(॥५॥४/८॥२5७/१|_ (3२,७२२

0) 192157

२०) १०० हि. ॥४७-/॥५]

()[)1--391--29-4-72--10,000. 0५१1५. (1! /71२१५1४ 1.117२.1२ १३ (.31] ० १ तर कव १ र १००९७ ४० शि2.८4 शं

ह$

.. उऑड्ट्र द शोता

९ ऑग. | "ऐल जिजो' ण त्येक 1115 11000 ४॥० चि

111९0 ला 07 ७९9णि'2 घाट त्याल 1३ गावात ७000

110

१01

2० ७. का 0000 णार 0०. ?5क0ात

(&. ए?एा'चाचे घा ऐवा ७९0५९ एऐपाजाजाल्चे 11 1659)... । (0111100580. ७४ ग. 81090 तट &वघोतकाात 5 उ. (1598-10663)

ग)॥७1("व[€त पापा ९ ०ताचा ५०७. त ह का(९व ७10] 10(25 घात. 1॥[]0तवप९०(101

89 हिवा इ९घाीच ववा

[1)1720(07, ॥817१11 10०७-टाकितेपर्वाटे १९56९91001 115111018९]

[1 9 ॥'०/०"7०"त 5४ 1० ॥ 1२१९५ 1). ताट ७2 8०23

31510) ७. 0200013

3 कोट

प्प्के ळ

शन

१॥५]२॥५॥'पा 5५1२७९1) ५५ ॥॥.11).1.. एप एव (091100135शा8्टाचीठचाचएच, पपावीर्पातिण ळा छणा099 2.

19536

5'०४॥०॥1])

ष्टड्टवा खा ल घाण पात 15 प पैडर्था 9 190000प5 (चिञ, विणा ०01९5 0०७"९५5, ७80९1९2 वाले 6९0९ ॥॥७ ७००१७. उेष्षा, (0 १९४०८ 00९5 ॥॥० 10 1€5€च"ला 1100 0९ 0पाव्षीाला5 0 1प5. 8 7९्टांणाच 112१४९0, वाशश्ाष्ट 0 (९ ७१5५ ट््ाप7185, 15 ४8 800४0९2 [12 ०"क्ाा च वल्चा. 11 0पा' तवाताल्पाचा' ९७5९, ॥1९ चघ्ष॥0०”/ 1९20९05 11९2 1007९१४९ ॥०६ ०1४ रज ७९० 1001 घात डणल'"ठणाका शश वाट ठं (001४१९, पा. 9150 0 ठिरा्टाा काप ७९९852 ण ७९० ७11605 (8 11०१ ०पा' ए०पर्णा'५. ४०७, (०७९ 5पीीलला 1७ 3०वप81110९0 १01) 91 ॥॥९5९, 18 टश 9 06९0 वचा1र0]2 6९. ए॥0. एनञारचा' एटा, 7700117 १९५शल'०९५७ ०पा” चेवापापच ला द्याव एणष्टरावपाच1ठ5, ७प. एव 1 &छता017'02 1105 11 115 १७९०, 15, घा] व 1९0 1935 00"0प0१0्टाा (0 ॥शा( ठा "1९ (पातिञाचा एटा प"९ जि एवा 09 एला तेल्फा (0९2 0€0"100 ्ज 101. 1९255 ऐवा एप” टखहाएऐा1€65. 1. 18 ७. गिर्वाणा' एवा 107"60121610"5 चात ॥॥९ 0प्प07ा तच 1005 ०0. (७९ (1150 चा) ९95525, ७0॥ 11 ॥१5 ९ला पाजावापाचा ॥4 012 5॥55९वप€श. ४९॥९"8॥॥०॥/ ७ (110151- 181015 ताव 1९7 (0 ॥0ठ३380983ा१2श णा धो, 5006006; 1७, शशाला'च 1015 1806 ९010९ वयात ४०९, 1005019 1टार्‍07१0110 00 10९0९81105 11 [1९ (1"९35पा'8€5 0 एल 851.

पला०€, फरत छलीरचा 185 तंजा वयात फा व आाष्टपांचा 5टा- १९९ (0 10९ (-१8?५२१ा8डा३8ाा ९000१0७01७ 9 115 डवा घात ७प0112- [1लाढ5 0 फहा एपावचााडेड घात ठणाला. दालटाशा एपाजात्वेपािलाड जा जारा पपाठप्शा चा झलालाचा5 ७89 ॥0 5ष्ल्चा 09 पा खा 0पा' ०१५७ ॥15.00"9, 07 9९९0९01 115 0011105 01 (॥11॥01501.१0071(॥9 घात 1(5 906- 15, णजा९ टखवापठा, ७ ७0"०७७०३९७ ॥15 ॥1९02 घात. 100प 65 शा (0९2 ५१५०॥१1] 161 जा 7९5€९'ला, 10” शापच लठा ७9 65060 घाण पा€ एटा 21(९त १०प॥5 ० 0०पा' ए०्पाफिफ.

ए॥॥8110, 1 1297110) ७1७ छा] 7050617 10 ॥ ९ ॥॥879011 1१८6- 5९8०) ]0501((2 उगा 15 1300075, फापणाठप काण काडा लातञा 0£ 7९112) 07 1१०6.

5-10-55 1318517005 प०५५९, यो. कहार 1)'&माडत 1००0०0६. 1232159102 05' ?001ए.७

पुरस्कार

कोणत्याहि प्रकारचें संशोधन म्हटलं तरी त्यामध्ये अतिशय परिश्रम घ्यावे लागतात. या कामांत केवळ बुद्धीस शीण येतो एवढेंच नव्हे तर मनुष्याची चिकाटीहि कसोटीला लागते. एकाद्या प्रादेशिक भापेच्या संशोधनकार्याकडे खतःस वाहून घेणें व त्या भाषेच्या अनेक शतकांतील इतिहासाची छाननी करणें ही कामगिरी तर सामान्य संशोधनापक्षां कितीतरी उच्च दर्जाची म्हटली पाहिजे. विशेषतः प्रस्तुत संशोधनाचे बाबतींत ळेखकाळा केवळ आजूबाजूच्या स्थानिक ग्रांथिक भाषांचे व बोळभापांचें उत्तम ज्ञान तर आवश्यक आहे; पण परकीयांनी आपल्या देशावर राज्य केलें असल्यासुळें त्या परकीयांच्या भापेवरहि प्रभुत्व असणं अत्यावश्यक आहे. आतां ह्या सर्वे भाषांचे चांगलं क्ञान असणे ही नि:संशय उछ्छेखनीय गोष्ट आहे. म्हणून प्रा. प्रियोळकर हे स्ठुतीस आणि अभिनंदनास पात्र आहेत ही गोष्ट तर खरीच, परंतु त्यांच्या ग्रंथांतील एक गोष्ट मळा अत्यत प्रशंसनीय वाटते. ती म्हणजे कमींत कमी गेल्या चार शतक्रांत निमाण झालेल्या महाराष्ट्रांतील खिस्ती वाड्ञयासंबंधीं कितीतरी अज्ञात भाग त्यांनी उजेडांत आणला आहे. परकीयांनी खिस्ती पौराणिक वाड्याचा पाया घातला यांत आश्चर्य नाहीं. परंतु त्यानंतरच्या पिढ्यांतील ख्रिस्ती ळोकांनीं या वाड्नयाच्या बाबतींत जवळजवळ कांहीं केलं नाहीं, ही गोष्ट अगदीं अखाभाविक वाटते. इतकेंच नव्हे तर येथें खिस्ती लोकांच्या अनेक पिढ्या होऊन गेल्या, परंतु त्यांना आपल्या ह्या प्राचीन साहित्यांतील ऐश्र्याच जवळजवळ अज्ञानच होतं

म्हणून ख्रिस्ती समाजाच्या पुराणांचा ब कोकणांतीळ इतर प्राचीन ग्रेथांचा अभ्यास करून ब त्यासंत्रेधीं ग्रंथ प्रकारात करून प्रा. प्रियोळकरांनीं ह्या समाजाची फार मोठी सेवा केली आहे व यापुढेंहि हें त्यांचे काय चाळूच रहाणार आहे. जरी संवंच्या संव विद्वानांनां आपल्या प्राचीन इतिहासाचे बाबतींत त्यांचा शब्द अखेरचा मानळा नाहीं अथवा ख्रिस्ती धर्म आणि त्यांतील तत्वे यांविषयीं त्यांनीं व्यक्त केलेलीं मतें प्राह्म मानलीं नाहींत, तरी आपल्या देशांतील विशेष करून अत्येत बुद्विमान्‌ तरुणांनीं त्यांचें चरित्र ब संशोधनाच्या क्षेत्रांत त्यांनी घेतलेले अळीकिक परिश्रम हे आपल्या डोळ्यासमोर आदर्श म्हणून

डं पुरस्कार

ठेआावे, असं म्हटल्याराजाच रहाजत नाहीं. शेवटीं धर्म, पंथ व वंश असा कोणताहि भेदभाव न बाळगतां मराठी भाषेचे उपयुक्त संगोबनकार्य चाल- विणार्‍्या मराठी संशोवनमंडळ या संत्थेचा मी अन्तःफरणपूर्वक उत्कर्ष इच्छितो.

बिशप हाऊस, पुणे-१ 'अँड्र द सोझा दि. ५-१ ०--"३५५ (पुण्याचे बिशप) आभार

आमच्या बिनंतीस मान देऊन पुण्याच्या पूज्य बिशपस्थामींनीं ते रोमला जाण्याच्या विलक्षण गदीत असतांही या ग्रंथाला मराठींत ' पुरस्कार' लिहून दिळा, यावदळ त्यांचे आम्हीं अत्यंत कृतज्ञ आहोत.

गोऱ्यांतील नवक्रिश्वनांच्या आग्रहावरून सतराऱ्या शतकांत परकीय पादींनीं मराठींत अनेक क्रिखी पुराणं लिहिलीं, परंतु त्यांच्या वंशजांपैकी हे मराठी ग्रंथ वाचू राकणारीं चारदोन देखीळ माणसं आज असतील की काय, यावददळ आम्हांस शांका आहे. स्वतः विशपस्वामी गोवेकर असूनसुद्ध मराठी 'चांगळ॑ जाणतात. त्यांनी आपल्या प्रांतबांचत्नांचें या आपल्या मराठी वाड्ययंत्रेभवाकडे लक्ष वेविलं, ही समावानाची गोट होय. मराठी न जाणणाऱ्या बांधवांचेंद्ी या त्यांच्या * पुरस्कारा! कडे लक्ष जावें म्हणून त्यांच्याचकडून तो इंग्रजींत लिहून धेऊन सोवत जोडण्यांत येत आहे.

या क्रिस्ती मराठी वाड्याच्या निर्मितीमागचा सोळाऱ्यासतराज्या शत- कांतीळ इतिहास सर्वसाधारण क्रिस्ती माणसाळा पटेळ किंवा रुचेळ अशी आमची अपेक्षा नाहीं. तो अप्रिय असळा तरी साधार व म्हणूनच आमच्या समजाप्रमाणं सत्य आहे, आणि तो राक्‍्य तितक्या सौम्य शब्दांत कथन करण्याचा आम्ही प्रयत्न केळा आहे एवढेंच आम्ही येथें सांगू राकतों.

--संपादक

पाद्री आंतोनियु द सालदाज विरचित

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा

( सतराव्या शतकांतील क्विस्ती पुराण )

ज्र

संपादक अनंत काकबा प्रियोळकर डायरेक्टर, मराठी संशोधनमंडळ, मुंबई

मुंबई पाही ग्रधसग्रहय

मराठी संशोचधनमडळ, मुंबई मगठी ग्रंथसंग्रहालय, मुंबई २

१९५४

किंमत २ रुपये

मराठी संशोधनमंडळांत तयार झालेलीं पुस्तक

१ मराठी दोलासुद्रिते. किं, १-०-० मुक्तेश्वरळछत महाभारत ( संशोधित प्रत )

२ आदिपवे, खं. १ ला, १ ते १२ अध्याय, किं. ५--०-०

रै आदिपर्व, ख. २रा, १२३ ते २५ अध्याय, किं, ७५--०-० (दोनही खंडांत मुक्तेश्वराच्या 'चरित्रविषयक प्रास्ताविक निबंध आहेत. )

४ झावाचचतता क्ला] (१८२४ साठीं मूळ मराठींत लिहिलेल्या, परंतु आज अनुपल*ध असलेल्या पुस्तकाच त्याच सालीं झालेलें गुजराती भाषांतर. विस्तृत इंग्रजी प्रस्तावनेसह. ) किं, १-८-०

या पुस्तकासंबरंधीं गुजरात विद्यापीठाचे कुलगुरु न्या. सर दिवेटिया लिहितात,

6“ | 18४6 16६ 1 छाणा ठाया. र्‍ाटा2$७ हयात 1 95 घ४्टा'९९9019 5पा')॥15९त (० 5८2 पाट पाताछा ए'चत्ा(लञा 8] ७४७९ 0 (टला 32 रिता घा $ला00)15 फघ$ तण (९१ ता उजाटाळात ॥॥'0प0१0्टाा 1)". 02९], र०्प 8४९ तेजाट2 8 टा. 5९४102 0४. ७0०1150112 005 8111110 810 1 जा 15 फांत2]ए ताप छाते 801)1९0193160 ४ ]1)९०७]6."

हेद्राबादचचे माजी शिक्षणमंत्री श्री. देवीसिंग चव्हाण लिहितात,

“ ०) 90९" 01 9181819081 1 110 2०९९011219 107101'25(- 10४. ३०१ 18९९ ९३] ०पाते€चे (0 ॥॥९ फ०10, ॥०७ ताव 160 एट फ9% 101 ०॥€'5 0 101106 €एशा 11 1101005 जज. टकल 85 रा 1018110 ०161 501९'९5 10" ७॥100 1 ट्याटा'8.प]8.2 ४०५.

५ मराठींतील आरंभींच्या क्रिस्ती दोञिनी ( सोळाव्या व सतराव्या शतकांत क्रिस्ती मिशनऱ्यांनी लिहिलेल्या मराठी बोलींतील प्रश्नोत्तरूप धार्मिक पुस्तकांची माहिती ). किं. १-०-०

६ सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा ( क्रिस्ती पुरण). किं, २-०-०

प्रकाशक व मुद्रक : प्रा अ. का, प्रियोळकर, मराठी संशोधनमंडळ, मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रह्मलय, ठाकुरद्वार, मुंबई २ मुद्रगस्थळ : साधना प्रेस, आर्थर रोड, मुंबई ११

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा भ्रस्तावना

सांतु आंतोनिची जीवबित्वकथा ' या प्रस्तुत ओबीबद्ध मराठी काव्याचा कतो पाद्री आंतोनियु द सालदाळञ याच! जन्म माझागांव नांवाच्या आफ्रिकेतील किल़॒थांत झाला. मारोको हें त्याचें जन्मस्थान असल्याचें त्याच्या मुद्रित ग्रंथावर नमूद आहे तो हाच भाग अमावा, त्याचा बाप पोतुगीज व आई इटालियन होती. आपल्या अंगांतील बीरवृत्तीला आपली जन्मभूमी हें कायेक्षेत्र अपुरे वाटून वयाच्या सोळांन्या वर्षी लष्करी पेशा पत्करून तो हिंदुस्थानांत आला; परंतु इकडे गोव्यांत आल्यावर त्याची वृत्ति बदलली. त्याने शिपाईंगिरींचा त्याग करून स्वतःला धमकार्याला वाहून घेण्याच ठरश्लिं, आणि १६१५ सालीं जेजुईंट मंडळीमध्ये ( (०0113911118 त उ९5प5) तो सामील झाला, या ठिकाणीं पूवाभ्यास झाल्यावर तत्त्व्ञानाच्या अभ्यासाला त्यार्ने सुरुवात केली. पुढें कांही. काळ आजारीपणात काढल्यावर सासष्टी मिशनमध्ये धमोपदेशक म्हणून वर्शिंकडून त्याची नेमणूक झाली.

प्रथम १५४१ च्या सुमारास ज्यावेळीं पोतुगीजांनीं देशी लोकांना क्रिस्ती घमात आणण्याचे कार्य सुरू केळे, त्यावेळीं त्यांचा भर धाकदपटशा, फुसलावणी किंवा बळजबरी यांच्यावरच होता. अशा प्रकाराने हजारो लोक जरी क्रिस्ती धमीत ओढले गेले तरी ते केवळ नांवानेच क्रिस्ती असत. घरांत ते जुन्या हिंदु पद्धतीप्रमाणे चालत, हिंदु धार्मिक ग्रंथ वाचीत व ढिंदु देवदेवतांचे भजनपूजन करीत, नव्या क्रिस्ती धमाचे त्यांना ज्ञान मुळींच नसे. या प्रकाराला आळा घालण्याकरिता १५६० सालीं गोव्यांत स्थापन झालेल्या इंक्तिझिशनचा उपयोग करण्यात येऊ लागला, इंक्रिझिरानच्या नियमांप्रमाणे जुन्या धमाचे ग्रंथ वाचणे किंबा ते संग्रह्मी ठेवणें आणि जुन्या घमोच्या वालींरीतीप्रमाणें वागे ह्वा गुन्हा होता.

अशा गुन्हेगारांवर खटले भरून इंकिझिदान त्यांना कैद करी, त्यांच्या माल- मत्तेवर जप्ती आणी आणि कमाल शिक्षा म्हणून ' ७५६० त 5'७ ! नांवाच्या समारंभात त्यांना जीवंतही जाळी. उत्तर कोकणांतील मराठी बोलीचे एक क्रिस्ती पुराण उपलब्ध आहे, त्याच्यामध्ये यासंबंधीं पुष्कळ निर्देश आढळतात. उदाहरणार्थ --

केसे क्रिस्ताबांदो तुमी, पुंजीता देव लाडके, असून धोंड्यामातीचे, तुमचे घरां. नः न न

डू पाद्री साठदासु-विरचित

मुराद क्रिस्तांव असूनसलीं, पातीस मई देत सुदेचारासीं, आणि पुंजितान हिडुबांचे देव, आपुले घरीं. ही वारता नइं झुटी, पेसे करणींतो जाणा तुमी, वरसाचे वरस गोन्यां जातान, जे हिंदुवांचे देव मानितान.

ज्यांच्यावर हिंदु देवदेवता पूजल्याचा आरोप असे, असे दमण, दीव, वसई, क ७ ढं हः ७ ४" मुंबई वगेरे भागांतील क्रिस्ती लोक पकडून ठेवीत ब दरवर्षा इंक्विझिशमपुढें उभे करण्याकरितां त्यांना गोव्याला पाठविले जाई, त्यांचा निदेंश वरील उतान्यांत आहे.

सतराव्या शतकांतील इंक्तिझिशानचा एक केदी डॉ. देलो या फ्रेच्च डॉक्टरने आपल्या तुरुंगवासाचा जो वृत्तांत प्रसिद्ध केला आहे त्यांत आपणास दमणहून गोव्याला नेतांना वसईच्या तुरुंगांत कांहीं काळ मुक्काम करावा लागला व तथे आपणांस पुष्कळ समदुःखी सोबती आढळले; त्यांची गोव्याला रवानगी करण्याकरितां इंक्िझिदानच्या स्थानिक अधिकाऱ्यानें कैद केलें होते, असे लिहून ठेविळे आहे. ( प्रकरण १३) इंक्िझिरानच्या या धाकानेंढी ज्यावेळीं या प्रकाराला आळा पडेना, त्यावेळीं या नव- क्रिश्चनांना क्रिस्ती धर्माचें प्रथम शिक्षण मिळाले पाहिजे, या गोष्टीकडे धर्माधिकाऱ्यांचे विशेष लक्ष गेले,

१५६७ सालीं जी धरमाधिकाऱ्यांची पहिली परिषद भरली होती, तिच्यामध्ये नवक्रिश्चनांना क्रिस्ती धमीपदेशाला हृजर राहाणे आवश्यकच ठरविण्यांत आलें व हे धघर्मीपदेशक जर लोकांची भाषा जाणणारे असतील तरच हा उपदेश जास्त फलदायी होईल, म्हणून धर्मोपदेशकांनीं लोकांची भाषा शिकावी, अशी जोराची शिफारस करण्यांत आली. १५७५, १५८५ वब १५९२ सालीं झाल्ल्या, अनुक्रमे दुसरी, तिसरी व चौथी या परिषदांमध्येंही देशी मायेच्या ज्ञानावर फार जोर देण्यांत आठेला दिसतो. १६०५ सालच्या पाचव्या परिषदेमध्ये तर पुढीलप्रमाणे ठराव करण्यांत आला : ५ लोकांच्या आत्म्यांच्या हिताकरिता चचोची व्यवस्था नीट चालावी, गांवकऱ्यांना योग्यप्रकारे धर्मशिक्षण मिळावे. आगि धमेसंस्कार यथाविधि पार पडावे म्हणून ही धमेपरिषदे अशी सक्त आज्ञा करिते कीं, कोणयाही धर्मावदेशकाची, त्याला गांवकऱ्यांची भाषा अवगत असल्याखेरीज गांवच्या चन्चीतील व्हायकरच्या वरिष्ट जागेवर बढती होऊं नये; त्याची देशीमाषेत आधीं परीक्षा घेण्यांत यावी. जे पाद्री यापूर्वीच अश्या जागांवर काम करीत असतील, त्यांना जर लोकांची भाषा येत नसेल तर हा हुकूम प्रसिद्ध झाल्या दिवसापासून सहा महिन्यांचा अवधि त्याना ती शिकण्याकरितां देण्यांत येत आहे; या मुदतीत जर त्यांनीं देशभाषेचा अभ्यास केला नाहीं तर ते आपोआपच त्या अधिकारापासून पदच्युत होतील आणि गांवकऱ्यांवर त्यांची धार्मिक हुकमत राहाणार नाहीं. ”

लांतु आंतोनियी जीवित्वकथा ष्‌

वरीळ हकीगतीवरून त्या काळीं परदेशी पाद्रींना देदाभाषेच्या शिक्षणाची किती आवश्यकता भासत होती, याची कल्पना सहज करतां येईल, हा प्रकार केवळ गोव्यांतच होता अस नव्हे, उत्तरेकडे व दक्षिणकडे तो सरवंत्र होता, मानोएल द आसुंप्सांव नांवाच्या एका आगस्टिनियन पाद्रीनँ डाक्का येथील बंगाली बोलींचे एक व्याकरण क्रिस्ती मिशनर्‍्यांच्या उपयोगाकरितां म्हणून लिहून १७४२ सालीं मुद्रित केळें आहे. त्याच्या प्रस्तावनेत तो फादर जॉन बासिस्टा याचे विचार उद्धृत कारितो ते असे $-“' आपल्या कळपाऱची ज्याला भाषा माहीत नाहीं तो मुळीं मिशनरीच नव्हे; आणिं ( देशी भाषेचे अश्ञान ) हे त्याचें एक महापातक आहे. आधीं या भाषेचा अभ्यास केल्याखेरीज त्याच्या या पापाचे क्षालन कोणल्याद्दी प्रकारे होतांच कामा नये.”

पाद्री आंतोनियु सालदाळध यांने स्वाभाविकच देशी भांघेचचा चांगलाच अभ्यास केला असळा पाहिज; परंतु देशभाषा म्हणजे लोकांच्या नित्याच्या व्यवहारांतील बोली आणि सुशिक्षित लोक लेखनवाचनाकरितां योजीत असलेली ग्रांथिक भाषा, या घर्मापदेशकांचें शिक्षित व अशिक्षित अशा दोघांशी व्यवदार करण्याकरितां उपयोगी पडणारी अशी बोळी शिकण्याकडे प्रथम लक्ष असे. लोकांच्या नित्याच्या व्यवहारांतील ही भाषा असल्यामुळे ती शिकगेंही सोपें जाई त्या काळीं विदेशी लोकांच्या उपयोगाकरितां जे कोरा व व्याकरण निमाण झालीं तीं या बोलीचींच आहेत प्रलेक जातीच्या बोलीमध्यें फरक असल्यामुळें हे लोक विशेषतः ब्राह्मणांच्याच बोलीचा प्रथम अभ्यास करीत. १५८५ खालच्या तिसऱ्या धार्मिक परिषदेंत क्रिस्ती धमाची मादिती देणारा प्रथम पोतुगीज भार्षेत एक ग्रंथ तयार करून तो जेथे जेथे म्हणून लोकाचे क्रिश्तीकरण वाळू अघेल त्या त्या ठिकाणच्या भार्षेत मा्षांतरीत करावा, असा ठराव करण्यांत आला होता. या ठरावान्वये गोमंतक्राकरितां म्हणून जो ग्रेथ तयार झाला तो म्हृणजे फादर तोमास स्टिफनस याची ' दौत्रिन क्रिस्तां' हा होय. १६२२ सालीं तो प्रथम मुद्रित झाला, त्यावर “ हश 111४70१ उित्चिणाचाच (वावातातत म्हणजे ' कानारी ब्राह्मणी भाषेंत ' लिहिल्याचे नमूद आहे. कानारीं म्हणजे काठावरचे (०951615). किनारा ह्वा मूळ फोरसी शब्द असून अलिकडद्दी तो मराठींत प्रचलीत आहे. अरब लोकांनीं कोकणच्या समुद्रकांठावरील लोकाना ही संज्ञा प्रथम दिली ब त्यांच्यामागून आलेले पोतुगीज लोक तिचा अपभ्रष्ट स्वरूपांत वापर करूं लागले, हें उघड दिसते,

फादर स्टिफन्सने आहझणांच्या बोळींत * दोत्रिन क्रिस्तां ) ह| क्रिस्तीधमतत्त्वाची माहिती देगारा प्रश्नोत्तरूप ग्रंथ लिहिला खरा; परंतु त्यार्ने लोकांचें समाधान होईना म्हणून त्याला ग्रांथिक भाषेत क्रिश्चनपुराण लिहावे लागळे, असें त्याने १६१६ मर्ध्ये मुद्रित झालेल्या आपल्या पुराणांत स्पष्ट नमूद केले आहे :

दव पाद्री सालदाझ-विरचित

बका नाप लनन टडर जळा लासा ->--- > -->>_ ५-८ --------.-.--..----->->

एके रविवारी संथ्याकाळीं बा दोत्रिनीरचे पठण संपल्यावर एक ब्राह्मण पाद्री- गुरूजवळ म्हणजेच स्टिफन्सजवळ येऊन म्हणाला,

ऑणणापणाणाणा णा पणी? 00"? णी"

हं दौत्रिनी वांचोनि आन । कांहीयक आगळें शास्त्रपुराण ।

जरी आम्हां करविते पठण। तरी होते चांग ॥

जेसं त्यां त्यां दिपावतीं । देसपरिचीं पुराणे हाती ।

तैसी पुस्तके कां नमेळती । आमंचां देसी ॥

हा माठा अभिमावा जी म्हण । तुमी तरीं वारिलीं मागिळीं पुराणें । तरी प्रतिपुस्तके आमांकारणें । केसीं न करिती तुमी ॥

या पासोनिया जी आतां । जेतियांच्या पुराणकथा ।

नव्या क्रिस्ताबांच्या चिता । आठवती देखा ॥

जरी मराठीय भाषचीं कांहीं । शास्त्रपुराणे होतीं आमां ठायीं ।

तरी लाकाचा मनोरथु पाई । पूर्ण होंता ॥

त्याला पाद्रीगुरूनें म्हणजे स्टिफन्सने काय़ उत्तर दिले पह्वाः--

तंब त्या क्रिस्तांबाच्या बोटा । पाद्रीगुरू उलासला ।

म्हण तूं भला र भला । प्रस्ट्न कलासि चांगु ॥

संतोसलां तुझिय मति । जे वि वारिले मजप्रती ।

तं आइक पां यकचितीं । सांगेन जे ॥

फ्रिंगियांचे बोळणे अबघारीं । ते उपमा देती कवणपरी ।

म्हणती एके दिवसीं र.मनगरी । उभविली नाहीं ॥

जे आमीं कलें नाहीं अजोनिवरी । तं देवो सिंघी नईल फुडारीं।

भक्तश्चुतियां जिविची उरी । पुरवील स्वामी ॥

अशा प्रकारे नवक्रिश्रनांच्या आग्रहावरून जुन्या हिंदु मराठी ग्रंथाच्या धर्तीवर स्टिफन्सने हे क्रिस्ती मराठी पुराण लिहिले. हिंदूंचा जसा प्रमाण ग्रंथ गीता, तसा क्रिस्ती लोकांचा प्रमाण ग्रेथ बायबल आहे. शञानेश्वराने ' अमृतातंही पैजा जिके' अशा प्रकारच्या भाषेंत गीतेवर टीका लिहिली. त्याप्रमाणेच स्टिफन्सने ' पुस्पांमाजी पुस्प मोगरी । कीं परिमळांमाजी कस्तुरी । तेशी भासांमध्ये साजिरी' असलेल्या मरा- ठियेमध्यें बायबलवर ओवीबद्ध ग्रंथ रचण्यास सुरुवात केली, व ही त्याची लेखन- कामाठी १६१४ सालीं दोबटास गेली. या ग्रंथाने केवळ क्रिस्ती लोकांसच चटका लावला असें नव्हे, तर हिंदुलोकदेखील या ग्रंथाची वाखाणणी करूं लागले, (“11015 ए/०॥६ 15 5० 7९९41९ 18 110६ 00159 १० 1९ ९115911535 तंशए९ पाप्या १४०१७ ती"०ता , ७पा €8एशा ७0०७०2 ४९०(००३ एपंवेट ०) 50९वापपष१्टा 1(,”") असे ९ फेब्रु. १६२० मधल्या एका पत्रांत नमूद आहे. स्वतः स्टिफन्सनेंही आपल्या

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा ७

अपेणपत्रिकेत, “ हा ग्रंथ एतद्देशीय पद्धतीला अनुसरून रचिला असून ही लेखनरौली येथील रहिवाश्यांना विशोष आवडती आहे, (“1९ पाळ ०ाच टण9०७9 ह 71000 व (शा, € 10 ९5110 वेर वृष€९ 05 ॥७(पा'8€5 10815 श800””,)

असे लिंहिळे आहे.

केवळ वरिष्ट जातींच्या लोकांना संतुष्ट करण्याकरितांच युरोपियन मिदानऱ्यांना ग्रांथिक मराठी शिकावी लागली असे नव्हे; तर हिंदुधमर्चि खंडन करण्याकरितां हिंदूंचे जुने मराठी ग्रेथ अभ्यातिण्याची त्यांना आवश्‍यकता भासली. नव्या क्रिस्ती धर्मांची माहिती देण्याबरोबर जुन्या धर्माच्या चुका दाखविणें व तो कसा त्याज्य आहे, हेही लोकांच्या गळीं उतरविणे धमीतरकार्याच्या दृष्टीने त्यांना अवश्य होतें. पहिलें कार्य स्टिफन्सच्या क्रिस्तपुराणानें केळे, तर दुसरें कार्य करण्याकरितां एतियेन द ला क्ुवा नांवाच्या एका फ्रेञ्च पाद्रीने १६२९-३५ सालीं सेंट पीटरबरील पुरणग्रेथ रचून मुद्रित केला. या पाद्रील/ गोव्याची कानारी (कोकणी ) बोली व ग्रांथिक मराठी अश्या दोनही भाषा चांगल्या अवगत होत्या, व त्या भाषांत लिहून प्रसिद्ध केलेल्या त्याच्या ग्रंथांची फार वाखाणणी होत आहे, असे पए५., 1० त 850०१25 यानें १६२१ सालच्या फ्रेन्च भाषेत लिहिलेल्या आपल्या प्रवासवर्णनांत लिहिले आहे. (“ 1] कण्व. 5 कवा्वि९ा९र॥ 989015 1805 वर्पे कार्प तष ७9४७, 18 ख्यळा'ाट, तृषा €5 एपाशछा/2 ९18 शा81959(2 चप] 65 टण्पाणा€ ला९€९2 17105 18 19110 वप] 125 ७१६ 1116€पॅअ वप€९ ट€पर पाशा1€5 व ७१४5, ९८ ३एवा, "101110९ ॥५1॥९प'5 110725 ९0 1'पाा९ ९ हा 1'चप(2 वप डळ €5पपा€2'5 व2 (०५5... ), असे जरी असलं तरी आपल्या या ग्रेथाकरितां त्याने बोली भाबेरचें माध्यम स्वीकारले नाहीं. कारण वादबिबाद सुशिक्षितांशीं करावयाचा असतो. अशा लोकाची भाषा ग्रांथिकच असावयाची. म्हणून त्यानें ग्रांथिक मराठींत पंधरावीस हजार ओव्याचें हवे खंडणात्मक पुराण रचिले. अशा प्रकारच्या वादविवादांना उपयोगी पडावी म्हणून सोळान्या-सतरान्या शतकात रोमन लिपींत लिहिलेलीं मिशनऱ्यांच्या ह्ातचीं मराठी ग्रंथांतील उताऱ्यांतील टांचणें पोतुंगालांत उपलन्ध आहेत. त्यांच्या हजार दोन दजार पानाच्या मायक्रोफिल्म नकला मुंबई विद्यापीठाच्या मदतीनें पोतुंगालमधून मीं आणविलेल्या आहेत. त्यांत कांहीं स्टिफन्स, कठुवा किंवा सालदाझु यांच्या हातची देखील टांचणें असणें अशक्य नाहीं.

कोणत्याही धर्मामध्ये संतांनाही फार महत्त्व असतें. देव स्वगात असतो, परंतु संत हे त्याचे भूतलावरील प्रतिनिधि असतात. ज्ञानदेव, नामदेव, एकनाथ, व त्याकाळीं नुकताच सदेह वेकुंठाला गेल्याबद्दळ ज्याचा गवगवा झाला असावा तो तुकाराम, हे संत त्याकाळीं गोव्यांतील लोकाच्या दृष्टीपुढे असावेत. 'चमत्कारांशिवाय नमस्कार नाहीं, अशी म्हण आहे. सर्वसाधारण जनमनावर

ट पाद्री सालदास-विर चित चचमत्कारांचा फारच मोठा पगडा असतो. चमत्कार करणाऱ्या किंवा करतो असा ज्याचा लौकिक आहे अशा साधूच्या भजनीं इतर धर्माचेहि लोक लागतात, असें आपण आजही पाहातां.

क्रिस्ती धमामध्ये चमत्कार करणाऱ्या संतमहंतांची वाण नाहीं, ही गोष्ट नव- क्रिश्चनांच्या व इतर एतद्दशियांच्या मनावर जिंजरविण्याकरितां आंतोनियु द सालदाडञ या उपरिनिर्दिष्ट पाद्रीनें पादुअ येथील संत अँटनी ( किंवा सांतु आंतोनी ) याचें चरित्रवर्णन करण्याचें योजिलेळें दिसत. पुढें दिलेळें *: सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा ? हें ओवीबद्ध मराठी पुराण हा त्याचा या विषयावरचा मुख्य ग्रंथ नाहीं. मुख्य ग्रंथ त्यानें गंद्यांत व बोली भाषेंत लिहिठेला आहे. या ग्रंथांत क्रिस्ती घमाविरुद्ध कांहीं नसल्याबद्दल जो जेजुईट पाद्री जुवांव द पेंद्रोज (याचाही ' देवाची एकाग्र बोलणीं किंबा डला ठ्वपा०ड वाणंत०5 नांवाचा ब्राह्मी बोलींतील १६६० सालीं मुद्रित झालेला ग्रंथ उपलब्ध आहे, ) याचा, ३ अक्टोबर १६५१ तारीखेचा दाखला जोडला आहे, त्यांत हे चमत्कार ब्राह्मगांच्या चाळू भाबेंत (“हा 3१0३2णच ७0वा0ाचा9 एपोटटळा ” ) भाषांतरीत केलें असल्याचें नमूद आहे. “' सर्वांनाच जास्त सोपेपणानें कळावे म्हणून स्थानिक चाळू भाषेत हे चमत्कार लिहिले आडत. ( “(1011130585 114 पाशपच व टाच ९०॥॥/९0(2 ७१ 5शाटात वट (०१० पराव विला- 11९९ 611९1१1१05 ” ) असें या ग्रंथाच्या मुखपृष्ठावरढी लिहिळेळें आढळतें. या ग्रंथाचे दोन भाग पाडले आहेत. पहिल्या भागांत संत आंतोनी जीवंत असतांना झालेल्या तीस चमत्कारांची व दुसऱ्या भागांत त्यार्चे नियाण झाल्यानंतरच्या तेवीस चमत्कारांची माहिती देण्यांत आली आहे. पुढें दिलेल्या ग्रांथिक मराठींतील “ सांतु आंतोनिच्या जीवित्वक्थंत ' त्याच्या हयातींतील केवळ अठराच चमत्कार वर्णिले आहेत व निधनोत्तर चमत्कारांचा ओझरता निदेश तेवढा केळेला आहे, असे दिसून येईल. आपल्या ब्राह्मणी, किंवा मराठी बोली प्रस्तावर्नंत हा कवि आपल्या ग्रंथस्चनेच उद्दिष्ट सांगतांना लिहितो,

--“-“' परमेश्वराला विनंतिप्राथना करितात; पण दयाळु भक्त संत आंतोनी मनुष्यांनीं स्मरण करतांच जसा गरजेला आणि आकांताला लवकर धांव घेतो तसा अन्य कोणीही पावत नाहीं, संकटकाळीं तो कोणाचीही उपेक्षा करीत नाहीं. त्याचें स्मरण करतांक्षणीं तो पावतो. आम्ही या नश्वर जगांत असेपर्यत गरजांतच आहोंत. गरज नाहीं असा कोणीही नाहीं. आत्म्याला असो किंवा शरीराला असो, गरज ही आहेच. आमची गरज टाळणारा, आमच्या द्वाकेला पावणारा, आमच्या कार्याला उभा ठाकणारा, साहाय्यकता सारथी हवाच. संत आंतोनीसारखा दयाळु साह्यकारी सगळया विश्वांत शोधल्यास अन्य मिळणार नाहीं. हें सत्य म्हणून सवेही लोकांना दाखविण्याकरितां मीं हा त्याच्या आश्चर्यकारक 'चमत्कारांचा ग्रथ लिहिला आहे. तो वाचल्यावर,

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा ९

टल... ७ कय --. --_-:-->.>_>>> क नानी १ ११ ण एरनशसिप्शिसिनि्ण्णिणिणा पि.

आंधळयांना डोळे, मेलेल्यांना जीबदान, मुक्‍यांना वा'चा, रोग्यांना आरोग्य, बद्दिऱ्यांना ऐक्गगे, थोल्यापांगळ्यांना हातपाय, संकटांत सांपडलेल्यांना आधार कसा मिळाला ते सविस्तर दृष्टीस पडेल, ”

संतचरित्रे लिहिण्याचा प्रधात आपल्यामध्ये फार जुन्या काळापासून चालू आहे. ज्ञानेश्वराचे चरित्र त्याच्याच काळीं सच्चिदानेद्नाबानें लिहिले, अर्त भावे लिहितात. श्री ज्ञानदेवाची आदि हे ज्ञानदेवचरित्र नामदेवविरचित म्हणून उपलब्ध आढे. महानुभावांचे लीळाचरित्र वगेरे ग्रंथ तर प्रसिद्धच आंढेत; परंतु संत*चरित्रक!र म्हणून उद्धवन्विद्धन ( हके १६११ च्या आसपास ) आणि महीपति (जन्म ह. १६३७-निधन श. १७१२ ) हे महाराष््रंत विशेष प्रसिद्ध आहेत; परंतु याच्याही पूर्वी हा क्रिस्ती मराठी चरित्रकार होऊन गेला होता, ही लक्षांत ठेवण्यासारखी गोष्ट होय.

“ सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा ' या ग्रेथांत कथन केलेले चमत्कार वाचतांना आपल्याकडील महाराष्ट्रीय संतांच्या चमत्कारांची आठवण ठिकठिकाणीं झाल्यावाचून राहात नाहीं. पाश्चात्य व पोबात्य संतांच्या चमत्कारांमधील हे विलक्षण साम्य पाहून भाविक लोकांच्या मनाची बैठक जगात सर्वत्र सारखीच अतत, असें दिसून येते.

प्रस्तुत पुराणांतील पहिलाच वेमराचा चमत्कार किंबा दुसरा मत्स्यांचा चमत्कार वाचून, ज्ञानेश्वराने रेड्याच्या मुखानं वेद वदविर्गे ( अ.९ ), तुळसीदासाने दगडाच्या नंदीला नेवेद्य भक्षण करावयास लावणें (अ. २), पिपाजी राजाच्या उपदे्याबरून वाघाने क्रूरता सांडणे ( अ. २६ ), (वा रसिक मुरारचा उपदेश ऐकून हत्तीने संतवृत्ति स्वीकारणं (अ. ३७), अशा सारख्या भक्तविजयांतील चमत्कारांची आठवण होईल.

परमेश्वराच्या कृपेने विषबाधा न होणे (चमत्कार ३) असे चमत्कार आपल्याकडेही पुष्कळ आहेत.

एका भाषेत केलेले शास्त्रकथन निरनिराळ्या भाषिकांना आपआपल्या भाषेत ऐकू जाणे हा चोथा चमत्कार वाचून;

ज्या ज्या देशीं जाती तीथो । तेथे तेसीच करिती कविता ।

व ल्च् भाषापरत्वे अमोलिकता । गुण वाणिती हरीचे ॥

हा ज्ञानेश्वर व नामदेव यासंबंधीं भक्तविजयांतील (अ. ११) चमत्कार मनापुढे येशेल.

पाचव्या 'चमत्कारांतील स्त्री ही तर संतविजयांतील (अ. ३५) संत सखूच आहे.

कीर्तनसमयीं आलेले प्रचंड वांदळ श्रोतृवृदांना बाधले नाहीं, हा सद्दावा चम- त्कार वाचून नामदेवांचे खोंपट वादळापासून बचावले ही भक्तविजयांतील (अ. २१)

१० पाद्री सालदाळ -बिरराचत कथा, किंबा तुकारामाच्या कीर्तनांत यवनांनीं वेढा दिला असतां ते अरिष्ट दूर झाठें ही गोष्ट ( अ. ४८) आठवू लागेल, देवाचं संताला दशन (च. ७, १४) हे चम- त्कार नामदेव, तुकाराम, रामदास वगैरे संतांच्या कथांत आपणाकडेही अनेक दिसून येतात, एका स्वाथी माणसाच्या काळजाचा ' गोंडा ' त्यांच्या मरणानंतर त्याच्या घरांतील द्रव्याच्या पेटींत सापडला, हा आठवा चमत्कार मात्र आपणांस अमिनव वाटेल. पश्चात्तापाने पापनादन होते ही नवव्या चमत्कारांतील कल्पना आपणास नवीन नाहीं, दहाव्या 'चमत्कारांतील मातृदेष्ट्या पुत्राची कथा वाचून पुंडलिकाचे स्मरण झाल्याखरीज राहात नादीं. अकरा, बारा व तेरा या चमत्कारांतील सैतानाची कृत्यं घाचून नळा- सारख्या पुण्य*लोकांना त्रास देणारा कलि आपल्या मनासमोर उभा राहील. हिशेबाच्या अडचणींत सजन सांपडला असतां ( चमत्कार १७ ) त्याच्या संकटाला धावणे यासंबंधींच चमत्कार, दामाजी (अ. ४०. ), नरसिंह मेहता (अ. २९, ), सुरदास (अ. ३६. ), विसोबा सराफ (५७. ), यांच्या कथांत भक्तविजयामध्यें आढळतील. संत आंतोनीच्या बापावर खूनाचा आरोप होऊन तो फांसीं जाण्याचा प्रसंग आला असतां, ज्याचा खून झाला त्या मृत माणसानें खडुयातून वर येऊन या माणसाने आपला घात केला नाहीं असें सांगून त्याचा जीव वांचविला, ही अठरान्या अध्यायांतील कथा मजेदार आहे. हा चमत्कार वाचून भानुदासावर चोरीचा आळ आला असतां, सुळावर चढबविण्याच्या वेळीं, सुळाचा फलपुष्पांनीं युक्त असा वृक्ष बनला ह्या भक्तविजयांतील कथेची ( अ. ४३. ) आठवण होईल.

गोमेतकांतील ब्राह्मणी बोठींत जे याखेरीज जास्त चमत्कार निर्दिष्ट केळे आहेत, त्यांच्यामध्ये आणि आपल्या इकडील भक्तांच्या कथांमध्ये देखील पुष्कळच साम्य आहे. असो.

एकाद्या प्रसंगाचें थोडक्यांत हुब्रेहुब शब्दचित्र रेखाटण्याचें या कवीचे कसब, मत्स्यकुळाचें शातत्रश्रवग (च. २), शास्त्रकथनाच्या वेळचे वादळ (च. ६), सेतानाचें कपट (च. १३१), क्रिस्तदर्शन (च. १४), वडिलांची फांसापासून सोडबणूक (च. १८ ) वगैरे कथांवरून चांगल्याप्रकारे निदर्शनास येतें.

या कवीचों भाविक वे रिष्ट्ये तळटीपांमध्ये ठिकठिकाणीं नमून केलीं असल्यामुळे या ठिकाणीं पुन; त्याची पुनर्राक्त करण्याचें कारण दिसत नाहीं. एक गोष्ट मात्र या ठिकाणीं नमूद करणे अवद्य वाटतें ती ही की, हा कवि जरी सतराब्या शतकांतील असला तरी त्याच्या ग्रंथाची भापा मुक्तेश्वर, तुकाराम, रामदास, वामन वगेरे सारख्या समकालीन कवींसारखी नाहीं; ती त्यांच्याहीपेक्षां बरीच जुनी आहे. असं होण्याचें कारण हें कीं, ज्या प्रदेशांत त्याचें वास्तव्य होतें, त्या गोमंतकांतील सासष्टींतील प्रचलित बोलीचे स्वरूप ग्रांथिक मराठीपेक्षा निराळें होतें. त्याच्यापुढे जे हिंदूंचे मराठी जुने हृस्तलिसवित

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा ११

ननद नमना:

अंथ होते त्यांचा, किंवा त्टिफन्स किंवा क्रुवा या आपल्या पूर्वीच्या क्रिस्ती कवींच्या मराठी काव्यांचा अभ्यास करून त्याने आपला ग्रेथ रचिला असला पाहिजे. गोवा बेटांत १५४१ सालीं हिंदूंच्या घमच्छळाला सुरुवात झाली, थाचा वर उल्लेख आलाच आहे, हिंदूंचे देव व देवळें फोडलीं आणि त्यांचे ग्रेंथ हिरावून घेण्यांत आले. यापैकीं कांहीं जाळले तरी कांहीं हिंदुघमेखंडनार्थ स्वतःच्या अभ्यासाकरितां त्यांनीं राखून ठेविले असावेत. अक्शा प्रकारच्या कांहीं ग्रंथांची पोतुंगीजींत भाषांतरे झालेलीं रोममध्ये उपलब्ध असून तीं लवकरच प्रसद्ध करण्यांत येणार आहत, असे फादर विकी (रोम) यांकडून आम्दांकडे करण्यांत आलेल्या प्रच्छांवरून कळते. गोव्याचा पहिला ब्रिशप दों जुवांव द आल्बुकेकं याने, ता. २८ नवंबर १५४८ रोजीं लिहलेल्या एका पत्रांत, हिंदुधर्माचे ग्रेथ आपण किती कसोशीने गोळा करीत आहों, आगि दादाजी नांवाच्या एका वजनदार हिंदु ग्रहस्थानें व स्वतः गव्हनरनेंदेखील एका ग्रहस्थाचे ग्रेथ ज्याचें त्याला परत करण्याची गळ घातली असता ते आपण कसे दिले नाद्दींत, याचा तपशील एर वृत्तांत लिहिन ठवलेला उपलब्ध आहे. १५५६-५७ च्या सुमारास सासष्टीमध्ये हिंदु देवदेवळें फोडण्याचा सपाटा सुरू झाला, त्याच्या आधींचे ग्रंथ स्टिफन्स, क्ुवा, किंत्रा आतोनियु द सालदाड्ञ या प्रस्तुत कवीच्या पुढें असावेत. १५६० सालीं स्थापन झालेल्या इंकिझिशनच्या कायद्याप्रमाणे, आशक्षित्त ग्रंथ वाचणारे किंबा ते जवळ ठेवणारे ( वप (९0 ९21९0 05 1107705 वैर्श€5ळ. ) लोक शिक्षेला पात्र होत. या इंक्विशिशनची कमाल शिक्षा म्हणून ५६० १2 1€' नांवाच्या उत्सवांत गुन्हे- गाराला जाळूनद्दी टाकण्यांत येत असे, याचा निर्देश वर आलाच आहे. तसीच त्याची मालमत्ता जप्त होई व तिच्यापैकी अर्धा खऱ्याखोट्या गुन्ह्याची वर्दी देणाऱ्याला मिळे व बाकीची अर्धा इंक्विझिदनच्या खातीं जमा होई. 111९065 7091१70 नांवाच्या एका फ्रेंच प्रवाशाने, प्रॅटेस्टंट पंथाचे ग्रंथ जवळ बाळगल्याबद्दल खुद्द आपल्या नवऱ्याविरुद्ध इंक्िझिरानकडे कागाळी नेऊन एका बाईने त्याची अर्धी संपत्ति अशाप्रकारे कक्ली मिळविली, याची माहिती आपल्या प्रबासबणनांत कथन केली आहे. पोतुंगालचे राजदसरदार आंतोनियु बायांव यांनीं देखील आपल्या गोवा-इंक्विझिशनवरील ग्रेथांत या गोष्टींचा निर्देश केलेला आहे.

अश्या परिस्थितींत जुनेच ग्रंथ जवळ बाळगिणे जेथे धोक्यार्चे होते, तेर्थे मराठी हिंदु ग्रंथाची बाहेरून पोतुगीज मुलखांत नवी आयात होणें किती कठीण होते, ते स्पष्ट दिसून येईल.

दुसरी एक लक्षांत ठेवण्यासारखी गोष्ट ही कीं, सद्या मुद्रगाची कला, दळण- वळणाची साधनं आणि टपाला'ची सोय यांच्यामुळे एकादा ग्रंथ लिहून झाल्याबरोबर तो लगेच छापला जाऊन जगभर वाचकांच्या हातीं पट्टूं शकतो. तसा प्रकार पूवी नव्हता. त्याकाळीं एकाद ग्रंथ लोकप्रिय होऊन त्याच्या हस्तलिखित नकला दूरवर पसरण्यास

१२ पाद्री सालदाज्ञ-विरचित

फार काल लागे. त्यामुळें स्टिफन्स, क्रुवा, सालदा झु वगेरे मिशनरींच्या पुढे असलेले ग्रेथ तीसपन्नास किंबा दामरदोनशेंही वर्षामागचे असावेत त्यामुळें या क्रिस्ती मराठी वाड्ययांत आपणास महानुमावांच्या वड्य़यांत किंवा राजवाडे यांनीं प्रसिद्ध केलत्या एकनाथपूर्व ज्ञानेश्वरीत आढळणारे भापिक विशेष दृष्टोत्पत्तीस येतात.

राजवाडे यानीं * विश्ववृत्त ! मालिकामध्ये (वर्षे २ अं. ८) स्टिफन्सच्या क्रिस्तपुराणावर लिहितांन। त्याच्या भाष्रेवर झोड उडविली आहे. “ हें पुराण इ. स. १६१५ (१) सालीं प्रथम तयार झाठें. म्हणजे एकनाथ, दासोपंत वगैरेचा समकालीन स्टफेन्स होता व त्याची माघा दासोपंताच्या भाप्रेसार्खी किंवा शिवकल्याणाच्या भाषेसारखी असली पाहिजे, '? अशी जी राजवाड्याचची समजूत ती चुक्रीची कशी आहे, हैं वरील विवेचन लक्षांत ठेविळे असतां कळून येईल. राजवाड्याचा हा लेख १९०८ सालच्या फेब्रुवारीमध्ये प्रसिद्ध झाला. त्याच्यानंतर राजवाड्यांनी ज्ञानेश्वरी (१९०९) आणि सोमा कत्रीचे उपाहरण (१९११ ) हीं काव्ये प्रसिद्ध केलीं. ज्ञानेश्वरांचा योग- वासिष्टही मागाहूनच ( १९१४ ) प्रसिद्ध झाला. ह्या ग्रंथांची भाषा राजवाड्याच्या आधीं लक्षात आली असती तर स्टिफन्सची भाषा त्यांन, कदाचित्‌ गांबढळ वाटली नसती.

हें क्रिसी मराठी वाड्य़य रोमन लिपीत अमल्यामुळे आणि या लिप्यंतर- पद्धतीच्या अपूणत्वामुळेंही कादीं दु्बोघता या वाड्ययाला प्रास झाली आहे, हे नाकारतां येत नाहीं. पण त्याचबरोबर ही रोमन लिषप्यंतराची पद्धति राजवाड्यांना नीट कळली नसल्यामुळें त्यांना ही भाषा जास्तच अशुद्ध वाटली हेही पग खरे आढे. यासंबेधीं जास्त उहापोह फादर मिरांडा हवे मागे क्रमराः प्रसिद्ध करीत असलल्या देव- नागरी लिपींतील क्रिस्तपुराणाला लिहिलेल्या प्रस्तावनेत ( पाक्षिक शांतिदूत, मुंबई, अं ६-१०, १९४९ ) मीं केलेलाच आदे. आपल्यापुढे असलेलें बहुतेक प्राचीन मगठी मुद्रित वाड्यय त्यावर संपादकीय संस्कार झाल्यामुळे आपणास शुद्ध वाटत; परंतु हेच ग्रंथ मूळ हस्तलिस्तवरित स्वरूपात जे कोणी पाहातील, त्यांना क्रिस्ती मगठी वाड्ययात अशुद्ध वाटणारी भापा या दिंदूंच्या ग्रथांतही मरपूर प्रमाणांत आढळेल.

सतराव्या [किंवा त्यापूर्वीच्या शतकांतील कोणताही मराठी ग्रंथ नि:संशयपणे कवीच्या हातचा म्हणता येईल, असा आज उपल नाहीं. आपल्यापुढे असलेल्या ह्या सर्वे ग्रेथाची भाषा पुढील लेखकानीं प्रतिळख करताना जाणत किंबा नेणत केलेल्या बंदलांमुक्रे, मूळ स्वरूपांत रादि&ली नाहीं; परंतु संतराब्या शतकांतील क्रिस्ती मराठी ग्रंथ स्वतः कवीच्या नजरेखाली मुद्रित झाळेळे असल्यामुळें स्वतः कवीने स्वदृस्ते लिहिलेल्या ग्रेथाप्रमार्गेच त्याना महत्व आढे. हा या वाड्याच्या एक विशेष म्हणतां येई ल,

स्टिफन्सर्चे क्रिस्तपुराण प्रथम १६१६ सालीं प्रसिद्ध होऊन त्याच्या पुढे त्याच

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा १३

शतकांत आणखी १६४९ व १६५४ अशा दोन आवृत्त्या निघाल्या. या तीनही अःवृत््यांपैकीं एकही मुद्रित प्रत जगांत कोठेही आज उपलब्ध नाहीं. परंतु गोब्यांतील सट कायतान कानव्देटमध्ये असलल्या प्रतीवर ती तिसऱ्या आवृत्तीवरून जशाचची तशी प्रतिलिस्रित केल्याचे नमूद आहे. क्रुत्राचें १६२९ साल्चें सेंट पीटरवरील पुराण किंवा सालदाज्ञाचें प्रस्तुत १६५९ सालची सातु आंतोनिची जीवित्वकथा हवे दोनही ग्रेथ तर मुद्रित स्वरूपांतच उपलब्ध आहित.

प्रस्तुत पुराणाखेरीज आणखीही एक हस्तलिखित मराठी ग्रंथ बोली व ग्रांथिक अशा द्विविध स्वरूपांत याच साटदाळञ कवीने लिहिलेला उपल्ध आहे. तो कधींही मुद्रित झाळला दिसत नाहीं. याच्या आठदोवर ओव्या आहेत. त्यांच नांव ए॥॥1६०5 १९७ १४४०" १8 ४19, म्हणजे ' जीवितवृक्षाची फळे ' याची युगेपातून मायक्राफिल्म काढून आम्दटीं आणविली आहे. पण तिचे अक्षर अस्पष्ट असल्यामुळे अधरबाघ हाण कठीण पडते. तरीपण याही ग्रंथाचे देवनागरींत लिप्यंतर करण्याचा आमचा प्रसत्न चाळू आदे. या ग्रेथाच्या भाषेची कल्पना येण्याकरितां नमुन्यादाखल आरंभीच्या नमनपर कादीं ओव्या खालीं उद्धृत करता :

नमन माझे देवकुमरा । क्रिस्ता स्वामिया करुणाकरा ।

प्रणिपातु करितां दातारा । तुजां चरणीं १ नमन माझ देवनंदना । विश्वकत्यो जगजीवना ।

ग्न्यानदो घु परिपूणा । जजु क्रिस्ता स्वामिया टर जय नमो साल्वारोरा । विस्वतेजा देवकुमरा । विस्वः>्यापका अपरंपारा । क्रिस्तराया ३ जो सवे गुणीं संपू० । ग्न्यानशे घु जगजीवन ।

मुग्तिराजु पुण्यपावचु । कपाश चु ४ आतां नमो दवनंदनु । क्रिस्त स्वामी जगजीवन । सरवेगुणीं सवसंपूण । कपादां'चु प

नमो स्वामी मारियनंदना । विःबभरिता दवा परिपूणा । दयाशचु जगतकल्याणा (?) । जजु क्रिस्ता स्वामया ६ नमो स्वामिया जजु क्रिस्ता । गुणसंपूणा पूणभारता । ग्न्यानशंचु विश्वकता । सब सिधीचा दातारा ७ नमन माझे देव-आत्मजा । तू परम गतीचा मुग्तिराजा । आतां स्वामीं करीं पतिकरु माजा । कुपावरु देन <<

१ पाद्री सालदाझ-विरचित या ग्रंथांत काय वर्णि्ळे आहे ते या मराठी ओव्यांच्या आरंभीं कवीनें पुढोल शान्दांत नमृद केळे आहे

जेजु नांवाची तुस्ती ( सुती ), पवाडे, वा कवण परी क्रिस्तु स्वामी मनुष्य दोसा पासाउनि कुसीं ख्रत्यु पातला त्याची कथावित्पति.

“तांतु आंतोनीची जीवित्वकथा? या ग्रांथिक मराठी भाषतील पुराणाप्रमार्णेच या ळेखकानें गोमतकातील ब्राह्मणी बोलीत कथन केळेळे संत आंतोनीच चमत्कार स्वतंत्र पुस्तकरूपाने सटीप प्रसिद्ध करण्याचा आमचचा विचार आहे. त्यामुळें तीनशे वर्षामागनचे एका मराठी बोलीचे स्वरूप कसे होतें, त॑आपगास कळून येईल. भाषादास्त्रदृष्ट्या या बेली वाड्ययाला ग्रांथिक वाड्य़पापेक्षांडी मी जास्त मदृत्त्व देतो. कारण मागें आपण कसे लिहीत होतों हे कळण्यास जुनें ग्राथिक मगठींतील वाड्य़य हवे तितकें मिळूं शकर्त; परंतु जुन्याकाळीं आम्हीं कसे बोलत होतो, ते कळण्यास मार्गे नसतो. साक्षरतेच्या प्रसाराबरोबर आपल्या बोटींचे स्वरूप झपाट्याने बदलत आहे व कांहीं बोली तर अजिबात नष्ट होण्याच्या मागीला लागल्या आहेत. अतो

-----५>-२>----५०-००५-----२-२>--- अग कानाला -_.- मा “८ -न--*“ ---“ पपप शा पा“

कोणत्याही हेतूने कां होईना, मराठी भापरेचा अभ्यास व सेवा ज्यांनीं केली ते सर्व मराठेच आहेत, असे आपण यापुढे मानलें पाहिजे. अशी दृष्टि ठेवून करिस्तीतर लोकदेखील प्रस्तुत ग्रंथाकडे सहानुभूतीने व कोतुकाने पाहातील, आणि भाषाशास्त्रदृ्टया ह| ग्रंथ सवांना उपयुक्त वाटेल अशी मी आश्या करतों.

पाद्री आतोनियु सालदाज्ञ हा मराठी कवि १६६३ सालीं गोव्यांतच मरण पावला.

वर सातव्या प्रष्ठावर सोळाव्या किंबा सतराव्या शतकांतील मिरानऱ्यांच्या रोमनलिपींतील मराठी टाचणांचा उल्लेख केला आढे, त्यांच्यापैकीं एका पष्ठाच्या कांदीं भागाचे छायाचित्र पुढील प्रष्ठावर दिले असून त्याच्याच खालीं त्याचा प्रतिलेखही छापला आहे. तसेच या उताऱ्याचें देवनागरी लिप्यन्तरही पुढे त्याच्या नंतरच्या सोळाव्या पृष्ठावर दिळे आहे. कृष्णदास नामा या कवीच्या भागवताम्तर्गत दशम स्कंधाच्या दुसऱ्या अध्यायांतील या पहिल्या पांच ओब्या आहेत. हा ग्रेथ अप्रकाशित आहे. इतक्रेच नव्हे, तर अशाप्रकार्वा ग्रेथ मराठींत लिहिला गेला होता हें पदिल्यानेच पुढें येत आहे, असे मला वाटते. चादोरकराच्या महाराष्ट्रीय “ संत कविकाव्यसूची ? मध्ये या ग्रंथाचा निदेश नाहीं. हीं हजार दोन हजार प्र्टे अमलेलीं टाचणे वाचलीं तर अशाच पुष्कळ अप्रसिद्ध मराठी ग्रंथांवर प्रकाश पडण्याचा संभव आहे.

4

स्री केशवाये नम । जेणें गोकुळ पाळिलें । गोवधेना्थे धरि > लें । गोपिकार्थे रमविळे । गुगें करूनि ॥ १॥ विश्वाथे रचिता । विश्व आपणचि पाळिता । विश्व संहारुनि मागुता । उरे विश्वर>्‌ रुपु ॥ २ ॥ देवकिये उधरीं वाहिला । दसमतिर्ये पाळिला । दुर्यो स धनाचा वैरी जाहाला । द्रुपदिय कारणें॥ ३॥ ऐसा तीं अखेरी । विस्तारला चराचरी । त्या गुरुच्या चरभा वरि । नमस्कारु माझा ॥ ४॥ गुरुन देवो दाविला । म्हणउनि गुरुचि देवो मार्‌ निला । जैसा देवो तैसा भाविला । येक स्वरूपे ॥ ७५ ॥ गुरुमंत्र

कृष्णदास नाम्याचं भागवत ( दशम स्कंध - अध्याय दुसरा, ओवी १ ते ५)

न 1 (२२ | [> उ) ७. ४ "उ ३ टीप.

वी क डे न १५ किबे

कफ वर ररक कमर य्याठेवळे पदा कायास्टववडे काई कवन्ह> "य िज्ािताकू क्तीए भक इव्वँकिट्रवतडे व्या काकडकच झवावे, शॅ० ये हज तिट्ततूूतिष्टदशी ह श्‍ळवरतीकाच री कद चव्याअधराद्विर पवर छतरी पाट दरप पळ्यय स्टे दसती है तबकेतरईतीह ९०1१०4२ पक ४७ ्यटकीचय अड तै£8£ १ ३७ हाते लता करर यक कक्हूला अ व्याधी क य स्तर्याळ मटर बि रेशूऑताडे विवा कु, ळर, क्क ।

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा (पहिले पृष्ठ)

पएरव्पाष्टप्य गजा । ६ । शेकाबष्टाड ए००&$& । छणएपव छाया 2०. झाप । शाप न्न्हप्य लात एपावा2) पपाष्रपपष्ठपृप्यपय ॥। 'हुपाह ॥॥०० एप । क॥ ४८४हप्प गवहुळ्ष््टप्पष्य । व्ट० छुपपष्टठवष्टिपू0७ 6०७पशआोळगा2) ४803) | बष्टपू०नष्टपू] ह्रवए)७/ । वळ ३ छ9्डझाष़ू । ६ । ऐपपप्टब्ह० २एशकाबल । हषपपष्टट “५४१ प०एपप्रपा0

नलव । छुण[एष ९एप्ण्ारत । शाप१ए५ कप्पा ७&फपफाणता । ट । पोकीच नन्ष्रपुशू4 ख्य । 61086प्प [प्पाबहपपष४5 झापढा७, । फछणा४ष [पग्एपपष्टक्ह' पापड । छझापू0टव 20प्कशापुशू4 । गृ । एपावष्टठ रेषपपा8 । उेषणाश्वप्पप्ब २प)४०णव०७ । ९

ननवएपू २पभ१एप९१्टपूव0१्टा02) । रेगा[एषण श[[॥००४£ 2पप०% । प्रप्प्च २$श७पू४० 00 8

0000000000 0000 0 क का कनी क क क क मी

॥३)२ १९६५ ६७९॥३ ॥॥-॥-८८१) ४£२]५॥७॥७ 1121212022 112५) 1121912

जेजुइट पाद्री आंतोनियु द सालदाज-विरचित पाढुवा' म्हळल्या' शारांतुल्या

सांतु' आंतोनिची' जीवित्वकथा

>&९श्र्त्स्या--“ा नमन माजे * परमेस्परा” : स्वर्गखुस्टिचेआ“ रचणारा क्रुपादोधु' करुणाकरा : मुग्तिराया' ' १ नमो मरिये** स्तव्रामिणी : त स्वर्गीसंसाराची ' * राणी सास्टांगे तुजा * चरणीं : प्रणिपातु माजा २ तुजेआ* * देवपुत्राचें वरुदान : मज देवविजे मतिग्न्यान' तुजे क्रपेस्तव सांगेन : सांतु आंतोनिची कथा २

१ ०७तए६-इटालीमधीलळ एक शहर. २ म्हटलेल्या ( नांवाच्या )-हा शोरा गोमंतकी बोलींत आहे. ३ शहरांतल्या, ४-५ संत अँटनीची 5810 8111101१- जन्म ११९५-मृत्यु १२३१. पोतुंगालमधील हा अत्यंत लोकप्रिय संत असून त्यान पुण्कळ लोकोत्तर चमत्कार केल्याचे नमूद आहे. 8810 8110710 02 1.15008 म्हणजे ' लिस्बिनचा संत अँटनी ' म्हणूनही तो प्रसिद्ध आहे; परंतु पुष्कळ काळ पादुवा येथे धमेप्रचार करीत राहिल्यामुळे ' पादुवाचा सेत अँटनी * असे त्यास नांव मिळाले. या पुस्तकाच्या पहिल्या भागांत त्याचे चमत्कार गोमंतकी बोलीत गद्य स्वरूपांत वर्णिळे असून पुढे ग्रांथिक भाषेंत ओवीबद्ध चरित्रकथन आहे. ६ माझे. झ बद्दल जुन्या काळीं ' ज !ही वापरण्याची पद्धति होती, ७ परमेश्वरा. “स्व? किंवा ६ श्व? बद्दल ' स्प उन्वारण्याची जुनी पद्धति होती. सरस्वतीबद्दल ' सरस्पती ? असा कोंकणांत अद्याप शब्द प्रचलित आहे. ८ स्वगैसृष्टीच्या, क बद्दल रु किंवा रि आणि शू बद्दल स्‌ किंवा स्‌ बद्दल श॒ उच्चारण्याची किंवा लिहिण्याची जुन्या काळीं वहिवाट होती असे जुन्या ग्रंथांची हस्तलिखिते किंवा काळजीपूवक मूळ हस्तलिखितांवरून मुद्रित केलेले ग्रंथ पाहिळे असतां दृष्टोत्पत्तीस येते, अशीं रूपे पुढे पदोपदी आढळतील. ९ कृपासिंधु. १० मुक्तिराया, जुन्या मराठी ग्रंथांत वरील-प्रकारचीं रूपंहि आढळतात. पहा । - माझे वग्चुत्ब लोह हं उणे, '-मुक्ते-आदि. अ. १-८२, ११ १४७1५, १२ स्वर्ग व पृथ्वी यांची, १३ पुढील नाम सत्तमींत असल्यास आधील सर्वनामाच्या अंत्याक्षरावर अनुस्वार येतो अये आपणांस इतर जुन्या हिंदु मराठी ग्रंथांतही आढळतें. १४ "५2०७ या रोमन लिपीतील शब्दाचे देवनागरी लिप्यंतर तुजेआ किंवा तुज्या असे करतां येहेल. पुढें ओ. ५, टी. ३ पहा, १५ मतिज्ञान,

२ पाद्री सालदाज्ञ-विरचित

हाणा" 0 ती 0" म नरक का म्यानात

मागां पोतुंगाल राज्यदेसीं : लिस्वबोअ' म्हणिपे* येका नगरासीं

सांतु आंतोनियु घरवासीं : आपुलां निजस्थानीं 9 इ देवभग्ताचेआ पितेयासि : मार्ति द बुल्योइंस्‌ नाम तेयासि

क्षाणी तेआचे' जननियेसि : दोन तारेझ्य द ताव्हेर ण ;ीपे' म्हणिपे ख्रस्टी इग्रजेपासीं ' : तीं उभयेतां होंतीं घरवासि ताव्तिझार* केलेआ“ सांतु आंतोनिसि : नाम ठेविलें फेनांदु ६ तत तियेचि स्रस्टी इग्रजचा स्थानीं : सांतु आंतोनि लहानुवेरि निगोनि लिहित अखर पठण करोनि : पाठु' जाहाला ७ आपुले मातचेआ दुद** पिवनासरी* ' : स्वामिणिची भग्ति निरांतरि' तेआ देवभग्तें शेविली' _ उधरीं** : दुदपान जेसें ट तेयासि आसातां बाळपणिंची वयेसा** : बुवीपासोनि* ' त्रधासरिसा' गंभीरपणे बुनीप्रकाशा : चालिला नित्य ९

कट न: “1 02 हणी पा?"प"२?"२१पाी 0000५00)?"

१ लिस्बन - पोतुंगालची राजधानी, २ म्हटल्या जाणाऱ्या. पहा-मद्याजी ह्णिपे चोख । - ज्ञा”. ९-५१२३ २३ ॥'९याल. तयाचे, तेआनचे, किंवा त्याचे अशीं- हीं रूप आढळतात. तेयाचे बद्दल ॥'८१8लाट असे कवि लिहितो. 1'९&ला€ याचें लिप्यंतर तेआचे किंबा त्याचे असे करतां येईेल, तेआचे (किंवा तेया'चे ) अतें रूप महानुभाव वाड्यय किंवा राजवाडे यांच्या ज्ञानेश्वरींत आढळ]. ' त्याचे! असे आढ- ळळें नाहीं, त्यावरून ते आधुनिक वाटत; परंतु चोंभ्याच्या उषाहरणांत ' त्याचा ! (६४७), ' ज्याचे) (८१२) ' त्याचा ' ( १०८६ ) अशींही रूप क्वचित्‌ आढळतात. राजवाडे किंवा मूळ उपषाहूरणाची नक्कल करणारा यांचा जर हा हस्तदोष नसेल तर अशीं रूपं जुन्या काळीं बापरांत होती असे मानावे लागेल. ४ 56 (पोतु. ) - मोठा चर्च. ५ श्रेष्ट. ६ षट्राशुंळ (चचे ) च्या जवळ. ७-८ बापिस्माचा बिधि केल्यावर. ९ पारंगत (!). १० दूध. अल्यप्राणाबद्दल महाप्राण व याच्या उलट अक्षरें वापरण्याची जुनी पद्धति आहि. ११ पिण्याप्रमाणे, १२ निरंतर, १३ सेविली. ओ. १, टीप ८ पहा. १४ उदरीं, वरील टीप १० पहा. १५ वय, आयुष्य. पहा-कीं प्रथम बयसाकाळीं, - ज्ञा. १-४२. १६ बुद्धीपासून. अशीं रूपे, जुन्या हिंदु ग्रेंथांतही फार आढळतात. पहा : घेसी काहीं नुपजेची बुधची । - उषाहरय ओ० ३२; उधरीन तुझें कुळ - उपा० ७००. १७ वृद्धासारखा.

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा २

फुडां' आपण हिये संसारीं : वतणारु होंता जणेपरी

ती गुणप्रक्रुिति लोकांतरिं : दावित होता १० ऐसेआं सुलखेणांचेआं* प्रकारीं : ता' वतत आसतां संसारी भ प्राय' बाणली तेआचां शरिरीं' : वरुसां पनराचि* ११९

तेआचे सम वयसेचे कुमर : तारुण्यवरातुचे* आणिंयक येर संसारसुखासि आपुले नेत्र : उगडिति नित्य १२

संसारभोगाची फरारी“ : तेही भोगावेया हिये संसारी शोरिरधातु तेयावरि : चालवावेया १३

तदीं तिये प्रायेचे वेळे : या भग्ताचेआ आत्म्याचे डोळे उगर्डे केलीं नेत्रकमळें : देवमग्तीठाड १४ येरि वाइटिव* नेदेखावेया डोळा : आणि आपण येकादे वेळां तियेचि वाइटिवेचेआं भवजाळां : पडेन म्हणोनि १५ १ पुढां. महाप्राणाचा ( 8511196) असा विपर्यय जुन्या मराठी वाड्ययांत अन्यत्रही दिसतो. न उहाये ( राहे ) तार घालावे मोकलुनी । पहा-ज्ञा. ६-३८०, २ सुलक्षणांच्या. ३ तोबद्दल 'ता? व जोबद्दल जा असीं रूपं तोमास स्टिफन्स, क्रुवा वगेरे जेजुईट कवि विकर्ल्पंकरून वापरतात. राजापूरकडील मुक्तेश्ररी आदि- परवाच्या एका हस्तलिखित प्रतींत असा प्रयोग अनेक ठिकाणीं आढळला. त्यावरून जुन्याकाळीं असे रूप प्रचलित होते, अशी शका येते. राजवाड्यांच्या ज्ञानेश्वरीत “अवघारीं मग ता अजुनु' (अ. १-४) असे रूप आढळतं. पण पुढ शुद्धिपत्रांत 'ता"- चें तो केळे आहे. कवीश्वर भास्कराच्या शिद्युपालवघांतही ' कसा जा तूपभातु : ! असे रूप आढळतें. (आओ. ४१३८. ) ४ वय, दशा. (' पराय ? किंवा * पिराय असाही हा शब्द रूढ आहे. ) पहाः--तऱ्ही जो करी प्रायेचा आवेद्यु ।- ज्ञा. १३-७५६. ५ च, ज; य, शा, क्ष याबद्दल अनुक्रमे चे, जे, ये, रो, क्षे अशींही जुन्या मराठी हस्तलिखितांत अक्षरे आढळतात. ( उदा० चरण, पराजेय, नयेन, शेरण, लक्षण ) ६ पंधराची, ७ रक्त, मज्जा, वसा, मांस, अस्थि, मेद व रेत हे शरीराचे घटक, ८ ओढ, वासना, पदहा-जीविताची फरारी । देखोनि जोन करी सत्युचिता ।-ज्ञा. १३-७३५, ९ वाईटपणा, पहा-सानीव धरुनी अंगीं। - शा. १-४६; जे घीटीव करूनि भवादक्शां ।-ज्ञा. ९-२३.

1 पाद्री सालदाझु-विरचित

कणी पण?प१?१२१)2८?८20ा

पणण शण एकिशिशशलशॉकलपश प प? ०१११90 0 | टपटप

ऐसा तेणें मनीं करोनिया विचारु : मग आठविला येकु प्रकारु

म्हणे येकुचि अढळु मुस्तर ' : आहे मज १६ तियेचि लिस्बोअ नगरी परिकरु* ; सांव* व्हिसेंतिचा * स्रस्टु* मुस्तेरु

होंता कितिवंतु माहाथोरु : सांतुः' आगुस्तिनिचे* ओर्दिचा* १७ तेया स्रस्टु मुस्तरा आंतु : पर्वेसोनि * सांतु आंतोनियु देवभग्तु

तियेचि ओर्दिचा घेतला आबितु*” : सदैव** भग्तें १८

मग प्रोफिसांव' * केळेआ उपरि : माहा लिणत्ब धरोनि शेरिरीं क्रमविलि दोनि वरुसांवेरी : तेया मुस्तेराआंतु १९

तंव तो माहा सुलखेणिकु' होउनु : पुण्यबंति जीणि* * क्रमउनु देवभग्ति चिंतन करुनु : क्रमी दिवस २०

ऐसा संदेव भग्तु वर्ततां तिये स्थानीं : तेथ तेआचे सोहिरे सर्मंदी** येउनि आडखळु** करिताति देखोनि : देवचिंतनासि २१

आपुलेआ आम्म्याची मुग्तिची जोडि : ते जोडूं न नेदेति दिसवडि येतां जातां धडी घडी : अंतरविति देखोन २२

मग तेआं जंत्रळिचा निगोनि : दुरस्त राहिन म्हणउनि रेसा निर्धारु आपुलां मनीं : केला तेणें २२३

१ १०० ( पोर्ठु. 3» मठ ( शाला१$ट'). २ सुंदर, ३-४ ५७ १11९९1. ९ श्रेष्ठ, ६-७ वळा काा्टप्डर्‍ाीट. ८ धमंपंथाचा ( ठा'तट! ), ९ प्रवेशोनी. १० 18510 (या शब्दांत 1 चा उच्चार पोतुंगीजमध्यें होत नाहीं. ) पेशा, वर्तनक्रम, ११ दैववान, भाग्यशाली. पहा-देखा कामधेनु णेसी माये । स्‌दैवां जेया होये । -ज्ञा ५-१०, १२ ए1०16558० ( पोतु० ); दौक्षाग्रहणविधि. १२ ओ. ११, टी० २ पहा, १४ जीवितक्रम, १५ संबंधी, आस. १६ ( गोमांतकी बोलींतील शन्द ) आडकाठी, अडथळा,

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा ५

---- > - -*----: ४५ आ्यमव्येकाट? 0. जव, टे ना 2

तंव मुस्तैराचेआ सतस्टार्थ ' विनउनु : तेयापासीं अनुग्न्या मागुनु

निगाला तेआचा निरोपु घेउनु : कोईइंब्र * नांबें नगरी २४ तेथ सांत क्रुसाचेआ मुस्तैराभितुरी : प्रवेसोनि तिये अवस्वरी

देवमग्ति चिंतन निरांतरीं : कथन करोनि होंता २५ फुडां सां. आंतोनियु वर्ततां तिये स्थानीं : शास्रपठण करी अनदिनि *

पाठु * जाहाला तेयापासोनि : सुमूर्त * ठाई २६ नित्य पुण्यजिवित्व क्रमउनि : सांतु आंगुस्तिनिचेआ मुस्तेरास्थानीं

तेथ राहिला काळ क्रमउनि : केती * दिवस वरुसें २७ ते काळीं रेलिजिओज “ पांच जण : सांव * फ्रान्सिस्काचे * * ओर्दिचे जाण घेउनि आपुलेआ स्स्टीचे ** निरोपण : येउनि ते पांचे २८ तेआचि कोडइंब्र नगरांतुनु : ते पांचैजण क्रमउनु

तेचि दिवसीं जांत होते निगुनु : तिये पंथी २९ मारोकॉस* ' म्हणिपे येक पाटणपुरीं'* ; उदंड'* मिलछे'”* जनां मोहरी * निगोनि प्रवसलेआवरि : ते पांचे रेलिजियोज ३० तंव थोरु अखेपु' * मनीं धघरुनु : देवशासत्रकथन आरंभुनु

सांगते जाहाळे अर्थ करुनु : मिलंछे जनार्थ ३१९

१ श्रेष्ठाते. (5प]९101). ' तें ' प्रत्ययाबद्दल ' थे ' लिहिण्याची प्रवृत्ति जुन्या हिंदु ग्रंथांती आढळते : रणी आधीं तुथें हाणे । - उषा० ६०९. २ €जंण019. पोतुंगालमधील एक प्रमुख शहर, तेथील विश्वविद्यालयाबद्दल प्रसिदध आहे. ३ अवसरीं, प्रसंगी. ४ अनुदिनीं. ५ पारंगत. ओ. ७, टी. ९ पहा. ६ स्मृति, धमशासत्र. ७ किती. पहा-केती त्राय करिसी या उग्ररूपा । णारा, ११-४३८. ८ 1१०1121०50 (पोतु.) मठस्थ, धमपंथी, ९-१० 8811 [७1 5. ११ 5प)शाठा', ओ. २४, टी, १ पहा, १२ ॥॥७1'0०05 ( आफ्रिकेमधील दादर ) १३ मुख्य शहर, १४ पुष्कळ. १५ म्लॅेछ. १६ पुढे, १७ आक्षेप, आग्रइ, नेट.

र पाद्री सालदाझ-विरचित

कणापलयट प चण आळ पया अमत क न्न

कण ७ ककरण पण"? प??ा0?प?ी”0या ता. पाणाणणाणपणणीटाट

शाक्रसुमुर्ति' कथन करुनि : हें शास्त्र सत्यवंत म्हणोनि

तेहीं दाविले प्रघटउनि : बहुतां ठाई ३२ कथन करुनि जनाश्रती : तेआचि देवशास्त्रा निमितीं

शास््रद्रुहितांचां* हस्तीं : वेंचल* प्राणें ३३ तंव पोठुंगालाचेआ नुपवरासि* : येकु दुजा बंधो* होंता तेआसि

दों पेद्र* नाम तेआ बंधुसि : होतें जाणा ३४ तेणें तेआं पांचांचीं प्रेते आणोनि : कोईंब्र नगरांतु नेउनि

सांता क्रुसाचेआ मुस्तेरीं स्थापुनि : पतिस्ठा* केली ३५ मग तेआं पांचाइ रेलिझिओजां वरउनि : देवें स्वामिये दिनेंदिनीं

जिं अपुर्वे' दाविलीं करोनि : लोकामाजि ३६ ती तेथिल अपुर्वेता सविस्तरि : क्र)” फेनोदें आइकिलआ वरि

मग तो काये आपणेआ भितुरि : बोलता जाहाला ३७ धन्य ते रेलिझिओज सकळ : धन्य तेआंचें जल्म सुफळ

प्राणु वेचिला भुमंडळा : देवशास्त्रापासौनि ३्ट मार्तिरिय' ' मकुटु' ' तेआंचां सिरी : तेयांसि लाभला मुग्तिनगरीं

तैसेंचि संदेव'* जोडलें तरि : मि हातो संदेवु* * ३९ तेणें माज्या भग्ताचा अंतु : न करवे होता संसारा आंतु

ऐसें चिंतुनु आपुलेआं मनांतु : आरतु** जाहाला 9० त॒आं सदैवां पांचाइ रेलिझिओजांसि : जैसा मार्तिरिय मकुटु लाभला तेआंसि तैसा जोडांवेया आपणेयासि : प्रख्यांतु' ' होए ४९

१ शास्त्रस्मृति. २ क्रिस्ती धमांच्या द्रोह्यांच्या ( शत्रूंच्या. ) ३ खिले. ४ नृपवरास, ७५ बांधव. ६ एक पदवी. ७ पीटर, ८ प्रतिष्ठा, स्थापना, ९ चमत्कार, पूर्वी कधींही न घडलेल्या आश्चर्यकारक गोष्टी. १० एफशं (पोर्ठु. ) ए18', मठस्थ,. ११ ॥181६21& ( पोतु. ), हुतात्म्याचा. १२ मुकुट, १३ सुदैव, १४ ओ १८, टी. १० पहा. १५ उत्सुक. १६ प्रख्यात (!)

सांतु आंतोनिचची जीवित्वकथा ७

तेआचि कोईइंब्र नगरा बाहिरु : होता सां फ्रांसिस्काचा मुस्तैरु

माहा महिमेचा परिकरु : सांत आंतांव नांविचा २ तेआ मुस्तैराचे रेलिजिओज काहीं : सांत क्रुताचेआ मुस्तरा ठाई

पातले होते तिये समहीं' : मागावेया घर्मु* ४३ फुडां तेयां रेलिझिओजां जनाथें : सांतु आंतोनि भेटोनि तेथें

जे आपुलें आरत? जिवीं* होते : तें निरोपिलें तेयां 9४ आपुले जिविंचें मनोरथ : जें तेआं सांगितले येथार्थ

ते तेयां मानलें" समेस्त : रेलिजिओजांसि ४५

तेआंचेनि मनोरथें करुनु : मुत्तैराचेआ बुधवंता* सांगुनु

आपणेआसि निरोपु धतला मागुनु : सांब फ्रांसिस्काचा आबितु” घेआवा ४६ तेणे तेआसि निरोपु दिधला पण : देखोनि फेनोदाचे उतम गुण

दुखवळे तेयाचें अंतकरण : ता“ निगताये* देखोनि ४७ म्हणे फेनोंदा सारिखा कवणु : ऐसा आणियेकु नाहीं सुलखेणु

ता निगालेआ येथहोउनु : मुस्तैरा आंतुनु 9८ अमोलिक भांडार--ठेवणी : जैसी गेलेया अंतरुनि

तैसा गेलया सांतु आंतोनि : सांडोनि येथें ४९ अमोलिक रत्नाचें भांडार : येथोनि गेलें होयेल दुर

म्हणोनि संताप थोर : करी तेयाचे "५० पण फ्रै फेनांदाचें चित' " : आपण न करावेया दुस्चित ** आपसंतोसाविण दिधला तेथ : जावेया निरोपु ५१

१ समयीं. २ भिक्ना. (१) गोमंतकात आजही क्रिस्ती मिकारी “भिक्षा घाला ? म्हणावयाचे ऐवजीं ' घम वाढा ? असे म्हणतात, ३ इच्छा. ४ मनीं. पहा-जीवी द्रव्याशा बाह्य विरक्ति । -एकनाथी भागवत, २७, १५७. ५ पसंत पडले, ६ मुख्याधिकारी. ७ ओ. १८, टी. १० पहा. ८ ओ. ११, टी. ३ पहा. ९ निघधताहे. परा-जातु पाहाताये पाठीमोरा, -उषा० ९०६. १० चित्त. ११ खिन्न,

टॅ पाद्री सालदाझु-विरचित

नन:

फुडां फेनोदु निगतां बाहिरि : जे रेलिजियोज होते तेआ मुस्तैरीं

ते गर्हिवरळे भोउतां ' परि : तेयास्तव "५२ म्हणती हा येती * काळंवेरीं : वर्तोनि होता आमां) सरी *

तेयाची वाइटिव कधांतरीं ' : नाहीं देखिली आमीं ५२ भग्तीठाई भग्तिवंचळु * : पुण्या ठाई माहा पुण्यसिळु *

बरवियां करणियां ठाई निमेळु : सदैवु प्राणी ५४ ऐसें ते रेलिझिओज बोलती : फ्रै फेनोदासि संतापती

जिबीं माहा गहिवर करिति : ता निगताये देखोनि ५५ तंव तेआ रेलिझिओजां भितुरि : येकु रेलिझिओज तेआसि चकाट “ करी अगा फ्रै फेनोदा झडकरी : जाई जाई तूं न घेतलेआ सांब फ्रांसिस्काचा आबितु : सिम्र वेगां होसिलळ गा भग्तु

वायां वेळु न लबिजे *” बहुतु : जावया तुवां "५७ प्रे फेनीदु म्हणे माजेआ बंदवा?' : मीं भग्तु जाहालां ऐसा तुवां

ता माजा त्रतावंतु' * सुठावा : आइकिलेआ वरि ५्ट संतोसु करि आपुलेआ मना : देई स्वामियासि ऑगदानां"*

ऐसें दिधले शात्विक* * वचन : क्रै फेनोदे तेआ "९ तेणें सांब फांसिस्काची ओर्दि** : आपणआसि धेतली जदीं

सोविसां' * वरुसांची प्राये' * तदीं : लोटिली तेया ६०

-4 अन्ना" ना“ ------::>4५८०-५५--५---८८/--५५४-५-८-५ “0000.

१ बहुतां. ओ. १०, टी० १ पहा. २ इतुका, ३ आम्हां (गोमंतकी रूप ). ४ बरोबर, ५ कधींही, कदांतरी, ६ भक्तिवांछाळ, भक्तीची इच्छा करणारा. ७ पुण्यशील, ८ बोलणें, भाषण, ९ शीप्र. १० लाविजे. आधीं नकारदशक न आला तर पुढील क्रियापदाच्या पहिल्या अक्षरातील आ बद्दल अ होतो, हा नियम यानें पाळिला आहे. ११ बांधवा. १२ वृत्तांत. १२ अध्येदाना. १४ सात्विक, ओ. ८, टी १३ पहा, १५ 01वश', पंथदीक्षा. १६ सव्वीस. १७ वय.

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा '

तो फ्रै फेनांदु आसतां तेथ : दिवस क्रमविळे बहुत

तिंयेचि ठाई राहावेया तेआचें चित : न्हवते तदी ६१ आपुले सोहिरे समंधी जन : मेंत्र' बोळखिचे स्वजन

भेटावेया येंताति अनदिन : म्हणोनियां ६२ तेयांचे येरजारीनिमितीं : खोळंबे आपुली देवस्तुति

ऐसें देखोनि आली बहुती : उबगि तेया ६३ तंव तें चुकवावेया कारणें : येकु उपावो मनीं पाहिला तेणें

नांव पालटावेया कारणें : चिंतिल तेही ६४ कोठां राहिलां आहे आपण : ऐेसें न गमाब्रेया* कवणा

नाम पालटिळें जाणा : आपुलें तेणे ६५ सांतु आंतोनिचे भग्ती पासौनु : फेनोदु नांव सांडून

आंतोनियु ऐसं म्हणउनु : घेतळें नाम ६६ मग तो संदेवु दिवसें दिवसीं : चिंतित होंता आपुलां मानसीं

मार्तिरिअ* मकुटु' आपणेआसि : लाभावेया ६७ आपुलेआ बुधवतार्थे* विनउनि : आपणेआसि निरोपु घेतला मागुनि बाहिर निगावेया तेथौनि : आफ्रिका देसी ६८ तेआ बुधवंतें जाणितळें चितीं : हा मिलंछे जनलोका प्रती

स्वाभिया देवाची शाख्त्रसुमुर्ति ' : कथिल म्हणोनि ६९ म्हणउनि तेआचि क्रत्या कारणं : आपणेआसि आबितु” घेतला तेणें

ऐसें जाणितळें अतकरणें : तेआ बुधवंत ७० फुडां निगावेया आफ्रिका देसीं : तेआ सदेवा भग्ता आंतोनिसि

तेणें निरोपु दिधला तेआ दिवसीं : निगावेया तेथें ७१

१ मित्र. २ कळाघया, ३-४ हुतात्म्याचा मुकुट. ५ मठाधिपतीस, प्रमुखास, ६ ओ. २६, टी० ६ पहा. ७ ओ. १८, टी० १० पहा. र

१० पाद्री सालदाझ-विरचित

फुडां ता भग्तु आफ्रिकांतरीं : पावत आसतां जेवळिसरीं'

पिडा उपजली तेआचां शेरिरीं : देवें निमिलेआस्तंव ७२ तंव इस्पाञ्ज* देसा परतोनि : जावें पडलें तेथहोउनि

आपणेआसि प्रणामु' होइल म्हणोनि : तिये ठाई ७३ निगावेया इस्पाज्ञ देसांतरीं : वळगला * येका तारुवा वरि

काये जाहाले तिये अवस्परीं : निगतां तेया ७४ वाहु ' मोडावा * उठिला निस्टुरु : तेणें उचंबळला साघरु*

पाळां* सरिसें लोटुनि गेळें तारू : आणियेके देसी ७५ चालतां लोटतां माहा लाहारीं* : सिसिलिअ*" राज्यदेसिंचे तिरी

पेठे पातलें ते अवस्वरीं : परिवाण* * तेआचे ७६ संदेवु भग्तु सांतु आंतोनि : तेआ तिरीं पावतां उतरोनि

सदैवा सांतु आंतोनिचां मनीं : ठाउक जाहाले ७७ आपुला गुरु सां** फ्रांसिस्कु' भग्तु : आसीस* म्हणिपे तेआ नगरांतु आपुलेआ आणियेकां फ्रादींसहितु* * : भेळोनि तेथें स्ट तेआं दिवसांतरीं राहुनि तेथ : कापितुलु' ' जेराल' * असे करित

ऐसें जाणितळें येथार्थ : तेआ देवभग्ते ७९, तंव वेरि तेआ सदैवासि : प्रणामु न होंता जिवासीं

तरिह़ निगाला तेआचे भेटेसि : सां फ्रांतिस्का पासी ८०

४८००-५0

१ जवळपास. २ 7७७8119 ( पोतु. ), स्पेन. ३ सुपरिगाम ( ख्या ), आरोग्यप्रासि, ४ चढला. ५ वारा. ६ वादळ ( मॉड-गोमंतकी ). ७ सागर. ८ लाटां (१). ९ लहरी, लाटांनी. १० &लाऱ, भूमध्यसागरांतील एक मोठें ब्रेट, ११ परिबाहन (१ )9 जहाज. १२-१३ 580 फपक्याटाड०० ( ११८२-१२२६ ) : फ़रान्सिस्कन मठाचा संस्थापक, १४ 45515. १५ १06 ( पोरटु.) फ्रान्सिस्कन संघबंधूसहित. १६-१७ €छाध्पा० ७०5] ( पो. ), कॅथलिकांचा एक धर्मविधि.

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा ११

मग येरां फ्रादीं समागमीं : गुरु सां फ्रांसिस्कासि विनवुनि

आक्नवचन'* घेइन म्हणउनि : निगाला तेथें - ८१ कापिताळु जेराल केळेआवरि : सकळ रेलिझिओज ते अवस्वरी

जांवेया आपापुले मुस्तेरीं : निगणार ते ८र तंव सांतु आंतोनियु देवभग्तु : देखोनि अरोग्तु' पीडावंतु

तेआं रेलिजिओजांचेआं मनांतु : भासले येक ट्रे तो न्हवे* लिहितेसीं पाठु : अथवा चालिबोलीं न्हवे घिटु

नुसुधाचि* ठोंबा ' सराटु” : ऐसें बाटले तेयां ८४ आणी कवणाइ येका क्रुत्यासि : तो न घडेल उपेगासि€

ऐसे तेही आपुलां मानसीं : भासोनियां ८५ आपणेआ सवे येइ म्हणउनु : अथवा दोब्दा आधारु देउनु

बोलावी ऐसा नाहीं जाहाला कवणु : तेयां माजि ८६ तंब येकु प्रासिआनु' म्हणउनि : पाद्रि होता पुण्य प्राणी

रोमानांचां मुस्तेरिसिरोमणी : प्रोब्हिसियाल*" तो ८७ सांतु आंतोनिन तेआ पाद्रीप्रती : तेवां प्रार्थना केली बहुति

मज न्यावा तुमा सांगाती : म्हणोनियां ८८ देखोनि तेआचें लिणंत्वपण : दरवलें* * प्रोब्हिन्सिआलाचें अंतकरण

तंव मिनिखु' जरालाचे' अनुम्नेन' * : सवे नेला तेयासि टुर सवें नेउनु तो देवभग्तु : मोति' ' द* पावला" * मुस्तेरा' € आंतु

राहावेया पाठविला त्वरितु : तेआ प्रासियाने* ० ९०

पणणाष्काप्याणशणणा च --न-------२८॥॥------ --न----->-<.

१ [ आज्लीवचेन. ] २ अशक्त. ३ आजारी. ४ नव्हे. ५ नुसताच, केवळ, ६ मढ, मंदखुद्धि., ७ वेडा. ८ उपयोगास, पहा: तरी एथ आलेआा कवण उपेग ।-शिशुपालवध १८२. १० ओ. ११, टी. ५ पहा. ९ दाःलं8ा0 (एक नांव), १० ए०एयाला8] ( पोतु०), घर्माधिकारी, ११ द्रवले, ( स्वरभक्ति ),. १२-१३ एक वरिष्ठ धर्माधिकारी, १४ अनुज्ञेने, परवानगी घेऊन, १५-१८ 'रॅजा६९ 62 28प]- नांधाचा मठ. १९ वर टी. ९ पहा.

१२ पाद्री सालदाझ-विरचित

>.

सांतु आंतोनियु आसतां तेआ मुस्तैरीं : नित्य देवध्यान चिंतन करी

ऐसें करोनिया निरांतरीं : वर्तंत होता ९१ प्रास्चित ' करावेया दिवसा दिवसा : होये तियेचि उभराभरी* सरिसा तेयासि खाणाजेवगाची आसा : थोडिचि होती ९२ येकुचि उंडा? दिसवडी शेउनु* : आपणेआसि जिवनपिवन करुनु देहदंडणा केल्या पासउनु : अशोग्तु जाहाला २९३ निशेग्त होउनि हस्तपाये : माहा संकस्टीं उभा राहे

येकदां प्राणु चाचुरी' जाये : तेया भग्ताचा ९४ लिहित* अखेराचें * पठण : अभ्यासला असे आपण

आणी लिहिताचें अनुवदण : जाणे म्हणउनि ९ हें आपुले मनिचे वर्म काई : कवणा न संगतां ते समई

आसतां तेआ मुस्तैरा ठाई : येणे प्रकारीं ९६६ लिणत्व म्हणियें* आपणेआसि घेउनु : शेवा म्हणियें करी अनदिनु

वस ठुगडीं दे प्रख्याळुनु* : येरां रेलिजिओजांचीं ९७ आणी मुस्तैराचे ठाये** झाडी : नित्य भाणि** उचिस्टें काडी

ऐसें म्हणिये करी दिसवडी : तिये ठाई ९८

सदैवु सांतु आंतोनियु येणेपरी : वर्तत आसतां तेआ मुस्तरी तेथ काहीं येक रेलिझिओज गेलेआवरि : ओर्दि* * घ्यावेआ पाद्रिपणाची ९९ १ प्रायश्चित ( एल81]०2 या अर्थी ). २ दाटी, गर्दी; स्टिफ्सही हा शब्द वापरतो $ दोसांचो उचारिन उभराभरि । सासेदोती फुडां ॥- क्रि» पु २, ३७-६४. ३ पाव. ४ सेवून, खाऊन, ५ झोकांड्या, पहा :-चांचरी जात सुपणे । महाद्वारी पडे मूच्छा येऊन ॥- हरिविजय. ३१-२४. ६-७ लिहिताक्षर ( उल] पा'€2-बायबल ! ). ८ सांगितलेले, आज्ञापिलेले : आजी कां बो तूं दिससी दुश्चिती । म्हणिये काम नलगे तुझ्या चित्तीं । -तुका० १११ ९ चित्रशाळा ). ९ [ प्रक्षाळुनि ] धुऊन. १० जागा, ११ ताटे. १२ दौक्षा.

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा १३

फुडां मुस्तैराचे बुधवंते' : हेआ सदेवा देवभग्ताथे

पाठविला तेआं रेलिझिओजां सांगते* : फोरी* नगरी १०० सांतु आंतोनियु पातळेआ तिये ठाई : सां दोर्मिंगाचे रेलिजिओज* काहीं

तेथें गेळ होते तिये समहीं* : निगोनियां १०१ येकत्र आसतां ते रेलिजिओज समेस्त : भोजनाचा समयो जाहाला तेथ

तंव काये जाहाला बोलत : मुस्तैराचा बुधवंतु १०२ आगा तुमां फ्रादीं मितुरीं : येकादा पाद्रि हे अवस्वरी

शाखपठण लोका अंतरीं : करा येथ १०३ ऐसें आइकोनि तेयाचे वचन : उतर* नेदी जाहाळे कवण

करिताति शेब्दांचे टाळण” : निब“ देउनियां १०४ म्हणती अमां माजि कवण : करोनि शास्त्राची आठवण

येथ आले नाहीं पठण : करोनियां १०५ ऐसे निजवचनें बोलुनु : म्हणति भांजडा* देउनु

आमीं आलेउं सामग्रिये बांचुनु : म्हणोनिया १०६ तंव संदैवु भग्तु सांतु अंतोनीं : आपुलेआ बुधवंत निरोपिळें देखोनि

काये बोलता जाहाला उठोनि : सकळां मोहरीं** १०७ अहो मीं फ्रादींचे लिण** व्यापार : करोनि राहिला होता निरांतर बहुतेक लिहित अख्यर' ' : पठलो नाहीं १०८ इतुके वचन बोलिलाइ तरि : तेआ बुधवंतें निरोपिलेआ सरी"

शाखत्कथन तिये अवस्वरि : करिता जाहाला १०९

१ मुख्य, २ बरोबर, ३ ए॥०1८५-स्थलनाम. या नांवाची नगरे युरोपांत अनेक ठिकाणीं आहेत. ४ धमपथी, ५ [ समयीं ]. ६ [ उत्तर ]. ७ टाळाटाळ, उडवाउडवी. ८ सबब. ९ 1870280त& या शब्दाचा अर्थ पाद्री दियोगु रिंबेरु याच्या १६२६ च्या कानारीं कोशांत ' छपवाछपवी किंवा बेपर्वाई ? ( खढडायापा8ा', 180 1820 ९850) असा दिला आहे. १० पुढें, समोर. ११ [ लीन ]. १२ [अक्षर], १२ प्रमाणे,

न क साप

शप पाद्री सालदाजझ-विरचित

तेआर्चे शाक्त माहा उतम : मिस्तेरियांचें ' अली अगम

लोकु आइकती माहा संभ्रम* : धरोनि जिवीं! ११० परिसोनि तेआची झाससुमुर्ति * : स्नेहें लोक ममी दरवती"

माहा अतोज* जिवीं पावती : विस्मित होडनि १११ ऐसा सांतु आंतोनिचा व्रतावंतु* : आइकोनि साउं फ्रान्सिस्कु देवमग्तु संतोसु पाउनि आपुलेआ मनांतु : जाणितलें तेणें ११२ सांतु आंतोनी सदैव भग्तासि : बहुजनांचेआ बरवेआ क्रुत्यासि

देवें वेंचोनि ठेविला तेयासि : म्हणोनियां ११२ शास्रकथन करावेया जनाथें : आणी सकळां यैरां रेलिझिओजायें थेवोलोजीची* पठणा* तेयांथें : करांवेया ११४ तेयासि अनुभानिला** मनीं : आणी बरवा अल्यपु** धरोनि

शास्रपठण अनदिनीं' * : करावेया कारणें ११५ जेथे होता भग्तु सांतु आंतोनि : तेथें आपुलां नांवीं पत्रिका लिहुनि पाठविली तेथहोउनि : तेया भग्तासि ११६ तिये लिहित पत्रिकेची विभग्ति* । : तेणे लिहिली कवणिये रिती

ती लिहणी परियेसा समस्ती : खते तुमी ११७

दना न“. _-न->>.--.:->--

१ )॥१७८105 ( पोतु. ) गूढ धमंतत्त्वांचे, २ आवड, प्रेम, पदा- टाकुनि इंद्राचा संभ्रम । धरिसी कां नळभ्रम ।-रघुनाथपंडित ( द. स्व. ) २२७; संभ्रम अभिमन्यूच्या लया । अंगे पातला यादवराणा ।-मुक्ते. विराट? ७-११६. ३ मनात. ४ शास्त्रस्मृति. ५ द्रवती. ६ [ अचोज ] च बद्दल त. पद्दा-- अड्रेताळिसावा पुरुष । तुझा नातु जाणिजे ।-मुक्तेर आदि० २१-८५९; आश्चये, नवल, स्हणती अचोज हा बळिया क्षाला ।-निळोबा ( आवटे १५ ), ७ [ बृत्तांत ]. ८ पफाल्नल्हांढ, ( पोतु. ) परमार्थज्ञान, ९ शिकवण, पाठ देणे. १० अजमावला, ताडला; पहा- मनीं अनुमानी पैं येथ । कपटाचार दिसतसे । -मुक्तेग आदि० ४-१६१. ११ [आक्षेप] आग्रह, एच्छा, १२ [अनुदिनी] दररोज, १३ मतलब, तात्पर्य.

सांतु आंतोनिची जीबित्वकथा १५ पत्रिका लिहिली येणेपरी : म्हणे क्रै आंतोनी अवघधारीं

क्रिस्तु स्वामि प्रसन होऊं तुजेवरि : आपुली क्रुपा देउनु ११८ मोगाळा* माजेआ बंदवा आंतोनी : तुजी चांगि सगुण वाता आइकूली कनी आतां तुजां ठाई क्रिस्तु स्वामी : स्वस्त ' होऊं ११९ ऐसेआं अस्नवचनीं_* सांतउनि* : पत्रिका पाठविली लिहुनि

म्हणे बंदवा फ्रै आंतोनी : परियेसीं आतां १२० हें येतुर्के सुफळ प्रतिदिवसीं : लाभवेया इछितो तुजसि

आणी तुजेआ सदैवपणासि : देतो अर्गे* १२१ शास्त्र कथावेया जनांथें : आणी सकळां रेलिझिओजांथें

थेवोलोझीचें पठण तेआंथें : करावेया तुवां १२२ हें कारण क्रुत्य तुजवरी : मियां नेमस्त केलें साचारीं

तुवां पठण करावेया नंतरीं : मानळे* मज १२३ तरि पठण करितां सतत : तुवा येरां रेलिजिओजांसहित

देवस्मरण चिंतन नसंडितां* : करावें कथन १२७ नविसंभतां ध्यान चिंतन : तुवां बरबें करावे पठण

पाळावें ह निर्धार वचन : नित्य तुवां १२'५ फुडां आमां ओर्दिचे* नितीमितुरीं* : निरोपिळे आहे जेणें प्रकारीं

तेआ निति स्वघर्मा सरी : ता चालिलेआ पासोनि १२६ स्वामिये देवे तेआ सांतु आंतोनिसि : किर्ती मानत्वा पाउनि तेयासि आपुलिये समम्री इग्रजसि ' * : तेया भग्ताथें १२७

टफ लिशिपिसिशिणि 0 एरररशि?ऑनसॉशिणिण एॅपॅशिसिसिशिशि शं णी 1 >-<८-त----५८--४ शी 0ी?00?९?!)010?0पी शी २ी00ी?00ी00000 0000000000 0 नी 0ी 000

१ प्रेमळा [ गोमंतकी ]. २ [ स्वस्थ ] शांति :- हं न्हवे संसाराचे स्वस्त । म्हणिपे जे संसार देत । --स्टिफस २-२-४३. ३ [ आशीरवचनीं ]. ४ [ शांतउनी ]. ५ [ अर्धे ], पहा--भरोनि पुष्पांजलि अधच्ये दे£ । --ज्ञा. १५-२. ६ मानवले, पटले. ७ न सांडितां. ८ पंथ ( ळ'तस' ),. ९ नीतीमध्यें, नियमांत. १० चर्चास,

१६ पाद्री सालदाख-विरचित

-2---.--> आळा नळे पपणणाफपिणाणिणणापाण?ण?१णेणाणण ण? हणण “५ सारा“

दिव्य दिप्ति लाविळआचे परी : तेयासि प्रकासविला संसारीं

तेवडी क्रुपा या भग्तावरि ! केली देवे १२८ फुडां तो सदेव सांतु आंतोनि : विविधा पुरांपाटणीं निगोनि

नित्य देसभ्रमण करोनि : कथना करी शास्त्राची १२९ बहुतेकि जाउनि फ्रान्स राज्यदेसीं : आणी इतालिय म्हणिपे विलाथेसि '

पठणा करी जनलोकासि : थेवोलोझी'ची १३० आपुले जिवित्वदेखी* बरउनु* : आणी शास््रकथने पासौनु

वेळोंबेळां नाना अपुर्वे करुनु : देसनगरीं १२३१ बहुतां अभाविकां जनांसि संसारीं ' : देसपुरां पाटणानगरीं

शास्त्रकथना निरांतरीं : करोनि तेणें १२२ उधंड*$ अभाविक लोक हिए खिती“: उपशामा* आणोनि दिनप्रती* पाविळे परमेस्पराचे सुमुती'* : भावार्थी' ' करोनि १३३ बहुतेकां जनासि दिने दिन : सांडोनि तेयांचें अनाचारण

परम शासत्रासि मेळविन : म्हणोनिया १३७४ इतुकी अपख्या' * तेयाचां मानसीं : नित्य होती तेआ देवभग्तासि

तेआ पासोनि नगर पुरां देसीं : भ्रमण करुनु १२५ तेआ सदैवा भग्तें निरांतर : हिंडोनि देसपाटणे नगर

शास्रकथन करी निरांतर : सकळां जनांथें १२६ तेआ भग्तारचें पठणवचना : आइकतां खुतेजनां

अभी समाने भेदताये मना : कथना तेयाची १२७

१ परदेश. २ जीवित्वाचा आदश किंवा कित्ता, ३ वरून, योगॅकरून. ४ चमत्कार, ५ भूतलीं. ६ [ उदंड ] पुष्कळ, ७ [ क्षिती ] एथ्वीवर, ८ झुद्धीवर, समजावणीस. ९ प्रत्येक दिवशीं. १० स्मृतीस, ११ भाविक, १२ [ अपेक्षा ].

सांतु आंतोनिची जीबित्वकथा १७

नाप “पणाफाशनापापणणी एपणपणापलीाणी?यीचीच लट याड पड आजतक सडक नड म माच ->- ट--:>-:८-< र्‍या तील रण प टप?प?श?शी “५ टश ण टप

पापिया दोसवंतां जनांसि : उधंडि नितेजना* करी तेआंसि

नितेजिते समई कवणाइ येकासि : नकरी भिड १३८ उपशाम* करितां सकळां जनां : न बोलत होता वचना निस्टुरां

बोळुनि बरवि मोगाळां * उतरां* : उपश्यामी लोका १३९ जे लोकु करिती शास््रत्रवण : तेआं जनां योग्य करी पठण

जेणें गर्हिवरे अंतकरण : तैसी कथना करी १४० ज कवण शास्त्रत्रवण करिती : ते लोकु अणभवा येंती

अर्थु विवेखु* मनीं घेंती : दोस गर्हिवरु धरोनि ९४१ अणभवाचि अनंदजळां : ते वरुसविती आपुलां डोळां

शास्त्राची गोडिव सकळां : भेडोनि * जिवीं १9२ आपुले अवगुण सांडोनि देती : मागिलिये जिणिसि* पलटु€ करिती

या परी तेणे उपश्यामिळे केती* : पाप दोसि जन १४२३ तेआ माजि उधंड अभाबिक नर : नावाडुगे'* निस्टुर खडचर**

तदि** जे होते मनकोठुर* : शास्रद्रुही १४४

ते ते कोठुर लोकु तेआं दिवसी : उपश्यामु घेउनि आपुलां मानसीं देवभग्ता सांतु आंतोनीपासीं : कोकेसार' * जाहाले १४५

क. ७ €-

हेरोझेस* “ शास्त्रद्रुही लोकु बहुतु : सांडोनि आपुलेआ कुढ** रितु मुग्तिवंतु शासत्रपंथु : आधरिती' १७४६

१ [ निस्तेजना ] निर्भत्सना, कानउघाडणी; पहा--कैसा शतधा दुवांदीं । निस्तेजिलासी ॥ -ज्ञा. ११-१०१; मग लुसिफराथे नितेजुन । बोलता जाहाला ।-स्टिफन्स १-२-९७., २ उपरमन, समजावणी. ३ प्रेमळ. ४ शब्द, बोलणीं. ५ [| विवेकु ]. ६ [ भेदोनि ]. ७ आयुष्यक्रमाला. ८ | पालट ]. ९ किती. १० ( गोमंतकी शब्द ) नष्ट, खट्याळ, ११ खटनट (१), भांडखोर, ठक. १२ [ तदीं ] त्यावेळी. १३ [ मनकठोर ] निर्दय. २१४ पापाची कबुली देणारे. १५ पटाः०१८ (पोठु.) पाखंडी. १६ खोट्या. १७ [ आदरिती ] स्वीकारिती. २

श्ट्र पाद्री सालदाझ-विरचित

हेरेझी जनांसि निरांतरीं : आपुले प्रतिवार्द' कुढ* करी म्हणोनि म्हणती हेरेजियां वेरी ; तो चामिटु? ऐसा १४७

चमत्कार पहिला इतुकेआं हेरेझियां माजि मनुशु * येकु : बोनाबिल नांवें शाखत्द्रुहिकु* माहा अवगुणी होंता अभाविकु : कोठुर मन तेआरचे १४८ तो म्हणे सांतु आंतोनी अवधारी : कोंसाग्रार* केललिये होस्ती * भितुरि क्रिस्तु स्वामी न वर्ते संसारी : ऐस तो बोलिला १४९

तें वचन सांतु आंतोनी आइकोनि : तेआधथें शास््रप्रतिवाद* करोनि कोंसाग्रार केललिये होस्ती माजि स्वामि : वर्तताये ऐसें दाविळे १५०

बोनाबिलाचा प्रतिवाद कुंठला : प्रतिउतर द्यावेया विसरला

लोकामाजि थोर लजा पातला : न बोलतां पुणती*" १५१ मग म्हणे सांतु आंतोनी अवधारी : क्रिस्तु स्वामि वसे होस्त भितुरी

ऐसी प्रचिति अचर्ये)* प्रकारीं : जरि दाविसि मज १५२ तंव तेणें आपुलेआ घरिंचेआ वेसरासि** : कांहीं खाण पिवन नेदितां तेयासि बांदोनि ठेविले उपवासि : तिनि दिवसंवेरि १५२३ तंव देवभग्तु म्हणे हरेजापासीं : कवण अचर्य दावावें तुजसि

तं सांगितलेआ दाविन सतेसि** : ऐसं बोले देवभग्तु १५४

१ प्रत्युत्तरानें, उलट जबाब देऊन. २ खोटे. ३ [ चामोटा ] (सं. चम) कातड्याची वादी किंवा पट्टी, चाबुक. ४ [ मनुष्य |. ५ धर्मशास्त्राचा निंदक, पाखंडी, ६ छजाऊष्टाळा' (पोतु.) अभिमंत्रित, प्रतिष्टि., ७ प्रळ५& (४७९ ०70 प5€९0 0 ९11715 छ'€ या; 01 101९2 81081 पातट' (1९ 80107081'5811065 0०७ ०0 0९७0 छा "॥८ ) सामान्यतः भाकरीचा नैवेद्य, ८ जगांत. ९ विरुद्ध मतप्रददान, वाग्युद्ध. १० पुन्हां. ११ [ आश्चर्य ]. १२ खेचराठाः--हस्ती बाजी वेसर खरा--मुक्ते. आदि० २५-५१. १२३ [ सत्यॅसी ].

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा १९

"पपा पपप पण पीप" २0)? प 0)?" 0२0२२0? पा? पा? पीटी४२४?२0ि?0ी?े0ीपी?णी0ण00ी४श?णिणिणिणीपीणणीप?प२े?१?४?0?0ए0””न*ं?िशिन”िशि किशिलिनि१ी)ी/0ी )?0३0१िरणि?0ण णी

बोनाबिलु म्हणे भग्ता अवधारीं : मार्जे वेसर तिनि दिवसवेरीं खाण पिवन नेदितां धरीं : ठेविन उपवासि १५५

मग तें तिसरेआ दिवसा उपरी : ती होस्ति देखिळेआ आपुलां मोहरी * चारा सांडोनि तेआसि भजैल तरि : भुमी गुडुगिया* घालोनि १५६

तरि क्रिस्तु स्वामि आहे होस्ती आंतु : ऐसा मी जिवीं मानिन सत्यार्थ

तंव बोलिला सांतु आंतोनि देवभग्तु : तथास्तु म्हणोनियां १५७ मग लोटलेआ दिवस तिनि : सदैवु देवभग्तु सांतु आंतोनि

आपुलें पवित्र मिस* इग्रजांतु* सांगोनि : सरळेआ उपरि १५८ आपणें कोंसामग्रार केलेली होस्ति : घेउनु आला आपुलां हस्ती

माहा द्वारीं पातला त्बरितीं : तो सदैवु भग्तु १५९ तंव हेरेजाथे म्हणें सांतु आंतोनि : तुजे वेसर येथ आणि रे सोडुनि

तेणे ते आणिलें लब करुनि : वेसर आपुळें १६० मग पाहावेया तं वर्तमान : हेरेजिस आणी क्रिस्तांव जन

ते समई पातळ थोर लाहान : तें अचर्ये देखावेया १६१ सांतु आंतोनिन ते समयांतरीं : क्रोसांप्रार केलली होस्ति घेउनि करीं वेसरासे म्हणे तूं अवधारीं : वचन भाजे १६२ म्यां करीं धरिला जआ स्वामियासि : तेआची आण वाहांतों वेसरा तुजसि हेआ हेरेजां शासत्रद्रहितांसि : द्यावेया साख १६२ हे कोंसाम्रार केळलिये होस्तितु : सत्यचि वर्तताये स्वामि क्रिस्तु

म्हणोनि या साखि टस्टांतुः : व्हाबेया लोकी १६४

7९-टकनाट>ा--*-ापा-ा- 7---“॥-0-4र---“ “_--0-५--०-०० ०-८ *“ाा-ााट हा

क्रिस्ताचें मांस व रक्त मानलेल्या भाकरी ब द्राक्षासव यांच्या अपणविधिपूवक उपासना. ४ चर्चात. ५ | साक्षी ]. साक्ष, पुरावा. ६ [ द्शांत ] दाखला.

२० पाद्री सालदाज्ञ-विरचित

">पणाणाण0 ण (पापणी? प)?" णा पापपशमायागाप-याापाणा पा "नवन टक्क

टला

सर्व संसाररचना* नित्य दिवसीं : हेआा आपुलेआ रचणारा स्वामियासि

मानु देताये म्हणोनि ऐसी : यावेया प्रचिति १६५ वेसरा तूं येउनु झडकरी : तुज्या देवा चरणा सामोरी

रोरण येउनु भजना करी : आपुलेआ देवाची १६६ तंब तेआ हेरेजें आपुलेआ वेसरा : दिधला खाण पिवन चारा

वोडपडि* होएल तेआ हारा? : म्हणोनियां १६७ तंव तें वेसर आपुलेआ गोंसावेयाहीनु* : बरबें बघियुग्त आहे देखुनु आपुलेआ खाणाची आशा नकरुनु : तेया वेळां १६८ येउनि सांतिस्सिमु सांक्रामेता* मोहरीं : डिंबिया* धालोनि वसुंधरी* शोरण आलें तिये अवस्वरीं : आपुलेआ स्वामिया फुडां १६९ तो रचणारु स्वामि म्हणउनि : आपुला स्वामि ऐसा जिवीं भानोनि

वेसर भजिनळे येउनि : साक्रामेंता फुडां १७० ते अपुर्व माहा विपरित : देखोनि तेथिल लोकु समस्त

अतोज होउनु जाहाले विस्मित : सकळडइ तेथें १७१ तंव येरां भावार्थियां जनांसि : जे समइ होते तेआ दिवसी

आनंद उठछयावो* तेआं सकळांसि : जाहाला तेथें १७२ देखोनि तें अपूर्व वर्तमान : लाजिनलें शास््रद्ुहित जन

खाळुती करोनि आपुली मान : पाहूं लागले भूमी १७३ तो बोनाबिलु हेरेझेस हेरांहौनि : थोरि लज्या पातला मुख कोमाउनि*" आपुला प्रतिवादु कुंठला देखोनि : तिये समई १७४

१ जगाची रचना. २ | वरपडी ] पात्र, वश; पहा--तरी पापा वरपडा होसील-ज्ञा” २-२०१; वडपडा जाहाली यमकोंडासी-स्टिफन्स, २-२९-७५ ३ पराभवास, हारीस, ४ मालकाहून, ५ 8850 ( पोते.) अत्यंत पवित्र. ६ संस्कारलेली वस्तु. ७ ( गोमंतकी ) गुडघे. ८ जामिनीवर. ९ [उत्सव ]. १० कोमजून, निस्तेज होऊन-बहुत कोमावली पाहावेना दृष्टी गे उभयांला ।- ऐतिहासिक पोवांडे, ३९९.

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा २१

कणकण) 0? १? १0 )?)0ी0 टरणारणि?0?ण ऑप पणाणाणप?पीटट पणणप१?2१ी?2ीती* प? २ा०पण लपीक पी? १000 णी?0ी२0ी0पीटीकी पा 0)? 00 २0? 0 ीटीणी 20?0ी१0टशीशीश१ी?)णिणीट शॉणिणिणछ | पण णीशाणी0ी?0ी 00१0 री? 00ी0ी!00 णा वनकर: जिर आजा ननजोहड २ ळयताया अया जिज; "1-1 नळ

मग तेआ वरि आपुलेआा वेसराची : चांगि' देखि' घेउनि मनजातिची'

संघेवो* भ्रांति आपुळे जिर्विची : दवडिली तेणे १७५ उपशामु घेउनु जिवीं शेरिरीं : आपुली कुढी बुघि टांकिली दुरि फुडिल कथा या उपरि : पाद्रि निरोपिल ख्रतेआं १७६

चमत्कार दुसरा ऐसी विचित्र कथना आइकोनु : उठिला यकु क्रिस्तांवजनु

काये बोळे नमस्कारु करुनु : पाद्री पासी १ ७७ म्हणे कथन आइकोनि परिकरी* : निवालों सर्व गात्रे शेरिरीं

तरि येकि विनंति अवधारी ; गुरु माजी १७८ हेआ अपुर्वाहौनु काहीं : आणियेक अपुव कवणिये ठाई

जर केलें असेल तेहि : ते निरोपिज आमां १७९, ऐसें विप्रवचन आइकोनि : पाद्रि-गुरु संतोसला मनीं

मग सांगता जाहाला कथुनि ; फुडिल कथा १८० सदैवु सां आंतोनि आणियेके अवस्वरीं : आरिमिन म्हणिंपे येके नगरी

होतां तेआ पाटणापुरीं : सदैवु भग्तु १८९ तेआ आरिमिन देसिंचेआ नांवे नगरांतु : हेरेझेस लोकु होता शास््रद्रुहितु

तें देखोनि सांतु आंतोनि देवभग्तु : तेआं वेळां १ ८२ मुग्ति-पवित्रा देवशास्त्रासि : मेळवावेया तेयां हेरेजांसि

शास्त्पठण तेआं जनांसि : करिता जाहाला १८२३ पण ते शाक्तद्रिही जन : कार्ने नाइकति शाल्लकथन

देखोनि तेआ सांतु आंतोनिन : काये केलें १८४

अणण ३ॅनटन्ाणा टणाणापण

१ चांगली. २ कित्ता. २१ मोनजातीची ( गोमंतकी ), मुके पशुपक्ष्यादि प्राण्यांची. ४ [ संदेहो ] संशय. ५ सुंदर, मधुर, ६ माशी.

२२ पाद्री सालदाझ-विरचित

ना 0-० भा

नमटपपपपप-पापनाा- *-पापटशाणशशीणणा णी” ण क्कााशटाफपावक्स- ८-८

आपण सेंधुतिरीं निगाळा : जाउनु तेर्थे उभा राहाला

मग सादु' देउनु' बोलता जाहाला : शेंधुचेआ मछेकुळां* १८५ तुमीं समुद्राचे जळचर : लहान थोर मछे मगर

शासत्रत्रणासि समग्र : यारे या रे येथें १८६ मियां कथिलेआ हेरेजां प्रती : ते शास्त्रत्रवण नकरिति

म्हणोनि आलों तुमांप्रती : करावेया कथन १८७ ऐसं भग्तवचन आइकिलेआ वरि : माहा चळजळ पुंटले सारीं

लाहान थोर मछेकुळें समभारी : येते जाहाले १८८ येक जळांतुनि उडी धेंती : येरां माळेआं उलंडोनि* जांती

आपुले सिंसाट* उचलोनि पाहांती : येर येरां सरिसे १८९ येर मधेंचि बुडकळ देउनु : येरीकडां येंती उमटुनु

येक मछे उमटती बुडून : येरां मोहरी १९० येक पाणिया वेंटाळा देंती : बुडुनु मकाट' दाविति :

येक येक पुं्स॑* मारिती : उदकावरि १९१ येर उदर्कि ढेवाविती“ : येक अदोग* उचलोनि जांती :

येर सरिसेचि जळि पोंवती** : येकभारें १९२ आणियेक् लाहान मछेकुळ : पाणियासि देताति चळबळ

घांबवती उडती सकळ : येरां मछेआं माजि १९३ ऐसे लाहान थोर मछे : येकवोळी येती येक! सरिसे

येंताति येक भारें ओपेतते : आपापुलां चाली १९७४ या उपरि मछे लाहान थोर : न करोनि येकमकांर्चे वैर

थडिये* * पातले समग्र : येकमेकां येकवटुन १९५

१-२ हांक मारून. ३ मस्त्यजातींस. ४ ओलांडून, ५ डोकें. ६ (0). ७ [पुच्छें] शैपट्या. ८ [देंवती-गोमंतकी] उतरती. ९ [अधोग]. १० [पोंहती]. ११ तडीला, कांठास.

सांतु आंतोनिची जीवित्बकथा

“नाणा: णणापपाा

असंख मछेकुळ देखोनि : जिवीं संतोसला सांतु आंतोनि तंब सांगता जाहाला कथोनि : शास्त्र तेयां

माजेआं बंदवां तुमां वरि : देवें उपेग' केळे भारि

तेआ उपेगासि संसारी : उतिर्न* होइजे

तेया आपुलेआ दिनवासासि : तुमि मानु देउन स्वामियासि अर्गेदाना करा तेयासि : बहुतां परि

ऐसें केळआ शासत्रकथन : मग मछेकुळां थोर लाहान संदैवा भग्तार्चे अस्रवचन : घेतलेआचे परी

येक संवेंचि पाखारुनु* : आपुल सिंसाट* वरि उचलोनु सकळड वरुति मुखे करुनु : निगेत जाहाले

उडती बुडती ढेवावती : येर येरां उलंडोनि जांती आणियथक बुडकळोनि निगती : धाई* कडां

समग्र मछेकुळ येणेपरी : शास्रकथन सरलेआ वरि परतोनि गेले जळसाघधरीं : मछे सकळ

तें अपुर्व माहा विपरित : जे क्रिस्तांवजन हांते तेथ

तें देखोनि माहा विस्मित : जाहाले देखा

म्हणती ही अभिनवाची वस्तु : आधीं देखिली नाहीं संसारांतु

म्हणोनि अतोज पातला बहुतु : लोकु तेथें तंव द्रुहितां हेरेजां सकळां : कोमावलि तेयांचि मुखकमळां अदोवदनी* भुमंडळा : पाहांते जाहाले

-----------५/--८-५॥ा-पा---४४0ी?ी 0४00000! 000ी!00ी0२0)]ी0ी00000000नऑ?ने?१॑िॅ॑ि१0?0ी?00?”२0?”श0ी?0ी0)0शीकी?00ी?0ी?000शी शश णी0ण0ी कीटक णी 00 0ी२एती? 0ी 00] नेशी” कशी णीयफ 00 शणणण

२०२९

२०२३

२०"

१ उपकार या अर्थी हा शब्द येथे वापरला आहे. याचें कारण “ उपकरणे ? म्हणजे । उपयोगी पडणे ' अश्या अर्थी जुन्या काळीं शब्द वापरला जात होत होता.

पहा--ठायीं उपकरसी पांडवा--ज्ञा १८-१३५९. २ [उत्तीर्ण]. हलवून. ४ डोकें. ५ [दहाही ]. ६ जगांत. ७ [ अधोवदनीं ].

३ पंख

२ पाद्री साठदाझ-विरचित

-_ -2->-- --*-.----- 2-० 0 “प

तेआं द्रहितांचें पासांड' मत : कुंडले तेआंचे प्रतिवाद समस्त

मगे होऊं शेरणागत : भग्ता चरणीं २०६ तंत्र जोडुनि आपापुळे कर : भुमी सपाट घातले नमस्कार

खेम” कस जीं अपराध समग्र : आमां अन्न्यानांथे २०७ तुमांथें पवित्र शाख्कथन : मुग्तिवंत आणी पुण्यपावन

तें आइकावेया आमंचे मन : उताविळ स्वामिया २०८ ते सदैव देवभग्ता उतमा* ; प्रार्थना करितेउं* गा तुमां

आतां क्रुपाळु होउनु आमां : करा शाखपठण २०९ तें वचन देवभग्तें आइकोनीं : थोरु संतोसु पातला मनीं

शास्रकथन आरंभुनि : सांगता जाहाला २१० तेआचे शास्र आइकिलेअ निमितीं : अभाविक्रां हेरेजां माजि केती : उपश्यामु घेउनु आपुलां चितीं : अणभवा* आले २११ कुड आचारां रितुं मितुरीं : वेस्ठुनु पडले अधकारां

तेचि शास्त्र प्रकासा भितुरीं : उजवाडले तदा २१२ विचित्रि कथना येणेपरी : ख्रवण करोनियां मनोहरी

उठिला स्रिवणसभे ' मितुरीं : क्रिस्ताउं येकु २१३ म्हणे तुजीं अम्रुत उतरां* : आइकोनि मदुरां रुचिकरां

पोंवताये माजा आत्मा साघरा : अम्रतलाहारीं २१४ तरि आणियेक अपुवे हिये संसारी : तेआ देवभग्तें केळें तरि :

तें भज निरोपिजे हे अअस्वरीं : क्रुपा करुनु २१५

१ [ पाषांड ] पाखंड. २ क्षमा. २३ [| उत्तमा ] ४ [ करित आहों ]. ५ [ अनुभवा ]. ६ [ श्रवणसभे ]. ७ वचने. ८ [मधुरा],

सांतु आंतोनिची जिवित्वकथा २५

>.

चमत्कार तिसरा आइकोनि तेआरचें प्रुस्ट्णवचन' : संतोसले पादरिचें म म्हणे आइकरें सावधान : सांगेन तुज

आणियेकी समई काहींयेक : हेरेजेस्‌ लोकु शाखवंचक'

विनउं लागले बहुतेक : तेआ देवभग्तासि २१७ म्हणे तुवा आमां समागमीं : भोजनासि यावें जी तुमी

पवित्र चरण लावा भुमी : मंधिरी आमंचां २१८ बैसोनि तुमचे पंकती' : आरोगण* करावेया निमितीं

उतकंठा जाहाली बहुति : आमां जिती २१९ देखोनि तेयांचें मनोरथ : उरंग' नकरांवया चित

भग्तु निगता जाहाला तेथ : हेरेजां घरा २२० हेआ निमितीं तेआं दुहितांति : पावविन इग्रजेचेआ* स्ववरमोति

ऐसें चितोनु भोजनासि : गेला तेआं घरी २२१ तंव भोजनाचां अवस्वरीं : तेआं टुहितीं आपणेआं भितुरीं

घातु चिंतिला गुप्तांतरीं : सदेव भरतासि २२२ म्हणती आरे हा आमंचा वैरी : सधासवेधा प्रतिवादु करी

एसेआ द्रुत्टासि' संसारी : ठेऊं नये म्हणोनि २२३ खाजे' परोंपरिंचे करुनु : तेआमाजि विस'' भेळउनु

भोजनासि दिवलें आणुनु : सदैवा भग्तासि २२४ तंत्र तेआंची कपटकरणी : सां. आंतोनिन जाणितली अंतकरणीं

मदुरा' सब्दांची बोलगीं : बोले तेयां २२५

हशी 0१ ?ण 0३२३? णिपिणीणीणाणा | णॉरशिकिशिणिरणिरिशिरशिशििणिणणाणाणणाणणपपपा?प१प?१प?१णा१8१णी?णीणी णी णणणाणणाणा पणीणीणण?णालीथणीणी चा णीय

१ [ प्रश्नवचन ]. २ अधार्मिक. ३ [ मंदिरी ]. ४ [पंक्ती ], पंगतीला, ५ भोजन. ६ विटलेळे, नाखुषः-ते आवडी कां उरंगु । आतां जालो-- उँदूंवगाता १४०. ७ चऱ्चच्या, कॅथलिक घम. ८ [ सदासर्वदा ]. २९ [ दु्टासि १, १० [खाद्य]. ११ [वित्र]. १२ [मधुरा ]. ठ

पु. ४

- पाद्री सालेंदार्श-विरचित

म्हणे कतोनि जेवणासि आधारु : बरवा तुमीं केला पाउणारु

तो तुमंचा कपटप्रकारु : जाणितला मियां. २२६ आगा आपुलेआ मैत्रासि* संसारी : पाउणारु करोनि आपुल्जं घरीं

जे मारिती कपटप्रकारीं : घालोनि बिख | २२७ बिल्वासलेआंथें धातु करिती : तेआं नमेळे मोख्य मुग्ति

ते येम्रयाचना पावती : निव्यकाळ २२८ ऐसेआं जनां विह्वासघातकां : अस्त्रपरत्र नाहिंचि देखा

जें तुमीं मज घातले विख : ते जाणितलें मियां २२९ हेआ उतरा' हेरेजेआ जन : देती भांजड्याचें वचन

आमीं करावेया तुमां हतण* : येतुके केळे नाहीं २३० मागां स्व्रामि बोलिला वचन : म्हगे जे मज सत्य मानिती जन

तेहीं विख हळाळ पिवन : केलेइ तरि २३१ लेआ विछ्बाधापासौनि : मरण नपवती' म्हणोनि

ऐसें स्वामि मुखवचनीं : बोलिला देखोनि २३२ तेआ स्वामियाचेआ बोलाची प्रचिति : आमां पाहावेया निमितीं

विस घातले येणें अर्थी : सुटावे तुज २३३ तें विस शोबोनियां उधरीं : म्रुत्यु नपवसी तरि

जी शास्त्रपठणा लोकांतरीं : तूं करतोसि नित्य २३७४ तेआ तुजेआ शास्त्राचा सत्यार्थ : दुदु होरळ आमचेआं मनांतु

मग आधारू सत्य भावार्थ : आपुलां जिवीं २३%

-द: ----:><>->2-ायाा

१ मित्रास. २ [ पाहुणेर ] निमेत्रग. ३ [मोक्ष]. ४ [ येमय़ातना |]. ५ मुळांत ' गाणितरठे? (2७८11६8156) अते अर्घे चुकून पडळे आढे. ६ वचना. ७ धरील १०६ ओबीघरीलळ टीप ९ पहा. ८ हनभ. ९ न पावती. १« [ आदरू ] स्वीकारू.

खांठु आंतोनि'ची जिबित्नफ्रथा

तंव देवभग्तु सांतु आंताने : तेआ विखखांजआसि पाहुनि सांत क्रुझाची कुरु करुनि : रोबिता जाहाला

ते भग्ते शोव्लिता नंतरीं : विख बाधले नाहि तेआचां शेरिरीं

ह्लेसा होता तियेची परी : उरला जिवंतु

तंव तें भग्ताचें अपुव देखुन : तआं अभाविकां माजि केती जनु

येसु क्रिस्तासि सत्य मानुनु : भावार्थी जाहाला

पुव आचार रितु समस्ती : वर्जेनियां लोकु केती

एरम शासत्राचिये सुमुर्ती : पातले बहुत

ऐसी ही अपुर्वाची कथा : पाद्रि सांगे क्रिस्तावां समस्तां आतां यावरिल वेवस्ता : सांगन तुमां

ती अचर्यकथना आईइकुनु : उठिला येकु ब्राह्ममणु

काये बोळे नमस्कारु करुनु : पाद्रीपासी

आइकोनि तुमचें अपुबे कथन : आनंदसाधरीं राहिले मन पण येणेंचि न्हवे पुन: आरत माजे

चमत्कार चवथा

७७ '७)

आणियेक अपुवे या उपरि : तेआ भग्तें केलें असेल तरि क्रुपा करुनु शोवकावरि : निरोपिजे दातारा

तेआ विप्राचेआ बोला : पाद्रि गुरु मानवला

स्हृणे भला गा भला : मनभावो तुजा

शास्त्रअपुवांचे कथनीं : जरि आरतु जाहालासि मनीं

त्रारे आतां आइके चित देउनि : माजेआ उतरा

ऱदाच्ा-“--“पाापापापा “य पापा" --- प-प-प-पा--- क या तक्काणकतीण ७. पाया भा 7. --------५- 1-८ "८ “ाा--“- र्‍ापभा-पप

१७

२२८

२२९

२४०

२४२१

२७४२

२४२३

२४४

२४ण

१ 07०85 ( पोतु. ) ची, क्रूसाची. २ खुण, ३ धर्मनिषर, ४ [व्यवस्था]

५ [पूर्ण ]. ६ इच्छा, ७ मतोभाव

रट पाद्री सालदाज-विरचिंत'

तकाला

-_->-->-->---

सांतु आंतोनि देसनगरीं ! शास्र कथितिये अवस्वरी

तेआ भग्तावरउनु संसारी : अपुर्वे करी स्वामि २४६ तेआं माजि काहींयेक अचयो थोरां : आतां तुमां सांगैन अवधारा गे जे प्राणिये आइकती तेआचि उतरां : शाख्रकथनेचीं | २४७ ते लोकु आपुली जिणि' पालटेती : मनीं. भग्तिमाव आधरिती 1 या परी प्रजा समास्त : सुफळ पावे | २४८ तें अपूव वेगळें करुनि : तो सदैवु भु सांतु आंतोनि

अनेकें अपूर्वे करोनि प्रतिदिनी : जगीं प्रसिद्ध _ २४९ तेआ जनां आपापुलिये भासे : कथुनि सांगितलें होए जैसें कि ते ते परी जाणवे तैस : संधेवा विण २५० म्हणिपे विविध यातिचेआं जनां : येकी भासेन केळेया कथन , तांतांचे भासे तांतांचेआ मना : परसे कथन २५१

चमत्कार पांचवा

तो देवमग्तु आणियेकरे दिवसी : निगालेआ शास्त्रकथनेसि येकि स्री भ्रतारा पासीं : आग्न्या मार्गो निगाली २५२

म्हणे सांतु आंतीनिची शाख्सुमुती : आइकावेया मज उतकंठा बहुति'

तरि निरोपु दिजो प्राणपती : जावेया तेथें. | २५३ तंत्र भ्रतारें तियेचा पाडु. नकरोनि : नाहीं पाठविली आग्न्या देउनि , .. मंग ती उपरिये वळगुनि ; लागली पाहूं | २०४ तो देवभग्तु अर्दु' कोसुभरीं : शास्त्र सांगे येतुका दुरी

ती 'उंचस्थानीं उपरियेवरि : होती घरीं २५५५

म-त--॥-:----:--::८--:----३५--३८-३३५-८-॥॥-८-4--२२>>>>-:५:२::८:>५२-४४शण४४/शश शशी नॅनसॅॅॅ0ी 00 शीट १000१ 0णोर शि? 00 ण४णणाणीणीणी अन ० न्ट -. >---:-/-2 “:“-- (----:----:-4-:-:-*.:---- >

शजीवितक्रम. २ [ संदेदा ]. ३ त्याच्या त्याच्या, ४ भाषेंत. '५ ऐकूं

जाई. ६ किंमत, पर्वा. ७ माडीवर, ८ द्वन. ९ [अर्धी] ', !

सांतु आंतोनिची जिवित्वकथा

न्य-:---_ ------:::>>:--:---:८-----ा--५--५-:-२२><<>>--:>-:>--५-॥८/"--८५ “५७ ४॥काणफी शी त त णी

भग्तु आततां येतुके दुरस्थानीं : तिये स्रियन उर्पस्थिहोउनि तेआचें शाख्कथन कनी : आइकिलं समस्त

चमत्कार साहावा

२९

२५६

आतां आणियेकि अपुर्वता परियेसीं : सदैव देवमग्तु आणियेके दिवसी

विसाळ मैधानी बहुतां जनांसि : काथेतां शास्त्र

तंब तिये ठाई अकस्मात : माहा प्रचंड वाह्यु' उठिला तेथ तेणें विज वारा झडफळित : धाड दिसा

गडगडु सुंटोनि आकासीं : मेघपटळें आलीं चौपासीं घनवरुसावो जाहाला खुस्टिति : तेयां वेळां

तंव ळोकासि आलें माहा जुगांत' : येकु येकावरि पडत तेबां गर्झर उठिले बहुत : मेघा आणी पवनाचे

झोपावताति तरुंवर : तेयांचेआ शाखा मिसळत्ताति येकत्र उडती बाउटळियांचे धुळीर : धाइ दिसा

जे.लोक होते शाखकथनीं : ते भेणे उठिळे गजबजोनि तेंआंसि म्हणे नाभिकारु" देउनि : सांतु आंतोनियु भग्तु

व थिः र्‌ ९ कि कः >> कं री च ळ्‌ 92 अरे तुमीं लोकु थिर आसा : वायां न करा येकमेकांच्या वोळसा

मनीं रडु घरा भरवेसा ; स्वामिया देवाचा तुमां सकळां जना मितुरीं : कवणाइ यका प्राणियावरि मेघु नपडे येकु थेंबाभरि : राहा राहा निस्चित

देखोनि मग्तार्चे नांभिकारवचन : ठाइचां ठाई राहिळे सकळे जन आईइकू लागले शासत्रकथन : सावकास होउनु

एपान्पापाशकाणापाप शिकिनिणिणीपी ए शिर्शशिशि0ीणी शिर्शििणिणी 1 0 पकॉणॉरणिणाकिशिणशशणी 0 रणिणिटशिंषिरिण न पट्टा “र ना -*

२६५

१ विशाळ, २ मैदानावर. ३१ वायु, वादळ, ४ वीज. ५ दहाही.

२५७

र्ट

२५९

२६०

२६९

२६२

२६२

२६४

नाणी सणा

६ ( युगनअंत) प्रलय, संकट : --जैसा सिंह हांका । युगांत होय मद मुखा ॥ -ज्ञांने २-३१५. '७ भीतीने. '८ निर्भयतेचे आश्वासन : -ज राजांदेशु दे नाभिकाराचा-शञा० १०-७. ' ९ स्थिर, शांत. १० वळसा, फेरा, धामधूम :-

बोळश्याचे केरी सांपढळीॉ ।-तुका० गाथा १९२०. ११ हढ.

३१% पाडी साळदाझ-क्रिरत्ित

अन्या आनन

--->-7---५पपापानाप णा शशी ए0पणीपकधीीणण”ीशण ण टी णी 0 टाणाणांणा न.“ पन्ना 70 -- पपपा-पपपपपा-पापपापीणाटशीण "८ पट

येतुकेआ चोंकडा गुन : वरुसू ळागत्म माहा घनु

तुंब तेआ मेघजळें कवणु : मिजला नाही २६६ सोभवंता गर्झत गेला : वारेआन 'उडउनु दुरि नेला ऐसा अपुवे व्रतावंतु वतला : तिये स्थानीं २६५४

चमत्कार सातवा

तो देवभग्तु आणियेकां दिनीं : जेजु क्रिस्ताचे पवित्र पायशांब' कथोनि

जनासे सांगता जाहाला अर्थीनि? : कथाप्रसंगु २६८ तंव सांव फ्रांसिस्कु बहुतां दुरीं : होंता आणियेकां पाटणांपुरी

काये अपुव वतलें ते अवस्वरीं : सांगेन आइका २६९ संदेव भग्तु तेथहोउनु : अकस्मात अंत्रख्य' येउन

राहिला आपुळे कर विस्तारुनु : क्रुसीं जोडिळेआचे परी २७० सदैवा सांतु आंतोनी देवभग्तासि : प्रतख्य येउनि भेटला तेआ दिवसी

ती साखि' दाविली जनलोकासि : पाइशांवकथेची २७१ म्हाणिपे सांतु आंतोनिचीं उतरा : जीं पठण करितो समम्रां

ति सारख म्हणोनि तेआ अवस्परा' : साखि दाविली ऐसी २७२ ऐसीं अपुर्वे विविधां परी : तेआ देवभग्ते केलि संसारीं

फुडिल कथा या उपरि : परियेसा सुते २७३

चमत्कार आठवा

तेआ अमिनवां अपुवोवरउनु : आणी तेआची सब्दम्नाप्ति देखुनु लोकु येंताति जांताति व्होरसुनु' : आइकावेया तेआचें कथन २७४

ना माशाला 0णी णा फी णप"नणीशीपीपाी प? प"?0?२१0ी२0ी 0१00 पलीलशाणी?पी0?२१:?प"९? 0२0१९? प0?0?१?8२ हीची ण. हशी या टरकिर्शिशिणणिणणिपिणपण णशा शी? 00” --नााकॅसणिपणाणाण एशाणणी?णण१?ण? १22

१ वाऱ्याने, २ 1280, (पोतु. ) मनःक्षोभ, यातना ( वघस्तंभावरील ) ३ स्पष्ट करून. ४ अंतरिक्षांत, आकाशांत. ५ प्रत्यक्ष, ६ साक्षी, प्रचीति ७ वचने. ८ साक. ९ | अबस्वरा ] प्रसंमी. १० घडपडत (! ).

अण णणशीणाणा

सांतु आंतोनिची जिवित्वकथा २२

ब्रा “-ापाा-पप---- नल “नान --:-.--------:-२----/--॥--८---०---7-.-४-०-०-४४-५--४”८णणशटीश "कणर"? णा 000 0४ शण

इग्रजे माजि नसंभवे' होऊनि : जेथ कथन करी सांतु आंतोनि

तेथंबरी निगती खेटोनि : उघंडु लोकु २७५ तेआ संदेवा देवभग्तासि : आपोस्तोल समान तेयासि

लोकु निगती शास्त्रत्रवणासे : उतकंठ होउनु २७६. मध्यान रात्रिचां अवस्वरीं : लढोकु उठोनि आपुला घरोघरी

मिगती येकयेकां फुडारीं : गिवसावेया ठाये २७७ तेआंचें शास्रकश्रन होयेवेरि : हार दुकानां लोकु भुसोरी

आपापुलीं दुकाने तंव वेरि : ढांपिती देखा २७८ करोनि सरलेआ शास्त्रकथन : भग्ताचेआ करा आबिताचे चुंबन

घेआवेया येती उघंड जन : भग्तापासीं २७९ तेआ लोका भारि घुसणी हुउनु' : सदैवु भग्तु उपद्वेल देखुन

लोकामाजि बळिवंत लोकु येउनु : सांवरोनि धरिती तेया २८० सांतु आंतोनिन येक दिवसी : पादुआ नांवें तेआ नगरासि

शाख्रपठण करितां लोकासि : पायशांवकथौ २८१ तिये पायशांवकथचे न्याक्रण'* : जनलोकीं करोनि खवण

थेककां जनांचे अंतकरण : दरउनियां २८२ आपुले आंगिषि वस्रे उतरुनु : सामियाचे भग्तीपासीनु

घेती पुस्टीवरि' मारुनु : फार" बहुत २८३ पायशांवदुख आइकिलेआ निमितीं : बिदिनगरीं मारोनि धेंती

ठाई रग्त सांडविती : देवभग्तीपासीनु २८४

अणण णणटश णता टीटीलपणीपीपीणा पश ला 2८ नम ---*-- ॥-7---<-<>>->-

१ ( न सामावे£! ). २ उदंड, पुष्कळ. ३ ( १७०७००्-पोतु. ) क्रिस्ताचा प्रेषित. ४ मूळांत * सामानु ' (5क्या ळाप) असे आहे. ५ भुसारी धान्याचे व्यापारी. ६ झांकिती, ब्रेद करतात, ७ पोद्याल, ८ होऊन. ९ उद्रपव पांबेळ, १० व्याकरण, स्पष्टीकरण. २११ द्रवून, १२९ पाठोबर. पहा-बिनता कृष्ठी वाहोनि सुखं 1-पुक्ते> आदि. ६-१२९. १२ प्रहार.

१२ पाद्री साठदाज-बिरचित

>>“ 1-५ रजत पता केयी >“ ---ट-२-८-पन--2->2--7--५०-८५८५०००---ऱ>

तेआ लोकांचे भग्ती देखीवरउनु : बहुतेकां नगरिंचे जनु

पायशांब दिवसी धेंताति मारुनु : अपुलां पुस्टीवरि' २८५ असो हेआ भग्ताचेआं वचनां निमिती : क्रुपाळु स्वामि देवो मुग्तिपति करी अपुर्वी करणिया बहुती : दिनेंदिनु २८६ भोउ वेळां येकेक जनांथें : निद्रेस्त असतां मनुझांथें

ट्रस्टी पडोनि बोले तेयाथे : आपुलां वचनी २८९ म्हणे आरे तूं उठोनि आतांचि : निगैं पेल तेआ पाद्रीपासी

जें हें तुवां पातक केलेंसि : चुक्कोनि स्वामिया वरि २८८ हें पाप पाद्रीप्रती सांगिजे : बरवेआ परी कोंफेसार' होईजे

तो निरोपिल तें प्रास्चित किजे ; अपुलेआं दोसांचें २८९ पाहेपां येका स्वामिया वांचुनु : आणी तो मनुद्यु वेगळा करुन

तो तेयांचा पापदोपु अद्यदिनु ; ठाउवा न्हवता कवणा २९० पाहेपां स्वार्थी मनुऱ्यु येकु । होता अती द्रन्यसंपनिकु

पुरउनि तेआचा आउड्यसंखेतु : निवर्तला संसारीं २९१ तेआ धनलोभियाचेआ ब्रुत्यासि : उपावो परिहारु करावेया तेआसि

सांतु आंतोनि तेआचेआ म्रुत्यदिवसीं ; कथन करोनि २९२ म्हणे आइका तुमीं क्रिस्तांव जन : क्रिस्ता तारका स्वामियाचें वचन

म्हणे तुमचें द्रव्यवन : ठेविलें तेथे २९२३ तुमंचेआ काळिजाचो गोंडु असे ; म्हणोनि स्वामिर्ये बोलिले ऐसें

हेआ स्वार्थिया ठाई वतळे तेस : देखाल तुमी २९४ तंव ही प्रचिति पाहावेया खरि : लोकु निगोनि स्वार्थियाचां घरीं

तेआचे द्रव्योटिये मितुरि : पाहेपां तुमीं २९५

नन्->---२>-->>->-

१ पाठोवर, अशा प्रकारचे आत्मक्लेश झेवियरनें केल्याचे त्याच्या चरित्रांत नंमूद आहे. २ निमित्ते, कारणे, ३ बहु. ४-५ €र्खाटडढा, ९पोतु.) पापोध्या कर. ६ आयुष्यपंकेत, ७ गोमेतकी बोलीचा ओकारांत षष्टींचा प्रत्यय, ८ गोंडा.

सांत आंतोनिची जिवित्वकथा ३३

मग तेआ षरिं निगुनु : तेआची द्रब्यपंटी उगडुनु

पाहांती तंव देखिला नयेनीं : काळिजाचा गोंडु २९६ ऐसी कथना माहा परिकरि' : सुते आइकोनि ते अवस्वरी येकु विप्नु उठिला तेआ भितुरि : जोडुनि कर २९७ पाद्रिसि करोनि नमस्कारु : म्हणे परियेसीं गा पाद्रि गुरु फुडिल कथेचा संप्रधारु : निरोपिजो दातारा २९८

ऐसीं हीं अभिनवें अपुर्वा उतमां : खुस्टी माजि माहा अनुपमां तीं क्रुपा करोनि निरोपिलिंसि आमां : सनाथु जाहालों स्वामी २९९ आतां यावरि अचर्य काहीं येक : आमां निरोपिजे प्रेमादिक

जिर्वि आरत जाहाले बहुत्तेक : आडकावेया मज ३०० तव पाद्रि म्हणे अवनारीं : तेणें मग्ते केळी नवलपरी ती तेआची अपुत्रता सविस्तारि : सांगेन आइक ३०१

चमत्कार नववा हेआ सदैव भग्ताची सासाइई : न्हवे येकचि कथनेठाडईे

पण तो आणियेके प्रस्ताई : सासायेवंतु थोरु ३०२ म्हणिपे कोफेसारा ठाई : अदिकि असे तेयाची सासाइ

काये वतलळें कवणे येके समई : ते आइका तुमी ३०३ हेआ सदैवा देवभग्ता पासीं : येकु मनुझु माहा पापदोसी

कोफेसार होवावेया येके दिवसी : आलेआ वरि ३०७ तो दोसी कोंफेसार होते वेळां : मनीं धरोनि दोसांचा कांटाळा

आपुले पापदोस भग्ताजवळां ; सांगो म्हणे तरि ३०५ पापदुखाचिआ हिंपुटिया' उधरीं : येउनि झोंबती कंठुवेरि

तेणें शेब्दु न ये मुखांतरीं : बोल्वेया ३०६

१ मनोदर. २ बिचार. ३ साक्षात्कार, ४ प्रसंगीं, ५ ह्रेव्या, कध. ६ उदरी,

पु.५

२ पाद्री सालदाझ-विरन्वित

उचारु करावेया आपुलेआं दोपांचा : कुंठली तेयाची बोलणी वाचा

येतुका अभिप्राबो देखोनि तयांचा : संदेवा भरते ३०७ तंव तयासि म्हणे सांतु आतोनि : जरि दोतउचारु नकरवे वचनी

तरि तुजि पातके आणीं कागळीं लिहुनि : माज फुडां ३०८ तें भग्ताचें वचन आइकुनु : तेगें आपुले दोस कागळीं' लिहुन

कांगळ दिधले डिंबिया घाळुनु : देवमग्तापासीं ३०९ जीं कागळीं लिहिलीं होतीं पातके : तीं पाडू गेळेया सकळेके

भांजलीं देखिलीं येंकान येक : तेआ मनुर्श ३१० ऐसें हें अपुर्व तिये समई : वर्तले कोंफिसांव॑ ठाई

ऐसी सांतु आंतोनिची सासाइ : प्रधटली जगीं ३११

चमत्कार दाहावा आणियेक्रे दिवसि येकु कुमरू : करावेया आपुलआं दोसांचा पुरिहोरू

करूं गेला पापउचारू ! भग्तापासीं ३१२ आपुले दोस उचारिते वेळां : म्हणे देवभग्ता जंवळां

माजिये मातेसि मियां येकि वेळां : मारिली चरणघातीं ३१३ तंव देवभग्नु नितेजी तेयासि : जे चरणीं मारिली मातेसि

तो चरणु छेदावेयासि : फावे जाणा ३१४ कोंफेसार सारोनि झडकरी : तो तारुणा निगोनि आपुलां घरा

चरणु कापुनु घातला बाहिरि : दोसदुख धरोनि ३१५ तें वर्तमान देवमग्त आइकोनि : तेआ तारुगेआसि आणा म्हणे मागुतेनि तेआचा चरणु आदिकरुनि : माये जेवळां ३१६ तो थोंटा' कुमर आणिला देखुनु : भग्ते दवम्रार्थना करुनु

कापिला तो चरणु लाउनु : सांदिला पुणति ३१७

नक “> >>> भर णा ण

2. 0. तका प एपप? २0?0ी?0ी 00 त ण 0 घा. शणाणा'

१ कागदावर. स्टिफन्स हा दाब्द वापग्तो. २ गुडघे. ३ प.पे्वार, कबुली, ४ [परिदार]. ५ प्रास किंवा योग्य आहेः --जो इंद्रियांते चोरुन जेवी । तेयासीच फाव ।-_ज्ञाने) ६-२३. ६ लंगडा, ७ [ सांधिला ] दुरुस किंवा नीट केला.

सांतु आंतोनिची जिवित्वकथा ३५

11... > “पपप णणीणीपी? पाश लप?" णी 0 शी 00 ण 0ी "चीत लल ------ा--------------५८८-५॥ााा--८-->------:----->४५॥ एप“ 0 उननन---- - -नापपप--- ४ णा?

चतत्कार अकरावा फुडां हेआ देवभग्तावरि : पापी सैतानु द्रुस्टु अरी

मछकू दरुस्टत्व निरांतरीं : लागला करूं ३१८ सैतानु म्हणे आपुलां मनीं : याचेआं अपुर्व करणियां पासीनु

थोर राजिक' होये दिनें दिर्नि : माजेआ स्वामित्वावरि ३१९ ऐसा हा दुस्टु दुराचारी : माहा खळु आला आमांवरि

ऐसेआसि ठेऊं नये संसारीं : म्हणे तो सेतानु ३२० मग येक्रे रात्रिचां अवस्वरीं : येउनि ता सैतानु दुराचारी

भग्ताचा कंठु आपुलां दोई करी ; त्राटिला' तेणें ३२१ वर्मी धरी कंठनाळा : चपिली तेयाची अम्रतकळा

तवे सांडो पाहे तेचि वळां : आपुला प्राणु २२२ संदेवा भग्तें तिये अवस्वरी : हुदई ध्याली सांत मरी

म्हणे पावे गे पारवे झडकरॉ : काकुळतिचे मात ३२३ रेसें स्वरामिणिचे नांव आइकुनु ; भेणें कळवळला पापी सैतानु

पळला देवभग्तासि सोडुनु : तियचि वेळां २२४

चमत्कार भारावा आणियेक्रे दिवसी सांतु आंतोनि : शास्त्र सांगतां कथना करुनि

द्रुस्टा सेतानें पुलपितु लोटुनि : घातलेआ वरि ३२५ शास्त्रस्रिवणिकां जनांसि : बोबाळु' उठिला सकळैकांसि

होरसुनु पडले येकमेकांसि : आदळु होउनि ३२६ देखोनि तेआ लोकाचा गझरु : दवभग्ते दिधला नामिकारु

वायां न करा गा वोळसा थोरु : निभ्रांत' आता तुमी ३२७

--*---.--५-:८५--५५-*५॥॥५४४-८- -*ााा*---- “> -->:-4-----> णशीशणा पणती ण णल पलण पणा 0१0 0 श0"0?? टी पीली

१ राजंक्रांते, बेड. २ टराटिला, जोरानें दाबला. ३ एप1(० (पोते. ) व्यासपीठ, उपदेशासन. ४ धमेशास्त्र श्रवण करणाऱ्या. ५ गडबड, धांदळ. ६ वर ओवी २७४, टीप १० पहा, ७ निःइंक, निभेय.

३६ पाद्री तालदाह-विरसिस

पा ाााल-लाशलाशालपापका*ाश 000 एप हणण णीय कट-पयगपल पप

भग्ताचेआ शेब्दावरउनि सकळांसि : निभ्नांत जाहाले तेया लोकासि

पण नाप णा णा

काहीं वोखटे न्हवतां कजणा येक्रासि : स्रस्त उरले समेस्त ३२८ चमत्कार तेरावा

संदेवु देवभग्तु अनेकरे दिवसी : शासत्रकथन करितां जनांसि

द्रुस्टु सैतानु येऊनि तेआ दिवसी : काये केलें परियेसा ३२९

येका वाटसुराचे रुप धरुनु : कथनेठाडे आला सेतानु

येके स्रियेपासीं म्हणे येउनु : तूं नेणसि काये ३३०

अगे येथे राहुनु काये करिसी : धरिंचें वर्तमान नॅणसि

म्यां आईकलें देखिले तें तुजसि : सांगावेया आलों ३२३१

तुजा पुत्र धरीं निवतला : तसा रुधनवोळसा आइकिला

म्हणउनि तुज सांगतो वइला' : तुज घरिंचें वर्तमान ३१२

तें तेआर्चे वचन आइकिलेआवरि : दुखें झळंबली ती नारि

रुधन करोनि दुखभारीं : व्याकुळ जाहाली ३२२३

म्हणे कटकटा ऐसें जरि जाणतीं : तरि पुत्रासि सांडोनि येथें नर्येतीं

सेआसि सांभाळुनु तेथेचि राहांती : म्हणोनि घाली स्वास ३३४

नाना दुखविलाप करुनु : आपुलां घरीं जाऊं पाहे परतुनु

तें तियेचे दुख भग्ते देखुनु : तयां वेळां २३५

आपण आसतां शाखत्कथनीं : ते खरियेसि म्हणे तेथहोउनि

अगे तूं वायां रुधन करोनि : निर्गो पाहांसि घरीं २३२६

हेआ वाटसुराची ऐसी वाता : तुवां साच न मनावी सवथा

हा कपटी सेतानु येउनु वे्था ; ठकितो तुज २२७

यम, “टमटम ककी.

नाप

१ वाईट, इजा, २ [वहिला ], खरोखर. २ झपाटली, व्यापली £-- सर्वेचि प्राणी ह्रळेंबला ॥ मायाजाळे ॥--दासनेध ३-४-४९; पिला पाहे तों मोह झळेबला 1--प्रवाख्यान ५. ४ ठकपितो, फतवितो :---तेथे माेगे ठकिले भजकारणे 1--एक० माग०-१९०,

सांतु आंठोनि'्यी जिष्चिकथा

--ाटणपणगा० ल्क 00० य

सत्यशासत्राचा पुण्यफळु : तुज होवावेया निर्फळु

हा द्ुस्टु तेतानु चांडाळु : भ्रमवितो तुज

निवतला नाहीं तुजा सुतु : पुख घरीं असे गे जिवंतु हेआ पासौनि न धरीं मनांतु : संदेवो काहीं

ऐसें बोलिला सांतु आंतोनि : तंत्र सेतानु धस्कला' मनीं पळत्मर अद्रस्टु होउनि : गिरिकंदरीं

ऐसा देवभग्तु दिनेंदिन : लोकांसि करितां शासत्रकथन दरस्टु सेतानु नित्य दिन : दुस्टत्व करी

हे दोगइ जण निरांतरीं : युध्य करिती येकमेकावरि जुझ भांडण येणे परी : नखंडे तेआंचं

सांतु आंतोनिची पठणा समस्ति : जे प्राणिये ख्रवण करिती ता तेआ लोकासि दिनप्रती : उपद्रबी सेतानु

तंव तो देवभग्तु दिनेदिन : करोनि परमेस्पराचे चिंतन तेचि उभराभरी दिनमान : पावित होता

आणी स्वामि देउ क्रुपावंतु : स्वागच अम्रृतं संतु हेभा देवभग्ताचा मनोरथु : पुरवित होता

चमत्कार चवदावा

३्‌ऱ

र्र्ट

२२९९

२१४०

२४१९

२४२९

२७२

२४४

२४५

संदेवु सांतु आंतोनि येके अवस्परी : फ्रान्स देसी आसतां यका आश्म्यांतरी

येक वर्तमान व्तळ॑ तेआ मंधिरीं : माहा थोर

क्रिस्तु स्वामि देवनंदनु : तेथें लाहान बाळकाचे रुप धरुनु दिव्य स्वख्पें भटूनु : पडला द्रस्टी

कोटि सूर्यप्रकासकळा : फांकली तेआ सुलख्यणा बाळा सर्ब संपूर्ण दिन्यपुतळा : देखता जाहाला

१ [दचकला ]. २ [ अद्य ]. २ [ युढ ].

२४६

२४७

२र्श्ट

३्‌ट पाद्री सालदास्ष-विरचित

किक म्या त्ल्ट ऱ्ययाऱ्* जना भ्र णल याणी -- --- अन: अध्लणा णणाणीण कटला पणाचा टल नवया -

तंब भग्तें जोडुनि दोनइ हस्त ; केले सास्टांगें प्रणिपात मग काये बोलिला होएल तेथ : परियेसा खते करसंपुस्ट जोडोनि म्हणे : स्वामिया तुज॒आ पवित्र दरुसेणें धन्य सुफळ जाहालं जिणे : आजि माजे

स्व्रामिया तू करुणेचा साघरु : मुग्तिराजा परमेस्वरु

तूं विस्वदिपकु दिनकरु : स्वगीसंसाराचा

मीं अग्न्यानु बाळु तुजा किंकरु : तुवां केलासि भेठेचा कैंवारु'

हा येवढा तुज उपेगु थोरु : केवी होइजे उतिर्न पुक्रुताचेआ ' लख्य कोटी : जरि आचरलेआ हे खुस्टी तरिह नलभे तुजी भेटी : दुलंबि दातारा

तरि भेट द्यावेया काजा : तुवां अनुग्रहो केळासि माजा मीं शेरणागतु देखोनि तुजा : क्रुपा केली स्वामिया

तूं त्रिलोकिंचा चक्रवती ': मीं डिंगरु' गा अल्पमती सुफळि भेट देउनि काकुळति : केलिसि स्वामिया मुग्तिमरित चरणकमळ : म्यां दखावेया आपुलां डोळां येवडें हें संदेव क्रुपाळ : दिवलेंसि मज

अमिते स्वरूपाची दिव्य रासि : तुवां दाविळी मज शेबकासि खेह्यातु केला गा किंकरासी : क्रुपाळा स्त्रामिया

आतां त्राही त्राहीं गा जेजु राया : दिव्य बाळका किस्ता स्वामिया

सहस्र संख्या तुजआं पायां : प्रणिपात माजा ऐसी विविधां परि तुस्ति करुनि : बहुते अर्गेदानां देऊनि बोलिला होएळ सांतु आंतोनि : तेयां वेळां

बाटा पना "पापा

"पणी पणान"

१ दयेमुळे केठेळे साहाय्य किंवा पक्षपात.

-न--पप-नप--००० नकल्ला णाची

२१४९

२१५०

३५१

२५२

३५२३

३१८५७४

३११"

२५९

म पवळा. _3्यक होनन जालिया करचे?) “वद? ठजािळाेक मवकास क्ामिडटर:..'।जामुनामक कळया कयंकाडना धक केजवभळ ४0 त कम वळ क

२ [ सुकृताच्या ] पुण्याच्या.

३ [ दुलंभ ]. ४ [ चक्रवर्ती ] सावमौम राजा. स्टिफन्सदखील असेंच रूप वापरतो. ५ दास, भक्त, बाल ।--जो जाला हरीचा डिंगरु । त्यासी संसारु असेना ।

"ए० भा० २३-९२८., ६ झालाल्हप ( स्नेहाते ! ी,

सांतु आंतोनिची जिवित्वकथा

येतुकेआ ्रस्टु सिरोमणी येउनु : तेआचें गुफद्वार' उगडुनु पाहूं लागला निरोखुनु : भग्ता ठाई

तरि तेणें देखिला येकु बाळकु : दिव्य स्वरुपु सुलख्यणिकु तेजपुंजु माहा रत्नदिपकु : न लेखवे स्वरुप

लावण्यजोति तेजपुतळा : जैसी सूर्यबिबकळा

ऐसा शेरिरघातु सकळा : देखिलेआ तेणें

खिणु' येकु तेयासि पाहे तरी : देखे भग्ताचेआ पुस्तकावरि खिणा येका गोफां भितुरि : देखता जाहाला

देखोनि झांकुळली' तेआची द्रस्टि : माहा आनेदु पावला सुस्टी विस्मित होउनु तेआचा पोटीं : भ्रमित जाहाला

म्हण हें. नवल वित्पन' : काए मीं देखें जाग़रुत स्वप्न £ म्हणोनि तआ ख्रस्टाचें मन : अतोज होये

म्हणे लष््य कोटि बाळकां : सरी नपवती ह्याचेआ स्वरुपा पाहेपां केवडी देवक्रुपा : जाहाली हेआ भग्तासि

काये बाळरुपीं क्रिस्तु स्वामि आला : या संदैवासि प्रसन जाहाला ऐसा तणे मनीं भासिला : देखोनि डोळां

तंत्र तो स्रस्टु बुधवंतु म्हणे : धन्य धन्य जाहाले माजे जिणे

हेआ इदुळेआ' बाळकाचेनि दरुशेणें : निव्रालां सवे शरिर

तंव ऐसा तेआ वतेमानीं : देवभग्ते आपुले गुफे आंतुनि

तआ घरधनियासि नयेनीं : देखिला तेवां

तंव सांतु आंतोनि म्हणे मानसीं : जजु स्वामिये मज शेवकासि जो कैवारु केला हिय दिवसी : भेटोनि आमां

५ [ वित्पत्न ] विदोष, ६ इवल्याशा.

२९

२६०

२३६१९

२१६५

२६६

२६७

२६८

२६९

२७०

१ गुंफाऱन्कोठडी, परगेकुटी, गुद. २ क्षग, २ गुंफा (१), ४ दिपली.

श्० पाद्री साठदाख-बिरचित

तो तेणे देखिला म्हणोनि : देवभग्तें जाणितलें मनीं मग म्हणे तेआसि बोलाउनि : आपुलां जवळां

अगा येक मीं मागतो तुजे पासीं : त॑ तुवां द्यावे मजसि जें हें अपुर्व तुबां देखिळेसि : आपुलां डोळां

तें नवळ मीं जिवतु आहे वबेरि : कवणा येकासि नजाणविज संसारीं

देखिले ते प्रघट न करीं : जनां माजि

तें भग्तवचन वाहुनि सिरी : सांतु आंतोनि जिवंतु आहिवेरि तें वर्तमान तेणें संसारीं : नाहीं जाणविळें कवणा

फुडां येकु नोविसु' जनु : सैतानां नाढिवेवरउनु

आपुला आंगिचा आबितु सांडुनु : जाऊं पाहे बाहिरी

तेआ निमितीं हा देवभग्तु : आपुला मनीं जाहला दुल्चितु आतां काये उपावो करुं म्हणतु : नोविसास्तंव

तेव तेआ नोविसा निमितीं : विनउनु देवा स्वर्गपती भाकोनि करुणा क्रुपा भउति : परमेस्पराची

भग तेआ नोविसासि बोलाउनु तेआचे वचन उगडुनु सुस्कारु दिधला घेई म्हणउनि स्पिरितु सांतु

तें वचन बोलतिये अवस्वरीं तेआचा निछेव्र पडला बाहिरि तंव थिरु राहिला तियेचि मुस्तेरीं न सांडितां आबितु

जंव वेरि होंता जिवंतु तंब वेरे तो राहिला स्वस्तु काहि वाइटिव' वासना मनांतु पुणति आढिचि नाहीं

र. "८ प१०णा एफ 2०7 पाना पाना 0८-५० पपल क कक हळ हट टन तज स

३७१

र्ञ्र्‌

२७२३

३७४

३७५१

३७६

२३५७७

२३७८

२७९

२८७

१ ०१९०. (पोतु.) नूतनाभ्याती. २ फतवणुकीमुळे. २ खिन्न

४ बहुती, ५ निश्चय, ६ शांत, ७ वाइटाची,

सांतु आंतोनिची जिवित्वकथा डर

शण शीण)” णाणण000ी ती 0ी?0 0 ण 0 ए४ै?0?0"११११३)?0िेणिणा शिणिपफिकीशफशीशीए की णीप?१?ेै४१?)0िणिणीणी टण आणी णीणाप?0ण?0णाण णापटिलानणायनायणा पपा टम टन. «- बण 7 "णी २१??? २0” ५0ी”२0ी?ीाट फाा-------““-““-

चमत्कार पंधरावा फुडां कतणे येके दिवसांतरीं : फ्रान्स देसीं येका नगरी

सांतु आंतोनि येका मुस्तैरा भितुरि : असते वेळां ३८५१९ येका रेलिजिओजा जनांचां मनीं : घेगुण' वासना संचरोनि

तेआचेआ भग्तिसत्वासि हाणि : होऊं पाहे ३८२ आपुलें सत्व नटाळावेया कारणें : केति उपाये उपर्जिले तेणें

पण कल्पनेचे टाळणें : न संवखे जाहाले ३८३ तंव तो रेलिजिओजु नित्यदिन : करित होता देवस्मरण

देहप्रास्चित आणी दंडण : केलें बहुत ३८४ भोउ वेळां कोंफेसार जाहाला : कोमुजांव* साक्रामेंतु' शेविला

तरिइ तेआचा नसंडे जाहाला : बासनागुणु २८११ न्हवे तिये वासनेची खंडणा : देखोनि तो रेलिजिओजु आपण

दुखभरित करोनि अंतकरण : गहिवर बाहे ३८६ रोरण येउनु सांतु आंतोनिसि : कोंफेसार जाहाला तेया पासी

आपुलीं पातकां त्याचि दिवसी : सांगितली तेणें ३८७ तंव यरं तेआ रेलिजिवोजासि : नेउनियां येकांत आस्रमेआसि

आपुळे आंगिचि पइरणी तेआसि : पहरविली देवभग्तें ३८८ तंव तेआची पापवासना समस्ति : खिणा' माजि जाहाली नास्ती'

जिवेतु आहिवेरि पुणति : आलिचि नाहीं ३८९

१ ( धिक्‌ -- गुण १ ) हृलकी, वाईट. २ [न संवके ] संवकरणे > रुळणें, संवय पडणे, ३ [ देहृप्रायश्रित ], देहदंड. ४ | बहु |, ५-६ खणा य330380 58टा'911010 ( पोतु. ), कॅथलिक पंथांतील एक धार्मिक संस्कार, “ १५६६ घाट 580०१४, 1310०9, 8०पी ह्माते 30७ जी खावि्डाः घाट टांग्खा 3१ फाट (.ठपणा१?पपााजा, छात 8 (01127. 15 1९०९0९0 एणीट छावे दाणा पातेटा' टाटा ] ता पाते-ल8, ८. पातेल' ९० 7११ जी ७5280 छा ला फाट डोगा€

15 छा) छोतीटाह 0! €३पागाट 81धा--”. ७ [न सांडे], नष्ट दवोईना. ८ [ क्षणा ]. ९ नाहिंसी. पु. ६

श्र पाद्री सालदाझ-विरचित

नाशी णी लीपनणण 0० ण ४0००० ८-८---५०-५४-५-५५-८८-५८८४?ीशश लाता

कन्नन याकापाशपपाशाणीश?0?0?0?0?0ी?ण ?"२??पी?0?९0?0५१ी?0ी0ी १0२?0ी”२२ी?0ी?0णी९ीा “तटाला

हेआवरि हेआं दों वस्तू ठाई : तेआ भग्ताचि थोरि सासाई'

द्रुस्टि पडे बहुतां प्रस्ताई : साद्रस्ट होउन ३९० ता सदैवु भग्नु सांतु आंतोनि ! ग्न्यानि देव अनुम्ने वरउनि

फुडार भविश्‍य आपुलां मनीं : पारखित होता ३९१ पाहे पां कवणी तेआ दोनि वस्तु : आणी तेआं वस्तुंचा कवणु अर्थ

हेआ येतुकेआचा ट्रस्टांत : आइका आतां ३९२

चमत्कार सोळावा येकि सजनि' पतित्रता नारि : पुत्र नाहीं देखोनि आपुलां घरीं

म्हणउनि नित्यकाळ चिंता करी : आपुलां जिवों ३९३ सदैवा भग्ता सांतु आंतोनिसि : शेरण निगाली येके दिवसी

थोरि कणिवे क्रुपा भग्तापासीं : भाकोनि म्हणे ३९४ ये संदेवा भग्ता माजे निमितीं : प्रार्थना करोनि स्वर्गपती

निपुत्र खंडोनि पुत्रवंति : ऐसें करि कां मज ३९५ तंव देवभग्तु म्हणे तिये नारी : तूं पुत्रत्व पावसी गे संसारीं

तो पुन्न देव इम्रजे' भितुरि : खस्टु होएल ३९६ सांव* फान्सिस्काचे ओर्दिचा : रेलिझिओजु देवभग्तिचा

आणी देवशास्त्रा नितिचा : मार्तिरिं होएल ३९७ आणी तेआ वरि बहुतेकां जनां : तो होएल पितेया सामान"

मार्तिरां भग्तांचें उपशम : करिल तोचि ३९८ जें वचन देवमग्तें बोलिले : तिये नारिसि तेणें सांगितलें

मग तेंचि वचन साच जाहाळें : फळत्त' होउनि ३९९

"१ प-पापापापा भाला टा“ “८९४००५. . “ापणणी0)'ती 0 0 0२0 0000 0१00? 0) ती के? 0१? कि टल

१ (गोमंतकी) साक्षात्कार. २ प्रसंगीं. ३ दृश्यमान, साकार, ४ [सजनी !] सुस्व - भावी. ५ [ कगव ] दया. पद्दा : --जे हिताहित देखति । हाणि कणवा घेपति ॥ -झाने० १३,१०३७. ६ एष्टा'० (पोतु. ) चर्चे, क्रिस्तीधमे. ७ (पोतु.) संत. ८ (पोठु,) पंथाचा. ९ ( पोठु. ) हुतात्मा, १० [समान]. ११ [ फलस्थ ], सफल.

सांतु आंतोनिची जिवित्वकथा ४३

“>>> शशश? ण? प0?00२0ण शणणाणप?"२)?२१ी?0"”ण पणी???” णा” णण?णापणप"?शाीपट “ाापपन--ााप-*-------->“-

फुडां फ्रांस देसी राज्यांतरीं : तआं देतिचेआ राज्यपुरां नगरी

थेकु ख्रीकरणी' होता तेआं मितुरीं : वर्ते अवलख्यणु ४०० सांतु आंतोनि तेआ ख्रीकरणियासि : सम दुस्टी देखे ते ते दिवसी डिंबिया घालोनि नमस्कारी तेयासि : वेळो वेळां ४०१ मग येके दिवसी आधिल्या होउनु : आपणेआसि बहुतें मनते करुन

तेणें नमस्कारु केला देखुनु : लिणत्व प्रकारीं ४०२ तंव कोपा चढला तो ख्रीकरणी : माहा खंकाळ' जहाला अंतकरणीं आपणेआसि हा चकाटपणीं : चाळवितो' म्हणोनि 9०३ म्हणे पाहे पां हेआ भग्ताचे गुण : वेळो वेळां मज करी चाळवण' म्हणोनि क्रोधांत अंतकरण : जाहाले तेयाचें ४०४ क्रोधे भोंविया पडलेआति गांठी : तरासोनि* पाहे क्रुर द्रुस्टी

म्हणे देवभ्रांति जरि पोटीं : न्हवती मज ७०५ तरि येणेंचि हेआ खर्गे निट : दुभेद करितों रे तुजे पोट

पुणति न करी ऐसें चकाट” : माजे ठाई ४०६ तंव भग्तान सुढाळ'' वदनीं : तेआ निगुणा स्रीकराणियासि पाहुनि

काये बोले सदेव सांतु आंतोनि : तेया पासी 8०७ आगा तुज मियां आधिलेआ होउनु : अदिकपणें मानिला म्हणउनु

न कोपें गा हेआ पासउनु : वायांविण ७०८ स्वामिया परमेस्पर आमांसि : येक गुप्त खत केलें मजसि

हेआं फुडां तूं मार्तिर होसी : म्हणोनियां ४०९ तरि हेआ निमितीं भउतां' परि : मार्तिर होवावेया प्राणें शेरिरीं

केती प्रार्थना केली तरि : परभेस्पराथें ४१०

१ [ श्रीकरणी, ] हिशेबठेखक, अकोंटेट. २ [ अवलक्षण ] दुर्वैत्त. २ गुडघे. ४ उग्र, रागीट. ५ लबाडपणारने. ६ चेष्टा.करतो. ७ चेष्टा; चिडवणुक. ८ [त्रासोनि]. ९ [ खड्डे ], तरवारीने. १० चेष्टा, ११ सुंदर, सुरेख. १२ [ बहुतां ].

8.1 पाद्री सालदाझ-विरचित

७८ पव >> अ क्य अडवानी व्वा “टा र मळी अ २-4 0000000 टकानभापटालपपटणा हाण हटन

तेवडा या सदैवाचा मानु : क्घिचि मज न लभे म्हणउनु

येरां सदैवां मातिरांसि देखुनु : मानितों बहुतु ४११ तरि तो निस्टुरु निर्गुणु ख्रीकरणी : विवेखु' विचारु नधरितां अंतकरणीं देवभग्ताचे आ उतरासि हांसोनि : चकाटें करी ४१२ मग तो थोडेआं काळां दिवसीं : शाक्त सांगावेया मिलंछ्य जनांसि

तेथिळ बिस्पु जेरुजाळेआ नगरासे : निगालेआ वरि ४१३ तो अवयुणी खत्रीकरणी तेआ बिस्पासरी : तादि गेलेआ जरुजाळेआ नगरी काये वतेलें तेआ समयांतरी : परियेसा सरते ४१४ तेआ त्रघा/ बिस्पे येके दिवसी : आपुले मथरपणे' जनांसि

शासत्रपठणा केली तेयांसि : देखोनियां ४१५ तो क्रुरु ख्रीकरणी तेआं दिनीं : देवस्नेहें मनीं झळंबोनि

माहा रइवासवंतु' होउनि : करूं लागला कथन ४१६ तारका जेजु स्वामियाची सुमुर्ति : माहा पवित्रि आणी मुग्तिवंति

आणियेकि सुमति तेया परुती : नाहीं म्हणे संसारीं ४१७ तेचि शास्त्र सत्यवंत आणी निर्मळ : पवित्र मुग्तिपावन केवळ

ऐस शास्त्र कथुनि सकळ : सांगता जाहाला 9१८ आणी मासामेदिचे कुढ॒ मत : तें लटिकेचि म्हणउनु समस्त

स्रीकरणिये दाविलेआ निमितीं तेथ : कुढचि करोनि 9१९ तें वचन मिलंछीं आइकोर्नि : आपुलें शास्त्र निंदिलें म्हणोनि

कोथें बंधी घातला धरुनि : तेआ स्रीकरणियाथें ४२० तिनि दिवस तिये बंधी भितुरि : अपदा देउनु नानां परि

मग तिनि दिवस सरलेआ वरि : काये केलें द्रुहिती ४२९

आयप

१ [ विवेक ]. २ शब्दास. ३ बिशपाजवळ. ४ [वृद्धा], ५ १1७७७81110 ( मंथरपणे ), रेंगाळत, सुस्तपर्णे. पहा-स्टिफन्स, २-५४-४४. ६ एकनिष्ठ, भक्तिपूर्ण, पहा : ते रइवास करोनि म्हणती । -स्टिफन्स-पु. २, अ. ५५, ४४. ७ [ स्मृति ], धगशास्त्र. ८ महमदार्चे. ९ खोटे. २१० द्रोह्यांनी, वैऱ्यांनीं.

सांतु आंतोनिची जिवित्वकथा ४५

----८--५---------------५८-५-----५८५-४५॥ाा--ाा जाला

कोपुनि मिलंछ्य दुराचार : छेदावेया स्रीकरणियाचें सिर

ऐसे फमोण दिधले निस्टुर : संदेवा ख्रीकरणियासि ४२२ तंव राजफर्माण पाळांवेया : राजदुतीं धरोनि नेला ख्रीकरणिया

नंतां तेआचें सिर छेदावेया : शेस्त्रधारी ४२३ सांतु आंतोनि बोलिलीं उतरां : ती आठवलीं तेआचेआ जिव्हारा'

तिचि सांगितळीं समम्रां : म्रुत्य समई 9२४ पाहेपां ह॒आा भग्ताची सासाइ : जे बोलिले खीकरणिया ठाई

तें तेआचें वचन हिये समई : साच जाहाले ४२११ ऐसी बिचित्रि कथा परिकरी : पाद्री निरोपी तिये अवस्वरी

तंव उठिला सभे भितुरि : क्रिस्ताबं येकु ४२६

चमत्कार सतरावा म्हणे तेआ देवभग्तें संसारांतु : आपण वतत आसतां जिवंतु

हीं येतुर्किचि अपूर्वे संसारांतु : केलीं काये १ ४२७ अथवा आणियेके अपुर्वे संसारी : केलीं काये कवणियं नगरी

तरि तीं अपुर्व हिये अवस्परीं : निरोपिजो दातारा ४२८ आइकोनि तेयाचा प्रुस्ट्णविचारु : संतोसु पातला पाद्रि गुरु

म्हणे मला भला विचारु : केलासि तुवां ४२९ तरि तुजिये जिविचें सव आरत : देउ पुरविळ गा मनोरथ

आता परियेसांवे सावचित : अपुर्वे तेयाचि ४३० पोर्तुगाल देसीं लिस्बोअ नगरासि : हेआ देवभग्ताचेआ पितेयासि

रायाचें दाण' होतें तेयासि : यके वरुसी ४३१९ तो निस्कपटी आणी मला मुनुसु : मनीं नाहीं दुभावाचा लवलेसु

म्हणोनि तेणें धरिला विश्वासु : रायाचेआं व्यापारियांचा ४२२

१ अन्तःकरणास. २ [ प्रश्नविचार ]. २ आवड. ४ सावधान. ५ [ दान ] देणे, कज. ६ संशयाचा.

ड्‌ पाद्री सालदाळ-विरचित

जें राज्य देणें आपणें द्यावें होतें : तें इब्य तेणें दिधले न्यापारियांथें

तेआचें लिहित सारित' आपणेआधें : घेतळें नाही ४२३ दाण द्रव्य सरोनियां समस्त : मग आपण राहिला सावचित

फुडां काये वर्तले तेथ : व्यापारियां वरउनु ४२३४ दाणाचि वरुसें गेळेया सरुनु : भग्ताचे बापें तेया पासउनु

आपुलें दाण सारित घेइन म्हणउनु : लिहुनियां ४३५

हिसेबाचीं कागळे घेउनु हातीं : राउळीं निगाला व्यापारियां प्रती तंब तेही आधरिली' थोरि अनिति : मुखिर' गेले दिधले नाणें ४३६ तंव रायाचे व्यापारी म्हणती ; द्रव्य पातळें नाहीं आमां हस्ती

म्हणउनि पुनरपि भांडिती : देणें तेया वरि ४३७ रायाचें द्रव्य देई म्हणउनि : खोळंबिला' फेरिकर” देउनी

घेतलेआ द्रव्याचा नेदुनि' : वासिळु तेया ४२३८ तंव सग्न्याना सांतु आंतोनिसि : तें ग्न्यानीं जाणवले तेयासि

आपुलेआ मोगाळा' ' पितेयासि : जुगांत आलें म्हणउनि ४३९ फुडां रायाचे व्यापारी हिसेबवंत : तेआचा हिसेबु धेंती जेथ

ते ठाई पातला अकस्मात : संदेवु भग्तु ४४० जाउनि चाउडियांतु' प्रवेसला : तंब बापाचा अकांतु देखिला

मग काये बोलता जाहाला : व्यापारियांथे ४४१ अहो, या मनुरों रायाचें देणें : तुमां हस्ती आणोनि दिधले तेणें

अजोनि खैंचे द्यावें नाणं : उरलें याथे ४४२

-या---पशाणा"शणा ण" एपी???" ण? प२0९00?0९0 णी? ण ण२१0ी ती लीश शीण 0८0? १?)?२0ी२१)२प२०२टलश0 णा णणणा हििजआखबबाब॒बाख्ाजाबाााकाायाववत र

१ पावती. २ [कागदे]. ३ [आदरिली] अवलंबिली. पहा :-घोर हे उपेक्षा मादी आदरिली काय मुकुंदा ।-रखुनाथ पंडित, गर्जेद्रमोक्त. ४-५ नाकारते झाले पहा :--सांव पेट तिनि वेळां तेआसि वोळखना म्हणोन सुखिर गेला -स्टिफन्स. * दुसरे पुराण, ' अवस्वर ४६ (मथळा). ६ थांबवून धरला. ७ वसूलदार ८ न देउनी. ९ हिदोब, जमाखर्च. १० [ सज्ञाना ] अंतज्ञीनी. ११ प्रिय. १२ संकट, अरिष्ट. (युग-- अंत), १३ कचेरीत. १४ [ कैंचें ] कुठले.

सांतु आंतोनिची जिवित्वकथा ४७

नायटा > एता “ “न्--- पनल मररन --ाप->>-->-- नना“ “-**-. तक. *_--->-->“-“-“>>

येर म्हणती आमां जंबळां : सांगे येणें दिधलं कवणिये वेळां

आणी कवणें देखिले डोळां : कवणु साख्रि' यासि ४४२३

तंव जे जे वेळे जे जे स्थानीं : जे जे नाणें दिधले निवडुनि

ते तें नाणें सांगितलें नांवाडुनि : संदैवा भरते 9४७४

आणी तेणें द्रव्य सारिते वेळां : जे ज मनुऱ्य होते जवळां

तेआं जनांचीं साखि नांवा सकळां : सांगितलि नांबाडोनि ४४५

आगा तुमी भले रायाचे व्यापारी : आठउ करुनियां आपुलां जिव्हारी

द्रव्य सारित देउनि झडकरी : सोडवा याथें 2४९६

तंब आपुले जिर्विची थोरी गुप्त ; तेणें सांगितली देखोनि समस्त

ते रायाचे व्यापारी ख्रीकरणीसहित : तठास्त जाहाले ४४७

मग सांतु आंतोनिचेआ पितेयासि : तआचे द्रव्य सारित देउनि तेयासि

सोडुनि पाठविला मंधिरासि : द्रव्य नाणें नेतां ४४८

आपुलेआ बापाची सोडवण करुनी : संदेवु देवभातु सांतु आंतोनि

तैसाचि निगाला अद्रुस्ट होउनि : पुणति देखिला नाहीं ४४९

तरि तेआ पुण्य भग्ते येणें परी : ह्‌ ख्रस्ट अचर्य केलें संसारीं

दुजें अपुर्व सांगौन या वरि : परियेसें विप्रा ४५० चमत्कार अठरा

फुडां कवणे येक्रे अवस्परीं : पोर्तुगाल लिस्बोब नांवें नगरी

येका मनुश्यासि तेआं दिवसांतरी : येके केला जिबघातु ४५१

मग सांतु आंतोनिचेआ बापावरि : मेळोनि तेआचे द्रुस्ट दुराचारी

तेआ मनुशांचा धातु तेया वरि : स्थापिला तेही ४५२

तेणेंचि तो मारिला म्हणडनि : कुढे साखित्राद' तेया वारे देउनि

नगर नितिकर्तेआ' वरउनि : धरिला तेयासि ४५२३

आ वमन आ ताना -**-_->>----५----2ा-ा-->->*:---ा शा न>--- > -"--->> ---भ---1- “शप दना पन

१ [साक्षी]. २ वर्णन करून. ३ खोटे. ४ [साक्षिवाद],. ५ न्यायकत्या.

डॅट पाद्री साठदाझ-विरचित

न----५---५८-----ाााप्“ भेळ मळे > -- ->------:-->> *---:---->>>>> ह. गणा ण पणपपीपपीपटाप-प--न-:---. २ त नकाशा टे -र्‍पऱ---->

तेआचे म्हणियारे' आणियेक कांहीं : तेहीं धरिळे तेचि प्रस्ताई'

घातकी म्हणउनि काराग्रृहीं : रख्यणा केली ४५७४ मग राज्यधरीं तेयाची निति करुनि : तेयासि गळा द्याबेया फावे म्हणोनि मारावेया राज्यफर्माण देउनि : निर्धारु केला 9५५ सदैवा देवभग्तांचेआ पितेयासि : आणी त्याचेआं म्हणियारेआं शेबकांसि गळा द्यावेया तेयां सकळांसि : निरोपिळें नितिकर्ते ४"६ मग तेयांसि काराग्रहिंचे काडुनि : नेताति गळा द्यावेया लागोनि

काये जाहाले तेया वर्तमानीं ; तिये समर ४५५७ येतुकेआ तेआ दिवसा समयांतरीं : पादुवा म्हाणिपे येका नगरी

देवभग्तु आसतां बहुतां दुरीं : आपुला ठाई ४०५८ तंव तेआ ल्रिबोआ नगरा पुरांतु : बापासि पडला दुजा अकांतु

तो देवग्न्याने आपुलेआ मनांतु : जाणितला तेणें ४५९ मारावेया नेतिळ आपुलेआ बापासे : ऐसें तेणें जाणोनियां मानसीं मुस्तेराचे आ अधिकारिया पासी : बोलिलें तेणें ४६० म्हणे स्वामी कांहीं येका क्ृुत्यासि : मज जाविया नगरा परदेसी

आग्न्या द्यावी जी सेवकासे : येरें दिधला निरोपु 9६९१ तंव रात्रिचा देवदुतु येउनु : तेया पादुवा नगरा होउनु

तेणें अंत्राख्य नेला उचलुनु : देवभग्ताथें ४६२ मग ल्स्वोअ नगरी अवचितु : प्रवेसला सांतु आंतोनियु भग्तु

फुडां काये ब्रुतावंतु : वतला देखा ४६२ प्रभात समडे येरे दिवसी : निगोनि नगर नितिक्तेआं पासी

आपुलेआ बापाचे सोडवणेसि : बिनबिता जाहाला ४६४

१ सेवक. २ प्रसंगी. २ [ रक्षणा ] राखणी. ४ फांसी. ५ पात्र आहे. ६ [ अंतरिक्ष ], आकाशांत. ७ [वृत्तांतु ].

सांतु आंतोनिची जिवित्वकथा ९

अवधारा हो तुमी नितिकर्ता : हेआं मनुश्यांसि अपराधा ब्रहित'

बायांविण कां करिताति घात : निरपरावियांथें ४६५ तेआं बापुडेआं मनुझ्यांचां ठाई : घातकाचा किंचित अपराधु नाहीं

आणी तेआचे सांगाती सकळई : निरपराधी जाणावे ४६६ निति निवाडु असे तुमां हस्ती : आणी तुमीं भले नितिक्ते होती

तरि हेआं बापुडेआंसि अन्याथी : नमरा तुमी ४३६७ तें वचन आइकोनि नितिकर्तु म्हणे : जे मियां दिधलें निरोपणें

तें मीं नमोडीं नितिचें करणें : सवथा जाणे ४६८

बापा आणी म्हणियारेआंचा प्राणु : राखावेया उपावो न दिसे कवणु तंव प्रुत्याचेआ फोंडा पासीं निगुनु : देवभग्तु सांतु आंतोनि ४६९

तेया संवें लोकु गेळे बहुत : फोंडु खणू लागले तेथ

तंब देखिले म्रतेआचें प्रेत : जिवंत तेही ४७० मग तें फोंडांतुळें प्रेत : जिवंत होउन उठिलें अवचित

ते देखुनु लोकु तठास्त : जाहाले सकळ ७७१ तंव तेआं बहुतां जणां देणे : सांतु आंतोनि तेयासि म्हणे

तुज हतिला सांग कवणें : सत्य वचनि ४७२ आतां गळा द्यावेया नेंती जेयांसि : तेआं प्राणियें मारिला काये तुजसि

हें सत्य सांगे आपुले वाचेसीं : ऐसें पुसिलें भग्त ४७३ देवभग्ताचें वचन आइकोनि : म्रुत्य मनुसु बोळे मुखवचनीं

हेआं मनुशीं नाहीं मारिला हातुनि : हे निरपराधि जाणावि ७७४ तेआ वरि तेआ देवभग्ता प्रती : रायाचे शेख्धारी म्हणती

तुमीं बरवे पुसा जी तेआ प्रती : कवणे हतिला म्हणउनि ४७५

१ [ विरहित ]. २ [नमारा], मार्गे ओवी ५७ टी. १० पहा. २३ खड्डा ( पुरण्याचा ). ४ जिवें मारिला. पु. ७

५० पाद्री सालदाख-बिरचित

कास्दवणणाणी णा १0१५0

आ”

तंव सांतु आंतोनिन येर कांहीं : तेया पासीं पुसिलें नाहीं

ट्ट न एट “ना: 7-2 >... यान

मग बोलता जाहाला काये : शेस्रधारां पासी 8७६ अगा अपराधियांचीं पातकां : प्रधट करावेया जनलोका

हेआ क्रृत्यासि नाहीं आलां देखा : आलों यांचे सोडवणेसि ४७७ बापुडेआं निरपराधियां जनांचा : आलां निर्वाळा करावेया नितिचा

प्रधघट करावेया दोसु येरांचा : नाहीं प्रस्तावो मज ४७८ हेआ अचयोस्तंब ते समस्त : सांतु आंतोनिचेआ बापा सहित

मरत्यु निवारोनि गेळे चालत : आपापुलां घरीं ४७९ मरत्यु मनुद्ठु जा जिबनला' : ता पुणति आपुलां फोंडीं रिघाळा :

रेसा व्रतावंतु तेथें बतंला : अचर्येबंतु थोरु ४८० फुडां तो संदेवु सांतु आंतोनि : आला तैसाचि झडकरोनि

आपुलेआ पादुवा नगरा परतुनि : गेला पुणतीं ४८१ तंव फोंडा भोंबते जे होते नर : तेहीं हे अचर्ये देखोनि थोर

माहा विस्मित होउनि येरां येर : बोलती आपणेआ माजि ४८२ म्हणती येवडी ही नवळ परी : आमि देखिली नाहीं अद्याप वेरि

ती भाजि डोळां देखिली संसारीं : माहा वित्पनाची' ४८३ ती सर्ब वाती लिस्बोब नगरीं : आणी आणियेकां पाटणां पुरी

फांकोनि गेली लोका भितुरीं : वर्तला अद्भृति ४८४ तेआं तेआं पुरां नगरांचे जनु : परमेस्पराचा उपेगु मानुनु

विविधा परि अगो दिउनु : उपेगु मानिती स्त्रामिया'चा ४८५ पाहेपां परमेस्परु येगे प्रकारीं : आपुळेआं भग्तां शरणागतां बरि

स्वाडु' होताय निरांतरीं : तेआंचा भावार्थ देखोनि ४८६

१ आलों आहे. २ खात्री. ३ जिवंत झाला. ४ झअर्थपूर्णतेची. ७ [ उपयोग ]. ६ संतुष्ट, अभ.

बन्या

सांठु आंतोनि'ची जिवित्बकथा ५१

थणणापेण पाण शण की?ण)?0? पीपल 0 णणशीणीणणीीलप ला ण? ५२)१?)२2पी?0प क तटावर २ अनल कळ क ळा तक 2. न ळ्न्भन्मळ

सांतु आंतोनि पाढुवा नगरी : तेथौनि परतोनि गेळेआवरि

शाखरकथना आधघिले परी : करुनि तेणें ४८७

शाख्त्रदुहितां अभाविकांसि : उपशामु देउनु दिवसीं दिवसी

परमेस्पराचे भर्ती सेवेसि : लाविले तणे ४८८

बहुतेकि तो नव्हतां खुत्यु : तेभआा आधि मागिलेआ कोरेझ्मांतु'

जो लोकु मेळविला देवशास्तरांतु : तेया देवभग्ते ४८९

जिवीं माहा उलासवंतु होउनु : तेआं जनांसि उपशामु करुनु

पुण्यकळाचा पंथु अनदिलु : लाभवी तेया ४९० शेवट

मग तें कोरेइम सरलेआवरि : तेणें देहप्राचित केलेआ नंतरी

असग्तु जाहाला सर्व सेरिरीं : सदैव भग्तु ४९१

जिन होउनि आंगिचें मौदा रग्त : तेआचे निर्बळ जाहाले पाये हस्त

पिडे न्यापिळें अक्रुशवंत : शेरिर तेआर्चे ४९२९

फुडां सांतु आंतोनिचें सवोग : वेळो वेळां होये सायाभग

पोले' पडोनि नाहाळे चिंब : अक्रुशपणें ४९३

तंव तेणें जाणितलें मनांतु : आपुलेआ आयुशाचा पुर्न संखेतु

पुरवत गेला संसांरांतु : म्हणउनियां ४९४

आपुलेआं दोगां रेलिझिओजां पुण्यसिलां : बोलाउनु घेउनियां जंवळां

निगावेया गेला तेया वेळां : येकांतस्थानीं ४९५

सदैवु भरु वर्ततां तिये स्थानीं : अंगिचा तनु तेज सग्ति तुंटुनि

न --२-/--४-----ना-ाा-८ णा“ नट-[--------५--५-॥५-८--५--५-४५-४५-५-८५८->५-४४/ एशीएर शा णाफ “४ पणी

दिनें दिनु जाहली हारिपणी सर्वबोगाची ४९६

१ ( 5५७"०8110 पोठु. ) ईस्टरच्या आधी चाळीस दिवस पाळण्यांत येणारा उपवास (1.ला५४), २ अझशक्तु, ३ [मांस ]. ४ (छायाभंग १) ५ गाळ ( कपोल ). ६ चिरमुटलेलें, सुरकुतलेळे. ७ [| संकेतु ]. ८ [ शक्ति ] ९ कृश्त्ता, नष्टता.

५२ पाद्री सालदाज्ष-विरचित

टप--ननदद--न-------५----पऱ-----५---८-४ाााप-“>>>>:८:7“*ा“-५/2८॥ णत र ती 0 शी ह शिक १णार0 0१0? ३२0? 0ी?00”ी 000 000 शण शश?00 0 शे 0ी? 0) ॥1]॥00ी0ी 00 णी 0ी

शोरिर पिडावंत जाहाले : म्हणे आतां मार्जे जिणे कुंठलं

तब तेणें साक्रामेत घेतले : इग्रजे ठाई ४१९७ मग आपुलेआं रेलिझिओज जनां पासी : सांत उंसांव म्हणती जेआ साक्रामेंतासि ता साक्रामंतु दिधला तेयासि : अंतिचां वेळां ४९८ करोनि सरलेआ स्वाभिणीचे तुस्ति : तियेचेआ सारथिपणा निमितीं

क्रिस्तु स्वामि भेटला खरिती : अकस्मात तेया ४९९ मग आपुलें मन स्वस्त करुनु : क्रिस्ता स्वामियापासीं बोटुनु

प्राणु दिधला समर्पुनु : तेयाचां करीं ५०० तंव भग्ताचे कुडी सेरिरीं : वनी छाया आधिले परी

नमोडतां मुखकळा समम्रि : तेआ भग्ताची ५०१ जिवेत सारिखी आंगकळा : हाला चालो ये वेळो वेळां

ऐसी अस्टांगे उरलि सकळां : संदेवा भग्ताचि ५०२ तेआ जंवळीं जे होते नर : तेयासि निह्याळोनि पाहांति तर

न दिसे मृत्यवंताचे शरिर : देखती जिवंत जैसे ५०२३ जसा यकादा मनुझ्ठु जिवंतु : पोडडला' दिसे माहा स्वस्तु

तैसेआ देखती तेआचेआ शेरिरधातु : ते रेलिजिओज जन ५०४ तो सदैवु भरतु पुण्यसिळु : दिपका सारिखा निमेळु

तैसा संदेवा भग्ताचा आंगढाळु' : दिसे प्रशळितु ५०५ तेआाचा म्रुत्यदिवसु परियेसीं : जू मासाचे तेरावे दिवसी

निवर्तानि गेला मुग्तिप्रवेसीं : सांतु आंतोनियु भग्तु ५०६

-२ ( 88189 एर्‍ल्ट्दे० पोठु. ) अंतकाळचा एक कॅथलिकांचा धर्मविधि 68 59टा'व्पीला 7 एफाला ९ &ला 11 तळा ०१2800 82 8981011103 0४ 8 1९51 701 ॥॥९ 128101) 0 5०0 8 0०१९, पा९ काल प3२39१२ा8१07 ट्या

9९९०8९१ ७४ 8 ९६ णा 0 क०05. ” ३ [ स्तुति], वणेविपययाचे एक उदाहरण. ४ वर्ग, रंग, ५ [ पहुडला ]. ६ शरीरशोभा,. ७ [प्रज्वल्ति]; सतेज, ८ जून,

सांतु आंतोनिची जिवित्वकथा ५्रे

क्रिस्तु स्वामि जल्मलेआ संसारीं : बारा सेत येकतिस वरुसें वेरी

लोटुनि गेळेआ नंतरीं : निवर्तला तो भग्तु "५०७

तो भग्तु निवर्तला जिये दिवसीं : ते समई सतिस' वरुसें होतीं तेआसि

येतुके प्राय तेआ देवभग्तासि : जाहाला ब्रृत्यु ण०्ट निधनोत्तर चमत्कार

रेसी विचित्रि कथा आइकुनु : उठिला येकु क्रिस्तांव जनु

काये बोळे नमस्कारु करुनु : गुरुपासीं ५०९

तेआ भग्ताचें वर्तमान : अपु्बी आणी तेआरचे मरण

जं तुमी केलें पठण : आमा जंवळां ५१०

ती येतुकी कयना आइकुनी : सनाथु जाहालो माजां मनीं

जो भग्तु गेळेआ निवर्तानि : काहीं अपुर्वे केलीं तरि ५११

गुरु तुवां क्रुपा करुनु : आमां सांगा जी अर्थुनु

तें तेआरचे वचन आईकुनु : पाद्रि म्हणे तेया ५१२

पण तेआं माजि अपुवो थोरां : काहीं येकां बरवी मुग्तसरां'

सांगैन तीं अवधारा : खते तुमी ५१४

तेआ देवभग्ताचें मरण : खुत नकरितां कवणां |

मेळोनि रेलिझिओज आपण : तेआ मुस्तैराचे ५१५

सदैबि कुडि पुण्यभरिति : रेलिझिओझीं काडोनि गुपति

नेली पादुआ नगराचेआ पंथीं : तेया रेलिझिओझीं ५१६

आपुलेआं येकि इग्रजांतु नेउनि : येरा कवणा येका खरते* नकरोनि

भग्ताची कुडि ठेविली स्थापुनि : तिये स्थानीं ५१७

मग तो भग्तु निवतळेआ उपरि : देवें तेआ वरउनि निरांतरी

जीं अपुर्ब केलीं संसारीं : तीं सांगेन तुमां ५१८

१ छत्तीस, २ वयांत, ३ प्रमुख, ४ [ श्रुत ], ज्ञात.

प पांढी सालदाझ-विरचित

णणणलकाशय्णल्णणरलची ण कीप णशा, च टग पत्व्क्त--- ------..-----.

तंव तेथ नवल यर्तलें थोर : तेआ नगरिंचे भराकुले कुमर

हिंडोनियां समग्र नगर : हाक देती थोरि "५१९ भग्तु निवतला निवर्तला म्हणती : ऐसे धाई' दिसां शेब्द देंती

बिदि' वाटां जनलोकासि सांगती : देवभग्ताचें मरण ५२० ऐसे बाळकांचे सब्द आइकुनु । तेआ नगरिंचे सकळइ जनु

हें नवल नवल म्हणडनु : माथे तुकिती ५२१ मग खुण पुरवली लोका मनीं : संदेवु देवमग्तु सांतु आंतोनि

स्वर्गस्तु जाहाला म्हणउनु : गमलें तेया ५२२ निवर्तळेया तो सांतु आंतोनि : स्त्रामिया देवें तेया वरउनि

असंख्य अपुर्व दिने दिनीं : दाविली संसारांतु ५२३ तेआं अभिनवां अचयो मितुरि : हि अपुर्व केलीं येणे परी

यां अपुर्वोची किति हिये संसारी : खुस्टी अनुपमि ५२४ म्हणिपे कवणाइ व्यारदिंचे नर : केती पिडावंत रॅजलेह तर

ते आपुले दोस होउनि कोंफेसार : तियेचि वेळां ५२५ हेआ भग्ताचेआ सेपुलक्रा स्थानीं : ते व्यादिस्त पावतां निगोनीं

तेआंचेआ सवे व्यादी पिडा हरुनि : प्रणाम होंती "२६ ऐसीं हीं अपुर्वे प्रतिदिनु : लोक प्रसिध कली देखुनु

भग्तासि सासायेवंतु मानुनु : सकळां जनीं ५२७

तो भरु निवर्तलेआ वरुसासि : जाहालि येकु सहस्र वरुसें दोनिसीं

आणी तेआचेआ बतिसावेआ वरुसीं : प्रेगोरियु नांवें भग्तु येके ५२८ तो नवा पुमु' पोंतिफिसि : एस्पोळेतु नावें तेया नगरासि

वर्तुनि आसतां तेआं वरुसीं : पोंतिफिसि तो ५२९

---.----4५---५------ -"पा“शशनी!श0000000ी

१ [ दहाही ]. २ गल्ली (कानडी ), ३ गांजलेही. ४ (5लूपाएपा3 पोतु. ) प्रेताचा खड्डा. "५ साक्षात्कारी, ६-७ ( 8पपापा० एज 1०७. पोर्तु. ) मुख्य बिराप.

सांतु आंतोनिची जिवित्वकथा ५५

नमना पक ण पीटी

ता देवभग्तासि कानोनिजार' करोनि : येरां भग्तांचां ग्रंथी पुराणीं

तेयाची नामकिर्ति लिहणी : करा म्हणितलें ५२३०

हेआ सदैवा देवभग्तासि : कानोनिझार केळेआ तेआ दिवसां

पो्तुगाळ राज्य नगरदेसीं : लिस्बोअ नामें नगरी "५३१

येक अपुव वर्तलेआ वरउनि : स्वगा संसारा तेयाचि दिनी

कानोनिजासांवाची पर्वणि : केली ऐसें दिसे ५२३२

तेआ नगरिंचेआ घांटा तेआं वेळां : आपे आप वाजिनलिया सकळा

वादे देऊं लागलेआ प्रभळा : आपुलेआं नादाचें | ५३३

ते घांट नाद कवणे प्रस्ताई : होंताति ऐसें नपडतां ठाडे

स्त्रिया पुरुस कुटंब सकळइ : आणी लाहान थोर ५२३४

आपापुळेआं मंधिरांतुन : समग्र लोकु बाहिर निगुनु

हरिकु' उछ्याबो' करिती गहनु : माहा संभ्रमे' ५३५

या परी लिस्बरोअ नगराचा लोकु : करोनि माहा उच्याबो हरिकु

प्रेममरित सकळेकु : जाहाला संतोसि ५२३६

मग ठाउके जाहालें तेआंसि : तेआं घांटां नादांचे दिवसी

देव भग्ता सांतु आंतोनिसि : कानोनिजार केला म्हणोनि ५३७

ऐसी विचित्रि कथना मनोहरि : पाद्रिन निरोपिली सविस्तरि

ती परियेसावी ख्रिवणद्वारी : सावधान देउनु ५३८

या वरिल कथेची वित्पति* : पाद्रि निरोपिल ख्रुतेआं प्रती

ती परियेसावी ख्रिवण खुतीं : येक चित देउनि ५२३९ येथोनि सांतु आंतोनिची कथा समात्त

बन. ५-० ---:>>>>>>-> ननका ------ _ ------->>-> --ाा-->) यपा शण णा 0

१ ( ट्ह्मागाडछा'. पोतु. ) साधुत्वपदवी देणे. २ [वारे], ३ [प्रबळा]. ४ हर्ष. ५ उत्सव. ६ प्रेमानें. ७ [श्रवणद्वारी], कानीं, ८ विवरण, अर्थशञान.

अखेपु अखेर अचये अणभव अतोंज अंच्रख्य अदोवदनी अद्रस्टु अनदिनि अनुग्न्या अनुमानर्ण अपख्या

अवलख्यणु अवस्पर अवस्वरीं अशेग्तु अक्षवचन

आडउदयसंसेतु

आंगढाळु आगुस्तिन आडस्ळु आधरणे आपोस्तोल आजितु

आ “अक कळकळ.

शब्दांची सूचिका

( आंकडे ओग्यांचे आहेत. या ओव्यांस्सालीं टीपांत

झद्दांचे स्पष्टीकरण सांपडेल. )

३१. एप १५२ २११ १११ २७० २०५ ३४० २६ ८९ ११५ १३५ ३६ ५९ र्द्ट ४००७ २७२ २५ ८२ १२० २९१ ५०५ १७ २१ १ २७६ श्ट

आरत आरतु आरोगण आलां आसीसू आस्वचन इ्ग्र्ज इदुलेआ इस्पाऱ््ध उछ्यावो उंडा उतमा उतर उतिने उदंड उधंड उधरीं उपद्रेल उपरिये उपझ्ञाम उपेग उभराभरी उरंग ओर्दि कणिष कधांतरीं कागळ

कानोनिजार कापितुल

कोठुर कॉफिसांब कॉफेसार कोमाउनि कोमुजांव कोरेश्म

कोंसाग्रार

गळा देणे

ष्ट

गुडुगिय।

गुफद्वार गोंडु गोफां म्न्यान ग्रासिआनु ऱवकाट चक्रवती चाउडि ांगि 'चाचुरी चामिडु चाळवितो चित चिंब जिणि जिवनला जव्हार! जिवीं जीणि जुगांत जूजञ जेराळ झळंजळी झांकुळली टाळण ढकितो ठाये ठोंबा डिंगद इिंबिया ढांपरिती ढाळु

५६ २५५ ४४१ १७५

९

तांतांचे

तुजां

थिर

१४७ थेवोलोजी ४०३ थोंटा

प्र ४९३ १४२ इट रड 8. २९ २६० ५०६ १७9९ २२३ २३६४ १० ३३७ ९्‌ट

टड. ६

२५५ १६९ २७८

७ .« &७

दरवलें दाण द्द दुभाव दुलंबि दुस्चित देखी दोंपेद्टु दुस्ट द्रुस्टांतु दुहित घु घस्कला घा

४०५ ११. २५१ १२

४९९

पाद्री सालदाज्ञ-विरचित

_ १९२ | नामिकारू 1.

नांधाडुगे

नांवार्डान

नास्ती निगताये निछेव

.निति

नितेजना

मित्र , निभ्रांत

निमितीं निरांतरिं निवाळा

| युध

नेदी नोविसु ब्रुपंवर

पाडणार पाखारुन पादणपुर पाद

४६-४६

ल 2 पा

२६२ १४४ डॅड ३१८९ ४७ ३७९ १२८ १३८ १० २१२७ २८६ टं ४७ट ट्‌ड १०४ ३७५ -ह.$

सांतु आंतोनिची जीवित्वकथा

पायशांव पासांड पाळां पिबनासरी

पोबती प्रख्य्रांतु प्रख्याळुनु प्रझळितु प्रतख्य़ प्रतिवाद प्रमळ प्रस्ताई प्राये प्रार्चित मुस्ट्ण प्रोफिसांव

प्रोब्हिन्सियाल

फरारी फळस्त फार फावे फुडां फेरिकर फोंइ

२६८ २०६ ७५ > १५२९ ष्‌ प्र ११९ २४२ २२५ १९१ २८३ ५२९ इ९९१ १९९ डर ९७ ५०५ २७१ १७ ५३२ २१०२ ११ ९२ २१६६ १९ र्ट७ १३ २१९९

११४

द. इरैट ४८६९

फ्रादी फ्रान्सिस्क

२८१ परी

५९ मासामेदि ४१९ मिनिस्र जेराल ८९ मिल्छे र मिस १५८ मिस्तेरिय ११० मुखर ४२९६ मुग्तसरां ५१ मुग्तिराया १ मुस्तेरू १९ मुस्तेर १८ ( पहा-मुस्तेर ) मैज्र ६२ मिघान २५७ मोगाळ ११९ मोडावा ७५ मोंति द पावल ९७ मोहरी ३० मोश ४९२ म्हणिपे डं म्हणियारे ड५४ म्हणिय ९७ युध्य २४२ येग्नयाचना २२८ येती षड रइवासवंतु ४१६ रख्यणा इ५४ राजिक ३१९ रंजले ५२५ रेलिजिओज शट लाह्वारीं ७६ ल्णि १०८ लिस्बोअ र्ड लिहित ९५ ब्रइळा ३३५९

शास्त्रद्रुहित शास्त्रवंचक शास्त्रसर्मात

सो सांक्रामेत साख साखि सांगंत साघरु सांतविणें

सांतिस्मिमु

सांतु सांदिला सादु साद्रस्ट साभानु सायाभंग सारित

१५ शट १७५ २९८ ११० २१ श्रे ५२ २८२ र ७ट १६९ २७२ १६२ १०७ ७५ १२० १६९

(मथळा ४)

३१७ श्ट्५ १९० २९७६ ४९३

पाद्री सालदाजझु-विरचित

सांव सावन्वित सासाइ सिम्र

१७ ४३० २०२

ष्‌ 9 १८९