitalis. De virghiitate dicitur : Qui potest capere, capiat (Matth. vn, 19). De juslitia non dicilur : Qui polest facere, fuciut. Sed omnis
breviter qutdetn, sed pleiiissime comprehendeus, ry arbor qum non [acit fructum bonum, excidetur% el
ait : Quwcunque vultis ut faciantvobis hominesthwc et vos fuciteiUis(Matth. iiifI2) : hoc esl, ut nibil uiali inleramus aiiis, sed prxslemus oinne, quod bouuiu est : quia voluuius hoc ab aliis in nos iiirumque servari. Hxc senienlia aequo jure pra> cepti universos tenet. Ncc uili omuiito trunsgredi licei, quod omnibus imperatum est : apenusque contemptus Dei est, vel facere probibita, vel jussa non facere. Duo vero reliqua, quae sequuntur : quorum unum coucedilur, et suadelur aliud, in nostra potestate dimissa sunl : ui aut cum miuori gloria concessis utamur, aut ob majus prxmium etiam ea, quae nubis permissa suni, respuamus* Conceduutur quideiu nuptiae, carnium usus et vini :
in ignem mitletur {lbid.). Considera, quaeso, quan- tuni a consiiio distet iinperiiim. Ibi aliquos excipit : hic generaliter omiies comprehendii. Ibi praemium proponil, bic poenam. Ibi iuvitat ui faciafs : hie uisi feceris,comminatur. Haec igitur optima ratione disiinguens, animadverte quid offeras, animadverie quid debeas. lmo quia ulrumque jain debes, et vir- giiiilatem, quam ultro oblulisti Deo, et justitiam quam ipse prxcepit, integrum utrumque persolve. Ille servus doinino placet, qui ilaaliquid uliro ope- ris exercet, uttamen etiain imperaia pcrliciat ^qui uon facilaiiud pro alio, sed utrumque :uec moUt, sed addit obscquium. Nec te earuin exempla de- cipianl, quae sibi in sola castitale plaudenles, ui
27 S. HlERONYMl OPEUUM tyANTlSSA. 28
post suas volunlaies [Atuj. voluptales] eaul, Dei A piHest. ILcc atiicu el omuisqiii quairit, invonit :
volm.taicm ahjiciuiii. Qu:u peipeluar. castitatis b nu u non cuin justitia, ted pro juslhia oflerre voioiii, ci in compcnsaiiouc peccaiorum, praemiunt virgioitalis aiiuuiiierani , alque pro prjemio, impiu iiitatcm peiunt : vel cerle iuipnileiiliori veconlia coronandas esse se putaul, el iu regno coeloruiu caHeris pra.ferendas, (|uae sil.i niaiidaloruui traus- gre^sioiie adiium clausere regni ccelorum. Non om- nii, Clirislus inquit, quidicit mihi, Domiue, Domine9 intrabil in regnum cmlorum : sed qui facit volunta- tem Palris mei qui in ccetit est, ipse inlrabit in regnum coelorum [Ibid. , 21). Memincriut stultas Yirginesasponsi jauuis repellendas; dicendura eis: Nescio vos ; illisq«ie juugendas esse, de quibus
< t qtii inveuerit, eripi sibi nunquain limet. U\* enim sola bona iiint ; quse sine voluntate, nec in- venimus aliquando, nec perdimus.
Cap. XI. — liabes ergo et bic p»r quae merfio piaeponaris alils, imo bie magis. Nam corporalis iiobililas alque opulentia, tuoruin inlelliguiitur esse, non lua. Spirituales vero divitias nullus tibi, pr«« ler tc, coufcrre poterit. lo bis ergo jure laiidanda es : in bis inerito caeteris praefereuda es : quae nisi ex tectin te essc non possunt. An sola Uia vna est , quae certamen uon habeal de profeciu, et iu qua uuusquisqiie boc tantum dcbeat pcrmaneic quod coepit, nec ullo angmenti desidcrio ad majora conteudat ? Et cum in oinnibus muudi sludiis, pro-
Dominus ipse uit : Mulli dicenl mihi in illa die , B feciu non saticnlur bomioes, hie tantuui co3|?i>se
Domim, Domine, nonne in nomine tuo dasmonia ejecimus? ei in nomine tuo virtutes multas [ecintus? et tunc confiiebor illis : Amen dico vobis, nesciovos9 dncedite a uie omnes9 qui operamini iuiquitalem (Matth. vn, 22, 25; Luc. mi, 26. 27). T.bi vero longe cst alia via iiigrediendum, quse, s;cculi amoie calcalo, seinj er cogiiaixlo qu.c Dei &1111I, apostoii- <a<n le eihibere vis virginein, qux» taiu spirilu san- c.ia qiiam eoipore, Doiniui prasstolaris adveutuiu : et auiinx tuaj lauipadi sancluruiu jngiter op.ruin infundis oleum, el sapiemibus juucla virginibus, in spousi obviain praepararis. Fugienda tibi lala iJla via est, quain iniiltoruin ad mortein eunliuin
sulliciet? Ferveiilissimi in terreuH, irigiditfsimi in roEslestibus suinus. El suiumam in rcbus panis cihibentes alacritatem, ad majora torpesciiiius. ' Considerare pudel, quautus sit fervor in sseculo, qua cura singula quaeque studia bominuin quolidiu ad perfectiora nilantur. Liuerarum ardor nulla prorsus Klate eistinguilur , imo (ul sa^culaiis aucioris utar sententia) ipsa magis seiate iiiflamtiia- tur. Divitiarum amor insaliabilis esl, eipleri ue»cit honorum cupido. Gelerem babitur<e res finem, siue 6110 qo&Tunlur. Nos divinam.sapieniiam, coelestes divitias, immortales bonores pigra quadam dissi- mulaiioiie negligimus : et spirituales divitias, aut
comiuius terit. Et ad vilain aiernam , angusti c ne aitingimus quidem, aut si leviter degustavciK-
illius iiiucris, quo^i pauci reperiuut, callis tenendus e^l. DcpusuUti jam impediiuenia vel maiiiua , el ouiue quidquid a spiritualis vitae cursu, vel relar- dut, vel rcv>cat, piima slatim couversione vicisti. llespuisti conjugii voluptateiu, posieritaiis curaui, illcccbras dcliciaruin, hxculi pompain, divitiarum cupidiucin, et cum Faulo potes dicere ; Mihi mundus crucifixus ettf et ego mundo (Galat. ti, U). Cujus tale principium cst, qualis debet esse perfectio ? Il«iic mibi tu virtutem . bunc animum etiam 111 leliquis aflfer : eaque vi inenlis, qua vitiorum occa- siones dcpulisti, vitia nunc ipsa respue. Oruetur iuorum sanctitate virginitas, et perfecium gradum viiae perfeclio subsequatur. Gerte si sxcularis vita
mus, couiinuo nos putamus esse satiatos. Aliter nos diviua Sapieulia ad suas invital epulas. Qui eduut mt, iuquit , adhuc esurient ; et qui me btbunt, adhuc sitietU [Eccli. mv, 29). Nullii* unqua:n lali- bus eipletur epulis : nec aliquando patitur de sa- tietalc fastidium. Tamo uuusqu:sqtie capacior, tauto avidior erit, quanio iude plus bauserit. Dominus iu Evangelio : Beati, nii^qui esuriuntet titiunt juni- liam, quoniam iusi samrabunlur (Hatth. v, 6) ; vult eniui esurire nos bic semper ac sitire ju^titiam, ut 111 futuro justitiae retributione satiemur.
Cap. XII. •— • Gonsideranda vis ipsa veiborum cst, el ita uobis desiderauda e»t justitia : ut m faine, vel sjti, cibus desideralur ac potus. tit boc
libi placuissct, dares operam, ne quis te divitiis, D »» commune omnibus est diccndum ns qui vito;
iinmortalis promissa dcsideraut. Jam luum est
itc quis corporalibus ornamentis, ne quis rerum omniiim pompa [Al. copiaj et bouore praecederet : nunc quoniam diversum suidium [Al. diversitas •ttt.ii>] d vrain viiam desideral «cora, ne quis te 111 bene vivendo transcendat : ne qois niorum sanctilaie superet : ne quis tibi 111 viriutibus prae- feratur. El in illis, quas ante dnimus, non erat tuum, ul aul tu omues viuceres, aut neiuo te. Cun- C(a eniiu illa foris petuntur : et quidquid aliunde sprralur, alieoum esi. Hasc vero in tua potestale funt, et veri^ propria, qu« uon citriusecus veniunt, •ed in ipso corde geimrantur. Illa enim, uecomnis, qui quacrit, invenit; nec qui inveneril, semper teuet ; quia ut ea coinmodare, ita ei cripcrc casus
aestimare quanlum animo praestaie debeas : quae majoris praemii desiderio, plus facere proposui>ti, quain vel alias fecere uecesse est. Apostolus deli- uiens Glirisli virgiium louge eam separavit a nupi..; et diversis studiis, singularilaiis merituui coujugii- que divisit : lnnuptaf iiiquil, et virgo cogital quat Dei sunt : quomodo placeat Deo9 ut stt sancla cor- pore et spiritu. Quce autem nupta e>l% cotjitat qux sunt mundi, quomodo placeai viro (/ Cor. vu, 52, 33, 34) ? Quai corpoie et spiritu sancta est, uec iu roeute deliuquit. Delinquere auiein non in causa castiiatis tantum esse potest, sed eliam in qua- cutiquc partc justitix. Quamvis enim virgo cor-
29 • PELAGII AD DEMETRIADEM EPISTOLA. 30
pore, virgo sil spirttu : el nihiiominus, anf mani- A atate formaverinl ; nunc a le vinci cupiunl, luam-
buii, aut oculis, aui auribus , peceei, aui lingua : qtiomodo corpore saucta dicenda est [A/. tacet est]? Deinde si vel odio iufecta, vel invidia, vel avaritia, vei iracundia sit : quomodo spirilu oblinet sancii- t teint Et si nupta, quae amore conjugii cogitat, quomodo placeat viro $uo : quanlum liberis relin- qual, quae variis inundi astricla curis, rarius ad volunuiein Dei respicit : tamen de peccatis excu- *are se non polest : qoid faciet virgo\ quae sotuta ab omuibus bujus mundi impedimentis, ac libera, scholaui quamdam castitaiis ingress.i est ?
Cap. XUL — St vis itaque proposiii tui magnilu- diiiem a?quare moribos, et per omnia Deo copu- , lari ;si leve ac suavejuguni Christi, suavius tibi
que victoriam suam laudcin esse putant : quarum egregia erga Deum fides in professione tua maxime claruil, cum te jam nuptiis pnTparatam, simul atque aliud velle didicerunt, mira continuo assen- sus celeriiate, ad id quod elegeras, cohortalae sunt. Et Irepidam pro aetate senleniiam, voluntatis suae aucloritate firmaverunt : tuumque votmn commune feccrunl : quae cum multos suorum in altissimo digniiatis gradu viderint, de nullo ila ul de te, aliquando laeiaiae suni. Nthil enlin tam magnum, nibil tam pneHarum in qnoquam videranl. Sola quippe pra?stitibti generi tuo, quod longa retro aelate non babuit. Licet ediderii virilis sexus me- morabiles consulatus : et amplissimi ordinis f istut
loviusque visfacere : nunc maxiroe in beata viia B [AL slalus], illustris familiae uomina frequens au-
curam impende : nunc stude, ut caientem recentis fldem conversionis, novus semper ardor accendat, et in lenera adhuc aetate facilius sauctae couversa- lionis usus inolescat. Quidquid in le primum in- siilueris, boc manebit, et ad initinrum tuorum i»*g»»lam reliqua vila decurret. Finis in •«;p«o*rtbr- dio cogitatidus est. Qualis ad illuin ultKuuui' 0i*m peiveuire cupis, lalis uuuc jaui es*e coiure. Con- sHit mdo tst, quaeaut v tia atit virtutei aift, qaa^ue iii bis piurimum valet, cUiii quibus ab «nSume^aTliie siinui creveril. Optimisunl ad instiiutioneui morum primi quique anui. Habenl eiiim \AL ctiam] in se lemuui quiddam et molle , quod facile formari
dierit : nihil unquain lamen in genere vestro hoe tuo bonore fuil preslaiilius, qui uon corporali albo [A/. aivo], sed in libro memoriae immoilalis inser- lus est. Cum exceperinl illi tbeatrales tolo orbe plau us * miraio€*an:lamaudi coospirationc insi- gftia-^tropsul^itn 'merita, laetuin vulgus cxpresserit : iuuge iamen tui honoris est gloria major, qux gau- diiim in ccelis-fceU hngelisque laetiiiam. Pcr le eh;m ridn • meVeHrVuli^-iocapleianlur, sed aluutur vifgiues Christi : non venator et auriga diiautur, sed siisteniauiur pauperes Giiristi. Ad tonsulatutn eoriim diversae toiius orbis provincue, ad quas do- u tis vesirje poieulia extendilur, peregrinas feras
queal, atque ad arbitrium volenlis trahi : et in et ignota aoimalia iransmiserunt, quaj crudelis
tuuctis fere rebus citius assuescitur omne quod ttrrenum est. Novcllas adbuc el vix firiua^ radics arbosculas, duin ad omneui dticium sequaces suut, in quamlibet parlein ilecti facile est. Quae nalura plerumque curvatae, cito ad arbiuiuin ctdentis corriguntur. Tenera [ A/. ad. adhuc ] et primaj *dhuc aeialis ani.ualia, sine labore domari solenl : quantoque citius a vagaudi libertaie dissueta suut, tanto laciiius vel colla jugo, vcl freuis ora insue- scuni. Ipsa quoque lilteraruiu studia leneris uieiius iiiseruniur ingeniis. Idque penitus iuhaerere scnsi- bus solei, quod primitus sederit in menie. Hoc iidn pluriuiiimeiiam iu beue vivemli ratione valet : dum adlnc mobilis est aetas, cl auimus duci faci-
aienae solum vel suo vei bominum sanguiuc ciueu- tareut. Ad le vero electae quaeque virgiuos mittun- tur : quas tu preliosissimum muniis ofleras Deov tuoque exemplo ad perpeluam provoces casiitaiem ; noii tibi, sed tecum Deo, servituras. Hojc profes- siouis tuae gloria rumore celebri vulgala est per lunctos, et ita ad conversationem [AL conversio- ueuij luam totus exsultavit orbis, ut quod prae ingenti gaudio vix adlmc bominescredere poieraut, id semper videantur optasse. Muitum iiis initits, mulium famae luae odore suspensi, omnes inirum de le nescio quid audire desiderant. Et qui profe- ctionis !uae;coguovere virtutein, nuuc couversatio- nis exspectant. In te nnnc puta cunctoruin ora
lis , exercenda boni cousueiudo, el jugi medita- D oculosque cotiversos, et ad spectaculum vilae tuaeto-
tiune confirmanda esU Occupaudum cst optimi» rebus ingenium : et sanctae conversaliouis usus aliius iuferendus est. Tunc vero ad perfectionis fa^ligium animus ascendit , et ionge consuetudinis beueliciouiitur ad bene vivendi facultatein. Et vir- tules ^uas ipse etiam miratus secum, quodammodo in se putabit natum esse quoU didicit [AL discit]. Cap. XIY. — Respice, obsecro , quantum a te sanctnaiis avia mateique exspectant; quae cum te quasi uuvuiu et illustre quoddam lumen generi suo uaium ess^ pjtant [AL puteut] , uuuc in te solain omneni curaiu auimi transiuletuut : el proposiii lui cursum miris studiis ac favoie succeudunt. Cumquc ipsx lc ad boncsutem lnorum ab intunle
lum consedisae mundum. Gave, he per le lantoruui aiiimi offendautur : uec miiius in te inveniantquai^ [AL quae] requirunt. Veruui quid ego tecuin de bominibus ago9 eorumque de te exspectationein ad cohorlationem tuam traho ? Deus ipse omuiuin rector ac Dominus, cum omni angelorum miliiia certamen luum speclat : libi contra diabolum di- micanli parat aeternitatis corcuam , ct cceleste prferaium incitamenlum victoriae facil. iluic tanto spcctaculo videquem animum, quamdebeas cfferre virtuicm : et certamiuis magniludinein de spe- ctauiium dignitate tnclire
Cap. XV. — Hjec iiaque tibi in noc agone sub- cundo pnccipua cura sil : hic priuius acciuctus, iu«
31 S. HIERONYMI OPERUM HANTISSA. • 32
lernecionis bcllum viriute devinccre, el adversum A ulililas ohsequeiilis [Al. subsequentis], veruiu
diaboii caslra in omnia pnccepla Dei jurare ; uec tantummodo dcclinare veiita, sed jussa complere. Neque cuim tibi (Al. tac. tibi) stifficit a malis olio- saai esse, si otiosa fueris a bonis ; cum lex Dei du- plici mandaiorum genere distincia sil, et mala pro- hibeus, bona imperet : aique ab utraque parto conieiiiptum sui vetet. Non enim soluin ille servus comempsit Dnmintim, qui prohibita feccril, sed el qni jussa non fecerit. Ditla a nobis paulo anle sen- ien:ia esi : Omnis arbor qux non facit fruclum bonum, excidetur, et in ignem mitletur (Matth. vn, 19). Et blaiidiinur nobis si malis fructibus non gravemur, qui danmandi stimus, si a bonis steriles aiaiiserimus (Joan. xv, 2) ? Juxta liancintelligenliam
cconirario fastidioso ac remisso aniino, super- boriim nequam scrvorum more, in os Domini re- clamamus et dicimus : Dtinnn esl, arduum est, non pnssumus, liomines sutnus, fragili carne cirritm- damur. 0 caecam insaniam 1 0 profanam lemeri- lalem ! Duplici ignoranlia accusainiis Deum sricnii»', ul videaiur nescirc quod fecit, nescire quod jnssii : quasi obiitus fragilitalis humanae, cujus auctoripve esl, iniposuerit boinini maiidala qua? ferre iun possit. Siinulque (proh nefas !) ascribimus iniqui- latem justo, pio crudelilatem : dum cuin primo iui- possibile aliquid pracepisse conquerimur: dcinde pro bis damuandum putarous hominem, ab eo quas vitare non potuit : ut (quod etiam suspicari sacri- abscimlet Paler omnem palmitcm fructum non fe- B legium est) videatur Deus nonlamsaliilem nostrani renlem in Filio. Et qui accepium talentum in su- quftsisse quam poenam. Itaque Aposlolus, sciens a dario abscomiit, quasi inuiilis servus ei ncqu >m, Domino justiliae ac majeslatis nibil impossibile damnalur a Domiuo (Matlh. xxv,30). Nec iniuuisse esse prieceptum, auferl a nobis viiiuiii miirmu- solum, sed et non auxisse, culpabile est. Non ideo randi. Quod lunc uiique nasci solet, cttm aut ini- alfqtia pmcs contemncnda esse mandata, quia qua siiut quae jubenlur, aul jiibenlis niiiius digna leviora sunt. Tatn euim uiaxiurnL iFlS.Jpffm ufllGuHt .•jiersimA e$l*.Quid tergiversamur incassum, et pr;e- a Deo iinperala suut : et contempius cti>uicuo(ril^/-ejuitfiflC#^!lfoniuuis uaiiiiae fragilitatem? Nemo praecepti, practpieutis injuria cst. Unde beatus magis no\it* uiensurain virinm noslrarum, quam Pauttis clamal, ct dccel . Otnkia 'facjile ism^mu):-/"^^:»0*51* vjjps.nobis dcdit. Nec quisquam meiiua muratione et hwsilationeV uC*$fiis frrep.ehittsibilei JqJafliMn^jsjroHis lutelligii, qiiam qui ipsain vir- et slmplices, sicut filii Dei immaculaii, in medio tuiem nobis "noViri [Al. fficeJ nostri] posse donavil. nationis praviv et perversce: inler tjuos tucetis sicut Nec impossibile aliquid voluit [.4/. potuii) imper.ue, luminaria in hoc mundo (Philipp. n, 14, 15). qui juslus est; nec damnatnrushominem fuit, pro
Cap. XVI. — Remoremur hic, virgo, paulisper ; eo quod vitare non potuit, qui pius est. et preliosissimas u.argariias, quibtts exornanda Cap. XVII. — Sequiiur : Vt sitis irreprehensibiles
esl spnusa Christi, per giugttla Aposloii verba el simplices ad omnem morum perfectionem. Uiiuiu pensemus. Omnia, inquit, facite. Non enim quasi boc suffieere verbum potest, quod etiam iu epi- ad arbitrium nostrum, qnsedam ex mandatis Dei wopo eligendo Dcus quaeri jubet. Quani enim cir- debemus eligere, sed gcneraliteriiniversacomplere. Nrc aliqua pwcepta cjus quasi vilii muuuscula ac parva conietunere : sed imperantis in omn>bus in jeslaiem aspicerc. Nullum quippe inandatum Dei confemptibiie uobis videri polest, si ejug semper rogitemus auctorem, siue murmtiralione el haesi- latione. Viles et ij;iiobilesdoniiiios palam contemni videmus a servulis : eisque ad minima quaeque pnecepta in faciein resisti solere. At hoc in per- sonas uobiles jaiti uoti admittilur : qiiantoque po-
cuinspccla vita est, quam sancta est, quu» nibil reprebensionisincurritlQuis autetn sanclior potosl esse, quam qui, veras simplicitatis virtuie:ii leii' ns, iiunquam aliud corde promitlil, aliud orevuhuque menlitur. Sicut fiiiti bei immaculati. Non est cx- hortalio vehemenlior, qnam qua nos Scripttira divina Qlios Dei vocal. Quis enim uon erubescat, el metuai tanlo patre agere aliquid indiguum, ut qui dicitur Dei filius, ipse efficialtir vitii servus? El idcirco adjungil, Ul simus immaculati. Neque tentiores do.nini, lanto servi ad obedientiam pro- D enim (Al. eliam) conveuil in filiis Dei. quia ipsc est
niores sunt : cumque difiiciliora praecipiunt, l.ben- tius audiunlur. Cerie ad regis imperium, ita omnes parati stint, et in procinclu obedieniia; constituti, ut etiam opleul juberi. Et non solum bcne meri- luros esse se credunt, si jussa feccritit, sed lan- quam jam meruissent quod jussi 6unl, iia pro dig- uiiate praccipicntis scrvitium beneficii loco ducitur. Nobis vero Deus ipse, seterua illa majestas ineflfa- bilisatque iuaestitnabilis poiestas: sacras lilleras ct vere adorandos pr^eceptorum stiorum apires mitiit, et non stalini cum gaudio ac veneralione su-cipirous: nec pro roaguo ducimtis beneticio, lamac ac ta:n illustris polestatis itnperium : inaxi- nie c 4iin non jubcntis quaeritur commodum, seJ
fons justiliae, peccali iuaciilaiii rcpcriri. ln mcdio nationis pravcc et pervcrso?f hocest dicere : Qtiaiu- vis infinita vos cingat peccaulium mullittiilo, < t innumera sint exempla vilioniin : vos taim-ii itu coelcstis nativitatis memores esse debetis, ut inier roalos viventes, omne malum vincatis. Inter quus lucetis, ait, sicut luminaria in hoc mundo. Kt riirsum in Evangelio legimtis : Tnnc jutii (nlgebunt sicut sol in regno patris eorum (Matih. xm, 43). Comparaiur vita pra^mio, ut qui in futuro solia fulgore donandi sunl, hic jam simiti justiliae c)a- ritate respiendeanl, et infidelium caecilatem ope- ribus sanctilatis illuminent. Huic loeo ille seusns ap'andus cst, quem ad Corintbios idcm Apost-Jus
33 PELAGll AD DEMETRJADEM EPiSTOLA. 34
iliescrcns, ail: Alia ctanlas $oli$% aliaclaritas lumc, \ inlerduni triiluumqtir, vix capero! fiacla jcjuniis atia claritas stellatum. Siella autem a stclla differl
in clarilate, $ic et resurrectio morlnorum (/ Cor, xv, 41, 42). Dispares sunt in regno ccelorum per sin- guloruin nieriia inansioues. Diversilas enim ope- rum, diversitalem facil praemiorum; (juantumque aliquis bic insanclilaie fulseril, lanium ibi ful0ebit in honore. Nuftcergoadomncm moitim perfectionem meniis aciem iutende, et ad ccele>ie pra»mium coe- le*tem viiain pura. Resplendcat omnibus clarissiini in modum sideris sancliias virgiuis : ei fuluri prae- mii magiiitudineni, de novilate coiiversaliouis oslendal. Tibi facilior in bonis cursus est, quam maloriiro animi consuetudo non rctinei. Ncc time- mus ne te a vii lulibus vilia retardeut, el maligna
vigiliisqoc iucmbra, fomciiia balnci rontemn«re, nccessarias res ncgare corporis, et viin quam.lam lufcrre uatui ae ! Du tauiam in cxteris magnitudinem animi, et vide quid non possis efficere. Sed nos, prohpudor! quadam deleciatioie peccaii, cum iu quibusdam osteudimus quamdam vim ualurae no- strae, in aliU omuino torpescimus.ct qni voluptaies coiporis, vittulum ainore contempsimus, rursiiin amorc viliorum lormenta suscipimus. Atque ila niaii* nostris cedimus, ut ea nec pulemus posse dc- poni. Quod hoc, quaeso, consilium, quaenam haec nova vivendi ratio est? Res difficiles el laboris plenassecuius aggrcdior, et faciiiora non *posse fieri credo. Viuco maxima, vincendus a parvis.
diaboli semina Cbristi frugem nec*inl. Natn si etiam 8 Excelsa ct ardua iiidefessus exsupero, et cum ve-
illi qui longo peccandi usu, bonum quodamiuodo obruere naturap,instaurari per pOBiiitenJiam possunt : et tnulata voluntate vivendi, consueludinein consue- tudiue exstiuguerc, ac optimi quiquc [Al. quoque] de pessimis fiei i : quanto magis tu potes illa supcrare a qmbus superata nnn cs: cui non tam expcllenda suut viiia,quam refeiienJa ! Quae uliquc uou sus<i- pere faciiius csi, quam semel su&cepta deponerc.
Cap. XVIII. — Nec vero eoruin tanta dulccdo est, ut ea debeamus praeferrc virtutibus, cum nec iu omnibiis sil dekclationis illecebra, eta pleiisque ea etiam quje videnturduicisbi.ua, respuaulur. Duo namqtie suul ex omnibus vitiu, quae inaxime lio-
nitur ad plana, deficio. Libenler fugio quod de- lectat, et nolo vilare quod cruciat. Verum hacc eo- rum sunt, qui, Dei voluntate contemp ta, id solum petuut, quud laudem facilius invenii,quod cito cxit in fainam : moruin vero bona quae secreliora sunt ne- gligunt. Tu vero, quae calcasli muudum el conrupi- sceniias ejus, ul,caicalo co, grailum libi qucmdain ascendeudi ad coelnm faceres, mundi gioriam ne re- quiras [At. requires]. Illi tantum placere slude, cui saepe displicet, quod hominibus placct, ei qui ipsa bominum jtidicia judicaturus e*t. Abslincntia tua et jcjunium eo magis Deo grata sunt, que cum san- ciis moribus offemntur, ut quse in aliis sunt um-
mine» decipiuut sui voluplale, gula scilicct ac libido, q bracula viliorum, in le siul ornamcnia viriuluui.
quae depouere eo diflkilius est, quo eis uti dulcius est; el tamcn haic vilia lain molesta, lamque de- iectatione sui periculosa, ita a multis calcari vidi- mus, ul toiaactate virgines pennanseiint in suuirna absiineulia; Ut de illis taceam, quaeposldcliciafum longum fluxum (A/. luxum), et inveteratuin usum libidiuis, castitati ac temperantiae Svi dcderinl ; ct uiruinque vitium, coutraria sibi viriule mulavcrint. Alioi uui vero vitiorum esl louge diversa ratio, qu% cum nibil liabeaut jucunditatis, lamen(A/. lam)mul- lum ainaiitudiuishabeiit, quaeque cum ad vitanduin inulto sint faciiiora, rato a quibus vilentur, inve- nies. Quiil, oro te, iuvido, delectaiionis pnestat i vidia, qucin secrclis quibusdaui conscientiae un-
Cap. XIX. — Respice, obsccio, ad ipsatn, qua apud Deum iilustrala es, diguiiaiem, qua per ba- ptismum in Dei filiam renala es, rursumque per consecralioncm vlrginitalis sponsa Cliristi esse coepisli. Kx ulroque, lnc luus lionor (e ad sollici- tudinem tui propo*iti admoneat. At nulius debet esse ibi negligeuiiae locus, ubi lam praeclara ser- vanda sunt. Preliosior cusioditur [Al. pretiosior quoque veslis diiigeulia timidiore cuslodilur] quae- que ve*lis timidius a macuia. Multo quacsiia auro gemma, majori soUiciludinc possidetur, ct gcnera- liicr grandi cura magtia quseque servantur. Unde et lu si teipsain bene cusiodire ctipis, debes hono- rem tuum semper pretiun: cogitare. Tai to cnim se
gnlis livor ipse decerpit, et alieuam felicilatein D unusquisque iiegligenlius tililur, quanlo se cxisti-
ioi in.iitiim ejus facit ? Quid vero alter ab odio mcrcedis accipil, nisi horribiles animae tenebras, et confusx menlis horrorcni ? qui vultu semper aiiiiuoque mcerente, voto quo aileri vult nocere, »cinsmii cruciat? Quid aiitem iracundo furor suus cnnfcrt, quem s«vissiojis exagitaluin stimulis couscientiae, ita ab oinui coucilio hc inente detur- bai, tit dum irascilur, iusauire crcdatur* Similiter curre per singula, inveuies lot animae tonnenta qiicil viiia: qiwe utique eo facilius vinci possunt, quo nulla ilhciuni uos voluptate. Quanto illtid dif- ficilius, quanio durius, ut de caslilalis labore la- ceam, abainere a vino carnibusqne, ipso quoque •ttam oleo, et vilem siue his cibum post biduum
mat viliorem. Non ob aliatn causam inagis nobis in Scripluris divinis tam frcquentcr filiorum Dci nou en imponitur, et illud quod diciiur pcr proplie- tam : Et ego ero vobis in patrem, et vos erili$ mihi in filio$ et filia$ [Al. l.ic. el filias], dicit Dominu$ omnipotens. Va Apostolus ; Estote imiuuores Dei9 $icut filii charissimi [Philipp. in, 17). El beatus Joannes iuqu.t : Charissimi, nunc filii Dci sumus, et nondum apparuit quicl erimus. Scimu$ quoniam cum apparuerunt, similes ci erimu$, quoniam xide* bimus eum sicuti e$tt ut qui habet hanc spem in eo, sanctificet sef sicut et ille sanctns c$t (I Joan. m, 9» 3). Vwli nobis coeleslis doctrinae digniiaiem qua donati su.r-us, fic>;uciiler ingercrc, ct honorein
35 S. HIERONYMl OPERUM MANTISSA. 3i
nostrum peccandi pudorcm fa> cre. Unde etiam A lione dcbel loqui, < ui non solum malus, sed eliatn Doiuinus ipse ad perfeclam nos beniguitatcm vo- oliosus sermo viiandtis esl.
cans, ait : Diligite inimicos veslros, benefacite his qui oderunl vos; el orate pro perseqnentibus et calumnianlibui vobis, ul sitis filii patris veitri, qui in ccctii est (Matth. v, 45, 46). Non est cnim quod sic homines Dco faciat amabilcs, ut pietas mentis et bonilas, quae tanta in Chrisliano esse debet, ul eliaiu in malis abuudel. Deique imitelur benevo- lentiam, qui solem suum oriri facil super bonos et malos, et pluit super justos et iujustos (Rom. xu, 13). Hoc ilaque tibi vel in priir.is absit, ul iiemini *el iu veibo ciiam noceas, ut in omnibus quibus- cunque poteris, prodesse studeas, el ne vicem quidem niali reddens, pro malU bona, diccnte Apo- Stolo, rtsiiluas. Nunquam delractio cx ore \irginis procedat. Vilium salis hominum est, et suain lau- deui quaereniium, alios viles facerc; quia alterius vituperatione se luudari piilant ; ct quia suo me- rito placere non possunt, placere voluul in compa- ralione pejorum. Parum diximus, non solum ipsa non pertrahas, sed ne detrahenti quidem aliquando credas. Pcssimum est hoc vitium, quod alierum vilero facit videri. Non minus auribus quam lingua fugias delractionera. Scriplurae memor esto, qu« dicit : Non eris consentaneus derogantibus adversus proximum tnum, el non accipies super illo peccatum (Levil. ix, 18). Et alibi : Sepi aures tuas spinis9 el noli oudire lingaam nequam (Eccli. xsvui, 55). Ac-
Cap. XX. — Summa ubi scientia sit, notitia siiinma, vitia virlutesque dislingucre, quae quan- quam semper contraria sibi sint, aliqua tamen ei eis laula junguntur similitudine, ut discerni om- nino vix possint. Quam multi eniin superbiam li- bertatis loco ducunt, adulalionem pro bumililaie suscipiunt , maliliam prudenlise amplcctunlur vice, et stultiiiae^ simplicitatis nomeu (A/. suhi- tiain simplicilatis nomini ] imponunt , atque fallaci ac pcssima decepti similitudine, viiiis pro virlutibus gloriantur. El quanquam haec omnia subtilissima inlelligentia debeas separare, cuncla*- quc virtutes cum suis lineis insequendo, nusquain prorsus abscedere : praeciptte tamcn fictam humili- lalem fugiens, illam seclare quae vera esi, quam Cliristus doeuit, humililatcm, in qna non sit super- bia inclusa. Multi enim hujus virtuiis umbram, veritatem ejus seqiiuntur pauci. Perfacile esl eniin aliquam vestem bahere couleniam, salutare sub- inissius, manus et gcntia dcosiulari, inrlinato in terram capile, oculisque dcjectis, humilitatem ac mansueiudinem polliceri, lenta voce tenuique ser- mones infringere, suspirare crebrius, el ad omue verbum peccatorem ac miserum se clamarc. Et si vel levi sermoue offcnsus sit, continuo attoilerc supercilium, levare cervicem, et delicatum illuui oris souum insano repenle clamore mularc. Aliam
«usator est euim auditor, qui facit delractorem, qui q nos humilitatem Chrislus docuit, qui nos ad exnn-
si avertat aures, el tullutn conlrahal, ac oculos abnucmlo couiincat, male loqnentem etiam tacens arguit, ut discat non libenter dicere, quod didice- ril non libcnlcr audiri. Sollicitam satis ori tuo cuslodiam pone. Non enim est quidquam iu nobis, quo faciiius peccare possimus quam lingua. Uude sanctus Jacobus illum esse perfectum asserit, qui non o/fendit in verbo (Jac. nt, 2). El Scriptura dicit : Mors et vita est in manibus linguce (Sap. i, 1i). Mcntiri autem, maledicere atque jurare lingtia tua «esciat. Quia et os quod mentitur, occidit aiiimam : •Et qui maledicunt, regnum Dei non posiidebunt, juxla >Aposlolum (I Cor. v, 11). Et jurare ipse Chrislus «prohibuit, qui dixil : Ego autem dico vobis, non /«-
plum suum horlatur, dicens : Discite a me,quia milis sum et humilis corde (Matth. xt, 29). Qui cum n.ale- diccrctur, nou malcdicebat; cum palcrelur, non comminabatur. Quam nobis humiiitatem bealus Petrus insinuat : Misericordes, inqtiit, et humiles, non reddentes malum pro malo, nec malediclum pro malcdicto (/ Pelr. n,22). Auferantur omnia figmenta verboruin, cessent simulati gestus, et ante oceasio- nem sermo placidus. Verum \Al. viriini] humilem paiientia ostcndit injuriae. Nullus ergo uin|uam iu mente tut illius sit vilii locus. Niliil in te toper- bum, nihil arrog&ns, nihil denique fastidiosum. Apud Deum non est quidquam humililaic subli- mius. Ipse loquilur per prophctam : Super quem
rare omnitio. El rursuiu : Sil autem sermo vester, D alium requiescam [Al. respiciam], nisi super humi-
*stf esi : non, non : quod autem amplius est9 a malo *est (Matth. v, 34, 37). Aposlolus, breviter oris vitia 4resecans, ail ; Omnis sermo malus ex ore vestro non "procedat; sed si quis bonus ad tvdi/icationem fidei, ut det gratiam audieniibus (Epltes. iv, 2lr). Sii a<j- 4em sermo virgiuis prudens [Al. pudens], modeslus et rarus, uec tatn eloquentia pretiosus quam pu- dore. Miieiilur ouiiies luam, te taceute, verecun- tliaiii ; te loqueute prudentiam. Mite ac placidum semper eioquium tuum. Omet mista cum gravitate suavius, cum pudore sapientia. Si certa atque li- brala, suique opportuniute gratissima, sileutii verbique ratio. Nec unqiiam omuiuo virgiuis os lo* quatur, ut tacuisse meliu> sit. Cuiu ingeuti cau-
lemt et quielum, et trementem sermones meos (ha. lxvi, 2)? lU uunquam iu iram exardescat aniiuus, quod est seiniuarium ouii. Tantus inentem tuaui replcat limor Dei, ut indignari omnino uon aiidcas, ct iram metu vincas. Dcatus Apostoius, mundans animam nostram, can.quc in habitaculuui Dei praj* parans, clamat et dicit : Omnis amariiudo, ei ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia auferulur a vobis cum omni maliiia (Ephes. iv,31).
Cap. XXI. — Adulatorss ut inimicos cave, quo- rum sermones super oleum molles, et ipsi suni jacula. Corrumpunt Oclis iaudibus leves animas el male credulis memibus blandum \uluus iiifligiuil [Al. iuiitiguiit.] Cicvit hoc iu uostra alalc vititiuu
37 PELAGII AD DEMETRIADEM EIUSTOLA. H8
c.i in uluino fiue stetit, oec jani augeri potest. Iu A pro te agant. 111» ibesaurum tuum in eoelum levcnt-
hauc omnes nos scholain sludiumque dedimus, ul oflicium pulenius illudere. Quodque ipsi ab aliis libeuter aecipimus, id aliis quasi quoddam mumis ouVrimus. Et spe recipiendaj LuJis, eos a quibus laud.ui voluinus, anle laudamus. S#pe adulautiuin resisthnus verbis ad faciem, ei in sccreto menlis f-.vemus, maiimumque frucluui cepisse nos duci- inus, si vel fictis laudibus predicamur. Nec cogiu- inus quid ipsi simus [Al. suinus], sed quid alteris e»se videamur [Al. videinur]. Unde eo pcrducia res est, ui, neglecla veriiate meriti, de sola opinione curemus, qui testimonium vitae noslrsc, non a con- scientia noslra, sed a fama pelimus. Beata mens cst, qua; perfecte hoc vitium viucit, el nec adula-
Illarum sit esunentes alere cibo, veslire tiudo», visilare iiinrmos, peregriuos lecto suscipere, et aeienii spe prxmii, Cliristo iu pauperibus f<-iierari, qui dixit : Quodcunque fecislis uni ex his frutnbus meis minimis, mihi [ecislis (Mutlh. xxv, 45). Tibi vero, maxime duin in proposito maliircscat animus, ab omuibus occupationibus recedenduiu est, et omne studium omuisqiie cura in ornandis moiibus exbibeuda. Quibus ita vacarc debes, et loiam oe- cupare menteui, ut non divitem te sentias es«et nec domiuam. Nobilitatis ad boc tanlum memine- ris, ii t cum clarilate generis, uiorum satxtitate coutendas ; el cum nobitiuie corpori*, animi virtute nobilior proficias : niagisque iila nobililale glorieris,
tur aliquando, nee adulanti credit. Quae uec decipit 8 quae filios Dei et cohaeredcs Chrisii fa< il. A»l quaiu
alterum, nec ipsa decipilur, taiitumque boc malum uec fa«it aliquando, uec paiitur. Nihil uuquam in le fieluii) sil, uibil omuino fucatum. Couscientiam tuam, quas certe Deo seuiper patet, in muititudine versari puta. Nunqtiam aiiud corde leneas, aliud ore profera* [Al. corde, aliud ore prsetendas]. Quid- quid pudet diccre, pudeat eiiam cogitare. llltid vero noiuin jam omuibus alque divulgalum est quain utiiis quamque buie propo^ito uccessaria est, jeju- niotum et abttinemiae virlus, maxime in bis annis, in quibus corpori major aesms inest. Noh mandu- care iiaque carnem, neque bibere vinuin, aposlo* lica voce laudatiim est (Rom. xn, 45, 24;. QuiJquid iilud esl quod iuflammare corpus potest, quod fo- meuium suggerit voluptati, castitatis amore fugien- duia est. Nec lamen ila magno bujus rei iabore gravari te volumus : ut sub ipso slatim onere suc- cuiubas, per quod niulti dum nimio fervore mentis raiinnein suarum viriuin non baberent [Al. Uabeut], subito coucideruul, et peue aute debilitalem, quam cauclitateui de proposito suo consectiti sunt. Opti- nius est iu onini re modus, et laudabiiis ubique mensura. Corpus non frangeiiduui, sed regendum est. Sint crgo moderata sancta, el siuipiicia iti oiuni ineutis bumililate jejnnia, quae ita atteuuent corpus» ne animum elevent 9 ue res humiiiialis giguat superbiain, et viiia de virlule nascaulur. Ego, inquit, cum mihi molesli essenl, induebar
si semper iuspieias : dum credis gaudiuui te habete quod inajusest, desinis deco quod miuus esi gloriari. Ornuis ista pr;eclari generis dignitas, et illustrtt Auicii sanguiuis decus, ad animam transf^rantur. lile clarus, iile sublimis, ille sit nobilis, ille tmie integram nobilitatem suam s^rvare se pulet, si dedignelur servire vitiis, ab eisque non superari : A quo enim quis superatur, hujus et tervus ttf (11 Petr. ii, 45). Quid entiii bac servitute animi indignius, quidvc lurpius, qiidm cum in eo, aut dominalur odium, aul regnat invidia? quant ciiui etim aut avariiia possidet, aut caplum ira te;.e% vel certc cartcra sini vilia viudicant? Nou esl quo.l sibi aliquis de nobililate generis blaiidiatur , si ei meliore parte sit famulus. Mtilto est indignius mente servire, quam corpore. Superfluiim arbitror te mo- nere, qiiam parca in procedeudo debcas esse, quam rura : cum te boc eiiani stfcularis ab iufaniia ho- ncslas docuerit, et facilc inteliigas id tibi mulio roagis in bac vita esse servamlum, quam inaxhnc secretum decct. Illud admoiieo, ut ipsis quoque salulaiionibus, quse tibi in cubiculo luo exbibendar suut, certissimum modum ponas : non sim iiimije^ neqtte quoiidiana?, ne non tatn oflkium, quaiu in- quieludinem prxstare videantur.
Cap. XXilL — Etquanquam omne vitac lua3 tem- pus divino debeas operi consccrare : et iiullain prorsus horam a spiriiuali profeciu vaciiam esse
ciliao , et humUiabam in jejuuio animam meam p conveniat, cum tibi iu lege Domini die ac nocte
(ha/. xxxv, 45). Vestis abjectio, cibi vilitas, je- junii lassiiudo, exslinguere debent,non nutrire SMpeibiaiii. Quis rem medicinae vuluus faciat?et iude sana hedat quaque, unde jam lacsa curanda s4tnt? Aut quaj supererit spes salutis, si ista animae leiiH-dia siut veuena?
Cap. XXII. — Laborem jejunii tui, misericordiae oj.era commendenl, et abstineniia tua, paupcrum refeciioue sit gratior. Dominus loquitur per pro- phetain : Misericordiam volo, el non sacrificium (0$u vi, 6). In Evangelio Christi verba legimus : Beaii misericordes, quoniam ipsi misericordiam ce-n- sequenlur (ilatih. v, 7). Sed quxso hauc curam Tkt lua avia materque suscipiant. Illje has partes
mediiaiidum sit ( Psal. i ) : debet tamen aljqui» esse determinatus et coustiiutusborarum utitm rusr quo plenius Deo vaccs, et qui te ad summain ani- rai inlenlionem, velui quad.im iege comineat. Opll- mum esl ergo buic opeii malutinum depuiari tcmpus, id est ineliorem diei parlem, et usque ao> horam tcriiam aniuiam quotidie in coelcsli agone certantem, hoc velut spirilualis quodam paleslrne exerccri gymnasio. His tu per sin-ulos dies hoiis in secretioris domus parte ora, clauso cubicu!o> luo {Matth. vi, 6). Adbibe libi etiam in urbe [A/. orbe] solitudinem, et remota paulisper ab hominibus, propius Dco jungere : aspectuique luo-» rum reddila, lectiouis fructum et orationis ostende*
33 S. HIERONTMI OPERUM MANTlSSA. 40
Mhil enim in hoc sccretomagis agere debes, quam A cui piacenduro cst. Saecoii vero virgines, quae se mi
animam divinis eloquiis pascere. Et quantum ei per lolam sufficere possit dieni , boc eam veluti cibo pinguiore satiare. Ita Scripturas sacras lege, ui semper tneminerisDei illa verba esse, qui legem suam non solum sciri, sed ctiam implcri jubet. Nihil cnim prodesl facienda didicisse, et nou fa- cerc. Optime uteris lectione divina, si eam libi adtiibeas speculi vice, ut ibi vclut ad iinaginem suain anima respiciat, ct vel fueda quacque corri- gat, vel pulcbra plus ornet. Lectionem frequeuter inlerrumpal oralio, et animam jugiter adhaercn- tem Deo, grata vicissitudo sancti operis accendat. Nunc te igitur ordo instruat cceleslis historiae : nunc sancuim David obleclet canticum : nunc Salo-
ptiis praeparant, et indulgentiam magis Aposloli, quatn consilium sequi malunl, magisque ampbctun- lur incontineutix remedium, quam praemium conti- rentix, ut sponsis placeant, eosqtie in amorem sui rosgis iiititeni,tnira se sollicitudine formare student, cl naluralem corporis pulcbriludincm oruandi aite commeudant. Haec est illis per dies singulos cura prxcipua : dccemibus fucis colorare faciem, im- plicare auro crinem, et ardentes concharum lapi- des, capiiis houorem facere, suspendere ex auri- bus palrimonia, bracbia ornare monilibus ac laten, et iticliisas aitro gemmas a collo in pectus demit- tere. Non minorem sponsus luus requiritornatnm, qui cum universam Ecclesiam salutaris aqtiae la-
inouis erudiat Sapientia : nunc ad timorem Domini, B vacro purificalam sine macula rugaque reddiderit,
increpatioues iocilent propbelarum : nuuc evan- gelica et aposiolica pet feclio te Cbristo iu omni morum sanctitale conjungat. Quae parauda sunt, tnemoriae penitus insere : eaque jugi medilaiione conserva.Quaematiiranda sunt, frequenler revolve, ul divinum boc sludium, ei coeleslis sciiola, et mores siinul virginis ornent et sensum, tradanl- que tibi cum sapientia saiictiiatem. Unde Scriptnra 6\c\i: Qui quceiuni Deum, invenicnt sapientiam cum justitia ( l'rov. u ). Sil autem ipsa leciio temperau, cui finem consilium, non lassiiudo imponal. JNatn utiminoJeraiajejunia,ct ardor a!>stinenllae,et enor- mes inordinal*que vigiliae, intemperantiae coar»
qtiotidiecupil eam lieri pulchriorem, ut semel a vitiis peccatisque mundata, sempcr oruetur decore viriutum ( Ephes. v, 26, 27 ). I£t si boc a lota re- quirit Ecclesia, in qua el viduae continentur el nu- ptae ; quanlum, pulas, exspcctala virgine, quae ex pitlcherrimo boc quodam Ecclesiae paralo, velut augustior quidam flos videtur electa ! Assume ergo omnem iilura ornalum, per quem placere Christo potes. Satis pulcbram Deo crede faciem tuam, si bominibus pulchra apparere non studeas. Istud ornamenlum serva capitis, quod acquisivisti Chris- nialis sacramento, cum libi in coelestis regni iny- sterium, diadema quoddam rcgalis unctionis impo-
guuiitur, idquc nimietate sui pariunt, ul baec ipsa situm est. Oplitua oruamenia sunt aurium, verba
postca, nec raediocritcr quideui fieri possint : ita studium lectionis in reprebensionem iuiemperaiis cadit, quotlquc laudabile est in tempore suo, fii de nimiciaic sui culpabile.
Cap. XXIV. — Geueralitcr qniJcm, sed breviter striciimque dicendum cst : in bouis quoque rebus quidqttid modum cxcesserit, viiium cst. Magna esl, uiagna, inquain, elqua? graudi sludioconstat, per- fecl;e vitae ralio, consuminataeque sapicntiae est, scire quid quo inscquaris ntodo, ct ad omiiem acluin praeferendo coiisibum: nibil.facercquod fecisse poemtcal. lutra utiius borse spatium u.utaiur ha- bilus: jejunare, abstinerc, psallcre, vigilare, non tam studio opus habcnt, quain voluuiale. Quidli-
Dei. Adea sola paralus esse debet auditus virginis : caque pretiosissimis lapidibusanleferre.Omnia pror- sus tnembra di'corentur operibus sanctitatis : lota- que virginalis aniroi pulchritudo, gemmali moniiis itiitar, vario viriutum fulgore resplendcat. Tunc vere concupiscel rcx decorein tuum, dicetque tibi : Tota (ormosa es% proxhna mea, et maeuta non est inte (Cant. iv, 7). Et liacc tibi ornanienia quae dixi, etiain erunt miiuiiiicnta roaxima : et quae ipsa le [Al. tcipsam] ornare Deo, et conlra diaboium armare posnnt, qui pcr Jeve imerdum quodcun- que vitinm ad atiiinam ingreditur : et si virtutum propugnacula non resistani, nostro nos rcpelhtloco, et lontinuo de boste fit domiiius. Propter quod
beliucipieits, statiiu ut voluerit, ad ipsa perfeclus D Scripiura nos adnoriamr, etdicit :Si spiritus po-
e»t : iiuo ilii boc facilius facere possunl, qui re- ceules corporis vir<s dc sxculo ad proposilum af- feiuut. Mores vero muiare, singulasque virtu.es atiimi foimate in se aiquc pcrficere, grandis stu- ditesi,et lougae cousueiudinis. Ilaque n.ulii iu [ Al. add. hocj proposito sciiescimus, et ea,propter quae ad ip^um proposiKim veuiiuus, non balieuius. Tua vcro convcrsalio uova esse debet, iniia gia- vitas, patieutia, mausuetudo, pietas : quidquid san- ctius est alque perlectius, quidquid uiagis Dco te coniuiendare potebt, et majoremiu coelo facete, id semper sequerc, id sempcr amplectere ( i Cor. vn, 54). Spoiisa Cbrisii oibii debet csse ornatius. Tanlo luajorc piacendi studio opu#cst, quanto roajor est ilie
testalent habemis ascenderit sujter let locum ne di- miseris ( Eccle. x, 4 ).
Cap. XXV. — Ab cojam tempore, quo primum per virginiiatis professioncm Domino consecrata es, adversarii in te crevit oditira. Et qui aiiena lucra pro suis damnis babet, se amisisse ducit, quidquid te possesstiram dolet. Grandi tibi opus cst vigilantia, graodique cura :et tanto sollicilius cavendus est inimicus, quanto apud Deutn dilior esse coepisii. Vactius viator et uudus non tiinet lalronis insidias. Securus a uocturnis furibus dor- mit paupcr, eiiam si claustra non muniat. Diviti vero opes suac latrouis semper imaginantur occur- sun», ct jtigi soliicitudine, noctium somnum adi-
41 PELAGU AD DEUETUIADEU EHSTOLA. 42
inunt. Unde lu« queque diviiia»» cmlestis tbesau- A *pHcre quod siiggerunt. Nou enim cogendo, sed
suaileado nocem. Non extorq-ieut a nobis conseii- suui,sed cxpeluut. Uudc etiain Ananiae dicilur : Quore (eulavit cor tuum Satanas mentiri te Spiritui
ros, isia rautioue indigeol atque custodia. Quan- to ditior es, uoto debes esse tigtlantior. Qui eoiin plus possidel, plusdebet timere ne perdal. luvidere non cessat auctor invidi*. £t qui seinel a Deo ipse projectus esl, tanto majori livore lorquetur, quanto aliquem apud eum viderii clariorem. Qui invidit Eva? paradisum, qoanto magis invidet tibi regnuin coelorum ! Cuncu, raihi crede, iile nunc circumii, 01 bratus Petrus ait, devorandi te cupidus ( / Petr. v ) : in modum rugientis lconis ingreditur, vel more dolosi hostis univeraa perluiirajia* exploral otnnes aditusanimx lu* : ansii aiiquid intirmum et minus tuiuni, per quod possil irrepere. Rimalur nunc ilie omnia, el singula quavjite pertentans, quaril
sancto ( Acl. v, 5 ) ? Quod utiquc illi apostolus nmv- quam impuiaret, si id absque ipsius voltinlate din- boius fecisset. Ipsa etiam Eva ideo \Al. jain ] con- demnaiur a Doniiuo ( Gen. u ) , quia ab eo quem poterat superare, supraU est. Nec enim mcruissct a Domino, iiijuuiliae puuiri qua? victa cst, nisi viu- cere ipsa potuissct.
Cap. XXYI.— Hujus nequissimi bostis tst ita vel prima callidilas, etars doli plena, faligare co- giuitionibus rudes aniinas : et novellis in propo- sito mentibus de ipsa inierdum couversatione aflerre
vulneri locum: cujus lu insidias sollicile debes B wosroreoi : ut faoiie ab liujitsrei profectu deterrea-
providere, ut quae cum Paulo non ignoros astutias cjus ( II Cor. ii ). Qui cum terribilcs diaboli potc- •tates principatusque describal, nos nibilominus horlaiur ad ptignam, hostiumque vim pandit, ut augeat solliciiudinein militum. Non enim vult nos esse tiniides, sed paratos. Denique non fugam sua- det, sed arma suggerit : Propterea, inquit, accipite arma Dei, ut possitis resisterein diemalo, ae in om- nibus perfecti stare(Ephes. vi, 15). Ac stalim in« •trumeuta singula Spiritualis pugnae tradens, addi- ditet dixit : Stateeryo succincti lumbos vestros in veritate : et induti loricam jusliti(Ct et calccati pe- des in prctparatione Evangetii paei$t in nominibus aseumentes seutum fideit in quo possitis omnia teta
lur animus, eujus inkia amara coguoverit. Itaque solet tam sordidas noiiuuuquatn el iinpia* cogi- Utiooes inserere inenii, ui qui tentaiur, dum suum illud puut esse quod cogiut, deteriorem se per spiritum immundum propositosuo arbitretur e*V- ctum ;multoque puriorem aniatarohabuisse se cre- dal, cum adbuc res saeculi amaret. Vult enirn his, quibus invidet callidissimus inimicus liorrorem propositiex desperatione facere sanctHatis, uteoi, obsidente tristitia, et si a proposito «on revocat, cerle rotineat a profeotu. Propter quod maximo sancUrum tibi Scripturaruin studiuiu diligeiidum est :iIJuminanda ditinis eloquiis auima : et coru- sc*nte Dei verbo, diaboii repellendae sunt tenebra?.
neqnissimi ignea exsiinguere: et gaUam satutis ai- C Citoenim fugit ille ab ea auima, quam scrmo di-
sumiut et gtadium spniius9 quod est verbum Dei, per omnemralionem et obsecrationem (Ibid. 14-iS). Et quoniam de boc bello licet etiam feminis trium- pbare, suscipe mec arma Pauli, et tanti borutione ducis cerum praesume victoriam. Haecenim si tu omnia iuslrumenta possideas, secura procedes ad pnelium spirituale, nec pavelds diabolum cum toto exercito suo. Cadent enm a tatere tuo mille, et decem millia a deXtris tuii : ad te autem non appropinqua- bunt ( Psat. xc, 7 ). Beatus quoque Jacobus illc Cbristi miles emeritus non minor nobis auctoritale de boc bello victoriam pollicetur: Subditi, iuquit, eslote Deo:resistite autem diabolo, et fugieta vobis (Jac.iv, 7). Oatendit quomodo resistere debeamus diabolo, si utique simus subditi Deo, ejusque fa- ciendo voionUtem, ot divinam etiam mereamur gratiam : et facilius neqoain spiriiui, auxiiio sancti Spiritus resisumus. Neque vero aperU contra nos pugnalacie, nec publica nobiscum fronte congre- ditur, sed dolo vincil ac fraude, nostraque contra nos otitur voiuntate. De cousensu uostro adversa- rius virrs [ A/. de conseusu adversariorum vire« ] accipil, nostroque nos, ut dici solet, jugulal gladio. Infirmus boslis est qui non |>otcst vincere nisi volentem. Procul a uobis desperalio, procul omuis ab animo recedatpavor ad^ersariorum.Nonadjuve- muSy sed vincamus advursarios. Dant illi quideui coflsilium, sed nostrura est vel eligere, vel re- Patrol. XXX.
vinus iilutniiiat, qua? cosiestibus semper cogitatio* nibus occupatur, in qua assiduum est Dei verbum. cujus vim nequain spiritus non potest ferre. Ct idcirco beatus illud Apostolus spiritalis belli inttr cstera iostrumenta gladio comparavit (Ephes.v, 17 ). Est autem tutissioium atque perfectuin, ut assuescat animus soiiicita semper pcrvigilique cit- •todia discernere cogiuiiooes suas:etad prjiiiuiii atikmi motum f Al. deerat motom] vel probare, vel reprobare, quod cogitat : ut vel bonas cogiutiones abt, vel sUliin exstinguat malas. Hic namqiic fons est boni [ A/. Hinc... et quod origo ], et ori^o peccandi, omnisque ingeiitis deiicii in corde priu* rj cipiuui est cogiialio [A/. cogitatione principiuiti est, quae ], quae uuuiiiqiiodque opus velut iu qua- dam cordis Ubuta depingii, antequam faciat. Mam sive ille actus, sive sermo sit, ut proferatur, anto 0isponitor, et cogiutiouuin consilio discernitur quod futurum esu Vides qiiam bruvi interdum momcnto quaeque ista quis cogitei, cogitalaque per* liciat: nec quidquain omnino, vel lingua, vel manu, cxterisque meinbrts agitur, nisi cogiutiooes autc dictaverint. Unde et Doininus in Evangelio dicit : U t corde hominis procedunt cogitationes malw, adul- terium, fornicatio, homicidia, furta, faUa testimo nia9 avari.ia, ncquitia, dolus, impudicitia, ocutis malus, blasphcmia, superbia, stuititia. Ilesc sunt qum coinquinant homines ( Mauh. xv, 19, iO).0«u-
2
43 S. HIERONYMI OrERUM MANTISSA. 4*
tiis ergo solliciludo lua, omnis iiileuiio debct essc A est : et vivendi nobis lioc ilcr, non de Iransacio,
in cnstodia [ Al. cordis cusiodia ]• Ibi le maxiir.e oporlet observare peccatum, nbi nasci solet , sla- timque ml primam tentationis rcpngnare facieui ; vl malttm antequam crescai, fxsiinguere. Necenim ei<perlandum esl atiginentiim ejns rri, quae tiineri dcbei a parvo :et qtiae lauio facilius vinciltir, quanto ci cilius repugnatur. Ideo clamat Scriptura diviua : Omni custodia serva cor tuutn : ex eo enim exitus vitas ( Prov. iv, 21 ).
Cap. XXVII. — Distinguendum est autem inter islas cogitationes, quibtts voluntas favet, quas ciim dilectione amplcctilur, et intcr eas cogiiaiiones, quse tenuis umbr» modo praetervolare meniein so- lenl, seseque lanlummodo vel iranseundo mon
sed de rcliquo metiendtim. Quandiu sumus in hoc corpore, nunquam nos ad perfectuin venisse cre- damus : sic eniin melius pervenilur. Tandiu non lelabimur retro, quandiu ad priora contendiintts. At ubi coeperimus stare, debcetidimiis : noslrumque non progredi. jam reverti est. Gessct oinnis ignavia, et inutilis de prxteriio labore gdrurita?. Si volumus non redire, currendum est. Beatus Apostolus de die in diem vivens Deo non qtiid ante fccissei, sed quid facere deberet sernper attendens, diccbat : Fratres, ego me non arbitror comprehendhse aliquid. Cnum aulem, quoz quidem sunt relro oblivi*cen$, ad ea vero quce $unt priora me extendenst ad devinatum perse- quor bravium superna tocationis Dei (Philipp. nt,
slrare: quas Gr.Tci xuicouc vocant : vel certc inter 13, 44). Si bealus Paulus vas el. ciionis, qui iia
illas qu* reptiguanii ac invito animo suggerunt, •qnibus tiiens ciim borrore quodam renilitur ac re- sislit : qtiibus ut conlristaliir admissis, ila gntidel expuLis. In illis quidem quae se leviter menii osteit- dunt, el quasi fugiendo deinonstrant se, nec pee- catum oroniuo, nec ptigna esi. In iis autem, cum quibus aliquandiu anima luclatur, qttibtis resistit voltimas [AL voluptas], sequalo certamen est. Aul enint consenlimus, ct vincimur : aul respuimus ei vincimus, et acquiriimis de pugna [Al. pugnatione] vicloriaro. Jo Ula ergo tantummodo cogitatione pec- catum est, quae suggestioni couscnsuin incntis dedit : quac malum suttm blaude fovel : quse in facluin
Gliristiim indulus erat, ut diceret : Viio autemjam nonegot vivit vero in me Chrislus (Galat. n, 20) , adhuc tainen s« extendit, adbuc crescil et prohcit : quid nos facere Jebemus, qtiibus opiaudum esl, ut in flne nostro Patili principio coinparcmur? Ergo lu bunc imitare qtii dixit : lmitatoret mei ettote9 iicut et ego Chiisli (1 Cor. iv, 41). Obliviscere omne praHeritnni, et quolidie incboare te puia : ne pro prxseuli die, quo debes servire Deo, prauerituui imputcs. Optime xjuaesita custodies, si semper in- quiras. Damnum parata seuticni, si parare cessa- veris. Gap. XXVIII. — Dicas forsifan : Grandis labor
gestit erumpere. Ilujusinodi cogitatio eiiatnsi ex q csi. Sed respice qtiod promisstim est : omne opns
aliqtio impediia casu, uon jmpleat voluntatem, ni- liilominus actione criminis condemnatur a Doniino : 4ii illud in Evangelio legimus: Qui viderit, inquit, mu- ticrem ad concupiscendum eamt jam mcechutus estenm in corde suo (Matth. v, 28). Aptid Detim, cui nota siint oiunia etiam anteqtiam flant, voluutas per- fecta faciendi, reputatur pro opere facti. Qua de re debes (>aepe enim repeto quod fieri semper [AL se- mel] volo) sancias Sciipturas sine intermissioiie meditari, bisque tuam replere mcnteni ; et malis «ogilationibus locum auferens, divinis aiiiiuunt ■bcnsibus occupare : qtianluuiqne Deum diliga?, ex dilectiojie lcgis ejusustendere. Unde Scripttiradic.it: rQui timent Dominum, inquirent quod beneptacitum
leve ficri solet, cum ejus pretium cogiiatur :etspes praemii solatium est laboris. Sic durus agricola ina- ratum diu campum, et pinguiores olio glebas vio- lcnto vomere scidisse se gaudet, ct inirtim in rao< dum ipsa opcris difilcultaie la?tus spem scgetis de labore inetitur. Sic negotialor avidus maria con- tewnil, spectare ausus Ouciutim sptimas rabicmquc veutorum. Dumque in oiimi labore ac periculo lucrum cogitnt, et lassitudiuem sitnul oblivUciiur et limorcm. Gonsidera, quanso, magnitudincm pne- mii tui, st lamcn cousiderari polcst quidquid im- mensum est. Post »bsccs*ti.n anim.c, post carnis iiiteritum, post favillas el ciucrem, iu mdiorrm staium virgo reparamla es. Man laiuin ierr:c coipus in
est iili : et qui diligunt eum, repiebuntur Ugt cjus D coelumelevanduoica : ei inortale lutiinimmoitaliialis
(Ecc/t. n, 49). Tuiic sentiens quanium adejus aino- rem adjuvet te sapientia : quaulum sil in te divinae legis auxiliuui, et Doininoctim David l«la caulabis, In corde meo abscondi eloquia tua9 ut non peccem tibi (Psal. cxvni, 44). Excitaudus est cnim spiritua- libus siimulis semper animtis, et majori quotidie ardore reuovandus. Oralionis instantia, illumiiiatio lectionis, sollicitudo TigUiartim, ct diitrna et no- eiurna ejosiiicitamenia sunt. Nibilenimin hoc pro- posUo otio deterius esl : t^uod non solummodo non acquirit uoxa, scdeiain pana [41. parata] consu- mit. Sauctae vitie ralio processti gaudet et crescit : cessatioue torpcscit «et deficit. Quotidianis ac re- «emiUis virluiuin incremeutU mcus iustaurauda
lionore mtttanduiii esi. Post liicc an^elorum cs do- uanda cousortio : regnuui acccpttira (0?Iorum, a*: iu pcrpetuum mai aura ctun Gbiislo. Qnitl ergo rc- Iribttcs Doniino pro oumibus qttx rcsribuit lil»i (PsuL cxv) ? Quid tanto rcimincratore dig nim pu labis, cujus tanla siint prxmia ? (Jude bealtts Apo- s:olus, Nulla, inquil, sunt condigna? passiones hujus lempcris ad [uturam gloriam, qua: reretaoitur iu nobis (Rom. vm, 48). Quid euiiu diguum vel facere, vd pati possuiiius in brevi luc lemporc viL? no- slra?, cum id i.iuuorl.ilitJie s;l co!upeii»au.liim ? . Gap. XXIX. — Fiopti r qi:od idem Apo^lolus ait : /</ enim qnvd in pra'$, mi saculo ett momentaneum ac leve tiibuluionis noslrcc : mpra modum in $ubii .
45 PELAGII AD DEMETRIADEM BPISTOLA. «
milate, crternnm glorice pondus operatur in nobis \ cam timebantilli, quibtis fuerat vila jucundior. S»i
(// Cor. iv, 17). flespiianliir honore*, despicianlur divitise. lpsa quoque vita nostra mariyrii amore oon- temnalur. Et hxc omnia etiam si pro seternilatis praemio nou darentur, essent tamen quandoque peritura. Amitlunt etiam hoc illi qui semper cupiuul possidere. Quaro mullos memoria noslra retinet in maximis honoribus ac divitiis consiitutos, re- pente de summo illo potentias fastigio concidisse : et cos qui tumorc elali, aiiud qtiidJam quam homi* nes esse se pmabant, eiitti landem suo docuisse no« quid fuerint. Quid enim in hoc mundo stabile ? quid vero finnum est ? Quid porro non breve el iuccrtum, et casui non serviens ? Quale istud bouuni est, quod scmper timeas amitlere ? quod vel aufe-
ita mortalis timemus hoslis humanam manum , quid faciemus cum ciangore terribili tuba iulonarc de coelo cceperit : et ad illam archangeli voccni, omni buccina clariorem, lotus simul remugiel niun- dns ?cum viderimus super nos non manufacta arma concuii, sed et virtutes coelorum commoveii, sicut propheta dicit : Cum vencrit Dominus ponere orbem terrw desertum, el peccalores ptrdere ex eo (Isa. xiti, i) : quis lunc nobis pavor, qnae cali,;o, qiue tenebra, cum nos saepius ac tolies admonitos, cl tamen imparalos dies ille repererii ? Tuuc, iuquit, plangent super se omnes tribus terras : et videbunt Filium hominis venieniem in nubibus coeli cum virtuf multa et majestate. Tunc dicent montibus : Cadite
rendtimabs lemetuas, vel a le relinquendumscias? B super nos : et collibus, Operite nos : et petrist Apt-
Nain et si nullo id eripiatur casu, vel morie certe perdeudum cst. Et si vita nostra lendatur por mille anno* : el ad extrcmtim illum totius diem seialis, qiiotidiana dcliciarum voluptale veniamus : quale bor, qu.cso, diu est, quod One deletur I Aut quis illius voluptalis fructus est, qui stalim ut cessave- rit, videbitur libi non fuisse ? Agejam, transactum viiae tua? tempus animo revolve. Nonne videbitur libi umbra qusedam fuiste quod transiit ; et ad in- star somuii tenuis, incertum esse omne quod videtur ? Hoc idem et decrepitus senex seutire potest, cui convcnil dicere cum Prophtla : Dies meisicul um- bra declinaverunt, et ego sicut (oznum arui (Psul. Gtf 12).
Cap. XXX. — Qtiod si haee ctiam hic possumus iioere ; ubi quamvis brevis, lamen qtiia praesens esl viu isia, magni pcuditur :qui in fuluro dicturi su- nins, ubi majore xternitatis praesemia [At. scientia] traiisactum omnc pro nihilo esl ? Haec lu lccumdi- ligenttr revolveus, et brcvitatem viia> hujus aeter- nitatis coniemplatione despieieus, ipsum quoqne coiilemptum mundi, majori animi virtuieconieinnc: ci ad illum lanluni diem totam [Al. tac. totam] para te, iu quomundi gloria finienda est. llluni, iuquam, diein, quem Saivator diluvio comparavit rquimul- tos iallaci securitate dcceplos, furlivo, ut ait Apo- stolas, compreheiidet adveulu (i Thess. v). Quem bea- tus quoque Petrus describeus ait : Atlveniet autem dies Domini sicul fur : in qua cocii magno impetu transibunt : elemenla vero a caiore resotventur. Cvm igitnr [Al. lacet igitur] hcec omnia dissolvenda sint, quales oportet nos esse in sanctis conversutiouibas et pietutibus exspectantes et properantes in adventum Domini Deif in quo cozii ardentes solventur, et tle- mcnia igniicalorelubescent {II Petr. 111, 10-12) ? Re- ceti» factuiu c*t, etquod.ip»a audisti, cuin ad slri- duias buccinae souum , Gothorumque clamorem , ingubii oppressa metu domiua orbis Roma cou- treiuuit. Ubi tunc nobilitaiisordo ? ubi certi et dis- lincii illius dignitatis gradus ?aPermisla ouuiia el tiuittre confusa, omni doniui planclus el xqualis fuit per cunctos pavor. Uuuin erat s^.rvus el iiuhili*. LaJeiu ouimbus imago morlis : uisi quia magis
rite vos nobis (Matth. xxiv, 30 ei seqq. ; Luc. \\\ 27 et seqq. ). \erum bac eorum sini.qui variis hiijus mtiudi dcleuli curis, de inumli non cogitant iinc. Tu vcrocui adventus Cbristi dierum nociium- que mcdilatio esl, cui pro conscientiae puritate, Domini cst oplanda praesentia : quae consummaiio- nem saculi quasi certum prxmii tui tempus ex- speclas, exsultalionemdecoelocapies, non limorem. Tunc enini tu sancloriim mista choiis, et sanciis cou.ilata virginibus, sponso obviaro stibvolabis, el dices : Inveni quem quasivit anima mea {Cant. iti, 4). Nec ullius jam tcmpoiis separaionem liiiiebis, qu« semel imiuortalilaiis gloria, ei iucorrupiioniH f. splendore donnnda es : et cum Christo semper fu« lura es, Apostolo dicente : Quoniam ipse Dominus in jussu et in voce archangeli, et in tuba Dei de- tcendet de coelo: et mortui qui inChristo suntf resur- gent primi. Deinde nos qui vivimus , qui reliuquimur, simul rapiemur cum illis in nubibus obviam Domim» in aere : et ila semper cum Christo erimus (/ Thess. iv, 15-17). H;cc sil i^ilur ctira ttia seinpcr, hoe studium : haec jtigiier virginis corde volvaniur. lu his totiusdiei verselur labor. In his nocliirntis [At. noctis] somnus reponatur. In haec [Al. hoc]4iiim:i rtirsus evi^ilei. Eteiiim nullus labor durus , iiuk- lum temptis longtim vidcri debct, quo gloiia [AL doua] aeiernilaiis a-quiritur.
MONITUM IN EPISTOLAM SEQUfcNTEM
Gaudeo in ine notuin hactenus neiuini suhse- queutis anclorem Epistola?. dcprehendissc : quod enim false tribualur Hierouymo, p.iltm e>i, el sly- lus ip^e clamat ab Hierouyuiiaiio di>sidcn * iinm me qiianiuui. Aecepi auiem a liennadio, qms ilie fue- rii ; ncc saue uiGmi sul»ellii scripior, sed uiagui Augusiini discipulus repertus esl. Entropius prcsby- ler (ait ille lio. de Viris illuitr,bus, cap. 4!)) scnpsit au duas sorores, ancillas Chritti, qiuu ob devouo- nem pudiciiice, et amorem religionis exlitcredaiw suni a parentibus, Episioias duas, in utodum tibrorum consolatoruis eleganti et aperlo sermone% non solum rutione, sed etium tesiinwniis Sciipturnrum muni- tas. ilujti* niiMini'11 est uuilus, Ad Geruntii fitias de coniemnend i hwrcditaie. In lextti, Si, iii«|tiil> , cnnsu offeusionis esl Cluialus, ampLxundum e$l imjHt P'ttns tilogiutn, non dolendum% ne recedamus u Cl/im.o. cui nos i//i exhceredutio commcndui. El
17 S. niERONYMI OPERUM MANTiSSA. 43
iufcrtus, NMil vobiscum Geruntiu* in calettibus A eniiu vobis illos licct adire, qui ctiam suo judicio
habere parttm : cur vcs parlem er censu cjus desi- deralis ? Deni<|iie f Vobit , /f /i<r, exhazredalio illa (Ulurcc htvreditatit in cc&eslibus fecit augmen • lum, el caeiera liis paria, qna? ex uuivervo conlextu juiellifics. Con*onai quoque leuiporis, in qnod Eu- iropius ille confcritir, nola : siquidem Paulintiiii {iitiquc Nohiium, qui tenatum, honores et divitiat wtiquit ) nobiJis*iu»o incjusmodi rcbtts contemnen- dis exemplo, aii , nuper cum sua matrefamilias
uesciuoi veritatem ? Quandoquidem PiJaUis ex ipsorumcuria sicloquitur ad Dominom ; Quid ett veritas (Joan. xvm, 36) ? Ncmpc bic judex crai, ei uegoiia causasque liiiganliuia libripcnde jusitti;e lauto statuto jure soivebat : el quid hic valebai fa- eere, si nou noverai veritatem ? Cerie evangelist-. adeo jusluui fuisse Pilatum commemoram, ui in- pracivisse'. llic vero . Paulinus a sasculi i rebus se pe- BOcef|lewi lliailcl aUsoivere quam punire : ct lawen itiius demnm expediit circa annnm 595, ul si adeo . ... . • . •_ w
veriistem quasi drscere cupiat, inquini. INani ve-
ritalis^ignoratio, Iuierrogjitioiiis csl aciio. Quid ergo diceinws ? Jnanes sincdubio niortalium curas, ei uuifOrmem luiittdialium rcrum prodidii falsiu- ieni : ibiquc judicia vera non es6e, ubi sinl meniiia .. negoiia : seque iu rcbus carcnlibtis veritate, ca-
STJ&KfW-^ Xu^S^S: B rerc vcro judico judicat. (.uid e„i_. a,a,i »o,_u_.
• • i 1*.".? ___ _ tf _ _._ » «_■_■■_! ■ _.___ I _•_!%■- n ■_ I- «_ VauaI __■__ a ■ __> __> i ■*■■•■__*_%_•_ l____»i I _fl_
exped
velis hai.c Epistolam pusi aliospl. in. decriu, sive ail v s:i?culi intiium relerrc, proxiuie ad vcriiatem accessms. Porro ainein apprime Chrisliana, cl quae S. Atigusiini aihliuircut deccal, doclriiin ejus est : eoqtte se tuagis probal, quod S. Paulinum iuutopere laudal. INou igiiur audiendus Bellarmi- iuis, cui visus esl auctor Pclagiaiiortiui vcneuo
est partc ex bis, qu« de usu divitiaium cdisterit, quod iion acccpiuin ex magislri sui Auguslioi rpi- siola ad llilariuui Syracusauiiui videaiur, ct ab illa liaieueoi um insania uon longe absit.
EPISTOLA II.
AD GERUNTI1 FILIAS
De contemnenda hwreditate.
1. Cuncii mei sensus affeclu vobis vacanl, eUi interim loco scgregor : uam et videre vos mibi vi- deor ci audire : iam me occupalum babet vestra dileciio. Quod si vos invicem faciniis, cum illud impossibile sit licri per cariiem, poSbibile reddilur ei spiriiu, ui ti al duorum bomiuuin corpus unum. Nam ui probeni etiain vestra mecum vigilare col- C loquia, .accipiie quid de baerediiate. quod suggessi- slis cogitanti altius videalur, quojiiaro roe etiam in carnalium arbitrium per spiritualia delcgisiis. Possem quidein dicerc ; Quis me constiluit judicem, aut divisorem inter vos (Luc. xn, 14) ? si nou ad iufideles processisset ista sent*ntia. Judaeorum enim increduiiias bac Douiini respousiooe reper- cuiiiur, nou seriiur. Nam ipsi aliquando Judaci in ipso Moyse visiiationem illam Domini non viden- l«i qua if-gyptium fratris iiberalor occidcrat: sequeiuique die fratrmti discordhs riiasque volens hcdare, ausi sunt dicere ; Quis te constituit priwct- fem aut judicem super nos ( Exod. u, __)? Ac
apud ilia tribunalia repeiemus, si, praescribeute Aposlolo, Nihil intulimus in hunc muudum : verum nec auferre quid possumus (J Tim. u, 7) ? Si eniiu nihii iuiuiimiKS in bunc murulum vcuiendo, elnibil auferre polerimns abeundo : falso aliquid noslrum bic esse dicimus, ubi nobis iotus peue mundua aliauus esl. De q^io nobisquid judex satculi tribuc- re [AL retribuere ] poierit, siuibii ualura dooavii? Quid Pilatus veritaiis kiterrogaior poiius quam prolalor : quid, iniuain, nisi Barrabam, quem idce Judaei Deo coeli prxferunt, quia ad judieem saecnli couvolarunt ? In quo utique perfidus populus non reuin, sed reatum accepii. Scd baec de judicio siui dicta, non de negolio.
III. Caetei uin quod ad causam pcriinet, non solurr. moneo, sed obiestor, ut si Geruniium pro Citristo ofiendistis , In ea offeusione duretis. Qui enim perseveraveht usque in finem, hic salrut erii (Muttk. x,22). Nam si causa offensionis eai Ckristus au.- plexandum esl impii palrU elogium, non dolondom : ne recedamus a Cbrlsto, cui nos illa exhxredaiio commendat, sicut scripium esi : Beati ettis cum peneculi vot luerinl, et maUdtxeriul nomini vesUro lansjuam malo, propter filium hominis : gaudete i* iUa dief et exsultate : ecu mercts vestra multa ett iii caflo ( Luc. vf 21 et uqq.). II mc mercedein offcnsio illa providil, cujus poenitci vcritatis. <Juod si vocaiae ad Douiinum iu inaagine Levilarnm,
proiude suo illis Don/mus orerespondii, quoamplius ^ spiriiuaiibus gladiis, corporeo* occidisiis affectus :
«oiifuiareutur, si pro.leretilur, lalso se quaerere quein sprevissent, dicenle ipso : Si credidissetie utiqut et mihi (Joan. v, 4G ). Sed qiioniam et cgo vcs'er sutii, ei vos vcrc scio qnasisse judicium cjtis, qui i_.gyptium gaudciiier occidii, et cuui ad- vcrsario, duin iu via cstis, nitimini cito loiifoedc- r.ire coucordiam, apud Judajos sibi suam seuien- iiaui reliuquetiius, super ipsos qui eatu proiuiere vciiientein.
11. Nos bumilibus de Domini lenitale dicemus : Vobis dalvm esl scire mysterium (Matlh. xm, 11). Ac proinde, utad exordium divcriiculi rcveriamur, lixrcditalem illam vobis arbiiror cocleinneudam, ucc aliquid a judicc sa.*cuii postulanduni. QuomoJo
quem patretn dcsideralik ? Uuus est cnini Paicr nosler qui in coulis esl, ac proinde Dominus hae- reditas vestra. Iu Ciirisio euim possidendum c*t# quod cum Cbristo est possidenduin. Ne revertamiiH ad lnortuum, qui sequiinini viventeui. Mortui, in- quit, sepeliant mortuos suos ( Matih. viu, ££). Al si jamprideiu dixisiis : Pater, non novimut te : ul tesiamenlum Doiuini servarctis : quid adliuc repudiati patris quftritis trstainentuui ? liic est iUe gladius qui a Doinino pcr icrras, palrem a lilio scparaturus iminissus esi (Malth. x). Hoc csl verc circuiucidcte naiuram, quod Juduei forma, el r.on vcritatc cuslodiunt : et circumcidere ciiiiro peliino (Josue v). Vetra auiemerai Lhrisius (I Cor. x, A).
49 EPfSTOLA II. DE CONTEMNENDA HiBREDlTATE. W
Is etrque qitl dixit : Si qui$ amaverit patrem A delibus habcretis. Mtimlus iste vos cnm Dourino
aut matrem $upermet noneet me dignus (Watlh. i, 57). Hoc vos gladro uienies, illos iiuiramini Levi- las, ab inferiori bomiue per exterioris veslri castra curreMes, obvios atlcclns pro Domini amore jugu- lale : juira legislaiorrs imperiuiD periransetintes primum virtulum exercilom cum redita : vidtiicel ut praeterita transjeunles, nec saecnli mirabiiibus rnbarentes ; ubi primiini ad eum, qni nos mrsil in mundum, fum femorali gladio redeamus : resi- stentes nobis, remorantesque hos, pr.opinqtmm, proiimum, frairemque, ne pcr bos clongetur nostra peregrinatio, perimamtis : et h*c a porta faciamus ad portam : id est, ue curn in porla oruli fr.ilrem fuero persecutus, portam fortasse auris
vestro noii agnoviu Si de saecuio e&selis, sapculum vos amaret. Rege* sa?culi a filiis suis trihiiia non poscunt. In domibue regum tunt.qui mottibut tx- ttiuntur (Matth. xi, 8). Zebedaetis Jacobmn el Joan- nem non sequitur. Sinite Gemnliiim in naviciila reinanere cum retibus, dummoclo cum apostoiis Chrisli jaccaiis in pectorc.
V. Vae divitibns, qrroniani rccepcrtiiit cousola- tionetn suam ( Luc. vi, 25) 1 Vobis atilem, GTia\ in futtiro consolalio vestra debetur : vobis ekhaere- daiio illa fuiiirae hsereditaiis in co&Icsiihiis fecil atfgmenium : vobis sua rouudus ipse subditxii, ubi vos non suas esse cognovii : imo diris dives ardo- ribus, Lazaro in sinu patris Abrahse rrcitnibeule,
obsideal, et per aliam portam pretermrssus occor- B lorquetur (Ltcc. xvi, 25). Et qnid mirain si pauper-
rai. Ha? siqnidem sant porue aniins nostrae, per
qnas ad illam seectili bbndimenU deseendunl, el
per quas sensns carnis rntroeunl : per qoas nisi,
lale strage facta, viam virtutibus qtiariam impieiata
fecerimus , minquam ad regem verae pietatis pcr-
venire poterimus.
IV. Quod ubi pro vestra devolione fueritis viri- liier exsecuue, slatim vobis ab ipso Moyse talis ftcti laudatore dicetnr : Implestis lioiJie manus Domiiio : Iioc esl mundiim [At. ssecultim ], qui vobis condilione carnis et substanliae propinquus esl, et proximus : occidentes actus vestros, q*i mantis sunl, implestis Domino, cum nulli praeler- quam Domino imperanti servire annuislis. Sic c Abrabam Domino dexteram suain, dunt parricidiuin facere non recusat, implevit (Gen. xxu). Qui fiiii sui, dum iilam Deo armat, oblitus esi, et in prae* cepti respiciens majestatem, atrocitatem operatio- uis non dignatus esl relreclare. lmpieniur nainqtie manus Doinino, cum Domini occnpanlur iiuperiis : cum Domini traditse voluntati, non hominis inci- pitint esse, sed Dei : quando non affeclui carnis oblemperanl, sed divioae serviunt jnssioni. Sic Juditb ob Hberlatem civrum vel salutem, se sub specie fornicationis implevtt Deo, ei inermis ar- matum, et virtrm multer occiilil (Judith, xu, 13). Sic vos Domino plenae carnis affeciibus triompnatis : oon qti;eratis refugam, qm a vobis, etiamsi occur- reret, foret occidendes. Remiltite paliium tunicam D fuerit defrahenti ( Lue. \i, 29). Peeunia eorum cum ipsis sil in intcritum, qtti Christo pectiniam praeiu- lerunt ( Acl. vut, 26). Kxeunles semel de Sodoma, ctincta relinqiramus incendiis. Videt Lol uxoris exemploiram Dominl, quae in iram, quia retrospe- xit, incurrit. Nolnit vobiscnm Geruntius iu coele- stibns hahere pariem ; cur vos partem ex ccnsu cjus desidcratis in lerris ? quod sr ille vestra glo- riosa tantopere contcmpsit , cur non vos illius inhonoraia coutemnitis ? Ferte, oro vos, patienler fitlei notas, stigmala Christiana, Ecclesise pauper- t.>tein. Ferte, inquam, iiupudicoriim elogia, virgi- nitatis baercdes. Vi*ilatas vos esse cognosciie, et Unta visilatiouc clarilicatas, ne partcm ctiin infl-
cultis et pcregriuiis in terra quidem aliena se- pulcrum emil Abraham a tiliis Helh ? 0 veriias I aequeo eniiti silere, quin exclametn, 0 aliitudo sapientia? ct tcientke Dei (Rom. xv, 33) I Sepulcruin sibi patriarcha peregrinos emit ? Quid est scpul- erum ? Locus est quietis, ubi, juxta inundi raiio- nem, defunciorum corpora collocantur. Voca ergo intelligentia, locitm sibi requietionis pater Abra- ham fide sua et coniemptu pecuniae cotnparavit (Cen. xxiii, 17). Istud sibi sepulcrum et Paulinus nostcr nuper ipse divitiis cum sua matrefamilias comparavii, qui conversatione saeculi morieiuea, a mundialibus operibus jam qiiiescunl, dicenie Apo- stolo : Mortui enim esli$f et vita vettra abtcondita e$t cum Chrnto in Deo (Colo$$.\u% 3). Et ite- ruin : Si autem mortul $umu$ cum Chritto, credtmue quia $imul vivemut cum Chritto (Rom. vni, 10). Uoc esl iliud duplcx sepulcruin, exterioris hominis et Iuterioris quies una. Nani si hoino ex duabus substantiis coustat, uierito el scpulcrum duplex babere debebit ; ut cum alterutra substantia iu suam naturam dissociaia retneaverit, requies u4pi- qne non desil. Quonium cum ex corpore et anima homo sit ; taineu nec anima siue corpore homo dici polest, nec corpus sine anima bomo est : cuni tamen anima el corpus bomo. Sed ubi hoc nomcn, quod ex dtiobus nominibus snis, proprie lertium # duororo conimistione perflcitur, eorum dissidio vacuaium, sua singulis ioca ad requicm censenlur : quoniain ulrumque vivit, el morilur utrumque. Nain sicut prarter hanc vitam, alia vila est beatorum : ita praeter hanc morlem, mors alia impiorum esl. Scd tnler hanc vitam et mortem, at- qtic illam vitam et inorten», inlerest hoc, qnod islae nattirie suut, ilia; sunl meriloruni. Atquc ita duplcx sepulcrmii ct naturae debelur et iiierilts. Hoc sepulcruiii sibi duplex patresfamilias isti, do quibus loctHi sumus, providerunl : qui senaluni, honores, divilias rclinquendo, n.ortui iliis vidcb:iu- tur, qtiibus esse videutur ciiam dum vivunt inorttii. Ecce unuro sepulcrum, in quo conversalio veteris hominis ctim crepuniliis su* nobiiilatis abscondi- tur. Illud eril aliud cum ipsum corpus, quoduaiu-
52
61 S. IJiERONYMi OPERUM MANTISSA
ra? lege caducum csl, dUsoluitrm revcrtelur iu ter- A «» »ac terra, quoniam nemo qui eum sequeretur
iiiventus est. At nuuc vos, filiie, conGJiic, quas ex
raiii : <!c qua scripluin est : Terra et, et in terrani ibit (Gen. ui, 19) : anima tamen iu r. frigerio rc- quiescenlc. Nam qui duplex sibi sepulcrum noluerit comparare, habcbil forsitan juxla condirionem na- turie, ubi corpus mortile condatnr ; non habebit jnxtameiiti legem, ubi anima requiescai. Quod quidem iia conslitiiliiiu esl, ul mors ista, qu« per dissolutionem aiiima? gcneiatur cl corporis, media sil et diiarum mortium tt duarum viiarum. Bis eniin hoininem necesse cst niori, et bis ei vila de- betur. Nam et bcaius Paulus duos bieviler vitas desitfiiavil, dicendo : Pietat autem ad omnia *valett promissionem habent vitai% et ejut quce nunc ett, et [utur(v(l Tim. iv, 15). El bcalus Joannes iii Apo- calvpsi duas moitesosiendit, dicendo : ln eot mort B tecunda non habet potettatem (A\oc. xx, 6). Secun- dam cniin dixil, quia est et prima.
VI. — Scti illud nobis magna ratione tia- ciandum, et diligenti circumspectione providen- dum est, nu anle istam moriem, quae scparatiotie, ut dixi, animae corporisque gencratur, mori savculo huic (anathematizalis, si potest dici, omnibns ejus voluptaiibu», qnse nobis exira lineam vitalis sub- stanihe mundi copiis suggeruntur) malimus ; an poslnnltiralem interiluin, quia animam cornusque discernit. Unde et imerilus dicilur, quod iuter ipsa eat, ac medium se inter duas subsiautias, quae hominem sui conjugatione faciebaut, tertium illuin gradtim perfeclae stibstantiae stiblaturus inimergat. Quoniam qui hic mortuus fueril, mundi volupta- tibtis iion utendo, cl corporis slimulos obierendo, consepultus csse vidctur cum Cliristo (Rom vi, 11): et si consepuluis, uiique in se puhro, sinc quo esse non potesl sepulltira. Huic et mors alia communis iila debcttir, qoae animam a vinculis corporis solvit el liberat, cui corpoii aeque suuin sepulcrum el *ua sopultura debetur. His duabus mortibus post ge- miiiiim sepulcrum, beata illa et perpelua vita suc- cedit. Gaeiertim qui totum miimlum hic lucrifecerit, ainbieuilo, rapiendo : quoitiam hic facia carnis morli- ficarecoiitempsit, posl istam uaturalcm mortem,qiiaiii iransire n<»n possiunus, dicilur merito uno et simplici sepulcro csse coudiius, vel potius coinmendatus :
eo vestiginm Abraliae estis, ex quo de lerra non esse ccepislis. Ohsequimini voluntati patris vestri, cujus corruplehe obseeutae non estis : qui vobis a filiis Ileth sepulcrtim emit, quod sibi el caeleris suis noluit comparare : apud quos utique mortua» cstis, quando cum eis id quod vivi iu muiido posse- deiinl, non lenelis. Gratiasque illi semper agite, qui vos boc fccit vcstigiuin non hahere : ut ibi cum Lazaro sigiium Abralise haheretis. Possideat ergo ilto pccuniam, vos sepulcrum ; ille imagincs cscaruin, vos requiem prophetarum.
MONITUM IN EPISTOLAM SEQUENTEM.
Ila?c ascripta est eliam Paulinoepistola, ad cujtit dictionein doctis yiris, atque ipsi ntipero ejus ope- rtun ediiori maxime accederc visa esi. Verum, cunr miilta in ea sinl, qu« cuin Paulini hisloria couipoui nutlo modo possunt, illi etiam est jure plaue merilo ahjiidicata.Ego, nisi, quod Erasnttis putabai, ine- ptum est, in tanta scriptorum ttirba, qtios illa fe- rebat aetas, divinare, cnjus sil, Philippo presbytero velim Iribui, qui optimut auditor Hierontjmi, G<n- nadio teste cap. 62 , tcripsil (amiliaret epistolai valde falsaty maxime ad paupertatit et dolorum lole- rantiam exhortatoriat. Ex his certe qti.-e tolo con- textu edisseiunlur, nihil occiiriit uobis, quod ab ejus Philippi, itemque Marcellae, ad quam scnbitur, personis, rerum serie, et circumstantiis abhoneal. Marcella autem, non ut Lebrunio vidttur, alia est, alque tila, ad quam saepe Hieroiiymtis bcripsil, ei cujus vitain cpislola ii> nostra receusionc 127, ad Priucipiani exposuit : ut euim cxlcra dissituultmus, q manifesto illam ipsam esse auctor deinunstrai, cum ait iuilio cap. n illam se vidisse, eo levipore, quo ejut domum regalit affinilat ambicbat, cuui ejus sciiicet uuptus Ceiealis consul cxpelcrct.
EPISTOLA III.
AD MARCELLAM.
Exhortatur ut adversa Ulcret.
1. Magnam humililati uostrae flduciam scribcndi ad vencrationem tuam, Ghristi charitas dedit : qtia; tefecil humilem corde pietalis, et diviteui operibus benediclionis. Talis eteuini de sauctis litlei tuae di- viliis fama processit, ut ad nos quoque iu longiu- quo positos penetraverii, et auditu graiia? i)ei, tanquam oleo laetiliae, impinguaverit ossa noslra.
et in &ecundammortetumiseriiicurril,qu#pleiia esl 0 Nolum cnim facturo est nobis bonutn luuui, quo-
et dolorum aeiernitaie, el lacrymaruui perpetuitate. Vlt. — Hu!C sunl ilaque duo sepulcra, quae sibi ct Paiilitius vir singularis adimagiuempatriar- < ha* sollicilissimus requisivit : untim, ubi et vetc- rcin homtnem cum aclihiis suis spolialus occulerel : et licet necdum corpus dcposuissel, carnalia iioii haberet iti cartie : aliud, ubi corporc ipso, cuui «enerit Dominus confringere terrain ejus, exposito, animam collocet in quiete, ut fidei iuiic pater ille haec (iliis contemptH, ut diximus, pecuniaj coinpa- ravit : iu quo dives cum paupcre nou potuit rccu- harc. Huc.omnes peregrinos mundi, liuc cgei.ies, Uuc cliam exl.aercdatos pro Ghristo sacularibus rccipict tcstarocutis. Idcoiuc ucc vcstigiuiu habuit
niam illuminaviiDeusvulluin suuui super le. Segre- gavit te ex utero cognalioiiis et terrx iuob, uou regione, sed spirilu bonae voluutatis : ut de terre- nis opibus fidelem sibi consiitual in coelcstibus, eaium participem de quibus scriplum est : Mulieret sapienlet adi/icaterunl tibi domot (Prov. xiv, 1 sec. LXX). Hjpc autem audientes de tua fclicitatc ccele- sti, cffudiinus coram Deo corda nostra, el in voce extultationit epulanies (Pt. xli, 5), diximus : Do- mnut mortificat, Dominut vivificat, deducit ad /n- ferot, el reductt. Dominut divites pauperet facit, humilet exaltut (1 lley. u, 6) : ted quoniam [Al. quia caiix in manu Domini ett, hunc humiliat, et hunc exultat. Quod ctsi ad ouiuc mysleiiuiii regni
51
EPISTOLA III. EXHOBTATIO AD MARCELLAM UT ADVERSA TOLERET.
H
pertinere videiur, altnmen el ad liinm speciatiter ^ in Deo manet. Sciens aulem ei Prophel», quia mo-
graliam referri potest : quae magno Domini inise- raniis consilio exaltata cs ut hnmiliareris, et hu- iiiilinia ut exallareris.
II. Non enim ignoramtis, vcnerabilis soror el benedirta lilin, tuaiii pra*teriiam in hoc saeculo glo- riam. Nam eiiam vidhnus le in tempore illo, qtio domum luam regalis affinitas ambiebal, eminenfem In liis houorihus, qui desiruuiiltir : quia elsi ipsi quoqiie a Domiuo altissimo tributinttir, quia omnis potesias a Domhio Deo est (Rom. xm, 1) 9 atla- men caduci ei fragilcs sunl, qui sub hoc inimdo agun- tur : cujus figtira ut umbra praterit. Unde et impensius admiraniur gratiam qua» libi dala est, et magnificainus in te Doniinum, qui te in laboribtis
ntentaneum tribulationis in hoc s.tcuIo immensum perennis glorice, ut Apostolus aii, pondus operatur. snncios ille rcx in Psalino ul dignus hahealtir ignii1 tentationum examine, dicit : Proba me% Domine, el tenta me (Psal. xxv, 2). Unde et iterttm idem Psal- mographus nosier, qtiasi poenitens mimdi htijus gloriae, ronfiteiur, cunniicil : Priusqnam humiHarer* ego deliqui (PsaL cxvm, 67). El quia htitnilinlione rnratus sit, statim dicil : Propterea eloquium tuum cuslodivi. Ob hoc rursum Propheta : Da nobis, ait, auxilium de fibulatione, et : Vana salus hominis est (Psal. lix, 43). Est enim vaua salns homiuiim, qtiac puiaiur in hac tanttim vita mortali esse ; dc qua homini dicitur : Homo sicut fcenum dies ejus
honiinurn posutt, et salutifero paternae pietalis B (Psal. cn, 15). Et qtiidem lu, sancla filia, etiam
verbere visitavit : ut te in paucis vexatain, in mtiltis bene disponeret, lese Apostolo : ln hoc innndo corripimur, ne cum hoc mundo damnemur (/ Cor. xi, 32). Unde ei David aii : Corripiet me jusius in misericordia9 et increpabit me : oleum autem peccatoris non impinguet caput meum (Psal. cxl, 5) : ita et in Salomone scripium esse, siue dubio in studiis spiriliialibus posiia, didicisti : Qno- iiiam Domintu quem diligitt corripit ei (lagellat (Prov. ni, il, juxta LIX). Castigat autem omnem filium quem recipere dignatur dispouendum ad vitam aeler- nain ( II Cor. xi, 39). De co ct Apostolus non conruiiditur, nec atteritur : sed uingis gloriatur, et poieus fit in inlirmitatibus suis, qui ut nos suo con-
doctimentis edocta es probare sententiam : qnia omnis earo fcenum, et omnis gloria ejtts quasi flos fosni (Isa. xx, 6-8). Aruit fcenum%et flos ejus deci- dit ; verbum ntitem Domini, el qtii fecil illud, m<r- net in ceternum% sicut ipse Domintis manci in.vicr- num, qui est aute in sseculn. Ob hoc vere dictuni esl : Vana salus hominis% quia vnna omnia sub coeio. Uude et in Psalmis hahes : Universa vanila* omnis homo vivens (Psat. xxxvui, 6).
IV. Sed de qtio genere bominum ista dicnt, in consequcntibus docet : de eis scilicet qui vaue cou- ttirbantur amore divitiartim siiarum, in quas sicut beliuae caecae inhiant sine fine cupiendi et conge- rendi, thesaurizantes in terra, et ignoranles cui
fortet exeinplo, fatetur et prcdicat sibi ipsi : cui C congregent eas (Ibid. 7 seqq). Relinquent% inquil,
etiaiu asque in tertium coeluin paiuerat asceusus : el quemneque tgnea illa rompbea ab adilu paradisi potuerai excludere : ubi etiam ineflabile otnnt lin- gua; audierat arcanum ; sed tanacn, ne extolleretur propter excellentiam revelationuui, ita se ipsius a quo in lantum glorific abatur Domini moderamine gubernatuin refert, ut apposito angelo Satanie in stiinuluiu caruis su;e, id est, in tribulationem cor- poris deprimereiur salubriler9 ne inflaretur inaniler: Propter quod% inquit, ter Dominum roguvit ut rtce» deret a me : et dixit mihi : Suficit tibi gralia mea : nam tirtus in infirmitate perficilur (I Cor. xn, 8). III. Quamobrem cuin tali magistro et auciore
alienis divilias suas (Psal. xlviii, 12), et postqnam in vanitate defecerint dies eorum, rapli in infernum omnest\\o\\ domiiii, sed servi divitiarum suarum ; nihit illic invenient in manibussuis (Psal. lxxv, 6), quia nibil pramiserunt, nisi ajlernarum merila pcena- rum. llla autcm non esl vana salus hominis, dequa dieiiur : Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua (Psal. ui, 9); et ilerum : Satus autem justorum a Domino est (xxxvi, 39). Ideo et spes in Deo posila non confundel (Rom. v, 5), sictil sa- Itt* vaua non est quae speratur in Chrisio, et con- fcrtur a Christo. V. Ergo quia accepisti auxilium de tribulatione,
instructa, ad virtutem patientise et spem gloriae D ne concupisceres humanam diem, et vana salute
hoiuinis gauderes ; gloriare in Domino, el benedic eum, qui libi /ri6nii intellectum (Psal. xv, 7), ne in via peccatorum (Psal. i, \) stare persisteres, neque in fiHis generationis isli»ispermaneresf quibus non est salus (Psal. cxlv, 3, juxta LXX) : quia prana- lescunt in vanilate suaf veritatis immemores. Uui* dum confidunt in multitudine divitiarum, non ,ponunt~ Deum adjutorem suum (P.sal. u, 9). Tibi autem facia est sors iu haereditate Jacob, el illuminati sunl oculi tui in agniiionem verilatis : ut intellige- res, quia melius esl modicum justo, super divitias peccatorum multas (Psal. xxxvi, 18). Ideo eniui iMis^rtcor* el mherator Dominus (Psal.cx, 4), quia talibtissuis pracparat adiuvciitiones suas ad vitawi
actenia», r.oiilidens eslo, lilia, sirulesse cwpisii, et goriare in prceteritis passionibtis tuis, recolens el illa ejusdem doctoris eloquia. Fideliter eniin ul roitecius arc inorum ccclestitim contestatur, uon esse condignas passiones hujus temporis ad futuram glo- riam, quce retelobilur in nobis (Rom. vm, 18). Tri* bulatio enim% inquit, patieniiam operalur% paiienlia autem probationem : probatio vero spem% spe$ au~ tem non confunait : quia charilas Dei diffusa est in cordibus nostris (Rom. vt 30) : in qua charitale ra- il*cati omnia susiiueiuus. Propterca et David ait : Diligam le, Domine, virtus mea (Psal. xvu, 2, juxta P*ulm. Rom.) Dilcclio eniiu Domini virlus salmis c»t ; quia Deus dilictio csttei qui manct in charitatc.
65
S. IHERONYMI QPERUM MANTISSA.
56
hominuin prnpagandam, permisit te istius saeruli \ pemse vocationis (Philipp. m), ut npprehtndas in
fluctibus vcntisque jaclari : ut expei ta naufragium, <le caeiero similiter periclilari caveres. ltaqtic cuncia tjuse passa es, sicut intelligis, vnlnera quidein cor- poris tui, sed et animse remedia fuerunt.
VI. In circumcitione eordit fac opent tua : nt gloria tua non sit ex hominibus, ted ex Deo (Rom. li, 29) : qui deponit potentet de tede, et exnltat /m- mitet, et eturienlet impiet bonn, et divites dimittit inanet (Luc. i, 52). Deut tcientiarum Dominus (/ Reg. ii, 3), vide quanta gloriam tuam recompensatione mutavit, qui te maluit pauicipein rerum ccelestiuin ficri, quam ad Qnciu terresirium permanere, ut ob humana dignitale iransires in regnuin Dei. Efr qui- dem multis Iiominiuus hujus saculi vanilate captU
quo apprehensa es, el accipins corouam juslitia, et diadema gloriae de manu Domini. Gumque magn» dies illa in igne cceperil revelari, non concremeiur opus tutim snpientis rgnis examine, aed probeiur (l Cor. iu(13). Necexstingualnrluinentunm,scdin« ler stcltss clariores emicet, inter illos qui fulgebunt ticut sol in regno Dei(Mattk. xm, 43), et tkut luna tn mternumperfecta (Psal. lxxxvih, 38) : quos eliam per diem tol non uret, neque tuna per noetem (PtaL cxx, 6)« Eruntenim in Jerusaiem urbeilla.ccelesti permanentes : cui ipse Domiims, ut scriplum est, trit et nomen et lumen (Apoc. xxi).
VIII. Videntes ergo et praevidcntes in apirito re- velationis, roagnam tibi perenniiim gaodiorom mes-
vis, siiuiiia Deus auxilia percipieidae in aeternum ^ sero Aorescere, exsultamus in fcomfao, etgaudeotetf
saltitis offerredignatur, sed plerique, supefantibus [Mart. plerisque sperneniibus] saua consilia solli- ciludinibus divitiarum, ac deleciationibus corporunt, nolunt inlelligere^ut beneagant (Ptal. xv): et malunt laia via perdiiionis spaiiari cum multis, quam anguslam semiiam invenire cuni paucis (Matth. vn, 13). Unde et tu, beatissiiua, cui donatum est non iudurari pia castigatione, scd corrigi : neqne glo- viari in divitiis, sed spein et rem iu Deo ponere, Ct a sorle diviltun peccatorum dividi : quorum cor ut coenum est, quia et cor steut tbesuurum suum iu terra dcmergunt : transi ad beaioruin pauperum sortem» quorum formain Christus acccpit, et faetut
fructibus tuis,in veceexsullationis Psalmi canimus: Magna opera Domini, exquitita inter omnet to/wt- tatet ejut (Ptal. cx, 2) : quia miiHum abundavil bouitas ejus, superabundare tribulationibus tuis : quandoquidem te in eornm sorie vocavit perenni Uetitia et hacreditate ecelesti, et in bonore regali, et in consessu superjudiciali. Tolerauda: sunt i» hoc saeculo bumilitatis passkines, quae tibi a DeO recompensabuntur : et tu benedicta similiter inle- rim bis verbis consoiare : ut le vclcrutn dolorunv obliviscaris, et in pra?senti proposito, quod ad opera salmaria elevasii mantis (uas, corde perfecto Irniata, fidticialiier fuiurorum bonorum tibi perpe-
eti refugium pauperi (Psal. ix, 10). Neque divitcs, n fruain felicitatem fesiiva ineditatione promiltas : -...i i.^.i ... C . . , . t .. . .
sed pauperes beati quorutti esse pronuntiat regnum ittloruiii (Matth. v, 3).
VII. Tuum est ergo ntinc in msgna gratiarum actione oonfiteri, et psallere Domino ; quae ita ut audiviimis, et babitit et corde bumiliiatis ornata es, ut lingtue ttise Davidica verba conveuiant : Bonum mihiett9 quod humiliatti me, ui ditcerem mandata %ua (PsaJ. gxviii, 71). Adjicere eliiwn quod slaiim sequitur vere poleris : Bonum mihi ett lex orit tui tuper millia auri ei argenti (Ptat. cxvm, 72). Ele- gtsti enim thesauros tttos ponere in praceplis AI- tis&imi. Dicimus et nos congratulanles tibi in ver- bis PropbetaB : Gaude, filia Sion ; latare, filia Jeru- taUm (Zach. n, 10, juxta LXX), et obliviscere
(eque ipsam in cceliim auimo gestiente pratcurras ul dum corpore moraris in lerra, )aro ad Christnm menle pervenUs : dumque Christum conaris imi- Uri, et vesligio ejus affigcris, deposilis oneribus, et impediroentis atque compedibus, quibns sa?culi liuju* divites attinentur, tedentet hi tenebrit et «m- bra mortit (Ptal. lXxxvii, 7) : lu jam liberata et espedtta comlteris Dominum msjesuuis crucifixumf cojiis imaginem non potest portare, nisi qui in boc steculo nudum se fcddit el morluum : ul secundtim ipsnm Dominum dical : Venit enim princept mundi hujut et in me nihil invenit (Joan. xiv, 30). Vel se* cundum propltelam David : Factut sum inter viven- tet quati mortuut (Ptal. lxxxvii, 6) : ut sic inter
malorum, quse tibi debujus saeculi bonisorta suut : D mortuos libera, possis juxla Aposiolum dicere :
qu» elegisti libi bonam partem, quae non aufereiur libi (Lue. 1,44). Neinoeniin polest auferre lliesau- ros repositos in sinu Christi, neque evertere dotnuin in ipso angulari lapide fundatam. Non enim ligno putribili, neque Siipula fragili, aut fcenoarescenie, super infinuam arcnam aedificium collocasii, sed super immobile fundamenium, qnod est Christus, prmter quod aliud fundamcntum nemo potett ponere contummandum (lCor. m, II) : argento el auro et lapidibus preiiosis exsiruere coopisti in Chrislo. Et quia perficis hoe sedificium [Dci ciiim aidificatio t»st](/Cor. ui,9), illesapicnsarcbiteclus insUiiloperi tuo ul doceat te pcrcurrcre cursum bonum, obli- Uci qti£ rctro suut : el cxiendi ad bravium su-
Vivo autem jam non ego, vivit autem in me Christut (Galai. u,20). Gaude quia facta es skut gioriosa Juditb, iuler virtuies pudicitiae meritis vidultatis ineorrupiaB potens : sicut el Auna venerabilis in jejuniorum castimonia orationis instans nocie ac die.
ItOKITUM 1N EPISTOLAM SEQCENTEM.
Videlur i&tud cx prolixiore episiola seu libello fragitieutuin, maxiine cum fine et dtbita sermonis conclusione careal. Cur ad virginem in exsilium mitsam inscribalur, ex nullo pentius loroinielligere vsi : nam neqtie ejus peisonac vola usquam est aul vealigitim ; ueque exsilii ineiuio, nisi illo fortasso loco, ubi de Moe diciiur : Ecce et ille rem pattut exsi fi.Auctorem quod speclat(quandot|uidefu Hiero- nymi iiquet nou esse) stylus auteiu cum auteccdeiili
57 BPISTOLA IV. AD VIRGINEM IN
proiime consonat, itnde haec etiam Paulini videri doctis viris poluit : eodem argumento quo illain Phi- fippo presbyiero auribui, banc quoque eidein posse reor ascribi.
EPISTOLA IV
SEO COSSOLATlO AD MRGINKM |N EXSILIUV MISSAM.
I. Si Deus ac Doniaus nosterChrisius Jesus secu- ritatem, pacem, tranquillitatem, quietem, prosperi- tatem, laetitiaro, et quaecunque alia esse jucundi- laium geiiera possunt, servis et cultoribus suis tam in praesenti, quain iu ftituro promiueret, esset no- bis non iinmerito dolendum atque flendum, si qua in prsesenti vita contraria pateremur, eo quod prae- ter inspiratum dolorem , cujus eo semper acerbior vis est, quo magis repentinus acciderit, futura quo- que promissio esset ambigua, praesenti spei sollict- taiione frustrala. At vero cum e contrario sollici- tudines, bella, tempestates, inquieludines, roiserias, tristitias, odia, ac alia quaecunque incommodorum atque aeruninaruu» genera esse creduntur, in prae» scnti uos passuros esse praedixerit, contra praedictae commutationis taedium, de promissa nou erit quis prosperitate securus. Si vero commonitus fueris, in ipsa commonitione habebis solatium. Et quamvis ex praedicio inalo adversaa valetudinis quispiam acerbissime perttirbetur : perlurbalionem tamen non absque consolatione suscipiel, qui iu ea pro- mibsae sanitatis sigaa 'esse cognoscit. Pari ratione uos quoque jucundos esse ac laetos, duro spei no- s rae signa couspiciinus, coiuprobaionem ejus su- iiiimus, cuni per mala praesentia, futura bona indu- bitatae tidei manibus jam tenemus. Siquideui, ut dictum esl, salus nostra in letnpore tribulationis (P$al. cxxxvu, 59). Nullam ergo debet generare tristitiam qualecunque illud esl, quod roaximain videtur signiflcare laetitiam. Est enim ille superbus ac invidus, aut sui fastidiosus boni, quein ejus pro- Laiio reddit tristiorem. Dicil enim in Evangelio Do- iuinus : Vos lugebitis el flibitis, mundus autem gau- debii : vos contristabimini9 sed iristitiu veslra vertetur fii gaudium (Joan. xvi, 20). Ampluciemla est ergo tristitia quae gaudiuin parit : et noti ejus maieria estconsideranda. Quia saepe per dulcediiiem fructus placet, quod amaium borruit in radice. Ei iterum ait Domiiius : Hcec locutus sum vobis, ui in me pa- cem habeaiis ;in hoc autem mundo pressuram habe- bitis (Ibid. 33). Quid boc est quod dicit, ut in me pacem habeatit, in hoc mundo pressuram habebitjs ? nisi ut taiita in nobis sit ejus creduiilas pollici- tationis, ut cum mundi uiala patimur, fuiurae spei Gducia, in suniuia pace nos esse credamus : tanta- que sit in nobis spes fulurorum, ut omnino non sentiantus nos lusliuere illa quae patimur, sed ea poiius aibitremur jam oblinerc quae credimus. Siquideut dictum est, unde toium uos iti futuro lia- Jbere cognoscinius : Spe satvi facti sumus. Spes ««- tem queevidetur non esi spes (Rom. viu, 24). Ad hoc ergo lanlain in nobis iidei siabililatetn Domiitus esse desiderat, ut certius cssc uuud credimus, quam
EXSILIUM MISSAM COttSOLATlO. 5»
A quod patimur, jutlicemtis : et verhis habeama» speranda quam sensibilia : et pracsentes angustia* non sentiamus, dum in futuram spem toia animi intentione proiendimur. Ac si beilator aliquis do- lorem vulneris aut contemnat, aut nesciat, dum omnibus vivacitatis sensibus solam videtur cogitaro victoriam. Nam et qui tempore hierais vadit ad balueas, prius asperitatem frigoris nudus paiitn- terexcipii, quia eum seculura calefactio consolatur. Ita certa spes renv vincit instantem, ut illud quo- dammodo esse incipiat quod faturiim est, et destriat esse quod praesens esi. Jn me% inquit Dominus, pa- cem habeatis, boc est dicere : Firmius vobis sit quod in me est, qui semper svm, quam qnod \n • temporali geriiur mundo. Quia mundus transihit* B et malitia quaecuuque agitur iti ipso, fluietur. Pax vero inea nulla unquam defeciione temporis sol- vetur. Et alibi dicit : Mulier cum parit, tristiiiam habei, quoniam venit diesejus. Cum autem pepererit puerum, non meminit jam pressura;, propter gau- diumt quia natus e%t homo in mundum. Et vos nunc quidcm tristitiam habetis, sed tristilia teslraverta- tur in gaudium. tterumautem viilebo vost et gaudebit cor ve$trumfet gaudium vestrumnemo tollet a vobU (Joan. xii, 21).
II. Aptissimuin namqne ad comparationem tribu- lationuin pracsemium ot ftiiurorumgaudioriim, prae- gnaniis muiieris indtixil exempium : quae quamvia causam partus non absque higeuti sciat dolore £ lransire : quia avidilale niiuia liberos cupit, dolo- ris torincntuin speruit, dum quod satis diligrl, con- cupiscil, et anle gaudet cx ptolo, qiiam contri- sietur ex partu : nec recusal fecuudiiatis exordia, quamvis certa sit ea nou absque magnis angpribua eveutura : quoniam dum majus gaudium cogitai, tristiiiae causasampleciitur. Sic et in oirnibus peue rebus humanis diflicilc potcst esse lanilia, nisi tri- Slilia anle prseceaseril, et amaritudo pra?euulis ilolo- ris commendatamplius gaudia secutura. Sicquidem pretiosior saiubriias esi, quae post lunguoris recu- penlur incommoduin : et a qualibet parle, ex majore saepe iaboris ncccssilale, ad ampliorcin so- iel feiiciialcm veniri. Sic qui lillerae scienliauv desiderat habere, si discendi noti susceperit iscdia, D peritiae gaudia adipisci nou polcrii. Nec cujuslibet eruditionis quisquam habere polcril gloriam, nist aiiimi aesius ante fuerit perpessus. Agricoia qtioque de ubenaie frugum laelaii non poteril, nisi prius terra inulto labore confcccrit. Et taulo magis pro- spcriialis speiu coogent, quanto se aiupiius desu- dasse cognoverit : et de laboie impeirso sperat ubertalis aiigmenlum. Quid quod in crealuris pene otunibus ita csse cognoscimus : iilic iiiajorem frti- ciiiui gigni, ubi onerosic acerbitalis causa pracces- seril? iSam et xstatis et auluuuii tcmporibus, quae tcmpora minislra sutit frugum, stcriiiiatein uimiaui noiiiiunqiiam hycmis leuilas iutulit, cum ftcundi- tatcm inaxiiiiam frigoris sape pracslilct il ausicritas* Et quidquid clemenlia vcris rcsolvil, spem ubcr-
50 S. HIERONYMI OPERUM MANTISSA. 60
latlis amisit. Arbores vcro ipsae tanlo numprosiore A wsecialionemqtie pertuleril, qnantos vitae suae difVi- gravantur fruclu, quanlo acerbioris frigoris vioieti
lia reprimunlur. Cum praecoces flures opporiuna castigatio refrenando ad pericultim festinare non patilur, ulih iinpedimeititnii pruinac : et qiiod re- primit, non ol focat, sed inrludit. At vero si paulo clementior vis exstitcrit imbrium, quanto liixuriant prius indiscipliti:ila fcstinatione, tanto post fru- ciihus de*eruntiir, tum futiiraevires importuiio tem- pore consuinuniur. Semina quoqtie ipsa lerrse jacla alque commissa , quanlo glaciali frigore arcenle tardins surgiint in frtigem, utili radice proficiunl, ac tanto postmodum amplioribus fructibus praegra- vata curvaniur. Navigantibus quoqiie ipsis longe serenitatis spem pollicetur iiimis valida et diuitirna
iiiilitudine casligarit? Cnstigaro enim aliuin vide- tur, qui ab ejus conversatione dissenlit. Nonne sauclus Abel, qui in hoc mundo primus innocen- li:im conservasse reperitur atque justitiam, ctim illibal.1 Deo oblulisset munera, mox ut muncrum respct lu Deo placuit, usque ad morlis illationem, bumanum, vel quod sreleralius esl, frateruum sta- tim invenitur odium iuvidiamque sensisse : et fra- tris ejus, qui illi et pro gcrmanilatis necessilu.line, et pro solatii cansa (quia soli adlmc pratlcr hiirnani generis principes in univcrso mtindo eranl) majo. rem debcbat charitatis affectum? Sed injusiitiam roaluit omni consolalrone dcstimi, quam jusii cu- juspiam sociciatc dissona confovcri ; si lamen con-
tempestas. Sic et omnitim fere creainrarum spein II solalio recte dieemla est, ubi tantum dissidet ani-
diflicile exsultatio aliqua, uisi moerore prweuiite, succedit. Quae cum ita sinl, aequinimiter ferrc con- venit : eliam si uos (ribiilatiouum ac dolorum isperioris bicmis procella eoncusserit, tanto amplio- rem aeslaiis fructum delaturi, quanto praesenti fri- • gore viiam habere coutigcrit acriorem. Digcrit enim austeiilaiem, quam potcrat reservare, quidqtiid primo impelii eripit in exilum. Nec tilla nos insur- gcntis pclagi tlebet terrere lempestas, cum veulura riostra sit eliam nnnqtiam finiemla tr.inquiUitas. Domini estenim vox illa, dicentis : Beati estis cuin vos maledixerinl homines, et pcrtejcuti vos fuerintt et dicent omne malum adver$um vos : gaudete et exsul- tate, quia mercet vettra copiosa ett in ccelis (Matlh. r v, 11, 12;. Quisquis enim mercedis et beatiludinis suac causas uon cum ingenli g:iudio snscipit, ccr- lum esi, euin aut infidelitate atit imperitia laborare. OplAndum est elram quainvis sit amartim, qnod liicrum pnrit : et cum l.rlitia inajore sumendum, quidquid ainpliorcm geuerat mercedem. Nec con- gestio laboris vitauda cst, quae esi atigmeutatio commodorum. Sic nainque negotiatorum avidilas amplioris quaestus causa, nec maria penimescit, nec terreua discrimina, quae interdum etiani causae solcnl csse damnorum : et propter majoris lucri spem, navigaiionis et peregrinationis incommoda libeuter assumit : quia quamvis magnus, facilecon- tetnnitur labor, ubi non tam laboris qtiantitas,
mtis, quaiitum vila discordat. 0 Cain miserandc I qtiid agis? cur in fralerni cl innoxii sanguiuis cffisioncm crndcli salis odio furiosoqtie prommpis? Quid tibi solitarius eommernit frater? quam vim intnlit, quam ferit irjurinm? Sed quae major injtisto injuria csse potesi, quam viia jusliliac [F. vitre jusiitia]? in boc tantum tibi dispiicuil solitarius frater, quod Deo placere gestivit? Fuisses ct tti Dco plazens : numquid et te ille excluserat? An tam panperem Dei cbaritatem esse cognovcras, ul vos simiil amare noi» pos*et? Sed quando boc amens sentit invidia, quac conlra bonuni semper l.iboraf, el non videt? Deniqtte quod jtistum est vidcndo non passa csl : moriendo, msgis accepta vilefai it. Eruhesre, o nimis miserande, livore tcstaris melio- rem te esse, cui le exbibes nociturum. Qua: igiiur haec tanlae crudelitatis duritia fuil, iit non vel soli- tudiuem luam recogilares? Qtio animo postmodum parricidali illi campo reversus es, qualilcr poste» absque unico fralrc solus in toio mtindo vixisti ? non lam iu fratre lucrans haercditatem, quam quod duo eraiis, auxilinm soilicitudinis perdens. Quitl cniiii intra cogitaiionis luae sccreta volvebas, quanJo tecnm illum, quem solutn familiarem, quem solum socium, qnem sohim collegam babere consueveras, non vidcbas? Ntim sanitis fuerat, si ita (e furor iuvidiae compulissei, ut ipsc in tc sceleratas vci teres mamis, et arma parricidalia, lua quam fraliia vita
quam rjus utiliias cogilattir. El si id fieri% propter D sensissel? Nulliis tam crtidelis homicida esl, quaiu
tcmporalia et incerla lucra conspicinius : qtiid no- bis propter aeterna, et sine ulla atubiguilate ven- tura, sit agendiim cogilemus. Nam cum illomiii lucra, insidhr, vcl pcricula praecedaut : similiter nostra commoda dispeudiis cumulanlur, et suh periculo feliciora eontingiuit. Qtiae fncommoda in tanttim tribulationem uon metuunt, ut etiam mors possit propter illa contemni. Siquidem pretiosa in consyectu Domini mors sanctorum ejus (Psal. cxv,16). III. Sed ego te cur ad tribulationis patientiain, humanis aut praeseniis vitae provocare conor cxem- plis : cum niillum pone sciamus fuissc sanctorum, i;ui procellosum htijus tcmporis agoucm absqve tri- bulaiioiiii tcmpeaatc traii^ierit ; et tanlortim odia
qui ita crga alterum saevit, ul non parcat sibi. Quid miser facinus tuum tiiierroganti Deo negas : et dum excusare crcdis, accusas : ut nulla tibi nec coufessionis ncc incndacii possit ratio subveuirc? Nam nisi scivisscs iualum csse parricidium, non ncgasscs. Sed bxc consuetudo peccantis est, ut malum semper velit negando geminare, et diccre se, aut non fecisse quod fecii, aat bono opcratum esse zelo, quod eum constat inalo gessisse livore. Et putas, miser, quod ilium facinus laluerii luuti, quem indigni muneris tui causa non I.iluii? Non crgo quia illtim quidqiiam lateat, interrogat, seJ ue tibi ignorantiae cxcusatioiiem relinquat. Natn ctim fratrcm negas lc scirc, quid gcsscrit confiic-
6! EPISTOLA V. AD AMICUM jEGROTUM. 62
ris, ei asperitatem ciimini* suppressa coufessione B magis ac magis ac maxima succrescunt : qttando-
quidem eliam centuplum recepiura promitiitur.
conArmas
IV. Haec ideo paulo latius exseculi suraus, ut tam invidue malum, cujus extimari crudelilas non po- tcsi, quam in pnrscuti vita condiiionem justitiae p uideremiiR, quae Kt;iiiin cum odio sui coppit. Quas ne tunc quidiin ahsi|ue mttlta persecutione eise potuit, ciiiii unum lautiim liabcret iuimicum. £t si lam gramle otlium ab uno hosle perpessa est, ut usqtie ad viiap iutereinplioiiem vcniret, non uomo quicuuque, sed fratcr, quid ex ea tunc su^linere p- sse credendum est eum, qui hostes tol exlraneos habei : cl nisi per molem auctae pravitalis a multis p.iiest atidire* sociorum quisqtie jtistiliae culiorum : Venite, circumveniamus justum* quoniam inutilis el contrarius est openbus nostris (Sap. u, 12)? Sed «iicel alijuis : QuisquU vitare invidiam ctpil, li- nteat pluril us innotescere vel placere. Ecce jusius Abel nuilos habtiit, quibus innoiescerei vel place- rel : et tamen iuvidiae odiuni vitare non poiuit. Errat eniiu quicumpie absque hominum amicitiis contrahi non posse opiuatur invidiam : cuui illa non tam huinanas amiciiias, quam solam Dei ami- citiam per*cquatur. Unde ne ille quidem absque invidine iufestaiioiie esse poluit, qui vel soli Deo placcre gcstierit. Suflhit enim ad invidias stimtilos iucitandos, si le illi placere coguoverit, ulira queni clins essc noii poiest Sed nec sanctum Noe in praesenli viia inconcuss» securitatis quietein ha-
Ipse vero Isaac quibus teulatioiiiim generibus qua- titur, dum escae [Mart. csse] inopiam patitur : dum peregrinaiionis experilur labores : dum propter uxoris speciem nimiain ipse metuit, qui anxietate conficilur, el eo ipso quo oblectabatur, aflligilur cum illi forma conjugis, quae in securitate placue- rat, in formidine displicebat, dum regis anmtlatio- nem patilur : dum eam quidem possidere 'illi absque invidia non Iicet. Sanctus quoque Jacob qtiammtilta patitur. Primum cum fratris sui Esau, propter colla- tam sibi benedictionem , morliferam sibi invi- diam contrahit : ctimejtis oriitim, indignationem- quedcclinans, ad Laban solus pergit : cum propter uxorem servit : cum dilecire sponsx soror non amata supponilur : cum prions amoris damno, malrimonia illi fraude geminautur,et rursum pro non optatocon- nubio, scptcnni serviiio subjiigatur: cum fratidcm pa- titur de mercede ; cum post viginti annorum tuerce- nariam servilutem, occulta magis fuga, quam libera proficisceudi expeditione discedit : cum Luban per- sccutionem timet : cum fratris sui formidat occur- stim : cum dclusam tilinm suain Dinam pcrhorre- scit : cum dilectissiuiae uxoris Rachel funus deflet : cum dilectissiinum liliiim [A/. tnc. uTium] Joseph acerbo funere consumpium a besiiis tiolel, *tne solatio sepulttirae : cuui Benjatnin , quem eltam consumptum odiose putabat, couluIcr.it [Al. in
buisse c. gnovimus, dum iniquis exsistentibus cun- q quem contulerat] charitatem : et queni sc non am-
clis solus in uuiverso orbe nititur coslodire jtisti- tiam : dtim arcam fabricat, rcparandi orbis semiua oontinentem : dum se futuro diluvio praeparat, al fideiu venttirae inundaiionis, sedula ctira denuniial : dura tam sibi quam suis, qtiamqtie cunctis auiman- tibtis alimenta conquiiil, jusuiiae merilo, vitam mortis tempore reservaturus : dum po.«4 taniam bominum uumerosilalem, soliim se cum suis re- mausissesuperstilciudolet. Sed solatium non perdit desolata jtisliiia, cui consortium Dctis esl, omni celebritate festivior. Ecce et iile rem passus cxsilii, perempta hominum frcquentia , et si non omui solatio desiiitiios parlis, lamen pene solus reliclus, agnorit se Domiiio valde servire. Unde non mugno-
plius esse visuriun meltiebat. Defessus jain tam annis quam laboribtis sruex, ct palcr jusiissimus ingemiscit. Saiictissimus eiiain Josepb de tentalio- num gcneribus couflictatur ct qualilur, cui nc si tribulationum semina species vidciilur fuisse jusli- tiae. Nam quoties aliqttid sancte vel pie gcssit, toties intolcrabilium lenlatiouum disciimiua subire compulsus esl, jusiilia* conseutieus, et spe confor- tante perdurans : ut laborandiini nobis sit, quid in eo laudando primum debcainus assumere jusiiliae : sanctitalisne [Mart. sanctitalisque] pcrseverai.tiain, an patieutiae aequanimitatisque viitutem. Nam cuiii fraierna dilectione somnium, ut fratcr fiatrihus indicaret, invidiam eoruui odiumque contraxit :
prre cxquirebat vanam bominuin consolandi gra- D quasi aul ipse se [Al. si] somniasse fiuxisset, aul
tiain, qui jucundiorem ac pleniorem habebat in Deo liduciam. Sanclus qtioque Abraham, quae vei qiiaiia perpcssus est, dum fidein solus iiiier cun- ctos servat incredulos : dum patriam et propin- quos deseril : dum uxoris steriiitatem dolet : dum propter escae inopiam, modo in ^Egypto, n odo in terra Geraris pengrinatioiiis sentit hijurias : dum mori propler uxoris pulchriliidincm limet : dtim sibi ereptam moeret : dum proferre eam iioii meruit, quod xquissimi judicis Dei non est passa jusiiiia : d u iii cor^ori vuliius jtibelur circumcisionem inferre: dum filium cum matre fjicit : dum in Isaac dilecto tentatur : dum religiosus parricida esse praecipilur : sed ficile ad omuem jactttram consenlit Itdclis, cui
visiouem illatn ad subjugandoriim ac lcrrendorum imiiciiim nuntiasset. (mle cum ad ipsos coguoscendae salutis eorum causa fuisset a palre directus, injun- clura sibi iter fistiuus aggressus cst, quo celerius eorum possct odia salurare.
MONITUM IN EPISTOLAM SllQUENTEM.
Visa Ii.tc est olim Erasmo non abhorrere a slylc Tcrlulli.ini, quantum, inquit, ex illitis fragmenlis licet odorari ; est enim afleclalior el duriusculus, etiamsi gravibus scntenliis. Existimaiit alii, fortasse etiam congrueiiter magis, ad subsequentis dictionein Epistolae, quae, nemiiie jani difliieute, S. Maximi Tauriiiensis est, cam ita accedcre, ut taiiium non cerlo astribanl. E^o, ul prouuiiiiaic noiidum ha<. dc re aiisjm, scutio tamcii, prop us ad lioruin opl*
«3
S HlEUOXYMl OPEHUW MANTISSA.
6i
iriottem. enm qui ta*e srripsit, person»m siifttinere A t<l, quem lempestas inler flucttts invenit. Eiquam-
episcopi. qui se slaliin iniiio ail, Dominicarum r$ rum religio$a necessitate occupalum, ele.
EPISTOLA V.
AD AUrCUM /EGROTUM.
I. Qttanquam certissime noverim, expcrientiam tuam alieni consolaminis levamiiiibus atqne rcmi- pii* non indigore : cum languorcs aertitmiasqiie lan- gtiidi corporis, ttuporemque inembroram rtgen- i«um, Tigemis caleutisque animi felicitate ipse con- ftrveas, ac medica ratione cures aique coropowas : tatneii inter adversa praesidiwn, inler morbos re* mediom, inter curas solatium, tn fluclibtta alienae manus remigium semper qtiaeritur et optalur. Pars
vis nemo libcns periculum paiiatur atit feral, la- t*ew sub porrdere p< riculi, cngeute ncccs6iiat<*, dtiratss. — IririR. Sed alia mihi anxietas accedit, qoar» tnoerorihus dnplicalis, meos scnsus involvat, ei mordacibii9 curis, ineiplicabiles curas impouai. Mevcl enim me, qinxl cttiu talibus tentamentis, «l cwm tam obsiinati morhi cerlamine mihi solr conli- gerit dimicare? cum alios norerim et mttioiibtis phigi» esse correctos , et compendioso htctamrne entitifse victores. Cur mihi Dominus non cum cie- leris certamen indixil? Cur me non sient cseteros caiiig^vit? — IYier. Primo enim non debes m lam arduo certamine constitutns de bumilibus cogitare. w litferrora sout enim prseinia inferioribus pugnis.
cst enim procul dubio maximarum medelarum fra- B yD{ denique fortia forlibus iniperantur, fortiorem
teroi coirsoUminis frnelus : el fomes dictorum, dnlcedine consolantium l, levamen fessis animi» itrlrodiicit. Et si non corporeis iu membris, reces- stbus animi tamen el abditis, spirituali studio com- ponit bominem, et inserit ut medicus sospitatemy juvatque conamina cxiiausiarom viriutn, sab ton- gnrum sarcina pressurarum : maxime cum scri- ptnm sit : Frater (rairem adjuvans exaltabitur (Psal. vm, 10). Ob boc igitur quoniam Domiuicaruin re- rum religiosa necessitas tta me tenet occupatura, tti frequematu corporalis accesses, seruimias tuas itlustrare nou detur facultas : pl.icuit sicnt petisli, utqualicuiique solatio litterarum lentrem tatn longa
ftrrtior muneris sequitur census : et ideo ignomi- niam judicat fortis cum iuferiore componi. M;»gnus est enim qui vieerit magna : devoiioi-is esi maxi inae maxima sustinere : ingentis virtoti» ett, in- genlia superare. Namque meritis eminenlioribus excellit caeteros aptid regem, quem plurimum tur- baverit cauma bellorum, et reddiderint superaU vietorem. Adest deniqne prarda, in ipso conflictu eongruens qualilatis cerlaminis, merito dcstinata vicioris. Numero castrensi pondera pro viribus regesimponunt : medicl pro causis medelas impen- dunt. Qui curandus csl, non dicit medico qua iege curetur. Nec inilcs eligit quo mittatur : nec ser-
tenlaineiita vii tutis, imo polius salutis commodum ~ vtis qno verbere castigetur. Qttod enim ex majorts
h!.Si «*a_ s_m- - .#_■ •■.■•>■■*> r^UaS.liAi^n. ■■■hila fi>»ilnlllin _ J _ «. !•• »_ ___ • _^ _ . *_.•-. _.!_.—«! f _____
visitarem ; et auimum Christiana virluie fuiidatum in robur maximum promoverera. Qui regnomm ccclcs^ium prsedam censumque moneris sempilerni fomcudiinus occupare, esse non possuinus sine alqna congressione victores. Nunquam enim deli- c;»ta ac iguara certaminis virtus, victonae palmife- rum culmen ascendit : aut praemium de subactis adversls accipit, qui vicioria cbariorem vllissimam jedicat sui corporis viiam. Nec mortis enim con- cutitur metu, cui dc niorio vita nascitur. Pretio- suin cst illi et sanguincm fundere : felicitatis est ciiminfelicitale pugnare:summs sanitatis est acerba vulnera sustincre : jacturam quoque ferre inem- brorum, opinatur nia\imum lucrum. Et quod est nhimum dicam, prasciarum est illi in ipso certa* minc paliniferatn credilori aiiimam revocarc. Me- liuseniin est, sicut ratio deteruiinat, st quod 11.1- tune debciur, virtuti [Mart. virlute] solvaiur. Fe- renda suut, fratcr, ferenda sunt igilur cuncia, per qna; le Dominus afiQicttone lougissiina voluit eipe» riri, iri in magna preinia destinare.
II. Infir. Quis animtis non jam suhmissis viri- hiM ferat istos inevitabiles casus et perniciosae ca- laiiitav.r mcursws, atque morbos infestos : qtf.ui- toin v.deo j«r» cum ipsocorporemorituros? — Hier. Cum pericuiis J-ui necesse est congrediatur et cer-
* Olim crai, mufcedine coti$vlaiioms,(\\\» voce et
. S. Cypriautis tiiiliir iu d»iab. cpist. priinar ad Do-
liatiim ; ct A. Gellius lib. xix, c. 9; et Bocthius
pendet arbilrio, non est in potestate subjecti. Ergo qtti superna regimur potestate, et inter mtmdi mi- &erias multiformes corrigemli, versamur, nee no- strum est de potestate Domini, aul plagas etigerer ant alia certamina qtiae ferendo vincamus : sicnl nec servorum est eligere de dominis genera flagel- lorum. Nunquam enim ex arbitrio pendentis pen- det licentia verberantis. Potestatis est emendare, conditionis est subjacere. Regis est onus impone- re, et miiitis esl sustinere. Qoippe cum ab [At. el ab] ipso r^ge nihrl geratur injusium, qui suis le- gtonibus pro virium qtialilate bellicos sudtires im- ponens, fortes mitlit ad fortia : inferioribu* com- petentia jubet, ul nec inferior centra proprias vi- D res certamine polentioris arceatur, nee potentior inferioris certamine, degradaiis meritis, bumilie- tur. El dum boe agitnr, nt imilus in alieno mino- retur, atti certe succumbat, omnes cupit esse \i- ctores. Nec inimicus est medicns qui ferit, ut peri- culitm lollal, et vuinere vulnus excludat. Ncc adversatur pnternus affectus, si liberos doceat amplexibus flagellorum. Paterna euim flagella excrcitia stint innoxiae pietalis. Ergo quoniam r.a* stigatiacorrigentis, amoris est causa, cum de pie- tate dcscendat : ama medicum percussurem, cujus plaga maier est inedicinas. Nihil enim iiupium pie-
lib, 11 de Consolaiwne. Sidonius quoqtielib. v, epist. 17, aliique. Ncc sane crat illa lectio immutanda.
65 EriSTOLA V. AD AMICIM jEGKOTUM. 6t>
tas paril : ul virtulibus amplcxis, fructum pietntis A odil duiti «flcndUur, irasciiur dum non rogaiur
spirilualiier ruratus inclndai : Ego% inquit, Domi- nns, necabe, et livere faciam : percutiam9 el ego sa- nabo (Deut. xxxu, 39).
III. Infir. Sed aisii : Ergo ferit pietas? — HiBR. F» cit uiique, ne iwpietas jndteetur, si non corri- gat deSinquciitem. Cum eniui non desit in iiomine, quod lurctur, ferii ui curet : ul sunl niaiiiis medi- ci, quae mulla kcdendo confcrunt snniiaieiti, nen stne murmure palieutis. Iloc modo et nos sub cura ictns niedenlis, inter ipsas n ceroris angustias, sic tn Domiuum murmuramus, ut in meduutn vulnc- mli, qui curaulur et doleni. Aggredcre igitur, fra- ter, aggredere sustineulise remediurn, quo valeae gravidam lenlationibus sarcinam levigarc, ei peri-
oflensus. In oliuin euim sui provocat Domiuum, qui faeiis odibilibus se odibilem facit, el offeasnui rogarc coniemnit. Caeterura amat Deus uomtnem, ut arlifex fabricam, scd oditmala opera, quibos fabrica urgctur in lnpsiif», et cogilur in Jabinain. Et qtii mala opera odil, malorum operuni noti po- lesl amare faciorem : sicut Salomon sanciissimo* protulit : Odio sunt, inquit, Deo impius et impteto* ejus(Sap. xiv, 9). Ergo melius est in boc mun o annis vergentibus perituro, cujus senecUitem pre- mit ac sorbei occasus, ex amore Domiui medfcina- lia sustinere verbera, qiiam ex odio cxspectare in- sanabilem plagam, et sub fulmine senlenike ducere damnabilem viiam. Melius est iulcr manus medici
cula dtim pateris superare. Jaceutia membra a«i- B iransilurum ac tiiodiaitnsu6tineretormentufn,quam
rons rigidus consoleiur et curet. Reguum teneat virius iuira carpusanxielatibus capiivitalum ; ul aniina inclusa pcriculis vigeal ipsius Ubertate vir- iuits, qua* iu confliciu lenlalionis, varie legalibus lubis jamduduiu jussa est praparari, el in ipso ▼esiibulo dominicx servitulis, contra infestas ca- laaiilaies arutari. Fili* iuquil, accedent ad servilu- lem Dei, stu in justHia el timore, et prwpara ani* mam luam ad tenlationem (Eccli. u, 1) . Ergocum teutaiio uostris utilitatibus prorogeiur, nou est mi- randum, si nobis ejus ardor accidat : sicut beatis- simus Petrus in Epislola sua monet, ac dicit : No- iiii rnirari ardorem accidettlem tobis ; qui ad ten~
reuuntiare medico, ei incurrere supplicium aHer- nis tortoribu* vexauiruin. Aui si adliuc rairarie amatoris noslri medicimun, per flagella consiare, illod quoque debes mirari, quod torquent remedia quos stedicus amat, qui uocendo quod nocei escto- dit. Ihique qui nocentia quaerit exclndere, non po- tesi non nocere : et ideo nocendo cural, ut ekarior sit saniias pneparala moeroribus. Si enim ntedicina non lacerarct saiiaudum, merilum sauitatis ire semper delectarct in voluntarium vulnus. Si non mordacibus adjumentiti uocentiuoi mcdclarum cura pretiosa conslaret, curaudiim causa non co» geret iu ncerorein. Et ideo remediis noccniibus
tationem vestram fit% tte ezcidmis inter varios tccculi cura perficitor, ut meeroris pretfe redempla saui-
fiucus (i Pelr. iv, \i). Frcquenlibus prucetiis Gbri>uana viia quatitur aique teutatur, et pressu- rls iniiumcris krtatur et crcscit. Quod Salomoti bcatissimus propbeta et salis iilustris tesiaiur cl probai. ConjunQere> inquit, Domino et sustine9 ut trescat iu novissimo vita tua (Eccli. u, 3). Navigium vitae nostrae agitationibus gaudei : soJa iraui|uilli- tate iurbatur. Stupet euiin cursuu, eessautibus ventis ; periclitalur, si periculis nou probctur. In- ccrtum est enim utrtim ad Doininuui perlineai, quem prcssura maler glorix ventilando uon pur- gai, premendo nou uulril, castigando noo probai, cxJcudo non curai. Nam cum verbera nubis atque varia tenlainenta amor diviuus impcndai, ac sicul
tas, cbarior habeatur et grata. Ergo qtii amanduo est, qualibet examiue uon potesl non emeudari : qui corrigcndus esl, nen polcst non flagetlari amatoris vcrbcre : qui curandus est, medentk mordacitate non poiesi non noceri. Quid miraculo stupes? de periculis eKKpeciat auxMitim.quem curai ignis et ferrum. Mulia suni euim quae.iion nisi per- cussa sananlur. Uulti sunt quos medici sine ferro curare non possum. QtM sanitalem diversa pcr iormenta rogali coneedunt, amarissima pocula, exi^entemorbo, remedii caiisa non silieulibus ssrpo propinant, qua? non sine fronlis rugosrlate sor- beniur. Maui si vulium bibentis attemlas, tristis et auxius bibit, ut laetus et incolumis vivai. 0 raiio-
medictis couferat remedium de conlrariis, et ior- d uabilis et incoouno«li« commoda saiis perversiias
queudo succurrai : non se probat ad amorem per- linere Domini, qui pbgis uiedicinalibus nou ine- ruit subjacere. Sed forsitaii tliiis : Si meus cst amalor Deus, cur me igitur amatoris mei flagelia gtavi laceratione inoBstiQcant, et Ixdendo coutur- baut? si me amplexibus flugcllorum torquct qtii amat, jam partes odii falsus ainor cxerccl : jatu malo oderit, ne toiqueai. Imo cave non odcrit, roga ulamare dignelur. Amor enim cmcndal, odium vero supplicium coimuinatur. A:iior discipliuam consuevit impendere, odium veio, dictaule sen- icuiia, rcaium recilare. Quod odiuin nativilate bu- inani geueris ex Deo iu liominciu prnpagatur. Ei idco est bomiuis, quod oJit , aut irascilur Deus :
ujedicin» I (jrgetur bouio bibere quod non sitii i cui reinedium esl aliquaudo quod sitit. Nara qtiia inlerdum ciborum absiincniiam praxiptant : in- clicia jcjunilate corpus exonerant, ut ile ipsa lassi- liidiue refccium aique forlissimum rcddai.t. Re- pt-ntina vubicra qux casus in ca-tris advexii, fo- \eiii, ligant, sarciunt, curaui, irocsiifkaudo toii- licani, faiigando conlortaui, icdendo inedeutur. Na.n dum patulo vulneri conlintuia partim cnte quibusdam fibulis iufcrunl saniiaicjw, viiam conso- lando polliccnlur, quam curando lompoiiunl. Sed lcviora sunt ista qua? dixfmus ; apud quos est re- medium non siue sca-lpcllo dcmerc pu-ircdiucs oiwr- vatas, cl aiuptuare de bouiiuc vivo mortua • p.ir-
61 S. HIEROXYMl OPE
tes ; licei unum membrorum non sensu loiius A corporis anipuletur , liomo lainen suis damnis conseulit ul vival. Apud illos aliquolics ileira- ctw cutibus ei ipsa ossa radunlur, nc tolus liomo periens eradaiur. Apud ipsos nonnun- quain colleciio venuinans et xsluans tumor , iucdicinali ferro sulcalur. Apud ips#>s iguis urit, ut refrigercl : mordel et lacerat ptilvis, ut sa- net. Quid plura ? Sub medica pietale homo pluri* mtun torquelur, ut plurimum vitat. Ecce necessa- riuin periciilum, in quo bcnelicium esi lidclc tor- iuentum. Periclilalur pro cerlo quein medicus curat, sed pcril el decipitur cui renuntiat. Huic enim, licel sub tonr.enio, vita proiiiillitur: alii vivendi spes denegalur. Ergo tibi necessiUs exigit, pericli- iari inelius esl quam peiire. lucommodis noccre B cum fructu comniodius puio, qunm negatis incom- modis inlerire ; itl est, salius esl remedio sibi no- ceri, quam uon posse curari.
IV. Iloc secundum cadestem medicum loquor, ei ad curam magis refero spiritualem, non ad illam solam qux arte inoritura, niortalibus versalur iu membris. Nobis est ergo iticlius a Domino reriargui, castigari, ei sub ejus plaga curari, quaui ab ejus medicina incurabilcs removeri. Arccl enim a suis vullibus Deus quos vidcril incurabilis morbi ini- quitale vexatos : et sicui pulverem aul paleam im- peiu turbiuis per vitia dissipatos atque dUperso* : sicut ipse in sua vocc loquiiur, dicens : Recedant a me iniqui, vias euim illorum scirqnolo: quoniam /u- cerna eorum exsiincta est, et gemitum habebunt in vita sua. Erunl enim sicuti paleas, qnas a vento vo- ianl, et sicul pulvis, qui a tempestatibu$ tollhur ' (Job xxi, 16, 17, 18). Eorum vias nou vuk »cire, qui viaui omuino nolunl tenere perduceulem ad sublimia. Aduiiumenim Domiuuin una via in Cbri- sio teiienda e&t, qiue angtislautibus lentamentis in spaiio longae Stcuritatis iitducat. Uuic soli vi« paiet palatiuui coeli. Caneraa vcro voluptaluiiianfraciibus tortuosa? regionem fljmmifcram peiunl. De quibus Salomon sic propria voce teslatur ei dicil : Sunt via? quw lidcniur hominibus juslce, et in fine illarum trUtitia el dolor (Prov. xiv, 12). Et per has vias illi prxcipites gradiuiilur, quibus cursus inimicae vitaj blandimcnlis fallacibus adulatur; quos fallit d Burdum lempiis el decipit, recipit inlcriius et in- cludit. Quos sicul in scopulos perituram navcm leuipebtas iinpeilit, sic iulelix felicitas in inierilum pionos cl labiles ducil. Ei sicuti, aliquein securis incessihus grudienleui, repeiitiiio casu, aut mar- moris levitas, aut labiiiapavimenlisubversa pedum tulela comoisil; ila quos infeliciter ducii secun- darum rerum iler inccrtum, viuque malcjucunda, nccessc est in irrevocabiiem lapsuui 6ubilaneus casus impingal: sicuti Salomon sanctissimus te- siatur, el clainat: Sicuti, inquil, qui in pavimenlo cadity $ic ca$u$ malorum (estinauter veniet {Eccli. ix. 20). 11 1 suut procul dubio, qui nou mereiilur alicujus miseiise ventilalis flagitationibus agiliri,
FvUM MANTISSA. C*
quibu» seterna aegritudo nuiritiir, ncc verneraii cum sanctis, Domino castigante, cum quo posl flagella rcgnetur : quoruai David hoc carminc fla- gitat menlioncm : In cogitalionibus hominum non $unt, et cum hominibus non flagellabuntur : ideo lenuit eot tuperbia eorum (Ptal. lxw, 1). Cernis igilur medicinali flagello immeritos dcspici, el me- ritos amicabililer casiigari. Parens enim omnium Deus, ut est mcdicui fidelis crga suscepios, et geuilor circa liberos suos, quos aroat, sic ferii, ulcorrigal, non ut occidtt. Ergo felix esl qui va- pulat, ubi amoris estpla^a. Bcatus quem superui verberis remcdium curti, corrigil, emeudal, atquo componil: cum David beatus prophela el sa.U illustris sic conciouelur et clamili l, dicens ; Feii» quem tu emendaveris, Domine,tl dt legt tua docusns eum (Psal. xcui, 12). Ergo qiioniam ei divino peiHibsu, diversas monlacitaiis languoiibus sub- jacemus, ac longa calamitale curandam gerimus vitain, in examen noslne virtulis, praUictas olim miberias jequauiiniter perfcramus. Iufelices ac mul- liplices casus, auiiclaies el flclus quos iucurriinus naii, inentis felicitaie poriemus. Nec mirandum esl enim, quod malorum frequeniiuin strugibus va- riis sic mortalium vita popuieiur iu mundo, in quo nemo nascitur ridens, iu quo uemo lumen vitaj ni^i cum lacrymis auspicalur. Cum nos denique i»a- leruac vulvae teutorium ostenderei mundo, fleutes didicimus muudum : ulquasi malorum primilhs in primis lacrymis guMareniits. Salomon propheta liac protiunliaiione testatur : Ego, inqnit, natut accepi communem cctatem, et in timiliterfaciam decidi ier- ram : primam vocem simdem omnibus emhi ploraus. Jn involumentit uutritut $i.m et cur.s magi.it. ftemo enimex regibut atiud habuit nativitattt iuitium. l\~: est etgo omnibus iutroilus ad litam, et similit cxi- tu$ (Sap. vu, 1, 3, 3). Neceaseest enim til qui venerit, trauseaC, ubi vitatu egeril peregrinam : inaximecum ita Salomon protesieiiir : Unus, in- quit, introitus ad vitam, el similis exitu$. Quid ergo prosperitatis aui laetd.aepoiesl nobis occurrere, obi primo disciiur flere, et inlcr ipsa cunabula nascenlis iiifaiuir, et in ipso vitaj vestibulo, nihil aliud novi de muudo quam flctus occurril? Limina muudi cum fleiu calcaviinus, flcbimus cquidetn transittiri.O augustitui el satis anxium tcmpus vilde mortalis, ubi cum initio nominatur et finis, iniiium nostruin cum fine suscipimus! Jam captusest mor- te, qui nalus est. Testes suul mortui, cum uon ueganlse moriluri. Ergo quoniam ituri veuimus, peregrinaniiuiii more quod accideril inlra niuudi Itospiiium, quasi trauseunies ferendo vincamus : inaiaimposiia, bona devotioue portata viuciiniui. Pejus cnim nocet roalum, si male portenlur. Ibi profeclo solamen virlulis opus esi (sub contempla- lione scilicei supcrnx merccdis), ubi sicdcsideratur linis et exitus vila?, sicui iu pelago tutela portuciisis optatur. Qoisenim iuler nnxietaies vaganlis ut-culi acrumnasque morboruin iujileiiiiuiii , nuu magii
69 EPiSTOLA V. AD AMICUM jEGROTUM. 70
inortem desideret, quam lor.g:un saiisei lar-guidaiu A periculum, ubi nasciiur praemium. Nec debet miles
revocari, uui pnti formidinem, ubi sequilur paliua
vitain, dicenlcSalomone: Melior est mors, quam vita amara : et requies wterna, quam (anguor per- seterans (Eccli. xxx, 12)? El alibi : Meliu* tibi mori, quam vivere (Eccli. xl, 29). Mors cuiiu oiimi homiui dat requiem. Pro cerlo intcr mala grassantia necessario exitus siiientcr opiaiur. Sed sicut nec nosirum fuerat nasci, iia ncc potcstatis nostraeest mori. Alioqui si in nosira poteslate niori constsieret, es*ei in potestate non mori. Ad hoc iu- ter noslras angusiias nioilis requiem flagitamus, quia inler mala de bono solamen est non lacere : navigantiuni inorc, quibus rcfiigerium est inler in- festos alque sollicilos cursus loqui de securilatc portucnsi, ad quam etsi non liceat, quanluni ani- mus cupii, celerius perveuirc; juvai tamen el satis piilclirum est, meliores partcs opiare. Sed quouiam ucc nostrae potestatis est poliri nielioribus, qtiae de morte nascuutur, exspectantes meliora, bouum in- terim geiamus iuler mala cerlamen. Bonum autem ceitamen esl, nialis non credcre, sed mala virtutis boua portare, per quae in meliora de morte nascen- lia morbis atque carenliasublimati portemur. S ne diicalu enim atque morsu infelicilatis, in triumphos iimnorialis gloriae uon perveniiur : quia per discri- mina conficitur cursus iu portu. Primotriumphaior uon pttesl dici, nisi cui vittoriam virius invenil : quae omne quod limeiur, subse ccrnii elisuin tra- liiique invicla capiivum.
victoriae. Sua enim feiicitale miser esl, qtii rum infel.ciialibus, quibus gloria gigui4urv nunqium meruit habereconflictum. Nec siiam virluiem di- dicil, quem calainiias non excussit. Semper de- nique inerlibiis membris, suarum virium jacet mi- icsignaruselignotus sibi, qui nunqiiam bcllorum caleiilium gloriosis acslibus anhelavit, nunqwiin sudoiibus triumplios invenit. Nec eum seqtiitur felicilas praemioruni, qui sarchiamgeslarc non vult armorum. Cl ideo in usu debet cssequ d praemium gcncrai, et opiabile quod gloriam paril. Ergo quo- niam cum diversis leiiiaiiouum jaculis dlmicaudum estnohis: siquid emerserit,- quod vires exaininei, quod n.cmbra conculial, quod animam probet: quasi occasioncm mtincris arripiamus ampiexu virtulis. Ita debet esse animi iuiuiobilis viritis, atque meutis inconcussae robur inviclu n, ul est pe* tra iu uiari, quam inler fluctus nalura ftiudavil, qua». undaium lurneulium collisione frejuenli va- pulat nec mo\eiur. llaque ubi hominem alversa in praelitim provocat, et iu certamen calamitas ur- get et cogil, auimus felix virtulis clypeo producat armaliim, praestelque inter pcricula tutum et se- curum, inier infelicia osiendal felicein, inier an- gores exhibeat laettim, inter morbidas aegriiudiues sauum : effici.Uque susliiientiae jaculo, vicla ca- lamilaie, victorem. Superatur euim morliUs in
V. Est interea sacculum, ut*est mare impatiens Q corporc, si discat auimus susiinere : et ideo tibi
nalura, et sine ventis inflaiiim, erigcns scilicet iu ipsa tranquillitate miiiaces aique terribiles fluctus, quod licet sessores lion noceat suos, habet lamcti aliquid formidinis etiam innoxia magiiittido, nce navigantibus desunt formidines frequenler et icius undarum. Nuuquam deniqne guberuaior toios si- ntis securtts expiicuit. Et in hoc muudo qui frago- suui vitae hujiis et turbidum quaerimus cursum, ina- loruiii tangimur minis frequenler et causis: nia- lime quos inter regia castra militia coelestis sig^a- ios imlusit. Jam diximus saeculum pclago compa- rari inquorara sunt prospera, densa suutiurbuleu- ta, expavescitur, timelur, morbi quoque non desunl: solus exitus securitatis est portus. Hiuc atque il- linc ingruunl calamitatis incursus infestae : sed tis quead portum, id est, ad exilum, virtutis est lo- lerare. Inter pcricula gubernator navcm tuelur et serval. Inter calamilates animus rector hominem gubernat et regil. Quamvis aliquis periculis patilti- luin lemperatis, iiavigiuin tractabile ducai : sed potius illa exspectattir, atquc triumphis majoribus eicipilur uavis, qua» tuibido flumiue coaclos in verticeiu fluctus potenter excussil. Uanc excipil proruudo cum gaudio turba portuensis. Hanc ex- cipit securitas triumphalis. Speciosus est miles iu exercitu constitulus armorum ; squalet verodeformi virtute segnis et vacuus, qui in campo nec sibi est cognitus, nec alteri notus. Caret eiiitn laudibus, caret et praemiis. Et idco nocivum uon debel .esse
corpus jacet infiriuum, iu recessibus major alcnda est virlus, paraudumque quod ncc lassiiudodecu- tiat, aut etas iiiclinct.
VI. Tene igitur, fraler, lene fidei robnr invi- ciuin : lene nuinimen immobile Christiauiim, su> perni vigoris firmilale fundatum : iuler langucntia meiubra salisque rigemia, incolume validumque gere fidei animauque scutuui, et pi-rum viceris morbum peruiciosumque laiiguorcm. Aiietaulibiis malis, obicibus occurre virtutis. Vince ilum vapu- las, sic enini poteuiiaChrisliaiia alituriueomiiiodis, malis promovetur advcrsis. Militiv conveuit Chri- stian% exculi calamitaiibus et probari. Ipsius cst sub infeliciiatibus ct angusiiU feliciter ampliari, ft stib pressuris adolescere, ei prcssuras pubesccndo clcare. Ipsius eslexerciiatiouibus crebrisproprium nittriie muiiimeii, etcum periculis habere cerUiueu. Ipsius est ad porlum pcrpciuae felicitaiis per fti- reniia mundi discrituiua na\igare, et sub iciibus disciplinae tuediciualis, poiemer ipsa incessitalc regnare. Nosirum esl. inqttam, calamilatis excrciiio in gloriae fasligiumsublimari,el malis prcmejiiibus, in bona pnemia promoveri. Apnd uos iufirmiias vcl quitlibei pressura, arguiiieiilum est poteniia', el iuaier proceito palmatde virlutis; sicuii iieaiis- simtis apostoltis Paulus, iuier varms ictus diver- saqtie verbera et hnpclus proccllosos in moiliorum praelio coustituius, ut ccelcstis arm ger infiriuiti- tibus potens, giorialur cl dicil: Libeniinimc itwjiit.
71 S. niERONYMl OPERUM MANTISSA. 72
magit gloriabor in iufirmitatibu$t ut inhabiiet in me & dura vectari, ct miseriarum duram duris viribus
tirtui Qiruti (II Cor. ut, 9) : propter quod libel fnilii gloriari, in infurmitatibus, in contumeliis, in iiecessitalibii8> in perseculionibus, in angiutiis propterChiistum. Guin enim iitfirmor, tunc poteus sum. Et ilerum : Quoties, inquit, infirnior, tuiic verius probor, et placeo roihi in iiifirmiiatibtismeit. El iterum cum a se stimulum carnis rogaret au- ferri, didicil in iufirmiutc virtutem pos.se nutiiri. Qatus e$t% itvquii, miki stimulut carnU mea. am- gelu* SaUmm qui me colaphittt. ut non extollar : pi opierjquod ter Dominum rogavi. ut ducederet a me. Ei dixit miiii : Sufficit tibi graiia mea : num virtut ininfirmitate perfickur (lbid.1 seqq.) Nun« quain igilur virtus documentis erudilur molliof ibus, cum pericrim maiimaruiu eiempla vijlutttm. Na- ] vigiuua JiosCrniii agiutLonibiis g^udct; ciun iu tur- Joiiiibus «rigitur, cuiu iosau» fluctibus verberaiur, cum iioc iter adversis emergentibus confragrosum non parcii, in assiduuif» certainen devolain laces- •endo virtuteui. Secus enim apud Dominum haud possumus esse felices, nisicontigcritinfelicilatibus et terreno aqualore purgari. llle porro judicandus .esi niiser ei seger, qui voiuptaUbus marcidus per iilecebras volutatur et jacet. Ule se noverit infe- licem, qui vagatur inter ojkdecuroeiita vitioruin euervata felicitate confossus. Miser et infeli* est, qui oou fuerit infeiicilate tentatus. Carel enim rou- nere, qui caret et cerlamiue. <Jui tela formidavit
perferre censuram. Ad coeltim nobis per afptT-.i, per angusta, p«r duros anfractus et ioca siia est via, quam viam non tcnuit qui tcntari noluit. AI coeltim Dcus fortissimum mililciu vocat, quem co- miiautibus gloriis prcssurae dcducuiil, prxniiaquo victorem suscipiant reguattirtio.. Nunqtiid nobis interea aliquid impooit abruptum, quod excedat libnati ponderis qualitaiem ? Ntinquid ingerit quod eicessu trauscendat, idoneilatem nostrae virtutis? Fideiis*imus moderator sarrinam pro viribus jubel iroponi. Hoc Pauli pr*e< ouium tesiatur el probat : Fiiteiu, inquii, Deut qui non patietur tenlari tupra id quod potetlit tufferre (1 Cor. i, i&j. Ita i.os a Domino agi regique credarous, ut a praeceptoribus ; ludurum rcgtinlur discipuli : eis plurimum laboris ingeruut et impouunt, qtios videriut soJertibus itf- grniis caeicris euiinere ; et nos auimaJibus domiuio nosiro subjectis onus pro qu^litate viriuiu teuiptv rarous : impooimus fortioribus fortia, et eiilibns parva, quibus usus nutritor ille virtulis, in juveii~ tutis maximum robur erigat et promovcal vires. lloc roodo nostra rujliuoenia levibui \etl>erawlur, ut eiinde gravioribus, ex atuore seiiicet diviuae vir- tutis, usitatas praeparent vires. Quae ratio qtiamvis divinis reduudel pbiribusdoctutiettiis, lanicn aliquo et de inuiidanis uiaiuur eieroplo, non euim nocet alienis uti ea pane qua noslra sunl. Ntinqttid tu invieos esse LaccdaemouiU liberos proprios opi-
•dversi certaminis, nunquam meruit noroen sor- naris, quorum indoles et artus teneros, adhtic sci
liri victoris. Procul dublo jaceulis est aoima for Dudolosa timere : bumilis et uaertis esi tuta tectari. Imperfectum ac languidum bonum est in otium aioe cerumine projecta vinus. Jacet enim vigor «oervatus ac dcbilis, j»cet animus acger, jacet cau- 4or obscurus, et ideo a fortissimo miliie semper in aciestaiHium est, et quaercnda occasio, qua virtus enitescat eicussa. Amatori euim piaeliorum ^uamema suut vulnera. Ergo ad coniemnendos labores ad virtuiis notitiam, eiperimeiui opus est usu, eligendarum scilicet viriiwi nuuritore. Soliduan euim corpusest, inotesqtie robusta menvbrorum, quam frequeus usus agitaverit. Agricolis deuique frequeuti opcre iacertosae suot vires, tritse sunt
licei laboris ignaros eiperiuntur, et admotis verbe- ribus publicis, ipsa illos paterna pietas adhortatur, ut icius flagellorum fortiter fer»vut : et laceratos et semianimes deprecanlur el rogant, ut persevereul vuluera praebere vulueribus? Quid u.irum, si ce Deus et geucrosos liberos propriaiuque famiUaui ob uitorem aleudae virmtis, cUure teuuri permittat, regua perpetua vicioribus collaturus ? qui sic iaberis prclia conlra quascunque mala poUicetur et dicit : Qui persiveravtrit usque i* finem , hic salvu* erit {Matlk. i, 22)? Ei Ueru» : VtnXe ad me om*es gui laborati$ tl onerati etu$t et vobt$ ego requUm dabo (MatUi. n, 28). Eii^uum tt^poris periitui» seieruiutia est pretium. Devotk) ttribulatiouis red-
matiua, dum iuter sentes ?c tribulos, curvato cor- r> detur seuipiterais fruciibus fecaadata. Apud nos
pore sudonbus, quicritur fructus. Ars nautica, cu- jus iiav ^iuui sxpe procella contorsit, dum ioter perituta teudit iu portuin, didicit fluctus iraBSiuit- torc, ct cum tempestale pugnare. Ad eicutienda tela lacerauis exercitus valct; et viciorias iuter Ttiluera quaerit, rcgi proprio placiiurus. Agiiiasuni membra cursoribus, ei hos usus magister docuii ei instruiit. Quid pluribus ? Nemo iioii acccssione teutatioiiuui pcrfeciiorcs partes asce.idit, ei prae- mium vicior iiivaslt.
\ii.Iuque iu)s dtim priiuum eiigua susiiiiemus et mediocria, uecesse est ul ampUora vol maiima perfeire discir.ntis. Noslra. euim miliiiae gpecimeji esi, iucidum per ardua componere gradum, p<:r
fecunda captivitaie regnum quieritur, securius pericuiis emiuir, sudoribus requies eomparatur. JSajnvirJut, wquU Apostolus, iu infirmitate verfi- eitur (J) Cor. m, 9). Gumuioojus est profocio uf- feclibus languidis carnaUter agitari, quam sauis artubus supplicio caaco euiuKieiaiam portare vexi- taiii. rierique euim peccatis segrulMit ei ipsa iua- nitate meiubrorum. Dum eiiim ab iufirmitattbus vacaut, moibida iaiiute luat necesse est oorpus, atque lcluali morbo solvaiur, bojuiaenxiue per vitia ae silvas errorum nequitcr sjiiuui prascipiiem ducai.
ViU. L.bcros lu judicas atit a morbis alieuos, quos voluplalcs barbarxdcviuxciuut? Nuu habc^t
73 EPISTOLA V. AO AMTCUM .«GROTUM. , 74
cateoam, sed eos iuxuria fcrali mordaciiate in A niarum examinas, et inccndiis coquentlbus uriset
vinculis tenel. Iia iuciderunl in laqueos feralium voluptatum, sicut aves aucupali fraude captiva : quae quo magis conautur evadure, eo innumeris se nextbtts illigant, et iu profiiudiores sinus demer- guut. Profecto illi sani sunt, quos morbus invoivit atque jaotat insanus. Iiuoiumis vero est quein quoiibel verbere corrigit Deus,qui se bouiinis ama- loretii castigando testatur. Quos diligo, juquit Do- niiuus, redarguo et eastigo (Apoc. 111, 12). Et ideo se sanum non judicet.qui aul morbis, aut sordibus caret, nec intirmilalis remedio confovetur. Ilii veio suiit miseri qui nimias felicitatis inerti tranquilliiate torpescunl : quibus fucala sanilas ut fatlal et deci- pial, adulatur : quos videlicet aeterua tenebil aegri-
probas? qnae nisi arbiter ignis judicio suoaptissima pronunliaverit, in usu esse non possunt. Nos quoqtio nisi tentaliouum purgaverit judicium vel examen, nostrorum fignlo membrorum inuliles invenimur, qui nos urit ut curel, tentat m iiberet, texat ul salvet. Nibil enim tam inquinatum, tam sordidum, quod uon a vitiis purgationibiis expielur. Saepe denique vidimus sordidalos improperio, venisse in candorem, ferrumque sitn obduciuui in antiquam faciem splendescere. Vidimus aurum argentumqiie flammae disciplina purgari, et arbores truncatas culm ketissimo reviviscere, amoenisque virgoltis oruari. Vidi nus iu fecunditaletu sterilia revocnri, et exiiausto stipite exire radicem, et frugem maxi-
tudo, aterno tortore toium bomiuem postmoduiu J! mam couiitari. Ila quoque in nobis, quod forte
vexalura. His tautae sunt viae, quaniae succurrerint vuluplates, His iter est, quod comes iibido periculis dictaverit perilura. Arrepti eniiu anfractibus vilio- rura trahentium, vario lapsu rotantur iu iutcriium miseri, incertissiiuaui viam nou rediluri : in exie- riora tendunt animuin more rivuloriun, quonun nunquam regressus esl iu proprium fontein. Siqui- dein banc vitani cui flnis esl coines, ut ipsi opi- nautur, prosperis cursibus ducunt : sed giadus in novissimo maie omnino sinilur, dum dure iu novissimo statur. El quid prodest per discrimina prospcre cucurrisse, si post cursum contigerit inte- rire? Frustra deuique navis per superbum pelagus et tusanum, ainicis fluctibus commoda prosperitaie
poccalis premenlibus aestuabat, quidquid macula squaientis vetustatis obstabal, hoc segritiidiuis luce exclusum est. £t ideo te sanum, fraler, medica red- didit a-griludo membrorum. Sola in te materia camis indiget virium sanilalis : ac ue te forte vexaret, utili modo vexalur et morbo. Ilaec est quam in omnibus percutit canicula senectutis, et sicul fenum arescit, florem proprium perditura, sicut scripliiui esl : Oinuis caro fenum, et omnis claritas ejus ut fiot feni. Aruit fenum et cecidit flos : vcrbum autem Domini manet in anernum (Isa. xl, t>, 7). ifiquanimiler igiiur perferamus, si corpus,quod sicut fenum legimus, casuris floribus pcrilurtiin, laedeutibiis inalis jactetur exiiaiistum : cujus sauitas.
cucurrit in portum, si cum naufragio pervenit, el aiiiniae inorbuin cousiievii inferre : et contra com-
perituram portus acceperit? Commodius igitur e->t cujusiibet ducatu pressnrac ad porium gloriae per- venire, quaiu deiicato navigio, inorbidae laxilatis pcniclo cursu, in pcenas exire. Saspe iiaque potior c»sl paupcrtas opibus, deformilas forma, contumeiia Uudibus, serviius poieslate, imbeciliilas viribus, libertale captivitas, liumilitas dignilate. David illu- siris propiieia liiijusmodi carineu expressit : Bo- *um estf inquii, ini/ii, Domine,quia humiliatti mct ut cognoscam justificationes tuas (Psat. cxtx, 71). Ergo melius est supcrnae discipliuae judicio Inuni- liari, quam cum miindo damnari, dicenle Apo- stolo : Cum judicamur, a Domino corripimur, ne
nioda spirittialia, ferales ac barbaras eligere volu- ptutes. Su*pe denique caro milites castitaiis effreiiata disciuxil. i'io uobis esl igitur, si longis flageilig et mordacibus casligemur : cujus tamen castitato iuipuguamiir. Auiamus cariiem slolidi : haud dole- nitis auima» carcerem el sepulliirain. Tbesauruin itaque ip»ius carnis fragilitale conleinpia, quod acciderit, devotiouis amplcxibus rapiamus. Melicu- losuin est enim Chrislianum inilitem vekle Ijelan- tiutn niodo in tranquillo consistere. Dejcctse meniis est tuibinem formidare, contrariuui vero inter comraria nou trepidare. Inf» iicitalis est adversa uescire : felicitalis esi cum adversis uosse congredi
cum hoc mundo damnemur (// Cor. vj, 32). Ergo u et srire pugnare. Nam cum oiunes ictus, ut jain
quod ex aniore Domini nostns utililatibus praero- gaiur, sine murmure sufferamus. Impenditur eniui, ul a medico remedium, a Domiuo discipiina. Artis esl medicinae aiiquoties ignibus et ferro curaie. Quid mirum, si Dotninus nostrarum medicus ani- marum, turbinibus excutial, morbis examinet, ca- lamilaiibus purget ? Fortitudinis est noslrae quasi per ignes et flaaunas vasorum more purgari, quod Scriplura divina lestaiur et probat : Vasa, iuquit, figuli probat (ornax et homines justos tentatio tri» bulaiionis (Eccli. xxvu, 6). Et aiibi inquil : Aurum et argentum et ferrum el plumbum et omne quod per ignem transierit, emundabitur (JSum. xxxi, 22, 23). Niiiiquid vasa dicunt tigtilo, cur uos arbitiio fluui- PiTHOL. XXX.
diximus , quibus quattiniir, divino gignantur ex inunere : exteruin se noveril ab amore Dei, qui nescit lentatiouibiis vectitari , cutn iegalis luba multiplici carmitie audilui nostro iticulcet et dicai : Tentatt inquit, Dominus Deus vesier vos, ut sciat si diligatis eum ex toto corde vestro, et ex tota anima vestra (Deut, m, 3). El alibi : Fili, iuquit, ne ne- glexeris discipliuam Dei9 et ne defeceris ab eo corre- ptus. Quem enim diligit Deus, corripit (Prov. m, il, 42). Et iterura : Correptionem , inquit, Domini noli contemnere. lpse enim dut dolorem, el ipse re - frigeria. Percutil, et manus ejus sanilatem prcrsiai.t. IX. Sed forsilan dicis ; Utiuam ut caeleris, sub spe sauitatis darclur pcr iutervalla teutari. Ut num
3
75 S. HIERONYMI OrERUM HANTISSA. 7«
sospitatem inlercapedine qualiscunquc successus A genti nttlrimetttj lactnuiur, et in novclla lalia repa- lieerel paululum dcgustare. Qnid lioc est, ut mor- bus in memhris ita verseiur, ct degat inclusus, ut
exctuserlt sauitaiem uon rediiuram ? ut pemieiosus comes tisque ad#terminum vitae concussa membra deducat : deducatur qtioqtie ipse morte cum mem- bris excittdendus?Quid est hoc ut sanitalis sensu per oinne spatium viiae frustrali sint artus? Indticto frigore venarum calidus vigor evanuit in algorem : incessus quos natura dederal lorpor inclusus ex- ciosil. Non dcniqtie ad excrcitium tabidi corporis iter, vel rauhilum dequslatur. Non genua solilas flcctuntur in preces : digilorum impar ordo inieruo siupore turbams, arceuir solita contrectare. Quid pluribtis? Omne olftcium corporis stationibus
ratae ronstirguitt. Si bona tuteepimut de manu /)n- mini : quare mala non tuttineamut T Dominut dedit, Dominut recepit : ut Domino visum est : tit nomen Domini beneJictum (Job i, 21). Adversum igitur satisque contrariuin esi, probationis tempore in Dominum murmurare : qui aut vilae nostrae pestiferam labem, aerumnarum jactatione vexat ut liberet, aut justiiia ventilat, ut coronet, ac vexa- tione mcnibrorum, aut delielum vapulal, aut jusiitia probalur ut vincat. Namque ut ad solamen pas- sioniim tuarum probationis antiqti» palmae tuiim mcriium revolvainus, justissimis uiamur exemplis. X. Quanquam notum sit, personarum meriia lougis gradibus discrfcpare, non est iniquum, si
qu<»9ilao) solitum nervorum adesse, sic alget in« lu- B hominis Gbristi.ini cerlaroen, viciricis juslitise cou-
gressionibus comparerous. Mediocria sunt q«a* virieris in hoc niiindo pprferre, ?i recensucris qu d Job familiaris Domini quiverit, permitiente Do- inino, fcuslinere. Temperavit Detis, ut congruere?» aique competerel viribus tuis. Prirao ne posses, qui i:i<par es, justitias tilulis esse succedenlibus aequalis? Minus autcm viro justo quateris, sed gra- vius a caeteris vulueraris : illius sunl magna, srd iniuora sunl tua. Namque ipse magnus es qui s - queris ma-uuin. Unus hic fuit Job patriarch», ma- je-.lulis cuitor invictus, aeqtialilalis cciibibus opu- leulus ci dives, cujus tlluslrium iiieriiorum praao exstitit Dominos, cum iuimicaj faclionis instru»
sum. Proh dolor! solus sic debui castigari : so us tam pemiciosis ictibtis subjacere, et diuturnis ma- iis involvit — Qua?so le, frater, ut haec murmura patieittia! frenis arceas , el silentio querulas voces inclu.las, cum te solauieu propbeiicum sic alloqua- lur et dicat : Conjunyere, inquit, Deof et sustine, ut crcscat in novistimo vita tua. Omne quod tibi appli- fi'.um futrit accipe, ct in dotore sustine, et in humi- Ittule tua paticntiam luibe, quoniam igne probatur aurum et argentum : hominet vero receplibile* in c 2mino humUialwnit (Eccli. u, 3, 4, 5) : Gum lega- lia jura aique caruiina receuseo prophetarutn, aucl«- ritatis quoque mundanae egregias senlcntias couci-
pit auditns, ni fallor, divittse legis furtivas, quae » meuta feralia, laudis praeconio pravenirei : Anim-
necesse est praeccptis legalibus inseranlur. Non enim nocet alienis uti ea partc qua uostra sunt. Ikcc prima sentcntia esl : Auntin, inquit, probat fcttis, etmiseria honos viros. Et alibi : Nihil, inqwit, eo videtur infelicius : cui nibil unquam eveuii adv«rsi. Non iicuit iili se experiri, ubi omnia illa «x vulo nuxeruiil. El al^bi : Miserum, iinjuii, tc judico, quod nou fuisti iiiiser, transisti sine advcr- sario \itam ; neuio sciel quid potueris, uec tu qui- dem. Opus est uiiin ad uolitiam sui experimento. Quid quisque possit, nisi lculatus, non didicit. El stias : Diu enim esse fclicein, et siue morbo aiiimi transire vitani, ignorare est rerutn nalurae alteram parieiu. Ergo miserias emeigeuies, quibus ignola discuutur, el felicisas uascittir, virtus quoque ex- cussa purg.Uur, felici aniino pcrferamus : sive quia pati nos oporlcbai, sive quia capiivi jaiu detine- tuur. Auro nisi adJiderit flamma fulgoreiu, vilila- lem patilur purgamentis obscuium : ita qui nou fuerit miseriaruiu lentaiuemis cxcussus, jacet par- tiurn f«Iicitatis ^c sure virtulis iguarus. Merito Salotuou bac voce leslaiur : Qui tentatut in aliquo nonesl, netcit qualis sit (Eccti. xxxiv, 11). Benedic ergo Domiiiuai unipore tiibulationis, quem lau- dasii lempore sanilalis. Uiere cariuiuihus vocis propheiica; : Benedicam, inquii, Dominum in omni tempore, temper tuus ejut in ore meo (l'*al. xxxiv, 4). Yox ill.i quam maxime bcali Job, ex le con- *lauli prxcouio ileproiualur, qua detcctai xlvts iu-
adverthti puerum meum Job, quia non cst ei tiwil t quitqnam in teiris, homo tine querela, verus Dei cultor, abslinent se ab omni opere muto, et perwa- nens in innoceulia %uaf et in timpticitate coidts (,/ofc, n,3). Igiturcum cx divino permissu lio*iilibus jaculis quati reiur, eumque frequens laironis insi- utiaiio trucuienta pulsaret, emergcntes ictus, pa- tieniia; clypeo debeliavit, maiorumque ingiuentium silvam feraiem, sagillis atque crucibus pleiiam, obicibus jusliiiae robuslus occurril. Ille iuimico turbine, adeuiptis opibus, nou sentit aliquod dam- num, qui lucrum iu dainuis invenil, qui t) luinum pectoris siuibus porlabat inclusuui. llle cum ae ji- ficiuui concubsis anguiis vis repentina torqueret D in iapsum, liberis subdtictis orbaiur, et fide stabi- iis et imuiohilis perdurabat. Cujus innoiia niem- bra alque Douiino pleua, cum bestiarum legionibus verminarent, et plagatum iiifestis ictibus corpus, vermium giobus per ctiniculos confossae carnis per- uiciosus erraret , iutra vuluera justus iucoluiiiis inilitabjt. Ei qiiem pestileutihus plagis rabies iu- fesla carpebat, hostiles tuibines tran |uilliia;e iue<:- lis, ut cederenl perferebat. Justus v.<pul;tndo v.cn, iniiuicus ca?deudo defecil. Hu.c suorum negatur servitium faiuuloruiu : circa te tui fuuguniur ser- vitiis miiiislrorum. Te amici frequenli acc<issu coi- soiantur, et doleul, ut si uatura permiueret, boc ontis tecuiu fortc poilarent. Uua esi, frater, una esl auimi virtus, qua; nos ex hujus viias t.ir. in -
77 EPISTOLA VI. AD AMICUM jKGKOTUM II 78
bns9 quasi de pelago eruens, in portttm tranquilli- A miruni si, le [Al. tae. le] abseule, velul a sole desti-
tatis inducat. En dies pronis lapsibus acceleral iu ocrasum. Ecce mundus iminundus sordibus se- oectutis rotatar in lapsum. Eece nos [AL vos] suf- frag io inortU victores suscipil coelum. Cuncia, no- bis evadeniibus, pereuut, et occasu jam fluitimo Ron reditura sorbeuiur. Apud nos post perditam imindum, post corporis n.orlem sauata sunl omnia : lactabimur incolumitale membroruiii, ubi vita nullo morbo vexabitur. Ideo in le, fraler, offieia corporis iiupcdita, praeslantissimtis aniimis illustri ducatu ita guberuet et regat, ut haec calan.itas corporis sit occasio voiiva viriuiis. Non euiin c&l arbor solida uec robnsta, nisi quac assidui lurbinis iticursione, s>tipilibtts coitcussis liuc atque illuc iuclinula tenla-
tutum, frigidi cordis alget ingenittm, et nieus a lu- mine peregrina, stuliili» uubilo suffocata torpescit, ac tanto miiius sapio, quanlo a le latius separor? Quod si impresentiarum quid tibi in meo sermone placuerit, luis milii oraiiouibus praestabilur. Deni- que ut omnem sluiiitiam meain drligentius recogno* scas : etiani siomachuin meum post illud suscepium ceratum, tuum, te absente, curavi, a quo pejus mereor pati ; cui posi sanctuui ministerium tuum el angelicam servitutem manus iululi medicorum, quasi propbeta non esset in Israel, ut niihi si quid paterer, facilius esse debuerit ad te reverti, quam gentiliier cogilare; el melius vel difficillimi ilineris laborem perpeii, qnam conspectus tui taiu pretiosa
tur, aut in quam saepe veniorum turbiiitnn flamen " visioue fraudari , ut quaevis potius compeusaiiu
incurrai : ipsis enini vexationibus conslrhigitiir, preinitur, fix.s^ue radicibus certius roboratur. Ila nos utordacibus flagellis malorum frequentium mu- nitnur eitensi, corrigiinur verberati, coiislringimur ciesi : earemusque squaloribus, dum longis casibus veniilamur. Ergo inter dolores crebrescetites, im- maiiibusque miseriis atfcctos artus, regnel coalcsti ▼igore robusia atque incolninis virtus : qua ferun- lur contr.ria, el illa comuioda quaj vocaniur ad- versa. Inter ipsas auguslias sapiens adminiculo solaminis pari laetatur et pubescil, et ambiliosa ratione ampliattir et ▼iyit. Ignorat denique quae patilur, qui roemor est invictae virlutis, qui ducaiu
sequerelur, quara ad niuscam religionis Accaron dcvenirem. Haec mibi, le absenle, mundus isie sug- gessil, qui, le praesente, in mc non babebat con- siiium. Tu me enim curiam feceras prophetarum, non conveuticulum sirenarum. At nuac in me ad ddslriiciionem sancti conlra me operis lui omnift siultiiiic senattis ingrediens, quadruplici forma mecum agit. Nam fenos le abaente exigit, qaod, te pra»>eiite, non praesumpsit, ut intclligas si quid apnd le juxta Dcum sapui, tuum fuisse quod sapui. S>c ab ente Moyie , populus Israeiiticus fornicamr (Exod. xxxii, 1) : sic in navit Domino dormiente% apQsioli tempettate iurbantur (Matth. vm) ; sic in
rationis, plerosque compcrit fuisse malis oppressos, £ Bnhsaidce porticibus hominem non habentem aquts
ei malo suo magistra ratione auctos aique nulritos. Ergo iibi patent solatia ratiouis, ut jam pio com- inodis babeatur calamitas corporis, quabque jacet totius corporis massa captiva. Sed vcuict re*ur- reclio, te incolumeni redditura, quaique lota in te iueinbra suut occupata. Sed lingua iit latuies Domiui quolidiauo nutriatur augmeuto, copiam iaudis in regnis cceleslibus narratura. Domiuus te iiiedicina ccelesti confoveat, et sub tali pondere inflcxibili virtute durare permittat.
MOMTUM IN EPISTOL.VM SEQLENTEM.
Haec S. Maximi Taurinensis esl , nciniue jam diftiteute : qtianquam sanctus Agobardus , noni saeculi scnptor, lil>. contra Fclicem cap. 20, iaci- uiaui, quaui sui» intra locis uoiabiiiius, ex ea descji- .* bens, ilieronynii esse uou dubiiet. tlabet, inqtiit, iector de eadem re beati ilieronymi suiis politam et tHueleaiam scnienliam, cam de iilo dieinof Scripturas ioco agerei, ubi aiclum e*t ; Vonam, etc. Erasnius ecoutrariu, eiO(|ueuiis qunieiu, niquil, et eiuditi Iiominis fuit tia:c epislola, ac -Jiligcnlcr claborata, sed ita discnpans a plirasi Jlierouvitiiana, tit uec bic dictioneiu poluerit ituitari, si voiuisbet, nec bujus ilie. Iu pieris»/|uc codicibus nulluui prarlere* bai noiiien, in quibusUam Ctesipboiiiis erat addilum. Mec iu ip»a epi^toia lil ulia meiitio cjus .id queui ftcripu e*l. Meniio auiem ht S. Ambrosii, aique iiiveuiiouis cuiporis SIS. Gcrvasii et Proiasiu EriSTOLA VI.
AD AMICLM iEGROTUH.
Dc viro perjecio. Ecce iterum ad te scnbo, ct uibil diguum quod l>rudeutiani luam lcgere dcceat iuvcuio : et quid
piscince saluiaris ignorat (Joan. v, 4). Quauquam et liic aliud geuus culpae advertam, corpuaculum ( uravi, cum anima langucret : exteriorem boiiiinem fovi, cum intcrior aegroiaret; bumanis subveni^ ctun divina laborarent, vilio publicae consueludini* iuclinatus, quo omnes sumus in minimis cauii, et in maximis uegligetites. Hocque ideo fil, quia ubt vcra vita sit iguoramus. Faliit nos videlictt sol isle, decipil dics ista, traclus nos iste circuinveniu Mtiudus iuducit, dum et sole amplius esse utl puta- iniis, et lucem arbitramur esse quam oculis vide- iiius ; et bominem judicamus esse, quem cemimus; et luuudum credimus facere cuui viia, ignorantes ubi sit boino, et quid sit bomo, et quae ejus homi- nis viia sit : quod si inteiligeremus, non aliud gene- rati aliud vivcremtts. Ita vitae origine deserta, vi- vendi qtioque perdidimus rationetn. Ac primum ubi bomo sit iste* de quo loquiinur, audiamus.
I. Quoniam disputationem quamdam nobls ipsa divisio generavit quem [Fort. bominemj intra boc corpus ; quod Dei arlificis ihanu e iimo terr^e for- matum est, velut quodam vascuip iuteilige couti- neri, diceuie Apostoio : llabemus thesaurum istum in vasis fictilibus (II Cor. tv, 7) ; qui ubique per ln;c corpus iuftisus, vitalem sensum qui sibi nou deticii, cum carne multiatus esi. Regil ipse> uou regitur, et babet potius quam habetur; ut vilam iiou accipiat, sed minisiiel. Nam cuiu lerrenam istam pijraiuque materiam in usuui miublcrH
73 S. IIIERONYMl OPERUM MANTIS^A. &0
sumplam spiiiius liquiilus nnimaret, fit dominus A El quia ulique omne* came vcslimur, et sine cluhio
corporis, non homo sub corpore. Dcnique hoc qnod dixi vasculum ipso [A/. pro ipso] vivil prae- simte, et ipso moritur abcuntc. H«c ergo el visi- hilis ct caducus» iilius iutcrioris vel habilatio, vel minister, vel vagina est. lpse vero, qui vere esi tiouio, qiiouiam [Al. tacel qitouiain] sic sccundus factae divisionis est locus, ut ipse invisibilis, ita omnia ejus iuvisibilia sint, necesse est. Non ad illum si acgrotat, manus valet perveuire medico- rum : non berbarum succis si deficit reparaiur. Nihil ad eum corporeum inlrare potest : substantiae Mtittim suae ilii simiiiiudo descendit, verbo cnra- tur, obedienlia convalescil. Denique cum sibi in Ecclesia Laodicensi et beatu*, et dives, et bene
in carne non sumus, qui non secundtim carnem am- bulamus, binceliam gignitur, ut non semper bomo isto appellatiouis nomine censeatur. Nam pro vir- tulibus suis atit viiiis, et formas sumit et uoinina. Denique ait Propbela : Nolite fieri $icut equnt et mulut (P$at. vxii, 9). Sunt ergo homincs qui apud Dominiimsunl equi elmiili. Et Dominusail : Nolite projicere margarita$ vestras anleporco$ (Matth. vn, 6) Sunl ergo homines et porci. Et iierum ipse Dominiis : Ecce ego mitto vo$ sicui ove$ in medio luporum (Matth. X!x,6).Suntcrgo liomines et Iupi ; etecontrario lio- minis sunl et oves. Et ail adbtic Dominus Petro : Pasce ove$ mea$ (Joan. xxi, 17); el ipsc prius : Yenipost me et faciam teyi$calorem twminum (Matth.
oculaltis , et bene vestilus secundum cxteriorem B xtv, 19). Suutergohomiiieselpisces.Sedha», loimap
homincm vidcrelur, increpalur a Domiiio, dicitur- qucilli : Netci$ quia tu e$ miser el mi$erabili$y et paupcr et cmcu$% et nudu$ (Apoc. tit, 17)? Qui uti- que, ul dixi, nec siue vesie, nec sine oculis, nec sine divitiis habebatur. Sed ille invisib:Iis Deus nuster illum invisibilein hominem in pauperlate, in caecitale, in nudilale esse cernebat : cui etiam suadere dignalur, ul ab ipso aurum mercelur igni- u.m, et vesietn albam qua gloriosissime vestiatur, ei collyrium quo recipiat visum. Habet ergo et suos oculos praeier isios carnales, quos potest vel amit- tere vel curare ; et cst juxta se nudus, adeo ut egeat veslimcnio ; sed miro modo ad medicum, ut ipse ait Domiuus, loquilur, et jubet illum a se divitias
actuum v identur es^e, non corporum. Nam corporis noslri certtis csi siatus, ut omiiium auimaniiuu» : s* d quoniam apad Deum non de siatu corporis nostri, Si'd de viiae meritis judicamur, apparet omnetn homi- nem menle sua sibi ipsi sutum nomcnque formare. Quod utique ex illius quem describiiiius invisibili? hominis, aut culpa aut virtute praeslalur. Ipsius siquidcm viiium est, si subjectus passus sit essc subjectus; si contra diviuum disposiliouem sit in dominatu servilus, el in servilule dominatus. Sed ne videar (quouiam pauiuium dejecto velui pa- riete ad ilium invibibilero bominem disputatione perveni) corpus omnino destruere, quod adeo magui csl sacramenli, ut in hoc ipso, id esl, in noslro
lotnpararc. Quibus mercibus si et nudus el pauper ^ fragili et infirmo Dominus veuerit, non hoc cgi,
est, vel iilam vestem nobilissimam, vel iliud aurum purgaium jam igne mercabilur? Unde commercii talis poterii esse impensa ? videlicei si aut exterio- ris homiuis emolumenta transfoveat, aut ipsis qui- bus ipse dives forinsccus videbatur, non utcndo diiescal : oculosque corporis, quibus mundialium rapiebatur ardorey dcspectu corruptae universitatis obcaecet. Ila iiie invisibilis bomo, qui vere, ul dixi- mus, horoo est, et in conleinptu htijus exterioris aitollitur, ct nudiuite vestilur, et caecitale illumi- naiur. Sic Jacob, Ephraitn ct Mauassen, nepotum suorum, non solum loca, vero etiam merita, cor- porea caecilate cernebat (Gen. xlviii). Nam cum
aut hoc ago : sed illud osiendere tentavi, hujus cx- tcrioris vitam iilius iuterioris vita consistere ; itcruin , interiuris morlem desceudere hujus de morle; tibi propinatum venenum per vitia fuerii, nihil hahere isiuin de vila; nisi ab illo irrigatus fuerit, itihil leneres aiicrumque in ualuraiu alle- rius, ut dixi, aut infectum viliis, aul detersum vir- tule irausire. Igilur quoniam jam el ubi sit bouio, el qui.l sit liomo, bieviier iicel osteudi, quae iiuiic ejus hoiuinis vila sil, videamus.
il. Si enim isla cerle uiuudialis viia, quac nula pro bonis habel, et bona pro uialis, quam lolus orbis sequiiur et colit, uon haec in affluenlia divitia-
illum Joseph Olius suus, qui supradictos parvulos 0 rum esi, non in fastigio poienti^e, non in juris i-
offerebat, nec ante pedes suos cernere judicaret, scnsil in parentis responsione illutn etiam guae es- seut fulura, prospicere. Sed ut ille interior homo exterioreiit istum facit sua vita viventem, et de fonte naturae suae auimat irrigando; sic rursum exterior per corruptelam moniferae materiei sttse, illumsi cupiditatibus iliicitisalligarit, occidit. Et cum alier naturae videatur alterius.transit in vicloris uuus- quisqucsubstaiiliam, ut aut carnalem quoque spiri- tualis spiritualem suis viriulibus prastel, aui car- nulem aniiuam caro victrix ejus eHicial. Deuique cuiu Dominus diluvjo delere humanum genus co- gitaret iratus ; Non permanebit , im(uit, Spiritu$ vieus in lwminiku$, quoniam caro $unt (Gen. vi, 3).
ctionis asiu, uou iu pompositate facuudiae, nou in viribus per praelia gloriosis, non in mercibus, pio- vinciaruin mtiiatione etsui peregriualioiie cn-scon- tibus, iion in lcnocinio foru arum, non in ambitu muuemm» iion in his cat deniijue omnibus quae videmus ; quoniam cuncla haec occidunt, et sine islis beate etiam juxia sarculum vivi solct. Sed illa est vita vera, vita veueratida, Deutn nosse, li- mere cjus poleutiam, amare pietalem, mundum in opifice miraji, iuterpellatorem contemnere, esso victu modico pro naluiae necessilaie coiiteniiim, veste vili vcl pro pudoris ratioue, vel pro tcmpom injuria coiniuuuilum. Sic rcliqu »ui crealuram, i.on ex sui copia, vel pro vitali ratio c, sed pro ajju-
81
EPISTOLA VI. AD AMICUM jEGROTUM II.
82
mento hujus lucis attingere. Quidquid enim am- A quam subjectam sensibns introduxertinl, di3creli
plius est, a malo esi, oninem bominem amare quasi fratrem, nullum laedere, servire omnibns, formam servi sustinere cum Domino, qui nobis prarter minisierium, quod interius continetur, quo- tidie servit in mundo proriucendo solem, einiltendo lucem, pfovias infundendo, tempora variando, fruges vel giguendo, vel malurando. Nobis enim in totius creaturae facie, vel ubertate deservit, quo- niam pro nobis cuncta generavit. Sed ut ad homi- nis ofiicia revertamur, nudum tegere, alere esu- rienlem, sitientem potare, infirn.os visitare, tri- stibus condolere, mortuos sepelire, nihil apud se habere quasi simm, scd omnia sua cum omtiibus judicare communia, ac tunc magissibi vivere, cuin
per Spiritum sanclum, et in ahiora subducti vera vita viventes, boc est veram sapientiam sapientes, qua stultitia ista caret : recordemur quod mundus ex nibilo a Deo factus est, et quod cuucta animalia per Detim, Verbo opifice, vocaia ▼enerunt, quas a natura uon fucrunl : quoniam soli ipsi fas esl voca- re quae non sunt, lanquam ea quae sunt ; quod ipsum bominein cui lanta possessio parabalur, ad imaginem auaro non aliquis Promelheus ex fa- bula, sed ille conditor uuiversitaiis manu quoque sua, ne qua pars ejus vacaret in nobis, de limo tcrrae facere dignatus est : quae cogitatio, ul diyi, vita est animae : quoniam baec prima est ratio vivendi, ut cui se debeat anima, non ignoret : ne
▼ivere aestimalur aliis, sibique recondere cum aiiis alium praeter hunc decepta vencreiur, ne vitae su;e
credilur erogare. Et liaec tamen adhuc exterioris hominis lineamenta contiugnnt.
III. Celerum illa interioris hominis vita in divi- narum rerum cogniiione consistil. : non qua coelotn terrae parte volvaiur, non an contrario cursu sidera rapiantur, non an Oceano generei pleniludo lunaris augmenlnm, uon an orbem mundi rotunditas ipsa suspendat, an quadriforma angulis promiueiuiori- l»us astringai, an unus ipse niundus sit, an plures s»nt. Nam haec ad animae non tendunt utilitatem, et apud Deum slulla judicantur : sed in illis sanis cogilaiienibus, si quando vcrsalur, tuuc vivit, et pascitur. Quae sunt autem istac sanae cogilaiiones ?
ministeria velulvitae auctores adorel : neiniantiim elemenla mirelur, ul non digua juriicel quae facta credantur : cum iile magis sit admirandus, qui